Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1657/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny

SENTENCJA

Dnia 26 maja 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie NSA Teresa Rutkowska (spr.), p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant: referent stażysta Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2004 roku na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej u J. J. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] Nr [...]


UZASADNIENIE

3 II SA/Łd 165702

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., po rozpatrzeniu odwołania ,,A" sp. z o.o. w S., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] znak: [...] stwierdzającą u J. J. chorobę zawodową pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego, wymienioną pod poz. 10 wykazu chorób zawodowych.

Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. oraz § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm. z dnia 10 listopada 1989 r. – Dz.U. Nr 61, poz. 364).

Organ I instancji wskazał, że podczas badań przeprowadzonych przez Poradnię Chorób Zawodowych przy PKD WOMP w Ł. rozpoznano u J. J. alergiczne kontaktowe zapalenie skóry pochodzenia zawodowego spowodowane nadwrażliwością na związki chromu i kobaltu. Przeprowadzone w miejscu pracy J. J. w ,, A" sp. z o.o. w S. dochodzenie epidemiologiczne ustaliło, że podczas wykonywania czynności zawodowych miał kontakt z metalami oraz cementem, w składzie których znajdowały się związki chromu, co miało wpływ na powstanie zmian na skórze o cechach choroby zawodowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji “A " Sp. z o.o. zakwestionowały związek rozpoznanej u J. J. – pracownika kopani choroby z warunkami pracy w “A".

Zdaniem odwołującego się brak było jakichkolwiek racjonalnych przesłanek do przypisania chorobie J. J. charakteru schorzenia zawodowego. Wydana decyzja jest przykładem tego jak bardzo mogą zostać wypaczone intencje ustawodawcy tworzenia przepisów prawa mających na celu ochronę zdrowia pracowników. Z jaką łatwością mogą być one wykorzystane przeciwko pracodawcy i jak działanie takie zniechęcić może do podejmowania starań w celu ochrony zdrowia pracowników, skoro dla każdego schorzenia można znaleźć przyczynę w środowisku pracy, bez względu na to, czy faktycznie tam występuje.

Zdaniem odwołującego się samo ujawnienie jednej z chorób wymienionych w wykazie, ani nawet stwierdzenie występowania czynników szkodliwych w środowisku pracy, nie przesądza automatycznie o zawodowej etymologii schorzenia. Przesłanki te muszą zaistnieć łącznie i niezbędne jest udowodnienie istnienia związku przyczynowego m.in. poprzez wyeliminowanie innych zdarzeń mogących spowodować schorzenie.

Ponadto przy ocenie czynnika szkodliwego uwzględnić należy – w myśl § 1 ust. 2 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych - rodzaj, stopień i czas narażenia na kontakt z czynnikiem szkodliwym w ramach czynności wykonywanych dla pracodawcy ( w środowisku pracy). Te elementy, zdaniem odwołującego, w dochodzeniu epidemiologicznym zostały całkowicie pominięte.

Odwołujący podniósł, że Powiatowy Inspektor Sanitarny pominął to, że J. J. w miejscu pracy nie był narażony na działanie związków chromu lub kobaltu, na które to pierwiastki jego organizm wykazuje nadwrażliwość, a także to, że J. J. wykonuje pracę grabarza cmentarnego przy Kościele w S. i z logicznego nawet punktu widzenia istnieje większe prawdopodobieństwo narażenia na związki chromu i kobaltu przy pracy grabarza niż przy zatrudnieniu w Kopalni na stanowisku operatora urządzeń przeróbczych, oraz fakt że J. J. od grudnia 2001 r. do marca 2002 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim nie mając kontaktu ze środowiskiem pracy.

J. J. w Kopalni był zatrudniony jako operatora urządzeń przeróbczych. Jego praca polegała na obsłudze tych urządzeń Wymagała więc chodzenia obok nich oraz wchodzenia na nie po schodach i podestach. Takie warunki zatrudnienia potwierdzają karty pracy J.J., zeznania jego bezpośredniego przełożonego oraz obydwa protokoły z dochodzenia epidemiologicznego. Podczas zatrudnienia w kopalni J. J. miał niewątpliwie kontakt z piaskiem kwarcowym. Na żądanie pracowników PSSE skarżący przedstawił analizy chemiczne piasków. Jedną wykonaną przez specjalistyczne laboratorium firmy Saint –Gobain i drugą wykonaną przez Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Akademii Górniczo – Hutniczej. Z obu analiz wynika, że chrom i kobalt w składzie piasków nie występują. J. J. nadzorując urządzenia przeróbcze poruszał się po nich. Kontrolujący żądali więc przedstawienia analiz chemicznych farb, jakie stosowane są przy malowaniu konstrukcji stalowych urządzeń produkcyjnych, po których poruszają się pracownicy. Kopalnia przedstawiła oświadczenie wykonawcy powłok antykorozyjnych, z którego wynika, że farby obecnie produkowane i stosowane przy antykorozyjnym powlekaniu konstrukcji stalowych nie zawierają związku chromu ani kobaltu. Kopalnia dostarczyła także kilka atestów higienicznych o dopuszczeniu poszczególnych farb do stosowania ( co znajduje się w aktach sprawy). W powszechnie stosowanych stalach węglowych oraz stalach niskostopowych o podwyższonej wytrzymałości, Polska Norma (PN-86/H-84018) nie przewiduje zawartości kobaltu, a obecność chromu dopuszcza na poziomie max 0,3%.Fakt dopuszczenia chromu nie oznacza automatycznie, że pierwiastek ten występuje w takim natężeniu. Przedstawione przez Kopalnię świadectw odbioru stali z Huty S. (akta sprawy) wskazuje w tej konkretnej partii stali zawartość chromu 0,01%, natomiast kobalt w ogóle nie występuje.

Pracownicy zatrudnieni w kopalni na stanowisku operatorów urządzeń przeróbczych, wykonują swoje czynności w kompletnym ubraniu roboczym (buty, kombinezon, rękawice). Skóra nie ma więc bezpośredniej styczności z metalami.

Odwołujący podkreślił, że nieprawdziwe jest twierdzenie, iż J. J. podczas zatrudnienia w Kopalni miał kontakt z cementem. Spółka wytwarzała tylko dwa produkty, do których stosowano cement. Była to szpachlówka i durobet. Spółka od 6 lat nie produkuje durobetu. Produkcji szpachlówki zaniechano w 2000 r. Stosowany ówczesne cement to cement portlandzki, który nie zawiera w swoim składzie związków chromu ani kobaltu.

J. J. nie pracował przy produkcji szpachlówki ani durobetu, co potwierdzają karty pracy i protokoły dochodzenia epidemiologicznego.

Kopalnia podniosła, że nie wiadomo na podstawie jakich dowodów Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, że “dochodzenie epidemiologiczne ustaliło, iż podczas wykonywania czynność zawodowych miał kontakt z cementem".

Ponadto wskazano, że przedstawiciele Kopalni kilkakrotnie informowali prowadzących kontrole pracowników PSSE, że J. J. wykonuje od kilku już lat czynności grabarza cmentarnego, podczas których ma kontakt ze szczątkami zwłok, milionami bakterii, a także skorodowanymi metalowymi częściami trumien, krzyży i innych akcesoriów grzebalnych. Dochodzenie epidemiologiczne całkowicie te fakty pominęło, skupiając się wyłącznie na czynnościach wykonywanych w Kopalni

Takie schorzenie jak alergiczne kontaktowe zapalenie skóry spowodowane nadwrażliwością na związki chromu i kobaltu, powinno ustępować po odizolowaniu chorego od środowiska, które to schorzenie spowodowało. Fakt, że pomimo niewykonania pracy w Kopalni schorzenie nie ustąpiło dowodzi tego, że to inne czynniki go wywołują – czynniki spoza zakładu pracy. 2

Inspektor Sanitarny działając przy wydaniu decyzji na podstawie przepisów Kpa powinien był jako dowód dopuścić wszystko co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie było sprzeczne z prawem. Pominięcie tych faktów stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym. Żadne dowody przedstawione przez Kopalnię a świadczące, że J. J. w środowisku pracy nie był narażony na kontakt ze związkami chromu lub kobaltu nie zostały uwzględnione.

Odwołujący wniósł o uzupełnienie dochodzenia epidemiologicznego na okoliczność możliwości wystąpienia czynników, które wywołały schorzenie J. J. przy jego pracy jako grabarza.

Utrzymując w mocy orzeczenie Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. organ odwoławczy stwierdził, że w związku z odwołaniem, całość dokumentacji przekazana została na konsultację do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. W wyniku wykonanych badań w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł., wydano orzeczenie lekarskie nr [...] z[...] , w którym potwierdzono rozpoznaną chorobę przez WOMP – Poradnię Chorób Zawodowych tj. alergiczne rozsiane zapalenie skóry pochodzenia zawodowego. Wykonane badanie, w tym testy naskórkowe wykazały uczulenie na chromiany. Charakter przebiegu klinicznego wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo związku występowania uczulenia z pracą w kontakcie z cementem, podkreślił IMP. Śladowe ilości związku chromu zawarte są również w smarach, olejach, skórze, obuwiu ochronnym. Okoliczność ta może tłumaczyć utrzymanie się objawów uczulenia również po przerwaniu styczności z cementem. Instytut Medycyny Pracy podkreślił, że zmiany skórne powstałe w wyniku alergii na chrom utrzymują się zwykle przez wiele lat, często do końca życia, pomimo braku narażenia zawodowego. Analiza narażenia zawodowego, przebiegu klinicznego choroby oraz wyniki wykonanych badań pozwalają na rozpoznanie zawodowej etiologii choroby skóry, co orzekł IMP w Łodzi.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. stwierdził, że zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294) ze zm. za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt z chorymi zakaźnie lub z materiałem pochodzącym od tych chorych oraz z czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe.

W niniejszej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, rozpoznano jednostkę chorobową, znajdującą się pod poz. 10 obowiązującego wykazu chorób zawodowych. Rozpoznanie choroby zostało dokonane przez jednostki właściwe do rozpoznania chorób zawodowych, zgodnie z § 7 i § 9 ww. rozporządzenia. Orzeczenia obu jednostek tj. Poradni Chorób Zawodowych WOMP oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. są zgodne w treści i orzekają o chorobie zawodowej pod postacią alergicznego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego.

Organ podkreślił, że rozpoznanie zawodowego alergicznego zapalenia skóry opiera się na:

1/ stwierdzeniu klinicznych objawów przewlekłego zapalenia skóry, które pojawiły się podczas wykonywania pracy zawodowej,

2/ ustaleniu czynnika uczulającego na podstawie przeprowadzonych badań alergologicznych,

3/ stwierdzeniu obecności uczulającego czynnika w środowisku pracy zawodowej badanego.

Historia choroby oraz karty informacyjne leczenia szpitalnego J. J. stwierdzają zmiany chorobowe występujące u niego od 1996 r., natomiast pod opieką lekarską Poradni Dermatologicznej jest od 1997 r., a więc zmiany wystąpiły w trakcie zatrudnienia w Kopalni.

Z dochodzenia epidemiologicznego, protokołów przesłuchania świadków wynika kontakt zawodowy z czynnikiem zawierającym związki uczulające. 3

Związki chromu występowały w stosowanym cemencie, przy produkcji masy szpachlowej, przy której zatrudniony był J. J.

Organ wskazał, że również Kopalnia w przekazanym materiale odwoławczym wykazała występowanie czynnika uczulającego w stosowanych stalach oraz piasku. Czynnik uczulający potwierdzony został badaniami alergologicznymi wykonanymi przez Poradnię Chorób Zawodowych WOMP oraz IMP w Ł. W diagnostyce chorób zawodowych decydujące znaczenie ma stwierdzenie zawodowego kontaktu skóry z czynnikiem uczulającym. Ocena czasu i wielkości ekspozycji zawodowej nie ma tak istotnego znaczenia, jak w innych chorobach zawodowych np. zatruciach.

Organ podkreślił, iż zgodnie z § 10 ust. 1 wskazanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych na podstawie orzeczeń lekarskich oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego inspektor sanitarny wydaje decyzje o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia. W przedmiotowej sprawie Inspektor Sanitarny nie mógł wydać innej decyzji niż zaskarżona.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "A " Sp. z o.o. w S. wniosły o zmianę bądź uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 8, art. 10 oraz 75 i nast. K.p.a oraz naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 1 ust. 1 i ust. 2 oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie uwzględnił istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy faktu, na który skarżący wskazywał w toku całego postępowania, że J. J. od ponad 20 lat pracuje przy Kościele parafialnym w S. jako grabarz.

Skarżący podkreślił, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest postępowaniem administracyjnym, w związku z czym przepisy k.p.a. mają w nim zastosowanie. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. ma ogromny wpływ na ukształtowanie całego postępowania. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności związanych z określoną sprawą. Bez prawidłowego ustalenia stanu faktycznego nie można mówić o zastosowaniu normy prawa materialnego. Bezkrytyczne pominięcie przez Inspektora Sanitarnego faktu drugiego zatrudnienia J. J. stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym.

Żadne dowody przedstawione przez Kopalnię, a świadczące o tym , że J. J. w środowisku pracy nie był narażony na kontakt ze związkami chromu lub kobaltu nie zostały uwzględnione. Nie odmówiono im też mocy dowodowej, ani nie uzasadniono nie dania im wiary. Przeprowadzono natomiast wnioskowany przez J. J. dowód z przesłuchania wskazanych świadków. Z tą częścią materiału dowodowego Kopalnia nie została zapoznana przed wydaniem decyzji, przez co skarżący nie miał możliwości ustosunkowania się do zebranego materiału. Uniemożliwienie zapoznania się z materiałem dowodowym, pozbawiło Kopalnię m.in. możliwości zakwestionowania przyjęcia za miarodajne wyników analizy chemicznej cementu produkowanego przez Kombinat Cementowo – Wapienniczy “B". Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że skład chemiczny tego cementu został przyjęty za miarodajny do określenia zawartości związku chromu i kobaltu. Tymczasem Kopalnia zaopatrywała się w cement wyłącznie w cementowni M. Sporządzono komputerowe wydruki księgowe, które w latach 1994 – 2002 nie wykazują w ogóle takiego kontrahenta jak Kombinat Cementowo – Wapienniczy “B". Kopalnia w odwołaniu dla wykazania, że cement nie zawiera związków chromu lub kobaltu załączyła (jako przykładowe) parametry chemiczne cementu produkowanego przez trzy różne

4

firmy (Cementownię O., cementownię R. oraz KCW “B"). Były to internetowe publikacje. Nie znaleziono w internecie informacji na temat cementu produkowanego przez cementownię “M.", która była jedynym dostawcą cementu dla TKM “A", dlatego nie zostały one załączone. Z niewiadomych przyczyn organy orzekające za miarodajne przyjęły wyniki analizy chemicznej cementu produkowanego przez Kombinat Cementowo – Wapienniczy “B". Z powyższych względów skarżący uważa, że został naruszony art. 8 k.p.a., bowiem dopuszczenie jednych dowodów, a pominięcie innych, które z uwagi na istotę postępowania powinny być ocenione, jako mające nie tylko istotne, ale podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Ponadto zdaniem skarżącego § 10 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nakazuje rozpatrywać sprawę na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego Przepis ten nie przyznaje żadnemu z tych dowodów większej mocy dowodowej (większej wagi). Organy obu instancji orzekających w sprawie sprowadzają interpretację tego przepisu do tego, że Inspektor Sanitarny wydaje decyzje na podstawie orzeczenia lekarskiego, a dochodzenie epidemiologiczne ma jakby mniejsze znaczenie w sprawie. Zdaniem skarżącego, gdyby ustawodawca chciał tak uregulować tę kwestę, wydawanie decyzji o chorobach zawodowych powierzyłby zespołom lekarskim, działającym przy Instytucie Medycyny Pracy, a Inspektorów Sanitarnych co najwyżej zobowiązałby do współdziałania z nimi lub opiniowania przed wydaniem decyzji. Tymczasem konstrukcja jest inna, to Inspektor Sanitarny ma wydać decyzję biorąc pod uwagę orzeczenie lekarskie i wyniki dochodzenia epidemiologicznego.

Skarżący wskazał, że § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, dla uznania schorzenia za chorobę zawodową wymaga stwierdzenia, że schorzenie spowodowane zostało działaniem czynników szkodliwych, występujących w środowisku pracy (u danego pracodawcy).Brzmienie tego przepisu nie dopuszcza żadnych wątpliwości co do źródła powstania schorzenia. Dla takiego stwierdzenia wymagane jest co najmniej wyeliminowanie innych możliwości. W przypadku J. J. środowiska pracy są dwa, co w dochodzeniu epidemiologicznym zostało pominięte. Za koniecznością uwzględnienia w dochodzeniu epidemiologicznym faktu drugiego zatrudnienia J. J. przemawia także treść § 1 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie, z którym przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnić należy rodzaj, stopień i czas narażenia na kontakt z czynnikiem szkodliwym w ramach czynności wykonywanych dla pracodawcy. Biorąc pod uwagę, że J. J. pracuje jako grabarz nie można uznać, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy, u skarżącego pracodawcy.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie. Powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji

Jednocześnie wskazał, że materiały KCW “B" dołączono do sprawy jako przykładowe, ponieważ powszechnie wiadomo, iż cement jest czynnikiem uczulającym, z uwagi na występujący w nim chrom, o czym pisze prof. dr hab. Med. E. R. w wydanym opracowaniu “Dermatozy zawodowe"- wydawnictwo Państwowego Zakładu Wydawnictw Lekarskich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań wskazać należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r z mocy art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1271, zm. Dz. U. Nr 228, poz. 2261 z 2003 r), weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz.1269 ) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270).

W myśl art. 97 § 1 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające /.../, sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z powyższego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004 r dla obszaru województwa łódzkiego, rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych /.../( Dz. U. z 2003 r Nr 72, poz. 652), jest właściwy do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej /.../.

Przy czym, jak stanowi art. 1 § 2 wskazanej już wyżej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie .

Zgodnie z art. 145 § 1 wymienionej ustawy ( p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny bada więc jedynie legalność zaskarżonej do niego decyzji (postanowienia), tj. czy nie narusza ona prawa materialnego oraz czy organy administracji publicznej w toku postępowania nie naruszyły prawa procesowego. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa w zakresie wskazanym w cytowanym przepisie, Sąd może wydać jedno ze wskazanych tam rozstrzygnięć, nie jest natomiast uprawniony do zmiany zaskarżonej decyzji, jak o to wnosił pełnomocnik skarżącej.

Zgodnie z art. 134 § 1, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skargę należało uwzględnić choć nie wszystkie argumenty podniesione w skardze, a wcześniej w odwołaniu są uzasadnione. Skarga została uwzględniona z uwagi na takie naruszenie przez organy sanitarne przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dla porządku wskazać także należy, że po wydaniu decyzji przez organ I instancji , [...] utraciło moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294, zm. Dz. U. z 1989 r Nr 61, poz. 364), a weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

Jednak z mocy § 10 nowego rozporządzenia z 30 lipca 2002 r., postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów .

W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że ocena legalności zarówno decyzji I jak i II instancji winna być dokonywana z punktu widzenia zgodności z przepisami wskazanego wyżej rozporządzenia z 1983 r.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r w sprawie chorób zawodowych , za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.

Podstawowym obowiązkiem organu rozpoznającego roszczenie o uznanie choroby zawodowej jest więc ustalenie, czy choroba stwierdzona u pracownika jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a następnie ustalenie, czy praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 lutego 1999 r. - III RN 110/98 ( Prok i Pr 1999/7-8/56) w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w Wykazie Chorób Zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie.

Domniemanie istnienia związku przyczynowego może być obalone przez zakład pracy, jeżeli wykaże, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą ( OSNCP z 1985 r z. 4, poz. 53). Pogląd ten został podtrzymany także w kolejnych orzeczeniach Sądu Najwyższego ( wyrok z 11 marca 1999 r III RN 128/98 – OSP 1999/24/771, wyrok 4 czerwca 1998r II RN 36/98 – OSNAPiUS 1999/6/192 ).

Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za utrwalony należy uznać pogląd, że w świetle § 1 wskazanego wyżej rozporządzenia z 1983 r., jeżeli orzeczenie lekarskie rozpoznaje chorobę zawodową, a dochodzenie epidemiologiczne wykazuje, że czynniki szkodliwe występowały w środowisku pracy, przesłanki wymagane do stwierdzenia choroby zawodowej należy uznać za spełnione ( wyrok NSA z 23.03.1999 r I S.A. 1420/98 ). W tym więc zakresie błędne jest stanowisko prezentowane przez stronę skarżącą, że w toczącym się postępowaniu niezbędne jest udowodnienie istnienia związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem ( objętym Wykazem Chorób Zawodowych) a czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy.

Istniejąca możliwość wykazania, że powstanie choroby, w danym, konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia , wymaga przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, które może uprawnić organ do takich wniosków. Procesowy obowiązek udowodnienia takich okoliczności spoczywa w takim przypadku na zakładzie pracy, a więc ciężar dowodu w sprawie rozkłada się inaczej niż to wskazywała strona skarżąca.

Zakład pracy biorący udział w postępowaniu administracyjnym ma zagwarantowane w art. 10 § 1 k.p.a. prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Uprawnieniom tym odpowiadają odpowiednie obowiązki nałożone na organy administracji.

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z treści odwołania jak i wniesionej do Sądu skargi wynika, że Kopalnia stoi na stanowisku, że w środowisku pracy J. J. nie występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia , które wywołały stwierdzoną chorobę – alergiczne kontaktowe zapalenie skóry .

Biorący udział w postępowaniu zakład pracy powinien więc mieć możliwość zapoznania się z wszystkimi dowodami zebranymi w sprawie i zgłoszenia własnych wniosków dowodowych na poparcie swojego stanowiska.

Tymczasem, jak wynika z załączonych akt administracyjnych, Kopalnia nie została powiadomiona o terminie przesłuchania świadków, zgłoszonych przez J. J., choć zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem.

Strona jak to wynika z treści art. 79 § 2 k.p.a. ma bowiem prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Tych uprawnień strona skarżąca została pozbawiona .

Organ I instancji naruszył także art. 10 § 1 k.p.a. gdyż nie powiadomił o zakończeniu postępowania dowodowego i nie umożliwił stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

Ponadto uzasadnienie organu I i II instancji nie zawiera oceny zgromadzonych dowodów i nie ustosunkowuje się do występujących w nich sprzeczności . Nie wynika z niego nawet, że takie dowody zostały przeprowadzone, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.

Tymczasem treść protokołu z przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego zawiera ustalenia sprzeczne z treścią zeznań świadków np. w protokole dochodzenia zawarte jest stwierdzenie, że “Pan J. nie wykonywał czynności związanych z produkcją durobetu i szpachlówki" a z zeznań świadków wynika, że J. J. pracował przy produkcji masy szpachlowej ( zeznania świadka R., N., W.). Takiej treści oświadczenie złożył też sam zainteresowany.

W przeprowadzonym postępowaniu nie wyjaśniono także, czy w cemencie stosowanym przez Kopalnię występowały składniki szkodliwe dla pracownika .

Powoływanie się przez organy sanitarne na powszechnie znany fakt, “że cement jest czynnikiem uczulającym" nie może być uznane za wystarczające skoro strona skarżąca w tym konkretnym przypadku tej okoliczności zaprzecza i chce dowodzić, że cement przez nią stosowany czynników szkodliwych dla pracownika nie zawierał. W takiej sytuacji organ administracji, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. winien przeprowadzić dowody wnioskowane przez stronę.

Z uwagi na powyższe uchybienia , zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji musiały zostać wyeliminowane w obrotu prawnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający winien uzupełnić postępowanie rozpoznawcze uwzględniając powyższe uwagi. O ile strona skarżąca złoży taki wniosek, winien ponownie z jej udziałem przesłuchać zgłoszonych w sprawie świadków i rozważyć przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron. Winien też umożliwić Kopalni przedstawienie dowodów w zakresie składu chemicznego stosowanego cementu.

Dopiero po zgromadzeniu całego materiału dowodowego organ będzie mógł ocenić czy spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej z § 1 rozporządzenia.

Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie materiału dowodowego ,co powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Zawarte w decyzji rozstrzygnięcie winno bowiem stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa.

Uzasadnienie faktyczne i prawne winno wyczerpująco informować stronę o motywach, którymi kierował się organ załatwiając sprawę. Może ona bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są przesłanki powziętej decyzji .

Uzasadnienie powinno odzwierciedlać tok rozumowania organu, a więc zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa.

Odnośnie podnoszonego w skardze zarzutu, że organy inspekcji sanitarnej pominęły fakt wykonywania przez J. J. przez ponad 20 lat pracy w charakterze grabarza przy Kościele parafialnym w S., stwierdzić należy, że nie jest on uzasadniony. W aktach znajdują się wprawdzie dokumenty pozwalające na przyjęcie, że J. J. wykonywał czynności grabarza , ale równocześnie organy sanitarne trafnie oceniły, że brak podstaw do przyjęcia, iż J. J. z parafią wiąże stosunek pracy ( okoliczność nie kwestionowana przez stronę skarżącą – pismo k- 17) . Skoro zaś nie było to miejsce pracy, brak było podstaw do przeprowadzania przez organ dochodzenia epidemiologicznego w Parafii.

Bowiem w myśl § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w związku z podejrzeniem choroby zawodowej dochodzenie epidemiologiczne przeprowadza się w środowisku pracy.

Zaznaczyć jeszcze należy, że nie jest też warunkiem koniecznym, aby powodujące chorobę czynniki występowały tylko w środowisku pracy i poza pracą kontakt z nimi był niemożliwy, a także, że wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. ( patrz; wyrok NSA z 22 .01.1998 r I SA 1029/97, wyrok NSA z 25 maja 1999 r. I SA 148/99 – nie publikowane).

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji . O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Z uwagi na brak przymiotu wykonalności , orzekanie w trybie art. 152 p.p.s.a . o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd uznał za bezprzedmiotowe.