Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 221/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 23 ust. 3, § 39 ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 9.
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 18 ust. 1.
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski ( sprawozdawca ) sędzia WSA Jolanta Strumiłło Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

D.K. (dalej skarżący, strona, wnioskodawca, odwołujący się, producent rolny, beneficjent) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Dyrektor ARiMR, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Jak wynika z akt sprawy producent rolny podjął w dniu 4 maja 2011r. pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 8 Ochrona gleb i wód, wariantu 8.3.1 - międzyplon ścierniskowy. W kolejnych latach Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w "[...]" (dalej Kierownik ARiMR, organ I instancji) przyznawał ww. płatność za powierzchnię uwzględnioną 14,78 ha (na rok 2011), 14,45 ha (na 2012r.), 5,00 ha (na rok 2013), 6,14 ha (na rok 2014).

Producent rolny złożył w dniu 29 maja 2015r. na formularzu W-1/01 w Biurze Powiatowym w "[...]" wniosek o przyznanie płatności na rok 2015, w którym nie zadeklarował żadnej z działek rolnych do płatności rolnośrodowiskowej. Ponadto w pozycji 22 wniosku [str. 4/4 formularza – brak numeracji kart akt administracyjnych nadesłanych do tut. Sądu (naniesiono numerację w sposób nietrwały)] oświadczył, że rezygnuje z kontynuowania zobowiązania podjętego w ramach pakietu 8 w ramach pakietu rolnośrodowiskowego (PROW 2007-2013). Do wniosku strona dołączyła oświadczenie o braku akceptacji dostosowania do nowych norm prawnych z dnia 29 maja 2015r., w którym poinformowała, że nie akceptuje dostosowania, o którym mowa w art. 46 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) na 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L nr 368 z 23.12.2006r., ze zm. – dalej rozporządzenie nr 1974/2006), w zakresie zmiany wymogów dla wariantów 8.1,8.2 i 8.3 pakietu 8 Ochrona gleb i wód.

Wobec zaniechania kontynuowania zobowiązania, Kierownik ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie przyznanych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych na ww. lata na mocy kolejnych decyzji: z dnia 12 grudnia 2011r. nr "[...]" – za 2011r., decyzji z dnia 3 grudnia 2012r. nr "[...]" – za 2012r., decyzji z dnia 22 października 2013r. nr "[...]" – za 2013r. oraz z dnia 17 października 2014r. nr "[...]" – za 2014r.. O powyższym poinformował beneficjenta zawiadomieniem z dnia 12 sierpnia 2015r..

Następnie producent rolny złożył w dniu 31 sierpnia 2015r. na formularzu W-1/01 zmianę do wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, w której zadeklarował na działce rolnej A2 o powierzchni 3,47 ha grupę upraw - jęczmień ozimy, a w międzyplonie - gorczyca biała, z czego na działce ewidencyjnej nr 11, położonej w obrębie "[...]" - 1,68 ha, na działce ewidencyjnej nr 13, obręb "[...]" - 1,79 ha. Do ww. dokumentu dołączył oświadczenie z 24 sierpnia 2015r., w treści którego wyjaśnił powody złożenia zmiany do wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 z 31 sierpnia 2015r. oraz informację o realizowanym zobowiązaniu rolnośrodowiskowym w ramach PROW 2007-2013 z dnia 31 sierpnia 2015r.. Podał w oświadczeniu, że złożył w dniu 29 maja 2015r. wniosek błędnie zakładając, że ma możliwość odstąpienia od realizacji programu rolnośrodowiskowego podczas, gdy przepisy pozwalają na odstąpienie co do programu rolnośrodowiskowego rozpoczętego w 2012r., a nie w roku 2011, jak w jego sytuacji. Zgłosił chęć kontynuacji programu co do działek nr 11 i 13 (uprawa gorczycy) i zrezygnował z płatności na 2015r. z powodu upływu terminu do składania wniosków.

Kierownik ARiMR decyzją z "[...]" nr "[...]" ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013 w wysokości ogółem 16.148,00 zł. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 267, ze zm. – dalej K.p.a.), art. 29 ust. 1, 2, 7 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1438, ze zm.), w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 173 - dalej ustawa o wspieraniu rozwoju), art. 5 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L nr 25, str. 8 z 28.1.2011, ze zm. - dalej rozporządzenie nr 65/2011), § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361, ze zm.) - dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe.

Organ podał, że zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt. Powołał się na art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 i wskazał, że w przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Organ I instancji ustalił, że w świetle obowiązujących przepisów prawa i zebranego materiału dowodowego, producent rolny pobrał w latach 2011-2014 nienależnie płatności rolnośrodowiskowe przyznane mu za realizację pakietu 8, wariantu 8.3.1 Programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013, w wysokości 16.148,00 zł. Wyliczona kwota podlega zwrotowi.

Kierownik ARiMR nie stwierdził siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006. Nie stwierdzono również przewidzianej w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego innej niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorii siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany.

Od powyższej decyzji beneficjent reprezentowany przez radcę prawnego, złożył odwołanie. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie:

1. art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niedokładne i błędne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy;

2. art. 10 K.p.a. polegające na niezapewnieniu stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a w szczególności uniemożliwieniu przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów;

3. art. 9 K.p.a. poprzez niedopełnienie przez organ obowiązku należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków;

4. art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, art. 5 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, iż mogą one stanowić podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.

W obszernym uzasadnieniu odwołania wskazano, że wnioskodawca przez 4 lata uczestnictwa w programie rzetelnie wypełniał swoje zobowiązania. Również w ostatnim roku zobowiązania rolnośrodowiskowego spełnił obowiązujące w programie wymogi, wysiewając na polach gorczycę, a organ zupełnie pominął tę kwestię w uzasadnieniu decyzji. Ponadto o możliwości rezygnacji z kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego bez żadnych negatywnych konsekwencji odwołujący się został poinformowany przez pracownika Ośrodka Doradztwa w "[...]" (dalej: ODR). Natomiast organ stara się przerzucić odpowiedzialność na stronę, chociaż to nie ona samodzielnie interpretowała przepisy, a pomagał w tym oraz wypełniał niezbędne dokumenty pracownik ODR. Producent twierdzi, że tę odpowiedzialność powinien ponieść urzędnik, który wprowadził go w błąd.

Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARiMR. W uzasadnieniu ww. decyzji z "[...]" organ II instancji podał, że w rozpoznawanej sprawie kluczową kwestią jest ustalenie, czy odwołujący, który w dniu 4 maja 2011r. złożył wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, wywiązał się z realizacji podjętych zobowiązań przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania oraz jaka wysokość przekazanych w latach 2011 - 2014 roku środków z tytułu programu rolnośrodowiskowych jest nienależna.

Organ odwoławczy wskazał, że beneficjent składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 zobowiązał się do realizacji podjętych zobowiązań przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania ustanowionego decyzją z dnia 12 grudnia 2011r., tj. od dnia 15 marca 2011r., co wprost wynika z ww. § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Dyrektor ARiMR podał, że D.K. dopiero w dniu 31 sierpnia 2015r. złożył zmianę do wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 z zadeklarowanymi działkami do płatności rolnośrodowiskowej, a także informację o realizowanym zobowiązaniu rolnośrodowiskowym w ramach PROW 2007-2013. Złożenie przedmiotowej informacji po dniu 15 czerwca 2015r. uznaje się za przekroczenie terminu materialnoprawnego, które wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia uprawnienia do żądania przyznania dopłat w całości. Wobec tego oświadczenie z dnia 31 sierpnia 2015r. o wysianiu gorczycy nie może być uznane jako potwierdzenie realizacji zobowiązania i spełnienie wymogów przewidzianych dla wariantu 8.3.1 - m.in. wykonanie po zbiorze plonu głównego siewu roślin jarych jako międzyplonu ścierniskowego do dnia 30 września. Dodatkowo wniosek o przyznanie płatności złożony w dniu 29 maja 2015r. nie może być uznany za informację o realizowanym zobowiązaniu rolnośrodowiskowym, gdyż oświadczenia te są zróżnicowane pod względem treści. Po pierwsze wniosek ten nie zawierał deklaracji żadnej działki rolnej do płatności rolnośrodowiskowej, a po drugie zgodnie z § 23 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego złożenie takiej informacji ma charakter sformalizowany, czyli musi być dokonane na odpowiednim formularzu i w odpowiednim terminie.

Organ II instancji podsumował, że niezłożenie przedmiotowej informacji w terminie wskazanym w ww. przepisach jest równoznaczne z niezłożeniem wniosku o przyznanie płatności i skutkuje koniecznością zwrotu przyznanych płatności rolnośrodowiskowych za lata ubiegłe zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Natomiast zarzuty zawarte w odwołaniu uznał za nieuzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego producent rolny reprezentowany przez dotychczasowego pełnomocnika, wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Powtórzył za odwołaniem zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, art. 9 K.p.a., art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 1 i 3 ww. ustawy o wspieraniu rozwoju, § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 5 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011. Zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania:

– art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez nieprawidłowe utrzymanie w mocy decyzji organ I instancji,

– art. 9 K.p.a. w tym w zw. z przepisem § 23 ust. 3 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego, polegające na niedopełnieniu przez organ obowiązku należytego i wyczerpującego poinformowania strony postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na wynik postępowania, a szczególności niepoinformowaniu skarżącego o konieczności posłużenia się specjalnym formularzem przy zgłoszeniu informacji o gruntach, na których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie odpowiedniego wariantu w danym roku, wskazując ich położenie i powierzchnię, a ponadto niedopełnienie obowiązku organu dotyczącego czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu powinności udzielenia jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek - w sytuacji gdy wręcz pracownik ODR poinformował o możliwości odstąpienia od realizacji programu bez negatywnych konsekwencji, pomógł w wypełnianiu dokumentów, a przy przyjmowaniu dokumentacji także nikt nie zwrócił uwagi skarżącego na możliwość poniesienia przez niego negatywnych konsekwencji,

– art. 64 § 2 K.p.a. w zw. z przepisem § 23 ust. 3 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego, polegające na jego niezastosowaniu w sytuacji, gdy organ w przypadku nieuznania informacji złożonej przez skarżącego za złożoną prawidłowo - winien wezwać go do uzupełnienia informacji zgodnie z wymogami nałożonymi przez przepisy prawa,

– art. 10 K.p.a. polegające na niezapewnieniu stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a w szczególności uniemożliwieniu przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, zaś skarżący pobierał płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013 w dobrej wierze, ponadto wypełniał rzetelnie wszelkie zobowiązania wynikające z uczestnictwa w programie przez 4 lata, co więcej został poinformowany o możliwości rezygnacji z uczestnictwa w programie bez żadnych negatywnych konsekwencji, z czego przy pomocy pracownika ODR chciał skorzystać wypełniając odpowiedni wniosek, co więcej wypełniał go tenże pracownik, a w momencie jego składania producent rolny nie został w żaden sposób poinformowany czy pouczony o możliwych negatywnych konsekwencjach, świadczenie zaś pobierał jedynie wcześniej kiedy zgodnie z programem należało się mu ono; organ nie zbadał i nie wziął pod uwagę również tego, że mimo błędu co do możliwości odstąpienia od realizacji programu - skarżący de facto zgodnie ze złożonym wyjaśnieniem wysiał na zgłoszonych zgodnie z treścią oświadczenia działkach gorczycę - czyniąc zadość wymogom programu;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego:

– art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 1 i 3 ww. ustawy o wspieraniu rozwoju, art. 5 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1 akapit drugi ww. rozporządzenia nr 65/2011, § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez ich błędne zastosowanie i wskutek tego uznanie, iż mogą one stanowić podstawę do wydania zaskarżonej decyzji, i że zaszły wszystkie przesłanki ku temu, by uznawać za nienależne pobrane płatności.

– naruszenie przepisu § 23 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie podczas, gdy należało uznać, że informacja złożona przez skarżącego (o której mowa na str. 9 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) miała charakter informacji o gruntach, na których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie odpowiedniego wariantu w danym roku.

W treści skargi podniesiono, że organ pominął próbę wyjaśnienia sprawy przez stronę. Zgodnie z deklaracją złożoną organowi, skarżący wysiał na swoich polach gorczycę. Spełnił w ten sposób wymóg stawiany przez uczestnictwo w programie, z którego korzystał, a fakt ten nie został w żaden sposób zweryfikowany ani tym bardziej wzięty pod uwagę przez organy. Informacja złożona przez skarżącego miała charakter informacji o gruntach, na których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie odpowiedniego wariantu w danym roku.

Skarżący nie został też w żaden zrozumiały dla niego sposób poinformowany o negatywnych przesłankach odstąpienia od programu w jego konkretnej sytuacji, a jest to ustawowy obowiązek organu. Nie można zatem czynić skarżącemu zarzutu, że otrzymywał świadczenia, do których według jego wiadomości miał pełne prawo i otrzymywał je zgodnie z zasadami programu. Teraz zaś, kiedy środki zostały zużyte żąda się od niego ich zwrotu, co jest biorąc pod uwagę zasady obowiązującego prawa niesprawiedliwe.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Stwierdził, że niezłożenie informacji w terminie do 15 czerwca 2015r. uznaje się za przekroczenie terminu materialnoprawnego, które wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia uprawnienia do żądania przyznania dopłat w całości, a w konsekwencji jest równoznaczne z niezłożeniem wniosku o przyznanie płatności i skutkuje koniecznością zwrotu przyznanych płatności rolnośrodowiskowych za lata ubiegłe zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do przepisów art. 134 § 1 oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.

Z akt sprawy natomiast wynika, że skarżący składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 zobowiązał się do realizacji podjętych zobowiązań przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania ustanowionego decyzją z dnia 12 grudnia 2011r., tj. od dnia 15 marca 2011r..

Podstawę prawną decyzji stanowią przepisy: art. 29 ust. 1, 2, 7 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1438, ze zm.), w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 173 - dalej ustawa o wspieraniu rozwoju), art. 5 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L nr 25, str. 8 z 28.1.2011, ze zm. - dalej rozporządzenie nr 65/2011), § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Programu rolnośrodowiskowego" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361, ze zm.).

W rozpoznawanej sprawie ustalono, że skarżący nie zrealizował zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Skarżący w dniu 4 maja 2011r. podjął pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 8 Ochrona gleb i wód, wariantu 8.3.1 - międzyplon ścierniskowy. W kolejnych latach Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w "[...]" (dalej Kierownik ARiMR, organ I instancji) przyznawał ww. płatność za powierzchnię uwzględnioną 14,78 ha (na rok 2011), 14,45 ha (na 2012r.), 5,00 ha (na rok 2013), 6,14 ha (na rok 2014).

Skarżący złożył w dniu 29 maja 2015r. na formularzu W-1/01 w Biurze Powiatowym w "[...]" wniosek o przyznanie płatności na rok 2015, w którym nie zadeklarował żadnej z działek rolnych do płatności rolnośrodowiskowej. Wobec zaniechania kontynuowania zobowiązania, Kierownik ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie przyznanych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych na ww. lata na mocy kolejnych decyzji: z dnia 12 grudnia 2011r. nr "[...]" – za 2011r., decyzji z dnia 3 grudnia 2012r. nr "[...]" – za 2012r., decyzji z dnia 22 października 2013r. nr "[...]" – za 2013r. oraz z dnia 17 października 2014r. nr "[...]"– za 2014r.. O powyższym poinformował beneficjenta zawiadomieniem z dnia 12 sierpnia 2015r..

Zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik: nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt.

W świetle powyższych ustaleń faktycznych, Sąd nie uznał zarzutów skargi. We wniosku o przyznanie płatności za 2015r., skarżący wskazał, że rezygnuje z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Wszczęcie postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej płatności, było konsekwencją rezygnacji z realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Skarżący dopiero w dniu 31 sierpnia 2015r. złożył zmianę do wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, z zadeklarowanymi działkami do płatności rolnośrodowiskowej, a także informację o realizowanym zobowiązaniu rolnośrodowiskowym w ramach PROW 2007-2013.

Złożenie przedmiotowej informacji po dniu 15 czerwca 2015r. uznaje się za przekroczenie terminu materialnoprawnego, które wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia uprawnienia do żądania przyznania płatności.

Wobec tego oświadczenie z dnia 31 sierpnia 2015r. o wysianiu gorczycy nie może być uznane jako potwierdzenie realizacji zobowiązania i spełnienie wymogów przewidzianych dla wariantu 8.3.1 - m.in. wykonanie po zbiorze plonu głównego siewu roślin jarych jako międzyplonu ścierniskowego do dnia 30 września. Dodatkowo wniosek o przyznanie płatności złożony w dniu 29 maja 2015r. nie może być uznany za informację o realizowanym zobowiązaniu rolnośrodowiskowym. Wniosek ten nie dotyczył płatności rolnośrodowiskowej, a ponadto zgodnie z § 23 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego złożenie takiej informacji ma charakter sformalizowany, czyli musi być dokonane na odpowiednim formularzu i w odpowiednim terminie.

Jak już zostało wskazane terminy do złożenia wniosku o przyznanie płatności maja charakter materialnoprawny. A zatem złożenie takiego wniosku po upłynie ustawowego terminu jest bezskuteczne. W konsekwencji nie wywołuje skutku prawnego wniosek skarżącego z dnia 31 sierpnia 2015r. na formularzu W-1/01 zmianę do wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, w której skarżący zadeklarował na działce rolnej A2 o powierzchni 3,47 ha grupę upraw - jęczmień ozimy, a w międzyplonie - gorczyca biała, z czego na działce ewidencyjnej nr 11, położonej w obrębie "[...]" - 1,68 ha, na działce ewidencyjnej nr 13, obręb "[...]" - 1,79 ha.

W związku z tym, że termin prawa materialnego jest nieprzywracalny, nie wywołuje skutku prawnego, w postaci wniosku o przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, oświadczenie skarżącego z 24 sierpnia 2015r.. W jego treści wyjaśnił on powody złożenia zmiany do wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 w dniu 31 sierpnia 2015r. oraz informację o realizowanym zobowiązaniu rolnośrodowiskowym w ramach PROW 2007-2013 z dnia 31 sierpnia 2015r..

Rezygnacja z realizacji wieloletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego skutkuje koniecznością zwrotu przyznanych płatności rolnośrodowiskowych za lata ubiegłe zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Rolnik ma prawo do skorzystania z programu rolnośrodowiskowego. Uprawnienia o charakterze finansowym są konsekwencją przystąpienia do programu i realizowaniem zadań określonych w danym programie. Natomiast jednostronne odstąpienie od programu wiąże się z obowiązkiem zwrotu przez producenta kwot otrzymanych za lata wcześniejsze. W przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych ( art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011).

Rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 i (UE) nr 65/2011 tracą moc z dniem 1 stycznia 2015 r. Rozporządzenia te stosuje się jednak nadal w stosunku do: wniosków o płatności bezpośrednie złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r..

W świetle powyższych ustaleń i rozważań prawnych Sąd nie uznał zarzutu skargi w przedmiocie naruszenia prawa procesowego. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo. Wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej nie stanowi obowiązku ingerowania w zakres żądania strony, gdy ten jest wyraźnie we wniosku określony. Wniosek o przyznanie płatności ma charakter sformalizowany, gdyż jest on składany na odpowiednim formularzu i w odpowiednim terminie. Termin do złożenia wniosku ma charakter materialnoprawny. W związku z tym jest on nieprzywracalny. W tej sytuacji za bezprzedmiotowy należy uznać zarzut skargi, że skarżący poniósł szkodę z powodu nieznajomości prawa, z winy pracowników Organu.

Realizacja obowiązków charakterze materialnoprawnym jest uzależniona od woli strony. W związku z tym organy administracji publicznej nie mają obowiązku pouczać stronę o prawach mających charakter materialnoprawny. Za skutki zaniechania w tym zakresie odpowiada wyłącznie skarżący.

Skarga okazała się bezzasadna i na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.