Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2141/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 16 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, , Protokolant specjalista Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dostępu do informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości wydał w dniu [...] października 2018 r. decyzję nr [...], mocą której uchylił decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia J. J. informacji publicznej oraz umorzył postępowanie I instancji w całości.

J. J. zwrócił się do Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z wnioskiem z [...] lipca 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści cyt.: "Proszę o nadesłanie mi wykazu ze wszystkimi sprawami z moim udziałem przed tutejszym sądem i powiadomienie mnie do jakiej ze spraw z moim udziałem zapadł wyrok w dniu [...].05.18".

W piśmie z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] zawiadomił wnioskodawcę, że zakres wnioskowanej informacji obejmuje konieczność przetworzenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Pismo zawierało uzasadnienie oraz wezwanie do wykazania w terminie 7 dni, że spełnienie żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r. wnioskodawca oświadczył, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej mają zastosowanie badanego wniosku. Wyjaśnił, że potrzebuje żądanych informacji, ponieważ złożył do Sądu wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w [...], zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Jednak podał błędną sygnaturę sprawy i w związku z tym nie można nadać im właściwego biegu procesowego.

Prezes Sądu Apelacyjnego w [...][...] sierpnia 2018 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie udostępnienia przetworzonej informacji publicznej. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zawiadomił wnioskodawcę, iż żądana informacja z uwagi na nakład pracy, koniecznej do przygotowania odpowiedzi w świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest informacją przetworzoną. Pomimo wezwania, wnoszący nie podał przesłanek dla których udostępnienie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Wnoszący złożył odwołanie od w/w decyzji. Oświadczył, że wykazał interes prawny oraz prywatny. Stwierdził, że organ I instancji ogranicza jego prawo do obrony, ponieważ uniemożliwia zaskarżenie wyroku Sądu.

Minister Sprawiedliwości w treści decyzji z dnia [...] października 2018 r. nr [...] stwierdził, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż te, które zostały w nim wskazane.

W niniejszym postępowaniu analizowany jest wyłącznie przedmiot żądania określony we wniosku z [...] lipca 2018 r. Tym samym poza oceną w niniejszej sprawie pozostają dokumenty złożone przez wnioskodawcę wcześniej, do postępowania cywilnego, prowadzonego z jego udziałem (tj. wniosek o udzielenie informacji o toku sprawy sygn. akt [...], wniosek o sporządzenie i doręczenie dokumentów z akt sprawy, wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz uzasadnienie wniosku o wniesienie nadzwyczajnych środków zaskarżenia). Mogą one zostać potraktowane jako uzasadnienie wniosku z [...] lipca 2018 r., które pozwala na poznanie motywacji wnioskodawcy.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości analiza okoliczności niniejszej sprawy wykazała, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i 6 u.d.i.p. J. J. jest stroną postępowania cywilnego prowadzonego przez Sąd Apelacyjny w [...]. Jest zainteresowany zapoznaniem się z aktami tej sprawy, zwolnieniem z kosztów sądowych oraz ustanowieniem pełnomocnika z urzędu, który w jego imieniu wniesie środek zaskarżenia od wyroku sądu II instancji. Nie zna jednakże sygnatury tego postępowania, co uniemożliwia mu nadanie biegu stosownym wnioskom procesowym. Uprawnienia strony w postępowaniu cywilnym zostały uregulowane w Kodeksie postępowania cywilnego. Z Kodeksu wynika m. in. prawo strony do przeglądania akt sprawy i otrzymywania odpisów, kopii lub wyciągów z tych akt (art. 9 § 1 k.p.c.), prawo strony do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem (art. 328 § 1 k.p.c.), prawo do zwrócenia się do sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 117 § 1 i 2 k.p.c.). W myśl ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, sąd może zwolnić stronę od kosztów sądowych w całości (art. 100 ust. 2), sąd może zwolnić stronę od kosztów sądowych w części, jeżeli strona jest w stanie ponieść tylko część tych kosztów (art. 101 ust. 1), zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 102 ust. 1).

W zakresie ww. uprawnień Kodeks postepowania cywilnego reguluje tryb i zasady postępowania w sposób kompleksowy i wyczerpujący. Dostęp strony postępowania do informacji o sygnaturze akt tego postępowania odbywa się na zasadach określonych przez Kodeks postępowania cywilnego, w tym art. 9 § 1 k.p.c. Tym samym do tej informacji nie ma zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., "przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi (...)".

Żądanie sformułowane przez stronę nie odnosi do informacji o sprawach publicznych, lecz do informacji o charakterze indywidualnym. Taka informacja nie mieści się w zakresie art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p.

Nie są wobec tego "sprawą publiczną", a tym samym nie stanowią informacji publicznej, informacje dotyczące konkretnego zindywidualizowanego postępowania toczącego się przed organem administracji.

Organ I instancji przyjął, że w sprawie ma zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej. W konsekwencji wydał decyzję z [...] sierpnia 2018 r. w oparciu o art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. W ocenie Ministra Sprawiedliwości zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 1 ust. 1 i 2 u.d.i.p., a tym samym w warunkach, gdy nie istniała prawna podstawa do jej wydania. Taka sytuacja powoduje, że jest to decyzja bezprzedmiotowa, którą należy wyeliminować z obrotu prawnego. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej przez organ I instancji skutkuje koniecznością uchylenia tej decyzji i umorzenia postępowania przed pierwszą instancją (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.).

J. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Ministra Sprawiedliwości. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy błędnie zinterpretował przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacja dotycząca wykazu spraw, w których skarżący brał udział należy zaliczyć do informacji publicznej. Pełnomocnik skarżącego w treści pisma z dnia [...] marca 2019 r. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenia art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji.

W treści odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu, rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.), dalej "u.d.i.p.", służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Przy czym owo "każdy" należy rozumieć jako każdy człowiek (osoba fizyczna) lub podmiot prawa prywatnego. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.

W sprawie istotnie został spełniony zakres podmiotowy stosowania ustawy. Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej – art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., co nie jest sporne pomiędzy stronami.

Pozostaje do rozważenia, czy żądana informacja mieści się w zakresie przedmiotowym ustawy.

Jak wynika z akt sprawy J. J. złożył w dniu [...] lipca 2018 r. wniosek o udostępnienie mu wykazu wszystkich spraw toczących się z jego udziałem przed Sądem Apelacyjnym w [...] oraz powiadomienie go do jakiej sprawy z jego udziałem zapadł wyrok w dniu [...] maja 2018 r. Wnioskodawca w piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r. oświadczył, że potrzebuje wnioskowanych informacji, ponieważ złożył do Sądu wniosek o sporządzenie i uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]. Podał jednak błędną sygnaturę sprawy i w związku z tym nie może nadać im właściwego biegu procesowego.

W związku z powyżej przedstawioną argumentacją wnioskodawcy należy przywołać pogląd wyrażony w piśmiennictwie, w myśl którego ustawa o dostępie do informacji publicznej ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu, związanemu z funkcjonowaniem struktur państwowych i publicznych. Celem ustawy nie jest zaspokojenie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych, na potrzeby toczących się lub przyszłych postępowań sądowych itp. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków ( por. Janusz Drachal "Prawo do informacji publicznej", s.147-149).

Zwrócić należy uwagę, iż art. 61 Konstytucji RP ma na celu zagwarantowanie obywatelom, możliwości sprawowania kontroli nad organami władzy. Ma zatem w efekcie prowadzić do poprawy funkcjonowania organów władzy, przekładając się na poprawę działania całego Państwa. Tylko taki cel, co do zasady, winien przyświecać skarżącemu. Nie może być nim zatem uzyskiwanie informacji w trybie dostępu do informacji publicznej, która ma być następnie wykorzystywana do prowadzenia sporów sądowych. Stanowiłoby to wypaczenie instytucji dostępu do informacji publicznej. Uprawnienia obywatelskie wynikające z Konstytucji, nie powinny być wykładane w sposób sprzeczny z celami, jakimi mają służyć.

W ocenie Sądu nie są sprawą publiczną, a tym samym nie stanowią informacji publicznej, informacje dotyczące konkretnego, zindywidualizowanego postępowania toczącego się przed organem administracji czy też sądem, poza informacją o zapadłych w sprawie rozstrzygnięciach, jak stanowi art. 6 ust.1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. też wyrok NSA z 24 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1725/15).

Trafnie też Minister Sprawiedliwości wskazuje, iż uprawnienia strony w postępowaniu cywilnym zostały uregulowane w Kodeksie postępowania cywilnego. Z Kodeksu wynika m. in. prawo strony do przeglądania akt sprawy i otrzymywania odpisów, kopii lub wyciągów z tych akt (art. 9 § 1 k.p.c.), prawo strony do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem (art. 328 § 1 k.p.c.), prawo do zwrócenia się do sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 117 § 1 i 2 k.p.c.). Z kolei w myśl ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, sąd może zwolnić stronę od kosztów sądowych w całości (art. 100 ust. 2), sąd może zwolnić stronę od kosztów sądowych w części, jeżeli strona jest w stanie ponieść tylko część tych kosztów (art. 101 ust. 1), zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 102 ust. 1).

Trzeba zatem uznać, że w zakresie ww. uprawnień Kodeks reguluje tryb i zasady postępowania w sposób kompleksowy i wyczerpujący. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, trzeba stwierdzić, że dostęp strony postępowania do informacji o sygnaturze akt tego postępowania odbywa się na zasadach określonych przez Kodeks postępowania cywilnego, w tym art. 9 § 1 k.p.c. Tym samym do tej informacji nie ma zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., "przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi (...)".

Reasumują, skoro żądanie zawarte we wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. nie dotyczyło informacji publicznej, to zasadnie organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości jako bezprzedmiotowe.

Mają na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.