Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 462/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty, części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Miasto C. (dalej: ,,Miasto’’, ,,Strona’’ lub ,,Skarżący’’) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: ,,organ’’ lub ,,Minister’’) z [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] listopada 2017 r. nr [...], zobowiązującą Miasto do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty, w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 w wysokości 128.788,00 zł.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W związku z ustaleniami kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w K. wobec Miasta C. - Minister wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej, w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013, o czym powiadomił Miasto pismem z 11 września 2017 r.

Strona w piśmie z 19 września 2017 r. stwierdziła, że uchybienia wskazane w protokole pokontrolnym w większości nie budzą wątpliwości co do stanu faktycznego, jednakże ich interpretacja wielokrotnie jest wyraźnie jednostronna i nie uwzględnia czynnika społecznego, ludzkiego. Ogromne wątpliwości budzi nieuwzględnienie w integracji dzieci z orzeczeniami o niedostosowaniu społecznym czy zaburzeniach zachowania. Są to uczniowie wymagający specjalnych metod i warunków nauki, dla których przebywanie w oddziale integracyjnym jest optymalną formą kształcenia, na co wskazują poradnie psychologiczno-pedagogiczne.

Minister decyzją z [...] listopada 2017 r. zobowiązał Miasto do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za 2013 r. w wysokości 128.788,00 zł.

Miasto wnioskiem z 24 listopada 2017 r. zwróciło się o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Zarzuciło, że zaskarżoną decyzję wydano z istotnym naruszeniem prawa materialnego i z tej przyczyny powinna zostać uchylona.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] stycznia 2018 r. wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 5 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz.1530 ze zm., dalej: ,,u.d.j.s.t.’’) Minister Edukacji Narodowej podzielił część oświatową subwencji ogólnej na rok 2013 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013 (Dz. U. poz. 1541, dalej: ,,rozporządzenie w sprawie podziału subwencji ogólnej’’).

Podstawę do naliczenia ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2013 r. dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Miasta C., stanowiły zweryfikowane przez jednostki samorządu terytorialnego dane zgromadzone w bazie danych oświatowych, tj. dane o liczbie uczniów/wychowanków wykazywanych w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2012 r. W systemie informacji oświatowej wykazywani byli również uczniowie/dzieci na podstawie orzeczeń oraz opinii, o których mowa w art. 71b ust. 3 i 3a ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1457 ze zm., dalej: u.s.o.), tj. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych, zgodnie z rodzajem niepełnosprawności określonej w orzeczeniu wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

Wobec powyższego, zdaniem organu, jedyną podstawą do wykazywania uczniów (dzieci i młodzieży) objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2012 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013, stanowiły orzeczenia oraz opinie publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego, przy czym uczniowie (dzieci i młodzież) posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego powinni zostać wykazani w systemie informacji oświatowej zgodnie z rodzajem niepełnosprawności wskazanym w tym orzeczeniu. Dodatkowo organ zaznaczył, że uczniowie z zaburzeniami zachowania wykazani w tabeli NP2a - ,,Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu niedostosowania społecznego" nie są zaliczani do kategorii uczniów niepełnosprawnych, lecz do kategorii uczniów niedostosowanych społecznie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano również, że kwestię organizacji oddziałów integracyjnych regulują przepisy § 5 ust. 2 załącznika nr 2 i 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. Nr 61 poz. 624, ze. zm.; dalej: ,,rozporządzenie w sprawie statutów publicznych szkół’’), zgodnie z którymi liczba uczniów w oddziale szkoły integracyjnej oraz w oddziale integracyjnym w szkole ogólnodostępnej i w oddziale gimnazjum integracyjnego oraz w oddziale integracyjnym w gimnazjum ogólnodostępnym powinna wynosić od 15 do 20, w tym od 3 do 5 uczniów niepełnosprawnych, tj. uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym publicznej poradni specjalistycznej, z uwagi na jeden z rodzajów niepełnosprawności określony w przepisach obowiązujących w czasie wydania orzeczenia. Ww. przepis wyraźnie określa wymaganą (konieczną) minimalną i maksymalną liczbę uczniów w oddziale integracyjnym, przy czym przepis określa zarówno minimalną i maksymalną ogólną liczbę uczniów w oddziale integracyjnym (od 15 do 20), jak i minimalną i maksymalną liczbę uczniów niepełnosprawnych w takim oddziale (od 3 do 5). W związku z powyższym, aby utworzyć oddział integracyjny konieczne jest spełnienie obu ww. warunków dotyczących liczebności uczniów.

W wyniku błędnych danych wykazanych w systemie informacji oświatowej, wg. stanu na dzień 30 września 2012 r., przez:

• Szkołę Podstawową Nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi w C. - liczba dzieci przeliczonych wagą P6 została zawyżona o 5 dzieci;

• Zespół Szkół Integracyjnych w C. - liczba dzieci przeliczonych wagą P6 została zawyżona o 13 dzieci;

• Gimnazjum Nr [...] z Oddziałami lntegracyjnymi w C. - liczba dzieci przeliczonych wagą P6 została zawyżona o 6 dzieci;

• Zespół Szkół Ogólnokształcących Nr [...] w C. - została zawyżona o 5 liczba dzieci ogółem i w wagach P28 i P42 oraz o 2 liczba dzieci przeliczanych wagą P13.

W związku z powyższym łącznie zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych o 24,9440, a tym samym została zawyżona o kwotę 128.788,00 zł, w części gminnej, część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2013 dla Miasta.

Minister, odnosząc się do zarzutów strony zauważył, że przedmiotem postępowania jest zwrot nienależnie otrzymanej przez Miasto kwoty w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013. Badaniu i ocenie podlegało uzyskanie przez stronę kwoty w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami rozporządzenia. W tym kontekście przyjęcie przez organ innej daty niż 30 września 2012 r. do prawidłowego ustalenia wysokości należnej Skarżącemu na rok 2013 spornej subwencji stanowiłoby naruszenie prawa. Data 30 września jest dniem sprawozdawczym dla celów wyliczenia kwot ww. subwencji i w tym dniu uczniowie (dzieci/młodzież/wychowankowie) winni posiadać ważne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego czy opinie, o których mowa w opisie właściwych wag wskazanych do obliczenia w bazowym roku szkolnym uzupełniającej liczby uczniów w zakresie zadań szkolnych oraz przeliczeniowej liczby wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających w zakresie zadań pozaszkolnych.

Minister wskazał, że obowiązkiem szkoły/placówki jest systematyczne weryfikowanie liczby uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz liczby uczniów/wychowanków ogółem w szkołach/placówkach oświatowych. Stosownie do postanowień art. 112 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 139, poz. 814 ze zm.; dalej: ,,ustawa o s.i.o’’), dane w bazach danych oświatowych są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 31 marca i dzień 30 września każdego roku. Zgodnie z ust. 9 załącznika do rozporządzenia w sprawie podziału subwencji ogólnej, statystyczna liczba uczniów łącznie z uzupełniającą liczbą uczniów, a także określone liczebności wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających, podlegają weryfikacji do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września 2012 r. i dzień 10 października 2012 r., z uwzględnieniem korekty kwoty części oświatowej. Powyższe jednoznacznie określa, iż do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 były przyjmowane dane o liczbie uczniów i wychowanków albo dzieci i młodzieży, wg stanu na dzień 30 września 2012 r. i na dzień 10 października 2012 r.

Minister wyjaśnił, że w przypadku wzrostu łącznej liczby uczniów (wychowanków), uczniów niepełnosprawnych czy wzrostu liczby wychowanków w szkołach/placówkach prowadzonych/dotowanych w trakcie roku szkolnego 2012/2013 w skali danej jednostki samorządu terytorialnego - w porównaniu do liczby uczniów/wychowanków przyjętej do naliczania subwencji oświatowej na rok 2013 – Miasto mogło wystąpić do Ministerstwa Edukacji Narodowej z wnioskiem o zwiększenie z tego tytułu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Miasto wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] stycznia 2018 r. oraz umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie.

Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 listopada 2013 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w związku z ust. 4 i 5 Załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013 polegające na przyjęciu, że skarżący w sposób nieprawidłowy określił liczbę uczniów przeliczeniowych, a tym samym, iż otrzymał część gminną części oświatowej subwencji ogólnej zawyżoną o 128.788,00 zł, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu ww. subwencji w tej kwocie, z naruszeniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej, co w świetle obowiązującego obecnie rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 17 marca 2017 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz.U. z 2017 r., poz. 649, dalej: ,,rozporządzenie z 17 marca 2017 r.") podlegałoby istotnej weryfikacji z uwagi na dostosowanie obecnie obowiązujących przepisów do rzeczywistych potrzeb realizowanych przez oddziały specjalne, co również przemawia za koniecznością spojrzenia na wyniki kontroli stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji i zarzuty stawiane przez Skarżącego z punktu zachowania zasady proporcjonalności.

Organ przyjął zdaniem autora skargi zwężającą wykładnię ust. 9 załącznika do rozporządzenia, że w celu obliczenia części oświatowej subwencji ogólnej, przyjąć należy orzeczenia, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o. wyłącznie na dzień 30 września 2012 r. Organ w sposób automatyczny przyjął bowiem, że weryfikacja do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września 2012 r. i dzień 10 października 2012 r. ma na celu wyliczenie prawidłowości. Tymczasem, jak podkreślił Skarżący co wynika expressis verbis z ust. 10 Załącznika do rozporządzenia w sprawie podziału subwencji ogólnej, na podstawie tak przeprowadzonej weryfikacji dokonuje się korekty, która powinna zostać rozliczona w ramach rezerwy, o której stanowi art. 28 ust. 2 u.d.j.s.t.

Wnoszący skargę jest przekonany, że skoro w przepisach rozporządzenia w sprawie podziału subwencji ogólnej nie tylko nie wskazano dat, w stosunku do których należało ustalać uzupełniającą liczbę uczniów oraz wychowanków, to stanowczo niedopuszczalną pozostaje wykładnia organu, który owe daty ustala w sposób arbitralny. Takie działanie organu stanowi naruszenie zasady praworządności, znajdującej swoje źródło nie tylko w przepisie art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a."), lecz przede wszystkim w art. 7 Konstytucji RP. Błędnym pozostaje stanowisko Ministra, jak podkreślił Skarżący wedle którego w systemie informacji oświatowej wykazano błędne dane, co skutkowało zawyżeniem należnej części oświatowej subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy 2013. Zdaniem Skarżącego ustalenie liczby uczniów przeliczeniowych następuje na podstawie danych wykazanych w systemie informacji oświatowej, z uwzględnieniem obowiązku aktualizacji danych nie tylko na dzień 30 września 2012 r., lecz także na dzień 31 marca i 30 września 2013 r. Skoro w trakcie roku szkolnego 2012/2013 do szkół, dla których Miasto było organem prowadzącym lub dotującym, kierowane na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dzieci lub wychowanków, słusznie w systemie informacji oświatowej ten fakt uwzględniono. Wskazał, że obowiązek aktualizacji oznacza, że najpóźniej na dzień 30 września i 31 marca należało uwzględnić w liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według specjalnych potrzeb edukacyjnych wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3-3b u.s.o., albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki, fakt ich kształcenia.

Autor skargi stoi na stanowisku, że organ zupełnie pominął okoliczność, że choć w istocie, za rozdysponowanie subwencji dla jednostki samorządu terytorialnego odpowiadają organy administracji samorządowej, to jednak środki te nie służą organom, lecz wspólnocie samorządowej, w tym wypadku mieszkańcom gminy, którzy z mocy prawa tworzą wspólnotę samorządową. Realizacja zadań własnych gminy, również na podstawie subwencji przyznawanej z budżetu państwa nie jest bowiem celem samym w sobie, lecz ma za zadanie zaspokojenie potrzeb mieszkańców. W okolicznościach niniejszej sprawy, gdzie mamy do czynienia ze szczególnie istotnym społecznie zadaniem powierzonym gminie, odwoływanie się tylko do kwestii finansowych, bez jakiegokolwiek uwzględnienia wszelkich okoliczności sprawy (w tym, co niezmiernie istotne przepisów rozporządzenia) stanowi rażący przykład nieprawidłowej wykładni przepisów prawa, prowadzącej w efekcie nie tylko do niezgodnej z prawem decyzji, lecz nade wszystko do krzywdzących dla rzeczywistych beneficjentów subwencji skutków skutkujących pozbawieniem finansowania ich edukacji.

Skarżący powołał się na niejednoznacznie sformułowane przepisy rangi ustawowej i przepisy wykonawcze regulujące sporną kwestię, które "nie nadążają" za rzeczywistymi problemami występującymi w praktyce. Zdanie Strony ustawodawca dostrzegł skomplikowany charakter przepisów i w rozporządzeniu z 17 marca 2017 r. zrezygnował z określenia minimalnej liczby uczniów niepełnosprawnych, co pozwoliło uniknąć problemów związanych ze zmniejszeniem się liczby tych uczniów w danym roku szkolnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w obu decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach Ministra nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji.

Stan faktyczny został, zdaniem Sądu, ustalony przez organ w sposób prawidłowy.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za 2013 r.

Na wstępie, wskazać należy, że w ocenie Sądu organ nie naruszył art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t., zgodnie z którym w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Jak już podkreślono wcześniej, Minister orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty, w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 w wysokości 128.788,00 zł, w związku z tym, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby uczniów, w poszczególnych wagach, co spowodowało zawyżenie liczby tzw. uczniów przeliczeniowych o 24,9440 ucznia.

Podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej zgodnie z art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t., tzn. według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013, dysponując bazą danych o liczbie uczniów (wychowanków) wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2012 r. i na dzień 10 października 2012 r. Algorytm przewidywał odrębne wagi dla niepełnosprawnych uczniów, m.in. dla wagi P6 (dla niepełnosprawnych uczniów w oddziałach integracyjnych w szkołach podstawowych, gimnazjalnych, szkołach ponadgimnazjalnych, na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o.). Przy wadze P6, podczas kontroli Skarżącej, badano dolne oraz górne limity uczniów w oddziałach integracyjnych jak również dolne i górne limity uczniów niepełnosprawnych w takich oddziałach, określone w § 5 ust. 2 załącznika nr 2 i 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół. Uwzględniono przy tym okoliczność, że uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu niedostosowania społecznego nie są zaliczani do kategorii uczniów niepełnosprawnych, lecz do kategorii uczniów niedostosowanych społecznie. Natomiast w zakresie uczniów, którzy zostali uwzględnieni przy wadze P13 (dla uczniów oddziałów sportowych), wadze P28 (dla uczniów gimnazjów dzieci i młodzieży) oraz wadze P42 (dla placówek realizujących zadania pozaszkolne według rzeczywistej liczby uczniów w szkołach prowadzonych lub dotowanych przez gminę) badano na podstawie zapisów dzienników lekcyjnych, rzeczywistą liczbę uczniów na dzień 30 września 2012 r.

Należy wyjaśnić, że w okresie którego dotyczy rozpoznawana sprawa obowiązywała ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej. Stosownie do art. 108 ust. 1 w zw. z art. 107 ust. 1 ustawy o s.i.o. szkoły i placówki oświatowe prowadziły bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych określone w ustawie, między innymi zbiór danych o uczniach, słuchaczach, wychowankach i absolwentach. Zbiór ten, stosownie do art. 107 ust. 3 pkt 1 lit. h) ustawy o s.i.o. powinien obejmować między innymi zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według specjalnych potrzeb edukacyjnych wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b u.s.o., albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki. Natomiast stosownie do art. 108 ust. 8 pkt 1 lit a) ustawy o s.i.o. jednostki samorządu terytorialnego prowadzą bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych z baz danych oświatowych: szkół i placówek oświatowych prowadzonych przez te jednostki. W myśl art. 111 ust. 1 i 2 ustawy o s.i.o. podmioty prowadzące bazy danych oświatowych obowiązane są do sprawdzenia kompletności, poprawności i zgodności ze stanem faktycznym danych gromadzonych przez nie w bazach danych oświatowych, z wyjątkiem danych, które zostały przekazane z innych baz danych oświatowych. Jednostki samorządu terytorialnego obowiązane są do sprawdzania kompletności danych przekazywanych im z innych baz danych oświatowych. Za wykonanie obowiązków, o których w art. 111 ust. 1-5, odpowiadają: 1) dyrektor szkoły lub placówki oświatowej (...); 2) odpowiednio wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta (...) lub upoważniona przez nich osoba.

Dane w bazach danych oświatowych są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 30 września 2012 r. oraz 31 marca i 30 września 2013 r., z zastrzeżeniem ust. 2-5 (art. 112 ust. 1 ustawy o s.i.o.).

Zgodnie z ust. 9 załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013, statystyczna liczba uczniów łącznie z uzupełniającą liczbą uczniów, a także określone liczebności wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających, podlegają weryfikacji do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września 2012 r. i na dzień 10 października 2012 r., z uwzględnieniem korekty kwoty części oświatowej. Powyższe powołane przepisy jednoznacznie określają, że do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 były przyjmowane dane o liczbie uczniów i wychowanków albo dzieci i młodzieży wg stanu na dzień 30 września 2012 r. i na dzień 10 października 2012 r.

Powołane wyżej regulacje nie nastręczają problemów interpretacyjnych, a ich zastosowanie było już wielokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa, co wskazał Minister podstawą do naliczenia dla jednostek samorządu terytorialnego kwot części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 stanowiły zawarte w systemie informacji oświatowej dane o liczbie uczniów i wychowanków albo dzieci i młodzieży wg stanu na dzień 30 września 2012 r. i dzień 10 października 2012 r.

Prawidłowo zatem Minister przyjął, że na dzień 30 września 2012 r. i na dzień 10 października 2012 r. statystyczna liczba uczniów łącznie z uzupełniającą liczbą uczniów, a także określone liczebności wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających, podlegały weryfikacji przez szkoły/placówki do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego, tj. roku szkolnego 2012/2013. Zaś dane w bazach danych oświatowych podlegają aktualizacji i przekazaniu wg. stanu na dzień 31 marca i dzień 30 września każdego roku. Zmiana danych o liczbie uczniów (dzieci/młodzieży wychowanków) wykazanych w systemie informacji oświatowej po 30 września - zgodnie z przepisami - nie jest uwzględniana przy ustaleniu kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Nie miała więc wpływu na wysokość kwoty części oświatowej subwencji ogólnej określonej nadany rok w ustawie budżetowej.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że data 30 września jest nie tylko dniem sprawozdawczym dla celów wyliczenia kwot części oświatowej subwencji ogólnej, ale także datą, do której uczniowie (dzieci/młodzież/wychowankowie) winni posiadać orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego czy opinie, o których mowa w opisie właściwych wag wskazanych do obliczeń.

W świetle powyższego przyjęcie przez organ innej daty - co postulował Skarżący - niż 30 września 2012 r. do prawidłowego ustalenia wysokości należnej Miastu C. na rok 2012 w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej, a w związku z tym prawidłowego wykazania w systemie informacji oświatowej stanowiących podstawę jej naliczenia danych, stanowiłoby naruszenie prawa.

Zdaniem sądu organ ma też rację wskazując, że podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2012 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok 2013, stanowiły opinie oraz orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego zgodnie z rodzajem niepełnosprawności określonej w orzeczeniu wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (wyjątek, który jednak w sprawie nie zaistniał stanowi część opisu wagi P2 – patrz opis tej wagi ust. 2 pkt 4 załącznika do rozporządzenia).

W związku z tym, że część oświatowa subwencji ogólnej ustalana jest na podstawie danych według stanu na dzień 30 września 2012 r., warunków do uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej nie spełniali uczniowie, którzy według stanu na dzień 30 września 2012 r. nie posiadali aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zgodnie z art. 71b ust 1 zdanie pierwsze u.s.o., kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a tej ustawy, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Przepis art. 71b ust. 3 tej ustawy stanowi, że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

Na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 71b ust. 6 u.s.o., Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r., w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U., Nr 173 poz.1072; dalej: ,,rozporządzenie z dnia 18 września 2008r.’’), w którym między innymi zostały określone wzory orzeczeń. Ustalony wzór orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wymagał, by zespół orzekający określił z uwagi na jaki rodzaj zaburzeń i odchyleń rozwojowych dziecka, wymagających stosowania specjalnej nauki i metod pracy zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego. Zespoły orzekające mogły więc wskazać jako przyczynę uzasadniającą kształcenie specjalne niepełnosprawność sprzężoną lub dwie niepełnosprawności, z których każda wymagała specjalnej organizacji nauki i odrębnych metod pracy dydaktycznej dostosowanych do indywidualnych potrzeb i możliwości psychofizycznych ucznia.

Konsekwencją uregulowań ustawowych dotyczących kształcenia specjalnego są zapisy przyjęte w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 20 grudnia 2012 r. Zakres zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego ustalony został na podstawie danych uzyskanych z systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2012 r. Zgodnie z opisami wagi wagi P6 przy wadze tej mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie w oddziałach integracyjnych w szkołach podstawowych, gimnazjach, szkołach ponadgimnazjalnych, wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2012 r., którzy posiadali orzeczenia o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o. Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu niedostosowania społecznego nie są zaliczani do kategorii uczniów niepełnosprawnych w związku z czym nie powinni być uwzględniani przy ustalaniu limitu uczniów niepełnosprawnych w oddziale integracyjnym i przeliczani wagą P6. Zatem w przedmiotowej sprawie badaniu i ocenie podlegało uzyskanie przez Stronę części oświatowej subwencji ogólnej zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013. Minister Finansów ustalił, że część oświatowa subwencji ogólnej dla Miasta C. została nieprawidłowo skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przy wagach P6, P13, P28 i P42. Organ szczegółowo wskazał przy tym zarówno placówki, jak również nieprawidłowości związane z przypisaniem określonym uczniom konkretnej wagi. Nie osiągnięcie we wskazanych przez Ministra placówkach oświatowych wymaganej minimalnej ilości uczniów niepełnosprawnych czy też przekroczenie maksymalnej ilości tych uczniów w odniesieniu do oddziałów integracyjnych, które to ilości przewidziane zostały w § 5 ust. 2 załącznika nr 2 i 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół - uzasadniało twierdzenie organu o zawyżeniu ilości uczniów przeliczonych wagą P6. Podobnie wadliwym było wykazanie uczniów, wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, którzy nie pobierali nauki (analiza zapisów dzienników lekcyjnych na dzień 30 września 2012 r.- patrz wynik kontroli), a pomimo tego zostali objęci wagami P13, P28 oraz P42. Oceny Sądu w powyższym zakresie nie zmienia argumentacja skargi odwołująca się do aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 17 marca 2017 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli, w którym zrezygnowano z określenia minimalnej liczby uczniów niepełnosprawnych w oddziale integracyjnym. Zauważyć należy bowiem, że w rozpatrywanej sprawie dotyczącej zwrotu nienależnie uzyskanej, w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za 2013 r., obowiązywało powołane już rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół, które w załączniku określało precyzyjnie zarówno dolne jak i górne limity ilości uczniów oraz uczniów niepełnosprawnych w oddziałach integracyjnych. Zasadnie zatem organ wydający zaskarżoną decyzję odniósł ustalenia faktyczne do regulacji powyższego rozporządzenia, wskazując na stwierdzone niezgodności. Rozporządzenie z 17 marca 2017 r. weszło w życie 1 września 2017 r., zgodnie zaś z § 22 ust. 2 tego rozporządzenia oddziały szkoły integracyjnej i specjalnej oraz oddziały integracyjne i specjalne w szkole ogólnodostępnej utworzone przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zachowują liczbę uczniów w tych oddziałach do czasu zakończenia przez tych uczniów kształcenia na danym etapie edukacyjnym. W tej sytuacji powołane przez Skarżącego rozporządzenie pozostaje neutralne dla oceny legalności zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji, za prawidłowe należało uznać wydanie przez Ministra decyzji określającej zwrot nienależnie uzyskanej kwoty, w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 w wysokości 128.788,00 zł – na podstawie przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Ustalenia faktyczne dokonane przez organ na podstawie zebranego materiału dowodowego wskazały nieprawidłowe naliczenie kwoty w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej dla Miasta C., poprzez błędne określenie liczby uczniów przeliczeniowych stosownie do ust. 4 i 5 załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013, co stanowiło wystarczającą podstawę do zastosowania przez organ art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy.

Tym samym w ocenie sądu, Minister nie naruszył ww. przepisów prawa wydając zaskarżoną decyzję. W tym kontekście również należy uznać za bezzasadny zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP, poprzez przyjęcie przez organ daty 30 września 2012 r. i daty 10 października 2012 r. jako właściwej do wyliczenia na podstawie danych wykazanych w systemie informacji oświatowej kwoty w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej. Należy podkreślić, że zastosowane przez organ przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2012 r., a także ustawy o s.i.o., nie budziły wątpliwości interpretacyjnych, pomimo odmiennego zdania Skarżącego.

Odnosząc się z kolei do twierdzenia Skarżącego, że przy przekazywaniu poszczególnych rat kwoty części oświatowej subwencji ogólnej minister do spraw finansów publicznych obowiązany był w roku 2013 kierować się faktyczną liczbą uczniów kształconych w danym miesiącu na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i przyjętych do szkół/placówek prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego należy uznać je za bezzasadne. W ciągu roku budżetowego - zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 1 u.d.j.s.t. - część oświatowa subwencji ogólnej przekazywana jest właściwym jednostkom samorządu terytorialnego w ratach miesięcznych. W świetle powyższego przepisu błędny jest pogląd Skarżącego, że wysokość przekazywanej w danym miesiącu raty części oświatowej subwencji ogólnej uzależniona jest od faktycznej liczby uczniów i wychowanków kształconych w danym miesiącu. Przyjęcie stanowiska Skarżącego byłoby niewłaściwe, bowiem prowadziłoby do naruszenia ustawowo określonych zasad naliczania i przekazywania rat części oświatowej subwencji ogólnej i zasad gospodarki finansowej obowiązujących w toku wykonywania budżetu państwa, w tym przepisu zgodnie z którym wydatki budżetu stanowią nieprzekraczalny limit. Skoro kwota części oświatowej subwencji ogólnej dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego ustalona jest w ustawie budżetowej, zwiększenie kwoty tej części subwencji dla danej jednostki samorządu terytorialnego w ciągu roku budżetowego mogło nastąpić tylko ze środków rezerwy, o której mowa w art. 28 u.d.j.s.t. Należy podkreślić, że środki niezbędne na realizację zadań oświatowych, w tym na wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie szkół i placówek, zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 5a ust. 3 u.s.o., środki na realizację zadań oświatowych są zagwarantowane w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Ponadto w myśl art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., część oświatowa subwencji ogólnej stanowi dochód jednostek samorządu terytorialnego, przy czym część oświatowa subwencji ogólnej nie jest jedynym źródłem finansowania zadań oświatowych. Wskazana zasada odnosi się także do finansowania edukacji uczniów wymagających stosowania specjalnych metod i form pracy.

W ocenie sądu, Minister Finansów dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, a także przestrzegał wskazanych reguł procesowych. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że zbadał on wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny.

Mając na względzie to wszystko o czym wyżej mowa sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.