Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 718/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 195 ust 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2094
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.
article: art. 5 ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1472
law: Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak /spr./ po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1469/20 w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1469/20, oddalił skargę M. C. (dalej także jako: cudzoziemka) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 1 czerwca 2017 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek cudzoziemki o udzielenie jej zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na polskie pochodzenie. We wniosku wskazała, że jej przodkowie byli narodowości polskiej. Wskazała na kultywowanie i pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów.

Po rozpatrzeniu wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. odmówił wnioskodawczyni udzielenia zezwolenia, stwierdzając niespełnienie przez cudzoziemkę przesłanek z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2019, poz. 1472, dalej jako: u.r.).

Skarżąca w postępowaniu przed organem pierwszej instancji przedłożyła szereg dokumentacji, w tym własny akt urodzenia, z którego wynika ukraińska narodowość jej rodziców (matka – S. S., córka P., ojciec – Y. S., syn I.), kopię świadectwa urodzenia ojca Y. S., syna M. S., córki P. oraz I. S., syna M. – oboje narodowości ukraińskiej. Ponadto złożyła do akt kopię świadectwa ślubu M. S. (z domu A., córki P., urodzonej w 1927 r. w [...], powiat. [...], województwo [...]) i I. S. (urodzonego w 1933 r. w m. [...], powiat [...], województwo [...]). Dokument ten potwierdza zmianę nazwiska babki cudzoziemki z A. na S. oraz fakt, że obydwoje dziadkowie urodzili się na terytorium obecnej Rzeczpospolitej Polskiej. Ponadto dołączyła do akt kopię świadectwa szkolnego M. A., która w roku szkolnym 1937/1938 uczęszczała do Publicznej Szkoły Powszechnej w [...] (powiat [...]); na świadectwie stwierdzono, że była wyznania grekokatolickiego. Cudzoziemka złożyła ponadto kopię odpisu skróconego aktu małżeństwa pradziadów, które zostało zawarte w dniu [...] września 1926 r., pomiędzy P. B. (urodzoną w [...]), a P. A. (urodzonym w [...]) oraz kopię odpisu skróconego aktu urodzenia babki – M. A., córki P. i P., urodzonej w dniu [...] marca 1927 r. w [...].

W odpowiedzi na wezwanie Wojewody, cudzoziemka przedłożyła m. in. dokumentację dotyczącą siostry jej dziadka (M. S.); w tym kopię ankiety z 13 maja 1962 r. w sprawie dowodu osobistego, w którym wskazano narodowość polską, a ponadto wynika z niego, że osoba ta od 1939 roku, jak i w czasie okupacji zamieszkiwała na terytorium ZSRR. Dołączyła również kopię karty repatriacyjnej z [...] grudnia 1956 r. M. S., córki M., urodzonej [...] czerwca 1929 r. w miejscowości [...], województwo [...]. Przedmiotowa karta repatriacyjna nie zawiera zapisów odnośnie narodowości osoby w niej wymienionej.

W wyniku kwerendy archiwalnej ustalono, że w Archiwum Państwowym w [...] odnaleziono orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] września 1954 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa poukraińskich nieruchomości ziemskich położonych w gminie [...], powiat [...] po osobach przesiedlonych do ZSRR. Wśród spisu byłych mieszkańców wymieni zostali m.in. A. P. syn A., A. P., A. J. syn M., a więc osoby o identycznych danych, jak urodzeni w [...] wstępni cudzoziemki.

W Archiwum Państwowym w [...] odnaleziono dokumentację dotyczącą ewakuacji osób narodowości ukraińskiej do ZSRR w wykonaniu umowy z dnia [...] września 1944 r. Wśród danych osób ewakuowanych występują m.in. M. S., M. S., M. K., I. S.. P. S., J. S., A. K., T. S., A. S..

Jedynymi dokumentami, zawierającymi zapis o polskiej narodowości przez krewnych cudzoziemki, są dokumenty dotyczące siostry dziadka cudzoziemki – M.S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi w art.195 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2018 r., poz. 2094, dalej jako: u.c.), w brzmieniu obowiązującym w dacie jej wydania, zgodnie z którym zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, jeżeli jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Ustawa o cudzoziemcach nie ustanawia samodzielnych kryteriów ustalania czy dany wnioskodawca jest osobą o polskim pochodzeniu, lecz odsyła w tym zakresie do kryteriów wskazanych w ustawie o repatriacji. Zgodnie z art.195 ust. 2 u.c. do ustalenia polskiego pochodzenia osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 3, stosuje się przepisy art. 5 ust. 1 oraz odpowiednio przepisy art. 6 ust. 1 i 2 u.r.

Dalej Wojewódzki Sąd uznał za prawidłową ocenę organu, iż skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających polską narodowość jej wstępnych. Przedłożone przez cudzoziemkę pisma i akty nie świadczą o polskiej narodowości osób, których dotyczą. Jedynym wyjątkiem jest dokumentacja dotycząca siostry jej dziadka – M. S. Sąd dostrzegł nieścisłości w danych tej osoby. Z wniosku i ankiety dotyczącej wydania dowodu osobistego wynika, że M. S. z d. C. urodziła się [...] czerwca 1929 r., rodzice M. i A. z d. K. w miejscowości [...], zaś z odpisu skróconego aktu nr [...] wynika, że M. S., urodziła się [...] listopada 1929 r., rodzice M. S. i A. K. w miejscowości [...]. W tych warunkach podzielić należy stanowisko organu, że opisane wyżej dokumenty po pierwsze nie mogą stanowić podstawy udokumentowania przez skarżącą pochodzenia polskiego w świetle przesłanek z art. 5 ust. 1 u.r. ze względu na brak bezpośredniego pokrewieństwa między skarżącą a siostrą jej dziadka, po drugie należało stwierdzić brak możliwości po stronie organu zweryfikowania tożsamości osób w nich wymienionych. Ponadto wskazał, że w świetle przesłanek art. 5 ust. 1 u.r. dokumenty te nie mogą stanowić podstawy wywodzenia polskiego pochodzenia skarżącej.

Sąd pierwszej instancji, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazał również, że to na cudzoziemce spoczywał ciężar wykazania polskiego pochodzenia przodków.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wydane rozstrzygnięcie poprzez niewłaściwe zastosowanie:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 136 k.p.a. i w zw. z art. 7, 77 polegające na:

- wybiórczej i sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego ocenie materiału dowodowego sprawy przejawiającej się w błędnym przyjęciu, że fakt wykazania posiadania przez M. S. (z d. S.) polskiej narodowości nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy, w sytuacji w której okoliczność ta potwierdza, że M. S. oraz Jan S. byli wychowywani w domu w którym kultywowano polskie tradycje narodowe;

- apriorycznym i sprzecznym z zasadami wiedzy historycznej przyjęciu, że wpis w aktach metrykalnych narodowości ukraińskiej dziadka Skarżącej w sposób jednoznaczny wykazuje ich rzeczywistą narodowość.

- sprzecznym ze zgromadzonym materiałem sprawy przyjęciu braku wykazania pokrewieństwa pomiędzy J. S. a M. S., w sytuacji w której zgodnie z przedstawionymi dokumentami metrykalnymi, a także wyjaśnieniami strony byli oni rodzeństwem ,

co w konsekwencji doprowadziło do błędnego niezastosowania art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2020 r. o repatriacji;

b. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP polegające na wydaniu decyzji o odmiennej treści w sytuacji w której w innych sprawach, w tożsamym materiale dowodowym sprawy wydawana była decyzja o korzystnej dla strony treści, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego niezastosowania art. 5 ust. 1 u.r.

W związku z powyższym skarżąca kasacyjnie wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu, wynikająca z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Skarżąca kasacyjnie złożyła wniosek o zezwolenie na pobyt stały z uwagi na posiadanie polskiego pochodzenia (art. 195 ust. 1 pkt 3 u.c.). W związku z powyższym ciążył na niej obowiązek potwierdzenia polskiego pochodzenia zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1-2 u.r. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, że cudzoziemka nie wykazała, że co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej.

Ustawodawca w art. 6 u.r. zawarł katalog dowodów, którymi można wykazać polskie pochodzenie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że katalog ten nie ma charakteru zamkniętego. Kluczowe jest to, aby dokument, z którego wnioskodawca wywodzi spełnienie przesłanki z art. 5 u.r., zawierał wpis o narodowości polskiej.

Sąd pierwszej instancji wyczerpująco i trafnie uzasadnił wątpliwości co do utożsamienia siostry J. S. (I. S.) z M. S., której dokumentację zgromadzono w aktach sprawy.

Oczywistym jest, że nie każda rozbieżność w dokumentacji sporządzonej w XX wieku powinna prowadzić do konkluzji, iż nie dotyczy tej samej osoby. Sąd miał w polu widzenia rozbieżności językowe i prawdopodobną konwersję danych na alfabet łaciński (kopia ankiety – k. 37 akt organu II inst.). Jednakże rozbieżności są istotne i nie dotyczą wyłącznie pisowni imion, nazwisk i nazw miejscowości, obejmują również daty. Należało także zauważyć, że z ankiety wynika, iż M. S. do 1939 r. mieszkała na terenie ZSRR (k. 37v akt organu II inst.), a jako jedyne posiadane obywatelstwo wskazywała obywatelstwo polskie (k. 37 akt organu II inst.).

Abstrahując jednak od ustalenia tożsamości M. S., należy zauważyć, że nawet niewątpliwe stwierdzenie, iż ta obywatelka Polski jest siostrą dziadka cudzoziemki nie prowadzi do oczekiwanych przez skarżącą kasacyjnie wniosków. Posiadanie przez siostrę dziadka cudzoziemki obywatelstwa polskiego nie dowodzi, że jej dziadek był Polakiem.

Wniosek o wydanie dowodu osobistego M. S. (kopia wniosku – k. 38 akt organu II inst.) pochodzi z 1962 r., a ankieta (kopia ankiety – k. 37 akt organu II inst.) z 1957 r. tj. z okresu, gdy wnioskodawczyni była już osobą dorosłą, a przynależność narodowa nie musiała wynikać z wychowania w domu o polskich tradycjach czy korzeniach.

Należy zauważyć, że M. S. przybyła do Polski jako repatriantka w 1956 r. (kopia karty repatriacyjnej - k. 36 akt organu II inst.). Mając na uwadze fakt, że była wówczas zamężna, istnieje możliwość, że obywatelstwo polskie nabyła w związku z repatriacją małżonka.

Skarżąca kasacyjnie nietrafnie wskazuje na to, że wpisy w dokumentach dotyczące narodowości mogły być dokonywane niezależnie od deklaracji osoby, której dotyczyły. Okoliczność taka nie została wykazana przez cudzoziemkę (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2021 r., sygn. akt II OSK 179/21).

Nie budzi wątpliwości, że ciężar wykazania polskiego pochodzenia spoczywa na cudzoziemce. Uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu w tym zakresie należało podzielić, jako trafne i wyczerpujące.

Dokumentacja zgromadzona przez cudzoziemkę świadczy jedynie o tym, że jej wstępni urodzili się na terenie Polski, co nie dowodzi polskiej narodowości. Niewątpliwie na terenie II Rzeczpospolitej Polskiej zamieszkiwały osoby identyfikujące się jako Ukraińcy.

W tym miejscu warto podkreślić, że organy administracji podjęły działania zmierzające do ustalenia narodowości wstępnych cudzoziemki. Dokumentacja zgromadzona przez organ wskazuje na ich powiązanie z Narodem Ukraińskim. Ich dane znalazły się bowiem w wykazie ewakuowanych osób narodowości ukraińskiej (kopia wykazu k. 81-75 akt organu I inst.) i w wykazie majątku poukraińskiego (k. 68 i k. 66 akt organu I inst.).

Sprawy obejmujące ustalenie narodowości konkretnych osób charakteryzują się wysokim poziomem zindywidualizowania. Przedłożenie tożsamych dokumentów nie świadczy o tym, że mają analogiczną treść. Twierdzenia skarżącej kasacyjnie, iż w innych sprawach o tożsamym materiale dowodowym wydano odmienne rozstrzygnięcia nie zostały w żaden sposób uzasadnione.

Wobec stwierdzenia, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, skargę kasacyjną należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.