Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 79/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185, 145
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) sędzia del. WSA Maria Werpachowska Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 października 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 524/07 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia (...) maja 2007 r. nr (...) w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania; 2) zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz E. S. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 524/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E. S. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia (...) maja 2007 r., (...) w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Starosta Starogardzki decyzją z dnia 6 kwietnia 2007 r. odmówił ustalenia na rzecz E. S. odszkodowania z tytułu przejęcia z mocy prawa na własność Gminy Miejskiej Czarna Woda nieruchomości.

Podstawą odmowy było ustalenie, iż wnioskodawczyni nie była właścicielką przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. tj. w momencie nabycia jej własności przez gminę. Organ ustalił, że właścicielem nieruchomości był wówczas ojciec wnioskodawczyni - E. S. , który jednak nie złożył wniosku o wypłatę odszkodowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 21 stycznia 2005 r. potwierdzającą nabycie przez gminę z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości należącej w dniu 31 grudnia 1998 r. do E. S. . W ocenie organu przedłożona w toku postępowania administracyjnego umowa darowizny z dnia 1 marca 2000 r. mocą której E. S. darował wnioskodawczyni nieruchomość była bezskuteczna w odniesieniu do przedmiotowej działki, która jako droga gminna z mocy prawa przeszła na własność gminy. Wobec powyższych okoliczności i wskazując na przepis art. 73 pkt 4 ustawy z dnia 1 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm. ) organ uznał, iż wnioskodawczyni nie jest uprawniona do żądania odszkodowania.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. S. wniósł o jej uchylenie i przyznanie odszkodowania. Zdaniem skarżącego zawarta umowa darowizny była skuteczna również w odniesieniu do wskazanej działki, albowiem w momencie jej zawarcia w księdze wieczystej on był ujawniony jako właściciel, a nie gmina. Zatem uprawnienie jego córki do otrzymania odszkodowania wynika z następstwa prawnego. Ponadto skarżący zarzucił, iż organ w toku trwającego przez ponad rok postępowania nie poinformował stron, że w sprawie kwestionowana jest legitymacja wnioskodawczyni, a ponadto nie doręczył mu pisma zawiadamiającego o wszczęciu postępowania, co w istotny sposób naruszyło przepisy postępowania administracyjnego.

Wojewoda Pomorski decyzją z dnia (...) maja 2007 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wyjaśniając, iż użyty w art. 73 ust. 4 powołanej przez organ I instancji ustawy zwrot "właściciel nieruchomości" odnosi się do osoby, która pozostawała właścicielem do dnia 31 grudnia 1998 r. Art. 71 ust. 1 tej ustawy wyraźnie wskazuje, iż od dnia 1 stycznia 1999 r. właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną staje się Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego - gmina, powiat lub województwo. Przepis ten nie przewiduje, by właścicielem tych nieruchomości od dnia 1 stycznia 1999 r. mógł zostać inny podmiot niż jeden ze wskazanych w art. 73 ust. 1 tej ustawy podmiotów publicznoprawnych. W przedmiotowej sprawie jest bezspornym, że właścicielem działki (...), a zajętej pod drogę gminną był na dzień 31 grudnia 1998 r. E. S. . Wobec nabycia przez Gminę tej nieruchomości z mocy prawa w dniu 1 stycznia 1999 r. nie było możliwości przeniesienia jej własności przez dotychczasowego właściciela po tym dniu w drodze czynności prawnej, a zatem czynność ta zgodnie z art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego jest nieważna i wnioskodawczyni nie może być uznana za następcę prawnego E. S. . Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania był E. S. , który jednak takiego wniosku we wskazanym przez ustawę terminie nie złożył, co pozbawiło go prawa do ubiegania się o wypłatę odszkodowania.

W skardze do sądu administracyjnego E. S. wniósł o uchylenie decyzji organów zarzucając im naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 7, 8, 9, 10 § 1, 28 i 77 § 1 kpa oraz art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powołał się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji podniósł, iż decyzje organów wydane w sprawie odmawiające córce skarżącego przyznania odszkodowania są zgodne z prawem. Organy prawidłowo zastosowały cytowany na wstępie przepis art. 71 ust. 4 ustawy. Z jego treści wynika, iż odszkodowanie ustalane jest na wniosek właściciela nieruchomości. Właścicielem tym nie była wnioskodawczyni, lecz jej ojciec E. S. , który utracił własność z dniem 1 stycznia 1999 r. na rzecz Gminy Miejskiej Czarna Woda. Organ odwoławczy prawidłowo uznał, iż po tym dniu E. S. , pomimo tego że figurował w księdze wieczystej jako właściciel, nie mógł skutecznie rozporządzić działką nr (...). Działka ta bowiem z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się własnością Gminy Miejskiej Czarna Woda. Fakt ten potwierdza ostateczna decyzja Wojewody z dnia 21 stycznia 2005 r. W świetle przepisu art. 73 ust. 3 decyzja wojewody w sprawie stwierdzenia nabycia nieruchomości z mocy prawa ma charakter jedynie deklaratoryjny, a więc sama w sobie nie wywołuje skutku w postaci nabycia przez określony podmiot publicznoprawny prawa własności. Skutek taki bowiem wywołała już sama ustawa na co wskazuje użyty w art. 73 ust. 1 zwrot " stają się z mocy prawa własnością...". Okoliczność, że w księdze wieczystej nieruchomości figurował pomimo utraty prawa własności nadal E. S. nie oznacza, iż mógł on skutecznie rozporządzić na rzecz wnioskodawczyni nieruchomością należącą już do innego podmiotu tj. gminy. Określone w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm. ) domniemanie zgodności wpisu prawa własności w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest domniemaniem wzruszalnym. Domniemanie to może być obalone przez przeprowadzenie dowodu przeciwnego w każdym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia. Może ono być obalone w szczególności przez wykazanie, że Skarb Państwa czy jednostka samorządu terytorialnego stała się z mocy prawa właścicielem nieruchomości pomimo że nie figuruje w księdze wieczystej jako jej właściciel. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych to instytucja która umożliwia w pewnych przypadkach - przy spełnieniu dodatkowych przesłanek wynikających z ustawy - nabycie własności lub innego prawa rzeczowego od osoby nieuprawnionej, która zamiast uprawnionej figuruje w księdze wieczystej jako jej właściciel ( art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece ). Przy czym należy wskazać, iż rękojmia działa w sytuacji sporu pomiędzy rzeczywistym właścicielem, a osobą która nabyła prawo wskutek czynności prawnej dokonanej z podmiotem nieuprawnionym, a wpisanym do księgi. Dodatkowo Sąd pierwszej instancji wskazał, iż rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni tzw. rozporządzeń nieodpłatnych ( art. 6 w/w ustawy ). Umowa darowizny nie jest więc objęta działaniem art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. W niniejszej sprawie okoliczność, iż E. S. był do dnia 31 grudnia 1998 r. właścicielem przedmiotowej działki jest w ocenie Sądu pierwszej instancji bezsporna. Również bezspornym jest, iż własność tą utracił z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. Umowa darowizny w części odnoszącej się do tej działki jest zatem bezskuteczna ( art. 59 kodeksu cywilnego ).

Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż w tych okolicznościach nie było więc podstaw do uznania E. S. za następcę prawnego skarżącego. Prawidłowo zatem organy odmówiły wnioskodawczyni ustalenia i wypłaty odszkodowania. Nie była ona bowiem uprawniona do dochodzenia tego roszczenia. Stosownie do treści art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami do którego m. in. odsyła wprost art. 73 ust. 4 ustawy, wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Z brzmienia tych przepisów wynika, że wywłaszczenie za odszkodowaniem następuje na rzecz właściciela nieruchomości. Zatem zdarzenie prawne określone w art. 73 ust. 1 ustawy i związane z nim prawo do odszkodowania trzeba oceniać zgodnie ze wskazaną w tym przepisie datą. W konsekwencji zdaniem Sądu pierwszej instancji skoro wywłaszczenie opisanej nieruchomości nastąpiło z dniem 1 stycznia 1999 r., to jak słusznie przyjęły organy, uprawnioną osobą do otrzymania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zajętą pod drogę publiczną był ówczesny jej właściciel - E. S. , a nie wnioskodawczyni.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł E. S. zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z 2002 r.) w zw. z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872) w zw. z art. 65 §1 i 2 kc w zw. z art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z 2002 r.), polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia (...) maja 2007 r., nr (...), w wyniku nieuzasadnionego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, iż uznanie przez Wojewodę Pomorskiego oraz Starostę Starogardzkiego, że wniosek o odszkodowanie złożony przez Ewę Stormowską, pochodził od osoby nieuprawnionej, w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), nie stanowiło naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a które winno skutkować uchyleniem decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia (...) maja 2007 r., nr (...) oraz poprzedzającej jej decyzji Starosty Starogardzkiego z dnia (...) kwietnia 2007 r., nr (...)

2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), błędną wykładnię art. 59 kc oraz niezastosowanie art. 65 §1 i §2 kc, polegające na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, iż umowa darowizny z dnia 1 marca 2000 r. zawarta w formie aktu notarialnego pomiędzy E.S. i E. S. jest bezskuteczna z uwagi na uczynienie niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej i nie wywołała skutku w postaci przeniesienia na E. S. roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania, a w konsekwencji, iż wniosek o odszkodowanie złożony przez E. S. , pochodził od osoby nieuprawnionej, w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872).

3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 134 §1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z 2002 r.) w zw. art. 145 §1 pkt. 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z 2002 r.) w zw. z art. 7 oraz 77 §1 kpa w zw. z art. 65§ 1 i §2 kc w zw. z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872) w zw. z art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z 2002 r.), polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia (...) maja 2007 r., nr (...), pomimo, iż zaskarżona decyzja Wojewody Pomorskiego narusza art. 7 oraz 77§1 kpa w zw. z art. 65§1 i§2 kc w zw. z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), w zakresie nie podnoszonym przez skarżącego w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a mianowicie w zakresie, w jakim organ zaniechał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w kierunku ustalenia zgodnego zamiaru stron i celu umowy darowizny z dnia 1 marca 2000 r. zawartej w formie aktu notarialnego pomiędzy E. S. i E.S.

Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez

uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Starogardzkiego z dnia 6 kwietnia 2007 r. również w całości, a także zasądzenie kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku, na podstawie art. 185 §1 P.p.s.a., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz o zasądzenie od organu administracji - Wojewody Pomorskiego kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W motywach skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż zarówno E. S. , jak i E. S. działając w dobrej wierze, będąc w przekonaniu, iż E. S. jest w dalszym ciągu właścicielem nieruchomości zawarły umowę darowizny nieruchomości obejmującej między innymi działkę, której dotyczy niniejsze postępowanie. Na podstawie tej czynności E. S. ujawniona została jako właściciel nieruchomości. Dopiero pięć lat później - decyzją z dnia 21 stycznia 2005 r. Wojewoda Pomorski stwierdził, iż gmina miejska Czarna Woda nabyła z dniem 1 stycznia 1999 r. przedmiotową nieruchomość. Zarówno Ewald jak i E. S. nie wiedzieli, iż przejście własności ich działki na rzecz Skarbu Państwa, bądź jednostki samorządu terytorialnego nastąpiło z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. O powyższym fakcie zostali poinformowani dopiero z chwilą wydania ostatecznej decyzji administracyjnej - stwierdzającej, iż tak właśnie jest.

W ocenie skarżącego w tej sytuacji, należałoby uznać, iż pojęcie "właściciel" z art. 73 ust. 4 ustawy może także oznaczać osobę wpisaną do księgi wieczystej w chwili wydania deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Przyjęcie takiej interpretacji pozwoliłoby niewątpliwie na pełniejsze zrealizowanie celu tego przepisu. Interpretacja taka jest także w pełni dozwolona, albowiem prosta wykładnia odwołująca się do cywilnoprawnego rozumienia określenia "właściciel" zawodzi i należy poszukiwać innego rozumienia tego określenia.

Skarżący zwrócił ponadto uwagę na fakt, że Sąd pierwszej instancji stwierdzając, że umowa darowizny była nieskuteczna powołał się na art. 59 K.c. co może budzić wątpliwości, gdyż skuteczność umowy darowizny w zakresie rozporządzenia nieruchomością wynikała z faktu, iż E. S. nie mógł w danym momencie rozporządzać tą nieruchomością, gdyż nie był jej właścicielem (w rozumieniu cywilistycznym), nie zaś z ewentualnej niemożliwości zadośćuczynienia roszczeniu osoby trzeciej. Skuteczność tej umowy w zakresie przeniesienia własności nieruchomości nie wypacza jednak nieważności umowy, bowiem regulacja kodeksu cywilnego dotycząca oświadczeń woli oraz umów zakłada maksymalne poszanowanie i priorytet woli stron, nawet jeżeli jest ona sprzeczna z literalnym brzmieniem zawartej umowy (art. 56 oraz 65 K.c.). W konsekwencji nawet jeżeli na E. S. nie przeszła własność nieruchomości, gdyż w chwili dokonania darowizny E. S. nie był już jej właścicielem, o tyle na mocy dokonanej czynności prawnej przeszły na nią wszelkie roszczenia przysługujące E. S. w chwili zawarcia umowy, w tym roszczenie do uzyskania odszkodowania za przejęcie nieruchomości przez Gminę Czarna Woda.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Przedmiot sporu w sprawie niniejszej stanowi kwestia, kto powinien być stroną w postępowaniu dotyczącym odszkodowania za zajętą nieruchomość pod drogę publiczną, a zatem jednocześnie, kto jest uprawniony do odszkodowania - czy mogą to być jedynie właściciele nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r., czy również osoby, które nabyły przedmiotową nieruchomość po tej dacie, ale przed wydaniem decyzji o stwierdzeniu jej nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 ze zm.) – "nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa (ust. 4)".

Przepisy powyższe budziły poważne wątpliwości, co do właściwej interpretacji, kto jest uprawniony do odszkodowania, w sytuacji, gdy przedmiotowa nieruchomość została zbyta przed wydaniem decyzji o stwierdzeniu nabycia jej z mocy prawa na drogę publiczną.

Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartym w wyroku z dnia 11 stycznia 2010 r. (wyrok 7 sędziów NSA, I OPS 3/09 , LEX nr 534304), które sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela, uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest także podmiot, który po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarł umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i został wpisany jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał nadto, że "w zakresie objętym regulacją art. 73 ustawy istotne znaczenie ma konstytucyjna zasada, że za odjęcie własności należy się słuszne odszkodowanie, że został złożony wniosek w tym przedmiocie w ustawowym terminie oraz, że wniosek ten złożyła osoba uprawniona do odszkodowania. Osobą tą jest oczywiście były, tj. sprzed dnia 1 stycznia 1999 r., właściciel nieruchomości. Nie oznacza to jednak, że nie może nią być osoba, która legitymowała się formalnoprawnym tytułem uprawniającym do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania, zarówno w dacie złożenia w ustawowym terminie wniosku w tym przedmiocie, jak i w dacie wydania przez wojewodę decyzji o jakiej mowa w art. 73 ust. 3 ustawy."

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że E. S. składając w dniu 15 listopada 2005 r. wniosek o wypłatę na jej rzecz odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę gminną była wyłącznym właścicielem nieruchomości, która z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Gminy Miejskiej Czarna Woda. Powyższe wynika z faktu, iż na mocy dokonanej czynności prawnej tj. zawartej umowy darowizny przedmiotowej nieruchomości w dniu 1 marca 2000 r. na nowego jej nabywcę tj. E. S. przeszły wszelkie roszczenia przysługujące E. S., w tym roszczenie do uzyskania odszkodowania za nabycie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.

Okoliczność ta jest w sprawie bezsporna tak samo jak okoliczność, że w dacie wydania decyzji z 21 stycznia 2005 roku stwierdzającej nabycie własności przedmiotowej nieruchomości nie została ujawniona własność Gminy Miejskiej Czarna Woda. Nie budzi wątpliwości fakt, że E. S. będący właścicielem nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 roku nie złożył do dnia 31 grudnia 2005 roku wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania o jakim mowa w art. 73 ust. 4 cyt. ustawy, lecz w terminie tym wniosek złożyła jego córka tj. E. S. powołując się na notarialną umowę darowizny przedmiotowej działki. Zwrócić uwagę należy, iż pomiędzy datą wydania decyzji wojewody potwierdzającą przejście nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego upłynął okres ponad 5 lat. W tym okresie w księdze wieczystej nadal figurował właściciel nieruchomości. Związane jest z tym domniemanie prawne zgodności ujawnionego wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym – art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Skutkiem instytucji rękojmi wiary ksiąg wieczystych jest, że dopóki w księdze wieczystej nieruchomości zajętej pod drogę nie zostało ujawnione jej przejście na własność Skarbu Państwa lub gminy na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, dopóty możliwe było formalnoprawne zawarcie umowy przeniesienia własności takiej nieruchomości przez właściciela wpisanego w dziale drugim księgi wieczystej oraz wpisanie w jego miejsce osoby, która zawarła z nim taką umowę jako nabywca nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2010 r., I OPS 3/09). Taka właśnie sytuacja na miejsce w sprawie niniejszej.

W konsekwencji należy zgodzić się za stanowiskiem wyrażonym w skardze kasacyjnej, że osobami będącymi stroną w postępowaniu dotyczącym odszkodowania za przejętą nieruchomość, a zarazem uprawnionymi do odszkodowania są późniejsi nabywcy nieruchomości, którzy w dniu wydania przez Wojewodę Pomorskiego decyzji o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa własności nieruchomości przez Gminę Miejską Czarna Woda zajętej pod drogę gminną byli jej właścicielami na mocy dokonanej czynności prawnej tj. E. S. . Tym samym za niezasadne należało uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji zmierzające do wykazania, że jedynymi osobami uprawnionymi do odszkodowania są osoby lub ich spadkobiercy, którzy byli właścicielami nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. W rezultacie Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 73 ust. 4 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną , co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 185 P.p.s.a. Podstawę orzekania o kosztach stanowił art. 203 pkt. 1 P.p.s.a.