Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3060/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 5 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lipca 2017 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 roku numer [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia 31 października 2016 r. skarżący R. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] [...] z [...] października 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2016 roku.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 24 czerwca 2016 r. R. J. zwrócił się do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] o wydanie decyzji zezwalającej na usunięcie drzew i krzewów z nieruchomości położonej przy ulicy [...] oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], obręb ewidencyjny nr [...], stanowiącą własność Gminy Miasta [...]. Według skarżącego rosnące drzewa i krzewy utrudniają dostęp do jego działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...]. Marszałek Województwa [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak: [...], odmówił wszczęcia postępowania w powyższej sprawie, uzasadniając faktem, że skarżący nie może być stroną tego postępowania, (art. 61 § 1 k.p.a.). Jako podstawę odmowy uznania skarżącego za stronę organ wskazał art. 83 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, zgodnie z którym usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia na wniosek posiadacza nieruchomości za zgodą właściciela tej nieruchomości lub właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego. Natomiast z ustaleń organu I instancji przeprowadzonych na podstawie treści ewidencji gruntów wynikało, że przedmiotowa działka o numerze ewidencyjnym [...], jest własnością Gminy [...] i znajduje się w jej posiadaniu (Sąd Rejonowy w [...] prowadzi dla tej nieruchomości Księgę Wieczystą o numerze [...]). Wobec powyższego wnioskodawca nie mógł mieć, w myśl powołanej regulacji prawnej, statusu strony w postępowaniu o usunięcie z niej drzew i krzewów.

Od powyższego postanowienia R. J. złożył zażalenie podtrzymując swoje stanowisko. Wskazał, że przedmiotowe drzewa i krzaki uniemożliwiają mu dostęp do działki nr [...] będącej jego własnością. Jednocześnie powołał się na zaświadczenie [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. i z dnia [...] lipca 2015 r. oraz na wypis z rejestru gruntów [...] celem wykazania, że działka nr [...] stanowi drogę gminną wewnętrzną ogólnodostępną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. utrzymało w mocy ww postanowienie Marszałka Województwa [...]. Organ II instancji wskazał przede wszystkim na brak uprawnienia skarżącego do działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...] przy ul. [...] w [...], co tym samym w ocenie organu, zgodnie z art. 83 ust. 1-3 ustawy o ochronie przyrody, uniemożliwia skarżącemu skuteczne wystąpienie z przedmiotowym żądaniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że skarżący nie jest żadnym z podmiotów wymienionych we wskazanym przepisie, natomiast właścicielem nieruchomości stanowiącej dz. ew. nr [...] jest Gmina [...]. W konsekwencji powyższego skarżący nie ma legitymacji prawnej do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem.

Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] R. J. złożył skargę do tut. Sądu podnosząc, że został w rażący sposób pozbawiony statusu strony i możliwości wycięcia drzew i krzewów a tym samym pozbawiony dostępu do jego działki nr [...]. Taka sytuacja uniemożliwia skarżącemu gospodarcze wykorzystanie działki, stanowiącej jego własność zgodnie z jej przeznaczeniem. Skarżący podkreślił także, że w złożonym zażaleniu wykazał złożonymi dokumentami, iż działka nr [...] stanowi drogę gminną wewnętrzną ogólnodostępną, z którą jego działka nr [...] bezpośrednio graniczy dwoma bokami na odcinku ok. 190 m oraz, że z drogi gminnej wewnętrznej położonej na działkach nr [...], [...], [...], [...] i [...] korzysta dwunastu jej stałych użytkowników - właścicieli działek powstałych z podziału zlikwidowanego gospodarstwa rolnego, jako dostęp do drogi gminnej publicznej ul. [...].

W ocenie skarżącego Marszałek rażąco naruszył art.156 § 1 pkt. 2 kpa bowiem wydał rozstrzygnięcie oparte na fałszywych stwierdzeniach z naruszeniem prawa. Naruszony został także art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. Wskazał także na naruszenie art. 1 ustawy o drogach publicznych, który stanowi o prawie do korzystania z dobra publicznego, którym jest droga. Skarżący powołał się na orzeczenie SN z [...] marca 2002 r. [...], wskazujące na obowiązek zapewnienia wszelkiej niezbędnej ze społeczno-gospodarczego punktu widzenia łączności działki z drogą publiczną umożliwiając normalne gospodarcze korzystanie z nieruchomości. Jak wskazał, działka nr [...] stanowi jedyny dostęp działki skarżącego nr [...] do drogi publicznej ul. [...].

Skarżący do skargi załączył szereg dokumentów (kserokopii) i złożonych przy kolejnym piśmie. Z dołączonego do akt sprawy pisma skierowanego przez Miejski Zarząd Dróg w [...] do Urzędu Miasta [...] z dnia [...] października 2014 roku min. wynika, iż sporna nieruchomość tj. działka gruntu o nr [...] nie może zostać zakwalifikowana jako droga wewnętrzna gdyż nie spełnia ona niezbędnych warunków wynikających z przepisów art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Jednocześnie Zarząd poinformował, iż w sprawie zaliczenia m.in. tej działki do dróg wewnętrznych prowadzi od wielu lat szeroką korespondencje ze skarżącym. Następnie, z informacji wskazanej w piśmie skierowanej przez Urząd Miasta [...] do skarżącego z dnia 10 czerwca 2015 roku wystosowanego w odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 26 maja 2015 roku w sprawie pozbawiania drogi leżącej na działkach gruntu o nr ew. [...],[...], [...] [...] (obręb [...]) wynika, iż minimalnym wyznacznikiem uznania drogi za podlegającą utrzymaniu przez MZD jest utwardzenie terenu na potrzeby związane z ruchem pojazdów. Działki te nie są utwardzone. Natomiast wykaz dróg wewnętrznych został sporządzony w oparciu o dane geodezyjno-kartograficzne i umieszczono w nim wszystkie działki oznaczone symbolem "dr" poza drogami publicznymi oraz poza działkami na których zlokalizowane były ciągi komunikacyjne. Wykaz ten jednak podlega na bieżąco stałej weryfikacji, i w wyniku jednej z nich stwierdzono, iż na ww działkach nie znajduje się chociażby utwardzony ciąg komunikacyjny. Powyższe automatycznie powoduje, iż nie zachodzi konieczność aby miały być one utrzymywane w sposób przewidziany dla obiektów drogowych. W sytuacji kiedy na ww działkach powstanie droga lub teren zostanie utwardzony w sposób umożliwiający prowadzenie ruchu drogowego działka ta zostanie ponownie umieszczona w wykazie dróg wewnętrznych.

Z zaświadczenia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 roku natomiast wynika, że nieruchomość skarżącego nie posiada prawnego dostępu do drogi publicznej ul. [...]. Posiada ona nieformalnie dojazd do ul. [...] poprzez działki stanowiące własność podmiotów prywatnych i własność Gminy Miasto [...] (w tym dz. ew. nr [...]). Przy czym zgodnie z Uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 1999 roku unie stanowią one dróg wewnętrznych.

Konkludując skarżący wniósł o zobowiązanie organów do doprowadzenia drogi gminnej położonej na działce nr [...] do stanu przejezdności.

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie skargi. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zaskarżone do tut. Sądu postanowienie jest zgodne z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tut. Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymujące w mocy postanowienie Marszałka Województwa [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie w sprawie usunięcia drzew i krzewów usytuowanych na dz. ew. nr [...], obr. [...], przy ul. [...], stanowiącej własność Gminy Miasta [...].

Zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a., który stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia organów, odmowa wszczęcia postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydaje się, jeżeli zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Odmowa wszczęcia postępowania następuje zatem z przyczyn o charakterze formalnym (procesowym), które czynią stosowny wniosek niedopuszczalnym. Organ na tym etapie postępowania bada zatem, czy zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania, dokonując oceny, czy istnieją przesłanki procesowe uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku.

W tym miejscu należy wyjaśnić ogólne pojęcie strony postępowania administracyjnego, na którym opierały się organy administracji publicznej. Zawiera je art. 28 k.p.a., w myśl którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. O tym, czy strona ma interes prawny decyduje to, czy jej żądanie znajduje podstawę w materialnym przepisie prawa publicznego, a w szczególności prawa administracyjnego. Jeżeli akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej.

W przedmiotowym postępowaniu natomiast jako stronę konkretyzuje przepis szczególny tj. art. 83 ustawy o ochronie przyrody który stanowi, że usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy Kodeks cywilny - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Natomiast zgodnie z ustępem 2-gim ww przepisu zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez: 1) spółdzielnię mieszkaniową; 2) wspólnotę mieszkaniową, w której właściciele lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną zarządowi, zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2015 r. poz. 1892); 3) zarządcę nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa. Ponadto zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana także w przypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego lub posiadacza nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, niebędących podmiotem, o którym mowa w ust. 2.

Zgodnie z prawidłowymi ustaleniami organów w rozpatrywanej sprawie skarżący nie jest żadnym z podmiotów wymienionych w cytowanym wyżej przepisie, natomiast właścicielem nieruchomości stanowiącej dz. ew. nr [...] jest Gmina [...].

Ustawa ogranicza krąg osób, które mogą wnioskować o wydanie zezwolenia o wycięcie drzew i krzewów i którym tym samym służy przymiot strony w takim postępowaniu.

Nawet gdyby przyjąć, iż w istocie skarżący ma tytuł do korzystania z przedmiotowej nieruchomości, jest jej posiadaczem, to jednak mając na uwadze przepis art. 90 w/w ustawy, iż czynności wskazane w art. 83-89 - usuwanie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy – z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu – wykonuje starosta bądź marszałek województwa, skarżący nie mógłby skutecznie wystąpić o udzielenie mu przedmiotowego zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów celem udrożnienia dostępu do jego nieruchomości.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego, jaki może mieć skarżący w żądaniu zawartym w ww wniosku. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć bowiem każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej. Jednakże, pomimo że skarżący niewątpliwie ma interes faktyczny w tym, żeby do jego działki została doprowadzona droga gminna wewnętrzna to jednak nie wystarcza on aby skutecznie dochodzić swoich racji w drodze zainicjowanego przez skarżącego niniejszego postępowania. Konieczne jest bowiem wykazanie istnienia interesu prawnego wynikającego z konkretnego przepisu prawa. Powołany powyżej i mający zastosowanie w sprawie niniejszej wyklucza możliwość rozpoznania żądania skarżącego. Z akt sprawy wynika, czego Sąd ma świadomość, iż skarżący prowadzi długotrwałą, wieloletnią korespondencję z organami i podejmuje różnego rodzaju próby umożliwiające mu udrożnienie dojazdu do drogi publicznej. Jednakże przedmiotowy wniosek, z uwagi na brak po stronie skarżącego legitymacji, o czym stanowią ww przepisy, nie mógł zostać przez Marszałka Województwa [...] pozytywnie rozpoznany. Jednocześnie należy wskazać, że skarżący nie pozostaje pozbawiony środków prawnych. Istnieją bowiem podstawy do wystąpienia w drodze cywilnej do sądu powszechnego o ustanowienie służebności drogi koniecznej celem umożliwienia skarżącemu dojazdu do drogi publicznej, który nie został mu ustanowiony w drodze umowy czy orzeczenia Sądu. Tym bardziej, że tylko w jednym fragmencie tj. około 190 m. przejazd odbywa się przez przedmiotową działkę, zaś w pozostałym zakresie przez nieruchomości będące we własności osób fizycznych, a zatem całość drogi objętej przejazdem skarżącego powinna zostać formalnie uregulowana.

Odnosząc się natomiast do zarzutu niezgodności rozstrzygnięć organów obu instancji z wyrokiem tut. Sądu Administracyjnego o sygn. IV SA/Wa 2293/12, wskazać wypada, że niniejsze postępowanie dotyczyło odmowy wszczęcia postępowania sprawie usunięcia drzew i krzewów z działki nr [...] obręb [...], zaś wskazane przez skarżącego orzeczenie dotyczyło jego wniosku o wydanie zaświadczenia celem potwierdzenia danych znajdujących się w zasobach ewidencyjno – geodezyjnych, w sprawie dostępu do drogi publicznej i który nie został merytorycznie rozpoznany.

Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów wskazanych w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Z tych wszystkich względów należy uznać, iż rozstrzygniecie organu zasługuje na aprobatę zaś skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).