Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 349/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2007-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 22 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. J., A. M. J. i I. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. znak [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza od decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2005r. znak [...], orzekającej w przedmiocie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej

w S.- obrębie ewidencyjnym [...] ( oznaczonej obecnie jako działki o nr 572/11

i 572/13 ) oraz odmawiającej zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej obecnie działkę nr 572/5 oraz wchodzącą po części w skład działek o nr 572/4 i 572/6 – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzja została wydana w oparciu o art. 138 § 2 kpa w związku z art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2 oraz art. 216 ust. 1, art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. ).

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. Starosta po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku A. J. (I), A. J. oraz A. M. J. (działających przez pełnomocnika adw. A. S.) o zwrot nieruchomości gruntowych położonych w S., oznaczonych poprzednio jako działki o nr 656/2 o pow. 0,0091 ha i nr 656/4 o pow. 0,0631, orzekł o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości, a to działek o nr 572/11 i 572/13, a co do pozostałych nieruchomości - orzekł o odmowie ich zwrotu. Wedle ustaleń organu I instancji objęty wnioskiem grunt został sprzedany Skarbowi Państwa aktami notarialnymi w dniu 6.11.1975r. (rep. A nr [...] i rep. A nr [...]) przez poprzednich właścicieli – M. i T. T., w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1974r. Nr 10 poz. 64 ). Decyzją Naczelnika Miasta [...] z dnia [...].11.1975r. nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, nieruchomości przeznaczone zostały pod spółdzielcze budownictwo mieszkaniowe. Na przedmiotowym gruncie zaplanowano część parkingu, na którym wjazd zaprojektowano od strony wschodniej tj. od ul. Ż. oraz część trzykondygnacyjnego budynku "D." ozn. symbolem 11 - budynek projektowany w perspektywie. Przedmiotowe działki zmieniły swoje oznaczenia i weszły w skład działek oznaczonych numerami 572/4, 572/5, 572/6, 572/8, 572/10. Działki nr 572/5 i 572/6 zostały w roku 1986r. oddane w użytkowanie osób fizycznych a obecnie stanowią własność osób trzecich. Działka nr 572/4 stanowi własność Gminy Miasta [...], od 1986r znajduje się w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Starosta powołując się na przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdził, że nie ma podstaw do zwrotu wyżej wymienionych działek, bowiem powołany przepis wyłącza roszczenie zwrotowe do nieruchomości, gdy przed wejściem w życie ustawy zostały one sprzedane lub ustanowiono na nich prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione księdze wieczystej. Ponadto na działkach tych wybudowano w zabudowie szeregowej cztery dwukondygnacyjne pawilony handlowe, stanowiące własność właścicieli i użytkowników wieczystych gruntu.

Pozostałe działki o nr 572/8 i 572/10 powstałe z przejętego gruntu stały się z mocy prawa z dniem 27.05.1990r. własnością Gminy Miasta [...]. Działka nr 572/8 została obciążona służebnościami. Działka nr 572/10 stanowi wąski pas gruntu biegnący wzdłuż pawilonów w części zajęty przez schody betonowe zabezpieczające wejście na niski parter budynków. Działka nr 572/8 jest to w części wyasfaltowany plac, który łączy się z ul. S.; znajdują się na niej schody betonowe i murowana osłona śmietnika. Działki te zostały następnie podzielone: z działki nr 572/10 powstały działki o nr 572/13 i 572/14, zaś z działki o nr 572/8 powstały działki nr 572/11 i 572/12. Z uwagi na to, że niezrealizowano celu wywłaszczenia na działkach o nr 572/11 o pow. 0,0491 ha i nr 572/13 o pow. 0,0044 ha - orzeczono o zwrocie tych działek.

Od decyzji Starosty odwołanie wniósł Burmistrz Miasta [...] podnosząc, że rozstrzygnięcie w części dotyczącej zwrotu działek nr 572/11 i nr 572/13 nie jest słuszne, a oparto je na opinii architekta, która zawiera błędne i nieobiektywne konkluzje o niewykorzystaniu wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z celem przejęcia. Odwołujący się wskazał, że działki o nr ew. 656/2 i 656/4 o pow. 722 m² zostały przejęte pod realizację spółdzielczego zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. W planach zakładano budowę domu rzemiosła, parkingu, urządzeń zieleni osiedlowej oraz zapewnienie dojść i dojazdów. W ocenie odwołującego na przeznaczonych do zwrotu działkach został zrealizowany cel, na jaki zostały one przejęte poprzez wybudowane: parkingu, osłony na kontenery śmietnikowe oraz schodów betonowych zapewniających wejście do hali targowej od strony parkingu. Co prawda na terenie tym nie powstały pawilony identyczne z zaprojektowanym w palnie realizacyjnym domem rzemiosła, to jednak teren został zagospodarowany zgodnie z planami. Świadczy o tym również to, że teren ten został oddany w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej w S., która władała terenem do czasu rozwiązania umowy, tj. 27.12.1991r. Wszystkie te okoliczności świadczą o tym, że teren został wykorzystany zgodnie z celem przejęcia a wraz z przystąpieniem miasta do budowy hali targowej zmienił się jedynie charakter, cel gruntu ze spółdzielczego na ogólnodostępny, a jego przeznaczenie pozostało bez zmiany.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wojewoda stwierdził, że przedmiotowy grunt J. i M. T. sprzedali Skarbowi Państwa umowami sprzedaży, zawartymi w formie aktu notarialnego w dniu 6.11.1975r. rep. A [...] i rep. A[ ...], co w świetle art. 216 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zezwala w tym przypadku na stosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. I tak, stosownie do przepisu 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwrotowi podlegają wywłaszczone nieruchomości, które stały się zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wniosek o zwrot składa poprzedni właściciel lub jego następcy prawni. W rozpoznawanej sprawie o zwrot wystąpili A. J. (I), A. J. oraz A. M. J. - spadkobiercy poprzednich właścicieli, ustaleni postanowieniami Sądu Rejonowego w S. z dnia 30.07.1996r. sygn. akt [...] oraz z dnia 9.07.2001r. sygn. akt [...]. Stosownie do przepisu art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, gdy:

- pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu lub,

- pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Natomiast w myśl art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie zwrotowe nie przysługuje, jeśli przed wejściem w życie ustawy (tj. przed 1.01.1998r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo wieczyste na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Wobec tego organ I instancji odmówił zwrotu części przejętych nieruchomości składających się z działki nr 572/5 o pow. 0,0064 ha, części działki nr 572/4 o pow. 0,0067 oraz części działki nr 572/6 o pow. 0,0064, ze względu na brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Działka nr 572/4 – poprzednio o nr 668/15 - została oddana w użytkowanie wieczyste J. i Z. S., a prawo to zostało uwidocznione w Księdze Wieczystej nr [...] w dniu 15.09.1986r. i stanowi mienie komunalne Miasta [...]. Działka nr 572/5 – poprzednia numeracja 668/16 - została oddana w użytkowanie wieczyste P. i B. C., a prawo to zostało uwidocznione w Księdze Wieczystej nr [...]

w dniu 19.09.1986r.; prawo to zostało następnie przekształcone w prawo własności

w 1999r. i obecnie stanowi współwłasności: B., D., K. i B. (II) C. po 1/8 części oraz D. M. i P. M. po 2/8 części. Natomiast działka nr 572/6 - poprzednia numeracja 668/17 - została oddana w użytkowanie wieczyste K. i E. M., a prawo to zostało uwidocznione w księdze Wieczystej nr [...] w dniu 15.09.1986r.; prawo to zostało następnie przekształcone w prawo własności 1999r. i obecnie stanowi współwłasność : J., T., M. i I. M.

Pozostałą część wywłaszczonych nieruchomości stanowiły działki nr 572/8 i nr 572/10 powstałe z działki 668/14, które uległy podziałowi i wydzielono z nich działki nr 572/11 i nr 572/13; według ustaleń organu I instancji działki te nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem przejęcia i stanowią własność Gminy Miasta [...] /KW [...]/. Organ I instancji wskazał, że nieruchomości wyżej wskazane nie zostały zagospodarowane zgodnie z załącznikiem graficznym do decyzji Naczelnika Miasta [...] z [...].11.1975 r. zatwierdzającego plan realizacyjny. Na przedmiotowych działkach nie została zrealizowana żadna inwestycja, w szczególności budowa parkingu i części budynku domu rzemiosła, a aktualny sposób korzystania z nieruchomości potwierdza tą tezę. Sam fakt, iż teren pokryty jest po części asfaltem nie może być utożsamiony z realizacją planowanego celu, gdzie celem przejęcia gruntu była budowa spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego. Orzekając

o zwrocie wskazanych działek organ I instancji nie wziął jednak pod uwagę przepisu art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonego gruntu możliwy jest zwrot pozostałego terenu, gdy przylega on do nieruchomości będącej własnością osoby ubiegającej się o zwrot lub gdy istnieje możliwość zagospodarowania terenu zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku jego braku - zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Podstawą ustalenia czy dany teren podlega zwrotowi jest porównanie działań podjętych na gruncie po jego przejęciu, do działań na nim planowanych, z uwzględnieniem regulacji czasowej z art. 137 ust. 1 ustawy. Zawarte w aktach przeciwstawne opinie biegłych co do realizacji celu przejęcia mogą mieć jedynie charakter posiłkowy, gdyż organ I instancji ustalając tą okoliczność dokonuje tego zgodnie ze stanem prawnym i faktycznym w sprawie. Stąd też organ I instancji przeprowadzi niezbędne postępowanie wyjaśniające w przedmiocie bezspornego określenia, czy co do części przejętego gruntu, na którym nie zrealizowano celu przejęcia, możliwe jest skuteczne orzeczenie o zwrocie w myśl zasad określonych w art. 137 ust. 2 ustawy. Orzekanie o zwrocie części przejętego terenu, bez spełnienia ustawowych przesłanek jest co najmniej przedwczesne, a w każdym razie niezgodne z obowiązującymi przepisami. Dodatkowo Wojewoda wskazał na orzecznictwo sądowe regulujące przedmiotową kwestię, w tym na uchwałę SN z 27.01.1998r. sygn. III AZP 11/87 – OSNCP 11/98 poz. 149, które przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien organ I instancji wziąć pod uwagę. Wojewoda zaznaczył też, że nie jest uprawniony do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ takie działanie pozbawiłoby stronę prawa do rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy obu instancji zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz w myśl zasad wynikających z art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a.

Na decyzję tą skargę wnieśli A. J., A. J. (I) i A. M. J. – wszyscy reprezentowani przez adw. A. S. i zaskarżając ją w całości zarzucili naruszenie prawa materialnego, a to art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, naruszenie interesu prawnego skarżących, a także naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Na tej podstawie sformułowali alternatywnie wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności. Uzasadniając zarzuty i wnioski skarżący zakwestionowali stanowisko Wojewody zasadzające się na art. 137 ust. 1 i 2 ustawy i w konsekwencji zalecenia odnośnie do uzupełnienia materiału dowodowego, gdyż nawet w sytuacji, gdy zalecenia organu byłyby słuszne na gruncie art. 137 ust. 2 ustawy, to należało zwrócić wywłaszczone nieruchomości skarżącym, a nie podejmować decyzję kasacyjną, bowiem skarżące są właścicielkami sąsiedniej nieruchomości przylegającej bezpośrednio do wywłaszczonej, a oznaczonej numerem 573. Działka ta od strony wschodniej przylega do wywłaszczonych działek będących przedmiotem zwrotu oznaczonych obecnie numerem 572/11 i 572/13. Wobec powyższego istnieją przesłanki z art. 137 ust. 2 do zwrotu co ma ten skutek, że organ odwoławczy naruszył powołany przepis prawa materialnego. W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik skarżących powołał stanowisko organu I instancji uznając je za trafne i mające oparcie w przepisie art. 137 ust. 1 ustawy. Podkreślił, że twierdzenia organu odwoławczego, jakoby cel wywłaszczenia został zrealizowany na części wywłaszczonego gruntu są nieporozumieniem, a Wojewoda swojego stanowiska w tej materii nie uzasadnił. Domniemywać jedynie można, że Wojewoda podzielił zarzuty odwołania, iż na działkach wybudowano szeregowe boksy handlowe, w których prowadzona jest działalność handlowa, jednakże tego typu zabudowa w żadnym wypadku nie może odpowiadać założeniom planu w postaci trzykondygnacyjnego domu rzemiosła. Pełnomocnik skarżących podkreślił też, że upłynęło więcej niż 10 lat od wywłaszczenia do czasu rozpoczęcia budowy boksów handlowych, a działki zostały sprzedane po upływie 11 lat. Jeśli chodzi o art. 107 § 3 k.p.a. to uzasadnienie nie wskazuje, dlaczego przyjęto, iż cel wywłaszczenia został częściowo zrealizowany.

Skargę wniosła również I. M., reprezentowana przez radcę prawnego J. B., zarzucając decyzji Wojewody naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 229 i art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 k.p.a. i na tej podstawie sformułowała wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w jakiej uchyliła ona decyzję Starosty w zakresie odmowy zwrotu części działki nr 572/4, nr 572/5 i nr 572/6 oraz rozstrzygnięcie przez organ II instancji, czy zachodzą przesłanki do zwrotu działek nr 572/11 i 572/13, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania. Na uzasadnienie skarżąca podała, że nie wystąpiły przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, a potrzebne jest jedynie uzupełnienie postępowania w zakresie art.137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Niezależnie od tego uchylenie w całości decyzji organu I instancji, zamiast jedynie w części orzekającej o zwrocie działek i roszczeniach z tym związanych jest naruszeniem prawa i przesądza o wadliwości rozstrzygnięcia Wojewody. Skarżąca wskazała również, że w zaskarżonej decyzji Wojewoda odniósł się jedynie do odwołania Burmistrza Miasta [...], który decyzję Starosty zaskarżył

w całości, a zupełnie pominął odwołanie wniesione przez radcę prawnego J. B.

w imieniu I. M., uznając je za wniesione po terminie.

Odpowiadając na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie i odnosząc się do zarzutów sformułowanych przez pełnomocnika wnioskodawców adw. A. S. stwierdził, że są one nieuzasadnione. Decyzja organu I instancji zapadła bez odniesienia się do treści art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wobec tego intencją organu odwoławczego nie było utrudnianie odzyskania działek, lecz konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przy zachowaniu zasad legalizmu

i dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Co do kwestii związanej z zagospodarowaniem terenu przejętego gruntu, to organ odwoławczy nie zawarł w tym zakresie stwierdzeń, a jedynie wskazał na konieczność przeanalizowania powyższego przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przez Starostę. Natomiast co do działek, które zostały oddane w użytkowanie wieczyste lub sprzedane wskazał na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który to przepis wyklucza możliwość orzekania o zwrocie takich nieruchomości.

Odnosząc się z kolei do skargi I. M. naprowadził, że również przytoczone

w niej argumenty nie zasługują na uwzględnienie, bowiem art. 138 § 2 k.p.a. nie przewiduje możliwości częściowego uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia, a w części orzeczenia o utrzymaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia w mocy. Co się tyczy zaś zarzutu, iż

w postępowaniu odwoławczym i w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do treści odwołania, to rzeczywiście fakt taki miał miejsce wobec nieprawidłowego ustalenia, iż odwołanie zostało wniesione po terminie. Jednak na skutek uwzględnienia odwołania innej ze stron postępowania uchylono zaskarżoną decyzję Starosty, co w rzeczywistości było zgodne z intencją odwołania I. M., przy czym argumenty podniesione przez Burmistrza były zbliżone do zarzutów tej skarżącej. Wojewoda wskazał również, że kwestia uchybienia terminu została rozstrzygnięta w oddzielnym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skargi zasługują na uwzględnienie, aczkolwiek głównie z przyczyny, którą Sąd uwzględnił z urzędu.

Stan faktyczny nie jest kwestionowany, o ile dotyczy daty złożenia wniosku o zwrot nieruchomości (sprawa z wniosku z dnia 28.12.1998r.- data wpływu do organu). Również poza sporem pozostaje, że wyrokiem NSA OZ w Rzeszowie z dnia 28.11.2003r. sygn. SA/Rz 2258/02 oddalona została skarga Gminy Miejskiej [...] na decyzję Wojewody z dnia [...].09.2002r. nr [...], którą uchylono decyzję Starosty

z dnia [...].06.2002r. odmawiającą zwrotu nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot. W uzasadnieniu Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, iż dotychczas zgromadzony materiał dowodowy jest niewystarczający i zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zgodnie ze wskazaniami Wojewody. Realizując takie wytyczne organ I instancji dopuścił dowód z opinii urbanistycznej na okoliczność, czy nieruchomości wywłaszczone (wykupione w trybie art. 6 ustawy z 12.03.1958 o zasadach i trybie wywłaszczaniu nieruchomości) zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji Naczelnika Miasta [...] z dnia [...].11.1975r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. W opinii arch. M. F. z dnia 20.04.2004r. zawarta została reasumpcja, że nieruchomości powstałe z działek nr 656/2 i 656/4 użytkowane są zgodnie z celem wywłaszczenia (K.313). Na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 15.06.2004r. (K.296) pełnomocnik skarżących zakwestionował w/w opinię i zobowiązał się do przedłożenia opinii alternatywnej. Opinia taka (K.258) została opracowana przez arch. W. M.

z konkluzją, że wywłaszczone działki nie były w dniu 1.01.1998r. i nie są obecnie użytkowane zgodnie z celem wywłaszczenia i przeznaczone zostały na inny cel. Kolejną czynnością organu I instancji były oględziny przedmiotu postępowania, które doszły do skutku w dniu 12.05.2005r. W dalszym postępowaniu organ m.in. wystąpił do Burmistrza Miasta [...] o dokonanie podziału nieruchomości i decyzją z dnia [...].09.2005r. nr [...] organ ten dokonując podziału wyodrębnił działki nr 572/11

i 572/13. Następnie – po uzyskaniu od Spółdzielni Mieszkaniowej dokumentów dotyczących budowy Osiedla D., na potrzeby którego dokonano wywłaszczenia, zawiadomił strony o zakończeniu postępowania, po czym decyzją z dnia [...].12.2005r. rozstrzygnął sprawę.

Odwołania od tej decyzji wnieśli Burmistrz Miasta [...] (k.10) oraz I. M. Decyzją

z dnia [...] stycznia 2006r. znak [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza [...] od decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2005r. znak [...] - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Natomiast postanowieniem z dnia [...].01.2006 r. znak [...] na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez I. M. od decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2005r. znak [...]. Następnie, w związku ze skargą na to postanowienie, działając na podstawie art. 54 § 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz,1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a, Wojewoda uchylił swoje postanowienie z dnia [...].01.2006r., co nastąpiło postanowieniem z dnia [...].2.2006r. nr [...] (k.18 akt adm.); rozstrzygnięcie to nie zostało zaskarżone do Sądu. W konsekwencji powyższego zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Rz 350/06 skarga I. M. na postanowienie Wojewody z dnia [...].01.2006r. stała się bezprzedmiotowa i wobec tego postępowanie to zostało umorzone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie

z dnia 29.05.2006r. (k.19 akt sądowych).

Przedstawiony powyżej stan faktyczny należy uzupełnić jeszcze o najistotniejszą informację, której udzielił Sądowi pełnomocnik skarżących – A. J. (I), A. J. oraz A. M. J.: przy wniosku o odroczenie rozprawy, a następnie jako załącznik do pisma z dnia 12.12.2006r. pełnomocnik załączył postanowienie Sądu Rejonowego

w S. z dnia 23.11.2006r. sygn. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A. J. (I).

Z postanowienia tego wynika, że A. J. (I) zmarła w dniu 3 maja 2003r. w N., a spadek po niej nabyły córki A. M. A. J. i A. M. Z. E.-J. – po 1 /2 części. Z kolei do protokołu rozprawy z dnia 22.03.2007r. pełnomocnik złożył oświadczenie, że spadkobierczyni A. M. A. J., to wnioskodawczyni występująca dotychczas pod nazwiskiem – A. J., zaś A. M. Z. E. – J., to wnioskodawczyni A. M. J.

Z przedstawionego powyżej stanu faktycznego niezbicie wynika, że A. J. (I) była jedną ze spadkobierczyń poprzednich właścicieli nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot, a to M. i T. T. Uwzględniając zaś datę śmierci tej wnioskodawczyni – 3.05.2003r. stwierdzić należy, że decyzja Wojewody

z dnia [...] stycznia 2006r. znak [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty z dnia [...] grudnia 2005r. znak [...], skierowana była do osoby zmarłej. Zaznaczyć przy tym należy, że organy nie miały wiadomości o śmierci tej wnioskodawczyni.

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby, która zmarła po wszczęciu postępowania, uznać należy za rażące naruszenie prawa, dające podstawę do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego, z postawy prawnej przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa (zob. wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r. sygn. I SA 428/2001 - OSP 2004/3 poz. 33). W taki sam sposób należy potraktować sytuację, w której strona zmarła przed datą wszczęcia postępowania administracyjnego, a organ prowadzi postępowanie bez udziału następców prawnych tej strony i osobę zmarłą czyni adresatem decyzji. Podzielając w całości stanowisko wypracowane przez judykaturę stwierdzić należy, że skoro organy obu instancji adresatem decyzji uczyniły osobę zmarłą, to rozstrzygnięcia te obarczone są wadą nieważności, z podstawy prawnej przewidzianej w art.156 § 1 pkt 2 Kpa.

Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga zakres kontroli sądowej aktów administracyjnych. Jak wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola ta sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W myśl art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ostatnio wskazane uprawnienie Sądu i przeprowadzona kontrola zadecydowały o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji.

Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie miał na uwadze, że po śmierci A. J. (I), po stronie wnioskodawców występują pozostałe dwie wnioskodawczynie, które są spadkobierczyniami A. J. (I) po ½ części i tylko one będą adresatem decyzji.

Stwierdzenie przez Sąd, że postępowanie administracyjne obarczone było wadą z art.156 § 1 pkt 2 Kpa i stwierdzenie z tej przyczyny nieważności decyzji obu instancji powoduje, że niedopuszczalnym było odniesienie się do treści i zarzutów skarg.

Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art.156 § 1 pkt 2 Kpa.

Orzeczenie zamieszczone w punkcie II wyroku uzasadnienia przepis art.152 P.p.s.a.

Ponieważ strony skarżące reprezentowane przez fachowych pełnomocników nie złożyły wniosku o zasądzenie kosztów, dlatego Sąd nie orzekł w tym przedmiocie (art.210 § 1 p.p.s.a.).