Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SAB/Łd 1/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu
Powołane przepisy: article: art. 53 § 2b, art. 149 § 1a, art.161 § 1 pkt 3, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 12 § 1 i 2, art. 35 § 1, 3 i 5, art. 36 § 1 i 2, art. 37 § 1 pkt 2,
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 109 ust. 1,2,3,5
journal: Dz.U. 2020 poz 35
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Dnia 30 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. V. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wojewody Łódzkiego do załatwienia wniosku skarżącej M. V.; 2. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałym zakresie oddala skargę; 5. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. V. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarżąca – M.V., reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego - matkę (która ustanowiła w sprawie profesjonalnego pełnomocnika), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wojewodę [...] w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając naruszenie art. 12 § 1 w związku z art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej - kpa), z uwagi na prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób opieszały, powierzchowny I nieefektywny, gdyż – jak wywodziła skarżąca – wykonywane w jego toku czynności były podejmowane w dużych odstępach czasu.

Skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie; 2) stwierdzenie, że organ administracji – tj. Wojewoda [...]– dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie od Wojewody [...] na rzecz Skarżącej, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej - ppsa) sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł; a także 4) przyznanie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, iż podaniem z sierpnia 2021 r. skarżąca wniosła o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Zaznaczyła przy tym, iż zgodnie z art. 35 § 3 kpa załatwienie tej sprawy powinno nastąpić w terminie miesiąca. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę, iż w toku postępowania organ występuje z zapytaniami do innych organów (Policji, Straży Granicznej) należałoby przyjąć, iż terminem krańcowym jest termin 2 miesięcy. Skarżąca wskazała również, iż zgodnie z art. 36 § 1 kpa o każdym niezałatwieniu sprawy w terminie organ administracji publicznej jest zobowiązany zawiadomić strony - podając przyczyny zwłoki oraz wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W ocenie skarżącej w przedmiotowym postępowaniu mamy do czynienia z jego przewlekłością, gdyż organ nie wydał rozstrzygnięcia przez okres prawie 4 miesięcy, a co za tym idzie uchybił dyspozycji art. 35 § 3 kpa. Skarżąca podniosła, iż postępowanie w sprawie udzielenia jej zezwolenia na pobyt czasowy znacząco przekracza normy regulujące czas trwania postępowania, a zwłoka w rozpoznaniu sprawy nie znajduje żadnego uzasadnienia w przepisach prawa. Natomiast dokonując skutków przewlekłości postępowania skarżąca podniosła, iż w czasie oczekiwania na decyzję merytoryczną jest ona pozbawiona możliwości korzystania z pełni praw przysługujących osobie posiadającej zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, np. wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy. Istotne jest przy tym to, że postępowanie dotyczy małoletniego dziecka, które jest wyłącznie pod opieką samotnej matki, która posiada zezwolenie na pobyt czasowy, a brak zezwolenia na pobyt córki nie pozwala na swobodne o krótkoterminowe przekroczenie granicy celem odwiedzin rodziny. Ponadto, w ocenie skarżącej przewlekłość organu w załatwieniu sprawy, daje jej prawo do ubiegania się o przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł, która to kwota nie przekracza połowy kwoty wynikającej z art. 154 § 6 w zw. z 149 § 2 ppsa i będzie stanowić formę rekompensaty. Wysokość wnioskowanej kwoty wydaje się tym bardziej uzasadniona, że przez cały ten czas skarżąca pozostaje w niepewności co do swojej przyszłości, a nadto towarzyszy jej ciągłe poczucie bezsilności.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że w dniu 12 sierpnia 2021 r. Skarżąca złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy podając - jako cel – pobyt z matką. Dalej wyjaśniono, iż w dniu 23 września 2021 r. wpłynęły do organu dokumenty dotyczące skarżącej poświadczone za zgodność z oryginałem przez notariusza tj. kopia paszportu, powiadomienie o nadaniu numeru pesel, zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt czasowy, odpis zupełny aktu urodzenia oraz umowa o pracę matki skarżącej. Wojewoda [...] wskazał również, iż w dniu 15 listopada 2021 r. wpłynęło doń ponaglenie skarżącej, które – wraz z odpisem akt sprawy - zostało przekazane organowi II instancji. Organ wskazał też, iż w dniu [...] wydał decyzję w sprawie - udzielając skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy.

Odnosząc się do zarzutu skargi, iż przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa Wojewoda [...] wskazał, iż w jego ocenie w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uznanie, że postępowanie było prowadzone z rażącym naruszeniem prawa. Dalej, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 35 § 3 kpa, organ wyjaśnił, iż w toku postępowania wystąpiły okoliczności wymienione w art. 35 § 5 kpa. Wskazano, iż złożenie wniosku, ponaglenia oraz dokumentów dotyczących wniosku w różnych jednostkach organizacyjnych [...] Urzędu Wojewódzkiego, które położone są pod różnymi adresami w Ł.a także w innych miejscowościach - wpłynęło na czas procedowania przedmiotowej sprawy. Podkreślono również, iż w chwili składania przedmiotowego wniosku organ procedował już 23656 postępowań administracyjnych, co przełożyło się na wydłużony czas oczekiwania na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych oraz wydanie decyzji. Zwrócono też uwagę na braki kadrowe oraz panujący w okresie prowadzonego postępowania stan epidemii, który wiązał się z koniecznością wprowadzenia ograniczeń w bezpośredniej obsłudze klientów organu, oraz ze zmienionym systemem pracy organu – co miało na celu ochronę zdrowia zarówno pracowników organu, jak i jego klientów, a także wiązało się z koniecznością zapobiegania rozprzestrzeniania się koronawirusa SARS-Co-V-2.

Odnosząc się do roszczeń pieniężnych skarżącej w wysokości 1000 zł organ zaznaczył, iż nie wykazała ona istnienia szkody ani nie uzasadniła jej wysokości. Zaznaczono przy tym, iż zarówno skarżąca jak i jej matka posiadają paszporty biometryczne, na podstawie których bez przeszkód mogą odbywać podróże w ramach ruchu bezwizowego do kraju pochodzenia.

W konkluzji Wojewoda [...] wskazała, iż całokształt okoliczności sprawy wskazuje – w jego organu – że postępowanie nie było prowadzone w sposób przewlekły z rażącym naruszeniem prawa. A co za tym idzie wniosek o oddalenie skargi jest uzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest częściowo zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) - dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przy czym na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy zaznaczyć, że strona skarżąca wyczerpała środki zaskarżenia w toku postępowania administracyjnego, czyniąc zadość regulacji zawartej w art. 53 § 2b ustawy ppsa, tj. skarga została wniesiona po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jak bowiem wynika z akt sprawy w dniu 15 listopada 2021 r. do Wojewody [...] wpłynęło ponaglenie skarżącej na niezałatwienie jej wniosku z dnia 12 sierpnia 2021 r. o zezwolenie na pobyty czasowy zaś skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania została złożona do sądu administracyjnego (za pośrednictwem platformy ePUAP) w dniu 6 grudnia 2021 r. Został więc wyczerpany tryb postępowania określony w art. 53 § 2b ppsa.

Samo pojęcie przewlekłości postępowania nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy ppsa. Z kolei w art. 37 § 1 pkt 2) kpa pojęcie to - "przewlekłość" - jest utożsamiane z sytuacją, gdy "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy". Tym samym więc dokonując jego interpretacji należy sięgnąć do terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 kpa oraz wymóg prowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady określonej w art. 12 kpa, zgodnie z którą organy administracji powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem wówczas, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, musi być przy tym dokonywana na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować więc będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu jej załatwienia. Należy mieć bowiem na uwadze, iż jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest – wyrażona w art. 12 § 1 i 2 kpa – zasada jego szybkości, a jej istota sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania, co w ocenie sądu miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Zapewnieniu stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału w sprawie i wpływu na przebieg postępowania służą rozwiązania prawne przyjęte w art. 35 - 37 kpa. W myśl art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Równocześnie, jak wynika z art. 35 § 5 kpa do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Co więcej, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Jak wynika z akt sprawy w rozpoznawanej sprawie obowiązek ten nie został zrealizowany przez organ administracji.

W ocenie sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy mamy do czynienia z przewlekłością postępowania w rozpoznaniu wniosku skarżącej.

Z zebranego materiału dowodowego wynika bowiem, że skarżąca w dniu 12 sierpnia 2021 r. złożyła w organie administracji wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który został uzupełniony o kolejne dokumenty (poświadczone przez notariusza za zgodność z oryginałem) w dniu 23 września 2021 r. Wniosek ten został jendak rozpoznany w dniu 15 grudnia 2021 r. – w aktach sprawy decyzja udzielająca stronie skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu połączenia się z rodziną. Tym samym więc wniosek skarżącej załatwiono – Wojewoda wydał w tej sprawie decyzję administracyjną – niemniej jednak nastąpiło to po 4 miesiącach, a co za tym idzie doszło do przekroczenia terminu określonego w art. 35 § 3 kpa. Zaznaczyć należy, że sprawa załatwienia wniosku Skarżącej z dnia 12 sierpnia 2021 r. nie była szczególnie skomplikowana, przy czym trzeba mieć na uwadze i to, iż kompletem dokumentów organ dysponował dopiero od dnia 23 września 2021 r. W świetle zarzutów skarżącej nie może też ujść uwadze i to, że obowiązek o którym mowa w art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (dalej - ucudz.) – polegający na tym, że przed wydaniem decyzji o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wojewoda zwraca się do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także do konsula właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub do innych organów z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego – w niniejszej sprawie nie miał zastosowania. W myśl bowiem art. 109 ust. 5 ucudz. przepisu art. 109 ust. 1 ucudz. nie stosuje się do cudzoziemca, który w dniu złożenia wniosku nie ukończył 13. roku życia. Zatem przepis ten, art. 109 ust. 1 ucudz. nie miał zastosowania do skarżącej, a więc przy ocenie zachowania terminu do załatwienia sprawy nie trzeba było uwzględniać określonych w art. 109 ust. 2 i 3 ucudz. terminów na przekazanie informacji, o której mowa w art. 109 ust. 1 ucudz. – w niniejszej sprawie Wojewoda [...] nie zwracał się bowiem do wymienionych w treści art. 109 ust. 1 ucudz. organów o udzielenie stosownych informacji. Zatem znaczne przekroczenie określonego w art. 35 § 3 kpa terminu na załatwienia wniosku skarżącej z dnia 12 sierpnia 2021 r. oznacza, że w sprawie miało miejsce przewlekłe prowadzenie postępowania.

W świetle powyższego sąd nie znalazł żadnych okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opisane wyżej nieprawidłowości w działaniu organu. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że bez znaczenia dla uznania, że organ działał przewlekle są ewentualne kłopoty kadrowe danej jednostki, choć oczywiście znaczący wzrost ilości wpływających wniosków przy zbyt małej obsadzie urzędników może powodować opóźnienia w rozpoznaniu wniosków i rejestrowaniu wydanych decyzji. Obowiązkiem organu jest bowiem takie zorganizowanie pracy w podległym urzędzie, aby wiążące organ terminy z kpa były dotrzymywane. Właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki.

W ocenie sądu przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wniosku skarżącej z dnia 12 sierpnia 2021 r. nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Wskazać należy, że istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości, oczywistość stwierdzonego naruszenia. Przy czym ocena ta powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w tym czasu bezczynności, jak i jej powodów. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a ppsa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyrok NSA: z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19). Nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, ale musi być ono znaczne bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków czyli również terminów załatwienia sprawy. Wymienione przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Nadto rażące naruszenie prawa musi być pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

W niniejszej sprawie okoliczność, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa wynika z analizy całego zebranego materiału dowodowego. Wprawdzie organ w sposób znacznym przekroczył termin do załatwienia sprawy skarżącej, która nie była sprawą nadmiernie skomplikowaną (sam organ nie podnosił aby sprawa skarżącej była trudna, czy pracochłonna), a co za tym idzie powinna ona zostać załatwiona najpóźniej w terminie miesięcznym, o którym mowa w art. 35 § 3 kpa – niemniej jednak podejmował w tym czasie czynności procesowe oraz rozpoznał wniosek skarżącej wydając w dniu 15 grudnia 2021 r. decyzję administracyjną w niniejszej sprawie. Pod uwagę należy również wziąć i to, że wniosek z dnia 12 sierpnia 2021 r. został w dniu 23 września 2021 r. uzupełniony przez skarżącą, która następnie – w dniu 15 listopada 2021 r. – wniosła ponaglenie do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców, ten z kolei wydał w tej sprawie w dniu 23 grudnia 2021 r. postanowienie. Podkreślić też należy, że – jak wynika z akt sprawy - Wojewoda Łódzki podejmował czynności w sprawie: w dniu 11 października 2021 r. skontaktowano się telefonicznie z pełnomocnikiem przedstawicielki ustawowej skarżącej wzywając ją do przesłania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy; a w dniu 29 listopada 2021 r. doręczył przedstawicielce ustawowej skarżącej zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wraz ze stosownymi pouczeniami, a następnie w dniu 15 grudnia 2021 r. zakończono prowadzone postępowanie decyzją zezwalającą na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie sądu przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa gdyż sprawa nie była rozpoznawana w nadmiernie długim czasie. Wniosek skarżącej został rozpoznany po ok 4 miesiącach po jego złożeniu. Nie jest to nadmiernie długi czas w porównaniu do przewlekłości występującej w innych tego typu sprawach rozpoznawanych w tutejszym sądzie. Należy też podkreślić, że po stronie organu nie było celowego unikania rozpoznania wniosku, nie miało także miejsca celowe lekceważenie wniosku ani zła wola organu w rozpoznaniu wniosku. Nierozpoznanie wniosku strony wynikało z dużej bardzo ilości wpływających spraw (na co zwrócił uwagę organ administracji – równocześnie procedowano 23656 wniosków) i trudności kadrowych - i choć okoliczności te nie mają wpływu dla oceny przekroczenia terminów określonych w kpa i nie stanowią okoliczności wyłączających stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, to dla oceny, czy stan przewlekłości miał charakter rażącego naruszenia prawa nie pozostają bez znaczenia. Zdaniem sądu opóźnienie w podjęciu działania w zakresie wniosku strony nie świadczy ani o złej woli organu, ani o poważnym zaniedbaniu, ani nie przesądza o lekceważącym traktowaniu skarżącej czy ciążących na organie obowiązków. Z tych też względów uznać należało, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Odnosząc się do żądania przyznania na rzecz strony sumy pieniężnej to stwierdzić należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. W przedmiotowej sprawie sąd uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku i przyznania na rzecz strony sumy pieniężnej. W sprawie nie doszło bowiem do rażącego naruszenia przepisów postępowania, a w uzasadnieniu skargi nie powołano żadnych szczególnych okoliczności dotyczących strony, uzasadniających przyznanie sumy pieniężnej, w szczególności odnoszących się do doznanej krzywdy i uszczerbku w związku z nierozpoznaniem wniosku w terminie. Niezgodny z prawdą jest argument podniesiony w skardze, że w okresie oczekiwania na wydanie decyzji pozbawiona była możliwości wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy, a tym samym nie mogła swobodnie i krótkoterminowo przekraczać granicy celem odwiedzin rodziny, co więcej przez ten czas skarżąca pozostawała w niepewności co do swojej przyszłości i stale towarzyszyło jej poczucie bezsilności. Jak słusznie jednak zauważył Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę zarówno skarżąca jak i jej przedstawicielka ustawowa posiadają paszporty biometryczne, na podstawie których mogą bez przeszkód odbywać podróże w ramach ruchu bezwizowego do kraju pochodzenia. Nie zachodzi więc konieczność przyznania skarżącej rekompensaty.

Wskazać należy, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwe działającej administracji publicznej. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji. W ocenie sądu, skarżąca nie uzasadniła wniosku o przyznanie sumy pieniężnej. Przyznanie sumy pieniężnej, jak zaznaczono wyżej, obok funkcji prewencyjnej pełni funkcję kompensacyjną, mającą na celu wyrównanie uszczerbku (krzywdy, straty), jakich doznała strona na skutek przewlekle prowadzenia postępowania przez organ administracji, które to okoliczności powinny zostać wyraźnie wskazane i uzasadnione przez stronę skarżącą w treści wnoszonej skargi (wyroki NSA z: 19.12.2017 r., sygn. akt I OSK 1685/17, 03.07.2018 r., sygn. akt II OSK 2954/17, publ. CBOSA). Jak wskazał NSA w wyroku z 29.04.2020 r. sygn. akt I OSK 3094/19 (publ. CBOSA), "wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącego argumentacją". Skarżąca nie podał żadnych konkretnych okoliczności wskazujących na fakt poniesienia przez niego uszczerbku, straty czy krzywdy, które są wynikiem przewlekłości prowadzanego postępowania, a które wymagałyby zrekompensowania. Zdaniem sądu, żądaniu sumy pieniężnej, winno towarzyszyć szczegółowe uzasadnienie odnoszące się do konkretnych okoliczności, uzasadniających żądanie przyznania podanej w skardze sumy pieniężnej. W niniejszej sprawie takie uzasadnienie żądania skarżącej nie zostało przedstawione. Wobec tego, że nie wykazano aby wskutek przewlekle prowadzonego postępowania strona skarżąca poniosła jakiś uszczerbek, stratę lub krzywdę, sąd oddalił jej żądanie o przyznanie sumy pieniężnej.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest częściowo zasadna. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Z uwagi na to, że w trakcie postępowania sądowego organ administracji decyzją z dnia [....] rozpoznał wniosek strony skarżącej – wydając decyzję zezwalającą jej na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art.161 § 1 pkt 3 ppsa, sąd umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Łódzkiego do rozpoznania wniosku strony skarżącej z dnia 12 sierpnia 2021r. (pkt 1 wyroku). Na podstawie art.149 § 1a ppsa sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 wyroku). Z uwagi na to, że żądanie przyznania sumy pieniężnej nie jest zasadne sąd oddalił skargę w pozostałej części (pkt 4 wyroku).

Na podstawie art. 200 ppsa sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na ogólną sumę kosztów złożyło się: 480 zł – wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, 100 zł – wpis sądowy i 17 zł – opłata kancelaryjna.

a.l.