Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 347/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 par. 1, art. 18, art. 59 par. 1,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 40 p;ar. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

UZASDADNIENIE

Decyzją z dnia [...]maja 1997 r. Prezydent Miasta L. nakazał J. G. rozbiórkę budynku usługowo-handlowego znajdującego się na działce przy Al. K. 130A w L., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 29 lipca 1997 r., kiedy Wojewoda, rozpoznając odwołanie J. G., utrzymał ją w mocy, zaś w dniu 5 listopada 1998 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie prawomocnym wyrokiem, sygn. akt II SA/Lu [...]/97, oddalił skargę na ww. decyzję Wojewody L. z dnia [...] lipca 1997 r. W dalszej kolejności Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2001 r. odroczył wykonanie rozbiórki przedmiotowego obiektu określając końcowy termin na 31 grudnia 2001 r.

Upomnieniem z dnia [...] listopada 2010 r., wezwano M. G. (następcę prawnego J. G.) do wykonania obowiązku wynikającego z przywołanej wyżej decyzji, informując o zagrożeniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Następnie w dniu [...] grudnia 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystawił tytuł wykonawczy w stosunku do M.. G., wraz z klauzulą o skierowaniu do przymusowego wykonania określonego w nim obowiązku o charakterze niepieniężnym, poprzez zastosowanie grzywny w celu przymuszenia i wykonania zastępczego.

Wystawiony tytuł wykonawczy, zawierający pouczenie o prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, doręczono pełnomocnikowi zobowiązanej 9 grudnia 2010 r.

M. G. pismem z dnia 15 grudnia 2010 r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, formułując jednocześnie wniosek o "umorzenie postępowania egzekucyjnego, przede wszystkim na podstawie art. 56 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej". Jej zdaniem organ nie doręczył je skutecznie upomnienia.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego z dnia 1 grudnia 2010 r.

Uzasadniając to stanowisko wyjaśnił, że w sprawie nie zachodzi przesłanka stypizowana w art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem doręczając pełnomocnikowi zobowiązanej M. G. w dniu 8 listopada 2010 r. upomnienie wierzyciel wypełnił dyspozycję określoną w art. 15 tej ustawy. Z treści pełnomocnictwa z dnia 11 czerwca 2003 r. udzielonego adw. D. P. wynika umocowanie "do prowadzenia we wszystkich instancjach administracyjnych i sądowych wszelkich spraw związanych z nakazem rozbiórki obiektu położonego w L. przy Alei K. 130a". Zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., który w art. 40 § 2 stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.

Z tych względów - w ocenie organu - wierzyciel miał prawo doręczyć upomnienie pełnomocnikowi zobowiązanej.

W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu M. G. wnosząc o uchylenie wydanego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego zakwestionowała stanowisko organu pierwszej instancji wskazując w pierwszej kolejności, że w sprawie miało miejsce doręczenie zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego, który w rzeczywistości nie stanowi odpisu lecz oryginał, co jest niezgodne z art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji doprowadziło to do naruszenia art. 28a tej ustawy. Organ nie przedstawił bowiem wymaganego tym przepisem urzędowego dokumentu wykazującego przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego, co jest warunkiem koniecznym do wystawienia na niego tytułu wykonawczego. Ponadto M. G. podniosła, że wbrew argumentacji organu w sprawie nie zostało doręczone upomnienie, bowiem doręczenie upomnienia pełnomocnikowi ustanowionemu w sposób wskazany w udzielonym pełnomocnictwie z dnia 11 czerwca 2003 r. warunku tego nie spełnia.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji uznając, iż nie narusza ono prawa.

W szczególności organ odwoławczy podniósł, że zarzuty zobowiązanej nie znajdują uzasadnienia w art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to przepis reguluje przypadki umorzenia postępowania. Brak bowiem przeszkód o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest niemożliwe lub niecelowe.

Za niezasadne organ odwoławczy uznał stanowisko, co do błędnego określenia osoby zobowiązanej do wykonania obowiązku. Bezspornym bowiem jest, że M. G. jest właścicielem nieruchomości, w stosunku do której jest orzeczony nakaz rozbiórki. Ponadto w sprawie prawidłowo postąpiono kierując upomnienie do pełnomocnika zobowiązanej.

W skardze do Sądu M. G. powtórzyła zarzuty zażalenia dotyczące nie doręczenia upomnienia, które zamiast jej zostało doręczone pełnomocnikowi. Ponadto organ naruszył art. 28a ustawy, gdyż w tytule wykonawczym w polu nr 25 wskazano J. G.. Natomiast jako osobę zobowiązaną wskazano M. G., nie wykazując przy tym na podstawie jakich dokumentów obowiązek ten przeszedł na skarżącą. Ponadto powtórzyła, że w sprawie miało miejsce doręczenie zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego, który w rzeczywistości nie stanowi odpisu lecz oryginał, co jest niezgodne z art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji doprowadziło to do naruszenia art. 28a tej ustawy.

Nadto skarżąca podniosła, iż organ odwoławczy rozpoznał zażalenie nie pochodzące od strony postępowania. Organ w uzasadnieniu wskazał bowiem, że "treść złożonego zażalenia "A" S.A. nie znajduje swojego uzasadnienia", czym naruszył art. 7, art. 12 i art. 28 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, iż zarzuty skargi są bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna albowiem zaskarżone nią postanowienie nie narusza prawa.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa", w szczególności art. 59 § 1 ustawy, w którym to enumeratywnie wymienia się przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Spór w sprawie sprowadza się właśnie do odpowiedzi na pytanie czy organy egzekucyjne zasadnie odmówiły skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego dnia 1 grudnia 2010 r.

Zgodnie z art. 59 § 1 ustawy, postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z perspektywy przywołanego przepisu stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna ze wskazanych przez ustawę przyczyn uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca pismem z dnia 15 grudnia 2010 r. zwróciła się do organów egzekucyjnych o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc początkowo, że zobowiązanemu nie doręczono upomnienia i dodając następnie, że w sprawie zachodzi również błąd co do osoby zobowiązanego, które to przesłanki stanowią podstawę umorzenia postępowania określoną w art. 59 § 1 pkt 4 i pkt 7 ustawy.

W sprawie bezspornym jest, iż w obrocie prawnym pozostaje decyzja administracyjna będąca źródłem orzeczonego wobec skarżącej obowiązku. Bezspornym również jest, iż obowiązek ten nie został dotychczas wykonany.

Egzekucja administracyjna może być wszczęta jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku (co w sprawie nastąpiło dnia 31 grudnia 2001 r.), przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego (art. 15 § 1 ustawy). Jak wynika z akt postępowania administracyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystosował na podstawie tego przepisu upomnienie, doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 8 listopada 2010 r. W związku z tym zupełnie nietrafne są zarzuty strony dotyczące braku uprzedniego doręczenia skarżącej upomnienia. W zakresie tego zarzutu racje ma jedynie skarżąca wskazując, iż wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, o czym stanowi art. 26 § 5 ustawy.

Należy jednak zastrzec, że przepisu tego nie należy rozumieć literalnie, jak to czyni skarżąca. Przez obowiązek doręczenia upomnienia zobowiązanemu, należy również rozumieć obowiązek jego doręczenia pełnomocnikowi podmiotu zobowiązanego, jeżeli podmiot ten go ustanowił. Zgodnie bowiem z treścią art. art. 40 § 2 k.p.a. mającego zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 ustawy, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Nie może zatem budzić wątpliwości, iż doręczenie tytułu wykonawczego pełnomocnikowi skarżącej, dodatkowo wobec jednoznacznej treści umocowania (vide: k. 48 akt adm.) jest skuteczne.

W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne. Strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów. (vide: postanowienie SN z dnia 9 września 1993 r., III ARN 45/93, OSNCP 1994, z 5, poz. 112).

Nietrafny jest również zarzut, że w sprawie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego do wykonania obowiązku. W sprawie organy jako podmiot zobowiązany wskazały skarżącą mimo, iż ostateczna decyzja określająca obowiązek rozbiórki została skierowana do J. G. W tym zakresie wskazać należy, iż prawo własności nieruchomości jest prawem zbywalnym i dziedzicznym, co skutkuje powstaniem następstwa prawnego a tym samym przejściem z mocy prawa obowiązku administracyjnego na następcę prawnego zobowiązanego. Zgodnie bowiem z art. 28a zdanie pierwsze ustawy, w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy.

Przepis ten dotyczy więc sytuacji, gdy na skutek czynności cywilnoprawnej dochodzi do zmiany właściciela rzeczy, z którą związany jest egzekwowany obowiązek. W sytuacji zatem przejęcia praw do nieruchomości objętej nakazem rozbiórki, podmiotem zobowiązanym do wykonania tego obowiązku jest jej nowy właściciel, w stosunku do którego organ obowiązany jest do wystawienia tytułu wykonawczego. Przyjęcie odmiennego poglądu i założenie, że nakaz rozbiórki orzeczony ostateczną decyzją nie podlega wykonaniu w wypadku zmiany właściciela obiektu byłoby niezgodne z prawem. Ponadto uniemożliwiałoby wykonanie decyzji i umożliwiałoby obejście prawa przez przeniesienie prawa własności po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę. O przejęciu przez skarżącą obowiązku rozbiórki stanowi ponadto jednoznacznie treść § 8 umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, znajdującej się w aktach sprawy.

W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, że błędnie w sprawie ustalono podmiot zobowiązany, co uprawniałoby do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wpisanie natomiast w polu nr 25 tytułu wykonawczego J. G. wynika wyłącznie z tego, że treść obowiązku wskazana w sentencji decyzji powinna literalnie odpowiadać treści obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, co jednakże z uwagi na zmianę właściciela nieruchomości objętej nakazem rozbiórki nie jest tożsame z oznaczeniem zobowiązanego, którym bezspornie jest M. G.

Organy również nie mogły uwzględnić zarzutu dotyczącego doręczenia skarżącej odpisu tytułu wykonawczego, który w jej ocenie nie stanowi odpisu lecz oryginał. Zarzut ten nawet gdyby uznać go za prawdziwy nie mieści się w katalogu przesłanek zawartych w art. 59 § 1 ustawy, warunkujących umorzenie postępowania administracyjnego. Przepis ten zawiera bowiem wyliczenie taksatywne, co oznacza, że inne przyczyny nie mogą stanowić podstawy umorzenia.

Natomiast za nie mający wpływu na wynik sprawy należało uznać uchybienie organu odwoławczego polegające na błędnym określeniu w jednym punkcie decyzji podmiotu, który wniósł zażalenie. Wskazanie na str. 2, akapit 5 decyzji, że zażalenie złożyła "A" S.A. zamiast M. G. należy bowiem traktować jako oczywistą omyłkę pisarską. Treść uzasadnienia decyzji jednoznacznie wskazuje, iż przedmiotem oceny organu odwoławczego było zażalenie M. G., a nie innego podmiotu.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.