Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 717/96
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 1997-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Bank
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Teza: Kupno i sprzedaż przez bank akcji dopuszczonych do obrotu publicznego jest działalnością gospodarczą, a dochód uzyskany z tej działalności nie jest zwolniony od podatku dochodowego od osób prawnych.

TEZY

Kupno i sprzedaż przez bank akcji dopuszczonych do obrotu publicznego jest działalnością gospodarczą, a dochód uzyskany z tej działalności nie jest zwolniony od podatku dochodowego od osób prawnych.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzut strony skarżącej dotyczy naruszenia przez organ art. 37 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych. W szczególności kwestią sporną jest rozstrzygnięcie, czy dochód uzyskany przez skarżący Bank w 1993 r. z obrotu akcjami dopuszczonymi do obrotu publicznego podlegał zwolnieniu z podatku dochodowego. Organy podatkowe uznały, że nie ma podstaw do określenia podatku dochodowego od osób prawnych za 1993 r. w wysokości innej niż wynikająca z zeznania ostatecznego złożonego przez Bank w dniu 16 maja 1994 r. Wynikająca z tego zeznania kwota podatku jest - zdaniem organu - podatkiem należnym. Organ stwierdził, że w świetle art. 37 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy dochód osiągnięty przez Bank nie jest dochodem wolnym od podatku, bowiem sprzedaż akcji była prowadzona w ramach wykonywanej działalności gospodarczej tj. działalności, którą bank zajmuje się profesjonalnie. Organ powołuje się przy tym na powołany wyżej wpis do rejestru handlowego oraz zapis w statucie Banku. W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że Bank w ramach swojej działalności gospodarczej na podstawie uzyskanego zezwolenia Komisji Papierów Wartościowych za pośrednictwem swojego biura maklerskiego dokonywał obrotu akcjami we własnym imieniu i na rachunek dającego zlecenie, czyli Banku.

Bank - wywodzi organ - zlecał dokonanie obrotu swemu wyodrębnionemu finansowo i organizacyjnie domowi maklerskiemu, zatem dochód ze sprzedaży akcji nie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego. Ponadto organ wskazuje, że obrót akcjami, dokonywany w ten sposób cechował stały charakter powtarzalności działań, uczestnictwo w obrocie gospodarczym tj. znamiona działalności gospodarczej /uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991 r. - III CZP 17/91/. Strona skarżąca powołuje się na przepis art. 22 par. 3 ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych i decyzję Komisji Papierów Wartościowych z dnia 9 maja 1996 r., którą uzupełniono decyzję KPW z dnia 25 czerwca 1993 r. poprzez dodanie w punkcie I podpunktu 4 w brzmieniu: "nabywanie papierów wartościowych we własnym imieniu i na własny rachunek celem dalszej odsprzedaży". Zdaniem strony skarżącej dopiero z tą chwilą działalność taka jest działalnością gospodarczą.

Art. 37 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych wprowadził zwolnienie okresowe od dnia 1 stycznia 1993 r. do dnia 31 grudnia 1995 r. od podatku dochodowego od osób prawnych m.in. od dochodów od sprzedaży obligacji Skarbu Państwa wyemitowanych po dniu 1 stycznia 1989 r., a także akcji dopuszczonych do obrotu publicznego, nabytych na giełdzie papierów wartościowych, jeżeli sprzedaż obligacji lub akcji nie była przedmiotem działalności gospodarczej.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jako podstawę rozstrzygnięcia należy przyjąć cytowany przepis, a w szczególności należy odpowiedzieć na pytanie, czy prowadzona przez Bank w 1993 r. opisana powyżej działalność miała charakter działalności gospodarczej.

Pozytywna odpowiedź na tak postawione pytanie oznaczałoby w konsekwencji zaistnienie negatywnej przesłanki do zastosowania zwolnienia okresowego wynikającego z powołanego przepisu.

Naczelny Sąd Administracyjny skłania się do poglądu organu, że cytowany przepis nie uzależnia zwolnienia od podatku dochodowego od zaistnienia innych warunków np. uzyskania zezwolenia Komisji Papierów Wartościowych, a jedyną przesłanką jest prowadzenie działalności mającej charakter gospodarczy. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych nie definiuje "działalności gospodarczej".

Dokonując ustalenia znaczenia tego terminu użytego w art. 37 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy należy to czynić każdorazowo w odniesieniu do konkretnego podmiotu i konkretnych okoliczności sprawy. Zapewne stałymi elementami tego pojęcia jest działalność, która charakteryzuje się działaniem we własnym imieniu i na własny rachunek a związana z zakresem działania osoby prawnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sporna działalność Banku miała charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy. Niewątpliwie była ona prowadzona we własnym imieniu i na własny rachunek oraz mieściła się w zakresie działania banku jako samodzielnej i samofinansującej się jednostki organizacyjnej działającej przede wszystkim na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - prawo bankowe oraz statutu /art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy/. Należy przyjąć, że zakres pojęcia "działalność gospodarcza" dla banków wynika przede wszystkim z art. 11 ust. 1 ustawy - prawo bankowe, przy czym katalog wymienionych tam czynności bankowych nie jest ani kompletny ani zamknięty, o czym świadczy zwrot" w szczególności" użyty w ustawie w art. 11 ust. 1 wymieniającym czynności bankowe. O zakwalifikowaniu do "czynności bankowych" innych czynności przesądzać powinien także profesjonalny ich charakter czyli fachowość i powołanie danej jednostki organizacyjnej - w tym przypadku banku - do ich wykonywania.

Obrót akcjami /kupno i sprzedaż/ przez bank należy uznać za działalność gospodarczą bowiem czynność ta - w przypadku banku - jest czynnością bankową w rozumieniu ustawy - prawo bankowe.

Powyższa ocena prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa a skarga jako bezzasadna została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.