Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 6/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 1, art. 39e ust. 1 pkt 6, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i 2, art. 33, art. 92 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
article: art. 92 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 42 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2008r. sprawy ze skargi Spółki A z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie opłaty drogowej oddala skargę /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ B. Drzazga /-/ B. Kamieńska


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2006 r. o godz. 10:30 działający z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego w P. funkcjonariusze Wydziału Zwalczania Przestępczości Izby Celnej w P. - Grupa Mobilna nr [...] w miejscowości J. przeprowadzili kontrolę pojazdu marki [...] wraz z przyczepą o numerach rejestracyjnych [...].

W oparciu o wyniki kontroli, zawarte w protokole kontrolnym nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia [...]r. nr [...] działając na podstawie art. 93 §1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. nr 204 poz. 2088 ze zm., dalej jako ustawa o transporcie drogowym) nałożył na Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości [...] zł. z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych ([...] zł), oraz wykonywania przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty ([...] zł). Orzeczono także o obowiązku zapłaty wskazanej w decyzji kary na rachunek Izby Celnej w terminie 21 dni od dnia doręczenia decyzji pod rygorem ściągnięcia należności w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w momencie kontroli pojazdu kierowca nie okazał karty opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych oraz zaświadczenia wymaganego art. 39e ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, a potwierdzającego zatrudnienie i spełnienie przez kierowcę wszystkich wymagań określonych ustawą. Wskazano, iż w trakcie postępowania administracyjnego strona została wezwana do przedłożenia dokumentów firmy, karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, dokumentów potwierdzających fakt, że przewożony w dniu kontroli towar zgodnie z art. 4 ust. 4 lit. c ustawy stanowił własność przedsiębiorstwa A lub został przez niego sprzedany, kupiony, wynajęty, wydzierżawiony, wyprodukowany, wydobyty, przetworzony lub naprawiony, a także zaświadczenia poświadczającego zatrudnienie kierowcy i spełnienie przez niego wszystkich wymagań określonych ustawą oraz dokumentów poświadczających fakt zatrudnienia kontrolowanego kierowcy w dniu kontroli. W odpowiedzi strona dostarczyła dokumenty firmy, kserokopię zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, kserokopie dobowej karty opłaty drogowej wypisanej na kontrolowany pojazd i przedziurkowanej na dzień [...].12.2006 r. (wadliwie podano w uzasadnieniu decyzji 2007 r.) wraz z kserokopią dowodu wniesienia opłaty drogowej w dniu [...].12.2006 r. (błąd - jw.), dokument [...] nr [...], kserokopię zaświadczenia potwierdzającego zatrudnienie kierowcy i spełnienie przez niego wymagań określonych ustawą o transporcie drogowym z 9.02.2005 r., kserokopie umowy o pracę zawartej z kierowcą. Wskazano, iż w toku tego postępowania ustalono, iż w dniu [...] grudnia 2006 r. firma A wykonywała przewóz drogowy na potrzeby własne, co zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym pojeździe obligowało Przedsiębiorstwo do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, a zgodnie z §3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 151 poz. 1089 ze zm.) dowód uiszczenia tej opłaty stanowią obie części karty opłaty łącznie, tj. winieta samoprzylepna umieszczona na przedniej szybie pojazdu oraz odcinek kontrolny przechowywany w pojeździe i okazywany na żądanie osób uprawnionych do kontroli. Wskazano także, że zgodnie z art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym podczas wykonywania przewozu na potrzeby własne kierowca pojazdu jest obowiązany mieć przy sobie i okazać na żądanie organu kontrolującego m.in. kartę opłaty drogowej. W momencie kontroli wymaganej karty opłaty drogowej oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 39e ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym w pojeździe nie było. Wskazano na obligatoryjny charakter kar za naruszenie przepisów ustawy, których wysokość określona została w załączniku do ustawy. Wyjaśniono, iż zgodnie z tym załącznikiem karta opłaty dobowej lub tygodniowej, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a przedstawiona została w terminie późniejszym, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty, w związku z powyższym karta opłaty wykupiona przez stronę w dniu kontroli, a przedstawiona przez w terminie późniejszym, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. Wskazano również, iż nie okazanie przez kierowcę w momencie kontroli przedmiotowego zaświadczenia stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 ustawy i traktowane jest jako niewyposażenie kierowcy we wszystkie wymagane dokumenty.

Wnosząc w ustawowym terminie odwołanie od powyższej decyzji Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. podniosła, iż nałożona decyzją kara jest niewspółmierna do rodzaju przewinienia zarzucanego Przedsiębiorstwu, którego w istocie nie popełniło, bowiem kierowca został wyposażony we wszystkie wymagane dokumenty i jedynie z własnej winy nie zabrał ich do pojazdu. Wskazano, iż na dzień wykonywania przewozu karta opłaty drogowej była wykupiona i oznaczona, kierowca legitymował się także wszystkimi wymaganymi zaświadczeniami. Odwołując się do art. 32 Konstytucji RP Przedsiębiorstwo podniosło, iż w tej sytuacji ukarany powinien zostać kierowca, którego w wyniku tego zdarzenia zwolniono z pracy. Wskazano i udokumentowano stosownymi rachunkami, iż Przedsiębiorstwo w każdym przypadku wykonywania przewozu drogowego wykupywało kartę opłaty drogowej. Zakwestionowano represyjny charakter kary, która w tym przypadku kilkakrotnie przekracza wartość kontrolowanego pojazdu oraz kwotę miesięcznego wynagrodzenia kierowcy.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...]działający z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej Naczelnik Wydziału Przeznaczeń Celnych, na podstawie art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako kpa), art. 33, art. 87, art. 92 ust. 4, art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz załącznika do tej ustawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ odwoławczy utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, jeżeli nie znajdzie podstaw do tego aby ją uchylić w całości lub w części, albo umorzyć prowadzone w tym zakresie postępowanie. Przepis art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nakłada wprost obowiązek posiadania w kontrolowanym pojeździe karty opłaty drogowej oraz wymaganych przepisami dokumentów, a obowiązek ten obciąża przedsiębiorcę wykonującego przewozy na potrzeby własne i nie jest możliwe scedowanie odpowiedzialności z niedopełnienia tego obowiązku na inne podmioty, w tym na kierowcę pojazdu. W razie niespełnienia tego wymogu przewidziana jest określona dolegliwość w postaci kary pieniężnej. W ocenie organu bezspornie ustalono w sprawie, że w chwili kontroli w pojeździe nie było wymaganej przepisami opłaty karty drogowej oraz dokumentów dotyczących dokumentacji pracy kierowcy, a okoliczność, że spółka po zatrzymaniu pojazdu do kontroli dopełniła ciążącego na niej obowiązku bez związku z prowadzonym postępowaniem; świadczy o sumienności przedsiębiorcy, nie zmienia jednak zaistniałych wydarzeń. Wyjaśniono, że wysokość kary pieniężnej określona jest w załączniku do ustawy o transporcie drogowym, jest to wartość stała, brak jest jakichkolwiek regulacji prawnych zezwalających na jej zmianę lub obniżenie. Wyjaśniono także, iż zastosowane w sprawie przepisy zostały przytoczone w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, stąd ich pominięcie w sentencji decyzji nie wpłynęło ujemnie na sytuację strony postępowania, stąd uchybienie to nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi II instancji dokonanie nieprawidłowej oceny prawnej stanu faktycznego ustalonego w przedmiotowej sprawie oraz oparcie decyzji na podstawach prawnych sprzecznych z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi, bądź oparcie decyzji na przepisach ustawy nie mającej zastosowania w stosunku do Skarżącej. W uzasadnieniu Skargi powtórzono argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, kwestionując konstytucyjność punktu 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Ponownie podniesiono, iż wymaganą dokumentację i opłatę karty drogowej kierowca w pośpiechu pozostawił w przedsiębiorstwie i nie stanowiłoby problemu jej dostarczenie do osób kontrolujących pojazd, gdyby kontrolerzy z takim żądaniem wystąpili. Wskazano, iż nie pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego jest mechaniczne i rygorystyczne uregulowanie sytuacji prawnej zobowiązanego i ustalenie wysokości sankcji administracyjnej niezależnie od przyczyn, które spowodowały naruszenie prawa. Zdaniem Skarżącego odpowiedzialność ukształtowana w art. 87 ust. 1-3 ustawy o transporcie drogowym wiąże się z podstawowym celem, jaki przepis ten miał spełniać, tj. aby kierowcy poruszali się po drogach posiadając wymagane prawem dokumenty. Powyższe nie stoi w sprzeczności z możliwością uniknięcia odpowiedzialności w następstwie wykazania przez przedsiębiorcę, że naruszenie nakazu jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi on odpowiedzialności. Wskazując na winę kierowcy podniesiono, iż przedsiębiorca nie ma wpływu na to, aby ten zabrał ze sobą wymagane dokumenty. Zdaniem Skarżącego w sytuacji, gdy stanowiąc prawo ustawodawca przekroczy normy konstytucyjne sąd administracyjny ma uprawnienie do stwierdzenia tego w konkretnej, indywidualnej sprawie, którą rozpatruje. Powołując treść art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym Skarżący podniósł, iż określone w tym przepisie warunki należy traktować i stosować oddzielnie, a to oznacza, ze przepis ten ma zastosowanie do przedsiębiorców wykonujących niezarobkowy przewóz rzeczy, przy czym nie ma znaczenia jakim samochodem przewóz ten jest wykonywany. Wskazano, iż gdyby racjonalny ustawodawca chciał, aby dwa warunki z pkt 2 stosować łącznie to zawarłby zapis jak w pkt 1 , tzn. stosując myślnik. Użyty w tym przypadku łącznik "oraz" w pkt 2 należy traktować jako alternatywę, czyli "albo" czy też "lub", jak w art. 3 ust. 2 pkt 2 czy 4 ustawy. W konsekwencji ten nieostry zapis ustawy pozwala ja interpretować tak, aby organy państwa mogły działać na szkodę przedsiębiorcy.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, iż także w orzecznictwie sądów administracyjnych uznano, iż sankcje określone w art. 92 ustawy o transporcie drogowym odnoszą się do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Wyjaśniono, że w obecnym brzmieniu ustawa zawiera normy pozwalające przyjąć zwolnienie z odpowiedzialności podmiotu gospodarczego, lecz nie mają one zastosowania do kontroli przeprowadzonej w dniu 14.12.2006 r., przed wprowadzeniem do ustawy art. 92a ust. 4. Wskazano, ze wszczęcie postępowania w sprawie o wykroczenie wobec kierowcy nie wyklucza wszczęcia postępowania wobec przedsiębiorcy lub podmiotu realizującego przewóz własny. Wyjaśniono, że załącznik do ustawy stanowi jej integralną część, stąd stanowi na równi z ustawą źródło przepisów prawa. Wskazano, że organy administracji publicznej zobowiązane są do działań w oparciu o przepisy prawa i nie są powołane do tego, aby uznawać dane regulacje prawne za niekonstytucyjne. Zakwestionowano sugerowaną przez skarżącego wykładnię przepisu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym i wyjaśniono, iż strona wykonywała przejazd na potrzeby własne i realizowała przewóz drogowy pojazdem przekraczającym 3,5 tony, a do takiej sytuacji przepis ten ma zastosowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z poszanowaniem naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie przez stronę skarżącą przepisów ustawy o transporcie drogowym, polegające na wykonywaniu transportu drogowego - przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty oraz karty opłaty drogowej. Strona w istocie nie podważa ustaleń organu I instancji w zakresie stwierdzenia wskazanych naruszeń, zarzuty skargi w istocie sprowadzają się do odmiennej oceny przesłanek odpowiedzialności prawnoadministracyjnej. W ocenie Sądu zarzuty te są bezzasadne i nie znajdują oparcia w obowiązującym w dacie rozstrzygnięcia stanie prawnym. Artykuł 92a ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym statuuje zasadę odpowiedzialności kierowcy za naruszenie przepisów ustawy, wskazując w ust. 2, iż orzekanie w takich sprawach następuje w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Z kolei art. 92 ust. 1 powołanej ustawy wyraźnie wskazuje, iż podmioty, które wykonują przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wymienionych w pkt 1-8 podlegają karze pieniężnej. Sankcje zawarte w przepisie art. 92 ust. 1 ustawy transportowej dotyczą podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności z nim związane, podmiotami tymi nie są jednak kierowcy przedsiębiorcy-przewoźnika, lecz sam przedsiębiorca, co wynika z definicji przewozu drogowego zawartego w art. 4 pkt 6a ustawy. Zgodnie z tą definicją wykonującym przewóz drogowy jest każdy, kto prowadzi działalność gospodarczą określoną w art. 4 pkt 1-4 ustawy o transporcie drogowym. Tak szerokie pojęcie definicji "wykonującego przewozy drogowe" pozwala na objęcie sankcjami przewidzianymi przez art. 92 ustawy wszystkie podmioty, które wykonując gospodarczą działalność transportową naruszają prawo. Dotyczy to zarówno uprawnionych przewoźników drogowych, działających na podstawie licencji, jak i tych, którzy tego przymiotu nie mają, a mimo to wykonują transport drogowy. Tak więc na gruncie art. 92 ust. 1 ustawy za stwierdzone naruszenie odpowiada podmiot wykonujący przewóz drogowy, czyli podmiot wykonujący działalność zdefiniowaną w powołanym powyżej art. 4 ustawy, tj. przedsiębiorca, nie zaś kierowca pojazdu. Natomiast odpowiedzialność kierowców uregulowana w art. 92a ustawy ograniczona jest jedynie do enumeratywnie wyliczonych przypadków naruszeń określonych tym przepisem, po których stwierdzeniu kierowca pojazdu samochodowego realizujący przewóz drogowy podlega karze grzywny. Postępowanie względem takiego pracownika prowadzone jest przy tym w odrębnym trybie określonym w przepisach Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, a więc w postępowaniu innym, aniżeli postępowanie administracyjne w jakim jest karany przedsiębiorca za naruszenia określone art. 92 ust. 1 ustawy transportowej. Wszczęcie postępowania wobec kierowcy, który dopuścił się naruszeń i jego prowadzenie, na zasadach przewidzianych powyżej przywołanymi przepisami nie wyklucza jednak w żaden sposób wszczęcia postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy realizującego przewóz drogowy. Ukaranie pracownika dopuszczającego się naruszeń określonych w przepisie art. 92a ust. 1, bądź też zakończenie takiego postępowania w jakikolwiek inny sposób, nie prowadzi do sytuacji, w której przedsiębiorca zostaje zwolniony z odpowiedzialności prawnoadministracyjnej. Ustęp 3 powołanego artykułu wskazuje, iż organ nie jest ograniczony w takim przypadku, z możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy, na rzecz którego działał kierowca, jeżeli stwierdzono jednocześnie naruszenie przepisów opisanych w art. 92 ust. 1 ustawy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, iż karanie kierowców za naruszenia określone w przepisach art. 92a i w trybie określonym w tym przepisie, ma charakter niejako postępowania dyscyplinującego realizującego cele prewencji ogólnej w stosunku do kierowców, pozwalającego określić zakres ich odpowiedzialności odnośnie popełnionych naruszeń. Wskazać jednakże należy, iż ich przebieg nie ma wpływu na ewentualne wszczęcie i przebieg postępowania administracyjnego względem przedsiębiorcy, na rzecz którego wykonywali oni czynności prowadzenia pojazdu. Dodatkowo należy podnieść, iż przedsiębiorca korzysta z pełnej swobody w wyborze osób, które na jego rzecz wykonują przewozy oraz z takiej formy ich zatrudnienia, która umożliwi mu zabezpieczenie swoich interesów i należyte wykonanie ciążących na pracownikach obowiązków i aczkolwiek ponosi on w płaszczyźnie prawa administracyjnego wyłączną odpowiedzialność za skutki wadliwego wykonywania przez kierowcę swych obowiązków, to obowiązujące prawo przewiduje możliwość wystąpienia przeciwko takiemu kierowcy ze stosownym powództwem o odszkodowanie z tytułu wyrządzonej przez niego szkody w zw. z nienależytym wykonywaniem obowiązków. Podkreślić nadto należy, iż wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Przesłanką tą jest bowiem stwierdzenie nieprzestrzegania przez ustalony podmiot, w tym przypadku skarżące Przedsiębiorstwo, obowiązków nałożonych przez wskazane przepisy prawa. Skoro zatem, jak trafnie ustaliły organy, przewóz drogowy wykonywany był przez stronę skarżącą z naruszeniem przepisów prawa wskazanych w podstawie materialnoprawnej decyzji, to skutkiem takiego stanu rzeczy jest nałożenie na Przedsiębiorstwo kary w łącznej kwocie [...] zł.

Bezspornym w sprawie jest, że dnia [...] grudnia 2006 r. podczas kontroli pojazdu stanowiącego własność skarżącego Przedsiębiorstwa kierowca nie okazał karty opłaty drogowej oraz wszystkich wymaganych przepisami dokumentów dotyczących pracy kierowcy. Kartę opłaty dobowej, wypełnionej na dzień [...].12.2006 r. oraz wskazane dokumenty dostarczono na wezwanie organu I instancji, w ramach przeprowadzonego postępowania. W świetle powyższego zasadne było nałożenie przedmiotowej kary pieniężnej na skarżące Przedsiębiorstwo. Ustawa o transporcie drogowym, w jej brzmieniu obowiązującym w dacie przeprowadzenia kontroli pojazdu Skarżącego, określa w art. 1, iż reguluje zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego (pkt 1) oraz niezarobkowego krajowego przewozu drogowego (pkt 3). Zgodnie z jej art. 42 ust. 1 podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem sytuacji określonych w tym przepisie, nie odnoszących się jednakże do Skarżącego Przedsiębiorstwa. Przepis art. 92 ust. 1 ustawy stanowi, iż kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł. do 15.000 zł, przy czym suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli w odniesieniu do kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 15.000 zł. Zgodnie z ust. 4 art. 92 wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy,

Zgodnie z pkt 1.7 kara pieniężna za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty wynosi 500 zł, z zgodnie z pkt 4.1 kara pieniężna za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych wynosi 3000 zł. W odnośniku do tego punktu załącznika przyjęto, iż karta dobowa lub tygodniowa, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a przedstawiona została w terminie późniejszym, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. To samo dotyczy innej karty, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a zakupiona została w dniu kontroli lub dniach następnych. Skarżące Przedsiębiorstwo wskazuje na niekonstytucyjność tej regulacji.

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r. sygn. TK-SK 75/06, w którym orzeczono, iż art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, Nr 176, poz. 1238 i Nr 192, poz. 1381) jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 1 Konstytucji (Dz.U. 2008/57/349). W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał uznał, iż kary określone w przepisach tej ustawy nie mają charakteru represyjnego, lecz mają na celu zapewnienia bezpieczeństwa na drogach, także poprzez ochronę stanu dróg. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, powyższe regulacje zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, czy to na zasadzie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia. Taka też jest idea i taki jest prewencyjny cel sankcji ustanowionej w kwestionowanym w niniejszej sprawie art. 92 ust. 1 pkt 2 u.t.d. (vide: strony internetowe www.trybunal.gov.pl). Sprawa, rozpatrując którą Trybunał wydał powyższy wyrok, dotyczyła postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego na wniosek przewoźnika ukaranego z tytułu nie posiadania w pojeździe wymaganych przepisami dokumentów, a skarżący przewoźnik podnosił, iż nie ma żadnych prawnych ani faktycznych możliwości uniknięcia odpowiedzialności administracyjno-karnej w sytuacji, gdy kierujący pojazdem stanowiącym własność przewoźnika, nie okaże dokumentów w które został przez wyposażony. W świetle przyjętej przez Trybunał argumentacji nie można podzielić stanowiska strony skarżącej, iż odpowiedzialność ukształtowana w art. 87 ust. 1-3 ustawy o transporcie drogowym wiąże się z podstawowym celem, jaki przepis ten miał spełniać, tj. aby kierowcy poruszali się po drogach posiadając wymagane prawem dokumenty. Celem tym, jak wskazuje Trybunał, jest zapewnienie bezpieczeństwa na drogach, co wiąże się z dążeniem do zapewnienia wykonywania transportu drogowego przez osoby wykwalifikowane oraz do poprawy stanu dróg, lub co najmniej nie pogarszaniu stanu istniejącego. W niniejszej sprawie na wysokość nałożonej kary wpłynął brak karty opłaty drogowej w pojeździe. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżące Przedsiębiorstwo wywodziło, iż kara ta jest niewspółmierna ponieważ karta opłaty była wykupiona i wypełniona zgodnie z przepisami na dzień 14.12.2006 r. Tymczasem, aby skutecznie dowodzić, iż miało to miejsce przez wyruszeniem pojazdu w trasę odwołujący powinien to wykazać, co w istocie nie jest możliwe. Stąd ustawodawca przyjął, iż w przypadku karty dobowej opłaty drogowej dowodem, że została ona uiszczona jest posiadanie tej karty, prawidłowo wypełnionej, w pojeździe. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę uznał, iż regulacja ta jest w tych okolicznościach zasadna i nie nosi znamion niekonstytucyjności.

Sąd miał również na uwadze, iż w okresie pomiędzy wszczęciem postępowania i wydaniem decyzji przez organ I instancji, a dniem wydania decyzji przez organ II instancji nastąpiła zmiana przepisów ustawy o transporcie drogowym. Na mocy art. 3 pkt 4 lit. b) ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o czasie pracy kierowców oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2007 Nr 99 poz.661) do ustawy o transporcie drogowym dodany został przepis art. 92a ust. 4. Zgodnie z tym przepisem postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, nie wszczyna się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Ustawa zmieniająca nie zawierała przy tym przepisów przejściowych, stąd nowe przepisy mają zastosowanie do spraw wszczętych a nie zakończonych, czyli również w odniesieniu do postępowania dotyczącego strony skarżącej. Powyższa zmiana ustawy weszła w życie z dniem 20 czerwca 2007 r., zaskarżona decyzja organu II instancji wydana została w dniu [...] r., a treść uzasadnienia tej decyzji wskazuje, iż organ odwoławczy rozważył, czy wskazana nowa regulacja mogła zostać w tym przypadku zastosowana i uznał, iż z przyczyn powyżej opisanych, a odnoszących się do odpowiedzialności Przedsiębiorcy za działania kierowcy wykonującego przewóz, nie można przyjąć, iż w tej sytuacji podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Stanowisko to skład orzekający w całości podziela.

Sąd nie znalazł również podstaw do uznania zarzutów strony skarżącej dotyczących rzekomych uchybień formalnych popełnionych podczas kontroli pojazdu, a polegających na nie umożliwieniu dostarczenia do pojazdu brakujących karty opłaty drogowej oraz dokumentów. Wobec kategorycznego brzmienia przepisów ustawy zarzuty te są chybione. Chybione są także zarzuty dotyczące nieprawidłowej wykładni przepisów - art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym i w konsekwencji nie podleganiu przepisom ustawy z uwagi na ładowność kontrolowanego pojazdu. Do akt administracyjnych załączono dowody rejestracyjne, z których wynika, iż przewóz był wykonywany pojazdem m-ki [...] wraz z przyczepą o ładowności do 5500 kg, a w takiej sytuacji wskazany przepis nie ma zastosowania. Zgodnie z tą regulacją przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy, co oznacza, że wskazano ładowność dotyczy zarówno przewozów wykonywanych w transporcie drogowym, jak i przewozów wykonywanych na potrzeby własne.

Sąd miał także na uwadze, że użyte w powołanym przepisie art. 92 ust. 1 sformułowanie "podlega karze pieniężnej" oznacza, że organ administracji ma obowiązek pobrać karę pieniężną w przypadku stwierdzenia stanu faktycznego wymienionego w tym przepisie. Taka sytuacja zachodziła w sprawie niniejszej, gdzie wynik przeprowadzonej kontroli pojazdu dowodzi zaistnienia naruszeń ustawy skutkujących odpowiedzialnością finansową. Ustawa nie przewiduje możliwości odstąpienia od pobrania kary pieniężnej w sytuacji, gdy zachodzą wskazane w tym przepisie przesłanki jej wymierzenia. Skarżący jako przedsiębiorca zajmujący się przewozem towarów na użytek własny, ma obowiązek w zakresie prowadzonej działalności przestrzegać obowiązujących przepisów prawa, a z obowiązku tego nie zwalnia go wykonywanie transportu przez pracowników lub osoby, które w jego zastępstwie wykonują usługi przewozu. W tej sytuacji wymierzenie kary było obligatoryjne.

W niniejszej sprawie decyzja o nałożeniu kary została wydana w oparciu o wystarczający materiał dowodowy - prawidłowo przeprowadzoną kontrolę pojazdu, a w uzasadnieniu decyzji organu II instancji w sposób szczegółowy wyjaśniono, z jakich powodów argumenty podnoszone w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji nie mogły być uwzględnione. Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 151 ppsa skarga podlega oddaleniu.

/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ B. Drzazga /-/ B. Kamieńska