Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 84/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia del. WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.N. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 12 kwietnia 2019 r. Wójt Gminy [...] (dalej także "Wójt") wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta [...] (dalej także "Prezydent") poprzez wskazanie Prezydenta jako organu właściwego do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej i ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wskazał, że Prezydent przekazał Wójtowi wniosek B.N. o "umieszczenie w domu pomocy społecznej", powołując się na art. 59 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 poz. 1507 t.j.), "u.p.s.". B.N. ma 87 lat, mieszka w S. Z uwagi na jej wiek i zły stan zdrowia jej syn na czas niniejszego postępowania zawarł z DPS "[...]" w R. umowę o sprawowanie całodobowej opieki nad matką - pobyt zaczął się 21 lutego 2019 r. Jest to dom prywatny, nieprowadzony na zlecenie jednostek samorządu terytorialnego, w którym miesięczny koszt pobytu wynosi 3600 zł i środków na ten pobyt starczy jedynie na dwa miesiące. W dniu 14 lutego B. N. złożyła wniosek do Prezydenta o skierowanie do domu pomocy społecznej i umieszczenie w domu "[...]" w O. Zdaniem Wójta B. N. nie zamieszkuje w miejscowości R., gdyż pobyt ten umotywowany jest jedynie jej stanem zdrowia i ma charakter interwencyjny. W ocenie wnioskodawcy S. pozostaje obecnie miejscem zamieszkania B. N.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta [...] wniósł o wskazanie Wójta Gminy [...] jako organu właściwego w sprawie.

W uzasadnieniu wskazał, że w DPS w R. B. N. zamieszkała bez skierowania. Pomimo wyjazdu kilka dni wcześniej złożyła wniosek o skierowanie do DPS w O., który został przekazany Wójtowi. Z samej treści tego wniosku wynika, że B. N. miała i ma zamiar stałego przebywania w R., a następnie docelowo w O. W ustawie o pomocy społecznej nie zdefiniowano pojęcia "miejsce zamieszkania", od którego uzależniona jest właściwość organu w niniejszej sprawie. Prezydent, powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OW 239/17, podniósł, że należy przyjąć ogólną definicję tego pojęcia z kodeksu cywilnego. Stan faktyczny sprawy wskazuje, że B. N. na stałe zamieszkuje w DPS w R., bowiem faktycznie tam przebywa i nie wyraża chęci dalszego przebywania w S.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...], jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku B. N. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508), "u.p.s.", decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy w sprawach świadczeń z pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Jak słusznie zauważył Prezydent Miasta [...] w odpowiedzi na wniosek powyższa ustawa nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do art. 25 k.c. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się więc dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zauważyć również należy, że przerwa w faktycznym przebywaniu w miejscu zamieszkania, nawet długotrwała, nie pozbawia danej osoby miejsca stałego zamieszkania.

Biorąc powyższe pod uwagę wskazać należy, że na dzień składania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej miejscem zamieszkania B. N. był S. – tam przebywała z zamiarem stałego pobytu. W przedmiotowym wniosku z 14 lutego 2019 r. wskazała, że z uwagi na wiek i problemy zdrowotne ubiega się o skierowanie do domu pomocy społecznej "[...]" w O. Z tych samych przyczyn postanowiła wyjechać transportem medycznym do prywatnego domu opieki w R. Z treści wniosku można wywieść, że pobyt w prywatnym domu opieki jest tymczasowy, najprawdopodobniej do dnia rozpatrzenia jej wniosku, bowiem miejscem jej docelowego pobytu ma być O.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego od 14 lutego 2019 r. stan faktyczny w niniejszej sprawie nie zmienił się na tyle, żeby móc stwierdzić, że B. N. zmieniła miejsce zamieszkania. Wprawdzie wyjechała z S., jednak jej pobyt w R. ma jedynie przejściowy charakter związany z jej problemami zdrowotnymi. Z wywiadu środowiskowego wynika, że w S. wciąż posiada mieszkanie i do tej pory ta miejscowość stanowiła jej miejsce zamieszkania. Nie dotarła jeszcze do deklarowanego miejsca stałego pobytu, bowiem oczekuje na rozpatrzenie wniosku. Zgodnie z art. 28 kodeksu cywilnego można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania, nadto polskie prawo nie przewiduje "przejściowego" miejsca zamieszkania. W ocenie Sądu B. N. dopełni czynności zmiany miejsca zamieszkania dopiero w momencie dotarcia do miejscowości, w której zadeklarowała, że chce przebywać z zamiarem stałego pobytu.

Z powyższych względów uznać należało, że właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta S.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.