Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 406/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 b
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2015 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania S. W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...] odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego S. W. w związku z opieką nad ojcem R. W..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy.

Organ I instancji powyżej opisaną decyzją odmówił S. W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem R. W. wskazując na niespełnienie przez stronę przesłanki rezygnacji z zatrudnienia oraz niespełnienie przesłanki wieku powstania niepełnosprawności. Zdaniem organu S. W. nie podejmuje zatrudnienia nie z powodu sprawowanej opieki nad ojcem, lecz z innych powodów, o czym świadczy fakt iż wszystkie umowy o pracę kończyły się z upływem czasu, na jaki zostały zawarte, poza jedną. Organ I instancji przedstawił przebieg zatrudnienia skarżącego w okresie od [...] września 1996 r. do [...] października 2014 r. Jednocześnie w oparciu o ustalenia wywiadu środowiskowego potwierdził fakt sprawowania opieki syna nad ojcem zauważając, że w opiece tej pomaga mu żona, strona złożyła oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, że jest domownikiem rolnika i zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie nie określając od kiedy oraz podlega ubezpieczeniu społecznemu jako domownik rolnika. Organ wskazał, że czynności, które skarżący wykonuje przy ojcu są czynnościami naturalnymi w relacji rodzic - dziecko. Z ustaleń organu wynika, że niepełnosprawność ojca - R. W. powstała, gdy miał 71 lat, co w świetle art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi negatywną przesłankę uzasadniającą odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia.

Rozpatrując odwołanie S. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz.114) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia [...] czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia [...] lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Zgodnie z art. 17 b ust. 1 w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

2. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy

w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. S. oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia".

Organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] marca 2015 r. S. W. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem R. W., ur. [...] kwietnia 1943 r., który orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] został uznany za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji na okres do [...] lutego 2016 r. W orzeczeniu określono datę powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji na dzień [...] grudnia 2014 r. Zatem niepełnosprawność powstała w wieku 71 lat.

S. wniosek o przyznanie świadczenia skarżący oświadczył pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Podlega obowiązkowi społecznego ubezpieczenia jako domownik przy żonie, która jest właścicielem gospodarstwa rolnego.

Pracownik socjalny w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] marca 2015 r. potwierdził, że S. W. sprawuje opiekę nad ojcem, który przeszedł udar mózgu i obecnie ma problemy z poruszaniem się z powodu niedowładu połowy ciała.

Zaskarżoną decyzją organ I instancji odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uzasadniając odmowę tym, że w jego ocenie skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia w celu podjęcia się opieki nad ojcem z uwagi na fakt, iż ostatnio pracował w [...] do [...] października 2014 r., natomiast ojciec uzyskał orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji w dniu [...] lutego 2015 r. Zatem brak jest związku przyczynowo - skutkowego między ustaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. W motywach rozstrzygnięcia organ podniósł także okoliczność, że osoba wymagająca opieki ma jeszcze dwie córki, na których także ciąży obowiązek alimentacyjny wobec ojca. W związku z czym opiekę nad ojcem można rozłożyć równomiernie na każde z dzieci, tak aby nie obciążać tym obowiązkiem jednej osoby.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że prezentowana przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji interpretacja art. 17 ust. 1 ustawy nie zasługuje na akceptację. Organ bowiem wadliwie przyjął, że fakt rezygnacji z zatrudnienia, jak i jego niepodejmowania, powinien trwać od momentu uzyskania przez osobę wymagającą opieki orzeczenia o zaliczeniu jej do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do momentu złożenia wniosku o świadczenie. Taki pogląd - zdaniem organu odwoławczego - jest nieuprawniony i stanowi niedopuszczalne zawężenie treści przepisu art. 17 ust. 1 ustawy, który nie zawiera jakichkolwiek wymagań czasowych. Nie warunkuje możliwości otrzymania świadczenia od momentu (okresu) rezygnacji czy niepodejmowania pracy. Stanowi jedynie, aby rezygnacja z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej czy ich nie podejmowanie, miały na celu sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis akcentuje jedynie cel rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania - jakim jest opieka nad bliską osobą niepełnosprawną i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Ponadto rezygnacja z zatrudnienia nie musi bezpośrednio poprzedzać złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ani też wnioskodawca nie musi faktycznie pracować w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

Zdaniem organu odwoławczego pomimo iż skarżący faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem i z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia, przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest norma prawna zawarta w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, stosownie do którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia osiemnastego roku życia, ewentualnie w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia dwudziestego piątego roku życia. Z niekwestionowanych w tym zakresie ustaleń organu niepełnosprawność ojca skarżącego powstała w [...] grudnia 2014 r. , a więc wtedy gdy miał on 71 lat.

Jednocześnie organ II instancji wskazał, że przepis art. 17 ust. 1 b ustawy został poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Wnioskodawca zakwestionował art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie nieuzasadnionego pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej podmiotów sprawujących opiekę nad osobami, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie osiemnastego roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej po ukończeniu 25 roku życia. Skarga ta została rozpoznana przez Trybunał Konstytucyjny w postępowaniu zakończonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dnia [...] października 2014r. sygn. K [...] [...]

W uzasadnieniu wskazanego wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że osoby obowiązane alimentacyjnie i niepodejmujące lub rezygnujące z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną należą do grupy podmiotów podobnych, przy czym za dopuszczalne uznał odmienne traktowanie należących do tej grupy osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Wskazał, że na poziomie konstytucyjnym podstawę szczególnego traktowania dzieci stanowi m.in. art. 68 ust. 3 Konstytucji RP, odnoszący się do sfery opieki zdrowotnej. Ochrona praw dziecka przez władze publiczne gwarantowana jest również w art. 72 Konstytucji RP. Dzieci objęte są ochroną państwa w ramach pomocy rodzinom, szczególnie tym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). Na gruncie konstytucyjnym rodzinę stanowi bowiem każdy trwały związek dwóch lub więcej osób, składający się z co najmniej jednej osoby dorosłej i dziecka, oparty na więzach emocjonalnych, prawnych, a przeważnie także i na więzach krwi. Potwierdził, że wychowywanie i utrzymywanie dzieci jest podstawowym i niezbędnym wyznacznikiem pojęcia rodziny oraz determinuje sposób rozumienia pozostałych pojęć zastosowanych w art. 71 ust. 1 zdaniu drugim Konstytucji RP. Konkludując stwierdził, że w tym kontekście ustawodawca może odmiennie ukształtować przesłanki świadczenia pielęgnacyjnego dla osób niepodejmujących bądź rezygnujących z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Ich sytuacja prawna może być uregulowana inaczej niż w stosunku opiekunów pozostałych osób niepełnosprawnych, niebędących dziećmi.

Organ odwoławczy wskazał przy tym, że Trybunał Konstytucyjny wyraźnie podkreślił, iż nie akceptuje poglądu prezentowanego przez składającą skargą konstytucyjną grupą posłów w odniesieniu do przesłanki wymienionej w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wnioskodawca starał się wykazać, że ograniczenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie kryterium wieku powstania niepełnosprawności jest niekonstytucyjne, ponieważ w sposób nieuzasadniony ogranicza grupę uprawnionych do tego świadczenia. Trybunał stwierdził natomiast, że zastosowanie takiej przesłanki jest dopuszczalne. Zdaniem Trybunału, można odmiennie ukształtować reguły wypłacania świadczeń dla tych osób, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Z tego powodu przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie narusza zasady równości w takim zakresie, w jakim stanowi podstawę różnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według wspomnianego uprzednio podziału na dwie kategorie opiekunów. Trybunał przypomniał ratio art. 17 ust. 1b ustawy. Odwołując się do uzasadnienia projektu ustawy z dnia [...] grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr [...] kadencja, s. 2-4) wskazał, że ustawodawca miał na celu takie ukształtowanie przesłanek przyznawania tego świadczenia, aby przysługiwało ono rodzicom dzieci niepełnosprawnych, którzy rzeczywiście sprawują nad nimi opiekę. Powiązanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z momentem powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wynikało z założenia, że osoby dorosłe, których niepełnosprawność nie powstała w okresie nauki, były najczęściej samodzielne i miały możliwość wypracowania własnych źródeł dochodu, a tym samym finansowania lub współfinansowania opieki, bez konieczności dodatkowego wsparcia z budżetu państwa.

W uzasadnieniu cytowanego wyroku zauważono natomiast, że stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie, gdyż dochodzi tutaj do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnoprawnych. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wyróżniającym taką kategorię jest ukończenie 18 roku życia, ewentualnie ukończenie 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Przekroczenie tak wyznaczonej granicy wieku sprawia, że od tego momentu można mówić wyłącznie o jednej grupie podmiotów podobnych. Tworzą ją wówczas opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych. Brak jest konstytucyjnego uzasadnienia zróżnicowania podmiotów należących do tej kategorii np. w zakresie wysokości przysługujących im świadczeń opiekuńczych.

Zwrócono uwagę, że ustawodawca może przyjąć odmienne zasady przyznawania świadczeń opiekuńczych względem opiekunów niepełnosprawnych dzieci. Takie rozstrzygnięcie powinno być jednak konsekwentne. W dłuższej perspektywie czasowej nie może dopuszczać do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej w obrębie opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że z tych przyczyn w przywołanym wyroku orzeczono, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że istotnym kryterium przyznania świadczeń powinna być w każdym wypadku ocena faktycznej sytuacji finansowej ich potencjalnych beneficjentów i uznał, że wykonanie wyroku wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych pozostawiając ustawodawcy w tej kwestii pewien margines swobody.

Zaznaczono przy tym, że skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych zalecając ustawodawcy jedynie poprawienie stanu prawnego.

Biorąc pod uwagę powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co oznacza że świadczenie pielęgnacyjne dla S. W. niepodejmującego zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem nie może zostać przyznane.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie S. W., który w uzasadnieniu skargi wskazał, że opiekuje się niezdolnym do samodzielnej egzystencji ojcem, nie może podjąć żadnej pracy. Podkreślił, że pomaga ojcu w każdej codziennej czynności i nie może liczyć na pomoc sióstr.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty w niej zawarte są zasadne.

Przedmiot oceny Sądu stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] kwietnia 2015 r. o odmowie przyznania skarżącemu S. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem R. W..

W rozpatrywanej sprawie oba organy orzekające w sprawie nie uwzględniły wyroku wydanego przez Trybunał Konstytucyjny w dniu [...] października 2014 r. o sygn. akt [...] (publ. OTK-A [...]/104), choć Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało w swoich rozważaniach znaczną część uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Przypomnieć należy, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę tak przy wydawaniu aktu prawnego, jak i przy jego kontroli. W świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że wiążą one wszystkich adresatów bez wyjątku, a zatem winny być przez nich respektowane. Analiza przepisów Konstytucji RP oraz ich rozumienia przez Trybunał Konstytucyjny prowadzi do wniosku, że wykonywanie orzeczeń Trybunału jest obowiązkiem zarówno prawodawcy, jak i organów stosujących prawo, w szczególności sądów. Źródłem tego obowiązku jest moc powszechnie obowiązująca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP) w związku z zasadami państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), legalizmu (art. 7 Konstytucji RP) oraz nadrzędności Konstytucji (art. 8 ust. 1 Konstytucji RP). Przy rozstrzygnięciach o charakterze negatoryjnym Trybunału, czyli orzekających o niekonstytucyjności zakwestionowanego przepisu, dotychczasowa norma prawna przestaje być regułą powinnego zachowania, jest bowiem ostatecznie eliminowana z systemu prawnego.

W piśmiennictwie prawniczym podkreśla się, że do wszelkich stosunków prawnych powstałych po wejściu w życie orzeczenia Trybunału należy stosować regulację prawną uwzględniającą skutki tego orzeczenia, a więc w przypadku wyroku negatoryjnego - bez aktu normatywnego (przepisu prawnego), który utracił moc obowiązującą. Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego, o której mowa w art. 190 ust. 3 ab initio Konstytucji RP, oznacza bowiem, że niekonstytucyjny akt normatywny jest derogowany z systemu prawnego w sposób bezwzględny i bezwarunkowy (por. np. M. Safjan "Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w praktyce sądowej" PiP nr [...], L. Garlicki "Polskie prawo konstytucyjne". Zarys wykładu, W. 2005). Powyższe prowadzi do wniosku, że norma prawna uznana za niekonstytucyjną stanowi wadliwą podstawę prawną. Wydana na takiej podstawie prawnej decyzja administracyjna musi być także uznana za wadliwą. Wadliwość ta może odpowiadać przesłance rażącego naruszenia prawa.

Przedstawione zasady dotyczą zarówno wyroku negatoryjnego odnoszącego się do całej kontrolowanej normy prawnej, jak też do jej części, czyli tzw. wyroku zakresowego. Przez "orzeczenie zakresowe" rozumie się orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, którego sentencja zawiera frazę: "w zakresie, w jakim" (lub jej podobną). Skutkiem negatoryjnego wyroku zakresowego nie jest utrata mocy obowiązującej całego kontrolowanego przepisu lecz "wycięcie" z jego zakresu mieszczącego się w nim fragmentu uznanego za sprzeczny z Konstytucją.

Jak bezspornie wynika z sentencji wyroku z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt [...] Trybunał Konstytucyjny odniósł się do określonego zakresu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdzając, że przepis ten w części, w jakiej różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad dorosłą osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Stosowanie zatem, po ogłoszeniu w/w wyroku, przepisu art. 17 ust. 1b, w jego pełnym dotychczasowym brzmieniu pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem organów stosujących prawo ukształtowanym na podstawie przywołanych wyżej przepisów art. 190 ust. 1 , art. 2 i art. 8 ust. 1 Konstytucji RP.

Zauważyć też przyjdzie, że przywołany wyrok nie stanowi wyroku, w którym Trybunał Konstytucyjny odroczył w czasie utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnego fragmentu kontrolowanej normy.

W orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych zarysowała się już linia orzecznicza, którą można uznać za ugruntowaną, a którą podziela skład orzekający w kontrolowanej sprawie (por. wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Bd [...], WSA w Gdańsku z dnia [...] września 2015r. sygn. akt III SA/Gd [...], WSA w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2015 r. sygn. II SA/Ol [...], WSA w Rzeszowie z dnia [...] stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz [...], WSA w Gorzowie Wielkopolskim z [...] grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Go [...], WSA w Poznaniu z [...] października 2014 r., sygn. akt IV SA/Po [...], WSA w Białymstoku z [...] grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bk [...], WSA w Łodzi z [...] grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd [...] i II SA/Łd [...] z dnia [...] lipca 2015r.). Stwierdza się tam m.in., że Trybunał Konstytucyjny nie mógł w uzasadnieniu przesądzić o tym, że jednoznaczna sentencja wyroku może obowiązywać w innym zakresie, niż wynika to z jej brzmienia lub z zasad prawa konstytucyjnego (art. 190 Konstytucji RP), które obowiązują także Trybunał, stojący na straży ich przestrzegania. Nadto, interpretacja fragmentu uzasadnienia, nie może modyfikować treści sentencji wyroku, ani też zmieniać wynikających z przepisów prawa skutków orzeczeń wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny.

Przedstawione powyżej zagadnienie było już przedmiotem rozważań również Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] czerwca 2015 r. o sygn. akt II SA/Bd [...] rozważał skutki wymienionego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dla stanu prawnego mającego zastosowanie w również w niniejszej sprawie, w szczególności ze względu na typ wyroku oraz argumenty podane w jego uzasadnieniu (wyrok ten jest dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Skład orzekający rozpoznającym niniejszą skargę w pełni podziela stanowisko tego Sądu zaprezentowane w uzasadnieniu tegoż wyroku.

Mając na uwadze powyższe oba orzekające w sprawie organy zastosowały art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia faktu, że doszło do zmiany stanu prawnego wskutek wejścia w życie wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego eliminującego z porządku prawnego niekonstytucyjny fragment tego przepisu, co stanowi o istotnym naruszeniu prawa materialnego i procesowego.

W ponownym postępowaniu konieczne będzie zatem podjęcie rozstrzygnięcia z pominięciem tej części art. 17 ust. 1b o świadczeniach rodzinnych, która utraciła moc obowiązującą. Organ weźmie pod uwagę, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest stwierdzenie, że opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być przez ustawodawcę traktowani jako podmioty należące do tej samej klasy. Nie mogą być zatem - co do zasady - traktowani w sposób odmienny.

W stanie prawnym sprzed wydania przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego ich sytuacja prawna była zróżnicowana w związku z określeniem momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jako istotnego kryterium regulacji prawnej w obrębie tej samej grupy podobnych podmiotów.

Prowadząc ponowne postępowanie, organ ustali stan faktyczny sprawy niezbędny do oceny zaistnienia wszystkich przesłanek wymaganych przez ustawodawcę do nabycia uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z uwzględnieniem powyżej wskazanych, czego dotychczas nie wykonał biorąc pod uwagę treść uzasadnień obu wydanych w sprawie decyzji administracyjnych i odpowiedzi na skargę.

W tym stanie rzeczy, uwzględniając skargę, Sąd, orzekł jak w sentencji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ppsa.