Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 314/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10, 61 par 1 i par 4, 104, 104 par 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par 2
journal: Dz.U. 2004 nr 219 poz 2229
law: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie  drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.), Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lipca 2012 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skarg K. C. oraz W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r., Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. C. [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania, IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego W. W. [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

(Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1220 j.t.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając odwołanie K. C. oraz W. W., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy Świdwin z dnia 5 grudnia 2011 r. Nr ROŚ.6131.111.7.2011 wymierzającą osobno K. C. oraz W. W. administracyjną karę pieniężną

w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] sztuk drzew gatunku [...] z nieruchomości oznaczonej nr [...] położonej w obrębie [...] – Gmina [...] oraz umarzającą postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] sztuk drzew z nieruchomości oznaczonej nr [...] położonej w obrębie [...] – Gmina [...], a także umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe w stosunku do Starosty oraz H. F. w zakresie odpowiedzialności za usunięcie drzew bez zezwolenia jako współwłaścicieli nieruchomości nr [...] położonej w obrębie [...], gmina [...].

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że decyzją

z dnia [...] r. wymierzono K. C. karę pieniężną

w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia [...] sztuk drzew gatunku [...] rosnących na nieruchomości stanowiącej współwłasność w [...] Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę, w [...] K. C., w [...] H. F. oraz w [...] W. W. – oznaczonej jako działka o nr ewid. [...] położonej w [...] w obrębie [...]. Organ wskazał, że postępowanie było prowadzone z urzędu, w jego toku dokonano oględzin terenu oraz spisano protokół na okoliczność przeprowadzonego pomiaru pni wyciętych [...] sztuk drzew. Ustalono ponadto, że [...] sztuk drzew wyciął W. W. na zlecenie Kr. C., nie stwierdzono jednoznacznie, czy osoby te odpowiadają za usunięcie pozostałych [...] sztuk drzew.

Rozpoznając odwołanie K. C. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. uchyliło tę decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jednocześnie wskazując, że organ ponownie prowadząc postępowanie powinien ustalić na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, osoby odpowiedzialne za usunięcie drzew, w stosunku do których winna zostać nałożona kara administracyjna. Z kolei wobec pozostałych osób organ winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, że ponownie prowadząc postępowanie organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. wymierzył osobno K. C. oraz W. W. karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] sztuk drzew gatunku klon jawor, w stosunku zaś do Starosty oraz H. F. umorzył postępowanie.

Kwestionując powyższą decyzję K. C. oraz W. W. wnieśli od niej odwołanie, zarzucając organowi brak dogłębnego zbadania stanu faktycznego sprawy, w tym ustaleń odnoszących się do rzeczywistego stanu posiadania nieruchomości. Odwołujący się podkreślili, że nie jest właściwe wymierzenie im kary, skoro H. F. uważa się za właściciela drzew, zatem przysługuje mu roszczenie cywilnoprawne w stosunku do osób naruszających jego własność.

Ponadto w ocenie odwołujących jeżeli zgodnie z ustawą o ochronie przyrody,

a w szczególności art. 86 ust. 1 wycięcie drzew nie podlegałoby opłacie, to trzeba uznać, że nałożenie kary naruszałoby konstytucyjną zasadę sprawiedliwości oraz proporcjonalności i doprowadziłoby do wymierzenia niesłusznej kary za przewinienie nie wyrządzające szkody polskiej przyrodzie.

Rozpoznając przedmiotowe odwołanie Kolegium stwierdziło, że nie zasługuje ono na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym wyjaśnienia złożone przez zainteresowanych, organ drugiej instancji ustalił, że drzewa zostały wycięte przez W. W. na prośbę (zlecenie) K. C.

w tej sytuacji, zdaniem organu, obaj współwłaściciele są odpowiedzialni za ich wycięcie bez wymaganego zezwolenia. Ponadto organ stwierdził ponownie prowadząc postępowanie, że tylko niektórzy ze współposiadaczy (współwłaścicieli) są faktycznie odpowiedzialni za usunięcie drzew, a pozostali nie mieli wpływu ani wiedzy na ich wycinkę, zatem Kolegium uznało za prawidłowe umorzenie postępowania wobec wymienionych w decyzji pierwszoinstancyjnej osób stosownie do art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu odwołania polegającego na niezbadaniu stanu faktycznego sprawy Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do twierdzenia,

że drzewa rosnące na nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności mogą być przedmiotem odrębnej własności jednego ze współwłaścicieli. Drzewa rosnące na nieruchomości, stosownie do przepisów art. 48 oraz art. 47 § 1 Kodeksu cywilnego, dzielą los prawny co do własności i posiadania tej nieruchomości, zaś część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.

Organ wyjaśnił, że sposób faktycznego korzystania z nieruchomości, uzgodniony przez jej współwłaścicieli nie zmienia zasady, że wszyscy współwłaściciele obowiązani są do przestrzegania przepisów o ochronie przyrody, powinni być też informowani o zamiarach jednego lub kilku z nich co do planowanej wycinki drzew, na którą musieliby się zgodzić. W przypadku planowanego usunięcia drzew z wnioskiem o zezwolenie na to usunięcie powinni się zwrócić wszyscy współposiadacze (współwłaściciele), a przynajmniej powinni się zgodzić na wystąpienie niektórych spośród nich. Organ wskazał, że odpowiednie zastosowanie znajduje przepis art. 199 Kodeksu cywilnego, w myśl którego do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd.

Zdaniem organu odwoławczego usunięcie drzew z terenu nieruchomości, które może spowodować obciążenie współwłaścicieli opłatą, należy uznać za czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu. W tej sytuacji, w ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie nie miała istotnego znaczenia okoliczność, że H. F. uważał się za właściciela drzew, zatem okoliczność ta nie wymagała ustalenia w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji.

W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji w sposób bezsporny ustalił podmioty, którym przysługuje współwłasność nieruchomości, na której rosły wycięte drzewa oraz kto dokonał i zlecił ich wycięcie, a w konsekwencji kto jest za to wycięcie, dokonane bez wymaganego zezwolenia, odpowiedzialny.

Odnosząc się do zarzutu odwołania polegającego na naruszeniu konstytucyjnych zasad Kolegium wskazało, że nie leży w kompetencji organów administracji dokonywanie oceny zgodności przepisów ustawy o ochronie przyrody z Konstytucją, przepisy zaś wskazanej ustawy, stanowiące podstawę do wydania zaskarżonej decyzji obowiązują i nie zostały uchylone, nie zakwestionowano też ich zgodności z Konstytucją, zatem organy obowiązane były do ich stosowania.

W dalszej części uzasadnienia organ drugiej instancji podkreślił, że fakt zwolnienia z opłaty usuwania drzew w przypadkach wskazanych w art. 86 ust. 1 ustawy nie przesądza o braku obowiązku uzyskania zezwolenia na to usunięcie. Przepisy dotyczące kary nie dają możliwości uzależniania jej nałożenia od tego, czy w opinii organu lub strony nastąpiła szkoda dla polskiej przyrody. Zasadą jest obowiązek ochrony przyrody, który spoczywa na wszystkich podmiotach. Organ wyjaśnił, że jeżeli posiadacz jest przekonany, że nie nastąpi szkoda dla przyrody to ma obowiązek zwrócenia się o zezwolenie, gdyż to organ jest uprawniony do oceny zasadności ingerencji w przyrodę przy zastosowaniu zasad wynikających z ustawy o ochronie przyrody.

Kolegium podkreśliło, że wskazane w art. 86 ustawy okoliczności mogą stanowić uzasadnienie wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa bez pobierania opłaty, jednak nie mogą usprawiedliwiać samowolnego działania osoby dokonującej wycięcia drzewa. Organ wyjaśnił, że kara administracyjna wymierzana na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy jest instytucją prawną odmienną od opłaty za usunięcie drzew, o jakiej mowa w art. 84 ust. 1 tej ustawy. Opłata za usunięcie drzew lub krzewów jest naliczana w przypadku wystąpienia przez posiadacza nieruchomości o wydanie stosownego pozwolenia, czyli w przypadku zgodnego z prawem, za zgodą właściwego organu, usunięcia drzew. Z kolei kara administracyjna jest wymierzana wyłącznie za działania niezgodne z prawem – samowolne usunięcie drzew. Do takiej kary nie znajduje zastosowania przepis art. 86 ust 1 ustawy, który wyraźnie stanowi, że nie pobiera się opłat za usunięcie drzew. Żaden przepis ustawy o ochronie przyrody nie przewiduje, a tym bardziej nie nakazuje stosowania przepisu art. 86 ust. 1 ustawy do kary administracyjnej wymierzanej w przypadku samowolnego usunięcia drzew. Powołany przepis zwalnia od obowiązku uiszczenia opłaty, a nie z obowiązku poniesienia kary za samowolne działanie.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją K. C. złożył na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , która została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Sz 314/12, zarzucając zarówno zaskarżonej, jak

i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy to jest art. 79 K.p.a. polegające na braku zawiadomienia skarżących o terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego oraz art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na braku oceny prawidłowości dowodu z opinii biegłego w przedmiocie ustalenia wieku, gatunku i rozmiaru drzew wyciętych przez skarżących.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy z dnia [...] r. pomimo niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy w sposób dostateczny i braku oceny dowodu z opinii biegłego.

Dodatkowo K. C. zarzucił naruszenie art. 88 ust. 3 ustawy

o ochronie przyrody polegające na braku ustaleń w tym zakresie, mimo że z opinii biegłego dendrologa wynika, że na pniach ściętych drzew powstały odrośle pionowe, co może wskazywać na możliwość zachowania żywotności przez drzewa.

Wobec powyższych naruszeń skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji.

Podobnie kwestionując decyzję Kolegium z dnia [...] r. W. W. wywiódł od niej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , która została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Sz 315/12, wnosząc

o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy to jest art. 79 K.p.a. polegające na braku zawiadomienia skarżących o terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego oraz art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na braku oceny prawidłowości dowodu z opinii biegłego w przedmiocie ustalenia wieku, gatunku i rozmiaru drzew wyciętych przez skarżących.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. polegające

na utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy z dnia [...] r. pomimo niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy w sposób dostateczny i braku oceny dowodu z opinii biegłego. W. W. zarzucił również naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. polegające na umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego wobec pozostałych współwłaścicieli oraz naruszenie art. 16 K.p.a. poprzez uznanie, że decyzja Wójta Gminy z dnia [...] r. w sprawie administracyjnej kary pieniężnej nie stała się decyzją ostateczną w stosunku do niego.

Dodatkowo skarżący zarzucił naruszenie art. 88 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody polegające na braku ustaleń w tym zakresie, mimo że z opinii biegłego dendrologa wynika, że na pniach ściętych drzew powstały odrośle pionowe, co może wskazywać na możliwość zachowania żywotności przez drzewa.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 11 lipca 2012 r., wydanym na rozprawie w sprawie

o sygn. akt II SA/Sz 314/12, Sąd zarządził połączenie spraw o sygn. akt II SA/Sz 314/12 oraz II SA/Sz 315/12 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i dalszego prowadzenia pod sygn. akt II SA/Sz 314/12.

Na rozprawie pełnomocnik skarżących adwokat J. S. oświadczył, że podtrzymuje obie skargi w całej rozciągłości i stwierdził, że ustalenia obecnej opinii biegłego nie są dokładne, szczególnie w stosunku do drzewa gatunku klon.

Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie – Barbara Rzuchowska, która stawiła się za Prokuratora Rejonowego w Białogardzie – oświadczyła, że wnosi

o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to jest: art. 7, art. 10, art. 77, art. 79, art. 107 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1, a także naruszenie przepisów § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 22 września 2004 r. w związku z art. 88, art. 89 oraz art. 83 ustawy

o ochronie przyrody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., Nr 270) sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności

z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie ale nie wszystkie z podniesionych zarzutów okazały się uzasadnione.

W związku z podniesionym zarzutem naruszenia art. 10 kpa należy na wstępie wskazać, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane po złożeniu

do Wójta Gminy wniosku z dnia [...] r. przez Prokuraturę Rejonową w Białogardzie działającą na podstawie art.182 kpa.

Następnie organ I instancji zawiadomił w myśl art. 61 § 1 i § 4 kpa o wszczęciu z urzędu postępowania następujące osoby: H. F., K. C., W. W. oraz Starostę . Osoby zainteresowane wiedziały zatem o toczącym się postępowaniu.

Po wszczęciu postępowania organ I instancji przystąpił do dalszych czynności stosownie do treści § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229). Przepis ten stanowi, że karę administracyjną pieniężną nakłada się po stwierdzeniu usunięcia drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia lub po zniszczeniu terenów zieleni, zadrzewienia, drzewa lub krzewu oraz po przeprowadzeniu oględzin, z których sporządza się protokół. W treści protokołu wskazuje się datę i miejsce oględzin, imiona i nazwiska oraz stanowiska służbowe sporządzającego protokół oraz uczestników oględzin, a także ustalenia merytoryczne dotyczące rodzaju i gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa, obwodu pnia drzewa lub wielkości powierzchni pokrytej krzewami albo wielkości zniszczonych terenów zieleni, daty usunięcia lub zniszczenia, przyczyny usunięcia lub zniszczenia, dane osobowe posiadacza nieruchomości, dane osobowe sprawcy usunięcia lub zniszczenia, jeżeli jest to możliwe do ustalenia w trakcie sporządzania protokołu. Protokół podpisują uczestnicy oględzin. Przy wydaniu decyzji o nałożeniu kary uwzględnia się ustalenia zawarte w protokole.

Wykonując powyższe obowiązki organ I instancji wyznaczył termin przeprowadzenia oględzin na dzień [...] r. o czym zawiadomił wszystkich zainteresowanych, a mianowicie H. F. (w dniu [...] r.), W. W. ([...] r.), K. C. (w dniu [...]r.) Starostę (w dniu [...] r.). Osoby zainteresowane wiedziały zatem o dacie tej czynności procesowej i informację otrzymały z właściwym wyprzedzeniem. W wyznaczonym dniu, tj. [...] r., przeprowadzono oględziny z których sporządzony został protokół zawierający ustalenia o których mowa w § 2 powołanego rozporządzenia, podpisany przez osoby uczestniczące w oględzinach, z wyjątkiem H. F., który miejsce oględzin opuścił wcześniej przed zakończeniem czynności. Protokół oględzin zawiera też oświadczenia osób w nich uczestniczących.

Istotne dla sprawy jest stwierdzenie zawarte w protokole dotyczące rodzaju

i gatunku wyciętych drzew, które określono jako [...] i wskazano nadto przekrój pnia. Załącznikiem do protokołu jest dokumentacja zdjęciowa.

Dzień wcześniej K. C. złożył wyjaśnienia skierowane do Wójta Gminy dotyczące okoliczności towarzyszących wycięciu drzew (k. 8 akt administracyjnych).

W dalszej kolejności organ I instancji powołał biegłego w celu wykonania ekspertyzy dotyczącej określenia gatunku i wieku wyciętych drzew.

Oględziny z udziałem biegłego wyznaczone zostały na dzień [...] r. stosowne zawiadomienia otrzymali: Starosta, H. F., W. W. z odpowiednim wyprzedzeniem (k.48/9.4,9.3,9.2 akt administracyjnych). Natomiast w aktach administracyjnych znajduje zwrotne potwierdzenie doręczenia zawiadomienia o oględzinach dla K. C. z adnotacją o nieobecności adresata i awizowaniu przesyłki (doręczenie zastępcze nastąpiło w dniu [...] r.

W dniu [...] r. przeprowadzono oględziny z udziałem biegłego

i sporządzono protokół zaznaczając, że opinia biegłego będzie integralną częścią protokołu. Ekspertyza dendrologiczna sporządzona przez biegłego jako datę opracowania wskazuje [...] r. i zawiera stwierdzenie, że gatunek drzewa oznaczono na podstawie cech drewna oraz powstałych odrośli pionowych. Wiek drzew natomiast określono na podstawie policzenia liczby przyrostów rocznych na pozostawionych pniakach, po ich oczyszczeniu. W treści opinii biegły określił gatunek drzewa jako [...].

Odnosząc powyższe okoliczności do sformułowanego przez Prokuratora zarzutu naruszenia art. 10 kpa należy stwierdzić, że przepis ten nakazuje organom administracji publicznej zapewnienie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Poza tym art. 79 kpa, stanowi, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem, co daje stronie prawo do udziału w przeprowadzeniu dowodu, możliwość zadawania pytań świadkom, biegłym i stronom oraz składania wyjaśnień. Tak więc wobec K. C. wymogi ustawowe nakazujące zawiadomienie go o mających nastąpić czynnościach procesowych zostały naruszone, jeżeli chodzi o oględziny dokonane w dniu [...] r.. Poza tym jeżeli biegły sporządził opinię na piśmie, to należy stronę o tym zawiadomić w celu zapoznania się z jej treścią i ewentualnego zgłoszenia uwag, czego organ zaniechał. Należy jednak zauważyć, że w niniejszej sprawie K. C. miał możliwość podniesienia tych kwestii w odwołaniu od decyzji organu

I instancji, czego jednak nie uczynił. Nie wpływa to jednak na istotę naruszenia ustawowych uprawnień strony.

Charakterystyczne jednak dla niniejszej sprawy jest to, że K. C. od początku sprawy, a także wcześniej przed organami Prokuratury, nie kwestionował faktu wycięcia drzew i wydania W. W. odpowiedniego polecenia.

W takiej sytuacji istotne jest jedynie stwierdzenie, czy przeprowadzone postępowanie było zgodne z ustawowymi regulacjami.

Natomiast odnośnie treści opinii biegłego należy stwierdzić, że jest ona jednoznaczna w określeniu gatunku wyciętych drzew, ale nie wskazuje jakie cechy drzew o tym zadecydowały. W toku wcześniejszych oględzin w których uczestniczyli zainteresowani stwierdzono, że wycięto klony zwyczajne. Wprawdzie stwierdzenie

to nie miało cech opinii biegłego, to jednak wyjaśnienie przez biegłego techniki ustalenia gatunku drzewa miałoby znaczenie informacji dla stron, czym różnią się te gatunki drzew, ponieważ od ustalenia rodzaju drzewa zależy wysokość wymierzanej przez organ kary.

Co do pozostałych zarzutów dotyczących kwestii proceduralnych należy stwierdzić, że organ odwoławczy orzekając w sprawie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, którą orzeczono zarówno w kwestii merytorycznej, a mianowicie

o wymierzeniu K. C. oraz W. W. kary

za usunięcie drzew, a także o umorzeniu postępowania w stosunku do Starosty oraz H. F.

W związku z tym należy stwierdzić, że organ administracji publicznej załatwia sprawę decyzją chyba, że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę

w danej instancji (art. 104 kpa).

W orzecznictwie podkreśla się jednak, że umorzenie postępowania administracyjnego jest zakończeniem postępowania w danej instancji indywidualnej sprawy bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a więc orzeczenia co do jej istoty. Oznacza to też, że organ administracji publicznej, wydając decyzję o umorzeniu postępowania, nie załatwia sprawy co do istoty z powodu pojawienia się trwałej przeszkody uniemożliwiającej ukształtowanie stosunku materialnoprawnego. Decyzja o umorzeniu postępowania jest decyzją o znaczeniu czysto procesowym, formalnym i kończy sprawę w danej instancji w "inny sposób" (art. 104 § 2 k.p.a.) niż poprzez jej rozstrzygnięcie co do istoty w całości lub części (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 IX 2011 r., II SA/Kr 442/11, LEX 965369).

W niniejszej sprawie organ odwoławczy utrzymał więc w mocy decyzję organu

I instancji, który jednocześnie orzekł co do istoty sprawy (merytorycznie),

tj. o wymierzeniu kary, a jednocześnie, w stosunku do określonych podmiotów umorzył postępowanie kończąc sprawę w "inny sposób", po stwierdzeniu, że nie ponoszą odpowiedzialności za wycięcie drzew.

Rozważając zagadnienia podmiotowe niniejszej sprawy należy stwierdzić,

że kara pieniężna została ustalona w wysokości [...] zł, a obowiązkiem jej zapłaty obciążono po połowie K. C. i W. W. wskazując, że ponoszą obaj równą odpowiedzialność za wycięcie drzew. To stanowisko organu nie zostało jednak wsparte wskazaniem podstawy formalnej do podzielenia odpowiedzialności w połowie. Zwłaszcza, że K. C. stale twierdził, że to on zlecił W. W. wycięcie drzew. Odpowiedzialność wynikająca z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, tak jak każda odpowiedzialność prawna jest zindywidualizowana i opierać się może tylko na jednej z form winy. Odpowiedzialność ta nie może wynikać z samego faktu współwłasności, a nawet współwłasności nieruchomości (zob. wyrok WSA w Warszawie z 10 IV 2007 r., IV SA/Wa 90/07, LEX 339447; wyrok WSA we Wrocławiu z 21 IX 2010, II SA/Wr 104/10, LEX nr 755525).

Odnośnie zarzutu naruszenia w niniejszej sprawie art. 88 ust. 3 ustawy

o ochronie przyrody trzeba wskazać, że odroczenie terminu płatności kar wymierzonych za wycięcie drzew nie jest przedmiotem sprawy i winno być rozpatrzone w odrębnym postępowaniu.

Rozpoznając ponownie sprawę organ winien uwzględnić powyższe rozważania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z obowiązującymi normami, a następnie rozstrzygnąć sprawę.

W związku z tym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a oraz c jak również

art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., Nr 270) orzekł jak w sentencji.