Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1480/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 15, art. 33
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 93 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Sędzia WSA del. Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dawniej: "T." sp. z o.o. z siedzibą w L.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 1026/13 w sprawie ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dawniej: "T." sp. z o.o. z siedzibą w L.) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 18 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niezasadności zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. sp. z o.o. z siedzibą w L. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1026/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę T., sp. z o. o. z siedzibą w L. (obecnie: W., sp. z o. o. z siedzibą w L.) – dalej jako "Spółka" na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 18 lipca 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia niezasadności zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a."

Sąd I instancji przedstawił następujący stan sprawy.

S. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. wystawił w dniu 30 września 2011 r. na T., sp. z o.o. tytuł wykonawczy nr [...], a następnie skierował go do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. celem przymusowej realizacji w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Podstawę wystawienia ww. tytułu wykonawczego stanowiła decyzja S. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. z dnia 1 września 2011 r. [...] o nałożeniu na "T." Sp. z o.o. kary pieniężnej w oparciu o przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zawiadomieniem z dnia 10 października 2011 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, tj. w BGŻ. Zawiadomienie to doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 19 października 2011 r., natomiast Spółce doręczono w dniu 13 października 2011 r. wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego.

Pismem z dnia 17 października 2011 r. Spółka wniosła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego w administracji. Strona zarzuciła naruszenie art. 33 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r, poz. 1015 ze zm.) – dalej jako "u.p.e.a." w związku z § 3 ust. 1 i 2 oraz § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wniosła o: umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych zajęć; wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów; wydanie postanowienia w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji, o czym mowa w art. 64c § 7 ww. ustawy; zwrócenia zobowiązanemu należności pobranych niezgodnie z prawem wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami. W uzasadnieniu zarzutów poniesiono, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. Zdaniem skarżącej przepis ten nie dotyczy należności ustalonych w orzeczeniu. O tym, czy decyzja jest decyzją "ustalającą" czy też "określającą" decyduje uregulowany przez ustawodawcę dla danej należności sposób powstawania zobowiązania. Ustawa o transporcie drogowym stanowi, że kara pieniężna jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej, w związku z tym decyzja ta ma charakter konstytutywny. W takim zaś przypadku wysłanie upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego jest obowiązkowe.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. przesłał ww. pismo zawierające zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego do S. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. celem zajęcia stanowiska w sprawie. S. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. postanowieniem z 4 listopada 2011 r. stwierdził niezasadność zgłoszonego zarzutu.

Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie S. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 641/12 oddalił skargę na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Wyrok uprawomocnił się w dniu 9 października 2012 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. wydał postanowienie, w którym stwierdził niezasadność zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 30 września 2011 r. nr [...] wystawionego przez S. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. na T., sp. z o.o. Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z dnia 15 marca 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 421/12 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organy egzekucyjne wydały rozstrzygnięcie w przedmiocie zarzutów w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne było zawieszone.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w L., po podjęciu postępowania, postanowieniem z dnia 14 czerwca 2013 r. stwierdził niezasadność zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia 18 lipca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając wyjaśnił, że istnieją pewne rodzaje należności, w odniesieniu do których wierzyciel może wszcząć postępowanie egzekucyjne bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Należności te zostały wymienione w § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. nr 137, poz. 1541 ze zm.). – dalej jako "rozporządzenie Ministra Finansów". Podniósł, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i akty wykonawcze do niej mają zastosowanie nie tylko do egzekucji obowiązków wynikających z decyzji podatkowych oraz nie wprowadzają podziału na sposób powstania należności, określając tylko i wyłącznie, że obowiązek przesłania upomnienia zobowiązanemu nie jest wymagany, w sytuacji gdy egzekucja dotyczy należności pieniężnej określonej w orzeczeniu. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, ani przepis art. 15 u.p.e.a., który stanowił podstawę regulacji zawartej w § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów, ani też wskazany § 13 pkt 1 nie wprowadzają żadnego podziału na decyzje określające i ustalające. Organ stwierdził więc, że kara pieniężna nałożona na Spółkę przez S. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. mieści się w kategorii należności pieniężnych określanych w orzeczeniu, o których mowa w § 13 pkt 1 ww. rozporządzenia.

Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarzuciła naruszenie § 13 pkt 1 w zw. z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 15 § 1 u.p.e.a. i art. 93 ust. 1, 3 i 4 ustawy o transporcie drogowym poprzez błędną ich wykładnię skutkującą uznaniem, że należność wynikająca z decyzji w przedmiocie kary pieniężnej została w niej określona i nie ma obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia. Ponadto strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 107 § 1 i § 3 w związku z art. 126 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie prawne i faktyczne zaskarżonego postanowienia.

Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę.

W ocenie Sądu I instancji, zakreślając w § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów zakres zwolnienia z obowiązku doręczenia upomnienia dłużnikowi, nie powiązano tej kwestii w żaden sposób z charakterem decyzji, z której wynika egzekwowany obowiązek. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i przepisy rozporządzenia nie wprowadzają podziału z uwagi na sposób powstania należności, określając tylko i wyłącznie, że obowiązek przesłania upomnienia zobowiązanemu nie jest wymagany, w sytuacji, gdy egzekucja dotyczy należności pieniężnej określonej w orzeczeniu. Takiego rozumienia treści § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów nie podważa, wbrew zarzutom skargi, treść § 9 ust. 1b tego rozporządzenia, który dotyczy aktualizacji tytułu wykonawczego w przypadku wydania w trakcie postępowania egzekucyjnego orzeczenia określającego lub ustalającego inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym. Także w tym przepisie istotna jest "wysokość należności pieniężnej", a nie to czy zmiana tej wysokości, powodująca konieczność aktualizacji tytułu wykonawczego, wynika z orzeczenia określającego czy ustalającego. Sąd I instancji przywołał i podzielił pogląd prawny, zgodnie z którym sformułowanie zawarte w § 13 pkt 1 "należność określona w orzeczeniu" dotyczy jedynie rodzaju aktu administracyjnego, z którego ta należność wynika, a ustawodawca posłużył się terminem "określona" w znaczeniu potocznym, abstrahując od znaczenia, jakie zostało nadane temu pojęciu na gruncie innych aktów prawnych, takich jak chociażby ustawa - Ordynacja podatkowa, która wyraźnie rozróżnia decyzje określające – jako decyzje deklaratoryjne i decyzje ustalające – jako decyzje o charakterze konstytutywnym. (wyrok NSA z 19.02.2010 r. sygn. II FSK 7/10, wyrok NSA z 21.11. 2011 r. sygn. II FSK 897/10 , wyrok NSA z 18.10.2011 r. sygn. II FSK797/10 , wyrok WSA w Krakowie z 12.09. 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 1111/13 i z 7.11.2013 r. sygn. I SA/Kr 1436/13 , wyrok WSA w Opolu z 11.12.2009 r. sygn. I SA/Op 426/09 ).

Wobec powyższego, zdaniem Sądu I instancji, kara pieniężna nałożona na Spółkę na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym (art. 93 ust. 1 i 4), mieści się w pojęciu "należność pieniężna określona w orzeczeniu". Przez należność pieniężną określoną w orzeczeniu należy bowiem rozumieć taką należność, której wysokość wynika z treści tego orzeczenia bez względu na to czy ma ona konstytutywny czy deklaratoryjny charakter.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wywiodła W., sp. z. o. o. zaskarżając ten wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wyrokowi zarzuciła:

1. Naruszenie prawa materialnego:

a) naruszenie § 13 pkt 1 w zw. z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a., poprzez ich błędną wykładnię i niezasadne przyjęcie, że należność wynikająca z decyzji konstytutywnych jest w nich - w rozumieniu § 13 pkt 1 w/wym. rozporządzenia – "określona" i nie ma obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu reguł interpretacyjnych i innych argumentów, wskazujących, na to, że zwrot "określona" zawarty w § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów dotyczy wyłącznie należności z decyzji stwierdzających istnienie zobowiązania, które powstało już wcześniej, bezpośrednio z mocy samego prawa, a nie dotyczy należności wynikających z decyzji konstytutywnych;

b) ewentualnie przy założeniu prawidłowości wykładni § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów dokonanej przez WSA - niewłaściwe zastosowanie § 13 pkt 1 tego rozporządzenia, pomimo jego sprzeczności z art. 15 § 5 u.p.e.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z dnia 6 września 2001 r., polegającej na wykroczeniu poza zakres zawartego tam upoważnienia ustawowego wobec niewykonania wytycznych co do treści aktu wykonawczego;

c) ewentualnie przy założeniu prawidłowości wykładni § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów dokonanej przez WSA - niewłaściwe zastosowanie § 13 pkt 1 w/wym. rozporządzenia pomimo sprzeczności tego przepisu z art. 2 Konstytucji, tj. zasadą przyzwoitej legislacji;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. § 13 pkt 1 w zw. z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów oraz w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. polegające na dokonaniu wadliwej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i nieuchyleniu zaskarżonego postanowienia wskutek zaaprobowania i dokonania błędnej wykładni wskazanych przepisów i przyjęcia przez organ i WSA, że należność wynikająca z decyzji konstytutywnych jest w nich w rozumieniu § 13 pkt 1 w/wym. rozporządzenia- "określona" i nie ma obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu reguł interpretacyjnych i innych argumentów, wskazujących na to, że zwrot "określona" zawarty w § 13 pkt 1 w/wym. rozporządzenia dotyczy wyłącznie należności z decyzji stwierdzających istnienie zobowiązania, które powstało już wcześniej, bezpośrednio z mocy samego prawa, a nie dotyczy należności wynikających z decyzji konstytutywnych;

b) ewentualnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów (przy założeniu prawidłowości jego wykładni dokonanej przez WSA) polegające na dokonaniu wadliwej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i nieuchyleniu zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy treść zastosowanego przez organ § 13 pkt 1 w/wym. rozporządzenia wykroczyła poza zakres upoważnienia ustawowego zawartego w 15 § 5 u.p.e.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 6 września 2001 r., wobec niewykonania wytycznych co do treści aktu wykonawczego, a nadto przepis § 13 pkt 1 jest sprzeczny z art. 2 Konstytucji, gdyż narusza zasadę przyzwoitej legislacji.

Mając powyższe na uwadze Spółka wniosła na podstawie art. 176 p.p.s.a. o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania;

2. zasadzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postepowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego wg. norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

Przedmiotem sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej jest w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, mocą którego utrzymane zostało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny uznał niezasadność zarzutu zgłoszonego przez Spółkę na podstawie art. 33 pkt 7 u.p.e.a. tj. braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Spółki w odniesieniu do kary pieniężnej nałożonej na podstawie ustawy o transporcie drogowym nie ma zastosowania wyłączenie obowiązku doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji, o którym mowa w § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów.

Ocenę zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należy poprzedzić stwierdzeniem, że postępowanie w sprawie zgłoszonych w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej posiada swoisty charakter. Otóż organ egzekucyjny jest obowiązany przed rozpatrzeniem zarzutów uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 – 5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Z przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy wynika, że w sprawie zgłoszonego przez Spółkę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny uzyskał stanowisko wierzyciela. S. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. postanowieniem z dnia 4 listopada 2011 r. stwierdził niezasadność zgłoszonego zarzutu. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 6 września 2012 r. o sygn. akt I SA/Łd 641/12 oddalił skargę Spółki na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Orzeczenie to jest prawomocne.

Należy zatem rozważyć i ocenić wpływ przedstawionych wyżej okoliczności na ocenę legalności aktu administracyjnego zaskarżonego w ramach niniejszego postępowania. Konieczność takiej oceny wynika stąd, że sporne zagadnienie w sprawie, którą odnotowano wyżej i w sprawie niniejszej jest analogiczne w wymiarze podmiotowym i przedmiotowym. Nadto istnieje prawnie określona relacja pomiędzy wypowiedzią wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów a rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów, której nie można ignorować.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słuszny jest pogląd, w myśl którego zobowiązany, który w drodze przysługujących mu odrębnych środków prawnych nie zdołał podważyć wiążącej organy egzekucyjne merytorycznej oceny wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych, nie może żądać ponownej kontroli wypowiedzi wierzyciela w ramach postępowania w przedmiocie postanowienia organu egzekucyjnego o odmowie uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wyklucza rozważanie zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. w sprawie dotyczącej postanowienia organu egzekucyjnego (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., II FSK 945/11, LEX nr 1233913, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1659/14. LEX nr 2036434). Dodać należy, że organ egzekucyjny czy też dyrektor izby skarbowej jako organu nadzoru nie posiada kompetencji, która uprawniałby do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów, badania pod tym względem stanowiska wierzyciela oraz ingerowania w treść tego stanowiska. Skoro więc w rozpoznawanej sprawie stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu stało się prawomocne, i jest ono wiążące dla organu egzekucyjnego, to zobowiązany nie może ponownie kontestować braku obowiązku doręczenia upomnienia poprzez zaskarżanie postanowienia organu egzekucyjnego o nieuwzględnieniu zarzutów.

Trzeba także dostrzec, że odnośnie stanowiska wierzyciela został wydany wyrok sądu administracyjnego, który stał się prawomocny. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W piśmiennictwie wskazuje się (Dauter B., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V LEX 2013), że ratio legis art. 170 polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, LEX nr 48643). Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie – także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (wyrok SN z dnia 13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98, LEX nr 51062). Nie oznacza to jednak, że dla prawidłowego odczytania treści tej sentencji nie można się kierować treścią uzasadnienia. W niektórych sytuacjach będzie to nawet konieczne. Przywołać w związku z tym należy tezę orzeczenia sądu istotną z punktu widzenia strony postępowania, że jeżeli nie zgadza się ona z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu WSA, to powinna kwestionować w odpowiednim środku odwoławczym orzeczenie zawierające ocenę prawną i wskazania, które uważa za niezgodne z prawem. Po uprawomocnieniu się tego orzeczenia zawarte w nim stanowisko będzie bowiem wiążące wobec wszystkich organów wskazanych w art. 170 p.p.s.a. (wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 stycznia 2012 r., II SA/Lu 936/11, LEX nr 1113957).

Skoro więc sąd administracyjny w prawomocnym wyroku orzekł o zgodności z prawem (oddalił skargę) postanowienia wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie braku konieczności przesłania upomnienia zobowiązanemu to kwestia ta co do zasadny nie może być przedmiotem ponownego rozważania w postępowaniu. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może ona już być ponownie badana.(wyrok NSA z 2 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3171/13, LEX nr 2036515).

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że kwestia oceny wpływu stanowiska wierzyciela jak i prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie była przedmiotem analizy Sądu I instancji, niemniej jednak pozostaje to bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, albowiem jego kierunek zgodny jest z konsekwencjami jakie wynikają z ostatecznego postanowienia wierzyciela jak i prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Brak stosownego zarzutu skargi kasacyjnej uniemożliwia zaś Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dalsze rozważanie tej kwestii.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie mają one uzasadnionych podstaw. W zakresie podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Spółka zarzuciła naruszenie § 13 pkt 1 w zw. z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów, wedle których: postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu (§ 13 pkt 1); jeżeli należność nie zostanie zapłacona w terminie określonym w decyzji lub wynikającym z przepisu prawa, wierzyciel, z zastrzeżeniem ust. 2, wysyła do zobowiązanego upomnienie, z zagrożeniem wszczęcia egzekucji po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnienia (§ 3 ust. 1); wierzyciel może wszcząć postępowanie egzekucyjne bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach określonych w § 13 (§ 3 ust. 2).

Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Według Spółki zwrot "należność pieniężna została określona w orzeczeniu" powinien być interpretowany w sposób jaki czyni to ustawa – Ordynacja podatkowa, która rozróżnia pomiędzy zobowiązaniami podatkowymi, które powstają z mocy prawa – i w konsekwencji statuuje decyzję określającą oraz zobowiązaniami podatkowymi, które powstaje wskutek doręczenia decyzji i w konsekwencji przyjmuje się dla takich decyzji nazwę ustalająca. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wystarczających przesłanek aby tę argumentacje Spółki uznać za zasadną. Przede wszystkim, jak trafnie dostrzegł Sąd I instancji zagadnienie to było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przyjął, że zgodnie z treścią tego przepisu (art. 15 § 1 u.p.e.a.) egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Przepisem wykonawczym do powyższego artykułu jest między innymi § 13 rozporządzenia Ministra Finansów, zgodnie z treścią którego postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. Mając na uwadze treść powyższych przepisów należy wskazać, że wprawdzie wykładnia gramatyczna § 13 pkt 1 rozporządzenia może rodzić pewne wątpliwości w tej kwestii, jednakże sięgając w związku z tym do innych rodzajów wykładni, w szczególności wykładni logicznej, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego w tej kwestii. Sformułowanie § 13 pkt 1 "należność określona w orzeczeniu" dotyczy bowiem jedynie rodzaju aktu administracyjnego, z którego ta należność wynika, a normodawca posłużył się terminem "określona" w znaczeniu potocznym, abstrahując od znaczenia jakie zostało nadane temu pojęciu na gruncie innych aktów prawnych, takich jak chociażby ustawa - Ordynacja podatkowa, która wyraźnie rozróżnia decyzje określające - jako decyzje deklaratoryjne i decyzje ustalające - decyzje o charakterze konstytutywnym. Rozporządzenie zawierające przepisy wykonawcze do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulującej egzekucje różnego rodzaju obowiązków, nie tylko tych, do których zastosowanie znajdują przepisy Ordynacji podatkowej, nie może być więc interpretowane bezkrytycznie jedynie pod kątem unormowań tej ustawy i przyjętej na jej gruncie terminologii (wyroki NSA z dnia 19 września 2008 r., II FSK 929/07 i 19 lutego 2010 r., sygn. I FSK 7/10, publ.: http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zatem zauważyć, że zakreślając w § 13 pkt 1 rozporządzenia zakres zwolnienia z obowiązku doręczenia upomnienia dłużnikowi, nie powiązano tej kwestii w żaden sposób z charakterem decyzji, z której wynika egzekwowany obowiązek. Jako przykład można tutaj wskazać § 9 ust. 1b rozporządzenia, gdzie ustawodawca wskazuje na orzeczenie określające lub ustalające. Zatem konstrukcja § 13 pkt 1 wskazuje, że chodzi o to, iż należność została określona w jednej z prawnych form działania administracji.

Wywód ten należy uzupełnić w odniesieniu do realiów rozpoznawanej sprawy poprzez wskazanie, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym nie definiuje pojęć orzeczenie określające i ustalające. Takiego rozróżnienia nie zna również kodeks postepowania administracyjnego, którego przepisy stosuje się odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie art. 18 u.p.e.a. Pojęcia te znane są i definiowane na gruncie przepisów podatkowych. Niemniej jednak przepisów – Ordynacji podatkowej nie stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Trzeba także mieć na uwadze, że egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki pieniężne wynikające nie tylko z ustaw podatkowych. Nie ma zaś normy generalnej, która nakazywałaby przyjąć, że do wszystkich takich obowiązków należy stosować przepisy Ordynacji podatkowej.

Podstawą wystawienia spornego w sprawie tytułu wykonawczego była decyzja S. Inspektora Transportu Drogowego wydana na podstawie art. 93 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm). Zgodnie z art. 92 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym orzekanie w sprawie nałożenia grzywny, o której mowa w ust. 1 i 3, następuje w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Stosownie zaś do art. 93 ust. 7 tej ustawy, do kar pieniężnych przewidzianych niniejszą ustawą nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.), podobnie art. 94 ust. 9 - do kary pieniężnej nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Zatem z mocy przepisów ustawowych do kar pieniężnych nałożonych na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że spór o to czy kara pieniężna nałożona na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym ma charakter ustalający czy określający jest w istocie bezprzedmiotowy bowiem wyłączono z mocy ustawy stosowanie do tej kary przepisów, które taką dystynkcję czynią.

Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią konsekwencję zarzutów naruszenia prawa materialnego. Rozstrzygnięcie o niezasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego przesądza zatem o niezasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.