Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 999/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi B. P., D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. nakazuje ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem opłaty sądowej.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania B. P. i D. P. na decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...], którą w pkt I zezwolono wnioskodawcom B. P.i D. P. na usunięcie jednej sztuki drzewa gatunku topola Kanadyjska o obwodzie 250 cm z działki nr ew. [...] w Ż., natomiast w pkt II nie zezwolono na usunięcie 61 sztuk drzew gatunku wierzba biała, w tym z terenu działki nr ewid. [...]w Ż. – 12 sztuk o wskazanych w decyzji obwodach, z terenu działki nr ewid. [...]w Ż. – 49 sztuk o wskazanych w decyzji obwodach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1K.p.a., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Stan faktyczny sprawy jest następujący :

W dniu 7 października 2013r. B. P. i D. P. zwrócili się do Wójta Gminy W. z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie 62 sztuk drzew typu wierzba biała i topola kanadyjska rosnących na działce nr [...] i [...]w Ż. stanowiących ich własność z powodu likwidacji pastwiska i przekształceniem go na pole orne.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] wyraził zgodę na usunięcie jednego drzewa gatunku topola kanadyjska o obwodzie 250cm z terenu działki nr [...], natomiast nie zezwolił na wycięcie 61 sztuk drzew gatunku wierzba biała w tym 12 sztuk z terenu działki nr [...]i 49 sztuk z terenu działki nr [...]. Termin wycięcia drzewa wymienionego w punkcie I organ wyznaczył na dzień 28.02.2014r. i odstąpił od pobrania opłaty za usunięcie drzewa. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 26.11.2013r.została przeprowadzona wizja lokalna w terenie, podczas której dokonano oględzin i stwierdzono, że wnioskowane do usunięcia drzewa rosną na terenie gruntu rolnego sąsiadującego z działką siedliskową, rozdzielając od dziesięcioleci użytki rolne (trwałe pastwiska od gruntów ornych), co potwierdza ich pochodzenie kulturowe. Dokonane oględziny drzew nie wykazały występowania w obrębie planowanej wycinki gatunków chronionych, jednakże w tym okresie tj. poza okresem wegetacyjnym stwierdzenie występowania gatunków chronionych jest mało prawdopodobne. Część spośród wnioskowanych do usunięcia drzew, to drzewa częściowo obumarłe, jednakże z uwagi na swoje niewielkie rozmiary oraz miejsce, w którym rosną nie stwarzają one zagrożenia dla ludzi lub mienia, kwalifikującego je do usunięcia. Ponadto ustalono, że drzewa te wymagają przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych polegających na usunięciu konarów suchych i połamanych oraz ogłowieniu drzew w celu utrzymania wcześniej formowanego kształtu korony drzewa, co przyczyniłoby się nie tylko do należytego ich utrzymania i poprawy zdrowotności, ale również pozyskania dużej ilości drewna opałowego. Ponadto jako zadrzewienia śródpolne, wnioskowane do usunięcia drzewa tworzą wraz z lasami kłady hamujące prędkość wiatru, zmniejszają erozję gleby i jej wysuszenie, jak również są naturalnym korytarzem komunikacji pomiędzy różnorodnymi ekosystemami. Zadrzewienia śródpolne, w szczególności wierzby białe uatrakcyjniają krajobraz, brak zatem racjonalnych podstaw do usunięcia tych drzew. Tylko jedno drzewo z gatunku topola kanadyjska rosnące na terenie działki nr [...]z uwagi na duże rozmiary i stwierdzone zachwianie statyki, rosłą i kruchą koronę, w której stwierdzono olbrzymie zwisające nad użytkami konary, stwarzające zagrożenie dla ludzi i mienia kwalifikuje się do usunięcia zgodnie z wolą wnioskodawców.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli B. i D. P. domagając się ponownego rozpoznania sprawy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano w ślad za organem I instancji, że przewidziane w art. 83 ust.1 ustawy o ochronie przyrody zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody. W art.83 ust.4 pkt 6 ustawy wskazano, że wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać przyczynę zamierzonego usunięcia drzewa. Zezwolenie na wycięcie drzew nastąpić może jedynie w sytuacji, gdy przyczyna taka zostanie przez organ uznana za przyczynę ważną, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej ustawą ochrony drzew. W ocenie organu II instancji, organ I instancji podejmując decyzję w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie topoli z działki nr [...] i odmowy zezwolenia na usunięcie 61 wierzb białych z działek nr [...] i [...] nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a wydana decyzja nie nosi cech dowolności. W rozpoznawanej sprawie dokładnie został ustalony stan faktyczny oraz rozważono wszystkie okoliczności sprawy biorąc pod uwagę cele i założenia ustawodawcy oraz interes strony.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli B. P. i D. P. domagając się jej uchylenia i podnosząc, iż usunięcie drzew pozwoli na zwiększenie pola ornego, co wiąże się z powiększeniem plonów. Skarżący podali, iż z uwagi, że znajdują się w trudnej sytuacji osobistej, po wypadku mają ograniczone środki finansowe, a ich rodzina składa się z 6-ciu osób, powiększenie pola spowoduje zwiększenie plonów i polepszy ich sytuację.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja wydana na podstawie art. 83 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013r, poz. 627 ze zm.) Stosownie do tej normy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek:

1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;

2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Organ właściwy do wydania zezwolenia, o którym mowa w ust.1, przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w obrębie zadrzewień gatunków chronionych (ust.2c). Norma ta nie określa żadnych kryteriów oraz przesłanek określających przypadki, które obligują organ administracji do udzielenia takiego pozwolenia lub odmowy jego wydania. Z przepisu art.83 u.o.p. nie wynika, że organ może zezwolić na wycinkę jedynie chorych drzew. Rozstrzygnięcie sprawy odbywa się w tym przypadku w granicach tzw. uznania administracyjnego, w zależności od konkretnego stanu faktycznego sprawy (vide wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2012r. sygn. akt IV SA/Po 1043/11, wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013r. sygn. akt II OSK 2337/11). Organ administracji działając w granicach uznania administracyjnego winien rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe. W judykaturze przyjmuje się, iż granice uznania administracyjnego wyznacza art. 7 k.p.a., co oznacza, że organ administracyjny podejmując rozstrzygnięcie powinien uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywatela (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2012r. sygn. akt IV SA/Wa 175/12). W przypadku rozstrzygnięcia zawierającego elementy uznania administracyjnego kontrola sądowa sprowadza się do oceny, czy organ przed wydaniem decyzji prawidłowo przeprowadził postępowanie, czy podjął wszystkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czy organ właściwie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i nie przekroczył granic swobodnego uznania administracyjnego, czy rozstrzygnięcia takie nie posiadają cech dowolności, czy w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy stron postępowania (wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1999 r. sygn. II SA 303/99 Lex Nr 46768, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. V SA 2135/00 Lex Nr 50156).

W kontekście powyższego zasadniczego znaczenia nabiera sprawa prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, występującego w każdym konkretnym przypadku. Organ administracji zatem ma obowiązek szczególnie wnikliwie dokonać ustalenia zarówno sytuacji w terenie, jak również przeanalizować przyczyny, które przywołał zainteresowany w celu uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia. W art. 83 ust. 4 pkt 6 ustawy wskazano, iż wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać przyczynę zamierzonego usunięcia drzewa. Zezwolenie na wycięcie drzew nastąpić może jedynie w sytuacji, gdy przyczyna taka zostanie przez organ uznana za przyczynę ważną, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej ustawą ochrony drzew.

Analiza przepisów ustawy o ochronie przyrody prowadzi do wniosku, że przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody. Tym samym uzyskanie decyzji w tym przedmiocie winno poprzedzać wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 7 oraz 77 § 1 K.p.a.), a następnie wyjaśnienie stanowiska organu poprzez sporządzenie stosownego uzasadnienia, ze szczególnym uwzględnieniem wyważenia dwóch interesów przeciwstawnych sobie – interesu wnioskodawcy oraz publicznego wynikającego z prawnego obowiązku ochrony elementów przyrody.

W ocenie Sądu, organy wydające zaskarżoną decyzję nie rozważyły wszystkich istotnych w sprawie kwestii, przez co przekroczyły granice uznania administracyjnego, a wydane przez nie decyzje noszą cechy dowolności, co stanowi naruszenie art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Jak wynika z protokołu wizji lokalnej z dnia 26.11.2013r. drzewa rosną wokół użytków rozdzielając łąkę od pola uprawnego. Wśród wnioskowanych do usunięcia drzew nie stwierdzono gniazd oraz występowania gatunków chronionych. Część drzew to drzewa obumarłe, połamane (zaznaczono je na mapce znakiem x), pozostałe drzewa są zdrowe. Z akt nie wynika jaki jest wiek drzew. Wizję lokalną przeprowadziła kierownik referatu ochrony środowiska i mienia komunalnego w Urzędzie Gminy w Wągrowcu. W sprawi nie sporządzono operatu dendrologicznego, nie powołano biegłego. Skarżącym zależy na wycięciu wszystkich drzew, co pozwoli na zlikwidowanie pastwiska i powiększenie pola uprawnego. Prawo wyboru rozstrzygnięcia nakłada więc na organy administracyjne dodatkowe obowiązki wynikające z charakteru decyzji o uznaniowym charakterze. Wybór rozstrzygnięcia nie może być dowolny, musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W celu wydania prawidłowego orzeczenia organ obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki takiego badania. Zarówno w decyzji I, jak i II instancji brak uzasadnienia, co do pozostawienia 13 obumarłych drzew. Organ nie rozważył dokładnie interesu składających wniosek, ich trudnej sytuacji materialnej. Drzewo zaś nie jest i nie może być traktowane jako wartość sama w sobie, chyba, że istnieją ku temu konkretne powody. Kwestię tą może wyjaśnić dopiero opinia fachowca. Samo stwierdzenie, że wierzby białe mają wysoką wartość przyrodniczą to za mało, aby uniemożliwiać wnioskodawcy realizację jego zamiarów. Również żywotność drzewa (a co za tym idzie również jego całość oraz statyka) nie mają wpływu na uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzewa. W wielu przypadkach wiatrołomy i wykroty zachowują żywotność lub istnieje techniczna możliwość przywrócenia ich do pionu.

Z dokumentacji fotograficznej załączonej do akt administracyjnych istotnie wynika, że sporne drzewa posadowione są wyjątkowo niefortunnie pomiędzy pastwiskiem, a gruntem ornym i uniemożliwiają swobodne poszerzenie ziemi uprawnej skarżących o teren pastwiska.

Na zakończenie należy podnieść, że stan zdrowotny drzew nie może być jedynym kryterium do wydania pozwolenia (vide wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2012r. sygn. akt IV SA/Po 1043/11). Organ I instancji natomiast wyraził zgodę na usunięcie topoli kanadyjskiej ze względu na jej zły stan sanitarny. Odnośnie natomiast przedmiotowych wierzb uznano, że drzewa są zdrowe i wkomponowane w krajobraz więc nie ma uzasadnienia do ich wycinki. Tymczasem poza tym kryterium, inne okoliczności powinny także decydować o możliwości usunięcia drzew, tym bardziej, że na sporządzonej mapce znakiem x zaznaczono drzewa obumarłe i połamane.

Nadto należy zauważyć, iż zaskarżona decyzja jest wadliwa, już chociażby z tego powodu, że utrzymała w mocy punkt III decyzji organu I instancji, podczas gdy w dacie orzekania przez organ II instancji termin ten już upłynął. W konsekwencji mimo obowiązku, organ II instancji nie wskazał (nowego) terminu usunięcia drzewa. Brak zatem określenia nowego terminu usunięcia drzewa przez organ II instancji doprowadził do braku możliwości wykonania decyzji w tym zakresie. Tak daleko idąca wada decyzji również powodowała konieczność jej uchylenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit.c P.p.s.a. w zw. z art.135 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie. Wstrzymanie wykonania decyzji znajduje uzasadnienie w normie 152 P.p.s.a. Ponieważ postanowieniem z dnia 14 października 2014r. Sąd przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd nakazał ściągnąć od organu na rzecz Skarbu Państwa kwotę 200 zł tytułem opłaty sądowej.

MZ