Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 760/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Urszula Zięba Sędziowie: WSA Bogusław Wolas (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w N. W. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 22 kwietnia 2021 r., nr: [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2018 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

O. Sp. z o.o. z siedzibą w N. W. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus w dniu 14 czerwca 2018 r. złożyła do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie na 2018 płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w strefie nizinnej 1 (ONW). Ww. wniosek dotyczył przyznania ww. płatności do działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...]. Ponadto Strona w cz. VI wniosku (oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) wpisała dz. ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z powierzchnią kwalifikującego się hektara ogółem i gruntów ornych ogółem 0,00 ha, bez wskazywania działek rolnych w cz. VII wniosku (oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych), położonych na tych działkach ewid. Wszystkie ww. grunty znajdowały się w woj. dolnośląskim, powiecie górowskim, gminie G., obrębie ewid. O. nr [...]. Strona zadeklarowała do płatności łącznie 10,92 ha (wg cz. VII). Do wniosku nie były dodane załączniki graficzne z wykreślonymi powierzchniami deklarowanymi do płatności w ramach działek ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...] i [...] (w pozostałych przypadkach były).

W dniu 24 lipca 2018 r. Strona za pośrednictwem aplikacji eWniosekPIus złożyła zmianę do wniosku pierwotnego o treści takiej samej jak wniosek pierwotny.

Dnia 30 lipca 2018 r. Strona złożyła również drogą elektroniczną kolejną zmianę do swojego wniosku wymieniając w niej następujące działki ewidencyjne: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Ponadto Strona w cz. VI wniosku (oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) wpisała dz. ewid. nr [...], [...] i [...] z powierzchnią kwalifikującego się hektara ogółem i gruntów ornych ogółem 0,00 ha, bez wskazania działek rolnych w cz.VII wniosku (oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych) położonych na tych działkach. Na pierwszej stronie wniosku (w odróżnieniu od wniosku pierwotnego i z dnia 24 lipca 2018 r.) zaznaczono poz. przejęcie zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Do tej zmiany nie dodano załączników graficznych zawierających wykreślone działki rolne na działkach ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].

Dnia 31 lipca 2018 r. Strona poinformowała organ I instancji, że brak odpowiednio wczesnej deklaracji 34,93 ha (grunty przejęte od rolnika A. P.) był wynikiem niestabilnego działania aplikacji eWniosekPIus, a dnia 14 maja 2019 r. do organu wpłynęło pismo strony, w którym zapewniła o rzetelnej kontynuacji realizacji zobowiązania RŚK przejętego od rolnika A. P. oraz ponownie wskazała na nieprawidłowe działanie aplikacji wykorzystanej do złożenia wniosku drogą elektroniczną.

W dniu 30 maja 2019 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], w której powierzchnię deklarowaną do płatności ONW ustalono na poziomie 10,92 ha (nie uwzględniono zmian składanych po pierwotnym wniosku), a pow. uprawnioną do ww. płatności ustalono na poz. 10,63 ha. Oznaczało to przyznanie płatności ONW w pomniejszeniu (w kwocie 1.902,77 zł).

Od decyzji tej Strona złożyła odwołanie.

Dyrektor w wyniku rozpoznania odwołania decyzją z dnia 30 lipca 2019 r. nr [...] uchylił decyzje Kierownika z dnia 30 maja 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Ponowne postępowanie w sprawie ww. płatności zakończyło się decyzją z dnia 19 września 2019 r. na mocy której przyznano płatności do pow. 10,48 w wysokości 1.875,92 zł. Decyzją z dnia 11 grudnia 2019 r. Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 248/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję z dnia 11 grudnia 2019 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał w szczególności, że podnoszona przez Spółkę kwestia prawidłowości działania aplikacji eWniosekPlus jest dla rozpatrywanej sprawy szczególnie ważna, gdyż 2018 r. w związku ze zmianą treści art. 22 ust. 1 ustawy o płatnościach, był pierwszym rokiem, w którym wprowadzono powszechny obowiązek składania przez rolników wniosków o przyznanie płatności na elektronicznym formularzu geoprzestrzennego wniosku, który miał być udostępniony na stronie internetowej Agencji. WSA podał, powołując się na szereg artykułów, że są mu znane z urzędu nie tylko podnoszone przez rolników przypadki nieprawidłowego działania aplikacji w szczególności w ostatnich dniach przed upływem terminu do złożenia wniosków (Sąd powołał szereg artykułów dostępnych w Internecie) ale również przypadki przyznania przez organy Agencji, że takie nieprawidłowości w działaniu aplikacji eWniosekPlus w dniu 14 czerwca 2018 r. wystąpiły. Przykładem może być wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 78/20. Sąd wskazał także, że skutki nieprawidłowego działania systemów teleinformatycznych służących do komunikacji z Agencją nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów rolników. Skoro aplikacja eWniosekPlus ma służyć beneficjentom i usprawnić proces ubiegania się o płatności, to skorzystanie z niej nie może być "pułapką" dla rolników. Zatem ryzyko nieprawidłowego działania systemu teleinformatycznego obciąża Agencję jako administratora aplikacji eWniosekPlus, a nie rolników (beneficjatów). Dlatego każdy przypadek nieprawidłowego działania aplikacji służącej do składania wniosków zgłaszany przez beneficjenta składającego wniosek powinien być wszechstronnie wyjaśniony przez organy Agencji i udowodnienie tej okoliczności nie może być przerzucane na składającego wniosek beneficjenta. To Agencja, jako administrator systemu teleinformatycznego, jest odpowiedzialna za prawidłowe jego działanie i to ona, a nie rolnik, dysponuje wiedzą, czy aplikacja w danym dniu działa prawidłowo czy też nie. W związku z tym, przedstawiając wskazania co do dalszego postępowania Sąd podał, że organ II instancji zachowując oficjalną formę procesową, wystąpi do komórki organizacyjnej Agencji, mającej zgodnie ze Statutem i Regulaminem organizacyjnym Agencji, za zadanie monitorowanie funkcjonowania systemu teleinformatycznego Agencji w zakresie aplikacji eWniosekPlus, o udzielenie informacji, czy w dniu 14 czerwca 2018 r. odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu aplikacji eWniosekPlus, mające wpływ na możliwość składania wniosków przez beneficjentów i czy w istocie Skarżąca w tym dniu wielokrotnie logowała się do ww. aplikacji, tak jak wskazuje w odwołaniu. Zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy podda ocenie zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ wydał decyzję z dnia 22 kwietnia 2021 r., którą utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia 19 września 2019 r.

Organ odwoławczy podał, że wykonując zalecenia WSA w Krakowie sprawdzono sposób działania aplikacji eWniosek i rejestrowania w tej aplikacji działań wnioskodawców oraz istnienie i działanie innych programów rejestrujących taką aktywność a także rodzaje plików, które najlepiej odzwierciedlają tą aktywność. Dyrektor wystosował oficjalne zapytanie do odpowiedniego departamentu w centrali ARiMR. W odpowiedzi uzyskano 3 pliki XML – jeden dotyczący wniosku strony z dnia 14 czerwca 2018 r., drugi zmiany do wniosku – z 24 lipca 2018 r., a trzeci zmiany do wniosku z 30 lipca 2018 r. Z informacji uzyskanych przy okazji pozyskiwania ww. plików wynika, że plik XML dokumentujący proces składania wniosku (albo zmiany do niego) jest odzwierciedleniem treści zatwierdzonej (wysłanej w aplikacji eWniosek jako złożone podanie) przez samego wnioskodawcę. Podczas wypełnienia wniosku w aplikacji eWniosek wnioskodawca dysponuje bieżącym przeglądem swojej deklaracji odnośnie danych już zapisanych i tylko dokładnie to co sam zatwierdzi w tej aplikacji ("prześle" jako złożony wniosek czy zmianę do niego) jest faktycznie wysłane do repozytorium wniosków złożonych drogą elektroniczną jako rzeczywiście złożone podanie dotyczące płatności. Aplikacja ta nie rejestruje składania deklaracji dotyczących płatności (wniosku) w czasie rzeczywistym – rolnik może dodawać i usuwać deklarowane dane (np. działki) bez ograniczeń ale ostatecznie istotna jest ta treść, która przez rolnika zostaje zapisana i zatwierdzona. Zapis następuje po wybraniu przez wnioskodawcę polecenia "zapisz" (w przypadku wniosku roboczego – aby np. nie utracić danych już wprowadzonych przy braku możliwości dokończenia składania wniosku) lub po zatwierdzeniu wniosku o płatności. Poprzez takie zatwierdzenie wnioskujący o płatność potwierdza ich poprawność i dopiero wówczas faktycznie może wysłać wniosek do ARiMR (w rozumieniu złożenia podania), w związku z czym otrzymuje potwierdzenie elektroniczne. Taka zatwierdzona i wysłana postać wniosku to faktycznie treść podania złożonego odnośnie płatności przez stronę i ARMiR właśnie tą treścią dysponuje. Organ wskazał, że zapisy plików XML z deklaracji składanych przez stronę w aplikacji eWniosek w dniach 14 czerwca 2018 r. i 24 lipca 2018 r. wyraźnie różnią się od zawartości deklaracji złożonej w tej aplikacji w dniu 30 lipca 2018 r., w której pojawiają się zapisy wskazujące na wyrysowanie działek rolnych, których nie wyrysowano w dwóch wcześniejszych deklaracjach. W ocenie organu strona wysłała wniosek pierwotny i pierwszą zmianę do niego bez upewnienia się czy zawierają one wszystkie działki rolne i nie sprawdzała tej kwestii praktycznie aż do momentu składania drugiej (nieterminowej) zmiany do swego wnioski. Dyrektor stwierdził, że w toku postępowania odwoławczego nie potwierdzono również awaryjnego działania aplikacji eWniosek w czasie składania wniosków i zmian przez stronę. Z informacji uzyskanych z Departamentu Płatności Bezpośrednich ARiMR wynika, że w związku z wdrożeniem nowego (dostosowanego do składania wniosków na 2018 r.) modelu tej aplikacji problemy z jej działaniem występowały przejściowo tuż po jej wdrożeniu do ok. 15 kwietnia 2018 r. obejmując głównie problemy z logowaniem, powolnością działania czy też brakiem danych spersonalizowanych (opartych o deklarację za 2017 r.). Dyrektor stwierdził, że w okolicznościach sprawy problematyczną kwestią nie była poprawność działania aplikacji eWniosek a raczej pochopne potwierdzenie poprawności danych przez stronę i wysłanie w takiej formie wniosku w ww. aplikacji a następnie brak kontroli swojej deklaracji już po wysłaniu tego wniosku. Takie potwierdzenie było niezbędne, żeby wysłanie wniosku w ogóle było możliwe. Za bezsporne organ uznał nieterminowe złożenie przez stronę zmiany do wniosku o płatności z dnia 30 lipca 2018 r. Według organów ARiMR była to jedyna złożona przez stronę zmiana prawidłowo zwiększająca areał uprawniony do wsparcia za 2018 r. (zawierała odpowiednio i jednoznacznie wskazane powierzchnie w VII części wniosku i działki rolne w VIII części wniosku). Uwzględnienie tej zmiany nie było jednak możliwe z uwagi na upływ terminu wskazanego w art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. (Dz. U. L 181 z 20.6.2014, s. 48 ze zm.) i art. 78 akapit pierwszy lit. b rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 549 ze zm.). W 2018 r. ostateczny termin na złożenie zmiany do wniosku przypadał na 10 lipca 2018 r. (zmiana została złożona w dniu 30 lipca 2018 r.). Z takiego samego powodu niemożliwe było uwzględnienie zmiany z dnia 24 lipca 2018 r., przy czym ta zmiana faktycznie jedynie powielała zawartość wniosku pierwotnego, więc jako taka zmiany tego wniosku nie stanowiła.

Następnie Dyrektor stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie mogły przyznać stronie płatności do obszarów, które nie zostały zadeklarowane do tych płatności. I to bez względu na to, czy ww. brak odpowiedniej deklaracji wynikał z omyłki strony czy też z tego powodu, że niezadeklarowane działki mogły się do ww. płatności kwalifikować. Wsparcie, o które się ubiegała Strona w ramach niniejszej sprawy, jest rodzajem pomocy finansowej, o którym rozstrzyga się jedynie na wniosek osoby (podmiotu) zainteresowanego otrzymaniem takiego wsparcia. Weryfikacja tego, czy i w jakim zakresie dany wnioskodawca spełnia wymogi otrzymania danego rodzaju pomocy, odbywa się podczas kolejnych etapów kontroli złożonego/ych przez niego wniosku/ów. Agencja decydując o ww. płatnościach opiera się więc przede wszystkim na informacjach zawartych w takim wniosku i nie może samowolnie przyznawać stronie płatności innych lub do powierzchni większych niż te, które we wniosku wskazano. Jest to związane ze ścisłymi kryteriami, jakie trzeba spełnić, aby otrzymać ww. płatności. W przypadku płatności, których dotyczy przedmiotowa sprawa, wniosek o ich przyznanie dotyczy tylko konkretnego roku i nie daje bezwarunkowej gwarancji uzyskania ich w przyszłości. Tym samym nawet ewentualne uzyskanie tych samych płatności w latach wcześniejszych, nie przesądza i nie może przesądzać o ich uzyskaniu w latach kolejnych. Dotyczy to także wysokości kwot takich płatności.

Podstawą wnioskowania o płatności w formie elektronicznej jest art. 22 ustawy o płatnościach. Strona złożyła wniosek drogą elektroniczną (w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie złożenia takiego wniosku) i zasadniczo zawierał on wszystkie informacje niezbędne do jego rozpatrzenia. Taka postać wniosku Strony jest dostępna organom ARiMR - pracownicy tych organów mogą przeglądać elektroniczne wnioski stron m.in. w celach ich weryfikacji. Sposób wypełnienia wniosku wskazuje na to, że Strona albo nie zapoznała się z instrukcją jego wypełniania albo nie zastosowała się do zapisów tej instrukcji. Chodzi w szczególności o zapis zalecający aby przed przesłaniem wniosku do ARiMR zweryfikować, czy dany wniosek nie zawiera błędów kontroli kompletności. W oparciu o art. 23 ust. 2 ustawy o płatnościach, wniosek Strony był rozpatrywany w takim zakresie, w jakim został wypełniony prawidłowo. W niniejszej sprawie oznaczało to potraktowanie jako zadeklarowanej powierzchni 10,92 ha.

Brak wypełnienia przez stronę wniosku w taki sposób, aby możliwe było przyznanie płatności w żądanej wysokości, nie mógł być również zakwalifikowany jako błąd oczywisty, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. Brak wypełnienia przez Stronę tych części jej wniosku, które były związane z płatnościami ONW i dot. ew. działek niezadeklarowanych do tego wsparcia, nie mógł być także potraktowany jako brak formalny możliwy do uzupełnienia w trybie art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach albo w trybie art. 64 § 2 k.p.a.

Organ odwoławczy wskazał także, że ubieganie się o płatności ONW do konkretnych działek rolnych, jest prawem strony zainteresowanej tymi płatnościami, a nie jej obowiązkiem. Tym samym ewentualny brak wypełnienia przez Stronę części wniosku odnośnie płatności ONW, nie naruszał wymogów ustalonych w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Nie czynił także wniosku Strony niekompletnym i umożliwiał dalsze prowadzenie związanego z nim postępowania. Konsekwencją tego był brak możliwości wystosowania do strony wezwania do usunięcia braków formalnych, tj. np. zaznaczenia przez nią części wniosku związanych ze wspomnianymi płatnościami. Dyrektor odniósł się także do zawyżenia powierzchni uprawnionej do wsparcia w ramach działki rolnej [...] położonej na działce ewid. nr [...].

Podsumowując organ stwierdził, że nieprawidłowości, jakie stwierdzono w przedmiotowej sprawie obciążają producenta. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone odnośnie wniosku strony uznano za wystarczająco wnikliwe i zgodne z zasadami regulującymi te czynności. Organ I instancji rozpatrzył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie zaniedbując czynności związanych z zebraniem tego materiału. Również wybór i zastosowanie przepisów odnoszących się do przypadku strony uznano za prawidłowe. Efektem działań organu I instancji było adekwatne ustalenie konsekwencji stanu faktycznego sprawy oraz podstaw prawnych zastosowania tych konsekwencji. W sprawie nie zaistniały także żadne inne okoliczności uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji lub umorzenie dotyczącego tej decyzji postępowania odwoławczego.

Na powyższą decyzję Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę, w której podała w szczególności, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie podporządkowała się uzasadnieniu wyroku i w rzeczywistości nie wykonała poczynionych przez Sąd wskazań co do dalszego postępowania w ramach ponownego rozpoznania sprawy. Wskazania te sprowadzały się przede wszystkim do tego, że organ powinien ustalić, czy w dniu 14 czerwca 2018 r. (dniu składania wniosku) odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu aplikacji eWniosekPIus, mające wpływ na możliwość składania wniosków przez beneficjentów. Taki był bowiem główny zarzut skarżącej w pierwotnym odwołaniu, że niepełny zakres wniosku wynikał wyłącznie z wadliwego działania aplikacji eWniosekPlus, który uniemożliwił Spółce prawidłowe wypełnienie wniosku. Tymczasem w uzasadnieniu ponownej decyzji brak jednoznacznego odniesienia się przez urząd do okoliczności, czy w dniu 14 czerwca 2018 r. aplikacja działała prawidłowo.

W ramach "pozoru" odniesienia się do wskazań wyroku, organ w uzasadnieniu ponownej decyzji rozwodzi się szeroko na temat okoliczności, że z zapisów plików XML z deklaracji złożonych przez spółkę Orzeł w aplikacji eWniosekPlus wynika, iż strona nie zadeklarowała do płatności w swym wniosku z 14 czerwca 2018 r. części działek rolnych określonych w odwołaniu jako zadeklarowane ale z powodu wadliwego działania aplikacji niezaliczone do tej deklaracji. Strona skarżąca podała, że powyższa okoliczność - że w deklaracji nie znalazła się część działek, co do których Spółka była przekonana, iż je zadeklarowała - jest bezsporna. Istotą problemu, na którą jednoznacznie wskazywał sam Sąd, jest kwestia, dlaczego działki te nie znalazły się w pierwotnej deklaracji strony skarżącej. Spółka nieustannie twierdzi, że było to wynikiem wadliwego działania aplikacji eWniosek. W wyroku Sąd nakazał urzędowi zbadać w ramach ponownego postępowania dowodowego tę kwestię, tj. ustalić, czy w dniu 14 czerwca 2018 r. aplikacja działała prawidłowo. Z analizowanych przez ARiMR plików XML w żaden sposób nie wynika, czy braki w deklaracji Spółki wynikły faktycznie z jej błędu, czy też z wadliwego działania aplikacji. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w żadnym miejscu zresztą nie podnosi, żeby z plików XML dało się pozyskać taką informację.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie wymaga zaznaczenia, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jest to przepis o charakterze bezwzględnie obowiązującym, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej i ww. wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (wyrok NSA z 20 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1550/19 oraz powołane tam orzecznictwo; dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznanej sprawie dotyczy to oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z 27 października 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 248/20, którym organ ponownie rozpoznający sprawę, a następnie Sąd, byli związani. Przypomnieć w związku z tym należy, że w ww. wyroku, WSA w Krakowie, uchylając zaskarżoną decyzję z dnia 11 grudnia 2019 r., wskazał na brak dowodów potwierdzających stanowisko organu odwoławczego w kwestii prawidłowości działania systemu teleinformatycznego Agencji w zakresie aplikacji eWniosekPlus w dniu 14 czerwca 2018 r. Oznacza to, że kluczowy zarzut odwołania nie został przez organ prawidłowo rozpoznany, a ocena przedstawiona przez organ odwoławczy jest całkowicie dowolna, gdyż nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, tym samym organ odwoławczy naruszył w sposób oczywisty przepis art. 80 k.p.a. Sąd stwierdził, że organ w żaden umotywowany sposób stanowiska strony skarżącej nie zakwestionował, gdyż powołał się w decyzji na okoliczności, które nie wynikają z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych. Wskazał także, że podnoszona przez Spółkę kwestia prawidłowości działania aplikacji eWniosekPlus jest dla rozpatrywanej sprawy szczególnie ważna, gdyż 2018 r. w związku ze zmianą treści art. 22 ust. 1 ustawy o płatnościach, był pierwszym rokiem, w którym wprowadzono powszechny obowiązek składania przez rolników wniosków o przyznanie płatności na elektronicznym formularzu geoprzestrzennego wniosku, który miał być udostępniony na stronie internetowej Agencji. Sądowi znane są z urzędu nie tylko podnoszone przez rolników przypadki nieprawidłowego działania aplikacji w szczególności w ostatnich dniach przed upływem terminu do złożenia wniosków, ale również przypadki przyznania przez organy Agencji, że takie nieprawidłowości w działaniu aplikacji eWniosekPlus w dniu 14 czerwca 2018 r. wystąpiły. Podsumowując Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie przeprowadził prawidłowego, ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, co również uzasadnia naruszenie zasady dwuinstancyjności z art. 15 k.p.a. w zw. z art. art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd podał, że wskazania co do dalszego postępowania sprowadzają się do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach przez organ odwoławczy, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, w tym sformułowanymi w art. 8 i art. 15 k.p.a., oraz przedstawienia motywów rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji, odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę wynikającą z art. 11 k.p.a. W szczególności organ II instancji został zobligowany do wystąpienia - zachowując oficjalną formę procesową - do komórki organizacyjnej Agencji, mającej zgodnie ze Statutem i Regulaminem organizacyjnym Agencji, za zadanie monitorowanie funkcjonowania systemu teleinformatycznego Agencji w zakresie aplikacji eWniosekPlus, o udzielenie informacji, czy w dniu 14 czerwca 2018 r. odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu tej aplikacji, mające wpływ na możliwość składania wniosków przez beneficjentów i czy w istocie strona skarżąca w tym dniu wielokrotnie logowała się do aplikacji eWniosekPlus, tak jak wskazuje w odwołaniu. Zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy podda ocenie zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a.

Obecnie orzekający Sąd wskazuje w związku z tym, że z wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 października 2020 r. wyraźnie wynika więc, że nakazał on poczynienie ustaleń dotyczących funkcjonowania aplikacji eWniosekPlus w dniu 14 czerwca 2018 r. oraz pozwalających na zweryfikowanie twierdzeń Spółki o wielokrotnym logowaniu się w tym dniu do tej aplikacji.

Mimo zawartych w ww. wyroku wskazań, z zaskarżonej decyzji nadal nie wynika, czy w dniu 14 czerwca 2018 r. występowały problemy funkcjonowania systemu teleinformatycznego Agencji w zakresie aplikacji eWniosekPlus oraz czy w istocie skarżąca Spółka wielokrotnie w tym dniu logowała się do tej aplikacji. Pomimo przedstawienia podjętych przez organ działań, tj. wystąpienia do Dyrektora Departamentu Płatności Bezpośrednich ARiMR (str. 49 akt administracyjnych) celem uzyskania informacji o przebiegu składania przez stronę deklaracji dotyczącej płatności za 2018 r., organ – poza analizą plików XML, które są odzwierciedleniem tego co widać we wniosku rolnika – nie dokonał żadnych ustaleń dotyczących stricte działania aplikacji w dniu 14 czerwca 2018 r. Za takie nie mogą być bowiem uznane, zwłaszcza w kontekście wskazanych przez WSA w Krakowie w wyroku z dnia 27 października 2020 r. przykładów nieprawidłowego działania aplikacji w szczególności w ostatnich dniach przed upływem terminu do złożenia wniosków, ogólne twierdzenia, że problemy z działaniem aplikacji występowały przejściowo tuż po jej wdrożeniu do około 15 kwietnia 2018 roku. Organ nie odniósł się także do podnoszonej przez Spółkę okoliczności wielokrotnego logowania się do systemu w tym dniu. W sytuacji takiej organ jako administrator systemu informatycznego winien w toku postępowania potwierdzić lub zaprzeczyć twierdzeniom Spółki, czego nie uczynił, a nie wyrażać w sposób nieuprawniony – i sprzeczny z oceną wyrażoną w ww. wyroku z dnia 27 października 2020 r. - stanowisko, że w okolicznościach niniejszej sprawy kwestią problematyczną nie była poprawność działania aplikacji a raczej pochopne potwierdzenie poprawności danych przez stronę i wysłanie w takiej formie wniosku w ww. aplikacji, a następnie brak kontroli swojej deklaracji już po wysłaniu tego wniosku (s. 10 zaskarżonej decyzji). Jak bowiem wskazał WSA w Krakowie w wyroku z dnia 27 października 2020 r., kwestia prawidłowości działania aplikacji eWniosekPlus w dniu 14 czerwca 2018 r. jest dla rozpatrywanej sprawy szczególnie ważna i że ryzyko nieprawidłowego działania systemu obciąża Agencję jako administratora aplikacji, a nie rolników (beneficjentów). Sąd wyraźnie wskazał więc kierunek, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie i stanowiskiem tym organ odwoławczy był związany. Mimo to organ nie poczynił żadnych ustaleń w powyższym zakresie, a więc nie wyjaśnił istotnych okoliczności faktycznych (rozbieżności) mających wpływ na wynik sprawy, co uchybia zasadzie praworządności.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ II instancji nie usunął braków i uchybień stwierdzonych w wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 października 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 248/20. Nadal sporną pozostaje bowiem kwestia okoliczności związanych z prawidłowością działania aplikacji eWniosek w dniu 14 czerwca 2018 r. oraz wielokrotnych prób logowania się Spółki do systemu w tym dniu. W sprawie należy więc przeprowadzić dalsze czynności wyjaśniające z uwzględnieniem art. 7, 77 § 1 k.p.a., a następnie zebrany materiał dowodowy należy ocenić zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a.. Dokonane ustalenia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu ponownie wydanej decyzji stosownie do treści art. 107 §3 k.p.a.. W ponowionym postępowaniu organ zobligowany zatem będzie wyeliminować wskazane wyżej uchybienia i rozpatrzyć sprawę w jej całokształcie z uwzględnieniem wskazań wynikających z wyroku z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 248/20 oraz z niniejszego wyroku.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd - uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania - działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 p.p.s.a.