Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 334/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-11-05 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. H. z dnia 24 września 2010 r. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 17 września 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 30 kwietnia 2010 r. S. H. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] , nr [...] , którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza N. o odmowie przyznania skarżącej pomocy w formie zasiłku okresowego z pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podnosząc, iż S. H. nie jest emerytką lub rencistką, która zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż jak ustalił organ I instancji strona nie złożyła w KRUS wniosku o przyznanie emerytury rolniczej. Nadto organ podkreślił, iż strona ma możliwość prowadzenia gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielką i uzyskiwania tą drogą środków utrzymania, jest bowiem osobą w wieku produkcyjnym, nie jest niepełnosprawna fizycznie i nie choruje na schorzenia, które uniemożliwiłyby jej prowadzenie gospodarstwa rolnego. Również sytuacja rodzinna strony, trójka dorosłych i jedno dorastające dziecko, które nie wymagają stałej opieki i pielęgnacji, nie stanowi przeszkody w prowadzeniu gospodarstwa.

W dniu 29 czerwca 2010 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu. W jego uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała na złą sytuacją materialną jej rodziny spowodowaną bezrobociem i niskimi dochodami. Skarżąca podała w nim, że jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w N., w którym otrzymała jedynie dwa razy propozycje pracy, niezgodne jednak z jej wymaganiami. Wnioskodawczyni podniosła także, że organy administracji publicznej obecnie w sposób nieprawidłowy interpretują przepisy ustawy o pomocy społecznej, bowiem we wcześniejszych okresach otrzymywała świadczenia z pomocy społecznej. Dodała, że jej mąż jest chory, ma niewielkie świadczenie rentowe z KRUS, wymaga stałej opieki, a ona zajmuje się wychowywaniem trójki dzieci, z których dwoje jest średniego zdrowia i pozostaje na ścisłej diecie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym podała, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z dziećmi, które uczęszczają do szkoły i nie uzyskują dochodu, tj. piętnastoletnią córką D. (uczennicą gimnazjum) i dwójką dwudziestoletnich synów – D. i P. (uczniami technikum zawodowego). Źródłami dochodów miesięcznych rodziny jest zasiłek rodzinny w wysokości 367 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 232,19 zł (łącznie: 599,19 zł). S. H. oświadczyła także, że posiada mieszkanie o powierzchni 48,65 m², a innych nieruchomości nie posiada. Określiła "wydatki ogółem" na kwotę 200,08 zł (w tym energia 106,75 zł). Jako dodatkowe źródło dochodu podała stypendia za 2009/2010 w wysokości 850 zł. Do akt sprawy dołączyła kserokopie: naliczenia czynszu za mieszkanie na łączną kwotę 460,45 zł, faktur za energię w wysokości średnio 105 zł miesięcznie, faktury za gaz w wysokości 93,33 zł, decyzji o ustaleniu dla małżonka renty z KRUS w wysokości 872,21 zł miesięcznie, decyzji z dnia 22 marca 2010r. i 2 listopada 2009r. o przyznaniu dodatku mieszkaniowego oraz zasiłków rodzinnych i dodatków do nich.

W związku z ujawnieniem przy rozpoznawaniu w Wydziale I tut. Sądu spraw o sygn. akt I SA/Op 460/09 w przedmiocie płatności do gruntów rolnych za 2007 r. i sygn. akt I SA/Op 461/09 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2007 r., faktu sprzedaży przez męża skarżącej w 2009 r. gospodarstwa rolnego w K. za kwotę 360.000 zł, co wynikało z załączonej do w/w akt kopii aktu notarialnego Repertorium A numer: [...] z dnia 18 marca 2008 i [...] z dnia 1 lipca 2008 r., skarżąca, która występowała w niniejszych umowach w imieniu P. H. jako sprzedająca, wezwana została, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku PPF, poprzez:

- wyjaśnienie czy mąż pozostaje członkiem gospodarstwa domowego, a także czy wnioskodawczyni posiada z mężem rozdzielność majątkową, orzeczoną separację bądź rozwód,

- wskazanie dlaczego na przedłożonym rozliczeniu za czynsz mieszkania pobiera się opłatę z tytułu wywozu śmieci za pięć osób skoro wobec złożonego oświadczenia rodzina liczy cztery osoby,

- przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego, rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, doręczenie odpisów zeznań podatkowych za rok 2008 i 2009 składanych przez wnioskodawczynię bądź zaświadczenia wydanego przez właściwy Urząd Skarbowy, że takiej deklaracji nie składała,

- zaświadczenia o wysokości i okresie pobierania stypendiów unijnych przez dzieci wnioskodawczyni,

- wyjaśnienia kwestii nieruchomości położonej w miejscowości K. o powierzchni 17,26 ha, a w szczególności czy stanowi ona współwłasność wnioskodawczyni i jej męża, jeżeli nie to o przedstawienie dokumentu potwierdzającego stan prawny tej nieruchomości, czy stanowi ona źródło dochodu i jaką ma wartość szacunkową,

- wyjaśnienia czy wnioskodawczyni z tytułu sprzedaży w/w nieruchomości za cenę 360.000 zł otrzymała od P. H. jakieś pieniądze, na jaki cel zostały one przeznaczone, czy pozostają one nadal w dyspozycji męża,

- wskazanie marki i rocznika posiadanego przez męża samochodu wraz z jego oszacowaniem,

- wyjaśnienie czy wnioskodawczyni wystąpiła o podwyższenie alimentów od męża na rzecz dzieci, a jeśli tak to na jakim etapie jest sprawa,

- wyjaśnienia czy w gospodarstwie rolnym w R. znajdują się budynki i jakiego są one rodzaju, jaka jest ich przybliżona wartość, a także czy stanowi ono źródło dochodu,

- wskazanie czy w gospodarstwie rolnym w R. znajdują się nieruchomości budynkowe, jakiego rodzaju, ich powierzchni oraz czy stanowią źródło dochodu np. z tytułu wynajmu, a także jaka jest ich szacunkowa wartość rynkowa.

W terminie zakreślonym przez referendarza do dokonania żądanych czynności, skarżąca w piśmie z dnia 4 sierpnia 2010 r. wyjaśniła, że mąż, który jest chory na postępujące stwardnienie rozsiane nie pozostaje członkiem gospodarstwa domowego, nie partycypuje także w kosztach utrzymania mieszkania. Nadto skarżąca pozostaje z mężem od 21 lutego 1987 r. w związku małżeńskim i nie ma rozdzielności majątkowej. Razem z mężem nie posiada żadnych oszczędności i kont. Nie jest również w posiadaniu kopii deklaracji podatkowej, a mąż otrzymuje zwrot podatku w wysokości 35 zł miesięcznie tj ok 300 zł rocznie. Wskazała również, że przyznane stypendium unijne dzieci wynosiło za rok 2009/2010, po 850 zł za każde dziecko. Skarżąca oświadczyła, że nieruchomość w K. stanowiła własność jej męża, a uzyskana ze sprzedaży cena została rozdzielona na sześcioro jego rodzeństwa. Mąż swoją część w kwocie 60.000,00 zł wydał na zabiegi, których celem było spowolnienie jego choroby. Natomiast posiadany samochód: Volkswagen, rocznik 1999, stanowi własność jej męża i był sprowadzony do kraju jako auto powypadkowe, którego wartość rynkową szacuje na 100 euro. Z uwagi na niskie świadczenie rentowe męża w kwocie 691 zł skarżąca od 1998 r. nie wystąpiła o podwyższenie alimentów do męża. Wskazała też, że w gospodarstwie rolnym w R. poza dzierżawionymi gruntami na okres lat 10, znajdują się budynki mieszkalne i gospodarcze zużyte, w całości, które nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu. Nie stanowią one także dla niej żadnego źródła dochodu.

Wobec złożonych przez skarżącą niepełnych wyjaśnień, referendarz sądowy ponownie na podstawie art. 255 P.p.s.a, wezwał do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku PPF, poprzez:

- wyjaśnienie czy syn skarżącej - D. H. podjął próbę zatrudnienia,

- wskazania czy rodzina korzysta z pomocy osób trzecich, a jeżeli tak to w jakiej formie i zakresie,

- przesłanie, wobec braku kopii deklaracji podatkowej odnośnie podatku dochodowego od osób fizycznych składanej przez nią do Urzędu Skarbowego, zaświadczenia z właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w roku 2008 i 2009,

- wyjaśnienia kwestii wartości budynków i działki o powierzchni 0,2550 ha w według., która według danych zawartych w decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 17 lutego 2009 r., nr [...] (strona 5 decyzji), ma wartość rynkową uwzględniającą ceny sprzedaży na [...] rynku nieruchomości 80.000 zł, a nie jak wskazuje 5.000 zł,

- zaświadczenia o wysokości i okresie pobierania stypendiów unijnych przez jej dzieci, D. i P. H.

- przesłania dowodu potwierdzającego odbycie przez jej męża leczenia stwardnienia rozsianego z uwzględnieniem kosztów tego leczenia,

- przesłania dowodu otrzymania przez rodzeństwo męża pieniędzy z podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości rolnej w K.

W terminie zakreślonym przez referendarza do dokonania żądanych czynności, skarżąca w piśmie z dnia 27 sierpnia 2010 r., oświadczyła, że wypełniła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z prawdą. Wskazała, że syn D. podejmuje próby zatrudnienia na własną rękę, chce również w tym celu wyjechać do Anglii. Ponadto po ukończeniu szkoły był już zarejestrowany w Urzędzie Pracy, ale wobec zaproponowania mu pracy magazyniera odmówił jej przyjęcia. Podpisał także kontrakt socjalny z Urzędem Pracy, jednakże nie uzyskał z tego tytułu żadnego zasiłku z pomocy społecznej. W zakresie korzystania z pomocy osób trzecich skarżąca oświadczyła, że z pomocy takiej korzysta od 1991 r. jedynie mąż, który nie wchodzi jednakże w skład gospodarstwa domowego. Poinformowała, iż przesłała zaświadczenia z Urzędu Skarbowego zgodnie, z którymi osiągany dochód za rok 2008 r. i 2009 r. wynosi 9.000 zł. Podała także, iż działka w R., o powierzchni 0,2550 ha, zabudowana budynkami zużytymi z powodu całkowitego zniszczenia nie stanowi większej wartości faktycznej niż 5.000 zł. Nie posiada też jakiegokolwiek źródła dochodu z tytułu wydzierżawienia niniejszej nieruchomości rolnej. Stypendia unijne dla dzieci wypłacone w dwóch ratach wynosiły po 850 zł, na dowód czego załączyła dwie decyzje Burmistrza N. z dnia 20 listopada 2009 r, oraz z dnia 14 maja 2009 r. o przyznaniu stypendium dla D. i P. H.. Wyjaśniła, iż mąż odbył płatne leczenie, ale nie ubiegał się o ich zwrot i nie posiada dowodów poniesionych z tego tytułu wydatków. Nadto wskazała, iż nie posiada dowodu otrzymania pieniędzy przez rodzeństwo z tytułu sprzedaży nieruchomości w K.

Ponadto do akt niniejszej sprawy zostały dołączone dokumenty przedłożone w sprawie I SA/Op 497/09, toczącej się przed tut. Sądem ze skargi S. H. , a mianowicie: zaświadczenia Urzędu Skarbowego w N., z których wynika, że małżonkowie S. i P. H. w 2008 r. oraz 2009 r. zostali opodatkowani łącznie i uzyskali dochód - odpowiednio - 9.107,95 zł oraz 9.066,72 zł, a także zaświadczenie o pobieraniu nauki przez D. H. w roku szkolnym 2009/2010, kopie pism skarżącej z dnia 4 sierpnia 2010 r. (k- 43) i z dnia 27 sierpnia 2010 r. (k – 49) z akt II SA/Op 312/10, wniosek skarżącej (k – 22- 23) z akt sprawy II SA/Op 337/10.

Postanowieniem z dnia 17 września 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Uzasadniając swoje stanowisko wywiódł, że skarżąca wobec braku przedłożenia dowodów na okoliczność rozdysponowania uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości w K. sumy 360.000 zł oraz przeznaczenia 60.000 zł na leczenie męża nie wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niej adwokata z urzędu. W ocenie referendarza skarżąca mogła bowiem przedłożyć do sprawy oświadczenia od rodzeństwa męża na okoliczność uzyskania przez nich kwot z podziału sumy ze sprzedaży nieruchomości męża jak również zaświadczenie wystawione w oparciu o prowadzoną dokumentację medyczną męża, a skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazywanej dokumentacji to powinna się była liczyć z tym, że nie będzie podstaw do uznania składanych oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Nadto referendarz uznał, że pomimo odmiennego twierdzenia wnioskodawczyni, przedstawione przez nią okoliczności potwierdzają, iż łączy ją z mężem więź emocjonalno – ekonomiczna, wskazująca na tworzenie przez nich wspólnego gospodarstwa domowego, o czym świadczy zarówno zameldowanie męża pod tym samym adresem - co sama wnioskodawczyni oświadczyła w sprawie II SA/Op 340/10, wspólne rozliczanie się z podatku od osób fizycznych, odbieranie korespondencji sądowej przez męża w imieniu S. H. (por. II SA/Op 337/10, k. 51 akt sądowych), udział skarżącej w roli pełnomocnika P. H. w sprzedaży nieruchomości w K, jak też jej wiedza na tematy związane z aktualnymi, osobistymi sprawami męża dotyczącymi np. choroby, podziału majątku. W tym stanie rzeczy referendarz uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała spełniania przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy.

Od powyższego orzeczenia skarżąca złożyła sprzeciw, w którym podniosła, że składając do innej sprawy toczącej się przed tut. Sądem, identyczne dane na formularzu PPF pomoc prawna w postaci ustanowienia adwokata z urzędu została jej przyznana. Skarżąca podtrzymała twierdzenia dotyczące choroby męża i nie pozostawania przez niego we wspólnym gospodarstwie domowym. Wskazała, iż nie posiada dowodów na okoliczność podziału ceny, uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości położonej w K., względem rodzeństwa męża, albowiem podział ten wynikał z woli ich rodziców. Twierdziła, że nie jest również w stanie przedłożyć dowodów na okoliczność poniesionych przez męża wydatków z tytułu leczenia "gdyż nie było potrzeby ich gromadzenia", a poza tym "jest to leczenie prywatne w całości". Nadto zarzuciła, iż referendarz nie wziął pod uwagę, iż jest ona zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w N. jako osoba bezrobotna, która nie otrzymuje żadnej oferty pracy ("poza dwoma odmownymi wobec braku obsługi komputera"). Zdaniem skarżącej przesłanką do przyznania jej pomocy prawnej stanowi również fakt otrzymywania do tej pory świadczeń socjalnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W niniejszej sprawie S. H. wniosła sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego z dnia 17 września 2010 r. w ustawowym terminie siedmiu dni, a więc postanowienie to utraciło moc, a wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd.

Na wstępie należy zauważyć, iż w zawisłym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu postępowaniu na skarżącej nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych. Stosownie bowiem do art. 239 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przedmiotem skargi S. H. jest odmowa przyznania zasiłku celowego przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w N. Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżąca z mocy prawa zwolniona jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Wobec powyższego, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, co do zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jest zbędne i nie wymagało badania spełnienia w tym zakresie przez skarżącą przesłanek ustawowych. Ustaleniu i ocenie podlegała natomiast zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie, dotyczącym ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia tej regulacji, należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona zobligowana jest zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd natomiast zobowiązany jest podać powody, dla których uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie.

W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, Sąd może, na podstawie art. 255 P.p.s.a., wezwać go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.

W niniejszej sprawie wątpliwości, co do stanu majątkowego i rodzinnego skarżącej powstały wobec ujawnienia, przy rozpoznawaniu w Wydziale I tut. Sądu spraw: o sygn. akt I SA/Op 460/09 , sygn. akt I SA/Op 461/09, faktu sprzedaży przez męża skarżącej w 2009 r. gospodarstwa rolnego w K. za kwotę 360.000 zł, w związku z czym skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów wyjaśniających jej stan majątkowy i jej rodziny. W tym miejscu wskazać należy, że mimo, iż jak podała skarżąca we wniosku o przyznaniu prawa pomocy, nie tworzy wspólnie z mężem P. H. gospodarstwa domowego, to Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy bierze pod uwagę nie tylko sytuację majątkową strony, ale również możliwości finansowe współmałżonka oraz innych osób z rodziny zobowiązanych do alimentacji. Małżonkowie bowiem mają wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych, a obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Zauważyć należy, iż mąż skarżącej wbrew twierdzeniu skarżącej o nie tworzeniu z nią gospodarstwa domowego - jak wynika ze złożonego, przez P. H., pod rygorem odpowiedzialności karnej, do akt administracyjnych sprawy, oświadczenia z dnia 30 września 2009 r. zamieszkuje i zameldowany jest oraz stale przebywa w miejscu zamieszkania żony, o czym świadczy m.in. fakt wielokrotnego odbioru przez niego pism kierowanych z tut. Sądu do skarżącej (m.in. przy sprawie II SA/Op 333/10; k - 51; II SA/Op 337/10; K - 51). Również wzmianka o wspólnym zamieszkiwaniu skarżącej z jej mężem, zawarta w aktach notarialnych Rep A nr [...] oraz Rep A nr [...], sporządzonych przy okazji sprzedaży nieruchomości położonych w K., poddaje w wątpliwość Sądu złożone przez skarżącą oświadczenie o osobach pozostających razem ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym. Uwagę Sądu zwraca także, złożone w/w aktach notarialnych, oświadczenie skarżącej, występującej w imieniu męża jako osoba sprzedająca, o nie zawieraniu przez męża żadnych umów majątkowych małżeńskich, a także przedłożone do sprawy zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu skarżącej za 2008 r. i 2009 r., z których to wynika, że skarżąca rozlicza się z podatku wspólnie z małżonkiem P. H.. Również posiadana przez skarżącą wiedza na temat choroby męża, podziału kwoty uzyskanej przez niego ze sprzedaży gospodarstwa rolnego oraz fakt zameldowania P. H. pod tym samym adresem co wnioskodawczyni i odbieranie przez męża korespondencji do niej kierowanej, wskazują na łączące małżonków relację, które uprawniają twierdzenie, że w istocie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Dokonanie przez Sąd ustalenia rzeczywistego składu osób pozostających we wspólnym gospodarstwie ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie sytuacji materialnej wnioskodawczyni i jej rodziny.

Mimo złożonych przez skarżącą dwukrotnie odpowiedzi na wezwania, wskazać należy, iż nie wyjaśniły one wątpliwości dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej z zabudowaniami za cenę 360.000 zł i rozdysponowania tej kwoty ze sprzedaży względem rodzeństwa męża. W szczególności pomimo tego, iż to skarżąca brała udział w sprzedaży nieruchomości, co potwierdzają oba akty notarialne, w żaden sposób nie wykazała, że pieniądze o tak znacznej wartości zostały podzielone w sposób przez nią podany. Nie przedłożyła jakiegokolwiek dokumentu, czy też oświadczenia rodzeństwa małżonka potwierdzającego okoliczność przekazania im części uzyskanej ze sprzedaży gospodarstwa kwoty. Nie przedstawiła także dokumentów potwierdzających leczenie męża i wydatków poniesionych na ten cel. W ocenie Sądu nic nie stało bowiem na przeszkodzie, aby nawet w sytuacji, gdy mąż nie gromadził dokumentacji medycznej z prowadzonego nawet prywatnie leczenia, uzyskał do niej dostęp na podstawie przepisów zawartych w rozdziale 7 ustawy z dnia 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2009r. Nr 52, poz. 417 ze zm.). Skarżąca także, poza niepełnoletnią córką, nie przedstawiła żadnego dowodu pobierania przez pozostałe dzieci stypendium, jak i nie wykazała, że obaj jej dwudziestoletni synowie są osobami uczącymi się. Przedstawiła w tym zakresie jedynie zaświadczenie, że syn D. kontynuował naukę w roku szkolnym 2009/2010. Poza powyższym odnotować należy także, że skarżąca nie wyjaśniła też innych nasuwających się wątpliwości, a to w jaki sposób ponosząc koszty utrzymania lokalu mieszkalnego w kwocie 660 zł (w których to kosztach eksploatacji, zgodnie z jej oświadczeniem nie partycypuje mąż), a która to kwota przekracza wielkość uzyskiwanych w gospodarstwie domowym dochodów w wysokości 599,19 zł, jest w stanie pokryć koszty z tym związane i utrzymać swoją rodzinę. Powyższe oznaczać może, że skarżąca lub członkowie jej gospodarstwa domowego posiadają inne niewskazane źródła dochodu, bądź korzystają z pomocy osób trzecich. Skarżąca nie udokumentowała jednakże ani rodzaju tej pomocy, ani podmiotów udzielających jej takiej pomocy. Tym samym skarżąca uniemożliwiła Sądowi rzetelne ustalenie rzeczywistego stanu majątkowego rodziny.

Podnieść należy, iż nakreślony przez skarżącą stan rodzinny i majątkowy, poprzez wybiórcze przedstawianie dokumentów i niejednoznaczne wyjaśnienia, powoduje, że składane oświadczenia i dokumenty w tym zakresie nie usuwają powstających wątpliwości na temat sytuacji bytowej jej i jej rodziny. Powyższe powoduje, że nie można przyjąć, że skarżąca wykazała swoje prawo do przyznania pomocy, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wnioskodawczyni - pragnąc skorzystać z prawa pomocy, która to instytucja jest instytucją wyjątkową, finansowaną ze środków publicznych - winna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do sytuacji materialnej członków rodziny a także potwierdzać podniesione okoliczności stosownymi dowodami. Nie sposób bowiem pominąć to, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009r., sygn. akt I FZ 171/09, zamieszczone w programie komputerowym LEX nr 552205).

Zauważyć należy także i to, iż wbrew złożonemu przez skarżącą do akt sprawy oświadczeniu we wniosku o przyznanie pomocy prawnej o nieposiadaniu przez nią nieruchomości, w postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości położonej w R., a stanowiącej gospodarstwo rolne, którego grunty są bezpłatnie dzierżawione (oświadczenie S. H. z dnia 31 grudnia 2008 r., pismo z dnia 4 sierpnia 20010 r. oraz z dnia 27 sierpnia 2010 r.). Podważa to wiarygodność informacji podanych przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 522806 (LEX nr 299447), stwierdził, że Sąd odmawia przyznania prawa pomocy, jeżeli podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami dotyczącymi majątku i dochodów.

Nadto zgodnie z orzecznictwem sądowym sama już tylko okoliczność posiadania nieruchomości wyklucza możliwość zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. (por. post. NSA z 20 października 2004 r., FZ 454/04, niepubl.). Nie można również nie zauważyć, że "posiadanie majątku, w tym nieruchomości, rzutuje na ocenę potencjalnych możliwości płatniczych skarżącego, np. na jego zdolność kredytową czy możliwość zaciągania pożyczek" (patrz: teza II postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, publikowane "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo" pod redakcją Bogusława Dautera, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2007, teza 137, s. 467). Także okoliczność, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Należy w tym zakresie podzielić stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z 31 marca 1987 r. (I CZ 26/87, OSNCP 1988, nr 7-8, poz. 103), że "jeżeli strona, która mogła liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych, bez ważnego powodu nie wykorzystała w całości lub w części swoich możliwości zarobkowych, to przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy przyjąć, że stan majątkowy i dochody strony są takie, jakie miałaby ona, gdyby w pełni wykorzystała swoje możliwości zarobkowe". Zdaniem Sądu nie wystąpienie przez skarżącą do męża o podwyższenie alimentów, stanowi również niewykorzystanie możliwości zarobkowych skarżącej. Na marginesie Sąd wskazuje, iż dwoje z trojga dzieci skarżącej pozostaje dorosłe i może tak jak i skarżąca, która jest osobą w wieku produkcyjnym, nie jest niepełnosprawna i nie choruje na przewlekłe choroby, podjąć zatrudnienie. Tymczasem z akt administracyjnych wynika, iż skarżąca nie wykazuje aktywności w zatrudnieniu, z dniem 16 lipca 2009 r. utraciła bowiem status osoby poszukującej pracę, nie jest również zainteresowana w pokonywaniu trudności życiowych poprzez wykorzystywanie swoich zasobów, uprawnień i możliwości odmawiając zawarcia z organem kontraktu socjalnego.

Mając na uwadze powyższe, a także biorąc pod uwagę ustalone w toku postępowania wyjaśniającego i potwierdzone przez skarżącą w odpowiedzi na wezwania, składniki majątku skarżącej, jak nieruchomości w R. (również wniosek Nr [...] o udostępnieniu danych ze zbioru danych osobowych), czy należący do jej męża samochód Volkswagen Sharan TDI (również odpowiedź z dnia 29 października 2008 r. z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ), wywieść należy, że rodzina skarżącej nie kwalifikuje się od osób ubogich, a do takich właśnie skierowane ma być prawo pomocy. W świetle orzecznictwa "instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne." (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, publikowana jedynie teza "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo" pod redakcją Bogusława Dautera, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2007, teza 57, s. 448).

Odnosząc się natomiast do postawionego w sprzeciwie zarzutu, iż w toczących się przed tut. Sądem sprawach przyznana została skarżącej pomoc prawna w postaci ustanowienia pełnomocnika podkreślić należy, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy musi być rozpoznany odrębnie na potrzeby każdego toczącego się postępowania z udziałem tego samego wnioskodawcy. Nie można również przyznać racji skarżącej, iż przesłanką uzyskania pomocy prawnej w sprawie jest fakt jej przebywania na bezrobociu, oraz uzyskiwanie świadczenia z opieki społecznej W tym zakresie należy zgodzić się ze stanowiskiem WSA w Białymstoku wyrażonym w postanowieniu z 18 sierpnia 2005 r. (II SA/Bk 132/05, LexPolonica nr 2111979), że "za uwzględnieniem wniosku o ustanowienie adwokata nie może przemawiać podany przez stronę fakt, iż o jej ubóstwie świadczy korzystanie z różnych form pomocy społecznej oraz uzyskiwanie w innych sprawach całkowitego prawa pomocy. W każdej indywidualnej sprawie sąd rozpoznający sprawę samodzielnie rozstrzyga, czy istnieją podstawy do przyznania stronie prawa pomocy i o jej zakresie. Przyjęcie zasady, że Sąd jest związany faktem przyznania stronie prawa pomocy w innym postępowaniu sądowym czy administracyjnym oraz, że wystarczającym dowodem sytuacji materialnej jest fakt korzystania z pomocy społecznej przez stronę, spowodowałoby przeniesienie oceny przesłanek do udzielenia stronie prawa pomocy z sądu rozpoznającego sprawę na inny organ".

Końcowo podkreślić należy, iż z inicjatywy skarżącej przed tut. Sądem toczy się obecnie kilkadziesiąt spraw, a ich liczba stale wzrasta. Zauważyć należy również, iż we wszystkich sprawach wszelkie pisma i odpowiedzi wnioskodawczyni zostały sporządzone przez nią samodzielnie, są one logiczne jasne, nie budzą wątpliwości interpretacyjnych. Nadto wnioskodawczyni jest doskonale zorientowana w przysługujących jej prawach, nie miała również problemów ze zrozumieniem treści kierowanych do niej pism składając w zakreślonym przez Sąd terminie wyjaśnienia i wnioski, posługując się poprawnie językiem polskim, a także używając wyszukanego (nie używanego potocznie) słownictwa i stąd też trudno uznać, że jest osobą nieporadną wymagającą pomocy profesjonalisty.

Z powyższych względów, orzeczono jak w sentencji postanowienia.