Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 422/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 7, art. 50 ust. 1, art. 9, art. 36a ust.5 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 2 ust. 1, par. 12
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 24 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), , Protokolant Referent stażysta Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2017 roku sprawy ze skargi J. G. i T. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpatrzeniu odwołania J. i T. G. reprezentowanych przez radcę prawnego A. W., uchylił w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...], znak: [...] (pkt 1) i nakazał T. G. oraz J. G., doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez zamurowanie materiałem budowlanym o odporności ogniowej El 60: otworu okiennego pomieszczenia łazienki o wym. 90/101 cm (I-piętro, pomieszczenie łazienki) oraz otworu okiennego o wym. 86/115cm (strych), znajdujących się w ścianie nośnej granicznej (strona północna) budynku mieszkalnego jednorodzinnego w Ł. przy ul. A 8 - od strony niezabudowanej działki nr 32/1 obręb [...] - w terminie do dnia 30 czerwca 2017 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało podjęte w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] A Sp. z o.o. Sp. k.

z siedzibą w Ł. reprezentowana przez pełnomocnika K. K., zwróciła się do organu I instancji o sprawdzenie legalności otworów okiennych w ścianie granicznej budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. A 8, w granicy z działką nr 32/1, obręb [...], stanowiącą własność Spółki.

Pismem z dnia 28 stycznia 2016 r. PINB zwrócił się do Archiwum Państwowego w Ł. z prośbą o przekazanie odpisów wszelkich dokumentów związanych z budową budynku mieszkalnego na wskazanej nieruchomości, a w szczególności dotyczących wykonania otworów okiennych w ścianie granicznej (strona północna). Przy piśmie z dnia 11 maja 2016 r. Prezydent Miasta Ł. przekazał do organu I instancji potwierdzone za zgodność z oryginałem odpisy dokumentów odnalezionych w Archiwum Zakładowym Urzędu Miasta Ł. w postaci Planu (rzutu przyziemia oraz I piętra) budynku z dnia 16 lutego 1936 r.; Inwentaryzacji budynku mieszkalnego I- piętrowego murowanego z dnia 1 grudnia 1961 r.; pisma Zakładów A z dnia [...] znak: [...] zawierające wniosek o wydanie zarządzenia nakazującego zamurowanie otworu okiennego w ścianie granicznej budynku mieszkalnego przy ul. A 8, które "wychodzi bezpośrednio do wewnątrz magazynu materiałów łatwopalnych" oraz Zarządzenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...]-[...] z dnia [...] nakazującego zamurowanie samowolnie wykutego otworu okiennego o wym. 0,35 x 0,65m w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego w Ł. przy ul. A 8.

W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] PINB stwierdził, że na nieruchomości w Ł. przy ul. A 8 znajduje się budynek mieszkalny wybudowany w 1934 r. w oparciu o pozwolenie na budowę z 1933 r. Do użytkowania budynku przystąpiono w 1936 r., natomiast w 1940 r. Niemcy zamieszkujący budynek na podstawie pozwolenia i projektu budowlanego wykonali przyłącze kanalizacyjne. Rysunki dla w/w opracowania wskazują, że przedmiotowe okna dla pomieszczeń łazienek już występowały w kondygnacji parteru i piętra. Okna powstały w trakcie budowy budynku. Obiekty należące do zakładów A powstały po wojnie (po 45r.). Inwestorem budynku był B. S.

W przekazanych aktach sprawy znajduje się nadto potwierdzona za zgodność

z oryginałem kopia Planu sytuacyjnego, stanowiącego załącznik do decyzji Prezydium Rady Narodowej [...]-[...] z dnia [...], z którego wynika, że przedmiotowy budynek przylegał całą szerokością ściany do budynku mieszkalnego

3- kondygnacyjnego "M.Z.B.M." oraz kopia Projektu "A" z dnia 8 października 1940 r. uwidaczniająca na rzucie parteru okno w ścianie granicznej

w pomieszczeniu łazienki.

W przekazanych aktach sprawy znajduje się ponadto kopia protokołu oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu [...] na nieruchomościach w Ł.przy ul. B 7c i A 8, w treści którego w odniesieniu do przedmiotowego budynku wskazano, że "występują 2 okna (na piętrze i poddaszu) w ścianie granicznej (strona północna)" oraz wykonane przez organ I instancji w dniu [...] w Archiwum Zakładowym Delegatury [...] – [...] Urzędu Miasta Ł. fotokopie fragmentów Planu sytuacyjnego Zakładu A w Ł. ul. C 70, wniosku o wydanie zaświadczenia stwierdzającego możliwość podziału przedmiotowego budynku, opatrzonego prezentatą Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. z dnia [...], inwentaryzacji przedmiotowego budynku z 1 grudnia 1961 r. uwidaczniającej na rzucie parteru i I piętra otwory okienne w ścianie znajdującej się w granicy o wymiarach 40 x 60cm, wniosku z dnia 16 stycznia 1933 r. o wydanie pozwolenia na budowę, pozwolenia na budowę

z dnia 16 lutego 1933 r. wraz z fragmentami zatwierdzonego projektu budowlanego uwidaczniającymi ścianę północną zlokalizowaną w granicy nieruchomości jako ścianę pełną - bez otworów okiennych, podania z dnia 8 maja 1933 r. o wydanie pozwolenia na budowę między innymi przedmiotowego budynku mieszkalnego, pozwolenia na budowę z dnia 13 czerwca 1933 r. wraz z fragmentami zatwierdzonego projektu budowlanego uwidaczniającymi ścianę północną zlokalizowaną w granicy nieruchomości jako ścianę pełną - bez otworów okiennych, podania z dnia 29 września 1934 r. o wydanie zezwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku, planu z dnia 13 czerwca 1934 r., w treści którego wskazano, że "lewa część budynku frontowego mieszkalnego o 3 osiach okien [..] wykończona, oprócz zewn. wyprawy i zamieszkała [..] Budynek wykonano z odchyleniem od pl. zatw. przez wykorzystanie pomieszczenia kl. schodowej na pokój mieszk. od strony ulicy. [...] Klatkę schodową na I p. wykonano w prawym narożniku budynku od strony podwórza o schodach drewnianych"; zezwolenia z dnia 21 listopada 1934 r. na oddanie do użytku "lewej części jednopiętrowego budynku murowanego, mieszkalnego, frontowego o 3 osiach okien", w treści którego wskazano, że "Inspekcja Budowlana Zarządu Miejskiego zaznacza, że wymieniona część budynku w myśl obowiązujących przepisów policyjno-budowlanych wykazuje następujące braki: 1. brak zewnętrznej wyprawy budynku, nie jest zalegalizowana zmiana usytuowania klatki schodowej".

Wobec poczynionych ustaleń organ I instancji decyzją z dnia [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, nakazał T. G. i J. G. doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez zamurowanie materiałem budowlanym o odporności ogniowej El 60: otworu okiennego pomieszczenia łazienki o wym. 90/100cm (I-piętro) oraz otworu okiennego o wym. 110/90cm (strych), znajdujących się w ścianie nośnej granicznej (strona północna) budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w Ł. przy ul. A 8-od strony niezabudowanej działki nr 32/1 obręb [...] w terminie do dnia 30 listopada 2016 r.

Organ I instancji przeanalizował przepisy prawa obowiązujące w dacie realizacji poszczególnych otworów okiennych, tj. normy art. 196 i art. 278 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym

i zabudowaniu osiedli; § 78 ust. 1 pkt 1 oraz § 76 ust. 3 i 5 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, § 80 ust. 2 pkt 3 zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego; § 203 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki oraz normy § 12, § 226 i § 272 ust. 3 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, stwierdzając, że wykonanie przedmiotowych otworów okiennych było niezgodne ze wszystkimi powyższymi regulacjami.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. G. i T. G. reprezentowani przez radcę prawnego A. W. wnieśli o jej uchylenie. Wskazali, że wykonanie otworów okiennych nastąpiło na etapie budowy, a zatem zastosowanie w niniejszej sprawie znaleźć powinien tryb określony normą art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Ich zdaniem fakt uwidocznienia otworów okiennych na rzutach parteru w projekcie z dnia 8 października 1940 r. oraz na inwentaryzacji z dnia 1 grudnia 1961 r. potwierdza legalizację tych otworów okiennych. Odwołujący zarzucili organowi I instancji brak ustaleń, czy wykonanie okien było zgodne z pozwoleniem na budowę, w oparciu o które został wzniesiony budynek, kiedy otwory okienne zostały wykonane i czy nie było zgody na odstępstwo od warunków technicznych, o których mowa w art. 9 ustawy Prawo budowlane. Na dowód, że przedmiotowe okna zostały wykonane na etapie budowy do odwołania dołączono Kosztorys sporządzony przez W. S. M. M. Przedsiębiorstwa robót budowlanych w Ł., w którym ujęto w części Roboty ziemne i murarskie wraz z materiałem ( oknami ), które to dokumenty mają to potwierdzać.

W dniu 10 października 2016 r. do PINB stawił się T. G. oświadczając, że odnalazł w Archiwum Państwowym decyzję zatwierdzającą projekt budowlany zamienny, której nie odnaleziono w toku postępowania prowadzonego przed PINB, jednakże nie dostarczył żadnego dowodu na poparcie tego twierdzenia.

Postanowieniem z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zlecił PINB uzupełnienie materiału dowodowego poprzez: przeprowadzenie dodatkowych oględzin na przedmiotowej nieruchomości celem dokonania pomiarów spornych otworów okiennych i ich udokumentowanie w formie protokołu, szkicu oraz dokumentacji fotograficznej; wystąpienie do Archiwum Państwowego w Ł. celem ustalenia, czy w zasobach archiwalnych znajdują się dokumenty, które nie zostały dotychczas pozyskane przez organ szczebla powiatowego; dołączenie oryginałów akt archiwalnych pozyskanych z Urzędu Miasta Ł., Delegatury [...]-[...], których fotokopie znajdują się w przekazanych aktach sprawy, bądź ich potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii, opisanych w sposób umożliwiający jednoznaczne zidentyfikowanie.

Przy piśmie z dnia [...] PINB przekazał: protokół oględzin przeprowadzonych w dniu [...], z którego wynika, że otwór okienny na poddaszu posiada wymiary szerokość - 0,86cm i wysokość 1,15m natomiast okno na I piętrze w pomieszczeniu łazienki posiada wymiary szerokość - 0,9 m i wysokość 1,01 m, a także potwierdzone za zgodność z oryginałem akta archiwalne pozyskane

z Urzędu Miasta Ł. Delegatury [...]-[...], m.in. odpis decyzji Naczelnika Wydziału Ogólnego Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia [...], nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Zarządu Miejskiego w Ł. z dnia [...], nr [...] odmawiające zatwierdzenia "planu zamiennego jednopiętrowego, murowanego budynku mieszkalnego na posesji, położonej przy ul. A Nr 8, wobec nieprzepisowej klatki schodowej, stanowiącej drewnianą przybudowę przy budynku murowanym oraz wobec nieprzepisowej, zbyt dużej wysokości stopni /około 22cm/, co koliduje z art. 208, 210 i 419 wyżej cytowanego rozporządzenia oraz z art. 194b przepisów rosyjskich, jak również oświadczenia B. H. i K. M. potwierdzające, że w latach - odpowiednio - 1950-52

i 1936-39 w pomieszczeniu łazienki na I piętrze istniał otwór okienny.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] [...] WINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 23), dalej w skrócie "k.p.a.", uchylił

w całości decyzję organu I instancji i orzekł, jak wskazano na wstępie.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał brzmienie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane i stwierdził, że w tej sprawie przedmiotem sporu jest legalność wykonania otworów okiennych w ścianie szczytowej północnej budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. A 8 w Ł.

Dalej organ II instancji odnosząc się do prawidłowości przyjętego trybu postępowania,

w kontekście podnoszonego przez odwołujących zarzutu, że błędnie przyjęto, iż okna stanowiące przedmiot niniejszego postępowania nie powstały na etapie budowy obiektu, podczas kiedy przedstawione dowody potwierdzały realizację otworów okiennych na etapie budowy, stwierdził, że na etapie budowy wykonane zostały

w ścianie szczytowej północnej dwa otwory okienne na parterze i I piętrze o wymiarach 40 x 60cm. Fakt ten potwierdza Kosztorys sporządzony przez W. S. Majstra Murarskiego Przedsiębiorstwa A w Ł. przewidujący

w części "Roboty różne i dostawa materiałów" między innymi 2 szt. "okien blejtr. szczytowych, jednoskrzydł. wym. 0.45 x 0.90m w kąpielowym, jak wyżej". Otwór okienny na I piętrze został następnie uwidoczniony w Projekcie "A" z dnia 8 października 1940r. uwidaczniającym na rzucie parteru okno w ścianie granicznej w pomieszczeniu łazienki oraz w inwentaryzacji budynku mieszkalnego I- piętrowego murowanego z dnia 1 grudnia 1961 r., uwidaczniającej na rzucie parteru i I piętra okna o wymiarach 40 x 60cm w ścianie granicznej, północnej. Jednocześnie organ II instancji wyjaśnił, że Zarządzenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...]-[...] z dnia [...] nakazujące zamurowanie samowolnie wykutego otworu okiennego o wym. 0,35 x 0,65m w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego w Łodzi przy ul. A 8 nie świadczy automatycznie, że analogicznego otworu okiennego nie było na kondygnacji I piętra i poddasza. Jakkolwiek z Planu sytuacyjnego stanowiącego załącznik do decyzji Prezydium Rady Narodowej [...]-[...] z dnia [...], z którego wynika, że przedmiotowy budynek przylegał całą szerokością ściany do budynku mieszkalnego 3- kondygnacyjnego "M.Z.B.M." (Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych), to jednak prawdopodobnym jest, że tylko otwór okienny na poziomie parteru "wychodził bezpośrednio do wewnątrz magazynu materiałów łatwopalnych", natomiast pozostałe otwory okienne albo były tymczasowo zasklepione, albo ich funkcjonowanie nie stwarzało zagrożenia, a tym samym było tolerowane.

W opinii [...]WINB stwierdzenie, że otwór okienny zlokalizowany na I piętrze budynku zrealizowany został pierwotnie na etapie budowy budynku mieszkalnego nie ma natomiast wpływu na ocenę przyjętego przez organ szczebla powiatowego trybu postępowania. Nie można bowiem pominąć, że otwór okienny na I piętrze zrealizowany został w warunkach samowoli budowlanej. Nie ma też możliwości przyjęcia, że otwór okienny o wymiarach 40 x 60cm jest tożsamy z obecnie istniejącym otworem okiennym o wymiarach 90 x 100cm. Oczywistym jest, że po dniu 1 grudnia 1961 r., tj. dniu sporządzenia inwentaryzacji budynku mieszkalnego I- piętrowego murowanego otwór okienny został powiększony, a zatem wykonywane były roboty budowlane dotyczące tegoż otworu okiennego.

Organ II instancji odnosząc się natomiast do otworu okiennego zlokalizowanego

w kondygnacji poddasza stwierdził, że nie został on uwidoczniony w żadnym

z dowodów archiwalnych przedstawionych przez odwołujących, czy też pozyskanych przez PINB, a tym samym nie ma możliwości uznania, że został zrealizowany na etapie budowy. W szczególności przedstawione w toku postępowania odwoławczego zdjęcia obrazujące otwór okienny na poddaszu nie może zostać uznane za dowód, że otwór okienny został wykonany na etapie budowy. Jakkolwiek bowiem ułożenie cegieł

w dolnej części otworu okiennego może wskazywać na wykonanie otworu na etapie budowy, to już tej samej cechy nie wykazuje górna część otworu okiennego.

Następnie [...]WINB stwierdził, że kolejną sporną kwestią jest legalność wykonania przedmiotowych otworów okiennych. W przekonaniu organu II instancji z żadnego

z dokumentów archiwalnych i dowodów przedstawionych przez strony postępowania nie wynika, że otwory okienne zostały wykonane legalnie. Przeciwnie, zarówno decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia [...], jak też z dnia [...] zatwierdzały projekty budowlane przewidujące ścianę północną zlokalizowaną

w granicy nieruchomości jako ścianę pełną, bez otworów okiennych. Również zezwolenie z dnia 21 listopada 1934 r. na oddanie do użytku "lewej części jednopiętrowego budynku murowanego, mieszkalnego, frontowego o 3 osiach okien" potwierdza, że w ścianie północnej nie przewidywano wykonania otworów okiennych. Realizację otworów okiennych w warunkach samowoli budowlanej potwierdza nadto zarządzenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...]-[...] z dnia [...] nakazujące zamurowanie samowolnie wykutego otworu okiennego o wym. 0,35 x 0,65m w ścianie szczytowej przedmiotowego budynku. Nie budzi wobec tego wątpliwości, że przedmiotowe otwory okienne powstały w warunkach samowoli budowlanej i w obecnym kształcie i wymiarach powstały po wybudowaniu przedmiotowego budynku, tj. po dniu 1 grudnia 1961r.

W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że sytuowania otworów okiennych

w ścianach granicznych nieruchomości nie dopuszczały zarówno przepisy obowiązujące w dacie budowy przedmiotowego budynku, jak i obowiązujące przez cały okres istnienia obiektu, włącznie z aktualnie obowiązującymi przepisami.

Zgodnie z art. 278 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego

1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli - w wypadkach, gdy szczupłe rozmiary poszczególnych działek stoją na przeszkodzie zachowaniu odległości, budynki mogą być wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jeżeli budynki nie są wznoszone jednocześnie przez właścicieli przyległych działek, budynek, wznoszony przy granicy, powinien posiadać pokrycie ogniotrwałe i powinien być zaopatrzony od strony granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni o grubości równej co najmniej długości jednej cegły, wyprowadzony 30 centymetrów ponad dach.

Również zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1961 r., nr 7, poz. 46 ze zm.) obiekty budowlane powinny być zaprojektowane

i wybudowane w taki sposób, aby zapewnione było bezpieczeństwo dla ludzi i mienia

i aby zapewnione były: właściwy układ funkcjonalny obiektu, odpowiednia jego trwałość, ekonomiczność budowy ze szczególnym uwzględnieniem oszczędnego i racjonalnego stosowania materiałów, ekonomiczność użytkowania oraz potrzeby użytkowe,

a w szczególności potrzeby w zakresie ochrony przeciwpożarowej (...). W art. 4 ust. 2 tego przepisu wskazano, że w celu zachowania warunków, o których mowa w ust. 1, należy stosować obowiązujące normy państwowe, normatywy techniczne projektowania i inne obowiązujące przepisy techniczno-budowlane oraz przestrzegać zasad współczesnej wiedzy technicznej.

Zgodnie z § 78 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego - warunkom technicznym określonym w § 76 i § 77 powinny odpowiadać ściany zewnętrzne, położone przy granicy nieruchomości w zabudowie zwartej lub od strony przeciwległego budynku albo od granicy nieruchomości w odległości mniejszej, niż określono w § 20 ust. 1 i 2. Zgodnie z § 76 ust. 3 omawianego rozporządzenia ściana przeciwpożarowa powinna być wyprowadzona od fundamentów przez całą wysokość budynku. Natomiast w ust. 5 przywołanego przepisu wskazano, że otwory w ścianie przeciwpożarowej są dopuszczalne przy zachowaniu następujących warunków: ilość i wielkość otworów powinna być ograniczona do zaspokojenia niezbędnych potrzeb ewakuacyjnych

i użytkowych, otwory powinny znajdować się w miejscach najmniejszego zagrożenia pożarowego, otwory powinny być zaopatrzone w drzwi samoczynnie zamykające się,

o odporności ogniowej co najmniej klasy C lub wypełnione cegłą szklaną albo szkłem zbrojonym w niepalnej oprawie.

Z kolei zgodnie z zarządzeniem Nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego w zabudowie zwartej oraz bliźniaczej nie obowiązuje stawianie na granicy nieruchomości ścian przeciwpożarowych w obrębie dopuszczalnych maksymalnych wymiarów stref pożarowych dla danego rodzaju budynków, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Zgodnie z § 80 ust. 2 pkt 3 analizowanego zarządzenia - jeżeli nie stawia większych wymagań wielkość obciążenia ogniowego pomieszczeń przyległych do granicy nieruchomości dla oddzielenia budynków sąsiadów (...) przy zachowaniu przepisu ust. 1 wystarczy na granicy nieruchomości ściana o odporności ogniowej klasy B, bez otworów i wpuszczonych w nią belek z materiałów palnych, a na poddaszach

i w piwnicach, jeżeli ściana jest murowana - ponadto obustronnie otynkowana lub

z wyrugowanymi spoinami.

W myśl natomiast § 203 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, otwory w ścianach oddzieleń przeciwpożarowych powinny mieć zamknięcia zapewniające spełnienie wymagań określonych w § 202. Dopuszcza się również wypełnienie płaszczyzn ściany luksferami lub cegłą szklaną, jednak na powierzchni nie większej niż 10 % ściany, przy czym ogólna powierzchnia otworów zamykanych i wypełnianych luksferami nie może przekraczać 25 % powierzchni ściany.

Również obecnie obowiązujące uregulowania prawne nie uprawniają do wykonania otworów okiennych w ścianie budynku usytuowanego w granicy, które obniżają odporność pożarową budynku, co wynika z treści § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich sytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm). Regulacja taka uzasadniona jest koniecznością ustanowienia tzw. strefy oddzielenia pożarowego, ograniczającej rozprzestrzenianie się ognia poza teren działki.

W przekonaniu [...]WINB stanowiące przedmiot niniejszego postępowania otwory okienne nie spełniają warunków, o jakich mowa w przeanalizowanych powyżej przepisach, a brak pozwolenia na ich wykonanie pociąga za sobą konieczność przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawno budowlane. Wykonanie otworów okiennych nie jest przy tym realizacją obiektu budowlanego, tylko wykonywaniem robót budowlanych w już istniejącym obiekcie. W związku z powyższym organ I instancji zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania naprawczego w sprawie wykonania spornych okien

w oparciu o przepisy art. 51 ust. 7 w związku z art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane stosownie do ustalonego stanu prawnego w czasie wykonywania otworów. Przepis art. 51 ustawy Prawo budowlane daje organom nadzoru budowlanego delegację do wyegzekwowania od inwestora dokonania wyłącznie czynności faktycznych mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z warunkami określonymi w przepisach prawa. Przez wykonanie określonych czynności mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem należy rozumieć nałożenie na inwestora obowiązku wykonania takich robót budowlanych, które spowodują, że wykonana budowa będzie zgodna z istotnymi wymogami technicznymi określonymi przepisami lub normami. Do przepisów takich należą m.in. warunki techniczne jako przepisy szczególne dotyczące ustawy Prawo budowlane. Zgodnie

z zasadą nie działania prawa wstecz przepisy te nie mogą mieć zastosowania do oceny stanu prawnego robót wykonanych przed wejściem tych przepisów w życie. Mogą mieć natomiast znaczenie, a także stanowić podstawę do nakazania wykonania określonego obowiązku, jeżeli zostanie udowodnione, że roboty budowlane zostały wykonane

w sposób istotnie naruszający wymogi obowiązujące w czasie wykonywania robót. Uwzględniając powyższe rozważania oraz fakt, że wykonanie przedmiotowych otworów okiennych narusza przepisy obowiązujące w dacie budowy obiektu, jak i obecnie obowiązujące, [...]WINB stwierdził, że prawidłowo organ I instancji nakazał ich zamurowanie materiałem budowlanym o odporności ogniowej El 60. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania przyjętego trybu postępowania, jak i prawidłowości nałożonego obowiązku. Jednakże z uwagi na fakt, że jak wynika z protokołu czynności kontrolnych przeprowadzonych przez PINB w dniu [...] nieprawidłowo określono w sentencji wymiary poszczególnych otworów okiennych, jak również biorąc pod uwagę, że w toku postępowania odwoławczego ekspirował termin wykonania nałożonego obowiązku, organ II instancji skorzystał z kompetencji kasacyjno- reformatoryjnych, przyznanych normą art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji oraz orzekł jak w sentencji.

[...]WINB odnosząc się w następnej kolejności do treści odwołania stwierdził, że uwzględnił argumenty dotyczące czasookresu wykonania pierwotnie istniejących otworów okiennych w ścianie granicznej, przy czym ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że pierwotnie wykonano niewielkie otwory okienne o wymiarach 60 x 40cm, natomiast obecnie istniejące otwory okienne mają ponad czterokrotnie większą powierzchnię. Nadto zgodnie z normą art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane tryb ten ma zastosowanie w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Zgodnie z normą art. 36a ust. 5 a contrario ustawy Prawo budowlane istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia to takie, które dotyczy zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu, charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji, (uchylony), zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne, zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, bądź które wymaga uzyskania opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów, wymaganych przepisami szczególnymi. Żaden z powyższych przypadków nie zachodzi w niniejszej sprawie.

Według [...]WINB nie sposób zgodzić się z argumentem, że fakt uwidocznienia otworów okien w rzutach parteru w Projekcie z dnia 8 października 1940 r. oraz na Inwentaryzacji z dnia 1 grudnia 1961 r. potwierdza legalizację tych otworów okiennych. Oba opracowania obrazowały istniejący, faktyczny stan obiektu, przy czym pierwsze

z opracowań dotyczyło projektowanej realizacji przyłącza kanalizacyjnego, drugie zaś podziału nieruchomości. Nie ma zatem możliwości uznania, że akceptowały czy też legalizowały istnienie otworów okiennych, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie, w toku którego zostały złożone. Nie można też pominąć faktu, że Projekt z 8 października 1940 r. uwidaczniał wyłącznie otwór okienny zlokalizowany w kondygnacji parteru - obecnie nieistniejący, natomiast Inwentaryzacja

z dnia 1 grudnia 1961 r. uwidaczniała wprawdzie jeden z przedmiotowych otworów okiennych, tj. zlokalizowany w kondygnacji I piętra, lecz o wymiarach 40 x 60cm, podczas kiedy obecnie istniejący otwór okienny ma wymiary 90 x 100 cm.

W przekonaniu organu II instancji chybiona jest nadto argumentacja dotycząca prawdopodobieństwa wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, ponieważ instytucja ta została wprowadzona przepisem art. 10 ustawy

z dnia 24 października 1974 r., a dodatkowo zgoda taka udzielana jest na etapie pozwolenia na budowę. Natomiast projekt budowlany, stanowiący załącznik do pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku, przewidywał, że ściana usytuowana w granicy z nieruchomością sąsiednią będzie ścianą pełną. Gdyby zatem, jak podniesiono w odwołaniu, wyrażona została zgoda na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, odstępstwo to zostałoby ujęte w projekcie budowlanym. Nie istniałyby bowiem żadne przeszkody prawne do wydania pozwolenia na budowę

w oparciu o projekt budowlany przewidujący wykonanie otworów okiennych w ścianie granicznej, skoro nie można by skutecznie postawić zarzutu jego niezgodności

z warunkami technicznymi, w związku z wydaną zgodą na odstępstwo. Rozważania te są jednakże wyłącznie teoretyczne bowiem w 1934 r., tj. w roku budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego nie było odpowiednika obecnie obowiązującego art. 10 ustawy Prawo budowlane.

[...]WINB za nietrafny uznał również zarzut nieprawidłowego ustalenia przez PINB, że zamurowanie okien nie spowoduje zmiany wymagań użytkowania pomieszczeń,

w których znajdują się otwory okienne, zgodnie z ich funkcją. Przedmiotowe otwory okienne zlokalizowane są w pomieszczeniu łazienki oraz pomieszczeniu poddasza. Po pierwsze zgodnie z normą § 57 a contrario rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - zarówno pomieszczenia higieniczno-sanitarne, jak też poddasza (strych), jako pomieszczenia nie będące pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, nie muszą mieć zapewnionego oświetlenia dziennego. Po drugie - odnosząc się do argumentu dotyczącego braku właściwej wentylacji wyjaśnić należy, że zgodnie z normą § 77 ust. 1 w/w rozporządzenia pomieszczenie higieniczno-sanitarne powinno mieć wentylację spełniającą wymagania przepisów rozporządzenia oraz przepisów odrębnych. Nie ma zatem możliwości uznania, że za wentylację

w rozumieniu tego przepisu można uznać samowolnie wykonany otwór okienny. Natomiast żaden przepis nie reguluje konieczności zapewnienia wentylacji pomieszczeń poddasza nieużytkowego (strychu). Tym samym, zamurowanie okna

w kondygnacji poddasza nie wpłynie na możliwość wykorzystywania go zgodnie

z dotychczasową funkcją.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. J. G. i T. G., reprezentowani przez radcę prawnego A. W., wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o wstrzymanie jej wykonania, podnosząc zarzuty:

1) naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.) poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i wydanie decyzji nakazującej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania

w sytuacji, w której otwory okienne zostały wykonane zgodnie z prawem, zaś zgromadzona dokumentacja sprawy nie dawała podstaw do formułowania materialnoprawnej oceny jednoznacznego braku legalności przedmiotowych otworów okiennych;

2) art. 277 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli poprzez nieuwzględnienie tego przepisu, który to dopuszczał możliwość posadowienia ściany nieruchomości budynkowej

z otworami okiennymi w tzw. ostrej granicy z działką sąsiednią;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 36a ust. 5 pkt 3 P.b. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy budynek zamieszkują dwie posiadające orzeczenie

o niepełnosprawności osoby, a zatem należy mieć na uwadze zapewnienie warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez te osoby oraz zapewnić im nieskrępowany dopływ światła dziennego do pomieszczeń przedpokoju prowadzącego do pomieszczeń pokoi i kuchni;

4) art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w toku prowadzonego postępowania interesu skarżących oraz oparcie swojego rozstrzygnięcia jedynie na domniemaniu, iż przedmiotowe okna nie powstały w trakcie budowy budynku, nierzetelną ocenę przeprowadzonych przez organ szczebla powiatowego oględzin przedmiotowych okien, co do ich wymiarów i w konsekwencji odmienne ustalenia co do okresu powstania otworów okiennych, pominięcie faktu sposobu użytkowania budynku oraz okoliczności, iż budynek ten zamieszkują również osoby posiadające I stopień niepełnosprawności;

5) art. 80 k.p.a. poprzez powierzchowne przeprowadzenie postępowania dowodowego, błędną ocenę dowodów, poczynienie sprzecznych ustaleń co do czasu wykonania przedmiotowych okien, brak odniesienia się do oświadczeń świadków B. H.

i K. M., a tym samym pominięcie ich zeznań przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy;

6) braku precyzyjnego ustalenia pierwotnego projektu przedmiotowej nieruchomości

w szczególności w zakresie istnienia otworów okiennych w jego północnej ścianie

i oparcie się w tym zakresie jedynie na niepotwierdzonych domniemaniach faktycznych;

7) brak wskazania, dlaczego takie umiejscowienie przedmiotowych otworów okiennych powoduje naruszenie przepisów w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w sposób zagrażający życiu ludzkiemu;

8) § 2 ust. 1 i § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.

w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 1422) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy przepisy te odnoszą się do budynków "sytuowanych",

a więc zakres ich zastosowania dotyczy sytuacji projektowania i budowy nowych budynków lub też rozbudowy i przebudowy budynków już istniejących, które to sytuacje nie dotyczą stanu faktycznego niniejszej sprawy;

9) naruszenie przepisu art. 77 k.p.a. w zw. z art. 9 ustawy Prawo Budowlane poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ w toku postępowania całokształtu materiału dowodowego, a zwłaszcza zwrócenia się do uprawnionego biegłego celem wykonania ekspertyzy technicznej, który wypowiedziałby się, czy zamurowanie spornych otworów okiennych jest konieczne, czy też istnieje możliwość pozostawienia istniejącego okna w stanie niezmienionym lub w przypadku stwierdzenia braku takiej możliwości, czy oprócz zamurowania okna istnieją inne sposoby zabezpieczenia przeciwpożarowego (np. przez zamurowanie cegłą szklaną tzw. luksferami), z uwzględnieniem faktu, iż budynek ten zamieszkują dwie osoby posiadające I stopień niepełnosprawności, a zamurowanie okien spowoduje brak dopływu światła dziennego nie tylko do łazienki, ale także do przedpokoju prowadzącego do pomieszczeń pokoi i kuchni, a tym samym utrudni im swobodne poruszanie się po mieszkaniu.

Odpowiadając na skargę [...]WINB w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zeprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Jednocześnie odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 277 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej

z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, poprzez nieuwzględnienie tego przepisu, który dopuszczał możliwość posadowienia ściany nieruchomości budynkowej z otworami okiennymi w tzw. ostrej granicy z działką sąsiednią, organ stwierdził, że norma ta zawarta jest w Tytule II rozporządzenia – Przepisy dla gmin wiejskich. Ł. natomiast otrzymała prawa miejskie 29 lipca 1423 r., zatem norma ta nie może znaleźć w tej sprawie zastosowania. Jednocześnie odnosząc się do hipotetycznej zmiany granic stwierdził, że teoria ta stoi w sprzeczności z Planem sytuacyjnym zawartym w Projekcie budowlanym, zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku.

Postanowieniem z dnia [...] tutejszy sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W dniu 12 września 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących na powyższe postanowienie.

Na rozprawie w dniu 24 listopada 2017 r. pełnomocnik skarżących poparł skargę i złożył kserokopie postanowienia Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] oraz pisma Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn.zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracyjnymi.

Sąd kontrolując w rozpoznawanej sprawie legalność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. nie dopatrzył się istotnych naruszeń prawa materialnego i prawa procesowego, które rzutowałyby na wynik sprawy i skutkowały koniecznością usunięcia jej z obrotu prawnego.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwala stwierdzić, że istotą sporu zawisłego pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie, czy organy nadzoru budowlanego obu instancji prawidłowo nałożyły na skarżących obowiązek zamurowania samowolnie wykonanych dwóch otworów okiennych, jednego - na I piętrze budynku w pomieszczeniu łazienki, drugiego - na strychu, znajdujących się

w ścianie nośnej granicznej (strona północna) budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w Ł. przy ul. A 8, od strony niezabudowanej działki nr 32/1, obręb [...], celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 51 ust. 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) – dalej w skrócie "P.b.".

W rozumieniu art. 51 P.b. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia,

o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji: pkt 1 - nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo pkt 2 - nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo pkt 3 - w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian (ust. 1). W przypadku istotnego odstąpienia od projektu budowlanego z naruszeniem art. 36a ust. 1a, przepisy ust. 1 pkt 3 oraz ust. 4 i 5 stosuje się odpowiednio (ust. 1a). W przypadku wydania nakazu,

o którym mowa w art. 50a pkt 2, decyzje, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, wydaje się po wykonaniu obowiązku określonego w tym nakazie (ust. 2). Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję: pkt 1 - o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo pkt 2 - w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (ust. 3). Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji

o pozwoleniu na użytkowanie (ust. 4). W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (ust. 5). Przepisów ust. 4 i 5 dotyczących pozwolenia na użytkowanie nie stosuje się do robót budowlanych innych niż budowa bądź przebudowa obiektu budowlanego lub jego części (ust. 6). Przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane,

w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane

w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 (ust. 7).

Stosownie zaś do treści art. 50 ust. 1 P.b. w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: pkt 1 - bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub pkt 2 -w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub pkt 3 - na podstawie zgłoszenia

z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub pkt 4 - w sposób istotnie odbiegający od ustaleń

i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub

w przepisach.

Przywołany wyżej przepis art. 51 P.b. normuje poszczególne etapy postępowania naprawczego, którego zasadniczym celem jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, co należy rozumieć jako stan, w którym wykonane roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa,

w szczególności z przepisami Prawa budowlanego, w tym z przepisami techniczno-budowlanymi. Postępowanie to w pierwszej kolejności ma zatem na celu ustalenie, czy na skutek wykonania pewnych czynności lub robót budowlanych istnieje możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej. Niewykonanie przez adresata ostatecznej decyzji wydanej w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. nałożonego w niej obowiązku, obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, nie pozostawiając mu w tym względzie żadnej swobody.

Sąd analizując akta administracyjne sprawy niniejszej w świetle przywołanych wyżej norm prawnych stwierdził, że organy nadzoru budowlanego obu instancji skompletowały w całości materiał dowodowy, który następnie poddały wnikliwej, logicznej i rzetelnej analizie, ustalając na jego podstawie prawidłowo stan faktyczny sprawy, do którego zastosowały właściwą normę prawa materialnego, podejmując rozstrzygnięcie w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b.

Z zebranej w sprawie dokumentacji bezspornie wynika, że objęty niniejszym postępowaniem budynek mieszkalny usytuowany na nieruchomości w Ł. przy ul. A 8, w granicy z działką nr 32/1, został wybudowany w 1934 r. W ścianie granicznej budynku, od strony północnej, znajdują się obecnie dwa otwory okienne: otwór okienny na I piętrze budynku, usytuowany w łazience o wymiarach 90x101cm

i okno na stychu o wymiarach 86x115cm. Oczywistym jest również, że przepisy prawa obowiązujące zarówno w dacie budowy przedmiotowego budynku, podobnie jak

i przepisy obowiązujące przez cały okres jego istnienia oraz aktualnie obowiązujące, których wnikliwą analizę prawną przedstawiono poprawnie w motywach kontrolowanych decyzji, nie przewidywały prawnej możliwości usytuowania otworów okiennych

w ścianie granicznej nieruchomości.

Rację ma niewątpliwie organ II instancji twierdząc, że w świetle zebranych w sprawie dowodów, których wiarygodności i mocy dowodowej dotychczas nie udało się skutecznie zakwestionować skarżącym, brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że rzeczone otwory okienne wykonano legalnie. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że decyzje o pozwoleniu na budowę z dnia [...] i z dnia [...] zatwierdzały projekty budowlane przewidujące ścianę północną zlokalizowaną

w granicy nieruchomości jako ścianę pełną, bez otworów okiennych. Również zezwolenie z dnia 21 listopada 1934 r. na oddanie do użytku "lewej części jednopiętrowego budynku murowanego, mieszkalnego, frontowego o 3 osiach okien" dowodzi, że w ścianie północnej nie przewidywano wykonania otworów okiennych. Tutejszy sąd w pełni zgadza się z twierdzeniem [...]WINB, iż otwory okienne na parterze

i I piętrze ściany szczytowej północnej zostały wykonane na etapie budowy budynku

i pierwotnie posiadały wymiary 40x60cm, były więc znacznie mniejsze niż obecnie,

o czym wspomniano na wstępie rozważań. Powyższe ustalenia znajdują odzwierciedlenie w Kosztorysie sporządzonym przez W. S. Majstra Murarskiego Przedsiębiorstwa A w Ł. przewidującym w części "Roboty różne i dostawa materiałów" między innymi 2szt. "okien blejtr. szczytowych, jednoskrzydł. wym. 0.45 x 0.90m w kąpielowym, jak wyżej". Otwór okienny na I piętrze został ewidentnie uwzględniony w Projekcie "A" z dnia 8 października 1940 r., gdzie na rzucie parteru znajduje się okno w ścianie granicznej w pomieszczeniu łazienki. Dodatkowo inwentaryzacja budynku mieszkalnego I- piętrowego murowanego z dnia 1 grudnia 1961 r. uwidacznia na rzucie parteru i I piętra okna o wymiarach 40 x 60cm w ścianie granicznej, północnej. W aktach sprawy znajduje się również wniosek Zakładów A z dnia [...] znak: [...] o wydanie zarządzenia nakazującego zamurowanie otworu okiennego w ścianie granicznej budynku mieszkalnego przy ul. A 8, które "wychodzi bezpośrednio do wewnątrz magazynu materiałów łatwopalnych" oraz Zarządzenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...]-[...] z dnia [...] nakazujące zamurowanie samowolnie wykutego otworu okiennego o wym. 0,35 x 0,65m w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego w Ł. przy ul. A 8. Wobec treści w/w Zarządzenia nie można jednak kategorycznie stwierdzić, że analogicznego otworu okiennego nie było na kondygnacji I pietra i poddasza. Wprawdzie z Planu sytuacyjnego stanowiącego załącznik do decyzji Prezydium Rady Narodowej [...]-[...] z dnia [...] wynika, że przedmiotowy budynek przylegał całą szerokością ściany do budynku mieszkalnego 3- kondygnacyjnego "M.Z.B.M." (Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych), to bez wątpienia wysoce prawdopodobnym jest, że tylko otwór okienny na poziomie parteru "wychodził bezpośrednio do wewnątrz magazynu materiałów łatwopalnych", natomiast pozostałe otwory okienne albo były tymczasowo zasklepione, albo ich funkcjonowanie nie stwarzało zagrożenia, a tym samym było tolerowane, co jednak nie oznacza, że taki stan rzeczy był zgodny z obowiązującym wówczas prawem.

Prawidłowe - zdaniem sądu - są wreszcie ustalenia organu orzekającego dotyczące samowolnej, już po zakończeniu budowy przedmiotowego budynku, realizacji okna na poddaszu. Wspomniane okno, co również jest niesporne, nie zostało uwidocznione na żadnym z dokumentów archiwalnych. Wobec tego, skoro objęte niniejszym postępowaniem otwory okienne w obecnym kształcie i wymiarach zostały wykonane już po wybudowaniu budynku w warunkach samowoli budowlanej, czyli z całą pewnością po dniu 1 grudnia 1962 r., organ I instancji prawidłowo wdrożył procedurę naprawczą, unormowaną w art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., przyjmując, iż możliwe jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Chybiony jest tym samym zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b.

Jak zostało to już wyżej wspomniane prawnej możliwości sytuowania otworów okiennych w ścianie granicznej nie przywidywały przepisy: art. 196 i art. 278 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. nr 23, poz. 202 ze zm.), art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1961 r. nr 7, poz. 46 z późn.zm.), § 76 - § 78 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. nr 38, poz. 196 z późn.zm.), zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, § 203 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska

z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Takiej możliwości nie przewidują wreszcie obecnie obowiązujące regulacje § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 1422), które mają zastosowanie w stanie faktycznym sprawy niniejszej, pomimo literalnego brzmienia § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia. W tym miejscu podnieść trzeba, że - wbrew przekonaniu strony skarżącej - w realiach rozpoznawanej sprawy nie mógł znaleźć zastosowania art. 277 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, ponieważ został on zamieszczony w Tytule II "Przepisy dla gmin wiejskich". Ł. natomiast otrzymała prawa miejskie w 1423 r. , zatem nie była gminą wiejską.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym powtórne oględziny budynku oraz upływ terminu do wykonania nałożonego obowiązku uzasadniały nadto skorygowanie przez organ odwoławczy sentencji decyzji organu I instancji z dnia [...] poprzez poprawne określenie wymiarów otworów okiennych oraz wyznaczenie nowego terminu realizacji obowiązku przy zastosowaniu dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Sąd przystępując w następnej kolejności do analizy zarzutów podniesionych

w skardze, za błędny uznał zarzut dotyczący naruszenia art. 36a ust. 5 pkt 3 P.b., poprzez jego niezastosowanie. Otóż w realiach sprawy niniejszej wspomniana norm prawna nie mogła mieć zastosowania, ponieważ nie wystąpił żaden z przypadków objętych dyspozycją tego przepisu. W związku z powyższym brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że mieliśmy do czynienia z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Dodać nadto trzeba, że przepis art. 36a P.b. nie obowiązywał w dacie realizacji budynku i został wprowadzony do polskiego porządku prawnego z dniem 24 grudnia 1997 r., na mocy art. 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw (Dz.U. nr 111, poz. 726 z późn.zm.).

Niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 80 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. w zw. z art. 9 P.b. Wbrew twierdzeniom skarżących rozstrzygnięcia organów obu instancji nie są oparte na domniemaniu, lecz na spójnym, niebudzącym wątpliwości, poprawnie ocenionym i zweryfikowanym materiale dowodowym sprawy niniejszej. Bez znaczenia dla wyniku sprawy niniejszej pozostaje dotychczasowy sposób użytkowania budynku, a przede wszystkim wielokrotnie podnoszona w toku postępowania okoliczność zamieszkiwania go przez osoby niepełnosprawne. Normy prawa budowlanego, w tym normy techniczno-budowlane, mają charakter bezwzględnie obowiązujący, zatem ich stosowanie nie jest pozostawione uznaniu organów administracyjnych. Dla ich zastosowania nie ma prawnego znaczenia bez wątpienia trudna sytuacja osobista, w jakiej znajduje się skarżący i jego niepełnosprawna córka. Zaznaczyć jednak trzeba, że zamurowanie dwóch otworów okiennych, co trafnie argumentował organ odwoławczy, nie naruszy obecnie obowiązujących norm techniczno-budowlanych dla pomieszczenia łazienki i strychu (§ 57 i 77 ust. 1 rozporządzenia), które nie muszą mieć zapewnionego dostępu światła dziennego, nie spowoduje również zmiany dotychczasowego sposobu ich użytkowania. Zbędne tym samym byłoby zwrócenie się do uprawnionego biegłego o wykonanie ekspertyzy technicznej w kwestii ewentualnej konieczności zamurowania okien. Jeśli zaś chodzi o oświadczenia świadków, to w świetle zebranej w sprawie dokumentacji, nie wnosiły one nic nowego do sprawy.

Wobec poczynionych wyżej rozważań sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja [...]WINB odpowiada prawu, a żaden z podniesionych w skardze zarzutów nie mógł skutkować jej uchyleniem.

Mając powyższe na względzie sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

M.K.