Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 192/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2007-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 3  pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 10 § 1, art.28, art. 30 § 4 i 5, art. 97 § 1 pkt 1, art. 104,  art. 107 § 3, art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 16 października 2007 r. sprawy ze skargi Spółdzielni A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podziału działek I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2006 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Spółdzielni A. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 192/07

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło w sprawie z wniosku K. J., M. J.-S., W. J. i P. J. nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2001r. nr [...]orzekającej z urzędu o podziale nieruchomości położonych w R. – S.

Jako jej podstawę prawną wskazało art. 158§1 w zw. z art. 156 §1 pkt 2 kpa.

W jej uzasadnieniu stwierdziło, że orzekając w sprawie po raz pierwszy decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...] stwierdziło nieważność zakwestionowanej przez wnioskodawców opisanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta w całości, z uwagi na okoliczność, że w aktach sprawy brak było postanowienia tego organu opiniującego zgodność projektu podziału z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego , co rażąco naruszało prawo. Dodatkowo podniosło, że ogólnikowe uzasadnienie decyzji nie pozwala na stwierdzenie , czy i na jaki cel publiczny dokonano podziału.

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez Spółdzielnię A reprezentowaną przez pełnomocnika radcę prawnego oraz Biuro Gospodarki Mieniem Miasta decyzja ta została uchylona w całości decyzją tegoż Kolegium z dnia [...] października 2004r. Nr [...] którą organ ten jednocześnie orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności opisanej decyzji podziałowej. W decyzji tej organ podniósł, że wątpliwości co do wykładni art. 97 ust. 1 pkt 3 ustawy o g.n. oraz zapisu §4 ust 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz.u. nr 25 , poz. 130) dopuszczającego podział nieruchomości dokonywany z urzędu bez takiej opinii - nie pozwalają na przyjęcie, by jej brak mógł stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. Także brak dostatecznego uzasadnienia decyzji - wobec skutków, jakie ona wywołała w sferze faktycznej i prawnej - nie wystarcza do stwierdzenia jej nieważności.

Na skutek skargi K. J. , W. J. , M. J. S. i P. J. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 lutego 2006r. sygn. akt IISA/Rz. 17/05 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kolegium z dnia [...] sierpnia 2004r .

Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, iż w sprawie nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, jeżeli chodzi o brak opinii dotyczącej projektu podziału nieruchomości z uwagi na okoliczności wskazane w uzasadnieniu decyzji SKO z dnia [...]10.2004 r. Za wątpliwe uznał natomiast stanowisko organu dotyczące braku możliwości przyjęcia rażącego naruszenia prawa z uwagi na lakoniczność uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].01.2001 r.

Zaznaczył też , że przewidziana w art. 156 § 1 pkt 2 KPA możliwość stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa dotyczy nie tylko rażących naruszeń przepisów prawa materialnego lecz również rażących naruszeń przepisów prawa procesowego. Braki w konstrukcji prawidłowego uzasadnienia powinny być w ocenie Sądu kwalifikowane jako rażące naruszenie art. 107 §3 kpa.

Podjąwszy postępowanie ponownie organ wydał opisaną na wstępie decyzję stwierdzając , że wobec wyroku sądu nieistotny stał się zarzut dotyczący braku opinii w kwestii projektowanego podziału. Istotna jest natomiast kwestia lapidarności i ogólnikowości uzasadnienia decyzji podziałowej.

Warto bowiem podkreślić - wywodzi Kolegium - iż sposób uargumentowania zasadności dokonywania podziału nieruchomości z urzędu w aspekcie potencjalnego celu publicznego w istocie daje wiele do życzenia, biorąc pod uwagę fakt, iż organ ograniczył się jedynie do wskazania, że wynika on z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Zgodnie ze stanowiskiem sądu administracyjnego wyrażonym w sprawie tego rodzaju naruszenie przepisów prawa procesowego może i powinno być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa, skutkujące wyeliminowaniem decyzji z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia nieważności. W tym kontekście wyartykułowania wymaga zwłaszcza okoliczność, iż każdy przypadek dokonywania z urzędu podziału nieruchomości stanowiącej własność osoby trzeciej stanowi ingerencję w jej prawo własności, co niewątpliwie wymaga wszechstronnego uzasadnienia zwłaszcza pod kątem celu publicznego. Niezbędność realizacji celu publicznego jest bowiem tą okolicznością, która wymaga ustalenia i uzasadnienia w kontekście dopuszczalności dokonania podziału z urzędu w odniesieniu do każdej nieruchomości.

Dodatkowo Kolegium podniosło, iż w aktach sprawy brak jest dokumentacji, która pozwoliłaby na jednoznaczne ustalenie kręgu podmiotów będących stronami postępowania.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli Prezydent Miasta w imieniu Gminy Miasta , jako właściciela nieruchomości objętych podziałem i Spółdzielnia A domagając się jej uchylenia.

Prezydent zarzucił, że funkcjonowanie unieważnionej decyzji w obrocie prawnym wywołało nieodwracalne skutki, jako że Gmina dokonała zamiany szeregu nieruchomości objętych decyzją ze Spółdzielnią A, która następnie zbyła te nieruchomości wraz z lokalami mieszkalnymi na rzecz swoich członków. Stosowne wpisy w księgach wieczystych zostały dokonane. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezydent dołączył kserokopię umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego z dnia 25 października 2005r. powołującej się na unieważnioną decyzję. Mocą tej umowy Gmina zbyła na rzecz B Sp. z o.o. 14 działek o pow. 1, 6979 ha. Dołączył także zawiadomienie z dnia 19. 04 .2005r. o dokonaniu zmian w księgach wieczystych w odniesieniu do prawa własności i użytkowania wieczystego na rzecz Gminy Miasta i Spółdzielni A.

Spółdzielnia A wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji uzasadniając swe stanowisko poglądem , że wady uzasadnienia decyzji nie mają wpływu na ostateczne , zgodne z prawem rozstrzygnięcie.

K. J., M. S. - J. , P. J. i W. J. zakwestionowali uzasadnienie zaskarżonej decyzji , która nie odnosi się do błędnego ustalenia w decyzji podziałowej tytułu prawnego do ich nieruchomości .

Po uzyskaniu statutu Polskiego Związku Działkowców oraz uzupełnieniu materiałów o aktualny wypis i wyrys z rejestru gruntów dotyczący terenu objętego decyzją podziałową Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało wnioski i decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. o nr [...]utrzymało mocy zaskarżoną nimi decyzję własną z dnia [...] września 2006r..

W podstawie prawnej tej decyzji powołało art138 §1 pkt 1, 156 §1 pkt 2, 157 §1 i 158 kpa oraz art. 1 ust 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o Samorządowych Kolegiach Odwoławczych ( Dz. U. 2001, nr 79, poz. 856, ze zm. ).

W jej uzasadnieniu powołało się na związanie poglądem prawnym sądu wyrażonym w wyroku z dnia 7 lutego 2006r II SA/Rz 17/05, dotyczącym rażącego naruszenia art. 107 §3 kpa w unieważnionej decyzji. Istnienie odmiennych poglądów prawnych, na co powołuje się Spółdzielnia jest w tym zakresie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Dodatkowo podniosło, że okoliczność , iż strony nie brały udziału w postępowaniu podziałowym stanowić może podstawę wznowienia postępowania a nie stwierdzenia nieważności (Wyrok NSA w Warszawie z dnia 27.06.2005 OSK1549/04 LEX 179110). Okoliczność natomiast, że nieruchomość stała się przedmiotem obrotu nie stanowi o nieodwracalności skutków prawnych decyzji (wyrok WSA w Warszawie z 13.07.2004r/. ISA 2226/02 Lex 158889).

Decyzja ta została sprostowana dwoma postanowieniami SKO; z dnia [...] lutego 2007, co do pouczenia o trybie jej zaskarżenia, jak również poprzez zastąpienie w jej petitum wyrazu "S." wyrazem "S.".

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła Spółdzielnia A domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów procesu wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, że wprawdzie ocena prawna wyrażona w wyroku wiąże sąd i organ administracji, jednak wskazania sądu zawarte w wyroku nie mogą narzucać sposobu załatwienia sprawy (patrz; wyrok SN z 13 marca 1975 II CRN 466/74 OSPIKA 1976 z. 3 poz. 63). Zdaniem skarżącego błędy uzasadnienia nie stanowią o nieważności decyzji o prawidłowym rozstrzygnięciu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn , które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Dodatkowo stwierdziło, że wedle jednolitych poglądów doktryny i orzecznictwa związanie wyrokiem sądu w konkretnej sprawie oznacza, że nie można formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem a istnieje obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Organ powołał się przy tym na wyrok NSA z dnia 20.01 2006 IFSK506/05 LEX nr 187499 i wyrok WSA w Warszawie z 28.10.2005, VII SA/Wa 401/05, LEX nr 191319.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podług art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) -zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd jest zobowiązany do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane art. 156 kpa lub innych przepisach.

Dokonawszy w sprawie takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn odmiennych, niż w niej podniesione.

Jej przedmiotem jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2007r. sprostowana dwoma postanowieniami tegoż organu z dnia [...] lutego 2007r. Decyzją tą organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2006r, wydaną po rozpatrzeniu wniosku K. J., M. J. S., W. J. i P. J. a orzekającą o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2001 orzekającej o podziale nieruchomości położonych w R. – S.

Na podstawie akt administracyjnych i dopuszczonych z urzędu akt tutejszego Sądu w sprawie o sygn. II SA/Rz 17/05 Sąd ustalił, że wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] stycznia 2001r. nr [...]Prezydent Miasta orzekł z urzędu o podziale 147 nieruchomości położonych w R. – S. i zatwierdził projekt tego podziału włączony do zasobu ewidencji gruntów dnia 20 listopada 2000r. pod nr [...], wskazując jako jej podstawę prawną art. 104 kpa oraz art. 93, 96 ust. 1 i 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( t.j. z 2000r. nr 46 poz. 543).

W jej uzasadnieniu podniósł, że podział wykonano w oparciu o ustalenia Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego nr [...], jako niezbędny do realizacji celów publicznych.

Decyzję doręczono Biuru Gospodarki Mieniem Miasta, Spółdzielni A, Polskiemu Związkowi Działkowców Zarząd Wojewódzki , Kółku Rolniczemu i Miejskiemu Zarządowi Zieleni.

Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 19 lutego 2001r.

Z rozdzielnika zawiadomienia z dnia 28 listopada 2000r. o ( str.1 akt sprawy przedłożonych przez Prezydenta) wynika , że zawiadomienie to informujące o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie podziału wymienionych w nim działek i możliwości zapoznania się z dokumentami sprawy winny otrzymać wymienione w nim osoby fizyczne w liczbie 36 i podmioty , które otrzymały opisaną wyżej decyzję Prezydenta, za wyjątkiem Kółka Rolniczego.

Sąd ustalił również, co umknęło uwadze organu wydającego zaskarżoną decyzję, że numeracja działek wymienionych w zawiadomieniu nie pokrywa się w pełni z numerami działek wymienionych w decyzji, jak również, że samo zawiadomienie nosi inne niż ta decyzja oznaczenie [...]. Na podstawie przedłożonej przez uczestnika A. K. na rozprawie sądowej kserokopii decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2001r nr [...]sąd ustalił także, iż w stosunku do tego uczestnika wymienionego we wspomnianym zawiadomieniu Prezydent Miasta wydał odrębną decyzję podziałową obejmującą jego działki w niej wymienione położone w R. S.

Pismem z dnia 30 grudnia 2003r. K. J., M. S. – J., W. J. i P. J. zwrócili się do Prezydenta Miasta o stwierdzenie nieważności podziału działki nr 3 w obrębie ewidencyjnym nr [...] dokonanego wspomnianą decyzją a także o uchylenie wspomnianego MPZP., wobec faktu, że to oni a nie Gmina Miasto są właścicielami działki nr 3 na podstawie decyzji o jej zwrocie Wojewody z dnia [...] czerwca 1998r nr [...]na rzecz T. i K. J. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] listopada 2004r. [...] o stwierdzeniu praw do spadku po T. J.

Sprawa stwierdzenia nieważności decyzji z tego wniosku została przekazana według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu postanowieniem Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2004r nr [...]

Kolegium pismami z dnia 7 maja 2004r zawiadomiło o wszczęciu na wniosek wspomnianych osób postępowania o stwierdzeniu nieważności opisanej decyzji jej adresatów oraz wnioskodawców postępowania nieważnościowego.

W dalszej kolejności decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...] stwierdziło nieważność zakwestionowanej przez wnioskodawców decyzji w całości z uwagi na okoliczność, że w aktach sprawy brak postanowienia Prezydenta Miasta opiniującego zgodność projektu podziału z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego, co rażąco narusza prawo. Dodatkowo podniosło, że ogólnikowe uzasadnienie decyzji nie pozwala na stwierdzenie, czy i na jaki cel publiczny dokonano podziału.

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez Spółdzielnię A oraz Biuro Gospodarki Mieniem Miasta decyzja ta została uchylona w całości decyzją tegoż Kolegium z dnia [...] października 2004r. Nr [...], którą organ ten jednocześnie orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności opisanej decyzji podziałowej prezentując stanowisko, że wobec wątpliwości co do wykładni art. 97 ust. 1 pkt 3 ustawy o g.n. oraz zapisu §4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. nr 25, poz. 130) dopuszczającego podział nieruchomości dokonywany z urzędu bez takiej opinii, jej brak nie mógł stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. Także brak dostatecznego uzasadnienia decyzji - wobec skutków jakie ona wywołała w sferze faktycznej i prawnej - nie wystarcza do stwierdzenia jej nieważności.

Obie decyzje została doręczone tylko wnioskodawcom postępowania nieważnościowego i podmiotom wymienionym jako adresaci decyzji unieważnionej.

Na skutek skargi K. J., W. J. i P. J. i M. J. –S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 lutego 2006r. sygn. akt IISA/Rz 17/05 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kolegium z dnia [...] sierpnia 2004r. O postępowaniu sądowym zostały zawiadomione podmioty, które uczestniczyły w postępowaniu zakończonym decyzja zaskarżoną.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w sprawie nie zostało w żaden sposób wyjaśnione, czy biorący udział w postępowaniu Polski Związek Działkowców był prawidłowo reprezentowany w postępowaniu przed organami administracji i okoliczność te nakazał wyjaśnić w postępowaniu ponownym.

Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, iż w sprawie nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, jeżeli chodzi o brak opinii dotyczącej projektu podziału nieruchomości z uwagi na okoliczności wskazane w uzasadnieniu decyzji SKO z dnia [...].10.2004 r. Za wątpliwe uznał natomiast stanowisko organu dotyczące braku możliwości przyjęcia rażącego naruszenia prawa z uwagi na lakoniczność uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].01.2001 r.

Podniósł, że przewidziana w art. 156 § l pkt 2 kpa możliwość stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa dotyczy nie tylko rażących naruszeń przepisów prawa materialnego lecz również rażących naruszeń przepisów prawa procesowego.

Wymogi stawiane uzasadnieniu decyzji precyzuje przepis art. 107 § 3 KPA (...... ) ...Decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...].01.2001 r. uzasadnienia praktycznie nie zawiera. Przepis art. 97 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi wyjątek od zasady dokonywania podziału nieruchomości na wniosek. Dopuszcza on podział z urzędu w przypadku jego niezbędności do realizacji celów publicznych. W uzasadnieniu zatem wydanej w oparciu o ten przepis decyzji organ musi wskazać, jaki to cel publiczny ma być na tej nieruchomości realizowany. Dokonanie z urzędu podziału nieruchomości stanowiącej własność osoby trzeciej stanowi ingerencję w jej prawo własności i jako rażące naruszenie prawa należy uznać taką ingerencję z tak ogólnikowym uzasadnieniem, jakie zawarto w przedmiotowej decyzji. Obowiązkiem organu było wskazanie, których działek, jaki cel publiczny dotyczy. W innym bowiem przypadku organ II instancji dokonując kontroli takiej decyzji praktycznie nie miałby możliwości jej zweryfikowania, nie wiedząc, jaki konkretnie cel publiczny dotyczy konkretnej działki. Możliwości takiej nie miałaby również strona postępowania.

Nie zasłużyło na aprobatę sądu stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji z [...].10.2004 r. stwierdzające, że z uwagi na doniosłe skutki faktyczne i prawne, jakie decyzja wywołała wykluczona jest możliwość eliminowania jej z obrotu prawnego z mocą wsteczną.

Stwierdzone naruszenie prawa ma charakter naruszenia rażącego. Organy dokonując podziału nieruchomości należącej do osoby trzeciej ingerują w konstytucyjne prawo własności i szczególnie precyzyjnego uzasadnienia wymaga okoliczność, dlaczego cel którym kierował się organ ma charakter celu publicznego. Właśnie z uwagi na szczególny charakter prawa własności naruszenie przepisu o charakterze proceduralnym jest rażącym naruszeniem art. 107 § 3 KPA, co skutkować musi przyjęcie, że stanowisko SKO zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]. 10.2004 r. jest wadliwe.

Sąd zalecił, by rozpatrując sprawę organ usunął wątpliwości o charakterze proceduralnym, dotyczące prawidłowości reprezentowania w postępowaniu przed organem Polskiego Związku Działkowców, a po ich usunięciu wydał nową decyzję, kierując się zaprezentowanym w wyroku stanowiskiem Sądu.

W postępowaniu ponownym organ zawiadomił o jego podjęciu podmioty występujące uprzednio jako strony postępowania nieważnościowego ale oprócz nich wysłał także zawiadomienia osobom wymienionym w opisanym wyżej zawiadomieniu o wszczęciu postępowania podziałowego. Ze zwrotnych poświadczeń odbioru tych zawiadomień wynika, że nieznanymi pod wskazanym adresem są S. J., A. O., Z. W., K. W. i J. W., natomiast Z. T., Z. W. i J. R. nie żyją.

Nie podjąwszy innych czynności nakazanych przez Sąd (kwestia wyjaśnienia reprezentacji Polskiego Związku Działkowców) Kolegium decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...]stwierdziło w sprawie z wniosku K. J., M. , J. S. i P.J. nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2001. Tę decyzję Kolegium doręczono podmiotom wymienionym we wspomnianym wcześniej zawiadomieniu o podjęciu postępowania o stwierdzenie nieważności, z tym że ze zwrotnych poświadczeń jej odbioru wynika, iż przesyłka adresowana do A. O. powróciła z adnotacją, "adres wskazany na przesyłce nie istnieje", zaś do K. O. z adnotacją, że jest "nieznana pod wskazanym adresem". Dodatkowo przesyłki adresowane do S. "S." i K. W. powróciły z adnotacją, iż adresaci nie żyją.

W następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez Prezydenta Miasta i Spółdzielnię A organ ponownie rozpatrzył sprawę.

Dopiero w tym postępowaniu uzyskał statutu Polskiego Związku Działkowców i uzupełnił materiały dowodowe o aktualny wypis i wyrys z rejestru gruntów dotyczący terenu objętego decyzją podziałową.

Sąd na podstawie tego wypisu ustalił, że jako właściciele działek figurują w nim Gmina Miasto, Spółdzielnia A, która występuje też jako użytkownik wieczysty w stosunku do niektórych działek stanowiących własność gminy, B. Spółka z o.o. J. P., J. W. i J. –S. M. (działka nr 793), S. T., jako właścicielka działek nr 524/1 524/2 i 524/3, zaś Kółko Rolnicze jako użytkownik wieczysty działek stanowiącej własność Gminy – Miasta nr 682/1, 682/2, 682/3, 682/4, natomiast Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd, jako użytkownik działek Gminy o nr 683/1, 683/2, 683/3, 683/4, 683/5 683/6, 683/7, zaś Miejski Zarząd Dróg i Zieleni jako zarządca działek 687/1/2/3 i 687/7-16.

Kolegium zwróciło się też do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta o ustalenie adresów A. O., K. O., S. J., Z. i J. W. oraz o pomoc w ustaleniu kręgu następców prawnych J. R., Z. W., Z. T., K. W. i S. S. i po uzyskaniu wyjaśnień, że K. O. zmarła a także co do adresów niektórych z tych osób i następców prawnych J. R. i S. S., rozpoznało wnioski i decyzją z dnia [...] stycznia 2007r o nr [...]sprostowana postanowieniami z dnia [...] lutego 2007r. utrzymało mocy zaskarżoną nimi decyzję własną z dnia [...] września 2006r..

Ze zwrotnych poświadczeń dowodów doręczenia decyzji wynika ,że do grona zmarłych dołączyli Z. O., M. G. i E. W. a H. S. jest nieznana z miejsca pobytu

W ocenie sądu postępowanie organu obarczone jest naruszeniem przepisów proceduralnych , które czynią jego decyzja wadliwą.

Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem nadzwyczajnym. Jego celem jest ocena decyzji w aspekcie wad przewidzianych w art.156 §1 kpa. Jest to postępowanie nowe w stosunku do postępowania zwykłego zakończonego decyzją podlegająca takiej ocenie. Postępowanie to zostało uregulowane w przepisach art. 156 – 159 kpa. Zawierają one szczególne regulacje co do podstaw stwierdzenia nieważności, przesłanek ujemnych stwierdzenia nieważności, właściwości organu, sposobu wszczęcia, formy rozstrzygnięcia i wstrzymania wykonania decyzji, której dotyczy zarzut nieważności.

Taka konstrukcja postępowania nieważnościowego ma ten skutek, że w postępowaniu tym, w kwestiach nie uregulowanych odmiennie w przepisach art. 156 do 160 kpa, zastosowanie mają przepisy regulujące postępowanie zwykłe. To zaś oznacza, że choć organ postępowanie takie prowadzący nie orzeka bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron a o bycie decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, zobowiązany jest stosować się między innymi do zasad ogólnych i gwarantujących je pozostałych przepisów kpa. Dotyczy to między innymi art. 7 kpa ustanawiającego zasadę dążenia do prawdy obiektywnej, poprzez zobligowanie organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy art. 77 §1 kpa dozwalającego na podjęcie decyzji tylko na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego i po rozpatrzeniu jego całości, jak i art. 10 kpa ustanawiającego zasadę zapewnienia stronom prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania a także przepisów zasadę tę gwarantujących

W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organ przepisom tym uchybił. Jak już wspomniano, w postępowaniu ponownym zawiadomił o jego podjęciu inny, niż w postępowaniu którego dotyczył wyrok sądu, krąg podmiotów. Z uwagi na okoliczność, że zgodnie z art. 61 §4 kpa o wszczęciu postępowania zawiadamia się jego strony, przyjąć należy, że podmioty, do których zawiadomienia wysłano organ uznał za strony postępowania nieważnościowego.

Stronami takiego postępowania są zawsze te podmioty , które występowały jako strony w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym. Przymiot stron przysługuje jednak także innym podmiotom, które mają interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności , a więc tym, które choć nie uczestniczyły w postępowaniu zwykłym będą ponosić skutki ewentualnego obalenia decyzji w tym trybie (patrz; wyrok wsa z 8.01 2006 ISA/Wa 1410/04 LEX nr 206477.

Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zgodnie z art. 7 i 77 §1 i 28 kpa jest ustalenie w sposób prawidłowy kręgu stron tego postępowania i zapewnienie im udziału w sprawie, zgodnie art. 10 §1 kpa.

Ustalając odmiennie w postępowaniu ponownym krąg stron postępowania nieważnościowego organ zobligowany był od uzasadnienia swego stanowiska w tej kwestii. Uzasadnienia takiego brak w decyzji zaskarżonej, co narusza art. 107 §3 kpa.

Sąd może jedynie przypuszczać, że w tej kwestii organ posłużył się wspomnianym wyżej zawiadomieniem, bez próby jakiejkolwiek jego weryfikacji, czego dowodzą ustalenia sądu, (inne oznaczenie zawiadomienia, oraz niepokrywanie się oznaczeń wymienionych w nim działek z oznaczeniami działek objętych decyzja unieważnioną, a także istnienie odrębnej decyzji orzekającej o podziale działek A. K.) wskazujące, że zawiadomienie może dotyczyć innego postępowania lub kilku różnych postępowań. Dla prawidłowego ustalenie stron postępowania nieważnościowego niezbędne byłoby wyjaśnienie, kto posiadał tytuł do nieruchomości objętych podziałem a w szczególności, czy były to tylko podmioty wymienione w decyzji unieważnionej, czy też także inne podmioty, w tym wymienione we wspomnianym zawiadomieniu. Okoliczność, iż na podstawie akt nadesłanych przez Prezydenta Miasta trudno jest dokonać takich ustaleń, nie zwalniała organu od poszukiwania innych dowodów w tej kwestii, choćby poprzez zasięgniecie dodatkowych informacji w organie, który unieważnioną decyzję wydał. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności w kwestii ustalenia jego stron organ nie jest zwolniony od prowadzenia postępowania dowodowego. Przeciwnie ma on obowiązek postępowanie takie prowadzić przy zachowaniu reguł kpa.

Sąd zauważa przy tym, że przyjmując, jak należy sądzić, iż stronami tymi są osoby wymienione w zawiadomieniu organ pominął podniesione wyżej okoliczności, wskazujące, że zawiadomienie mogło dotyczyło kilku spraw. Na taką możliwość zdaje się dodatkowo wskazywać okoliczność, że z aktualnego wypisu z rejestru gruntów dotyczącego nieruchomości objętych decyzja unieważnioną wynika, że właścicielem przeważającej liczby działek jest Gmina - Miasto, Spółdzielnia A, a inne prawa (użytkowanie wieczyste, użytkowanie) służą podmiotom wymienionym w unieważnionej decyzji.

Ustalając krąg stron postępowania nieważnościowego organ pominął natomiast - mimo posiadania po temu materiałów dowodowych - te podmioty, których interesów prawnych dotyczyć może stwierdzenie nieważności decyzji, jak choćby B spółka z o.o., która co wynika z wypisu z rejestru gruntów nadesłanych na żądanie organu i aktu notarialnego umowy kupna – sprzedaży stała się właścicielem części działek powstałych w następstwie unieważnionej decyzji podziałowej. Nie zapewnił też organ prawa do udziału w sprawie S. T. wykazanej w rejestrze gruntów, jako właścicielka działek powstałych z nieruchomości objętych podziałem.

Potraktowawszy podmioty wymienione w przywołanym wielokrotnie zawiadomieniu jako strony postępowania nieważnościowego organ - rozpoznając sprawę po uchyleniu jego decyzji przez sąd - nie zareagował zgodnie z wymogami kpa na informacje wynikające z adnotacji na zwróconych przesyłkach o śmierci niektórych z nich. Zgodnie z art. 30 §4 kpa w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania w miejsce strony dotychczasowej wstępują jej następcy prawni. W sprawach dotyczących spadków nieobjętych podług art. 30 §5 kpa , jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej. Śmierć strony postępowania, jeśli wezwanie spadkobierców nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 30 §5, a postępowanie nie podlega umorzeniu, jako bezprzedmiotowe obliguje organ administracji publicznej do jego zawieszenia. (art. 97 §1pkt 1 kpa). Nie zareagował także organ na informacje o osobach , które zmieniły miejsce pobytu. Zgodnie z art. 34 kpa organ administracji publicznej występuje do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub nieznanej z miejsca pobytu, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. W przypadku konieczności podjęcia czynności nie cierpiącej zwłoki organ administracji publicznej wyznacza sam takiego przedstawiciela do czasu wyznaczenia go przez sąd. Tak wyznaczonemu przedstawicielowi organ doręcza pisma dla osób nieznanych z miejsca pobytu.

Dopiero prowadząc postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ usiłował poczynić ustalenia co do miejsca pobytu i następstwa prawnego osób zmarłych ale nie dotyczyły one wszystkich osób, wymienionych w tych adnotacjach a nadto uzyskane informacje wykorzystał poprzez zawiadomienie następców prawnych tylko niektórych z tych osób, nie ustalając i nie oceniając, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 30 §4 i 5 oraz art. 97 §1 pkt 1 kpa.

Już te nieprawidłowości natury procesowej czyniły decyzję zaskarżoną i utrzymana nią w mocy wadliwymi w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie od nich zauważyć wypadnie, że powołując się na związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku tutejszego sądu, którego zresztą brak w aktach sprawy administracyjnej, organ - prawidłowo interpretując pojęcie związania jako niemożność formułowania odmiennych od wyrażonych w wyroku ocen prawnych - pominął te fragmenty jego uzasadnienia , które wskazują, że pogląd, iż brak odpowiedniego uzasadnienia decyzji podziałowej podjętej z urzędu stanowi rażące naruszenie związany był z sytuacją, w której podział taki stanowi ingerencję w konstytucyjnie chronione prawo własności osoby trzeciej.

Z akt sprawy wynika, że tego rodzaju ingerencja niewątpliwie miała miejsce w unieważnionej decyzji w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej nr 3/1 obr . [...] powstałej z działki nr 3 a stanowiącej własność wnioskujących o stwierdzenie nieważności tej jej części : K. J., M. S. – J., W. J. i P. J. Co do pozostałych działek nie wykazano, by ich podział stanowił ingerencję we własność osoby trzeciej. Przeciwnie, zarówno rozdzielnik decyzji unieważnionej , jak wypis z rejestru gruntów zdają się wskazywać, że podział z urzędu mógł dotyczyć przede wszystkim nieruchomości stanowiących własność Gminy Miasta . Gdyby istotnie tak było, to biorąc pod uwagę, iż decyzje wydał jej organ tej Gminy dla celów , których publicznego charakteru Gmina nie kwestionowała trudno byłoby uznać, że decyzja ingeruje we własność osoby trzeciej. Sąd zauważa przy tym, że pojęcie "ingerencja" oznaczające w języku polskim "mieszanie, wtrącanie się w co" nie może dotyczyć działania zgodnego z wolą strony, w której prawa się ingeruje.

W postępowaniu ponownym organ ustali przede wszystkim, czyich nieruchomości dotyczyła decyzja podziałowa i wyjaśni kto jest stroną postępowania o stwierdzenie jej nieważności zgodnie ze wskazanymi przepisami kpa. Stronom tym umożliwi czyny udział w postępowaniu. Dokona też oceny, w odniesieniu do których z objętych decyzją podziałową nieruchomości (poza nieruchomością wnioskodawców) można mówić o ingerencji w prawo własności osoby trzeciej w rozumieniu przedstawionym przez sąd i w odniesieniu do tych nieruchomości, brak należytego uzasadnienia decyzji uzna - zgodnie ze poglądem prawnym sądu zawartym w wyroku z dnia 7 lutego 2006r. sygn. akt II SA/Rz 17/05 za rażące naruszenie prawa, pamiętając, że w ramach art. 156 §1 kpa możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji w części, o ile decyzja jest podzielna, może pozostać w obrocie prawnym i sprawować samodzielną funkcję (patrz; wyrok z NSA 3.12.1990 II SA 740/90: ONSA 1991, z.1 poz. 7 i powołany wyżej wyrok z dnia 18.01.2006 ISA/Wa 1410/04).

Z przytoczonych wyżej względów, sąd w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2006r.

Na zasadzie art. 152 tej ustawy sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach sąd orzekł na zasadzie art. 200 P.p.s.a.