Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 694/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 119 par. 2, art. 120, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a, ust. 1 pkt 4, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 95 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z z dnia [...] marca 2022 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej H. G. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 27 stycznia 2022 r. wnioskodawczyni H. G. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką K. K..

Decyzją z dnia [...] marca 2022 r. Wójt Gminy S. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz składki na ubezpieczenie społeczne i składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie przedłożonej przez wnioskodawczynię dokumentacji ustalono, iż obecnie nie jest Ona osobą aktywną zawodowo, jednak fakt zaprzestania aktywności zawodowej nie wynikał z konieczności podjęcia się sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką a był spowodowany uzyskaniem przez wnioskodawczynię uprawnienia do pobierania emerytury od 26 lipca 2018 r. Ponadto z przedłożonego w dniu 27 stycznia 2022 r. oświadczenia wynika, iż sprawuje opiekę nad matką od 1 grudnia 2019 r. Wobec powyższego organ uznał, że w tym przypadku nie miała miejsca rezygnacja z zatrudnienia bezpośrednio powiązana z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną.

Ponadto z załączonego do wniosku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności znak: [...], wydanego w dniu [...] kwietnia 2004 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. wynika, że K. K. została uznana za osobę niepełnosprawną i zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, przy czym jako datę powstania niepełnosprawności wskazano rok 2003, a więc niepełnosprawność ww. powstała w wieku 70 lat. Organ wskazał, że wyrokiem z. dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 (Dz. U. 2014 r. poz. 1443) Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 17 ust. 1b Ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W ocenie organu wejście w życie ww. wyroku nie spowodowało jednak zmiany ani uchylenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zatem ww. przepis to jedno z kryteriów, którego spełnienie warunkuje nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Niezależnie od powyższego organ powołując się na art. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy uznał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno- rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W ocenie organu I instancji fakt wstrzymania z dniem 1 marca 2022 r. wypłaty emerytury nie jest tożsamy z utratą prawa do powyższego świadczenia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła H. G., podnosząc, iż art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, na który powołuje się organ, jest niezgodny z Konstytucją R.P. i jako taki nie może stanowić podstawy do wydania decyzji odmawiającej jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto ustalone prawo do emerytury również nie stanowi przeszkody do pozytywnego załatwienia wniosku, gdyż zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, osoba pobierająca świadczenie emerytalno-rentowe ma prawo wyboru świadczenia, jeśli zawiesi pobieranie emerytury, co skarżąca uczyniła i od 1 marca 2022 r. emerytury nie pobiera. Nadto wskazała, że jest opiekunką dwóch niepełnosprawnych osób matki i ojca. Ojciec ma 95 lat i jest inwalidą wojennym. Matka jest osoba osobą leżącą.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735.); art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz.615); art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do treści art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje między innymi osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny w przypadku, jeżeli osoby te nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami do: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ odwoławczy wskazał na przyczyny stanowiące podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia zawarte w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy, z których wynika, że jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Kolegium powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazało, że wnioskodawczyni jako córka osoby wymagającej opieki ma ustalone prawo do świadczenia emerytalnego od dnia 26 lipca 2018 r., co w świetle przywołanych przepisów stanowi przeszkodę w przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie wyboru przez zainteresowaną jednego ze świadczeń w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego emerytury Kolegium stwierdziło, że kwestia zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowana jest w art. 27 ust.5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który nie przewiduje zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia emerytalnego. Przepis ten bowiem odnosi się wyłącznie do zbiegu świadczeń pobieranych w ramach ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie świadczeniobiorca ma możliwość wyboru korzystniejszego świadczenia. W konsekwencji, fakt wstrzymania przez ZUS wypłaty emerytury (na wniosek strony) nie jest tożsamy z utratą uprawnień do tego świadczenia. Omawiany przepis bowiem wskazuje na ustalone prawo do emerytury a nie na faktyczne pobieranie tego świadczenia. Przy zawieszeniu prawa do pobierania emerytury, prawo to pozostaje nadal ustalone. W konsekwencji obowiązujące normy prawne nie przewidują możliwości wyboru przez osobę zainteresowaną prawa do świadczenia przyznanego ramach innej ustawy, w tym wypadku ustawy o emeryturach i rentach, wypłacanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Kolegium jako błędny uznało argument organu I instancji, że negatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ta określona w art. 17 ust.1 b ustawy.

Skarżąca działająca przez radcę prawnego na powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej:

1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 615 - dalej jako u.ś.r.) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna świadczenia emerytalnego - skarżąca od 01 marca 2022r. zawiesiła pobieranie emerytury - stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia ww. przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do świadczenia emerytalnego, gdy uprawniony przy zbiegu do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do świadczenia emerytalnego;

2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 79a i art. 80 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszystkich niezbędnych czynności oraz nie rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wszechstronny, a w szczególności pominięcie okoliczności, że skarżąca od 1 marca 2022r. zawiesiła pobieranie świadczenia emerytalnego.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz do składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne,

ewentualnie

2) przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania,

3) zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w składzie trzech sędziów w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.

Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r., poz. 137 – j.t.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, bądź też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Przeprowadzona przez Sąd, w trybie uproszczonym, kontrola zaskarżonej decyzji, według kryterium legalności wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten nie odpowiada prawu.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy S. odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast w myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Z kolei stosownie do art. 17 ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Na gruncie niniejszej sprawy organy obu instancji jako powód odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego podały, że przeciwstawia się temu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., albowiem skarżąca ma ustalone prawo do emerytury oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż nie została spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Dodatkowo organ I instancji podniósł, że nie ziścił się warunek wieku powstania niepełnosprawności u podopiecznej, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że trafne jest stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, który skutkował tym, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności (o którym mowa we wskazanym przepisie), jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności i w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Stąd też art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić przyczyny odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu wieku powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, na co wskazuje ugruntowane już orzecznictwo sądów administracyjnych.

W odniesieniu natomiast do kwestii związanej z ustaleniem na rzecz skarżącej prawa do świadczenia emerytalnego wskazać należy, że prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela bowiem te poglądy prawne, w których dostrzega się potrzebę odstąpienia od prima facie jasnych rezultatów wykładni językowej ww. przepisu na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej.

Potrzeba takiego działania wynika ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz konieczności uwzględnienia zasad konstytucyjnych, tj. równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielenia szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zd. drugie) i osobom niepełnoprawnym (art. 69).

Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, czy w wyroku z 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1983/20 (wyroki dostępne w Internecie), niewątpliwie intencją ustawodawcy wprowadzającego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. wyłączenia było to, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Uchwalając bowiem w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i aktualnie jest już znacznie wyższe od najniższej emerytury. W obecnych warunkach ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej normy z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. prowadzi zatem do rezultatów zdecydowanie odmiennych niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania u.ś.r. Stąd też konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej, aby zweryfikować wyniki wykładni językowej. Dlatego też w sprawie o sygn. akt I OSK 254/20 zasadnie zwrócono uwagę, że rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W wyroku z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 772/21 NSA wskazał, że brak jest przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości praw do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenia jest niższe niż świadczenia pielęgnacyjne. Z kolei wykładnia literalna powoduje dyskryminację osób, które zrezygnowały z pracy zawodowej w celu podjęcia opieki i z tego tytułu mają ustalone prawo do emerytury w stosunku do osób, które nigdy pracy zawodowej nie podjęły i nie nabyły prawa do emerytury.

Natomiast Sąd w składzie orzekającym opowiada się za rozwiązaniem przyjętym w wyrokach w sprawach o sygn. akt: I OSK 1546/19, I OSK 254/20, I OSK 2375/19 oraz I OSK 764/20, a polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W powołanych sprawach wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 291 ze zm.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

W tym miejscu przypomnienia wymaga, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie zatem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę, w wysokości niższej niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego powodowałoby, że ww. cel w stosunku do tej grupy nie byłby realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.

Zgodzić należy się zatem ze skarżącą, że przyjęcie zaprezentowanej przez organy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., bezwzględne eliminującej z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie narusza konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.

W świetle powyższych uwag, w ocenie Sądu, osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Przy czym wybór taki można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem na wniosek emeryta można zawiesić wypłatę m.in. emerytury, do której uprawniona jest jedna osoba. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2). Emerytura jest prawem niezbywalnym, a zatem zawieszenie tego prawa wyeliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca pismem z dnia 28 stycznia 2022 r. wystąpiła do ZUS w K. o zawieszenie emerytury. Decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. ZUS wstrzymał wypłatę emerytury z dniem 1 marca 2022 r.

Skoro skarżąca doprowadziła do zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego zatem możliwe stało się płynne przejście skarżącej z systemu świadczeń emerytalno-rentowych na system świadczeń rodzinnych.

Istota bowiem ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby pobierającej świadczenie emerytalne, wynikająca z tego ostatniego przepisu, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do świadczenia emerytalno-rentowego, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Oznacza to zatem, że w sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawień do obydwu tych świadczeń znajduje zastosowanie reguła dokonania wyboru, polegająca na możliwości rezygnacji przez stronę ze świadczenia, które jest dla niej mniej korzystne. Skarżąca takie wyboru dokonała.

Niezależnie od powyższych rozważań wskazać należy, że matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim z J. K., który zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] kwietnia 1999 r. został uznany za niezdolnego do samo dzielnej egzystencji od kwietnia 1999 r. trwale. Zaświadczenie to jest równoznaczne z orzeczeniem o niepełnosprawności, o którym mowa w art. 3 pkt 21 lit.e) ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym niż wymienione w pozostałych punktach art. 17 ust. 1 u.ś.r. osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie stosowanie do postanowień art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wobec tego, że ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności to na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny, a po spełnieniu innych przesłanek nabywa prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ( uchwała NSA z 14 listopada 2022 r. I OPS 2/22).

Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze weźmie pod uwagę powyższe rozważania Sądu.

W tym stanie rzeczy Sąd, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie o kosztach postepowania zostało wydane na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.