Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 665/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant referent-stażysta Renata Tomaszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2009 rok uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.), art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE) z 2004 r., nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18-58), art. 53 § 1, art. 55, art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. (WE) z 2 grudnia 2009r., Nr L 316, str. 65 - 112), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...], nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych przez J. F. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2009.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu [...] J. F. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności na rok 2009. Do wniosku został dołączony materiał graficzny.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we [...] przyznał J. F. płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w wysokości 583,03 zł.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we [...] stwierdził nieważność decyzji z dnia [...].

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie.

Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z uwagi na zmianę adresu zamieszkania strony wniosek o przyznanie płatności na rok 2009 został przekazany do Biura Powiatowego ARiMR w [...] .

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] odmówił przyznania J. F. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009.

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości 583,03 zł.

Od powyższej decyzji J. F. złożyła odwołanie, w którym wnosząc o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wskazała, że w 2011 roku samosiejki brzozy zostały wykarczowane, a przeprowadzona następna w gospodarstwie rolnym kontrola nie wykazała żadnych uchybień. Powierzchnia użytków rolnych, jest w ocenie skarżącej zgodna z powierzchnią działek zadeklarowaną we wniosku. Ponadto skarżąca wskazała również, że jest osobą samotną i znajduje się trudnej sytuacji zdrowotnej i majątkowej. Przedstawiała dokumentację medyczną, rentową oraz wypisy z rejestru gruntów.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor ARIMR w [...] utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że zasady i tryb dochodzenia nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności reguluje art. 29 ustawy o ARiMR, który stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. l, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. Do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności.

Dyrektor ARiMR podkreślił, że decyzją z dnia [...] zostały przyznane J. F. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w łącznej wysokości 583,03 zł. W wyniku stwierdzenia nieważności powyższej decyzji i następnie wydania w dniu 27 września 2013r. decyzji o odmowie przyznania przedmiotowych płatności, od której strona nie złożyła odwołania, przekazane na konto beneficjenta, na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we [...] z dnia [...], środki pieniężne stały się "nienależne."

Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie administracyjne dotyczące przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych poprzedza postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Kwestia przyznania skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2009 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji z dnia dniu [...]. Decyzja ta nie została przez stronę zaskarżona i tym samym stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji, przez co strona zgodziła się z poczynionymi ustaleniami faktycznymi i związanymi z tym konsekwencjami. W przedmiotowym postępowaniu Kierownik Biura Powiatowego był zatem zobowiązany do ustalenia, czy beneficjent pobrał nienależne lub nadmierne płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2009.

Mając na uwadze fakt, że od decyzji o odmowie przyznania płatności, strona nie wniosła odwołania i stała się decyzją ostateczną, obowiązkiem Kierownika Biura Powiatowego stało się wypełnienie dyspozycji zawartej w art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Przepis ten stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl art. 73 ust. 3 tego rozporządzenia, odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych. Zgodnie z art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L Nr 280 z 13.10.2012, str. 2), zwanego dalej rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) Nr 937/2012, w odniesieniu do decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wydawanych od dnia [...], odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Stosownie zaś do art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 56 § l i § 3 Ordynacji podatkowej, stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2 %, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8 %. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, stawkę odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Na dzień wydania i doręczenia zaskarżonej decyzji stawka odsetek za zwlokę od zaległości podatkowych wynosiła 10 % kwoty zaległości w stosunku rocznym (Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 4 lipca 2013 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych) i może ulec zmianie. Odpowiednie zastosowanie przywołanych powyżej regulacji do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności oznacza, że kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, ustalonych niniejszą decyzją należy zwrócić w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Kwestie przedawnienia reguluje art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, który stanowi, zwrot płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres miedzy datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

W niniejszej sprawie wypłata płatności na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów, uznanych za nienależnie pobrane nastąpiła w dniu 11 marca 2010 roku, natomiast decyzja z dnia 27 września 2013 roku, którą należy uznać za pierwsze powiadomienie strony przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona stronie w dniu 1 października 2013 roku, a więc przed upływem 4 lat od dokonania płatności.

Zgodnie natomiast z treścią art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Zatem zgodnie z przytoczoną powyżej regulacją obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie znajduje zastosowanie pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek: płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy oraz błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Ponadto w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstanie wyłącznie wówczas, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

W niniejszej sprawie, zdaniem organu odwoławczego nie zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Zasadą jest, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone. Celem wyjątków od tej zasady, określonych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd organu spowodował wypłatę nienależnych lub nadmiernych płatności i brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika. Jednocześnie zgodnie z ww. regulacją, nawet jeśli płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy i nawet jeśli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeśli nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej odroczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W przedmiotowej sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2009, przekazane na rachunek bankowy skarżącej w dniu [...] nie wynikały z pomyłki ARiMR, ponieważ w dacie wydania decyzji o przyznaniu płatności z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we [...] ustalił stan faktyczny w oparciu o deklarację strony zawartą we wniosku o przyznanie płatności, co oznacza, że decyzja z dnia [...] musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Natomiast Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] , rozpatrując sprawę przyznania J. F. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, uwzględnił w decyzji z dnia [...] powierzchnię działek rolnych uprawionych do płatności, która wynosiła 0,98 ha i nie spełniała warunku minimalnej powierzchni uprawnionej do przyznania płatności tj. 1ha. Zatem w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez producenta rolnego nienależnie pobranych płatności bezpośrednich na rok 2009, określone w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Ponadto organ zauważył, że cytowany przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a ustawy o Agencji, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wyplata. Obejmuje więc swoim zakresem nienależne lub nadmierne pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy w oparciu o decyzję, która następnie została wzruszona, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Ustalając wysokość środków podlegających zwrotowi nie ma więc znaczenia, z jakich powodów pierwotna decyzja na podstawie której doszło do wypłaty środków, została następnie wzruszona (w tym, czy można dopatrzeć się jakichkolwiek nieprawidłowości po stronie skarżącej czy organu). Istotne jest, że z zachowaniem właściwego trybu dana decyzja została wzruszona i że w następstwie tego ponownie orzeczono o zakresie uprawnień strony skarżącej.

Organ odwoławczy stwierdził, że obowiązkiem osoby ubiegającej się o przyznanie przedmiotowej płatności jest zaznajomienie się z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa oraz złożenie wniosku, w którym wykazane zostaną dane zgodne ze stanem faktycznym na gruncie. Skoro skarżąca wystąpiła o przyznanie określonych świadczeń publicznych i oświadczyła, że znane są jej zasady ich przyznawania, to należy uznać, że znane jej były zasady ich przyznawania w całokształcie. W ocenie organu istotne znaczenie ma to, że strona wniosek podpisała, składając oświadczenia i przyjmując na siebie zobowiązania wymienione na str. 6/6 wniosku. Zatem w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez producenta rolnego nienależnie pobranych płatności, określone w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy pozostaje również sposób rozdysponowania przez skarżącą środków przyznanych tytułem płatności, jak i sytuacja rodzinna, zdrowotna i majątkowa strony.

Ponadto organ zauważył również, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, póz. 1051, ze zm.), w myśl którego kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych jednolitej płatności obszarowej, wsparcia specjalnego, oddzielnej płatności do owoców miękkich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Łodzi skarżąca wskazała, że w roku 2009 na zadeklarowanych do płatności gruntach były samosiejki brzozy, o których nie wiedziała, że należy je wykarczować. Zostały wykarczowane w 2011 roku, natomiast w 2012 roku została przeprowadzona w gospodarstwie rolnym kontrola w wyniku której nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Wskazując na swój zły stan zdrowia, trudną sytuację życiową i materialną skarżąca wniosła o umorzenie nienależnie pobranych płatności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W niniejszej sprawie organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przpisy ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. nr 98 poz.634 z późn. zm.) oraz przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE) z 2004 r., nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18-58).

Zgodnie z treścią art.29 ust.1 wymienionej ustawy ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

` W myśl art.,.73 ust,.1 rozporządzenia nr 796/2004 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

Zgodnie z treścią art.73 ust.4 wymienionego rozporządzenia obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest, iż J. F. pobrała nienależną płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009r.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że decyzją organu I instancji z dnia [...] skarżącej przyznano Jednolitą Płatność Obszarową do powierzchni 1,15 ha w wysokości 583,03 zł. Płatność ta została przekazana J. F. w dniu [...]. Następnie decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego AR i MR we [...] stwierdził nieważność decyzji z [...] z powodu jej wydania z rażącym naruszeniem prawa (art.156 § 1 pkt.2 K.p.a.). Po wniesieniu odwołania przez skarżącą decyzją z dnia [...]. Prezes AR i MR utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. Następnie decyzją organu I instancji z [...] odmówiono J. F. przyznania płatności bezpośrednich na 2009r. Decyzję tę doręczono skarżącej w dniu [...] i nie wniosła ona od niej odwołania. Decyzja z [...] stała się zatem ostateczna.

Nie ulega wątpliwości, że J. F. pobrała nienależną płatność bezpośrednią na 2009r. Przyznano ją bowiem decyzją z [...], która została wyeliminowana z obrotu prawnego zaś ostateczną decyzją z [...]. odmówiono przyznania płatności. Skoro zatem skarżącej przyznano płatność bezpośrednią na 2009r. na podstawie decyzji wyeliminowanej z obrotu prawnego a następnie odmówiono jej przyznania płatności to oznacza, że wcześniej wypłacona płatność jest płatnością nienależnie pobraną.

Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma treść przepisu art.73 ust.4 rozporządzenia nr 796/2004, który stanowi, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie ma zastosowania po spełnieniu dwóch następujących przesłanek: po pierwsze gdy płatność została dokonana na skutek pomyłki organu oraz po drugie gdy błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Obie przesłanki muszą zostać spełnione łącznie.

Przede wszystkim należy podnieść, że skarżąca została powiadomiona o decyzji o zwrocie po upływie dwunastu miesięcy od dnia płatności. Wypłata płatności miała miejsce [...] zaś o decyzji o zwrocie skarżącą powiadomiono w dniu [...].

Jeżeli chodzi o pierwszą przesłankę określoną w art.73 ust.4 rozporządzenia nr 796/2004 (płatności dokonano wskutek pomyłki organu) to przez pojęcie "pomyłka" należy rozumieć sąd, postępek niezgodny z rzeczywistością lub obowiązującymi normami, mylne mniemanie, błąd (Uniwersalny słownik języka polskiego po red. S.Dubisza wyd. PWN Warszawa 2003r. tom 3 str.341).

W niniejszej sprawie organy administracji obu instancji uznały, iż nie doszło do pomyłki organu gdyż w dacie wydania decyzji o przyznaniu płatności ([...]) ustalono stan faktyczny w oparciu o deklarację strony. Teza ta jest lakoniczna i nie w pełni można się z nią zgodzić.

J. F. faktycznie zadeklarowała do płatności bezpośrednich dwie działki o łącznej powierzchni 1,15 ha (0,50 ha + 0,65 ha). Przed wydaniem decyzji w przedmiocie jej wniosku organ I instancji przeprowadził jednak kontrolę administracyjną w wyniku której ustalił, ż powierzchnia stwierdzona wynosi 1,08 ha. Ponieważ jednak różnica mieściła się w granicach błędu (nie przekraczała 0,1 ha i nie była większa od 20 % powierzchni zadeklarowanej) płatność przyznano do powierzchni 1,15 ha. Organ I instancji przeprowadził zatem kontrolę w oparciu o system informacji geograficznej i ustalił powierzchnię stwierdzoną – 1,08 ha. Mimo dysponowania ortofotomapami organ I instancji dokonał nieprawidłowego pomiaru i błędnie określił powierzchnię działek kwalifikujących się do płatności. Wadliwość działania organu I instancji stwierdzono w decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego AR i MR we [...] z [...] ustalając, że dopuścił się on rażącego naruszenia prawa (art.156 § 1 pkt.2 K.p.a.) a mianowicie rażąco naruszono art.7 ust.1, art.3 ust.2 pkt.1 i 2 ustawy z 26 stycznia 2007r. w związku z art.7 i 77 § 1 K.p.a. oraz art.17 rozporządzenia nr 73/2009. Należy zaznaczyć, że kontrolę administracyjną przeprowadzono przed a nie po przyznaniu płatności. W sytuacji gdy organ I instancji przeprowadził kontrolę przed przyznaniem płatności to winien ją przeprowadzić prawidłowo i prawidłowo ustalić faktyczną powierzchnię kwalifikującą się do płatności. Skoro w niniejszej sprawie organ I instancji przeprowadził kontrolę przed przyznaniem płatności i uczynił to nieskutecznie to, w ocenie sądu, przyznanie płatności nastąpiło wskutek pomyłki organu. W przekonaniu sądu błąd organu I instancji w określeniu powierzchni kwalifikującej się do płatności należy traktować jako jego pomyłkę w rozumieniu art.73 ust.4 rozporządzenia nr 796/2004.

W przekonaniu sądu nie może być tak, że organ I instancji przeprowadza wadliwie kontrolę administracyjną i w oparciu o jej wyniki przyznaje płatność zaś później organ odwoławczy stwierdza nieważność tej decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa to w takim przypadku nie ma miejsca pomyłka organu I instancji tak jak przyjęto to w niniejszej sprawie. W sytuacji gdy organ I instancji przez przyznaniem płatności przeprowadza kontrolę administracyjną to winien ją wykonać skutecznie i ustalić prawidłowo powierzchnię kwalifikującą się do płatności. Skoro jednak popełnia błąd ustalając wielkość powierzchni stwierdzonej to tym samym dochodzi do wypłaty płatności wskutek pomyłki organu.

Odmienna sytuacja byłaby gdyby rolnikowi przyznano płatność obszarową do powierzchni przez niego zadeklarowanej zaś kontrolę przeprowadzono by nie przed ale po przyznaniu płatności. W takim przypadku nie można by uznać, że płatności dokonano wskutek pomyłki organu. Sytuacja taka nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie.

Należy zaznaczyć, że niemal identyczna sytuacja jak w niniejszej sprawie była przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w wyroku z 11 października 2013r. w spr. III SA/Łd 383/13. W sprawie tej organ I instancji przeprowadził kontrolę administracyjną, ustalił wielkość powierzchni stwierdzonej i przyznał rolnikowi płatność do tej powierzchni. Następnie okazało się, że pomiaru dokonano wadliwie. W związku z czym stwierdzono nieważność decyzji o przyznaniu płatności i wydano decyzję o odmowie przyznania płatności. Po czym określono rolnikowi kwotę nienależnie pobranych płatności i decyzja ta została zaskarżona do sądu. W sprawie III SA/Łd 383/13 WSA w Łodzi uwzględnił skargę zaś wskutek zaskarżenia tego wyroku przez Agencję NSA wyrokiem z dnia 4 marca 2015r. w spr. II GSK 109/14 oddalił skargę kasacyjną. W sprawie III SA/Łd 383/13 sąd uznał, że skoro organ I instancji przeprowadził kontrolę administracyjną, ustalili powierzchnię stwierdzoną i przyznał do niej płatność zaś później okazało się, iż pomiary wykonano wadliwie i stwierdzono nieważność decyzji o przyznaniu płatności to w takim przypadku wypłata płatności nastąpiła wskutek pomyłki organu. Sąd w sprawie III SA/Łd 383/13 uznał, że w sytuacji gdy kontrolę przeprowadzono przed rozpoznaniem wniosku rolnika o przyznanie płatności to winna ona być skuteczna czyli prawidłowo przeprowadzona. Jeżeli natomiast pomiary wykonano wadliwie i na ich podstawie przyznano płatność to doszło do wypłaty płatności wskutek pomyłki organu w rozumieniu art.73 ust.4 rozporządzenia nr 796/2004.

W niniejszej sprawie stan faktyczny jest niemal identyczny jak w sprawie III SA/Łd 383/13. Przed przyznaniem płatności organ I instancji także przeprowadził kontrolę administracyjną, która ustaliła wielkość powierzchni stwierdzonej (1,08 ha), która w zasadzie potwierdziła powierzchnię zadeklarowaną przez skarżącą (1,15 ha) gdyż różnica mieściła się w granicach dopuszczalnego błędu. W istocie wyniki kontroli administracyjnej potwierdziły wielkość powierzchni działki jaką zadeklarowała J. F. Dopiero później okazało się, że kontrolę przeprowadzono wadliwie zaś organ I instancji dopuścił się rażącego naruszenia prawa. W związku z czym sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w sprawie III SA/Łd 383/13 i uznał, że do wypłaty płatności doszło wskutek pomyłki organu w rozumieniu art.73 ust.4 rozporządzenia nr 796/2004. Pogląd organów administracji, iż do takiej pomyłki nie doszło, nie zasługuje na uwzględnienie.

Jeżeli chodzi o drugą przesłankę, o której mowa w art.73 ust.4 wymienionego rozporządzenia (błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika) to organy administracji jej nie omówiły. W uzasadnieniach decyzji organów obu instancji brak jest rozważań w tym zakresie. W sytuacji gdy przesłanka ta nie została omówiona to nie można skontrolować prawidłowości tezy organów, że nie zostały spełnione warunki określone w art.73 ust.4. Nie wiadomo bowiem dlaczego przyjęto taką tezę. Brak rozważań organów w tej kwestii uniemożliwia skontrolowanie prawidłowości toku rozumowania przyjętego w zaskarżonej decyzji.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje, że skarżącej przyznano płatność bezpośrednią po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej, która potwierdziła, iż powierzchnia działek zadeklarowanych przez skarżącą w zasadzie odpowiadała powierzchni stwierdzonej w czasie kontroli (różnica mieściła się w granicach błędu) a dopiero później ustalono, że organ I instancji dopuścił się rażącego naruszenia prawa. W istocie do wypłaty płatności doszło wskutek pomyłki organu. Organy administracji błędnie przyjęły, że taka pomyłka ze strony organu nie miała miejsca a ponadto nie omówiły drugiej przesłanki uzasadniającej odstąpienie od obowiązku zwrotu nienależnej płatności, o której mowa w art.73 ust.4 rozporządzenia nr 786/2004. Organy naruszyły zatem przepis art.73 ust.4 wymienionego rozporządzenia oraz art.3 ust.2 pkt.1 i 2 ustawy z 26 stycznia 2007r. i art.107 § 3 K.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1 i 3 p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 3 marca 2014r.

W ocenie sądu w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania przepisu art.145 § 3 p.p.s.a. i umorzenia postępowania administracyjnego. Nie zostały bowiem wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy a w szczególności to czy spełnione zostały przesłanki z art.73 ust.4 rozporządzenia nr 796/2004. W związku z czym na obecnym etapie postępowania brak było podstaw do umarzania postępowania administracyjnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy ponownie ocenić całość zebranego materiału dowodowego pod kątem spełnienia przesłanek, o których mowa w art.73 ust.4 rozporządzenia nr 796/2004 i po wnikliwej analizie wydać rozstrzygnięcie w sprawie, które winno odpowiadać wymogom określonym w art.107 § 3 K.p.a.

b.a.