Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 514/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-07-25 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: Art. 243 par. 1 oraz art. 252 i art. 255 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2 i art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi A. G. FH "A" I. E. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych.

Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił, że brak jest osób z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym.

Podał, że nie ma żadnego majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.

Swoje stałe miesięczne dochody oszacował na kwotę 1130 zł otrzymywanego wynagrodzenia za pracę.

Uzasadniając swoje starania podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W latach 2003-2006 prowadził działalność gospodarczą w zakresie importu towarów. Pod koniec 2005 r. w związku z negatywną weryfikacją świadectw przewozowych EUR.1 dotyczących odzieży importowanej z T. w 2003 r. Urząd Celny wznowił postępowanie w wyniku, którego sukcesywnie wydawał decyzje określające kwotę długu celnego oraz wysokość podatku od towarów i usług. Należności celne określone w decyzjach wielokrotnie przewyższały wartość dochodów uzyskanych ze sprzedaży towarów zaimportowanych z T. Toczące się zaś postępowania powodowały bardzo negatywne skutki finansowe w firmie skarżącego doprowadzając w konsekwencji do jej likwidacji.

Obecnie skarżący zatrudniony jest u swego syna w pełnym wymiarze czasu pracy. Jego miesięczne wynagrodzenie wynosi 1130 zł brutto. Wynagrodzenie otrzymuje w gotówce ostatniego dnia miesiąca na podstawie listy płac oraz kwitu wypłaty.

Skarżący podniósł, że brak zdolności kredytowej uniemożliwia mu starania o pożyczkę bankową. Nie posiada żadnego majątku własnego. Lokal w którym mieszka jest własnością żony. Małżonkowie przez umowę wyłączyli wspólność ustawową. Jak skarżący podaje motywem dla zawarcia takiej umowy był rzekomo istniejący kryzys małżeński. Małżonkowie nosili się nawet z zamiarem złożenia pozwu o rozwód do czego jednak nie doszło z uwagi na wynikłe w 2003 r. kłopoty skarżącego związane z prowadzoną przezeń działalnością gospodarczą. Choć sytuacja małżeńska nie uległa zmianie do dnia dzisiejszego nie mają także orzeczonej sądownie separacji. Mimo, iż skrzący deklaruje, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego to jednak podnosi, że partycypuje w comiesięcznych kosztach związanych z utrzymaniem mieszkania obejmujących wydatki na czynsz, energię, gaz, telefon kwotą około 280 zł. W razie potrzeby może też liczyć w na pomoc żony w zakresie wyżywienia choć – jak powiada – generalnie żywi się sam a wydatki z tego tytułu kształtują się w granicach 300-350 zł.

Zdaniem skarżącego w obecnej sytuacji materialnej nie dysponuje żadnymi zasobami finansowymi, które mógłby przeznaczyć nawet na częściowe uregulowanie należności wynikających z decyzji organu celnego tym bardziej, że w sumie wydanych ich zostało około 60.

Do pisemnych oświadczeń skarżący dołączył kopię małżeńskiej umowy majątkowej, kopię zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach, kwit wypłaty wynagrodzenia z ostatniego miesiąca oraz kopie rocznego zeznania podatkowego PIT-37. Z dokumentów tych wynika, że obowiązującą małżonków wspólność ustawową wyłączyli oni w dniu 13 maja 2002 r. Obecnie skarżący wykonuje pracę spedytora. Jest zatrudniony na czas nieokreślony. Do wypłaty otrzymuje 847,31 zł. Jego wynagrodzenie nie jest obciążone sądowymi ani administracyjnymi tytułami egzekucyjnymi. W ubiegłym roku dochody skarżącego wyniosły nieco ponad 10 tyś złotych. Z uwidocznionego w pieczątce przyłożonej na kopii "kwitu wypłaty wynagrodzenia" adresu siedziby firmy syna gdzie skarżący jest zatrudniony wynika, że pokrywa się on z adresem zamieszkania skarżącego.

Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:

Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych obejmujące zwolnienie od opłat sadowych i wydatków (art. 241 ppsa w zw. z art. 245 § 3 ppsa) o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z wolą ustawodawcy wniosek o przyznanie prawa pomocy (art. 243 ppsa) powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach. Dokładność owych danych stopniowana jest przeświadczeniem sądu (referendarza), że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest norma zawarta w przepisie art. 255 ppsa. Wynika z niej, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub wzbudzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe.

Odnosząc te uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący skupiając uwagę na naświetleniu takich informacji, które w jego zamyśle potwierdzałyby jego trudną sytuację majątkową nie przedstawił w sposób przekonywujący swojej sytuacji, zwłaszcza rodzinnej. Wiarygodność wyjaśnień skarżących podważa sprzeczność składanych przezeń oświadczeń, zauważalna w nich skłonność do nadinterpretacji określonych faktów oraz zatajanie informacji istotnych dla prawidłowego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Przypomnieć wypada, że wobec powzięcia przez orzekającego wątpliwości co do rzetelności i prawdziwości składanych przez skarżącego oświadczeń został on wezwany do wyjaśnienia wątpliwości związanych ze swoją sytuacją rodzinną. Skarżący wiedział bo został o tym pouczony, że jeśli nie pozostaje z żoną w separacji powinien wyjaśnić źródła i wysokości dochodów małżonki, wskazać składniki jej majątku nieruchomego, posiadanych zasobów pieniężnych oraz przedmioty wartościowe. W reakcji na to wezwanie skarżący podał, że choć motywem dla umownego wyłączenia w 2002 r. majątkowej wspólności ustawowej był rzekomy kryzys małżeński a jego relacje małżeńskie rzekomo nie uległy poprawie to jednak aż po chwilę obecną nie doszło ani do rozwodu ani nawet orzeczenia separacji. Co więcej małżonkowie zamieszkują w jednym mieszkaniu, partycypują wspólnie w kosztach jego utrzymania. Nadto z relacji skrzącego wynika, że w razie potrzeby skarżący może liczyć na pomoc małżonki. Poprzestając na takich wyjaśnieniach skarżący zmilczał i nie odpowiedział na pytania odnośnie źródła oraz wysokości dochodów małżonki, jej majątku nieruchomego, posiadanych zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych.

Wskazując na powyższe wyjaśnienia skarżącego zauważyć wypada w pierwszej kolejności, iż zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej nie świadczy ani przesądza o prowadzeniu przezeń samodzielnego gospodarstwa domowego. Umowa ta jedynie kształtuje stosunki majątkowe istniejące w małżeństwie skarżącego. Trzeba też pamiętać, że nawet w razie istnienia rozdzielności majątkowej małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy wynikający z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wyraźnego podkreślenia wymaga bowiem, że póki małżeństwo trwa, istnieje stosunek prawny z którego wynika taki ich obowiązek. Wątpliwe przy tym wszystkim są tłumaczenia skarżącego gdy chodzi o motywy jakie legły u podstaw wzmiankowanej majątkowej umowy małżeńskiej gdy porówna się daty jej zawarcia z podawanymi przez skarżącego datami prowadzenia działalności gospodarczej. W świetle oświadczeń skarżącego uzasadnione wątpliwości istnieją co do twierdzeń o rzekomo samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego przez wnioskodawcę. Nieporozumieniem jest wykrętna argumentacja o istniejącej między małżonkami separacji faktycznej. Razi w niej nie tylko gołosłowność ale również twierdzeniem skarżącego o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego sprzeciwiają się zasady doświadczenia życiowego. Jeśli bowiem pomiędzy małżonkami funkcjonuje taki oto układ, że wspólnie zamieszkują i uczestniczą w wydatkach związanych z utrzymaniem mieszkania ,mogą liczyć na pomoc w zakresie wyżywienia a wszystko uzupełnia cecha stałości bo nie można tracić z pola widzenia, że układ taki datuje się od sześciu lat to wbrew przyjmowanej przez skarżącego wersji nie prowadzą dwóch odrębnych gospodarstw domowych lecz jedno. Stąd wniosek, że próba dokonania sztucznego rozdziału gospodarstwa domowego wynika z przyjętej przez skarżącego taktyki procesowej mającej na celu unikniecie ujawnienia wysokości i źródeł dochodów małżonki skarżącego oraz jej majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Problem w tym, że w ten sposób skarżący sam sobie szkodzi. Trzeba bowiem pamiętać, że o przyznaniu stronie prawa pomocy nie decyduje wyłącznie stan majątkowy strony ale również jej stan rodzinny (arg. ex art. 252 §1 ppsa). Zarazem myli się skarżący zakładając, że wzmiankowany wyżej obowiązek pomocy wyczerpuje się w powinności dostarczenia mu środków żywności przez żonę. Obowiązku pomocy wynikający z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest znacznie szerszy. Obejmuje swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów (por. postan. NSA w Warszawie z dnia 6 października 2004 r. GZ 71/04). Stwierdził to zresztą wcześniej na gruncie procedury cywilnej Sąd Najwyższy formułując w postanowieniu z dnia 5 maja 1967 r. (sygn. I CZ 37/67) tezę która zachowuje aktualność także na kanwie rozstrzyganego przypadku, że "mąż ma obowiązek pomocy wobec żony także w zakresie prowadzenia przez nią procesów sądowych i zniesienie wspólności ustawowej między małżonkami tego obowiązku nie niweczy". Oczywistym pozostaje, że drugostronnie odnosi się to do żony. Siła rzeczy do oceny więc czy małżonka będzie w stanie pomóc skarżącemu i - biorąc pod uwagę, że inicjuje on równocześnie kilkadziesiąt spraw - ma w tym zakresie realne możliwości koniecznym było poznanie źródeł i wysokości jej dochodu, należących do niej nieruchomości, posiadanych zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Skoro jednak skarżący sam uniemożliwił dokonanie takiej pełnej oceny należało odmówić jego wnioskowi. Sąd ani referendarz nie są bowiem zobowiązani do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jego sytuacji życiowej, albo gdy nie jest ona do końca jasna wobec uchylania się strony od złożenia stosownych wyjaśnień czy dokumentów (por. postan. WSA w Gd. z14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04). To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Skarżący powinien też sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Okoliczność, że w innych sprawach (np. sygn. III SA/Kr 826-837/06; 1129-1138/06; 305-309/07) korzystał z prawa pomocy była prawnie nierelewantna. Z poprzednich jego wyjaśnień nie wynikało aby pozostawał cały czas w związku małżeńskim. Na wyciągnięcie takich stanowczych wniosków nie pozwalała też analiza przedłożonych dokumentów źródłowych, które odnosiły się tylko do okresu gdy prowadził działalność gospodarczą.

Mając na uwadze powyższe należało postanowić jak w sentencji działając na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).