Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 599/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 30
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 2 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia NSA Anna Stępień, , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2016 roku sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i przypisanie do zwrotu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. K. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy al. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Marszałek Województwa [...], na podstawie art. 104, art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – powoływana dalej jako: k.p.a.), art. 1 – art. 8, art. 11a, art. 14, art. 21, art. 23a ust. 2, 5, 6 i 9, art. 25 ust. 1 i ust. 3, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114 – dalej jako: ustawa), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2011 r., nr 298, poz. 1769), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 959), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz Nr 987/2009 z dni 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia nr 884/2004, uchylił decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] września 2015 r. oraz orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne:

- zasiłek rodzinny na dziecko: A. S. w kwocie 106 zł miesięcznie od dnia 1 września 2013 r. do dnia 31 października 2013 r., A. D. w kwocie 77 zł na okres od 1 października 2013 r. do dnia 31 października 2013 r.,

- dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dziecko A. S. w kwocie 170 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2013 r. do dnia 31 października 2013 r.,

- dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rok szkolny 2013/2014 na dziecko A. S. w kwocie 100 zł jednorazowo we wrześniu 2013 r;

o przypisaniu do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych od 1 września 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. tj. kwoty głównej 729 zł plus odsetki ustawowe.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Burmistrz Miasta Ł. przyznał I. S. świadczenia rodzinne na dzieci na okres od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 31 października 2013 r., świadczenia za ten okres zostały stronie wypłacone. W toku postępowania ustalono, iż ojciec dzieci M. D. od dnia 1 stycznia 2007 r. zamieszkuje i jest osobą zatrudnioną na terenie Wielkiej Brytanii, nadto w dniu 1 kwietnia 2015 r. wpłynął formularz unijny F003 wystawiony przez brytyjską instytucję ds. świadczeń rodzinnych z dnia 18 marca 2015 r., z którego wynika, iż świadczenia rodzinne w Wielkiej Brytanii zostały Panu D. przyznane na dzieci na okres od dnia 5 listopada 2012 r. w kwocie tygodniowej 33,70 funtów szterlingów, natomiast od dnia 7 kwietnia 2014 r. kwocie tygodniowej 34,05 funtów szterlingów. Ustalono zatem, iż w niniejszej sprawie od dnia 1 stycznia 2007 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i w wykonaniu m.in. art. 21 ust. 1 ustawy, marszałek województwa prowadził postępowanie, które zakończył decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. orzekającą o odmowie przyznania świadczeń rodzinnych na dzieci na okres od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 31 października 2013 r. oraz uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne na dzieci w okresie od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 31 października 2013 r. Następnie decyzją z dnia [...] września 2015 r. Marszałek Województwa [...] orzekł o przypisaniu do zwrotu pobranych świadczeń rodzinnych na dzieci za okres od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 31 października 2013 r. wraz z ustawowymi odsetkami. W dniu 27 listopada 2015 r. do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. wpłynął formularz unijny F027 wystawiony przez brytyjską instytucję ds. świadczeń rodzinnych z dnia 12 listopada 2015 r., z którego wynika, iż M.D. ma uprawnienia do brytyjskiego zasiłku rodzinnego od dnia 14 października 2013 r. Wobec powyższego Marszałek Województwa w dniu [...] marca 2016 r. wydał postanowienia o wznowieniu z urzędu postępowań w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. i decyzją z dnia [...] września 2015 r.

W toku wznowionego postępowania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Marszałek Województwa uchylił decyzję własną z dnia [...] czerwca 2015 r. i orzekł o przyznaniu świadczeń rodzinnych na A. S. na okres od 1 listopada 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. i na A. D. na okres od 1 listopada 2012 r. do dnia 30 września 2013 r. oraz o odmowie przyznania świadczeń na A. S. na okres od 1 września 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. i A. D. na okres od 1 października 2013 r. do dnia 31 października 2013 r.

W następstwie powyższego, Marszałek Województwa uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] września 2015 r., na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ dodał, iż strona pobierała świadczenia rodzinne na dzieci A. S. na okres od 1 września 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. i A. D. na okres od 1 października 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. nie będąc uprawnioną do tego, winna dokonać zwrotu świadczeń za ww okresy łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

W odwołaniu od powyższej decyzji I. S. podkreśliła, iż jest matką samotnie wychowującą dzieci w wieku szkolnym, nigdzie nie pracuje, jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Z ojcem dzieci jest 4 lata po rozwodzie, nie utrzymuje z nim kontaktu i nie wie ile pieniędzy pobrał poza granicami kraju. Podkreśliła, iż świadczenia, które ma zwrócić pobrała legalnie, obecnie nie dysponuje środkami na ten zwrot, wydatkowała wszytko na potrzeby dzieci.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powtórzył okoliczności faktyczne i prawne ustalone w toku postępowania przed organem I instancji. Przypomniał stanowisko wywiedzione przez organ I instancji i stwierdził, iż analiza całokształtu sprawy, w pełni uzasadnia ocenę, iż strona nienależnie pobrała świadczenia rodzinne, uzasadniony jest tym samym ich zwrot.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi I. S. wniosła o uznanie za należne pobrane świadczenia rodzinnie i nie przypisywanie zwrotu pobranych świadczeń za okres od dnia 1 września 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając strona powtórzyła argumenty odwołania, podkreślając, iż były mąż wprowadził w błąd urzędników brytyjskiej instytucji, gdyż nie ponosi żadnego ciężaru utrzymania dzieci a pobiera na nie świadczenia, tym samym okradając je.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi. Mając na uwadze zarzuty skarżącej wyjaśniło, iż sytuacja rodzinna i materialna strony pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, jednocześnie w świetle obwiązujących przepisów prawa organ nie może odstąpić od przypisania do zwrotu świadczeń uznanych za nienależnie pobrane. Natomiast okoliczności podnoszone przez skarżącą mogą ewentualnie uzasadniać wniosek o umorzenie należności.

W piśmie procesowym z dnia 7 listopada 2016 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej dodatkowo zarzucił naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w sposób istotnie wpływający na treść rozstrzygnięcia poprzez brak właściwego uzasadnienia zarówno faktycznego jak i prawnego. W ocenie pełnomocnika, organ odwoławczy nie przeprowadził ponownie postepowania, przepisał w całości uzasadnienie organu I instancji, nie zbudował uzasadnienia swojej decyzji, co więcej żaden z organów nie wyjaśnił istoty postępowania wznowionego i nie wskazał przesłanki w oparciu o którą z urzędu wznowione zostało postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Zdaniem sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, analizując zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającym je rozstrzygnięciem organu I instancji, w kontekście ustalonego stanu faktycznego i prawnego, stwierdzić należy, iż organ administracji publicznej I instancji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie przede wszystkim na przepisie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Prawidłowo decyzja ta, z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 15 w związku z art. 138 k.p.a., została utrzymana w mocy w następstwie kontroli między instancyjnej. Istotne jest, iż zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Nie budzi bowiem wątpliwości sądu, co ustalił organ i co znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Zasadnie okoliczności te stały się podstawą do podjęcia szeregu rozstrzygnięć, w tym zaskarżonego. Jak bowiem wyszło na jaw w toku postępowania, a co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, były mąż skarżącej od dnia 7 stycznia 2007 r. zamieszkuje i jest osobą zatrudnioną na terenie Wielkiej Brytanii. Wyrokiem z dnia [...] października 2012 r. w sprawie sygn..akt [...] Sąd Okręgowy w Ł. rozwiązła przez rozwód związek małżeński pomiędzy I. S. – D. z M.D.. Nadto, w dniu 19 sierpnia 2013 r. M. D. złożył oświadczenie o uznaniu ojcostwa dziecka A.S. A ponadto co istotne, jak wynika z nadesłanej przez brytyjską instytucję do spraw świadczeń rodzinnych informacji M. D. od dnia 14 października 2013 r. ma uprawnienia do brytyjskiego zasiłku rodzinnego i świadczenia te były wypłacone. Przywołane okoliczności faktyczne były podstawą do podjęcia wymienionych w ustaleniach faktycznych następujących po sobie rozstrzygnięć, wobec ustalenia, iż w sprawie niniejszej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy.

Istotne jednak, z uwagi na przedmiot zaskarżonej decyzji, iż organ I instancji prawidłowo ocenił zaistnienie podstawy do uchylenia decyzji własnej z dnia [...] września 2015 r. orzekającej o przypisaniu do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na dzieci A. S. i A. D. za okres od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 31 października 2013 r. Organ prawidłowo wywiódł, w oparciu o analizę istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, które wyszły na jaw, iż świadczenia rodzinne zostały wypłacone skarżącej mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych (art. 30 ust. 2 ustawy). Miał również na względzie, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. organ I instancji uchylił decyzję własną z dnia [...] czerwca 2015 r., ale przede wszystkim orzekł m.in. o przyznaniu świadczeń rodzinnych na dzieci na okres od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. i odmowie przyznania świadczeń rodzinnych na dziecko A.S. na okres od dnia 1 września 2013 r. do dnia 31 października 2013 r., na dziecko A. D. na okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 października 2013 r., a to wobec ustalenia, że świadczenia na dzieci były od 14 października 2013 r. wypłacane M. D. w systemie koordynacji przez instytucję brytyjską, jak również nie został ustalony obowiązek alimentacyjny na rzecz A. S. W następstwie powyższych okoliczności faktycznych i prawnych organ prawidłowo ocenił, iż strona skarżąca pobierała świadczenia rodzinne na dziecko A. S. od dnia 1 września 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. i na dziecko A. D. od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. nie będąc uprawnioną do tego. Ustalenia powyższe stanowiąc prawidłowo podstawę do wznowienia postępowania stały się również podstawą do orzeczenia o uznaniu opisanych świadczeń za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne i w konsekwencji orzeczono o ich zwrocie.

W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, w ocenie sądu, nie sposób podzielić stanowiska skarżącej, iż zaskarżona decyzje jest niezgodna z prawem. Skoro strona pobrała świadczenia rodzinne nie będąc do nich uprawnioną, to w świetle obowiązujących przepisów prawa, obowiązana jest do ich zwrotu (art. 30 ust. 1 ustawy). Okoliczności związane z sytuacją rodzinną i materialną podnoszone przez skarżąca pozostają bez wpływu na ocenę co do braku uprawnienia strony we wskazanym okresie do pobierania świadczeń rodzinnych. Mogą ewentualnie stanowić uzasadnienie dla wniosku strony opartego na przepisie art. 30 ust. 9 ustawy. Stanowi on bowiem, iż organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Zdaniem sądu, w świetle wyczerpująco ustalonego stanu faktycznego, nie kwestionowanego przez skarżącą, nie sposób podzielić zarzutu pełnomocnika strony co do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Samo bowiem naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające nie tyle na braku uzasadnienia, ile na jego lakoniczności, co do zasady nie stanowi podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Po myśli § 4 ust. 1 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1805) przyznano pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu, wobec złożonego przezeń oświadczenia, iż koszty nie zostały uiszczone nawet w części.

DC