Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 334/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-11-28 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie - art.260 par.1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1 pkt 2, art. 260 w zw. z art. 165.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 września 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. (K.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi z 30 czerwca 2016 r. w kwocie 2.000 zł, skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W nadesłanym na wezwanie referendarza sądowego formularzu PPF skarżący podał, że organ egzekucyjny zablokował jego wszystkie rachunki bankowe przez co doprowadził go do problemów z jego płynnością finansową. Dodał, że organ wydał kilkanaście takich samych decyzji od których musi się odwołać, a co za tym idzie, konieczne są znaczne środki finansowe, którymi skarżący nie dysponuje.

Z oświadczenia skarżącego wynika, że pozostaje w dwuosobowym gospodarstwie domowym ze swoją żoną K. Z.

Na dochód wspólnego gospodarstwa skarżącego składają się dochody obojga małżonków z odrębnie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że dochód z jego działalności zamyka się miesięcznie w kwocie 2.500 zł netto, natomiast dochód jego żony zamyka się w kwocie 1.500 zł netto miesięcznie.

Jednocześnie stałe wydatki wspólnego gospodarstwa domowego wynosić mają wg oświadczenia strony w sumie 3.200 zł (opłaty za prąd, gaz, podatki, pożyczki i koszty leczenia).

Należy stwierdzić, że przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy jest już drugim wnioskiem złożonym w tej sprawie. Co istotne, treść przedmiotowego wniosku, złożonego w sierpniu 2016 r. jest identyczna, jak we wniosku złożonym w kwietniu 2016 r.

Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2016 r. odmówiono przyznania prawa pomocy J. K.

Kolejny wniosek stanowi więc de facto wniosek o zmianę powyższego, prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy.

Z formularza PPF złożonego w sierpniu 2016 r. wynika, że w sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie zaszła żadna zmiana w stosunku do sytuacji z czerwca 2016 r., kiedy to wydano prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy postanowieniem z 7 września 2016 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy w uzasadnieniu wskazał, że składając kolejny wniosek strona powinna więc wykazać już na etapie składania oświadczeń na druku urzędowego formularza PPF, że jej sytuacja majątkowa i kondycja finansowa uległa pogorszeniu – tym bardziej, jeżeli strona jest reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Dodał, że oświadczenia zawarte na druku urzędowego formularza PPF złożonego w sierpniu 2016 r. są dokładnie takie same, jak oświadczenia złożone na druku formularza PPF złożonego w kwietniu 2016 r. Stwierdził, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uległa zmianie, co więcej – nie uległa pogorszeniu, brak więc było podstaw do zmiany prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy z 1 czerwca 2016 r., którym uznał, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonujący by znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący pismem z 26 września 2016 r. wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniósł, że referendarz sądowy nie uwzględnił faktu, że przed tutejszym Sądem toczy się kilkanaście postępowań dotyczących wymiaru podatku akcyzowego oraz opłaty paliwowej, których stroną jest skarżący. W sprawach tych organ egzekucyjny zablokował wszystkie rachunki bankowe skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do utraty jego płynności finansowej.

Skarżący wskazał również, iż zamieszkuje wraz z żoną, matką i synem. Syn jest pełnoletni, studiuje i pozostaje na utrzymaniu rodziców zarówno w zakresie zaspokajania niezbędnych potrzeb jak i wszelkich zobowiązań wynikających z podjęcia przez niego studiów.

W równolegle prowadzonej sprawie o sygn. akt III SA/Gl 335/16 wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełniania danych zawartych we wniosku.

Skarżący nie odpowiedział na to wezwanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.). rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia.

Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Jednocześnie, zgodnie z art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

Istotne jest zawarte w tym przepisie sformułowanie "zmiana okoliczności sprawy". Do uwzględnienia wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy konieczne jest wykazanie, że zmianie uległa sytuacja majątkowa wnioskodawcy, a w szczególności, że sytuacja ta uległa pogorszeniu.

Wskazać należy, że instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść kosztów postępowania. W literaturze przedmiotu zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub wręcz pozbawienie prawa do sądu (por. H. Knysiak-Molczyk: Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39).

Mając powyższe na uwadze, odnosząc się do wniosku złożonego przez skarżącego, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wynika w sposób jednoznaczny, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej takiego prawa. Z zawartego w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Dlatego też od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze.

Należy w tym miejscu dodatkowo wskazać, że stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedostarczenie żądanych danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne i niewystarczające do wydania pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, LEX nr 743829). Uchylając się od pełnej współpracy z sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 393/14, LEX nr 1495223).

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Z uwagi na fakt, że w związku z upływem czasu część dokumentów znajdujących się w aktach sprawy straciła na aktualności Sąd w równoległej sprawie o sygn. akt III SA/Gl 335/16, pismem z 12 października 2016 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do przedłożenia aktualnej dokumentacji finansowej.

Skarżący nie odpowiedział na wezwanie Sądu więc nie tracą na aktualności rozważania dotyczące sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny zawarte w prawomocnym postanowieniu z 1 czerwca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy.

Zdaniem Sądu referendarz sądowy prawidłowo przyjął, że wniosek skarżącego z sierpnia 2016 r. jest wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia z 1 czerwca 2016 r. Z uwagi na niewykazanie na etapie postępowania referendarskiego jak i na skutek wniesionego sprzeciwu przesłanek umożliwiających zmianę powyższego postanowienia brak jest podstaw do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Również nienadesłanie na wezwanie Sądu żądanych dokumentów uniemożliwiło analizę aktualnej kondycji finansowej skarżącego oraz prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

W efekcie, z uwagi na złożone przez skarżącego oświadczenia, wskazujące, że jego sytuacja nie uległa zmianie oraz na nienadesłanie dokumentacji finansowej obrazującej aktualną sytuację materialną skarżącego, J. K. reprezentowany przez fachowego pełnomocnika uniemożliwił dokonanie prawidłowej i całościowej analizy stanu finansowego skarżącego i jego rodziny w powiązaniu z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.

Również, złożony przez pełnomocnika J. K., sprzeciw z 26 września 2016 r. w swej treści nie wskazuje na nowe okoliczności bądź zmianę sytuacji finansowej skarżącego.

Podkreślić należy, że sam skarżący uniemożliwił zbadanie, czy jego sytuacja majątkowa wypełnia przesłanki, których zaistnienie skutkowałoby zmianą prawomocnego postanowienia z 1 czerwca 2016 r. i uwzględnieniem jego wniosku oraz przyznaniem mu prawa pomocy w żądanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 165 tej ustawy Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia