Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1676/95
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 1997-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz. 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 września 1994 r. o utracie mocy obowiązującej art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, należy wyjaśnić, dotyczy części, w jakiej nie przyznaje się uprawnień kombatantom i represjonowanym osobom spoza struktur Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Oznacza to, że przepis ten ma w dalszym ciągu moc obowiązującą, ale tylko w odniesieniu do osób zatrudnionych w Urzędach Bezpieczeństwa, w Służbie Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Przepis ten utracił natomiast moc obowiązującą w stosunku do osób zatrudnionych w szeroko ujętym "aparacie bezpieczeństwa publicznego" /np. służby MO zajmujące się utrzymywaniem porządku, służby SOK zajmujące się bezpieczeństwem kolejowych przewozów pasażerów i towarów/, a które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych.

TEZY

Obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 września 1994 r. o utracie mocy obowiązującej art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, należy wyjaśnić, dotyczy części, w jakiej nie przyznaje się uprawnień kombatantom i represjonowanym osobom spoza struktur Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Oznacza to, że przepis ten ma w dalszym ciągu moc obowiązującą, ale tylko w odniesieniu do osób zatrudnionych w Urzędach Bezpieczeństwa, w Służbie Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Przepis ten utracił natomiast moc obowiązującą w stosunku do osób zatrudnionych w szeroko ujętym "aparacie bezpieczeństwa publicznego" /np. służby MO zajmujące się utrzymywaniem porządku, służby SOK zajmujące się bezpieczeństwem kolejowych przewozów pasażerów i towarów/, a które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 1997 r. sprawy ze skargi Stanisława W. na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 24 października 1995 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 października 1995 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie pozbawił Stanisława W. uprawnień kombatanckich.

Jako podstawę materialnoprawną decyzji podał art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75 ze zm./. W uzasadnieniu, orzekający w sprawie organ podniósł, że Stanisław W. otrzymał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD decyzją z dnia 28 marca 1983 r., z tytułu utrwalania władzy ludowej od 1 czerwca 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. Z pisma Komendy Wojewódzkiej Policji w Rz. z dnia 29 sierpnia 1995 r. wynika, że Stanisław W. służył w organach MO od 1 czerwca 1946 r. do 1 czerwca 1955 r. w tym od 1 stycznia 1949 r. do 21 grudnia 1954 r. w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w P. i Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Rz. a jako milicjant brał udział w walkach z UPA oraz reakcyjnym podziemiem. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" cyt. ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. oraz obwieszczenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 września 1994 r. /Dz.U. nr 99 poz. 482/, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego, a na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które otrzymały je wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Na decyzję tę Stanisław W. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie oraz uznanie, że wydana została z naruszeniem prawa przez zastosowanie odpowiedzialności zbiorowej, zawartej w ustawie o kombatantach, sprzecznej z zasadami praw człowieka zawartymi w międzynarodowej konwencji. Nadto skarżący wniósł o dopuszczenie dowodów z przesłuchania świadków i zaświadczenia KWP w Rz. z dnia 16 marca 1983 r. W dalszej części uzasadnienia skarżący podniósł, że do aparatu bezpieczeństwa przeniesiony został służbowo i w latach 1949-1954 pracował w wydziale zaopatrzeniowym w Kwatermistrzostwie WUBP w Rz. Swoje uprawnienia kombatanckie wywodzi z udziału w walkach z UPA na terenach powiatów Lesko, Przemyśl i Sanok na przełomie roku 1946-1947. W służbach aparatu bezpieczeństwa, nie prowadził śledztw, nie nadzorował więźniów ani też nie dał powodów aby stosowano wobec niego represje. Pozbawienie uprawnień kombatanckich jest dla niego krzywdzące albowiem utracił dodatek do emerytury. Wydając decyzję Urząd ds. Kombatantów nie przeprowadził wyczerpująco postępowania wyjaśniającego, automatycznie przyjął treść rutynowo wydawanych zaświadczeń o utrwalaniu władzy ludowej, bez rozpoznania co w rzeczywistości ta ogólnikowa treść zawierała.

Nadto skarżący podniósł, że obecnie cierpi na szereg chorób wydając w miesiącu ok. 2 mln. starych złotych na zakupienie leków.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoją argumentację wyrażoną w decyzji a ponadto naprowadzając, że zgodnie z przepisem, art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. ustalonego brzmieniem obwieszczenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 września 1994 r. /Dz.U. nr 99 poz. 482/ fakt zatrudnienia w aparacie bezpieczeństwa publicznego i pozostawanie w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, stanowi obligatoryjną podstawę do pozbawiania uprawnień kombatanckich.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 16 i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa i do tych jedynie kwestii ograniczają się rozważania sądu w sprawie objętej skargą.

Wbrew zarzutowi skargi, w rozpoznawanej sprawie nie można stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Wprost przeciwnie, zaskarżona decyzja znajduje oparcie w ustalonym stanie faktycznym sprawy i w obowiązujących przepisach prawa materialnego. Otóż w myśl art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75/ nie przyznaje się uprawnień kombatanckich osobom zatrudnionym w byłym aparacie bezpieczeństwa publicznego lub informacji wojskowej. Z kolei zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w cyt. art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a", a więc osoby zatrudnione w byłym aparacie bezpieczeństwa publicznego. Z okoliczności rozpoznawanej sprawy bezspornie wynika, że skarżący był zatrudniony w byłym aparacie bezpieczeństwa publicznego. Wynika to w szczególności z pisma Komendy Wojewódzkiej Policji w Rz. z dnia 29 sierpnia 1995 r. oraz zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Policji w Rz. z dnia 22 sierpnia 1995 r. (...). Potwierdza to sam Stanisław W. w swojej skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosząc w uzasadnieniu "do aparatu bezpieczeństwa przeniesiony: zostałem z urzędu w 1949 r., ponieważ wcześniej pracowałem w referacie gospodarczym KMMO w P. a ww. roku całość gospodarki zaopatrzeniowej została przejęta przez MBP. W okresie od 1949-1954 pracowałem w wydziałach zaopatrzeniowych w Kwatermistrzostwie WUBP w Rz.".

Zatem na gruncie obowiązującego prawa materialnego art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" cyt. ustawy - organ administracji orzekający w sprawie zasadnie pozbawił skarżącego przyznanych mu uprzednio uprawnień kombatanckich.

Odnosząc się do obwieszczenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 września 1994 r. o utracie mocy obowiązującej art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, należy wyjaśnić, że w wykonaniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 r., K 15/93, w obwieszczeniu tym ogłoszono utratę mocy obowiązującej cyt. art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a", w części, w jakiej nie przyznaje się uprawnień kombatantom i represjonowanym osobom spoza struktur Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że przepis ten ma w dalszym ciągu moc obowiązującą, ale tylko w odniesieniu do osób zatrudnionych w Urzędach Bezpieczeństwa, w Służbie Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Cyt. przepis utracił natomiast moc obowiązującą w stosunku do osób zatrudnionych w szeroko ujętym "aparacie bezpieczeństwa publicznego" /np. służby MO zajmujące się utrzymywaniem porządku, służby SOK zajmujące się bezpieczeństwem kolejowych przewozów pasażerów i towarów/, 3 które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych. Za taką interpretacją Obwieszczenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 września 1994 r. /Dz.U. nr 99 poz. 482/ przemawia również uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 r., K 15/93. W uzasadnieniu tym między innymi stwierdzono: "zaliczenie do tej samej grupy z punktu widzenia aksjologicznego osób zatrudnionych w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej oraz osób spoza tych struktur, które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej nie jest zgodne z konstytucyjną zasadą równości. Współpraca z organami represji nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na to, jakie stanowiska i jaki charakter zatrudnienia w tych organach chodzi".

Sąd nie podzielił również zarzutów skarżącego o nie przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, albowiem o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych został on powiadomiony. Skarżący został równie pouczony o prawie przedkładania w tym postępowaniu wszelkich dowodów mogących przyczynić się do ustalenia charakteru pracy lub służby. a odpowiedzi na to pismo skarżący przedstawił zaświadczenie Komendy Wojewódzkiej Policji w Rz. z dnia 22 sierpnia 1995 r., fotografię oraz odcinek emerytury za miesiąc lipiec 1995 r.

Z przyczyn wyżej wskazanych, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa a postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, skarga, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ podlega oddaleniu.