Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1469/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 ust. 4, art. 181 ust. 1 i art. 186 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 1047/16 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję [...] w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 1047/16, oddalił skargę M. T. na decyzję Rektora [...] w [...] z dnia [...] września 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów.

Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Rektor [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 181 ust. 1 w zw. z art. 181 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 6 ust. 1 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...], odmówił przyznania skarżącej stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2015/2016.

Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że skarżąca w roku akademickim 2014/2015 studiowała na trzecim roku studiów I stopnia na kierunku Pedagogika. Na studiach tych objęta była Regulaminem Studiów na rok 2012/2013. Od roku akademickiego 2015/2016 skarżąca jest studentką kierunku Doradztwo i Coaching. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie stypendium dla najlepszych studentów w roku akademickim 2015/2016 za poprzedzający rok akademicki. W roku akademickim 2014/2015 studentka osiągnęła średnią ocen 4,75. W związku z tym Komisja Stypendialna przyznała jej 5 punktów w oparciu o kryteria zawarte w pkt. 2 Załącznika nr 2 do Regulaminu stypendialnego. Ponadto, uwzględniono osiągnięcia dodatkowe studentki, tj. udział w dodatkowych warsztatach z zakresu pedagogiki specjalnej, oraz pomoc w organizacji Dnia Dziecka w gminie [...], za które przyznano studentce dodatkowy 1 punkt. Organ podkreślił przy tym, że w piśmie z dnia [...] maja 2016 r. skarżąca nie wskazała na żadne dotychczasowe niezgłoszone osiągnięcia podlegające uwzględnieniu przy ustalaniu studentów uprawnionych do otrzymania stypendium naukowego a on sam nie posiadał informacji na temat dodatkowych osiągnięć studentki. Dlatego też, łącznie w toku postępowania o przyznanie stypendium skarżącej przyznano 6 punktów. Na kierunku Doradztwo i Coaching, tj. na kierunku, na którym obecnie studiuje studentka, stypendium dla najlepszych studentów przyznane zostało studentom, którzy osiągnęli łącznie nie mniej niż 8 punktów, to jest 5% najlepszych studentów tego kierunku. Łącznie na całej uczelni stypendium rektora dla najlepszych studentów przyznano natomiast 82 osobom.

Organ wskazał także, że wezwał nauczycieli akademickich do złożenia pisemnych wyjaśnień, jakie zajęcia dany nauczyciel akademicki prowadził ze studentami kierunku Pedagogika w roku akademickim 2014/2015 oraz jaką skalę ocen stosował przy ocenianiu studentów kierunku Pedagogika w roku akademickim 2014/2015. Z analizy złożonych oświadczeń jak i weryfikacji ocen otrzymywanych przez studentów kierunku Pedagogika w roku akademickim 2014/2015, jak wskazał organ, wynika, że praktyką stosowaną na Uczelni jest wystawianie ocen w skali od 2,0 do 5,5. W związku z tym, organ zweryfikował średnią ocen skarżącej w oparciu o kartę przebiegu studiów i potwierdził, że wynosi ona 4,75. Organ ustalił również, że na kierunku Pedagogika, na III roku studiów w roku akademickim 2014/2015, wystawionych zostało 117 ocen 5,5. Oceny te stanowiły zarówno oceny cząstkowe, jak również oceny końcowe studentów, w tym oceny końcowe z przedmiotów branych pod uwagę przy obliczaniu średniej arytmetycznej ocen.

Organ wyjaśnił, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym w art. 181 przewiduje możliwość przyznania studentowi, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen stypendium rektora dla najlepszych studentów. Zgodnie z art. 181 ust. 4 tej ustawy o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów może ubiegać się również student pierwszego roku studiów drugiego stopnia rozpoczętych w terminie jednego roku od ukończenia studiów pierwszego stopnia, jeśli spełni kryteria określone w ust. 1 lub 2 art. 181 ustawy, tj. jeśli uzyskał m.in. wysoką średnią ocen lub wysokie osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe. W takim wypadku ustalenie czy student pierwszego roku studiów drugiego stopnia uprawniony jest do uzyskania stypendium rektora dla najlepszych studentów odbywać się musi przy uwzględnieniu średniej ocen innych studentów na tym kierunku, na którym student zamierza pobierać stypendium, a nie na kierunku, na którym student studiował poprzednio.

Następnie, organ wskazał, że z treści art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wynika uprawnienie uczelni do określenia liczby studentów na dowolnie ustalonym poziomie, nie wyższym jednak niż 10% najlepszych studentów danego kierunku. Rektor uprawniony jest zaś do ustanowienia szczegółowych kryteriów udzielania świadczeń pomocy materialnej, w tym stypendiów dla najlepszych studentów, i ma prawo do ich skonkretyzowania, np. poprzez określenie dolnego progu średniej ocen, który trzeba osiągnąć, aby spełnić ustawową przesłankę "uzyskania za rok studiów wysokiej średniej" lub progu procentowego studentów, którzy takie świadczenie mogą uzyskać. Kryteria przyznania stypendiów rektora dla najlepszych studentów określa rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego w szczegółowym regulaminie ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów.

Z treści § 11 ust. 4 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] wynika, że liczba stypendiów rektora dla najlepszych studentów przyznanych na każdym kierunku studiów w uczelni nie może przekroczyć 10% liczby studentów danego kierunku. W treści ust. 12 Załącznika nr 2 do Regulaminu zawarta zaś została punktacja przyznawana studentom w zależności od osiągnięć artystycznych, naukowych, sportowych lub wysokiej średniej ocen, z której wynika, m.in., że studenci mogą uzyskać maksymalną średnią ocen do 5,5. Rektor nie przydziela stypendium dla najlepszych studentów wyłącznie w oparciu o średnią ocen. Możliwe jest wystąpienie sytuacji, w której student z niższą średnią ocen, ale z licznymi osiągnięciami naukowymi otrzyma stypendium rektora dla najlepszych studentów. Z tego powodu, jak stwierdził organ, w treści Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej nie określa się minimalnego progu punktowego, który umożliwia przyznanie stypendium. Próg ten bowiem jest możliwy do ustalenia dopiero po przeprowadzeniu weryfikacji wszystkich prawidłowo zgłoszonych wniosków o przyznanie stypendium. Organ nie weryfikuje zasadności wystawionych ocen przez wykładowców, albowiem wartość noty wystawionej studentowi należy do dyskrecjonalnej kompetencji wykładowcy, a organy uczelni, w tym także w postępowaniu o przyznanie stypendium rektora, nie są uprawnione do weryfikacji wartości ocen wystawionych przez poszczególnych wykładowców. Organ podkreślił, że w trakcie obrad Komisji Stypendialnej na kierunku Doradztwo i Coaching, na wniosek przedstawicieli studentów, ustalono, że minimalna liczba punktów uprawniająca do otrzymania stypendium Rektora wynosić będzie 8 punktów.

Organ wyjaśnił przy tym, że w treści § 32 Regulaminu Studiów w Wyższej Szkole [...] w [...] obowiązującego studentkę wskazano, że w Uczelni stosowana jest skala ocen: 2,0 - 5,0. Studentka nie otrzymała maksymalnych ocen ze wszystkich przedmiotów, co zapewniłoby jej uzyskanie wyższej liczby punktów umożliwiającej uzyskanie stypendium — za średnią ocen studentka uzyskała wyłącznie 5 punktów. Średnia ocen studentki kształtująca się na poziomie 4,75 świadczy o tym, że nawet w skali ocen od 2,0 do 5,0 nie uzyskała ona maksymalnych not, które mogła uzyskać. Te same oceny w skali 2,0 do 5,0 i w skali 2,0 do 5,5 mają zatem inną wagę. Nie można jednak, w ocenie organu, na tym etapie postępowania ustalić czy wykładowcy mając do dyspozycji szerszą skalę ocen przyznaliby studentce tak samo wysokie czy też niższe oceny. Ponadto, skala ocen wzięta pod uwagę przez organ przy ustalaniu treści Załącznika nr 2 do Regulaminu stypendialnego uwzględniała okoliczność, że studenci innych kierunków i innych lat mogli osiągnąć maksymalną średnią ocen 5,5. Zastosowana skala odpowiadała także praktyce stosowanej na Uczelni, co Rektor ustalił w oparciu o wyjaśnienia nauczycieli akademickich. Z powołanych powyżej wyjaśnień, zdaniem organu, wynika bowiem, że na kierunku studentki niektórzy nauczyciele akademiccy stosowali skalę ocen do 5,5, a nie wynikającą z Regulaminu Studiów skalę do 5,0. Zatem, obowiązywanie dla różnych kierunków różnych skali oceniania nie miało dla sprawy znaczenia, bo z przedłożonych wyjaśnień wynika, że wykładowcy i tak stosują własne skale ocen. Na roku skarżącej, w czasie roku akademickiego 2014/2015, wystawiono 117 ocen 5,5.

Organ przeprowadził także weryfikację możliwości uzyskania stypendium przez studentkę w przypadku zastosowania skali ocen od 2,0 do 5,0 i stwierdził, że nawet w takim przypadku, nadal oceny wyższe niż uzyskane przez studentkę posiadałoby ponad 10% studentów kierunku, na którym studentka obecnie studiuje, co jednoznacznie, w ocenie organu, przesądza o braku możliwości przyznania studentce stypendium.

Skarżąca, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, złożyła do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Rektor [...] w [...] decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2016 r.

W uzasadnieniu tej decyzji, organ podtrzymał argumentację przedstawioną w rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnym.

Odnosząc się zaś do zarzutów postawionych przez skarżącą uznał ich niezasadność i wskazał, że wyjaśnienia złożone przez nauczycieli akademickich obrazują fakt, że na Uczelni wystawiano oceny w skali od 2,0 do 5,5. Zgodnie zaś z art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z uwagi na rozwiązania prawne zawarte w przepisach art. 50 § 1 i art. 54 § 1 k.p.a. dotyczące wezwań, w których przewidziana została możliwość złożenia zeznań na piśmie, można, w ocenie organu, uznać za dopuszczalne także złożenie przez świadka zeznań w formie pisemnej. Ponieważ zeznania świadków, także te złożone na piśmie, podlegają swobodnej ocenie, w razie wątpliwości do treści złożonego w tej formie zeznania organ może wezwać świadka do ich ustnego uzupełnienia czy wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności. Organ podkreślił, że strona nie została pozbawiona możliwości zapoznania się z pisemnymi oświadczeniami świadków, ani możliwości ustosunkowania się do nich w toku postępowania. Nie skorzystała jednak dobrowolnie z tej możliwości.

Organ wyjaśnił, że konieczność zdobycia określonej ilości punktów stanowi wyłącznie pomocnicze kryterium, umożliwiające Uczelni ustalenie listy osób uprawnionych do otrzymania stypendium. Błędnie skarżąca zakłada, że osiągnięcie co najmniej 8 punktów stanowiło odgórny warunek uwzględnienia wniosku o przyznanie stypendium. Próg 8 punktów, wskazywany jako próg minimalny stanowi kryterium pomocnicze, ustalane przez organ dopiero w toku weryfikacji wniosków i ułatwiające tworzenie listy studentów uprawnionych do otrzymania świadczenia. W toku prowadzenia procedury dotyczącej przyznania stypendium dla najlepszych studentów wnioskodawcy zobowiązani są do poinformowania Uczelni o swojej średniej ocen oraz o dodatkowych zajęciach lub osiągnięciach, które mogą mieć wpływ na ocenę ich kandydatury. Po weryfikacji spełnienia warunków formalnych organ ustala grono osób, które mogą zostać wzięte pod uwagę przy przyznawaniu stypendiów. Analizie poddawane są przy tym wnioski wyłącznie osób, które spełniają kryterium uzyskania minimalnej średniej nie niższej niż 4,3. Ustalenie w Regulaminie przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] średniej ocen umożliwiającej złożenie wniosku o przyznanie stypendium na poziomie 4,30 ma na celu zawężenie liczby studentów, którzy mogą złożyć wniosek o przyznanie stypendium. Spełnienie tego kryterium nie powoduje jednak automatycznego uznania, że stypendium jest studentowi należne. Kryteria punktowe, określone dodatkowo w Regulaminie mają na celu ustalenie obiektywnej skali ocen dla wszystkich kandydujących do stypendium studentów. W zależności od liczby osób spełniających minimalne kryteria, ustala się listę osób w taki sposób, żeby nie przekroczyła ona dopuszczalnego, ustawowego progu 10% studentów na każdym z kierunków. Organ zaznaczył przy tym, że może przyznać stypendium maksymalnej liczbie studentów (10%), ale nie ma takiego obowiązku, co wynika wprost z treści przepisu art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Sam natomiast sposób przyznawania punktów oraz ich ilość za poszczególne osiągnięcia uregulowany został w Regulaminie przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...]. W Regulaminie tym jasno określone są kryteria uzyskania stypendium. Kryterium uzyskania określonej ilości punktów stanowi zatem wynik przeprowadzonego procesu weryfikacji wniosków i liczba punktów jest przyznawana za średnią ocen, a także za dodatkowe osiągnięcia (w zależności od ich wagi oraz ilości osiągnięć). Z tego też względu, zdaniem organu, nie jest zasadny zarzut, że w Regulaminie przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] nie wskazano wyraźnie ilości punktów, którą student powinien uzyskać, żeby mieć pewność uzyskania stypendium dla najlepszych studentów.

Odnosząc powyższe rozważania do realiów kontrolowanej sprawy organ stwierdził, że obowiązek uzyskania co najmniej 8 punktów na kierunku skarżącej wynikał z potrzeby określenia liczby studentów, którzy spełnili warunki wynikające z Regulaminu, lecz także ustalenia takiej liczby takich studentów, żeby nie został przekroczony próg 10% wszystkich studentów kierunku wynikający z ustawy. Wskazano, że łącznie na kierunku skarżącej studiowało 360 osób. Maksymalnie stypendium uzyskać mogło zatem 36 osób. Organ korzystając z uprawnienia do zawężenia ustawowego progu 10% przyznał stypendium wyłącznie 18 osobom, tj. 5% liczby studentów tego kierunku. Podkreślono, że gdyby przyjąć, że studenci z liczbą punktów równą lub większą 6 (zatem z osiągnięciami oraz średnią ocen identycznymi jak skarżąca) także uprawnieni byli do otrzymania stypendium, wówczas stypendium musiałoby zostać przyznane nie 36 osobom, a 42 osobom. Tyle bowiem osób uzyskało wyniki w nauce lepsze lub identyczne jak skarżąca. Powyższe w konsekwencji doprowadziłoby, jak wskazał organ, do przyznania stypendium 11,7% najlepszych studentów, a zatem liczbie studentów przekraczającej ustawowy maksymalny próg.

Na decyzję Rektora skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się jej uchylenia i zarzucając, że wydana została ona zarówno z naruszeniem przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynika sprawy jak i z naruszeniem przepisów prawa procesowego, mającym wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 1047/16, oddalił skargę M. T. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Sąd uznał bowiem, że zaskarżona decyzja Rektora, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie naruszają przepisów prawa materialnego, w sposób mający wpływ na wynika sprawy, ani też przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Sąd podzielił ustalenia faktycznie dokonane przez organy obu instancji przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą swoich rozważań a dostrzeżone uchybienia zawarte w tych decyzjach i opisane w dalszej części uzasadnienia uznał za niemające wpływu na wynik sprawy.

Sąd podkreślił, że w roku akademickim 2014/2015, za który skarżąca domaga się przyznania stypendium, skarżąca studiowała na III roku studiów I stopnia na kierunku Pedagogika i w konsekwencji objęta była Regulaminem Studiów na rok 2012/2013. Wniosek o stypendium dla najlepszych studentów skarżąca złożyła w roku akademickim 2015/2016 za poprzedzający rok akademicki (2014/2015), zaś obecnie - rok akademicki 2015/2016, jest studentką tej samej uczelni na kierunku Doradztwo i Coaching. W roku stanowiącym podstawę do przyznania stypendium tj. roku akademickim 2014/2015, uzyskała średnią ocen wynoszącą 4,75, co skutkowało przyznaniem jej przez Komisję Stypendialną 5 punktów w oparciu o kryteria zawarte w pkt. 2 Załącznika nr 2 do Regulaminu stypendialnego, powiększonych następnie o 1 punkt w związku z uwzględnieniem przez organ osiągnięć dodatkowych studentki. Razem uzyskała 6 punktów. W roku 2015/2015, na kierunku, na którym obecnie studiuje skarżąca tj. Doradztwo i Coaching, stypendium dla najlepszych studentów przyznane zostało studentom, którzy osiągnęli łącznie nie mniej niż 8 punktów i grupa ta stanowiła 5% najlepszych studentów tego kierunku. Organ skorzystał bowiem z uprawnienia do zawężenia ustawowego nieprzekraczalnego progu 10% (art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym) ograniczając się do 5% studentów, tj. 18 osób.

Sąd przyznał rację skarżącej w kwestii dotyczącej nieprawidłowości w wystawaniu studentom ocen przekraczających ustaloną w Regulaminie studiów obowiązujących skarżącą tj. w Regulamin na rok 2012/2013. W treści § 32 tego Regulaminu wskazano, że na Uczelni stosowana jest skala ocen od 2,0 - 5,0. Tymczasem, skala ocen wzięta przez organ przy ustalaniu treści Załącznika nr 2 do Regulaminu stypendialnego obejmowała oceny od 2,0 – 5,5, a to z uwagi na fakt, iż studenci innych kierunków i innych lat mogli osiągnąć maksymalną średnią ocen 5,5. W ocenie Sądu, praktyka wystawiania przez nauczycieli akademickich ocen wykraczających poza obowiązującą skalę narusza przepisy Regulaminu i w teorii mogłaby wpłynąć na wynik postępowania w przedmiocie przyznania studentowi stypendium dla najlepszych studentów. W praktyce jednak okoliczność ta pozostawała bez wpływu na wynik postępowania, albowiem organ uwzględnił ów fakt w toku postępowania i ponowne wyliczenie średnich ocen studentów ubiegających się o stypendiów, przy założeniu skali ocen wynikającej z Regulaminu na rok 2012/2013 tj. od 2,0 – 5,0, prowadziło do takiego samego wyniku postępowania, albowiem skarżąca nadal nie otrzymałaby stypendium z powodu zbyt niskiej ilości uzyskanych punktów. Jakkolwiek zatem praktyka stosowana na Uczelni, wystawiania ocen spoza skali wynikającej z Regulaminu, jest sprzeczna z przepisami tegoż Regulaminu, o tyle nie miało to wpływu na wynik sprawy, a w konsekwencji nie może stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji jej poprzedzającej. Co więcej, w ocenie Sądu, uwzględnienia wymagało, że skarżąca również miała możliwość uzyskania średniej ocen wyższej niż średnia 5,0, albowiem z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że inni studenci na kierunku skarżącej uzyskiwali oceny 5,5 z przedmiotów, które uwzględniane były w toku weryfikacji wniosków stypendialnych. Skarżąca również uczestniczyła w zajęciach, w których wykładowcy stosowali skalę ocen do 5,5. Realnie zatem miała możliwość uzyskania średniej ocen powyżej 5,0.

Sąd podkreślił, że argumentacja organu, że zastosowana skala odpowiadała praktyce stosowanej na Uczelni, co Rektor ustalił w oparciu o wyjaśnienia nauczycieli akademickich, nie może i nie ma żadnego znaczenia prawnego. Słusznie przy tym organ przeprowadził postępowanie dowodowe na okoliczność ustalenia czy wykładowcy akademiccy stosowali skalę ocen 2,0 do 5,0 czy też od 2,0 do 5,5, albowiem ta okoliczność mogła mieć znaczenie dla wyjaśnienia sprawy.

Dalej Sąd wskazał, że na uwzględnienie nie zasługuje argumentacja skarżącej dotycząca proponowanego przez nią sposobu podziału stypendium w przypadku, gdy warunek najwyższej średniej ocen spełnia więcej niż 10 % studentów kierunku. Taki sposób przyznawania stypendiów stałby w jawnej sprzeczności z art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym środki przeznaczone na stypendia rektora dla najlepszych studentów przyznawane w liczbie nie większej niż 10 % liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni stanowią nie więcej niż 40% środków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne oraz zapomogi, na co prawidłowo zwrócił uwagę organ. Jednocześnie owo ograniczenie ustawowe nie dotyczy możliwości obniżenia stypendiów jeśli większa liczba studentów spełnia kryterium wysokiej średniej ocen. Sformułowanie ustawowe "nie więcej niż 10% liczby studentów" nie pozostawia żadnych wątpliwości, że Uczelnia nie może przyznać stypendiów liczbie studentów większej niż ich 10%. Ponadto, użyte w § 11 i § 13 Regulaminu stypendialnego sformułowania "Stypendium [...] może otrzymać" i "może być przyznane", a także ustawowe (art. 174 ust. 4 i 181 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym) "może być" i "może otrzymywać" również nie nastręczają wątpliwości interpretacyjnych w zakresie tego, że nie występuje po stronie organu uczelni obligatoryjność przyznania stypendiów w ogóle.

Ponadto, w ocenie Sądu, Uczelnie, aby zastosować się do wymogów art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie tylko mogą, ale i muszą sformułować dodatkowe kryteria przyznawania stypendiów dla najlepszych studentów, co wynika z istoty i procesu przyznawania stypendiów, który polega na wyłonieniu najlepszych kandydatów, których pula musi się zawierać w ustawowo wskazanej wielkości (czy to wielkości kwot przeznaczonych na stypendia, czy tez wskazanej ilości studentów). Uczelnia nie utworzyła ani nie dodała żadnych kryteriów nieznanych Regulaminowi na rok 2012/2013 w zakresie ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów na etapie weryfikacji wniosków stypendialnych. Uczelnia w treści regulaminu określa wyłącznie ramy oraz minimalne wymagania, w oparciu o które będzie rozpoznawać wnioski stypendialne. Po ich weryfikacji, Uczelnia określa, jaka liczba studentów spełniła kryterium minimalne określone w Regulaminie, a także, jaka maksymalna liczba studentów może uzyskać stypendium rektora bez jednoczesnego przekroczenia ustawowych dopuszczalnych progów. Analizie poddawane są przy tym wnioski wyłącznie osób, które spełniają kryterium uzyskania minimalnej średniej nie niższej niż 4,3. Ustalenie w Regulaminie socjalnym średniej ocen umożliwiającej złożenie wniosku o przyznanie stypendium na poziomie 4,30 ma na celu zawężenie liczby studentów, którzy mogą złożyć wniosek o przyznanie stypendium. Takie ograniczenie nie budzi, w ocenie Sądu, zastrzeżeń z punktu widzenia zgodności z obowiązującymi przepisami. Jednocześnie samo spełnienie tego kryterium, nie powoduje automatycznego uznania, że stypendium jest studentowi należne. Kryteria punktowe, określone dodatkowo w Regulaminie socjalnym mają na celu ustalenie obiektywnej skali dla wszystkich kandydujących do stypendium studentów.

Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w stosowanej przez Uczelnię skali punktowej, albowiem jest to jedynie kryterium pomocnicze umożliwiające Uczelni ustalenie listy osób uprawnionych do otrzymania stypendium. Nie jest przy tym, jak ocenił Sąd, słuszne twierdzenie skarżącej, że osiągnięcie co najmniej 8 punktów stanowiło odgórny warunek uwzględnienia wniosku o przyznanie stypendium, albowiem ten prób ustalany jest dopiero w toku weryfikacji wniosków, a nie stanowi warunku koniecznego i wystarczającego do uzyskania stypendium. Sposób przyznawania punktów oraz ich ilość za poszczególne osiągnięcia uregulowany został w Regulaminie socjalnym w Załączniku nr 2.

Sąd wyjaśnił także, że odgórne określenie skali punktowej i wskazanie liczby punktów, którą zdobyć musi student, żeby z pewnością otrzymać stypendium, jest technicznie niemożliwe wobec regulacji art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Odgórne ustawowe ograniczenie możliwości przyznania stypendium dla najlepszych studentów maksymalnie 10% najlepszych studentów danego kierunku implikuje konieczność ustalania progu uzyskania stypendium dopiero na etapie weryfikacji wniosków. Sam zaś Regulamin stypendialny uchwalany jest przed rozpoczęciem procesu składania wniosków stypendialnych na dany rok akademicki. Oczywistym jest, że w toku uchwalania tego Regulaminu nie ma technicznej możliwości zweryfikowania, jaka liczba studentów złoży wnioski oraz jakie średnie ocen i inne osiągnięcia przedstawią studenci, którzy składają wnioski o przyznanie stypendium. Odgórne wskazanie dokładnego progu punktowego doprowadzić mogłoby do sytuacji, w której średnią taką (czy też liczbę punktów) uzyska więcej niż 10% studentów jednego z kierunków uczelni, a zatem doszłoby do przekroczenia maksymalnych progów ustawowych. Ponadto, kryterium 10% studentów określone w treści przepisu art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi jedynie maksymalny próg, zaś Uczelnia nie ma obowiązku przydzielenia stypendium właśnie 10% studentów, ale może, w ramach własnych kompetencji, zmniejszyć ten próg.

Jednocześnie, Sąd wskazał, że kwestie dotyczące materii uregulowanej w Regulaminie na rok 2012/2013, czy też Regulaminie stypendialnym same w sobie nie mogą stanowić przedmiotu oceny Sądu. Przedmiotem oceny Sądu jest prawidłowość wydania decyzji w przedmiocie stypendium, w zakresie zgodności z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, w szczególności z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym, jak również aktów niższej rangi – właśnie regulaminu na rok 2012/2013 i Regulaminu stypendialnego, jak i prawa procesowego. W tym zaś kontekście Sąd nie dopatrzył, się naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, czy też stwierdzenia jej nieważności. W kontrolowanym postępowaniu Rektor uprawniony jest wyłącznie do weryfikacji, czy studentce została przydzielona właściwa ilość punktów, zgodnie z Regulaminem przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] oraz czy ta ilość punktów pozwala na uzyskanie danego rodzaju stypendium. Organ nie ma przy tym kompetencji do ingerowania władczego w treść owych regulaminów. Podobnie Rektor nie ma uprawnień do oceny zasadności wystawionych przez wykładowców studentom ocen.

Ponadto, Sąd stwierdził, że organ nie uchybił zasadom zawartym w art. 7 i art. 8 k.p.a. jak również nie naruszył art. 80 tej ustawy. Organ prawidłowo przeprowadził postepowanie dowodowe i dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego, podobnie organ odwoławczy. Jednocześnie uzasadnienia decyzji obu instancji spełniają wymogi przewidziane w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. T. wniosła skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrok skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym – poprzez jego błędną wykładnię a w efekcie nieuzasadnione przyjęcie, że organ administracyjny ma pełną dowolność w przyznawaniu stypendium dla najlepszych studentów na danym kierunku, podczas gdy tzw. uznaniowość administracyjna ograniczona jest zasadami praworządności, sprawiedliwości oraz równości wobec prawa;

- art. 181 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym – poprzez jego błędną wykładnię a w efekcie nieuzasadnione przyjęcie, że student ubiegający się o stypendium rektora dla najlepszych studentów winien spełnić więcej niż jedną przesłankę uprawniającą do uzyskania stypendium, podczas gdy przepis ten pozwala na spełnienie tylko jednej z nich by ubiegać się o stypendium rektora dla najlepszych studentów;

- art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym – poprzez jego błędną wykładnię a w efekcie nieuzasadnione przyjęcie, że regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1 – 3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania pomocy materialnej oraz sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora, nie musi zawierać szczegółowych kryteriów, które powinny być znane studentom ubiegającym się o uzyskanie stypendium już na etapie składania wniosków.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor [...] w [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że wyrok Sądu I instancji jest prawidłowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369; zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny weryfikując orzeczenie sądu I instancji ograniczony jest podniesionymi podstawami zaskarżenia i nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych, poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej, wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego lub postępowania przed tym sądem i musi koncentrować swoją uwagę wyłącznie na weryfikacji zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej.

Rozpoznając w takich granicach wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postawione zarzuty naruszenia prawa materialnego nie są zasadne a brak zarzutów natury procesowej oznacza, że skarżąca w pełni akceptuje stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji do wyrokowania. Niepostawienie w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania oznacza, że przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej w pełni miarodajny jest stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji. Zarzutem naruszenia prawa materialnego skarżący nie może bowiem zwalczać ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 414/08, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd I instancji przyjął zaś za podstawę swojego wyrokowania, że skarżąca domagała się przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2015/2016. W roku akademickim 2014/2015, za który skarżąca domagała się przyznania stypendium, studiowała ona na III roku studiów I stopnia na kierunku Pedagogika i objęta była regulaminem studiów na rok 2012/2013. W roku akademickim 2014/2015 skarżąca uzyskała średnią ocen wynoszącą 4,75, co skutkowało przyznaniem jej przez Komisję Stypendialną 5 punktów w oparciu o kryteria określone w pkt 2 Załącznika nr 2 do Regulaminu stypendialnego. Ponadto, w oparciu o kryteria określone w Załączniku nr 2 do Regulaminu, skarżąca otrzymała 1 punkt za osiągnięcia dodatkowe tj. udział w dodatkowych warsztatach z zakresu pedagogiki specjalnej oraz pomoc w organizacji Dnia Dziecka w gminie [...], co razem dało jej 6 punktów. Na kierunku Doradztwo i Coaching, tj. na kierunku, na którym studiowała studentka, stypendium dla najlepszych studentów przyznane zaś zostało studentom, którzy osiągnęli łącznie nie mniej niż 8 punktów.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, który uznał, że art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym pozwalał rektorowi uczelni [...] na przyznanie stypendium dla najlepszych studentów w liczbie 5% studentów kierunku Doradztwo i Coaching.

Przepis art. 174 ust. 4 tej ustawy stanowi bowiem, że środki z dotacji, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 7 i ust. 4, przeznaczone na stypendia rektora dla najlepszych studentów przyznawane w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni stanowią nie więcej niż 40% środków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne oraz zapomogi. Jeżeli liczba studentów na kierunku studiów jest mniejsza niż dziesięć, stypendium rektora dla najlepszych studentów może być przyznane jednemu studentowi.

Uczelnia nie ma więc obowiązku przyznawania stypendium dla najlepszych studentów 10% liczby studentów każdego kierunku studiów. Wskazanie w treści art. 174 ust. 4, że "stypendia rektora dla najlepszych studentów przyznawane w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni" jasno stanowi, że stypendia te mogą być przyznane studentom w liczbie mniejszej niż 10%, a nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów.

Zgodnie bowiem z treścią art. 186 ust. 1 tej ustawy szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego.

W niniejszej sprawie w § 11 ust. 4 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] na rok 2012/2013 określono, że liczba stypendiów rektora dla najlepszych studentów przyznanych na kierunku studiów w uczelni nie może przekroczyć 10% liczby studentów danego kierunku. Zapis regulaminu jest zatem zgodny z treścią art. 174 ust. 4 ustawy.

Zgodne więc z zapisem regulaminu i przepisem ustawy jest przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów wyłącznie 5% studentów danego kierunku. Ustalony próg procentowy mieści się w dyspozycji wyznaczonej tymi regulacjami a jego dookreślenie zostało racjonalnie uzasadnione. Organ wyjaśnił bowiem, że łącznie na kierunku skarżącej studiowało 360 osób a zatem maksymalnie stypendium uzyskać mogło 36 osób. Przyznanie zaś stypendium studentom z taką samą liczbą punktów co skarżąca lub większą powodowałoby, że stypendium musiałoby zostać przyznane 42 osobom a więc 11,7% studentów. Powyższe stanowiłoby naruszenie przepisu regulaminu i ustawy. Dlatego też stypendium dla najlepszych studentów przyznane zostało studentom, którzy osiągnęli łącznie nie mniej niż 8 punktów a liczba ta stanowiła 5% najlepszych studentów tego kierunku tj. 18 osób. Próg ten został ustalony dopiero w toku weryfikacji wniosków.

Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej nie może bowiem odgórnie wskazywać konkretnego progu procentowego liczby studentów, którym zostanie przyznane omawiane stypendium. Jak słusznie bowiem wyjaśnił Sąd I instancji wskazanie takie doprowadzić by mogło do sytuacji, w której liczbę punktów uzyska więcej niż 10% studentów jednego z kierunków uczelni, co musiałby doprowadzić do przekroczenia progu ustawowego określonego w art. 174 ust. 4 ustawy. Próg ten jest możliwy do ustalenia dopiero po przeprowadzeniu weryfikacji wszystkich prawidłowo zgłoszonych wniosków o przyznanie stypendium w połączeniu z weryfikacją środków finansowych na ten cel przeznaczonych. Organ przyznając stypendium dysponuje bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a bezsprzecznym jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku stypendium nie mogłoby zostać faktycznie zrealizowane.

Z uwagi na powyższe zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie znajduje uzasadnienia, tym bardziej, że stawiając ten zarzut wskazano na błędną wykładnię tego przepisu poprzez przyjęcie, że organ administracyjny ma pełną dowolność w przyznawaniu stypendium dla najlepszych studentów na danym kierunku, co nie znajduje odzwierciedlenia w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ponadto stanowisko Sądu I instancji, który uznał, że samo spełnienie przez studenta kryterium średniej ocen nie powoduje automatycznego uznania, że stypendium jest studentowi należne.

Przepis art. 181 ust. 1 ustawy wskazuje bowiem, że stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym.

Regulacja powyższego przepisu wskazuje, że stypendium dla najlepszych studentów nie jest przyznawane jedynie w oparciu o średnią ocen. Dopiero "suma" średniej ocen i uzyskanych osiągnięć stanowi wyjście do ustalenia "najlepszych studentów". Możliwe jest więc, że to właśnie sama średnia ocen spowoduje przyznanie stypendium. Możliwe jest też, że to same osiągnięcia umożliwią przyznanie stypendium ale możliwe jest również, że to zarówno średnia ocena i osiągnięcia dodatkowe spowodują przyznanie stypendium.

Użyta bowiem w przepisie art. 181 ust. 1 alternatywa łączna w postaci spójnika "lub" odnosi się do kryteriów, jakie musi spełnić student, żeby otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, a nie do różnicowania kategorii tego stypendium. Tak więc, o to stypendium może ubiegać się skutecznie zarówno student, który spełnia tylko jedną przesłankę warunkującą jego przyznanie (np. uzyskał wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie krajowym), jak i student, który wypełnił kilka lub wszystkie z wymienionych w tym przepisie wymagań. Stypendium rektora dla najlepszych studentów jest jedno, natomiast jego przyznanie jest uwarunkowane spełnieniem różnych przesłanek, które mogą być spełnione łącznie, ale nie muszą (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2528/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 959/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, z glosą aprobującą A. J., OSP 2015/1/10). Wykładnia art. 181 ust. 1 nie może prowadzić do konieczności przyznawania odrębnych stypendiów za osiągnięcia w nauce, odrębnych za osiągnięcia artystyczne i naukowe oraz odrębnych za wysokie wyniki sportowe, gdyż stałoby to w sprzeczności z treścią art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy i art. 181 ust. 1, które wspominają o jednym stypendium tj. stypendium rektora dla najlepszych studentów.

Zgodnie z powyższym zostały uregulowane zasady przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów w załączniku nr 2 do Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] na rok 2012/2013. W punkcie 2 wskazano bowiem, że stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, który uzyskał za poprzedni rok studiów: a. wysoką średnią arytmetyczną ocen i/lub, b. znaczące osiągnięcia naukowe o randze międzynarodowej, krajowej, lub uczelnianej i/lub, c. znaczące osiągnięcia artystyczne o randze międzynarodowej, krajowej, uczelnianej i/lub, d. wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym, krajowym, uczelnianym. W punkcie 4 określono, że jeżeli w dniu składania wniosku student posiada status "wpis warunkowy", bądź jego średnia ocen za poprzedni rok akademicki jest niższa niż 4,3, może ubiegać się o stypendium rektora dla najlepszych studentów tylko z tytułu osiągnięć wymienionych w ust. 1 pkt b – d. W punkcie 10 wskazano ponadto, że stypendium rektora dla najlepszych studentów przyznawane jest w trzech kategoriach w zależności od uzyskanej średniej ocen i uzyskanych osiągnięć naukowych, artystycznych i/lub sportowych.

Skarżąca, jako że w roku akademickim 2014/2015 uzyskała średnią ocen wynoszącą 4,75, prawidłowo dopuszczona została do ubiegania się o stypendium rektora dla najlepszych studentów a w kwalifikacji tej słusznie uwzględniono również jej osiągniecia dodatkowe tj. udział w warsztatach z zakresu pedagogiki specjalnej oraz pomoc w organizacji Dnia Dziecka w gminie [...]. Przeprowadzona w ten sposób weryfikacja uwzględnia zasady określone w Regulaminie i jest zgodna z art. 181 ust. 1 ustawy.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji art. 181 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Nadto, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Z przepisu art. 186 ust. 1 wynika, że uczelnia w systemie pomocy materialnej musi ująć stypendia przewidziane ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym, jednakże w ramach autonomii uczelni jej rektor jest uprawniony do ustalenia szczegółowych kryteriów udzielania tych świadczeń. Zakres spraw powierzonych przez ustawodawcę do stanowienia w drodze regulaminu został sprecyzowany i ograniczony do: wysokości świadczeń; sposobu przyznawania i wypłacania w tym ustalania szczegółowych kryteriów; trybu udzielania świadczeń, wzoru wniosku o przyznanie stypendium socjalnego; sposobu udokumentowania sytuacji materialnej. Zatem ustawodawca do uregulowania regulaminowego przekazał sprawy o charakterze proceduralnym, jaki i o charakterze materialnoprawnym. Do tych drugich zalicza się ustalenie szczegółowych kryteriów przyznawania pomocy oraz wysokości świadczeń. W konsekwencji każda uczelnia wyższa może ustalić własne odmienne kryteria przyznawania stypendiów (zob. wyrok NSA z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt I OSK 352/09, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznanie rektorowi takiego uprawnienia uzasadnione jest zarówno pozycją prawnoustrojową uczelni, jako autonomicznego podmiotu, którego działalność określają przepisy ustawy (art. 70 ust. 5 Konstytucji oraz art. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), a która to autonomiczność oznacza prawo kształtowania przepisami wewnętrznymi sytuacji prawnej praw i obowiązków studentów oraz brak możliwości całkowitego regulowania ustawami wszystkich spraw określających pozycję studenta. Wynika to również z pozycji rektora, który jest organem kierującym uczelnią i który uprawniony i legitymowany jest do podejmowania wszystkich istotnych decyzji dotyczących funkcjonowania uczelni (art. 66 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym).

Dlatego też, jak słusznie zauważył Sąd I instancji szkoły wyższe nie tylko mogą ale i muszą formułować dodatkowe kryteria przyznawania stypendiów dla najlepszych studentów, co wynika z istoty i procesu przyznawania stypendiów, który polega na wyłonieniu najlepszych kandydatów, których pula musi się zawierać w ustawowo wskazanej wielkości.

Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] na rok 2012/2013 określa szczegółowe kryteria udzielania stypendiów dla najlepszych studentów m.in. wskazując w punkcie 12 załącznika nr 2, że w celu porównania średniej ocen i osiągnięć, średnią ocen i osiągnięć przelicza się na punkty według wskazanych zasad. Ponadto, wskazuje ile punktów można zdobyć za konkretne osiągnięcia naukowe, artystyczne czy też sportowe. Jak wyjaśnił organ, kryteria punktowe mają na celu ustalenie obiektywnej skali dla wszystkich kandydujących do stypendium studentów i umożliwiają ustalenie listy osób uprawnionych do otrzymania stypendium.

Kryteria te, wbrew stanowisku skarżącej, jako stanowiące treść Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] na rok 2012/2013, był znane studentom ubiegającym się o uzyskanie stypendium.

Ustalenie zaś w Regulaminie konkretnej liczby punktów potrzebnych do uzyskania stypendium nie znajduje uzasadnienia prawnego a wręcz nie jest możliwe w świetle powołanych powyżej przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Ustalenie to jest możliwe dopiero w toku weryfikacji złożonych przez studentów wniosków. Jak już wyżej bowiem wskazano z treści art. 174 ust. 4 tej ustawy wynika, że stypendia rektora dla najlepszych studentów mogą być przyznane studentom w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku. Dopiero więc ilość studentów studiujących w danym roku na danym kierunku, ilość złożonych wniosków o stypendium i ich punktacja a także ilość posiadanych środków finansowych na ten cel, umożliwi określenie liczby punktów, których osiągnięcie umożliwi studentowi otrzymanie stypendium.

Podkreślić przy tym należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 181 ust. 1 ustawy w sprawie stypendium za osiągnięcia w nauce jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że organ może odmówić przyznania stypendium także studentowi, który spełnił kryteria wskazane w tym przepisie, jeżeli przekracza to możliwości organu wynikające z przyznanych mu uprawnień i środków.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. ją oddalił. Nadto, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania stosownie do art. 207 § 2 p.p.s.a.