Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 132/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6540
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1998 nr 155 poz 1016
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sławomir Antoniuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2014 r., poz. 1075), zwanej dalej ustawą o Instytucie Pamięci:

1. uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. o udostępnieniu A. W. kopii następujących dotyczących go dokumentów, znajdujących się w aktach o sygnaturach:

a) IPN [...] tom 1 - dokumentu na stronach 227, 227 verte, dotyczącego A. W. i wytworzonego przy jego udziale w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora;

b) IPN [...] tom 5 - dokumentu na stronach: 486, 486 verte, 487, dotyczącego A. W. i wytworzonego przy jego udziale w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora;

c) IPN [...] tom 2 - dokumentów na stronach: 136, 136 verte, 137, 137 verte, 191, 191 verte, 192, 193, 193 verte, 194 dotyczącego A. W. i wytworzonego przy jego udziale w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora;

d) IPN [...] tom 3 - dokumentu na stronach: 57, 57 verte, dotyczącego A. W. i wytworzonego przy jego udziale w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora;

e) IPN [...] tom 4 - dokumentów na stronach 70, 70 verte, 182 dotyczących A. W. i wytworzonych przy jego udziale w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora;

f) IPN [...] tom 1 - dokumentu na stronach: 164, 164 verte, dotyczącego A. W. i wytworzonego przy jego udziale w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora;

g) IPN [...] - dokumentu na stronach: 8, 8 verte, 9 dotyczącego A. W. i wytworzonego przy jego udziale w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora;

h) IPN [...] - dokumentu na stronie 4 dotyczącego A. W. i wytworzonego przy jego udziale w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora,

2. przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu [...] października 2011 r. A. W. złożył wniosek o udostępnienie do wglądu dotyczących go dokumentów. Wniosek był realizowany na zasadach określonych w art. 30 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci w [...] wydał decyzję nr [...] o udostępnieniu A. W. kopii dotyczących go dokumentów spełniających przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o Instytucie Pamięci. Decyzja została doręczona stronie w dniu [...] maja 2012 r.

W dniu [...] maja 2012 r. A. W. złożył odwołanie od decyzji Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci w [...] nr [...]. Skarżący podniósł, iż po raz kolejny Instytut Pamięci odmawia mu prawa do zapoznania się ze wszystkimi zasobami Instytutu Pamięci dotyczącymi jego osoby oraz [...] w 1980 r., którego był organizatorem i współprzewodniczącym, a także wykorzystując represyjny wymiar sprawiedliwości, odmawia mu prawa do obrony dobrego imienia.

W dniu [...] lipca 2012 r. Prezes Instytutu Pamięci wydał decyzję nr [...] uchylającą decyzję Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. o udostępnieniu A. W. kopii dotyczących go dokumentów i umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji.

W dniu 22 sierpnia 2012 r. do Instytutu Pamięci wpłynęła skarga A. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji nr [...] w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargą A. W. i wydał w dniu 29 listopada 2013 r. wyrok uchylający zaskarżoną decyzję i przekazujący sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy.

Prezes Instytutu Pamięci odnosząc się w skardze kasacyjnej z dnia [...] lutego 2014 r. do treści i uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazał, że Sąd nie ustosunkował się w żaden sposób do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, ani nie wyjaśnił, jakie metody wykładni zastosował ustalając treść normy prawnej zawartej w art. 32 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci i przyjmując, że przepis ten stanowi zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego. Sąd ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że zgadza się z pełnomocnikiem skarżącego co do tego, że rozstrzygnięcie Prezesa Instytutu Pamięci wykracza poza przepis art. 32 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci.

Prezes Instytutu Pamięci wyraził w skardze kasacyjnej opinię, że wynik wykładni systemowej i funkcjonalnej przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci w sposób jednoznaczny prowadzi do konkluzji, że przedmiotowa regulacja nie stanowi katalogu zamkniętego rozstrzygnięć Prezesa Instytutu Pamięci po wniesieniu odwołania od decyzji, o której mowa w art. 31 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył zatem przepis art. 32 ust. 1 w zw. z art. 43 ust. 1 i 2 ustawy o Instytucie Pamięci.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 listopada 2013 r., że organ odwoławczy wydał decyzję na niekorzyść skarżącego, pomimo że nie naruszała ona prawa lub interesu społecznego w sposób rażący. Prezes Instytutu Pamięci nie zgodził się z tak sformułowanym zarzutem.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 czerwca 2014 r. oddalił skargę kasacyjną Prezesa Instytutu Pamięci. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że trafny jest zarzut, że zaskarżony wyrok naruszył art. 32 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci przez błędne przyjęcie, że przepis ten zawiera katalog zamknięty rozstrzygnięć organu odwoławczego. Przeciwko takiej wykładni art. 32 ust. 1 uIPN przemawia wykorzystanie dyrektyw językowych, systemowych i funkcjonalnych. Wykładni art. 32 ust. 1 uIPN nie sposób dokonywać z pominięciem art. 43 ust. 1 zd. 1 uIPN, w którym ustawodawca wskazał, że postępowanie w sprawach uregulowanych w ustawie prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. (...) Wzgląd na racjonalność prawodawcy prowadzi do rezultatu, który eliminuje możliwość istnienia luki prawnej w zakresie możliwości umorzenia postępowania toczącego się na podstawie ustawy o Instytucie Pamięci. W kontrolowanej sprawie nie zachodziły jednak przesłanki umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., bowiem skarżący miał interes prawny w wystąpieniu z wnioskiem na podstawie art. 30 ust. 1 uIPN i oczekiwał wydania decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty (J. Borkowski, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H Beck 2014 s. 437-439 nb 5-6).

Sąd uznał także, że zarzut naruszenia art. 139 K.p.a. w zw. z art. 43 ust. 1 uIPN okazał się być nieusprawiedliwiony. (...) Trafnie Sąd I instancji przyjął, że mimo że przesłanki z art. 139 K.p.a. nie zaistniały, to organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję na niekorzyść skarżącego. (...) organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Prezes Instytutu Pamięci w toku postępowania odwoławczego ustalił, co następuje:

Na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci po rozpatrzeniu odwołania, o którym mowa w art. 31 ust. 2, Prezes Instytutu Pamięci wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy decyzję, o której mowa w art. 31 ust. 1;

2) uchyla decyzję, o której mowa w art. 31 ust. 1, i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Zgodnie z wykładnią przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci, zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 753/14, katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego opisany w hipotezie przedmiotowej normy prawnej nie stanowi katalogu zamkniętego. Możliwe jest stosowanie art. 138 K.p.a. w zw. z art. 43 ust. 1 i 2 ustawy o Instytucie Pamięci w przypadku występowania przesłanek do umorzenia postępowania. Jednocześnie w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie z odwołania A. W. od decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania wymienione w art. 105 K.p.a. W tej sytuacji Prezes Instytutu Pamięci rozpatrując sprawę ponownie nie może wydać rozstrzygnięcia o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Powinien zatem zastosować art. 32 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci i albo utrzymać w mocy, albo uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Ze zgromadzonych w toku kwerendy dokumentów ewidencyjnych organów bezpieczeństwa państwa wynika, iż A. W. został zarejestrowany przez Wydział [...] byłego Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] jako tajny współpracownik o pseudonimie [...] w 1981 r. Odnaleziono zapis z dziennika rejestracyjnego byłego Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], sygn. [...] , w którym odnotowano rejestrację tajnego współpracownika o pseudonimie [...] do nr [...]. Jest także adnotacja o zniszczeniu akt w dniu [...] stycznia 1990 r.

Z karty [...] z kartoteki odtworzeniowej byłego Wydziału "[...]" Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych [...], K., P. wynika, iż w dniu [...] września 1981 r. do nr [...] zarejestrowano A. W., syna M. i J., ur. [...] maja 1949 r. w [...]. Został on pozyskany w charakterze tajnego współpracownika w dniu [...] września 1981 r. przez [...] A. M. i przybrał pseudonim [...] (przekreślone, odnotowana późniejsza zmiana pseudonimu na [...]). Na karcie w pkt 9, w miejscu, w którym wpisuje się stopień, imię, nazwisko, numer telefonu i stanowisko oficera rejestrującego, pod nazwiskiem [...] A. M. dopisano "[...]". Również na karcie [...] z kartoteki odtworzeniowej byłego Wydziału "[...]" Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych [...], K., P. oraz karcie [...] z kartoteki pseudonimowej byłej Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej i Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] odnotowano rejestrację A. W. jako tajnego współpracownika o pseudonimie [...] do numeru [...].

Z kartoteki odtworzeniowej byłego Biura "[...]" Ministerstwa Spraw Wewnętrznych zachowała się karta [...] oraz karta [...]. Pierwsza z nich stanowi potwierdzenie rejestracji A. W. jako tajnego współpracownika przez [...] A. H. (lub M.) do numeru [...]. Pozyskanie nastąpiło w dniu [...] września 1981 r. Jako pseudonim tajnego współpracownika wpisano [...] oraz [...] (nadpisane). Nazwisko oficera rejestrującego A. H. (lub M.) zostało skreślone i dopisano: "[...]".

Dalej organ podał, że jest niewątpliwe, iż A. W. został zarejestrowany przez organ bezpieczeństwa państwa jako tajny współpracownik o pseudonimie [...] oraz [...].

Wszystkie wymienione w osnowie zaskarżonej decyzji dokumenty to wyciągi z materiałów operacyjnych sporządzonych na podstawie informacji przekazanych przez tajnego współpracownika o pseudonimie [...] (informacja z dnia [...] stycznia 1988 r. - w aktach o sygn. [...] tom I; informacja z dnia [...] lutego 1988 r. w aktach o sygn. [...] tom III; informacje z dnia [...] sierpnia 1988 i [...] lutego 1989 r. - w aktach o sygn. [...] tom IV; informacja z dnia [...] maja 1989 r. - w aktach o sygn. [...] tom I; informacja z dnia [...] grudnia 1989 r. - w aktach o sygn. [...]; informacja z dnia [...] maja 1989 r. - w aktach o sygn.[...]) oraz [...] (informacja z dnia [...] lutego 1986 r. - w aktach o sygn. [...] tom V; informacje z dnia [...] lutego 1987 r., [...] lutego 1987 r. i [...] marca 1987 r. - w aktach o sygn. [...] tom II). Sporządził je [...]. E. S. (oficer wymieniony w dokumentach ewidencyjnych jako funkcjonariusz rejestrujący/prowadzący A. W. jako tajnego współpracownika). Z uwagi na charakter tych dokumentów, środowisko w którym działał [...] ([...]) oraz osobę oficera prowadzącego organ pierwszej instancji przyjął, iż do ich wytworzenia konieczny był udział wnioskodawcy dostarczającego organowi bezpieczeństwa państwa informacje w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora.

Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o Instytucie Pamięci do wydania decyzji o udostępnieniu wnioskodawcy dotyczących go dokumentów w formie kopii konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek:

1. dokumenty muszą dotyczyć wnioskodawcy;

2. dokumenty muszą być wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.

W przedmiotowej sprawie nie jest spełniona pierwsza z wymienionych wyżej przesłanek. Już z samego brzmienia przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o Instytucie Pamięci wynika, że nie każdy dokument wytworzony przez określoną osobę lub przy jej udziale musi koniecznie tej osoby dotyczyć. W przeciwnym wypadku nie byłoby konieczne podkreślanie przez ustawodawcę, że dokument podlegający udostępnieniu w kopii, a nie w oryginale, musi być zarówno wytworzony przez wnioskodawcę, jak i musi tego wnioskodawcy dotyczyć.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o ponownie uchylenie decyzji Prezesa IPN nr [...] z dnia [...] listopada 2014 i wniósł o utrzymanie w mocy decyzji IPN w [...] nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie to polega na tym, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że kwestia nie może już być w ogóle badana w postępowaniu późniejszym. Podmioty te są zatem związane faktem i treścią prawomocnego orzeczenia, co implikuje w sposób bezwzględny wzięcie tego pod uwagę w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach.

Przypomnieć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 753/14, oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1712/12.

W wytycznych zawartych w uzasadnieniu tego orzeczenia NSA wskazał, iż na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci po rozpatrzeniu odwołania, o którym mowa w art. 31 ust. 2, Prezes Instytutu Pamięci wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy decyzję, o której mowa w art. 31 ust. 1;

2) uchyla decyzję, o której mowa w art. 31 ust. 1, i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Dalej wskazał, że zawarty w art. 32 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci, katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego opisany w hipotezie przedmiotowej normy prawnej nie stanowi katalogu zamkniętego. Możliwe jest stosowanie art. 138 K.p.a. w zw. z art. 43 ust. 1 i 2 ustawy o Instytucie Pamięci w przypadku występowania przesłanek do umorzenia postępowania. Jednocześnie w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie z odwołania A. W. od decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania wymienione w art. 105 K.p.a. i wskazał, że w tej sytuacji Prezes Instytutu Pamięci rozpatrując sprawę ponownie nie może wydać rozstrzygnięcia o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Powinien zatem zastosować art. 32 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci i albo utrzymać w mocy, albo uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Ze zgromadzonych w toku kwerendy dokumentów ewidencyjnych organów bezpieczeństwa państwa wynika, iż A. W. został zarejestrowany przez Wydział [...] byłego Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] jako tajny współpracownik o pseudonimie [...] w 1981 r. Odnaleziono zapis z dziennika rejestracyjnego byłego Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], sygn. [...], w którym odnotowano rejestrację tajnego współpracownika o pseudonimie [...] do nr [...]. Jest także adnotacja o zniszczeniu akt w dniu [...] stycznia 1990 r.

Z karty [...] z kartoteki odtworzeniowej byłego Wydziału "[...]" Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych [...], K., P. wynika, iż w dniu [...] września 1981 r. do nr [...] zarejestrowano A. W., syna M. i J., ur. [...] maja 1949 r. w [...]. Został on pozyskany w charakterze tajnego współpracownika w dniu [...] września 1981 r. przez [...] A. M. i przybrał pseudonim [...] (przekreślone, odnotowana późniejsza zmiana pseudonimu na [...]). Na karcie w pkt 9, w miejscu, w którym wpisuje się stopień, imię, nazwisko, numer telefonu i stanowisko oficera rejestrującego, pod nazwiskiem [...] A. M. dopisano "E. S.". Również na karcie [...] z kartoteki odtworzeniowej byłego Wydziału "[...]" Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych [...], K., P. oraz karcie [...] z kartoteki pseudonimowej byłej Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej i Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] odnotowano rejestrację A. W. jako tajnego współpracownika o pseudonimie [...] do numeru [...].

Z kartoteki odtworzeniowej byłego Biura "[...]" Ministerstwa Spraw Wewnętrznych zachowała się karta [...] oraz karta [...]. Pierwsza z nich stanowi potwierdzenie rejestracji A. W. jako tajnego współpracownika przez [...] A. H. (lub M.) do numeru [...]. Pozyskanie nastąpiło w dniu [...] września 1981 r. Jako pseudonim tajnego współpracownika wpisano [...] oraz [...] (nadpisane). Nazwisko oficera rejestrującego A. H. (lub M.) zostało skreślone i dopisano: "[...]".

Z powyższych ustaleń wynika, że A. W. został zarejestrowany przez organ bezpieczeństwa państwa jako tajny współpracownik o pseudonimie [...].

Organ ustalił, że wszystkie wymienione w osnowie zaskarżonej decyzji dokumenty to wyciągi z materiałów operacyjnych sporządzonych na podstawie informacji przekazanych przez tajnego współpracownika o pseudonimie [...] (informacja z dnia [...] stycznia 1988 r. - w aktach o sygn. [...] tom I; informacja z dnia [...] lutego 1988 r. w aktach o sygn. [...] tom III; informacje z dnia [...] sierpnia 1988 i [...] lutego 1989 r. - w aktach o sygn. [...] tom IV; informacja z dnia [...] maja 1989 r. - w aktach o sygn. [...] tom I; informacja z dnia [...] grudnia 1989 r. - w aktach o sygn.[...]; informacja z dnia [...] maja 1989 r. - w aktach o sygn.[...]) oraz [...] (informacja z dnia [...] lutego 1986 r. - w aktach o sygn. [...] tom V; informacje z dnia [...] lutego 1987 r., [...] lutego 1987 r. i [...] marca 1987 r. - w aktach o sygn. [...]tom II). Sporządził je [...]. E. S. (oficer wymieniony w dokumentach ewidencyjnych jako funkcjonariusz rejestrujący/prowadzący A. W. jako tajnego współpracownika). Z uwagi na charakter tych dokumentów, środowisko w którym działał [...] ([...]) oraz osobę oficera prowadzącego organ pierwszej instancji przyjął, iż do ich wytworzenia konieczny był udział wnioskodawcy dostarczającego organowi bezpieczeństwa państwa informacje w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora.

Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o Instytucie Pamięci do wydania decyzji o udostępnieniu wnioskodawcy dotyczących go dokumentów w formie kopii konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek:

1. dokumenty muszą dotyczyć wnioskodawcy;

2. dokumenty muszą być wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.

Wobec powyższych ustaleń, zdaniem Sądu, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w przedmiotowej sprawie nie jest spełniona pierwsza z wymienionych wyżej przesłanek. Już z samego brzmienia przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o Instytucie Pamięci wynika, że nie każdy dokument wytworzony przez określoną osobę lub przy jej udziale musi koniecznie tej osoby dotyczyć. W przeciwnym wypadku nie byłoby konieczne podkreślanie przez ustawodawcę, że dokument podlegający udostępnieniu w kopii, a nie w oryginale, musi być zarówno wytworzony przez wnioskodawcę, jak i musi tego wnioskodawcy dotyczyć.

Prezes IPN podkreślił, że wyciąg z informacji operacyjnej sporządzonej na podstawie danych przekazanych organowi bezpieczeństwa państwa przez tajnego informatora nie jest dokumentem dotyczącym tego informatora. Zawiera bowiem informacje dotyczące innych osób będących w zainteresowaniu organu bezpieczeństwa państwa, służące do rozpracowania tych osób. W wyroku z dnia 26 października 2005 r. (sygn. akt K 31/04) Trybunał Konstytucyjny podkreślił, iż (...) prawo dostępu do urzędowych dokumentów i zbiorów danych odnosi się wyłącznie do dokumentów i zbiorów danych, dotyczących danej osoby (art. 51 ust. 3 Konstytucji). Nie obejmuje ono zatem wszystkich dokumentów związanych z tą osobą w jakikolwiek sposób, ale wyłącznie te, których osoba zainteresowana jest obiektem. W szczególności odnosić się to będzie do dokumentów i zbiorów danych, zawierających informacje na podstawie celowo gromadzonych danych o tej osobie (art. 6 ustawy o IPN).

Zatem prawidłowo Prezes IPN przyjął, iż należy wykluczyć z objęcie tym prawem konstytucyjnym takich dokumentów czy zbiorów danych, które były wytworzone przez osoby wymienione w art. 35 ust. 2 ustawy o IPN, osobiście lub z ich udziałem, w związku z pełnieniem zadań funkcjonariusza, pracownika, czy współpracownika organów bezpieczeństwa państwa, ale ich bezpośrednio, jako obiektów działalności organów bezpieczeństwa państwa, nie dotyczą. Konstytucyjne prawo dostępu do urzędowych dokumentów oraz zbiorów danych (art. 51 ust. 3 Konstytucji), jak i prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą (art. 51 ust. 4 Konstytucji), nawiązuje bezpośrednio do prawa prywatności z art. 47 Konstytucji i je rozwija (por.: m.in. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Komentarz, tom III, red. nauk. L. Garlicki, Warszawa 2003, Wydawnictwo Sejmowe, uwagi do art. 51, s. 2). Należy zatem zagwarantować w konkretnych aktach stosowania prawa, aby wskazane wyżej prawa konstytucyjne nie były realizowane z naruszeniem, a nawet narażeniem na jakąkolwiek szkodę prawa do prywatności innych osób, a przede wszystkim tych, przeciwko którym kierowane były w przeszłości działania funkcjonariuszy, pracowników i współpracowników organów bezpieczeństwa państwa.

Nie można również zakładać, iż ustawodawca nowelizując w marcu 2010 r. ustawę o Instytucie Pamięci nie uwzględnił powyższej argumentacji Trybunału Konstytucyjnego. Interpretacja przyznająca wnioskodawcom prawo wglądu do dokumentów, które zostały wytworzone przez nich lub przy ich udziale w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora, a dotyczą osób trzecich, byłaby sprzeczna z preambułą ustawy o Instytucie Pamięci, która wszak podkreśla, że ustawodawca ma na względzie powinność zadośćuczynienia przez nasze państwo wszystkim pokrzywdzonym przez państwo łamiące prawa człowieka. Informacje dotyczące często intymnego życia osób inwigilowanych, dane wrażliwe lub inne, objęte prawem do prywatności określonym w art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie mogą być, w opinii Prezesa Instytutu Pamięci, udostępniane innym osobom, niż wymienione w ustawie. Udostępnienie stronie informacji operacyjnych lub innych podobnych dokumentów dotyczących osób trzecich, a nie dotyczących strony jako obiektu, w sposób rażący naruszałoby interes społeczny, zatem nie jest możliwe utrzymanie w mocy przedmiotowej decyzji.

Należy podkreślić, że Prezes Instytutu Pamięci w postępowaniu dotyczącym udostępnienia dokumentów nie bada ich autentyczności, nie prowadzi też postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. Badanie czy osoba faktycznie była tajnym współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa w rozumieniu przepisu art. 3 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2013 r., poz. 1388), zwanej dalej ustawą o ujawnianiu informacji, odbywa się w postępowaniu lustracyjnym, w trybie opisanym w art. 17-21g tej ustawy. Wszczęcie postępowania lustracyjnego na wniosek zainteresowanej osoby jest możliwe na zasadach określonych w art. 20 ust. 5 ustawy o ujawnianiu informacji. Przepis ten przewiduje, że wniosek o wszczęcie postępowania może złożyć do sądu również osoba, która została publicznie pomówiona o fakt pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r., i złożyła oświadczenie lustracyjne. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i Prezes Instytutu Pamięci oceniali, czy dokument został sporządzony przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora na podstawie treści zgromadzonych w archiwach Instytutu Pamięci dokumentów, w tym na podstawie dokumentów ewidencyjnych.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa i została wydana zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2014 r.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.