Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1563/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1, art. 15 ust. 6-9,
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S. uchylił za okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. decyzję własną z dnia [...]r., nr [...], którą przyznano M. P. (zwanej dalej: "skarżącą") świadczenie wychowawcze na dziecko A. P., w kwocie 500,00 zł. miesięcznie, na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Jako podstawę prawną decyzji uchylającej organ I instancji wskazał m.in. art. 1, art. 2 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 13, art. 16 ust. 6, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U 2018 poz. 2134 z późn. zm.).

W uzasadnieniu podał, że decyzją własną z dnia [...] nr [...] przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na syna w kwocie 500,00 zł miesięcznie, na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

Wskazał ponadto, że pismem z dnia [...] r. Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach poinformował o ustaleniu, iż A. D. (ojciec dziecka skarżącej) od [...] marca 2016 r. wykonuje działalność zawodową na terenie [...]. Zatem w okresie tym był on uprawniony do ubiegania się o świadczenia rodzinne w [...] w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa. Wobec powyższego ustalono, iż w sprawie we wskazanym powyżej okresie zastosowanie znajdują przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Organ I instancji wskazał ponadto, że na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia wychowawcze od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 1 ww. ustawy organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli: uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny, mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego; członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją i wyrażając swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia wniosła odwołanie. Podniosła, że ojciec dziecka nie interesuje się nim, a ze skarżącą nie ma żadnego kontaktu. Skarżąca nic nie wie na temat tego, czy pobierał świadczenia rodzinne, gdy przebywał w [...]. Jedyne środki, jakie otrzymuje od ojca dziecka, stanowią alimenty w kwocie 500 zł. miesięcznie.

Jednak zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania, a także przytoczyło pełną treść przepisów art. 16 ust. 1-11 oraz art. 11 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r. Kolegium zauważyło przy tym, że do 31 grudnia 2017 r. to marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze, pełnił funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego; a także wydawał decyzje w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.

W kontekście powołanych w decyzji przepisów Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji jest merytorycznie poprawna i zasługuje na utrzymanie w mocy. W sprawie, w której mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchylił bowiem decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Kolegium stwierdziło przy tym, że w rozpatrywanej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 września 2017 r. Tym samym organ właściwy zobligowany był do uchylenia za ten okres prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego na rzecz syna skarżącej.

Na poparcie zasadności swojego stanowiska Kolegium przywołało wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 1008/17.

Kolegium wyjaśniło także, że w konsekwencji wydanej przez tej organ decyzji Wojewoda wyda decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 ustawy od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Kolegium zawartym w powyższej decyzji. W skardze skierowanej do tutejszego Sądu podniosła, że ojciec dziecka nigdy nie opiekował się jej synem; po jego urodzeniu widywał się i widuje z synem bardzo sporadycznie, maksymalnie trzy razy w roku, tylko jedno popołudnie. Ponadto syn skarżącej nosi jej nazwisko.

Skarżąca zaakcentowała, że składając wnioski o wypłatę zasiłków zawsze przekazywała pełne informacje, zgodnie z jej najlepszą wiedzą. Nie posiada wiedzy, gdzie skarżący pracuje, a tym bardziej, że pobiera on zasiłek za granicą, gdyż nie utrzymuje kontaktu z ojcem dziecka. Po otrzymaniu alimentów od ojca dziecka niezwłocznie zgłosiła ten fakt w MOPS, podając wszelkie dane, jakie widniały na przelewie.

Końcowo podniosła, że otrzymane ze świadczonego zasiłku środki spożytkowała na utrzymanie syna, ponieważ otrzymywane od ojca dziecka alimenty w wysokości 500 zł. są w tym zakresie niewystarczające.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentacją przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Ponadto w piśmie z dnia 1 czerwca 2020 r. Kolegium wniosło o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, a skarżąca po doręczeniu jej odpisu tego wniosku, w zakreślonym przez Sąd terminie 14 dni od zawiadomienia nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych powyżej kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, nie zaistniały nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone właściwie, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2407 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą" wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze: 1) pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej; 2) wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje, oraz przekazuje informację, o której mowa w art. 13a ust. 2, w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Jak natomiast stanowi art. 11 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przyznane przez wojewodę wypłaca organ właściwy.

Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 6 – 9 ustawy w przypadku, gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wojewoda wtedy ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 ustawy od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przypadku, gdy jednak wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego: 1) przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego - w przypadku, o którym mowa w ust. 1; 2) informuje o tym fakcie organ właściwy - w przypadku, o którym mowa w ust. 2.

W kontekście przytoczonych powyżej przepisów zaakcentować należy, że celem stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń. Jednocześnie nie jest celem tej regulacji pozbawienie strony uprawnień do tych świadczeń.

Jeżeli Wojewoda ustali, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to organ, który przed poczynieniem takiego ustalenia wydał decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze, zobligowany jest do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie tego świadczenia. Uchylenie następuje wówczas za okres od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia wychowawczego.

Należy jednocześnie zaakcentować, że uchylenie decyzji w trybie art. 16 ust. 6 ustawy nie kończy jeszcze postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego. W szczególności nie rozstrzyga jeszcze definitywnie o pozbawieniu prawa do przyznanego wcześniej świadczenia wychowawczego, ani nie przesądza z góry o obowiązku jego zwrotu. W takim przypadku jedyną bezpośrednią konsekwencją uchylenia decyzji przyznającej uprzednio świadczenie jest zmiana właściwości organu, a nie automatyczne, jednoznaczne pozbawienie prawa do takiego świadczenia (np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 października 2019 r., sygn. II SA/Gl 910/19).

W realiach rozpoznawanej sprawy ze zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego wynika, że skarżącej przyznano prawo do świadczenia wychowawczego na syna w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Następnie w dniu [...] r. do organu I instancji wpłynęło pismo ze Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach, w którym poinformowano, że w sprawie uprawnień strony do świadczenia wychowawczego przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od [...] marca 2016 r. Jak bowiem wynika z ustaleń poczynionych przez Wojewodę od tej daty ojciec dziecka skarżącej wykonuje działalność zawodową na terenie [...]. Zatem począwszy od tej daty był on uprawniony do ubiegania się o świadczenia rodzinne w [...] w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa. W ocenie Sądu nie budzi żadnych wątpliwości to, że związku z powyższą informacją organ I instancji prawidłowo uchylił przyznane stronie prawo do świadczenia wychowawczego na syna w okresie j.w. Wiąże się to ze zmianą właściwości rzeczowej organu do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Podniesione przez skarżącą okoliczności merytoryczne, np. o niepobieraniu świadczeń ojca dziecka, mogą mieć znaczenie dopiero na etapie rozpoznania wniosku przez właściwy organ. Zaakcentować przy tym należy, że uchylenie dotychczasowej decyzji o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego na syna na wskazany na wstępie okres skutkować będzie w pierwszej kolejności ponownym rozpoznaniem jej wniosku o to świadczenie, z tym że organem, który oceni zasadność tego wniosku będzie Wojewoda Śląski, a nie organ, który wydał poprzednią, pozytywną dla skarżącej decyzji.

W kontekście okoliczności podniesionych w skardze wskazać należy, że organ podejmując decyzję o uchyleniu decyzji poprzednio przyznającej skarżącej wnioskowane przez nią świadczenie, nie ma podstaw prawnych do tego, aby badać z jakich powodów nie przekazano wcześniej informacji o tym, że ojciec dziecka wykonuje działalność zawodową na terenie [...]. Ze względu na przyjętą przez ustawodawcę regulacje prawną, na tym etapie postępowania bez znaczenia pozostaje to, czy skarżąca wiedziała, czy mogła wiedzieć o miejscu (kraju) działalności zawodowej ojca jej dziecka, a także to, w jaki sposób skarżąca rozporządziła otrzymanym już świadczeniem wychowawczy. Stąd okoliczności podniesione w skardze nie mogły mieć wpływu na wynik przeprowadzonej w ramach obecnego postępowania kontroli zaskarżonej decyzji Kolegium utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o uchyleniu dotychczasowej decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze.

Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 107 §3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 16 ust. 6 – 9 ustawy, ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi.

W tym stanie rzeczy, nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uzasadniał przepis art. 119 pkt 2 p.p.s.a.