Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 53/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1,2
journal: Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 7b ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1999 nr 101 poz 1178
law: Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej.
article: art. 33  par. 1, art. 43
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Skoro przedsiębiorcą nie jest spółka cywilna, lecz jej wspólnicy, przeto niedopuszczalne staje się objęcie jednym wpisem wszystkich wspólników spółki cywilnej, albowiem każdy z nich musi samodzielnie wykonać obowiązek wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Oznaczenia przedsiębiorcy działającego pod firmą nie można utożsamiać z nazwą przedsiębiorstwa prowadzonego przez jednego lub kilku przedsiębiorców.

TEZY

Skoro przedsiębiorcą nie jest spółka cywilna, lecz jej wspólnicy, przeto niedopuszczalne staje się objęcie jednym wpisem wszystkich wspólników spółki cywilnej, albowiem każdy z nich musi samodzielnie wykonać obowiązek wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Oznaczenia przedsiębiorcy działającego pod firmą nie można utożsamiać z nazwą przedsiębiorstwa prowadzonego przez jednego lub kilku przedsiębiorców.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lipca 2009 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmiany we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. – powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej w skrócie "k.p.a.") – utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] r. (Nr [...]) odmawiającą dokonania zmiany we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej polegającej na wpisaniu nowej nazwy "K. A. i R. P. T. C., I. P., D. G. s.c.", od której odwołał się I. P.

Według organu drugiej instancji, decyzja Prezydenta W. odpowiada przepisom prawa procesowego i materialnego, zasadnie bowiem wywiódł organ pierwszej instancji, że konstruowana przez stronę firma nie spełnia rygorów prawa firmowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że – stosownie do dyspozycji art. 7c ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.d.g." ) – organ ewidencyjny wydaje decyzję o odmowie wpisu, jeżeli: 1) zgłoszenie dotyczy działalności gospodarczej nieobjętej przepisami ustawy, 2) zgłoszenie zawiera braki formalne, które mimo wezwania nie zostały usunięte w wyznaczonym terminie, 3) prawomocnie orzeczono zakaz wykonywania określonej w zgłoszeniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. Wyliczenie to nie stanowi zamkniętego katalogu, gdyż organ ewidencyjny został wyposażony nie tylko w kompetencje odmowy dokonania wpisu, ale także w środki prawne umożliwiające wykreślenie wpisu z ewidencji gospodarczej (art. 7e ust. 1 i 2, art. 7f p.d.g.). Przykładowo, w art. 7e ust. 2 p.d.g. zobligowano organ do wykreślenia wpisu dokonanego z naruszeniem prawa. Wobec takiej regulacji uprawnione, zdaniem Kolegium, jest twierdzenie, że przesłanki warunkujące wykreślenie wpisu stanowią podstawę do odmowy dokonania wpisu. Inaczej ujmując, normatywne przesłanki warunkujące cofnięcie uprawnienia, są podstawą do odmowy przyznania uprawnienia, chyba że przepisy stanowią inaczej. W konsekwencji, konstrukcja firmy niezgodna z przepisami prawa firmowego (zawartymi przede wszystkim w Kodeksie cywilnym) musi prowadzić do odmowy dokonania wpisu.

Zdaniem Kolegium, na potrzeby rozpatrywanej sprawy właściwe jest posługiwanie się dwoma pojęciami: "firmą" – służącą indywidualizacji (oznaczeniu) przedsiębiorcy (rozumianego podmiotowo), co następuje przez wskazanie przynajmniej imienia i nazwiska osoby fizycznej (art. 434 § 1 k.c.) lub nazwy osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, oraz "oznaczeniem przedsiębiorstwa" – rozumianego jako przedmiot prawa.

Spółka prawa cywilnego nie jest, zdaniem Kolegium, podmiotem praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa, lecz jedynie zobowiązaniem zmierzającym do osiągnięcia wyznaczonego celu gospodarczego. Dlatego też w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.s.d.g.") jednoznacznie przesądzono, że przedsiębiorcami są wspólnicy spółki cywilnej, nie zaś sama spółka. Nie jest jednak wykluczone (w obowiązującym stanie prawnym) dodatkowe oznaczenie przedsiębiorstwa prowadzonego przez wspólników spółki cywilnej, jednakże takie oznaczenie nie podlega ujawnieniu we właściwych ewidencjach i rejestrach.

W ewidencji działalności gospodarczej ujawnia się firmę (art. 431 § 2 k.c.), a nie oznaczenie przedsiębiorstwa prowadzonego przez wspólników spółki cywilnej, gdyż – stosownie do dyspozycji art. 7b ust. 2 pkt 1 p.d.g. – zgłoszenie o dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej powinno zawierać firmę skonstruowaną według zasad przewidzianych w k.c.

W ocenie Kolegium, wnioskowane przez I. P. oznaczenie przedsiębiorcy – "K. A. i R. P. T. C., I. P., D. G. s.c." – nie odpowiada regułom prawa firmowego, którego normy nie mają charakteru dyspozytywnego. Proponowana firma nie zawiera imienia i nazwiska przedsiębiorcy, a ponadto tak oznaczona firma wprowadza w błąd co do osoby przedsiębiorcy.

W proponowanym przez wnioskodawcę układzie firma nie może zawierać tylko pierwszej litery imienia i nazwisko przedsiębiorcy, albowiem art. 434 k.c. wymaga, aby było to imię i nazwisko. Kolegium nie podzieliło zapatrywań dopuszczających skracanie imion i nazwisk w firmie osoby fizycznej.

Konstrukcja firmy przedstawiona przez wnioskodawcę wprowadza ponadto w błąd co do osoby przedsiębiorcy, gdyż wyspecyfikowanie w firmie trzech nazwisk i skrótów imion nie pozwala stwierdzić, który z przedsiębiorców prowadzi faktycznie działalność gospodarczą pod tak oznaczoną firmą. Dodatkowe oznaczenie "s.c." wywołuje dalsze wątpliwości co do osoby przedsiębiorcy, sugerując, że jest nią spółka cywilna. Proponowane przez wnioskodawcę ujęcie firmy niweczy znaczenie firmy, która służy do indywidualizacji przedsiębiorcy.

Zdaniem Kolegium, nie mają też znaczenia twierdzenia strony dotyczące możliwości używania imion i nazwisk innych osób w firmie przedsiębiorcy. Według art. 439 § 2 k.c., przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze swej firmy, jeżeli nie wprowadza to w błąd, jednakże przepis ten, po pierwsze, odnosi się do korzystania z firmy, a nie z imienia i nazwiska, będących rdzeniem firmy osoby fizycznej, po drugie, upoważnienie może dotyczyć tylko sytuacji, w której posługiwanie się taką firmą nie będzie wprowadzało w błąd. Posługiwanie się przez osobę fizyczną firmą z innym imieniem i nazwiskiem może wywołać u przeciętnej osoby błąd co do osoby przedsiębiorcy. Ponadto, upoważnienie do korzystania z firmy innego przedsiębiorcy nie oznacza "zastąpienia" firmy upoważnionego przedsiębiorcy, wszak przedsiębiorca działa pod własną firmą, a na podstawie upoważnienia jedynie korzysta z firmy innego przedsiębiorcy (tzw. umowa franchisingowa).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. I. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżący podkreślił, że nie kwestionuje twierdzenia, że nazwą przedsiębiorcy jest imię i nazwisko, w tym przypadku skarżącego. Wnioskowana zmiana dotyczy wyłącznie nazwy pod jaką przedsiębiorca występuje w obrocie gospodarczym. Nie jest również kwestionowane przez skarżącego to, że przedsiębiorcą jest wyłącznie każdy ze wspólników spółki cywilnej, a nie spółka, która – co również jest bezsporne – nie jest podmiotem praw i obowiązków. Tak obecnie jest ujawniony skarżący w ewidencji działalności gospodarczej i w tym zakresie nie domagał się zmiany.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje wyłącznie to, jaka nazwa powinna być ujawniona w prowadzonej przez organ administracyjny ewidencji. Według stanowiska organów obu instancji, ujawnieniu w ewidencji podlega nazwa przedsiębiorcy, tzn. w niniejszym przypadku I. P., zdaniem skarżącego natomiast, ujawnieniu powinna podlegać również taka nazwa pod jaką przedsiębiorca występuje w obrocie gospodarczym. Zważywszy na fakt, że ewidencja działalności gospodarczej jest jawna, przymiot ten uzyskuje znaczenie tylko wówczas, jeśli dane ujawniane w ewidencji będą tymi, z którymi osoby trzecie mogą mieć kontakt. Skarżący jest przedsiębiorcą, jednak nie występuje w obrocie gospodarczym pod firmą, w brzmieniu tożsamym ze swoim imieniem i nazwiskiem. Nie istnieje taki podatnik podatku VAT, ani taki przedsiębiorca w ewidencji ZUS czy rejestrze REGON. Skarżący występuje w obrocie gospodarczym wyłącznie jako wspólnik spółki cywilnej i jego zamiarem było ujawnienie nazwy tej spółki w jawnej ewidencji, po to właśnie, aby zrealizować cel ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, mianowicie jawność i transparentność tejże.

W ocenie skarżącego, odmowa ujawnienia takiej formy prowadzonej działalności gospodarczej jest nieuzasadniona z następujących powodów. Po pierwsze, jak wspomniano, wniosek o zmianę danych dotyczył wyłącznie nazwy prowadzonej przez skarżącego działalności. Obecnie, w ewidencji działalności gospodarczej, skarżący figuruje jako przedsiębiorca I. P., przy czym nazwa zakładu to: K. R. P. s.c. Skoro taki wpis został ujawniony w ewidencji działalności gospodarczej, należy przyjąć że spełnia on wszystkie wymogi prawa firmowego, a zatem jest zgodny z ustawią o swobodzie działalność gospodarczej i nie wprowadza w błąd. Trudno nie mieć wątpliwości konstatując wspomniany fakt, zważywszy, że skarżącemu odmówiono zmiany wpisu do ewidencji, polegającej na dodaniu zwrotu "i A." oraz nazwisk wszystkich wspólników. Taka treść wniosku jest spowodowana zmianą nazwy spółki aneksem do umowy spółki, w związku ze zmianą zakresu świadczeń, a w części dotyczącej nazwisk wszystkich wspólników, wynika ona z chęci prawidłowego ujawnienia nazwy w oficjalnym rejestrze.

Taki stan w ewidencji został utrzymany zaskarżoną decyzją SKO, mimo że poza imieniem i nazwiskiem skarżącego nie zawiera prawdziwych danych, a tym samym wprowadza w błąd. Poza tym należy zwrócić uwagę, że obecny wpis już zawiera zwrot "sc", czyli skrót od nazwy "spółka cywilna", a zatem ujawnienie faktu prowadzenia działalności gospodarczej w takiej formie przez przedsiębiorcę nie jest niezgodne z prawem.

Jak wskazuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swoim uzasadnieniu, istotą "firmy" jest nic innego jak indywidualizacja przedsiębiorcy występującego w obrocie gospodarczym. Jeśli jednak przedsiębiorca występuje w obrocie gospodarczym jako jeden ze wspólników spółki cywilnej, a zatem nie posługuje się tylko swoim imieniem i nazwiskiem a nazwiskami wszystkich wspólników, to właśnie tak następuje realizacja wspomnianego celu pojęcia "firma". Skoro prawo dopuszcza możliwość prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej, to powinno również dawać możliwość wskazania w ewidencji faktu, że w takiej formie przedsiębiorca swoją działalność gospodarczą prowadzi. Odmienna interpretacja powoduje wprowadzanie w błąd osób trzecich, albowiem sugeruje, że przedsiębiorca prowadzi inną działalność aniżeli prowadzi w rzeczywistości, albo prowadzi taką działalność niezależnie od działalności w ramach spółki cywilnej.

Skarżący nie zgadza się również z twierdzeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jakoby wnioskowana zmiana firmy skarżącego wprowadzała w błąd co do osoby przedsiębiorcy. Z analizy tej części uzasadnienia można wyciągnąć wniosek, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle co do zasady kwestionuje możliwość zawarcia w nazwie spółki nazwisk wspólników, twierdząc, że w tym zakresie argumentacja skarżącego zawarta w odwołaniu jest chybiona. W ocenie skarżącego, to właśnie stanowisko SKO jest nieuzasadnione. Skoro ustawa Prawo o adwokaturze zawiera obowiązek ujawnienia w nazwie spółki cywilnej nazwisk wspólników, to przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a tym samy daje podstawę do zastosowania takiej firmy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o oddalenie skargi, zauważając, że argumentacja skargi, choć jest nieco odmienna od przedstawionej w odwołaniu, niej zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący podnosi, że kwestia sporna dotyczy jedynie problemu, jaka nazwa powinna być ujawniona w ewidencji działalności gospodarczej – przedsiębiorcy, tzn. w niniejszym przypadku I. P., czy również nazwa pod jaką przedsiębiorca występuje w obrocie gospodarczym. Nie istnieje bowiem, jak argumentuje skarżący, taki podatnik podatku VAT, ani taki przedsiębiorca w ewidencji ZUS, czy rejestrze REGON, jak I. P..

Po pierwsze należy zauważyć, że przedsiębiorca w obrocie prawnym powinien występować tylko pod jedną nazwą – firmą. Odstępstwa od tej zasady przewidują przepisy k.c., np. korzystanie z firmy na podstawie umowy franchisingowej (art. 439 § 2 k.c.). W obrocie gospodarczym wspólnik spółki cywilnej nie może występować pod firmą spółki cywilnej z tej przyczyny, że spółka cywilna nie może mieć firmy, bo nie jest podmiotem obrotu gospodarczego – przedsiębiorcą. Według bowiem art. 431 k.c., przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1m k.c., prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Ustawa nie traktuje zatem spółki cywilnej jako podmiotu praw i obowiązków, a w konsekwencji tego rodzaju zobowiązanie nie ma firmy. Tym samym skarżący błędnie wywodzi, że może działać pod nazwą "K. A. i R. P. T. C., D. G., l. P. s.c." Przedsiębiorca działa pod firmą, której reguły tworzenia określa zasadniczo k.c. W decyzjach obu organów wyjaśniono, że przedsiębiorca nie może takiej firmy skonstruować.

Według Kolegium, skoro I. P. nie może pod nazwą "K. A. i R. P. T. C., D. G., l. P. s.c." prowadzić działalności gospodarczej, to nie może również żądać ujawnienia takiej firmy w ewidencji działalności gospodarczej. Skarżący nadal niesłusznie utożsamia nazwę przedsiębiorstwa, jako zespołu składników materialnych i niematerialnych, z nazwą spółki cywilnej, która – jako zobowiązanie – nie może mieć nazwy w rozumieniu prawa firmowego.

Spółka cywilna, wbrew wywodom skargi, nie jest formą prowadzenia działalności gospodarczej a jedynie formą współpracy pomiędzy przedsiębiorcami (tak jak inne umowy o współpracy gospodarczej), na zasadach ustalonych w znacznej części przepisami k.c. Nie ma zatem racji autor skargi, twierdząc, że prawo dopuszcza prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej. Czym innym jest bowiem forma organizacyjna prowadzenia działalności gospodarczej, a czym innym umowa przedsiębiorcy o współpracy gospodarczej, czy nawet o wspólnym wykonywaniu działalności gospodarczej.

Zadaniem Kolegium, skarżący nie ma też racji, gdy wywodzi, że jego wniosek dotyczył "tylko zmiany nazwy prowadzonej działalności gospodarczej". Po pierwsze, trudno mówić o "nazwie działalności gospodarczej" (w ujęciu normatywnym można mówić jedynie o klasyfikacji działalności gospodarczej), po drugie zaś, zarówno ze zgłoszenia skarżącego, jak i składanych w toku postępowania pism procesowych jednoznacznie wynika, że zmiana dotyczy nazwy przedsiębiorcy. W rezultacie nie ma więc wątpliwości, że skarżący wnioskował o zmianę nazwy przedsiębiorcy, a nie zmianę nazwy działalności gospodarczej.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego związanych z obecnym wpisem, Kolegium podkreśliło, że z zaświadczenia z dnia [...] r. nie wynika, aby dodatek "s.c." dotyczył nazwy przedsiębiorcy. Firma przedsiębiorcy w owym zaświadczeniu jest prawidłowa, zawiera bowiem imię i nazwisko oraz dodatek – I. P. K. R. P..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a." – w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wymaga odpowiedzi na pytanie czy organy administracji publicznej, orzekające w sprawie odmowy dokonania zmiany we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, zachowały reguły procedury administracyjnej i właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego.

Spór między stronami postępowania koncentruje się wokół kwestii, czy organy właściwe w spawach ewidencji mogły zadośćuczynić żądaniu wnioskodawcy, który wystąpił o wpis do ewidencji działalności gospodarczej przedsiębiorcy oznaczonego "K. A. i R. P. T. C., I. P., D. G. s.c."

Ponieważ zasygnalizowany problem dotyczy ewidencji podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, przeto próbę rozwiązania sporu należy zacząć od pojęcia przedsiębiorcy w rozumieniu unormowań odnoszących się do tej ewidencji. Według art. 4 ust. 1 u.s.d.g., przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (art. 4 ust. 2 u.s.d.g.). Definicja ta nawiązuje do art. 431 k.c., uznającego za przedsiębiorcę osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną, o której mowa w art. 331 § 1 k.c., przy czym unormowanie kodeksowe obejmuje nie tylko podmioty prowadzące we własnym imieniu działalność gospodarczą, ale także zawodową.

W zbiorze tak ujętych przedsiębiorców nie da się pomieścić spółka cywilna, ponieważ – stosownie do dyspozycji art. 331 § 1 k.c., do którego nawiązuje także art. 4 ust. 1 u.s.d.g. – żaden przepis ustawy nie przyznaje spółce cywilnej zdolności prawnej (jak to czyni np. art. 8 § 1 i art. 11 § 1 Kodeksu spółek handlowych względem spółek osobowych i spółek kapitałowych w organizacji, czy art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali – tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm. – w odniesieniu do wspólnoty mieszkaniowej). Konsekwencją takiego stanu unormowań jest postanowienie art. 4 ust. 2 u.s.d.g., uznające za przedsiębiorców wspólników spółki cywilnej (którymi mogą być wspomniane podmioty wykonujące we własnym imieniu działalność gospodarczą), nie zaś spółkę.

Wyeliminowanie spółki cywilnej z kręgu przedsiębiorców i przypisanie tego przymiotu poszczególnym jej wspólnikom (po 1 stycznia 2001 r.) spowodowało, że w zakresie obowiązywania przepisów o ewidencji działalności gospodarczej każdy ze wspólników spółki cywilnej samodzielnie wykonuje obowiązek wpisu do rejestru przedsiębiorców (ewidencji działalności gospodarczej). Każdy z nich musi zatem we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej podać własne oznaczenie przedsiębiorcy (art. 7b ust. 2 pkt 1 p.d.g.). Liczba tych oznaczeń będzie więc pokrywać się z liczbą wspólników konkretnej spółki cywilnej, przy czym w żadnym z oznaczeń nie może pojawić się sformułowanie wskazujące na spółkę cywilną [zob. P. Bielski, Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę handlową (art. 551 § 2 i 3 k.s.h.), Przegląd Prawa Handlowego 2002, Nr 3, s. 34 i nast.].

Oznaczenie przedsiębiorcy w rozumieniu art. 7b ust. 2 pkt 1 p.d.g., wymaga wskazania firmy, pod którą działa przedsiębiorca (art. 432 § 1 k.c.) i którą ujawnia się we właściwym rejestrze (art. 432 § 2 k.c.). W przypadku osoby fizycznej firmę stanowi jej imię i nazwisko, przy czym ustawodawca nie wyklucza włączenia do firmy pseudonimu osoby jak też określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych (art. 434 k.c.). W judykaturze podkreślono, że dodatki, które mogą zostać dołączone do imienia i nazwiska, mają służyć lepszej identyfikacji przedsiębiorcy posługującego się firmą. Zauważono przy tym, że wbrew literalnemu brzmieniu przepisu art. 434 k.c., nie mogą być to dodatki obrane całkowicie swobodnie. Nie jest bowiem dopuszczalne posługiwanie się dodatkami, które mogą wprowadzić w błąd (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2007 r., II GSK 268/06, Lex Nr 287961), jak też określeniami sprzecznymi z prawem.

W kontekście przywołanych unormowań nietrudno dostrzec, że zadośćuczynienie żądaniu strony skarżącej przez organy prowadzące ewidencję działalności gospodarczej nie jest możliwe. Oznaczenie przedsiębiorcy sformułowaniem "K. A. i R. P. T. C., I. P., D. G. s.c." narusza zasady prawa firmowego, pozostaje bowiem w dysharmonii z art. 434 k.c. a także może wprowadzać w błąd co do osoby przedsiębiorcy (art. 433 § 2 k.c.).

Jeśli chodzi o sprzeczność zamierzonego przez stronę skarżącą oznaczenia przedsiębiorcy z art. 434 k.c., to wystarczającym do dyskwalifikacji wniosku złożonego w rozpoznawanej sprawie jest niepodanie pełnego imienia osoby fizycznej. Ponadto, skoro przedsiębiorcą nie jest spółka cywilna, lecz jej wspólnicy, przeto – jak wcześniej powiedziano – niedopuszczalne staje się objęcie jednym wpisem wszystkich wspólników spółki cywilnej, albowiem każdy z nich musi samodzielnie wykonać obowiązek wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, podając w odrębnych wnioskach własne oznaczenie przedsiębiorcy. Każda więc osoba fizyczna – zarówno prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą w pełni samodzielnie, jak i będąca wspólnikiem spółki cywilnej – powinna działać pod własną firmą (art. 432 § 1 k.c.), której elementy określa art. 434 k.c.

Skutkiem niewłaściwego oznaczenie firmy, pod którą działa przedsiębiorca, może być również naruszenie art. 433 § 2 k.c. Ujęty w tym przepisie zakaz wprowadzania w błąd "co do osoby przedsiębiorcy" dotyczy bowiem także rodzaju osoby przedsiębiorcy, a więc czy działa on jako osoba fizyczna, osoba prawna, czy też jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1 k.c. Trafnie zatem wywiedziono w piśmiennictwie, że "gdyby w firmie przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną pojawiło się, poza imieniem i nazwiskiem tego przedsiębiorcy, imię i nazwisko innej osoby, firma taka w oczywisty sposób wprowadzałaby w błąd; przede wszystkim zaś nie wskazywałaby, która z obu (lub z większej liczby) osób fizycznych wymienionych w firmie jest przedsiębiorcą działającym pod tą firmą, a które imiona i nazwiska wskazują osoby niebędące przedsiębiorcami" (P. Zaporowski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2007 r., II GSK 268/06, Państwo i Prawo 2008, Nr 9, s. 134 i nast.).

Trzeba wreszcie mocno zaakcentować, że oznaczenia przedsiębiorcy działającego pod firmą nie można utożsamiać z nazwą przedsiębiorstwa prowadzonego przez jednego lub kilku przedsiębiorców, co zdaje się czynić strona skarżąca, domagając się wpisu nieodpowiadającego kryteriom prawa firmowego, mogącego natomiast stanowić ewentualną nazwę przedsiębiorstwa prowadzonego przez trzech przedsiębiorców związanych stosunkiem zobowiązaniowym powstałym z umowy spółki cywilnej. W orzecznictwie trafnie zauważono, że "używanie przez przedsiębiorców, którzy wspólnie prowadzą działalność gospodarczą, oznaczeń wskazujących na wspólność prowadzonego przedsięwzięcia (np. podanie ich nazwisk) nie oznacza, że jest to ich firma, lecz nazwa przedsiębiorstwa" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2007 r., II GSK 268/06, Lex Nr 287961). Nazwa przedsiębiorstwa, rozumianego jako zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 551 k.c.), nie podlega rygorom prawa firmowego i – odmiennie niż firma, która jest niezbywalna (art. 439 § 1 k.c.) – może być przeniesiona wraz z przedsiębiorstwem (por. art. 438 § 3 w zw. z art. 552, 554, 751 k.c.). Dlatego też w piśmiennictwie podkreślono, że przedsiębiorca – działając w granicach prawa, w szczególności zaś respektując cudze prawa osobiste i majątkowe oraz z uwzględniając zasady współżycia społecznego a także zakaz wprowadzania nazwą przedsiębiorstwa w błąd (analogiczne stosowanie art. 433 § 2 k.c.) – ma swobodę w kształtowaniu nazwy przedsiębiorstwa i w korzystaniu z niej. Nie ma więc przeszkód P., aby przedsiębiorca będący osobą fizyczną, po uzyskaniu stosownej zgody innej osoby fizycznej, włączył do nazwy swego przedsiębiorstwa cudze imię i nazwisko (tak P. Zaporowski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2007 r., II GSK 268/06, Państwo i Prawo 2008, Nr 9, s. 134 i nast.), czego nie może uczynić w przypadku firmy oznaczającej przedsiębiorcę.

Z tych względów nie można organom ewidencyjnym postawić skutecznego zarzutu naruszenia prawa firmowego oraz przepisów o ewidencji działalności gospodarczej przez wydanie decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku strony skarżącej.

Odnosząc się do argumentu strony, że skarżący jest przedsiębiorcą, jednak nie występuje w obrocie gospodarczym pod firmą tożsamą ze swoim imieniem i nazwiskiem (nie istnieje taki podatnik podatku VAT, ani taki przedsiębiorca w ewidencji ZUS czy rejestrze REGON), działa bowiem wyłącznie jako wspólnik spółki cywilnej i jego zamiarem było ujawnienie nazwy tej spółki w ewidencji, należy zauważyć, że ewidencja działalności gospodarczej, o której mowa w art. 7a i nast. p.d.g., nie służy do rejestrowania wszelkich konfiguracji (stosunków P.) w jakich występuje lub może występować przedsiębiorca (np. jako wspólnik spółki cywilnej lub strona innej umowy o współpracy, współdziałaniu przedsiębiorców). Uwaga ta odnosi się przede wszystkim do umowy spółki cywilnej, która w obowiązującym stanie prawnym jest źródłem stosunku zobowiązaniowego między przedsiębiorcami, nie tworzy natomiast nowego podmiotu-przedsiębiorcy, podlegającego wpisowi do ewidencji. Spółka cywilna nie mieści się w zbiorze jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 331 § 1 k.c., gdyż ustawa nie przyznaje temu związkowi między przedsiębiorcami zdolności prawnej, wyjątkowe zaś upodmiotowienie spółki cywilnej w stosunkach publicznoP. dotyczących np. podatku od towarów i usług (zob. art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., i wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego np. z dnia 14 października 2005 r., I FSK 287/05, Lex Nr 133303; z dnia 12 października 2005 r., I FSK 168/05, Lex Nr 173269; z dnia 14 września 2005 r., I FSK 483/05, Lex Nr 173129) lub podatku akcyzowego (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym – Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11, i np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 października 2007 r., I SA/Lu 376/07, Lex Nr 303067) nie daje dostatecznych podstaw do konstruowania ogólnej zdolności prawnej spółki cywilnej i przypisywania jej przymiotu przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.s.d.g. czy art. 431 k.c.

Takiego rozumowania nie zmieniają postanowienia ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, albowiem przewidziana w art. 4a ust. 1 tej ustawy możliwość wykonywania zawodu adwokata m. in. w spółce cywilnej nie czyni z takiej spółki odrębnego przedsiębiorcy i – wbrew twierdzeniu skarżącego – nie daje podstaw "do zastosowania takiej firmy", jako że nie jest to firma, lecz co najwyżej nazwa spółki cywilnej. Skoro bowiem spółka cywilna nie ma w obowiązującym stanie prawnym statusu przedsiębiorcy odrębnego od jej wspólników (art. 4 ust. 2 u.s.d.g.), przeto nie może działać pod firmą, gdyż przymiot ten przysługuje wyłącznie przedsiębiorcy (art. 432 § 1 k.c.) i podlega ujawnieniu we właściwym rejestrze (art. 432 § 2 k.c.).

Ponieważ wszczęte skargą I. P. postępowanie sądowe nie dostarczyło podstaw do postawienia organom właściwym w sprawach ewidencji działalności gospodarczej zarzutu naruszenia według art. 145 § 1 u.p.p.s.a., należało – stosownie do dyspozycji art. 151 u.p.p.s.a. – orzec jak w sentencji.