Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 292/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant Izabela Kaliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz skarżącej J.M. kwotę 191 zł (sto dziewięćdziesiąt jeden) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Minister Edukacji i Nauki decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania J.M. od decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] września 2005 r. nr [...] odmawiającej nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu podano, iż decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] [...] Kurator Oświaty odmówił J.M. nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. Odmowę uzasadniono brakiem akceptacji komisji kwalifikacyjnej.

Po rozpatrzeniu odwołania J.M. Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Po odbyciu dodatkowego 9-miesięcznego stażu, w okresie od dnia [...] września 2004 r. do dnia [...] maja 2005 r., J.M. w dniu [...] czerwca 2005 r. ponownie złożyła wniosek do [...] Kuratora Oświaty o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela dyplomowanego. W dniu [...] sierpnia 2005 r. komisja kwalifikacyjna powołana przez [...] Kuratora Oświaty orzekła o niewydaniu J.M. akceptacji na stopień nauczyciela dyplomowanego.

Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] [...] Kurator Oświaty odmówił J.M. nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. Decyzję uzasadniono brakiem akceptacji komisji kwalifikacyjnej.

Po zbadaniu w wyniku odwołania zainteresowanej materiału dowodowego i analizie stanu faktycznego i prawnego sprawy, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 9b ust. 1 pkt 3 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1a - 3 ustawy - Karta Nauczyciela warunkiem nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego nauczycielowi zatrudnionemu w szkole jest: spełnianie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Na podstawie art. 9b ust. 6 w związku z art. 9b ust. 1 i 9b ust. 4 pkt 3 ustawy - Karta Nauczyciela, nauczycielowi, który nie spełnia ww. warunków organ sprawujący nadzór pedagogiczny odmawia nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego w drodze decyzji administracyjnej.

Ubiegająca się o awans zawodowy J.M. jest zatrudniona na stanowisku nauczyciela języka angielskiego w L. i legitymuje się dyplomem ukończenia wyższych studiów zawodowych w zakresie organizacji przetwarzania danych - specjalność: statystyka z 1984 r., dyplomem ukończenia wyższych studiów magisterskich w zakresie organizacja i przetwarzanie danych - specjalność: informatyka z 1986 r., świadectwem ukończenia studium pedagogicznego z 1991 r. świadectwem Certificate in Advanced En-glish z 2003 r., świadectwem ukończenia kursu kwalifikacyjnego z zakresu nauczania języka angielskiego z 2002 r. oraz świadectwem ukończenia studiów podyplomowych w zakresie przekładu z 2004 r. W okresie od dnia [...] września 2004 r. do dnia [...] maja 2005 r. odbyła dodatkowy staż na stopień nauczyciela dyplomowanego i w dniu [...] czerwca 2005 r. otrzymała pozytywną ocenę dorobku zawodowego. W dniu [...] sierpnia 2005 r. J.M. nie otrzymała akceptacji komisji kwalifikacyjnej powołanej przez [...] Kuratora Oświaty.

W świetle powołanych wyżej przepisów ustawy - Karta Nauczyciela, organ sprawujący nadzór pedagogiczny jest związany merytorycznym stanowiskiem komisji kwalifikacyjnej w sprawie udzielenia (bądź nieudzielenia) nauczycielowi akceptacji: nauczycielowi, który nie uzyskał akceptacji komisji kwalifikacyjnej odmawia się nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego (art. 9b ust. 6 ustawy - Karta Nauczyciela). Zarówno kurator oświaty, jak i organ rozpatrujący odwołanie od decyzji odmawiającej nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego, nie mają kompetencji do merytorycznego weryfikowania odmowy udzielenia akceptacji przez komisję kwalifikacyjną.

Do przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego [...] Kurator Oświaty powołał komisję kwalifikacyjną, której skład ustalono zgodnie z przepisami art. 9g ust. 3 ustawy - Karta Nauczyciela oraz § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. Nr 260, poz. 2593). Komisja kwalifikacyjna w dniu [...] sierpnia 2005 r. dokonała analizy dorobku zawodowego na podstawie przedłożonej przez wnioskodawczynię dokumentacji, spełniającej wymogi formalne oraz przeprowadzonej rozmowy w obecności wymaganego kworum do podejmowania rozstrzygnięć. Każdy z członków komisji ocenił spełnianie przez J.M. wymagań niezbędnych do uzyskania stopnia nauczyciela dyplomowanego, określonych w § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli według skali punktowej od 0 do 10. Przydzielono następującą ilość punktów: 6,5,5,5,4.

Zgodnie z § 13 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r., komisja kwalifikacyjna orzekła o niewydaniu akceptacji na stopień nauczyciela dyplomowanego, ponieważ średnia arytmetyczna uzyskanych przez wnioskodawczynię punktów, obliczona zgodnie z § 13 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. wyniosła 5, tj. mniej niż 7. Uzasadnienie punktacji zawarto w protokole z przebiegu pracy komisji, sporządzonym zgodnie z § 14 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, w którym J.M. nie zgodziła się z oceną komisji kwalifikacyjnej i stwierdziła, że celem odbycia dodatkowego stażu jest uzupełnienie nieuznanych przez komisję wymagań na stopień nauczyciela dyplomowanego, organ odwoławczy stwierdził, iż nie ma jednak podstaw do przyjęcia takiego poglądu. Ani przepisy ustawy - Karta Nauczyciela, ani rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli nie zawierają odrębnych regulacji dla postępowania kwalifikacyjnego prowadzonego po odbyciu przez nauczyciela dodatkowego stażu. Komisja kwalifikacyjna powołana w toku tego postępowania dokonuje oceny spełniania przez nauczyciela wymagań na stopień nauczyciela dyplomowanego, określonych w § 8 ust. 2 rozporządzenia. Wymagania te nie muszą być zrealizowane przez nauczyciela w okresie stażu, co wynika z art. 9c ust. 3a i art. 9d ust. 7 ustawy - Karta Nauczyciela. W świetle tych przepisów nauczycielowi mianowanemu, ubiegającemu się o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego, za spełnienie odpowiednich wymagań, o których mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia, uznaje się także jego odpowiedni dorobek zawodowy ze szczególnym uwzględnieniem okresu od dnia uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego. Nauczyciel mianowany może złożyć wniosek o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego w okresie 3 lat od dnia otrzymania pozytywnej oceny dorobku zawodowego za okres stażu. Dorobek zawodowy nauczyciela za okres stażu podlega natomiast ocenie ze strony dyrektora szkoły, w ramach oceny dokonanej w trybie określonym w przepisie art. 9c ust. 6 ustawy - Karta Nauczyciela.

Komisja kwalifikacyjna rozpatrująca wniosek J.M. działała zgodnie z procedurą określoną w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. i oceniła spełnianie przez wnioskodawczynię wymagań niezbędnych do uzyskania stopnia nauczyciela dyplomowanego, zawartych w przepisie § 8 ust 2 rozporządzenia. Nie ma zatem podstaw prawnych i merytorycznych do kwestionowania tej oceny, chociaż ocena ta nie spełnia oczekiwań wnioskodawczyni.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.M. zarzuciła powyższej decyzji Ministra Edukacji i Nauki naruszenie prawa materialnego, a w szczególności § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego nauczycieli (Dz. U. Nr 60, poz. 2593) w związku z art. 9g ust. 3 ustawy - Karta Nauczyciela przez powołanie komisji kwalifikacyjnej w niewłaściwym składzie. Ponadto podniosła też zarzut naruszenia procedury postępowania wynikającej z § 8 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia, polegającej na "wybiórczym" traktowaniu jej dorobku zawodowego.

Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji [...] Kuratora Oświaty, ustalenie jej prawa do otrzymania stopnia nauczyciela dyplomowanego oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi stwierdziła, iż jest nauczycielem szkoły podstawowej, a zatem do komisji powinni byli zostać powołani eksperci języka angielskiego zatrudnieni w szkole podstawowej. Nie zgodziła się też z oceną komisji, wskazując, iż jej przewodnicząca potwierdziła spełnienie wymogów formalnych pięciu spośród sześciu zadań, podczas gdy komisja orzekła, że nie spełnia ona wymagań obejmujących zadania określone w § 8 ust. 2 pkt 4 lit. a, b, e. Tymczasem wymogi określone tym przepisem zostały uznane za spełnione przez komisję kwalifikacyjną już w 2004 r.

Minister Edukacji i Nauki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i odnosząc się do podniesionych zarzutów, stwierdził m.in., iż członkowie komisji znają specyfikę pracy w szkole podstawowej i posiadają specjalność zawodową eksperta legitymującego się dyplomem ukończenia studiów magisterskich w zakresie filologii angielskiej odpowiadającą każdemu typowi i rodzajowi szkoły, w której naucza się języków obcych. Podkreślił też, iż ustalenia komisji kwalifikacyjnej rozpatrującej sprawę J.M. w dniu [...] lutego 2004 r. nie były wiążące dla komisji kwalifikacyjnej rozpatrującej sprawę w dniu [...] czerwca 2005 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego, a w szczególności nie przyznaje odpowiednich praw czy świadczeń, jak też nie nakłada obowiązków, a jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw zasługuje na uwzględnienie.

Warunkiem nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3 ustawy - Karta Nauczyciela, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Podkreślić przy tym trzeba, że organ podejmujący decyzję w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego związany jest stanowiskiem komisji kwalifikacyjnej w sprawie udzielenia bądź nieudzielenia nauczycielowi akceptacji. Nauczycielowi, który nie spełnia powyższych warunków, organ sprawujący nadzór pedagogiczny odmawia nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego w drodze decyzji administracyjnej, ze wskazaniem warunków, których nauczyciel nie spełnia (art. 9b ust. 6 w związku z art. 9b ust. 1 i ust. 4 pkt 3 ustawy Karta Nauczyciela).

Organ więc, przed wydaniem decyzji w przedmiocie nadania wnioskodawczyni awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego, uprawniony był przede wszystkim do oceny przebiegu czynności postępowania kwalifikacyjnego, pod kątem zgodności z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r., wydanego na podstawie delegacji zawartej w przepisie art. 9g ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, iż wymienione rozporządzenie reguluje między innymi tryb działania komisji kwalifikacyjnych. Organ zobowiązany był zatem ocenić, czy protokół z przebiegu prac komisji kwalifikacyjnej spełnia przesłanki określone w § 13 ust. 3 i § 14 ust. 1 rozporządzenia.

W punkcie III.B protokołu komisji wymieniono szczegółowo pytania, jakie członkowie komisji zadali skarżącej podczas przeprowadzonej z nią rozmowy kwalifikacyjnej, brak jednak informacji o udzielonych przez skarżącą odpowiedziach na postawione pytania. Trudno bowiem uznać za wypełnienie przez komisję dyspozycji wynikającej z tego przepisu w zakresie informacji o udzielonych przez skarżącego odpowiedziach, treść zawartą w punkcie III.Ad 1, 2, 3 protokołu. Zdaniem Sądu, nie jest to informacja o udzielonych przez skarżącą odpowiedziach na poszczególne pytania wymienione w punkcie III.B protokołu (informacja w rozumieniu § 14 ust. 1 pkt 4 powołanego rozporządzenia MENiS z dnia 1 grudnia 2004 r.), ale ocena komisji.

Oczywiście ocena komisji kwalifikacyjnej jest wiążąca dla organu wydającego decyzje. Niemniej jednak ocena ta powinna być uzasadniona - zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, poprzez wskazanie powodów, które przyczyniły się do jej wydania, z uwzględnieniem wymagań kwalifikacyjnych na stopień nauczyciela dyplomowanego, określonych w § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. Ocena ta powinna się znaleźć również w uzasadnieniu decyzji, zwłaszcza odmownej, bowiem jej adresat tylko poprzez odwołanie do organu wyższego stopnia, który z mocy art. 9h powołanej ustawy - Karta Nauczyciela sprawuje nadzór nad czynnościami komisji kwalifikacyjnej, może zakwestionować brak należytej oceny, co jest wadą postępowania kwalifikacyjnego. Tymczasem z uzasadnienia zawartego w protokole komisji kwalifikacyjnej, jak i zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Kuratora Oświaty, nie wynika dlaczego skarżąca nie spełnia wymagań niezbędnych do uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego, określonych w § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, stanowisko organu, jakoby komisja kwalifikacyjna dokonała rzeczowej analizy dokumentacji i jej oceny nie ma usprawiedliwionych podstaw. Otóż uzasadnienie komisji oceniającej wykonanie przez nauczyciela wymagań określonych w § 8 ust. 2 pkt 4 lit. a, b, e zawarte w punkcie V protokołu sprowadza się jedynie do stwierdzenia, iż w opinii ekspertów "oba programy przedstawiają niską wartość merytoryczną", "wnioskodawczyni jest wpisana do ewidencji egzaminatorów OKE gimnazjów w części humanistycznej i recenzentów MENiS do kwalifikowania do użytku szkolnego podręczników do j. angielskiego, nie wykonywała wymienionych funkcji" oraz że przedstawiona dokumentacja i rozmowa nie potwierdza wykonywania zadań na rzecz oświaty, pomocy społecznej lub postępowania w sprawach nieletnich we współpracy ze wskazanymi instytucjami. Przede wszystkim w ocenie tej brak jest wyjaśnienia dlaczego programy te przedstawiają niską wartość merytoryczną i dlaczego przedstawiona dokumentacja i rozmowa, której treść nie została zresztą w protokóle odnotowana nie potwierdza wykonywania zadań na rzecz oświaty, zwłaszcza że komisja kwalifikacyjna w 2004 r. uznała ten wymóg za spełniony.

Zgodnie z § 10 wymienionego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r., organ powołujący komisję kwalifikacyjną lub komisję egzaminacyjną dla nauczyciela ubiegającego się o stopień awansu zawodowego, ustalając skład komisji, zapewnia w niej udział ekspertów o specjalności odpowiadającej typowi i rodzajowi szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony oraz specjalności zawodowej nauczyciela. Przepis ten ma brzmienie kategoryczne i w przeciwieństwie do poprzednio obowiązującego § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 r. brak jest możliwości odstąpienia od zapewnienia obsady komisji odpowiadającej typowi i rodzajowi szkoły. Powoływanie się organu na fakt, iż wchodzący w skład komisji eksperci zajmujący stanowisko nauczyciela szkoły zawodowej i liceum ogólnokształcącego byli wcześniej zatrudnieni w szkole podstawowej, znają jej specyfikę i mają specjalność zawodową eksperta odpowiadającą każdemu typowi szkoły nie jest właściwym interpretowaniem powyższego przepisu. W ocenie Sądu, przepis ten zakłada związek członków komisji z danym typem i rodzajem szkoły, w której uczy oceniany nauczyciel.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja [...] Kuratora Oświaty wydane zostały z naruszeniem art. 9b ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela w związku z § 10, § 12 ust. 3 i § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 260, poz. 2593) i dlatego na podstawie art. 145 § 1 ust. 1a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto w myśl art. 200 i art. 205 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.