Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 171/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odrzucenie zażalenia
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 47, art. 49 par. 1-2, art. 178 w zw. z art. 197 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 968/16 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 17 czerwca 2016 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2013 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości.


UZASADNIENIE

I FZ 171/17

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 968/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: sąd pierwszej instancji) odrzucił zażalenie M. O. (dalej: skarżący) na postanowienie tego sądu z dnia 14 lutego 2017 r., odrzucające skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 17 czerwca 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2013 r.

W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 marca 2017 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do usunięcia braków formalnych zażalenia przez dołączenie załącznika, tj. potwierdzenia przelewu, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem jego odrzucenia. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi w dniu 14 marca 2017 r., natomiast wypełnione zostało w dniu 24 marca 2017 r. (data stempla pocztowego). Mając to na względzie sąd stwierdził, że uzupełnienie braków formalnych po terminie należy traktować na równi z ich nieuzupełnieniem, a zatem zaszły przesłanki do odrzucenia zażalenia na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji celem dalszego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. przez odrzucenie zażalenia z uwagi na brak dołączenia załącznika w postaci potwierdzenia uiszczenia opłaty od zażalenia, mimo że nie jest to istotny brak formalny uniemożliwiający nadanie sprawie biegu, a opłata została uiszczona w terminie.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego wskazał, że niedołączenie do zażalenia potwierdzenia uiszczenia opłaty od zażalenia (uiszczonej w terminie i określonej jako załącznik) nie jest istotnym brakiem formalnym – takim brakiem jest tylko wniesienie opłaty od zażalenia, zwłaszcza że sąd jest władny dokonać kontroli, czy opłata od zażalenia została uiszczona na rachunek sądu we właściwym terminie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie należy uchylić.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na brak spójności przywołanej w zażaleniu argumentacji ze stanem faktycznym sprawy. Konsekwentnie w rozpatrywanym środku odwoławczym pełnomocnik skarżącego podkreśla, że "opłata od zażalenia" została uiszczona w terminie, a w związku z tym niedołączenie do zażalenia dokumentu potwierdzającego takie uiszczenie nie jest brakiem istotnym zażalenia. Akta sprawy nie pozostawiają tymczasem wątpliwości co do tego, że dokument, o którego nadesłanie wzywał pełnomocnika sąd, nie dotyczył kwestii uiszczenia wpisu od – odrzuconego zaskarżonym postanowieniem – zażalenia z dnia 2 marca 2017 r. Co więcej, wskazane zażalenie nie podlegało w ogóle wpisowi, było bowiem zażaleniem na postanowienie z dnia 14 lutego 2017 r. o odrzuceniu skargi skarżącego z powodu nieuiszczenia wpisu od tej skargi, a więc wydanym na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Ponieważ zgodnie z art. 220 § 4 p.p.s.a. zażalenie na postanowienie wydane na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. jest wolne od wpisu, skarżący nie miał obowiązku uiszczenia takiego wpisu, a sąd nie miał podstawy prawnej do żądania takiej opłaty w związku z wniesieniem zażalenia z dnia 2 marca 2017 r. W okolicznościach sprawy wpis taki nie został też (na wezwanie, czy bez takiego wezwania) uiszczony. W związku z tym razi wielokrotne podkreślanie w obecnie rozpatrywanym zażaleniu, że taki wpis od odrzuconego zażalenia został zapłacony.

Pełnomocnik skarżącego zdaje się nie dostrzegać, że sporny dokument, tj. potwierdzenie dokonania wpisu, dotyczył nie opłaty od zażalenia, a opłaty od skargi (która została odrzucona z powodu jej nieopłacenia w postanowieniu z dnia 14 lutego 2017 r.). Brak tego dokumentu został potraktowany przez sąd jako brak formalny zażalenia z dnia 2 marca 2017 r. wyłącznie dlatego, że został powołany w tym zażaleniu jako załącznik, lecz faktycznie nie został przedłożony sądowi. Zauważając to przy wstępnym badaniu zażalenia Przewodniczący Wydziału uznał, że należało wezwać pełnomocnika skarżącego do usunięcia braku formalnego zażalenia przez "dołączenie załącznika, tj. potwierdzenia przelewu, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia (art. 47 w zw. z art. 178 i art. 197 § 2 P.p.s.a.)". Zaskarżone postanowienie jest rezultatem zastosowania tego rygoru (pełnomocnik skarżącego nie próbuje zaprzeczać temu, że terminu zakreślonego w wezwaniu nie dotrzymał).

Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia kluczowego znaczenia nie ma to, czy brak formalny był brakiem istotnym – co stanowi sedno argumentacji zażalenia – lecz to, czy niedołączenie do pisma powołanego w nim załącznika może być w każdym wypadku potraktowane jako brak formalny tego pisma.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach sprawy z takim brakiem formalnym nie mieliśmy do czynienia.

Nie ulega wątpliwości, że nieuiszczenie wymaganej opłaty od pisma jest klasyfikowane jako brak pisma i skutkuje wezwaniem do jego uzupełnienia. Dokument potwierdzający dokonanie wpłaty nie może być uznany za podobny brak z dwóch powodów. Po pierwsze, oceny, czy wpłata została dokonana w terminie, sąd dokonuje na podstawie dokumentacji wewnątrzsądowej, tj. potwierdzenia przyjęcia wpłaty gotówkowej w kasie sądu lub potwierdzenia wpływu środków pieniężnych na rachunek bankowy sądu, a zatem przedłożenie potwierdzenia uiszczenia opłaty przez podmiot jej dokonujący – aczkolwiek szeroko praktykowane i ułatwiające ustalenie, czy do wpłaty w określonej dacie doszło – nie jest konieczne do stwierdzenia, czy można nadać pismu bieg. Po drugie, brak jest podstawy prawnej, która obligowałaby stronę do przedkładania takiego dokumentu. Analiza przepisów zawierających wymogi pism stron w postępowaniu sądowym, przede wszystkim art. 46 i art. 47 p.p.s.a., wskazuje na to, że nie jest to brak formalny pisma, który wymaga uzupełnienia.

Wbrew ocenie sądu pierwszej instancji (a wcześniej Przewodniczącego Wydziału) niedołączenie takiego dokumentu nie uzyskuje statusu "braku formalnego" pisma tylko z tego powodu, że dokument ten został powołany jako załącznik. Wskazany w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału art. 47 p.p.s.a. nie dotyczy "braku załącznika", lecz kwestii odpisów pisma i odpisów załączników. Brak powołanego w piśmie załącznika może być w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznany za brak formalny tylko wtedy, gdy konkretny przepis prawa wymaga od strony przedłożenia konkretnego załącznika – można tu wskazać np. na art. 46 § 3 p.p.s.a., wymagający od wstępującego do sprawy pełnomocnika dołączenia do pisma pełnomocnictwa lub jego wierzytelnego odpisu, czy art. 29 p.p.s.a., w świetle którego przy pierwszej czynności w postępowaniu swoje umocowanie dokumentem powinny wykazać wskazane w tym przepisie osoby (takie jak przedstawiciel ustawowy, organ, itp.) – status "braku formalnego" nie jest więc mechanicznie przypisany do tego, co strona wskazała jako załączone, a czego nie przedłożyła, lecz jest ściśle związane z "wartością" załącznika dla możliwości nadania sprawie dalszego biegu.

Takiej cechy z pewnością nie posiada załącznik, którego nie dołączył do zażalenia z dnia 2 marca 2017 r. pełnomocnik skarżącego. Z uwagi na tok sprawy i argumentację tego pisma, tj. to, że skarga została odrzucona z powodu nieuiszczenia wpisu, a zarzuty i wywody zażalenia koncentrują się na tym, że wpis został uiszczony, oraz to, że autor zażalenia wprost wskazuje, iż potwierdzenie przelewu ma być dowodem na uzasadnienie twierdzeń zażalenia, nie pozostawia wątpliwości, że brakujący załącznik miał w założeniu wykazać merytoryczną zasadność zażalenia, a nie spełnienie jakiegokolwiek wymogu formalnego zażalenia. Z tego powodu nie sposób uznać, że brak faktycznego załączenia powołanego w piśmie dokumentu powinien był skutkować wszczęciem postępowania naprawczego z art. 49 § 1 p.p.s.a.

Mając to na względzie należy podkreślić, że działanie Przewodniczącego Wydziału było dla skarżącego korzystne, umożliwiło bowiem jego pełnomocnikowi usunięcie niedopatrzenia mogącego mieć decydujące znaczenie dla przesądzenia o zaistnieniu okoliczności, która w intencji skarżącego miała być powołanym dokumentem udowodniona. Zarządzenie wzywające do złożenia tego dokumentu nie znajduje jednak podstawy w art. 49 § 1 p.p.s.a. (bliżej mu do trybu uregulowanego w art. 48 § 1 p.p.s.a., na mocy którego sąd ma prawo żądania od strony oryginału dokumentu, na który powołuje się ona w piśmie), a w konsekwencji niewypełnienie wezwania w tym zakresie nie może być obwarowane rygorem z art. 49 § 2 p.p.s.a. W okolicznościach sprawy oznacza to, że sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do odrzucenia zażalenia, bowiem ewentualne nieudowodnienie przez skarżącego twierdzeń przedstawionych w zażaleniu powinno być przedmiotem oceny sądu przy merytorycznym rozstrzyganiu zażalenia, nie może być natomiast uznane za wymóg formalny skutecznego złożenia tego środka odwoławczego.

Podsumowując powyższe należy stwierdzić, że sąd pierwszej instancji nieprawidłowo uznał, że w sprawie doszło do nieuzupełnienia braków formalnych zażalenia z dnia 2 marca 2017 r., które uprawniało do zastosowania rygoru odrzucenia tego zażalenia na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Z tego też powodu za zasadny należało uznać zarzut naruszenia tych przepisów, powołany w obecnie rozpatrywanym zażaleniu, i to mimo tego, że argumenty zażalenia mające uzasadniać ten zarzut nie zasługują w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na podzielenie (oprócz nieznajdującego jakiegokolwiek odzwierciedlenia w aktach sprawy twierdzenia o opłaceniu zażalenia z dnia 2 marca 2017 r. pełnomocnik skarżącego wskazywał na nieistotność braku formalnego i upatrywał analogii między stanem faktycznym niniejszej sprawy a orzecznictwem przewidującym możliwość wykonania dodatkowej kopii skargi przez sąd). Ponieważ zażalenie z dnia 2 marca 2017 r. zostało bezzasadnie odrzucone i rozważona wyżej kwestia nie musi być przedmiotem ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, należy uznać, że wskazanemu zażaleniu powinien zostać nadany dalszy bieg.

Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie.