Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 945/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 19 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie wykonania czynności pokontrolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 lipca 2013 r. nr Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 27 ust. 1 i art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, § 4, § 18 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, § 39 i § 39 a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych oraz art. 104 k.p.a. nakazał A. Sp. z o.o. w G. w terminie do 31 grudnia 2013 r.

1. Przeprowadzić i przedstawić do wglądu badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku pracownika obsługującego kotłownię:

stężenie tlenku węgla w powietrzu,

stężenie pyłu w powietrzu.

2.Uzupełnić rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia.

3. Uzupełnić kartę badań i pomiarów czynników szkodliwych.

4. Wyznaczyć odpowiednie pomieszczenie przeznaczone na palarnię.

5. Zweryfikować ocenę ryzyka zawodowego na stanowisku operatora produkcji - montażysty.

6. Zweryfikować ocenę ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynniki chemiczne.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 2 lipca 2013 r. upoważniony przedstawiciel organu przeprowadził kontrolę sanitarną w A. Sp. z o.o. w G. Stwierdzono wówczas brak wyników pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku pracownika obsługującego kotłownię opalaną węglem oraz stwierdzono, że pracodawca nie prowadzi na bieżąco rejestru czynników szkodliwych dla zdrowia i karty badań i pomiarów.

Stwierdzono także, że w zakładzie wydzielono palarnię w wentylatorni. Pomieszczenie nie jest oznakowane, nie ma wywiewnej wentylacji mechanicznej, ponadto przez pomieszczenie przechodzi się do kotłowni.

Zdaniem przeprowadzającego kontrolę, skarżąca spółka sporządziła ocenę ryzyka zawodowego na stanowisku operatora produkcji - montażysty, jednak nie uwzględniła wszystkich zagrożeń występujących na stanowisku. Nie uwzględniono narażenia na pył pomimo, że czynnik ten występuje na stanowisku pracy i wykonywane są regularne pomiary.

W ocenie ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynniki chemiczne nie uwzględniono wszystkich wymaganych informacji, zgodnie z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników.

Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie wniosła A. Sp. z o.o. w G. zarzucając organu pierwszej instancji naruszenie przepisów § 2 i § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy poprzez niezasadne uznanie, że na skarżącej spoczywa obowiązek przeprowadzenia badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku pracownika obsługującego kotłownię.

Podniosła, że w myśl § 2 wyżej przytoczonego rozporządzenia, to pracodawca wskazuje czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje badania i pomiary po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia. Zatem jeżeli pracodawca nie wskaże takich czynników, nie ma obowiązku dokonywania pomiarów. Do odwołania załączono dwa wewnętrzne zarządzenia prezesa spółki: "W sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy" z dnia 29 marca 2006 r. i z dnia 9 stycznia 2008 r., w których pracodawca w porozumieniu z przedstawicielem pracowników wytypował stanowiska pracy, na których należy dokonać pomiarów czynników szkodliwych. Zarzucono także decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego brak uzasadnienia z którego wynikałoby, dlaczego przedmiotowe badania i pomiary powinny zostać przeprowadzone. W ocenie skarżącej zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy nakaz skierowany do A. Sp. z o.o. w G. powinien dotyczyć dokonania rozpoznania, a nie dokonania badań i pomiarów na stanowisku palacza w kotłowni.

Decyzją z 19 września 2013 r., nr [...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny powołując się na treść art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że z załącznika do protokołu kontroli wynika, że kotłownia znajdująca się w zakładzie A. Sp. z o.o. w G. opalana jest węglem kamiennym, działa w okresie zimowym, obsługiwana jest przez 4 pracowników, którzy oprócz obsługi kotłowni wykonują prace pomocnicze na terenie zakładu pracy.

W ocenie organu charakter pracy palacza w kotłowni opalanej węglem wiąże się z występowaniem w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia w postaci pyłu oraz tlenku węgla. Nie budzi wątpliwości fakt, że w procesie spalania węgla przy niepełnym dostępie tlenu powstaje tlenek węgla, a czynniki pyłowe występują przy czynnościach związanych z rozpalaniem pieca, zasypem kotła węglem oraz jego odpopielaniem. Czynniki te mają określone najwyższe dopuszczalne stężenia, które wymienione są w "Wykazie wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń chemicznych i pyłowych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy" stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Zgodnie z dyspozycją §4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy w przypadku występowania szkodliwego dla zdrowia czynnika chemicznego lub pyłu, badania i pomiary wykonuje się co najmniej raz na dwa lata, jeżeli podczas ostatniego badania stwierdzono stężenie czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,1 do 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia, określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, lub co najmniej raz w roku, jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia.

Biorąc to pod uwagę organ odwoławczy uznał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zasadnie nakazał przeprowadzenie badań i pomiarów środowiska pracy na ww. stanowisku.

W ocenie organu wskazanie, na jakich stanowiskach pracy i w jakim zakresie mają być prowadzone przedmiotowe badania, jest obowiązkiem pracodawcy, jednak organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są ustawowo uprawnione do kontroli i egzekwowania realizacji przepisów w celu zapobieżenia powstawaniu chorób zawodowych i innych chorób związanych z wykonywaniem pracy.

Z załączonych do odwołania zarządzeń prezesa spółki z dnia 29 marca 2006 r. i z dnia 9 stycznia 2008 r. dotyczących stanowisk pracy, na których należy dokonać badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia wynika, że pracodawca wskazał: stanowisko pracy przy nakładaniu na formę styrenu i innych składników (pomiary stężenia styrenu i stężenia pyłu całkowitego) oraz stanowisko produkcji kształtek (pomiary j.w.). "Na innych stanowiskach pracy w A. Sp. z o.o. nie dostrzeżono potrzeby dokonywania badań i pomiarów, gdyż przy pozostałych procesach technologicznych nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia i nie można ich oznaczyć w środowisku pracy".

Zdaniem organu zarządzenia nie wnoszą nic istotnego do postępowania, ponieważ w żadnej mierze nie odnoszą się do stanowiska palacza, nie wynika z nich, z jakich przyczyn pracodawca nie uznał, że przy pracach związanych z obsługą kotła występują czynniki szkodliwe w postaci pyłu i tlenku węgla, dla których istnieje obowiązek przeprowadzenia pomiarów. Bez wykonania badań na stanowisku palacza nie można wysnuć wniosku, że na tym stanowisku nie występują czynniki szkodliwe.

W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo nakazał przeprowadzenie badań środowiska pracy na stanowisku palacza w kotłowni, gdyż pracodawca mimo dwukrotnie przeprowadzonej analizy stanowisk pracy, nie dokonał właściwego rozeznania czynników szkodliwych występujących na stanowisku palacza w kotłowni.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. Spółka z o.o. w G. wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 lipca 2013 r. w części nakazującej przeprowadzenie i przestawienie do wglądu badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia - stężenia tlenku węgla w powietrzu i stężenia pyłu w powietrzu - na stanowisku pracownika obsługującego kotłownię.

Organom administracji skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 2 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy w związku z art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki wydania decyzji nakazującej skarżącej usunięcie naruszenia prawa w postaci braku wyników pomiarów czynników szkodliwych i rejestru czynników szkodliwych na stanowisku pracownika obsługującego kotłownię, w sytuacji gdy skarżąca nie ma takiego obowiązku, z uwagi na prawidłowo przeprowadzone przez skarżącą rozeznanie czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy i niewskazanie w jego wyniku kotłowni jako środowiska, w którym takie czynniki występują oraz braku takiego obowiązku z mocy samego prawa,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 2 ust.2 Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, poprzez nakazanie przeprowadzenia i przedstawienia do wglądu badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku pracownika obsługującego kotłownię, w sytuacji, w której to pracodawca wskazuje czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania oraz pomiary po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń lub stężeń tych czynników lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników,

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ww. rozporządzenia, poprzez nakazanie przeprowadzenia i przedstawienia do wglądu badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku pracownika obsługującego kotłownię w sytuacji, w której badania i pomiary wykonuje się tylko i wyłącznie co najmniej raz na dwa lata - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,1 do 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS), określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 Kodeksu pracy lub co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,5 wartości NDS,

4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art.78 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia wyznaczonego przepisami prawa materialnego postępowania dowodowego, zaniechanie należytego pouczenia o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na wynik sprawy oraz, a w szczególności zaniechanie następujących ustaleń:

- czy procedura ustalania przez skarżącą czynników szkodliwych była wadliwa,

- czy warunki wykonania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub narażeń czynników szkodliwych lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników uzasadniają uznanie pracownika obsługującego kotłownię jako pracującego na stanowisku, na którym występują czynniki szkodliwe,

- czy wyposażenie techniczne i rzeczywisty czas narażenia na oddziaływanie uzasadniają uznanie pracownika obsługującego kotłownię jako pracującego na stanowisku, na którym występują czynniki szkodliwe, w sytuacji gdy zgromadzone w sprawie dowody nie pozwalają na ustalenie istnienia przesłanek w tym zakresie,

5. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 k.p.a., poprzez nie zawarcie w zaskarżonej decyzji należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności poprzez nie wskazanie w zaskarżonej decyzji dowodów, na których organ się oparł i z powodu, których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez skarżącą argumentom, z których wynika, że badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku pracownika obsługującego kotłownię, nie są ani zasadne ani konieczne, a także nie wyjaśnienie postawy prawnej zaskarżonej decyzji wskutek dokonania niewłaściwego zastosowania § 2 wyżej cytowanego rozporządzenia w sytuacji gdy skarżąca skonsultowała z przedstawicielami pracowników w trybie u niego przyjętym, działania dotyczące wykonywania badań i pomiarów na stanowisku pracownika obsługującego kotłownię, przyjmując za reprezentatywne dla stanowiska pracownika obsługującego kotłownię, nie przeprowadzanie badań i pomiarów.

W uzasadnieniu skargi podniesiono brak podstaw prawnych do nakazania przeprowadzania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, zwłaszcza że to pracodawca posiada kompetencje do wskazywania czynników szkodliwych. Ponadto nie wskazanie dowodów, na których oparł się organ, w prawidłowo bowiem działającej kotłowni i instalacji powinno dochodzić do całkowitego spalania węgla. Decyzje obu organów nie spełniają wymogów należytego uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację reprezentowaną w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle tych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji, nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 19 września 2013 r., która utrzymała w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 lipca 2013 r., którą nakazano A. Sp. z o.o. w G. w terminie do 31 grudnia 2013 r. przeprowadzenie i przedstawienie do wglądu badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku pracownika obsługującego kotłownię: a) stężenia tlenku węgla w powietrzu, b) stężenia pyłu w powietrzu.

Ponadto nakazano Spółce uzupełnić rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia, uzupełnić kartę badań i pomiarów czynników szkodliwych, wyznaczyć odpowiednie pomieszczenie przeznaczone na palarnię, zweryfikować ocenę ryzyka zawodowego na stanowisku operatora produkcji - montażysty i zweryfikować ocenę ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynniki chemiczne.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczyła nakazu przeprowadzenia i przedstawienia do wglądu badań i pomiarów stężenia tlenku węgla i stężenia pyłu w powietrzu na stanowisku pracownika obsługującego kotłownię.

W tym też zakresie został zakwestionowany przez Spółkę, zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, nałożony na nią obowiązek przeprowadzenia badań i pomiarów. Skarżąca podniosła, że to pracodawca wskazuje czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje badania i pomiary po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia. Jeżeli więc pracodawca nie wskaże takich czynników, nie ma obowiązku dokonywania badań i pomiarów.

Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymagało udzielenia odpowiedzi na pytanie czy organ inspekcji sanitarnej był uprawniony w okolicznościach niniejszej sprawy nakazać Spółce przeprowadzenie takich badań i pomiarów.

W ocenie Sądu, na tak postawione pytanie należy udzielić pozytywnej odpowiedzi.

Zaskarżona decyzja jest zdaniem Sądu rozstrzygnięciem prawidłowym nie tylko w świetle przepisów ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1263 ze zm.), ale również przepisów nakładających - na pracodawców - określone obowiązki w zakresie zapewnienia pracownikom odpowiednich warunków zdrowotnych i higienicznych w środowisku pracy, w tym ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm.), co nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniach organów. Jednak mimo to decyzje odpowiadają prawu.

Niewątpliwie podstawę materialnoprawną decyzji stanowiła ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zwana dalej "ustawą o PIS" lub "ustawą", w tym przepisy art. 27 i art. 37. Zasadą jest, że w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień (art. 27 ust. 1 PIS).

Na wstępie rozważań trzeba wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy o PIS, rolą Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego, a katalog sposobu realizacji tych zadań - co wynika ze sformułowania "w szczególności" - nie ma charakteru zamkniętego.

Wykonywanie zadań przez PIS polega, jak stanowi art. 2 ustawy o PIS, na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska.

Zakres kognicji Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego został określony w art. 4 ust. 1 ustawy o PIS.

Do zakresu działania organu należy m.in. kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących warunków zdrowotnych środowiska pracy, a zwłaszcza zapobieganiu powstawania chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami pracy (art. 4 ust.1 pkt 5 ustawy).

Bezsprzecznie przedmiot postępowania, tj. zapewnienie ochrony zdrowia ludzi (pracowników) przed czynnikami szkodliwymi dla zdrowia w środowisku pracy znajduje się w zbiorze spraw należących do zakresu zadań i kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Ponadto treść uprawnień organów inspekcji sanitarnej została przez ustawodawcę określona nie tylko poprzez obowiązek sprawowania przez te organy bieżącego nadzoru sanitarnego ale również poprzez obowiązek wykonywania sanitarnego nadzoru zapobiegawczego.

Organem uprawnionym do wydania stosownej decyzji, w świetle art. 12 ust. 1 w/w ustawy jest państwowy powiatowy inspektor sanitarny.

Bezspornym było w sprawie, że w toku przeprowadzonej kontroli w zakładzie pracy skarżącej Spółki stwierdzono m.in. brak pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku pracownika obsługującego kotłownię. Okoliczność ta znalazła odzwierciedlenie w protokole kontroli z dnia 2 lipca 2013 r., nr [...].

Poza sporem było, że kotłownia opalana jest węglem kamiennym, działa w okresie zimowym i obsługiwana jest przez 4 pracowników, którzy oprócz obsługi kotłowni (co podkreśla spółka) wykonują również inne prace na terenie zakładu pracy, a mianowicie należy do nich ochrona budynku, prace porządkowe i gospodarcze.

Zgodnie z art. 226 Kodeksu pracy, pracodawca jest obowiązany oceniać i dokumentować ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosować niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko a także informować pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami.

W myśl przepisu § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych warunków bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r., nr 169, poz. 1650), pracodawca realizuje obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom związanym z wykonywaną pracą, właściwą organizację pracy, stosowanie koniecznych środków profilaktycznych oraz informowanie i szkolenie pracowników. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, powinien być realizowany na podstawie ogólnych zasad dotyczących zapobiegania wypadkom i chorobom związanym z pracą, w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom, tj. przeprowadzanie oceny ryzyka związanego z zagrożeniami, które nie mogą być wykluczone; likwidowanie zagrożeń u źródeł ich powstawania.

W przepisie art. 227 § 1 Kodeksu pracy, ustawodawca nakłada na pracodawcę obowiązek stosowania środków zapobiegającym chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną pracą, w szczególności:

1) utrzymywać w stanie stałej sprawności urządzenia ograniczające lub eliminujące szkodliwe dla zdrowia czynniki środowiska pracy oraz urządzenia służące do pomiarów tych czynników,

2) przeprowadzać, na swój koszt, badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia, rejestrowaniu i przechowywaniu wyników tych badań i pomiarów oraz udostępnianiu ich pracownikom.

Stosownie do dyspozycji zawartej w art. 227 § 2 Kodeksu pracy, Minister właściwy do spraw zdrowia upoważniony został do wydania rozporządzenia szczegółowo regulującego zasady przeprowadzania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. I tak, w niniejszej sprawie ma zastosowanie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z 2011 r., nr 33, poz. 166) dalej jako "rozporządzenie".

Przepis § 2 ust. 1 tego rozporządzenia nakłada na pracodawcę obowiązek wskazania czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania i pomiary, po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników.

Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia, pracodawca konsultuje z pracownikami lub ich przedstawicielami, w trybie przyjętym u danego pracodawcy, działania dotyczące:

1) rozpoznania i typowania czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy;

2) wykonywania badań, pomiarów i pobierania próbek tych czynników na stanowisku pracy.

Tu należy wskazać, że na etapie postępowania odwoławczego zostały załączone dwa wewnętrzne zarządzenia prezesa spółki: "W sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy" z dnia 29 marca 2006 r. i z dnia 9 stycznia 2008 r., w których pracodawca w porozumieniu z przedstawicielem pracowników wytypował dwa stanowiska pracy, na których należy dokonać pomiarów czynników szkodliwych (stanowisko pracy przy nakładaniu na formę styrenu i innych składników oraz stanowisko produkcji kształtek). Jak wskazano w treści zarządzeń - na innych stanowiskach pracy nie dostrzeżono potrzeby dokonywania badań i pomiarów, gdyż przy pozostałych procesach technologicznych nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia i nie można ich oznaczyć w środowisku pracy.

Oczywiście rację ma skarżąca spółka, że to pracodawca wskazuje czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania i pomiary. Jednak ich nie wskazanie, w świetle ciążących na niej jako pracodawcy obowiązków, nie może automatycznie zwalniać z wykonania badań i pomiarów. Nawet gdy pracodawca dokonując rozpoznań "nie dostrzega potrzeby dokonania badań i pomiarów", gdyż w jego ocenie, czynniki szkodliwe dla zdrowia na innych stanowiskach pracy nie występują.

Jak już podniesiono w trakcie kontroli stwierdzono brak wyników pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku pracownika obsługującego kotłownię opalaną węglem.

Takie pomiary i badania nie były w ogóle na tym stanowisku pracy wykonywane. Ponadto, ostatnie zarządzenie "W sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy" pochodzi z dnia 1 stycznia 2008 r.

To, że takie czynniki szkodliwe dla zdrowia na tym stanowisku w postaci tlenku węgla czy pyłów mogą wystąpić, nie było przez spółkę kwestionowane.

Organ odwoławczy słusznie podnosił, że charakter pracy palacza w kotłowni opalanej węglem wiąże się z występowaniem w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia. W procesie bowiem spalania węgla powstaje tlenek węgla, a czynniki pyłowe występują przy czynnościach związanych z rozpalaniem pieca, zasypem kotła węglem czy odpopielaniem. Czynniki te mają określone najwyższe dopuszczalne stężenia, które wymienione są w "Wykazie wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń chemicznych i pyłowych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy" stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z 2002 r., nr 217, poz.1833). I tak, A substancje chemiczne - Lp. 398 (tlenek węgla), B pyły - Lp.12 (pyły węgla kamiennego i brunatnego).

Co do zasady działanie kotłowni opalanej węglem kamiennym wiąże się z emisją czynników szkodliwych dla zdrowia w postaci tlenku węgla i pyłów. Nie jest to więc zagrożenie tylko hipotetyczne. Tak więc, czy rzeczywiście nie mamy do czynienia z występowaniem takich czynników w środowisku pracy, można stwierdzić jedynie poprzez wykonanie stosownych badań i pomiarów.

Zaniechanie przeprowadzenia takich badań i pomiarów, niewątpliwie narusza podstawowe obowiązki pracodawcy określone w Kodeksie pracy. Należy do nich zasadniczo ochrona zdrowia i życia pracowników - art. 207 § 2 Kodeksu pracy.

Należy podkreślić, że stosownie do § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r., pracodawca zapewnia wykonanie badań i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy, nie później niż w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności.

Podstawową zasadą prawa pracy jest również obowiązek pracodawcy zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy - art. 15 Kodeksu Pracy.

W myśl tych przepisów Kodeksu pracy, tego rodzaju obowiązki powinny być realizowane między innymi poprzez przeprowadzenie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowiskach pracy, celem ustalenia istnienia oraz stopnia narażenia. Przy czym obowiązki te muszą być szeroko ujmowane i odnosić się do przeprowadzania oceny ryzyka związanego z zagrożeniami, które nie mogą być wykluczone oraz likwidowania zagrożeń u źródeł ich powstawania.

Badania i pomiary - mają na celu pełną i obiektywną ocenę warunków pracy umożliwiającą następnie zastosowanie właściwych środków zapobiegających chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną pracą. Ocena ryzyka zawodowego stwarzanego przez niektóre czynniki szkodliwe może być uznana za prawidłowo przeprowadzoną wówczas, gdy jest sporządzona m.in. w oparciu o rzeczywiste wykonane badania i pomiary.

W okolicznościach niniejszej sprawy dopiero przeprowadzenie stosownych badań i pomiarów pozwoli prawidłowo sformułować ocenę ryzyka zawodowego poprzez porównanie wyników z ustalonymi wartościami dopuszczalnymi stosownie do obowiązujących przepisach w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych w środowisku pracy (a tym samym prawidłowość dokonanych rozpoznań).

Podkreślić należy, że interpretacja stosownych unormowań prowadzi do wniosku, że rozważane obowiązki pracodawcy mają kategoryczny i bezwarunkowy charakter, co oznacza, że dotyczą one przedmiotowego stanowiska pracy, zaś ich wykonanie musi być rzetelne i umożliwiające weryfikację ich prawidłowości, czemu z kolei służy obowiązek przeprowadzania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia.

Nie może też budzić wątpliwości, że realizacja ciążącego obowiązku na pracodawcy obejmuje powinność szacowania skali, rozmiaru ryzyka zawodowego, rozumianego jako prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń związanych z wykonywaną pracą, w szczególności wystąpienia u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub sposobu wykonywania pracy.

Podzielenie w takiej sytuacji stanowiska skarżącej Spółki, że tylko ona jako pracodawca zorientowany w warunkach pracy, może dokonywać prawidłowej oceny ryzyka czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (bez konieczności wykonywania badań i pomiarów w tym zakresie) byłoby równoznaczne z pozostawieniem realizacji istotnego obszaru bezpieczeństwa i higieny pracy w sferze uznania pracodawcy. I to, wbrew ciążących na nim obowiązkach mających na celu zapewnienie pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Rozumienie takie byłoby również sprzeczne z bezwzględnym charakterem przepisów bhp, które ze względu na przedmiot ochrony, jakim jest życie i zdrowie pracownika, nie mogą pozostać poza możliwością kontroli przez powołane do tego służby - w tym przypadku inspekcję sanitarną.

Tym samym stanowisko skarżącej Spółki, że skoro pracodawca nie wskaże czynników szkodliwych dla zdrowia, to nie ma obowiązku dokonywania badań i pomiarów, nie może w okolicznościach niniejszej sprawy zasługiwać na uwzględnienie. Pracodawca nie możne również swoich ustawowych obowiązków przerzucać na inne podmioty czy organy.

W świetle dokonanych powyżej rozważań nie może budzić wątpliwości, że na Spółce jako pracodawcy ciąży obowiązek dokonania badań i pomiarów, którego należy upatrywać w przepisach Kodeksu pracy, jak w § 3 rozporządzenia (nie zaś w przywołanym przez organy § 4). Skoro Spółka nie wykonała badań i pomiarów na stanowisku palacza w kotłowni opalanej węglem, to prawidłowo w ramach swojej kognicji, organy inspekcji sanitarnej nakazały ich przeprowadzenie.

Celem wzmocnienia argumentacji należy wskazać, że przytoczone przepisy wchodzą w skład systemu norm prawnych składających się na instytucję ochrony pracy, rozumianej jako całokształt gwarancji prawnych służących zabezpieczeniu zdrowia i życia ludzkiego w procesie pracy. Podstawowym zaś składnikiem instytucji ochrony pracy są przepisy dotyczące obowiązków pracodawców w zakresie ochrony życia i zdrowia pracowników, przybierającego postać prawa, którego przestrzeganie może być egzekwowane środkami przymusu. Obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy mają charakter bezwarunkowy oraz niepodzielny.

W konsekwencji też nie mogą odnieść skutku zarzuty skargi związane z brakiem dostatecznych ustaleń w sprawie. Stan faktyczny sprawy został wystarczająco wyjaśniony przez organy dla podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. W odniesieniu zaś do pozostałych zarzutów skargi, to należy wskazać, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie decyzji w całości lub w części. Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1) a, b, c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć trzeba, że wadliwość czy braki uzasadnienia decyzji należy kwalifikować jako naruszenie przepisów postępowania.

W ocenie Sądu, brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia takiego charakteru naruszeń w przedmiotowej sprawie. Nie można uznać, aby przywołane przez stronę uchybienia, w świetle poczynionych rozważań, miały wpływ lub mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Podsumowując dokonane rozważania, należy uznać, że brak było podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za nieuzasadnioną i w oparciu o przepis art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.