Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 601/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3 i art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par.  3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia NSA Józef Kremis Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaległych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

E B (zwana dalej skarżącą) rozpoczęła prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej ([...]) w dniu [...] r. Zgodnie z PIT – 36 odpowiednio za [...] r. skarżąca uzyskała przychody w kwocie [...] zł, koszty [...] zł oraz odnotowała stratę w kwocie [...] zł., zaś za [...] r. uzyskała przychody w kwocie [...] zł. i poniosła koszty [...] zł. oraz osiągnęła dochód w kwocie [...] zł. Skarżąca nie posiada innych źródeł dochodu oraz nie korzysta z pomocy społecznej. Zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem M B, zatrudnionym w [...] Sp. z o.o., pozyskującym miesięczne wynagrodzenie w kwocie [...] zł. Zgodnie z przedłożonym oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym przeciętne miesięczne wydatki rodziny skarżącej związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz zakupem żywności wynoszą łącznie ok. [...] zł.

Skarżąca posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów odpowiednio w [...] S.A O/G w kwocie [...] zł., [...] S.A., w wysokości [...] zł. oraz S B w wysokości [...] zł.

Wskutek niedopełnienia ustawowego obowiązku odprowadzania przez skarżącą składek na rzecz Z powstało zadłużenie w łącznej kwocie [...] zł., w tym z tytułu składek na:

- ubezpieczenie społeczne za okres od [...] r. do [...] r., [...] r., od [...] r. do [...] r., [...] r., w łącznej wysokości [...] zł.;

- ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] r., do [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., w łącznej wysokości [...] zł.;

- Fundusz Pracy i FGŚP za okres [...] r., od [...] r. do [...] r., [...] r. w łącznej wysokości [...] zł.

Pismem dnia [...] r. skarżąca wniosła do D Z U S O we W wniosek - prośbę - o umorzenie całości lub części zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] nr sprawy [...] P Z U S odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych.

Pismem z dnia [...] r. skarżąca wniosła do P Z U S w W wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podkreśliła, że opłacenie powstałego zadłużenia pozbawiłoby jej rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Wskazała, że średni miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi ok. [...] zł, zaś zarobki męża opiewają na kwotę [...] zł miesięcznie. Ponadto podniosła, że posiada liczne zobowiązania, które powstały w [...] r., a zatem w okresie w którym nie uzyskiwała w ramach prowadzonej działalności żadnych dochodów (strata netto za [...] r. wyniosła [...] zł). Podkreśliła, że zadłużenie powstało w wyniku trzykrotnego włamania i kradzieży do [...], bowiem z uwagi na okoliczność, że ubezpieczyciel nie wypłacił odszkodowania zmuszona była pokryć straty z własnych środków. Skarżąca oświadczyła również że nie posiada żadnego majątku, a miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania (czynsz, prąd, zakup opału na zimę) wynoszą ok. [...] zł. Zatem po zapłaceniu kredytów, opłat związanych z utrzymaniem mieszkania na wyżywienie i niezbędne potrzeby bytowe (odzież, bieliznę, zakup środków higienicznych) pozostaje jej ok. [...] zł. Skarżąca wskazała również, że aktualnie regularnie opłaca składki, aczkolwiek czyni to kosztem zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Dlatego też - jak podniosła skarżąca - nie jest w stanie uiścić zaległych składek z tytułu ubezpieczenia społecznego.

Decyzją z dnia [...] r. P Z U S Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. Nr [...] nr sprawy [...].

W uzasadnieniu decyzji P ZUS wskazał, że może umorzyć należności z tytułu składek w oparciu o zapisy art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z ust. 2 tej ustawy umorzenie należności może mieć miejsce jedynie w przypadku stwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności. W uzasadnionych zaś przypadkach – jak podniósł P ZUS - w oparciu o ust. 3a powołanego artykułu Z może umorzyć należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Mając natomiast na uwadze treść art. 28 ust. 3 powołanej ustawy, P Z U wskazał, że jest oczywistym, że w przypadku skarżącej nie zachodzi przesłanka określona w punkcie 1. Z przedłożonej do akt sprawy dokumentacji nie wynika również, aby wobec skarżącej prowadzone było postępowanie upadłościowe czy też likwidacyjne, wobec czego nie zachodzi również przesłanka wymieniona w punkcie 2 i 4. Zastosowania nie może mieć także przesłanka określona w art. 28 ust. 3, bowiem w dalszym ciągu – jak stwierdził P ZUS – skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, a ponadto po stronie skarżącej występują następcy prawni.

Wreszcie z dokonanego rozliczenia – w ocenie P ZUS - wynika, że zaległe składki nie przekraczają znacznie kosztów upomnienia, brak jest więc podstaw, że zachodzi przesłanka określona w pkt. 4a. Z uwagi natomiast na okoliczność, że istniejące zadłużenie nie było kierowane do N U S ani do K S, przyjąć należy – w ocenie P ZUS, że nie zachodzą również przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust 3 pkt 5. Brak jest także podstaw do stwierdzenia, że zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 6.

W dalszej kolejności P Z U stwierdził, że biorąc pod uwagę okoliczność, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, koniecznym było dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w celu ustalenia czy zachodzą przesłanki upoważniające Z do umorzenia należności w oparciu o zapis art. 28 ust 3a, który stanowi, że w uzasadnionych przypadkach, uwzględniając ważny interes osoby zobowiązanej, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia w oparciu o powołany przepis określone zostały przepisami § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) zgodnie, z którymi Z może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, P Z U S przyjął, że skarżąca zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem M B. Z treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wynika, że średni miesięczny dochód skarżącej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wynosi ok. [...] zł, natomiast małżonek otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. [...] zł. W związku z czym – jak stwierdził organ - miesięczny dochód na członka rodziny wynosi [...] zł. Ponadto z wniosku wynika, że skarżąca posiada zobowiązania, które zmuszona jest spłacać, tj. kredyt w [...] S.A. w kwocie [...] zł, kredyt w [...] S.A. w kwocie [...] zł oraz kredyt w [...] w kwocie [...] zł. Łączna kwota miesięcznych zobowiązań wynosi zatem [...] zł. Ponadto miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą [...] zł, a po spłacie kredytów, na wyżywienie i inne potrzeby bytowe w gospodarstwie domowym pozostaje skarżącej ok. [...] zł.

Na tle powyższych ustaleń – P Z U podkreślił, że prawo ubezpieczeń społecznych zajmuje odrębne miejsce z systemie prawa z uwagi na swój specyficzny przedmiot i konstytucyjną rangę. Jego celem jest zapewnienie socjalnego bezpieczeństwa. Podstawą tych ścisłych reguł jest fakt, iż środki finansowe z jakich wypłacane są świadczenia pochodzą głównie ze składek osób podlegających ubezpieczeniu. Zatem nie uzasadnionym jest, by ubezpieczony spłacał zobowiązania wobec innych wierzycieli z pokrzywdzeniem Z U S reprezentującego wszystkich ubezpieczonych społecznie.

Ponadto P Z wskazał, że choć we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca wskazała, że zadłużenie powstało na skutek trzykrotnego włamania i kradzieży, a więc sytuacji, których nie była w stanie przewidzieć, to jednak do akt sprawy nie dołączyła żadnej dokumentacji potwierdzającej podnoszoną okoliczność. Odnosząc się natomiast do oświadczenia skarżącej, że aktualnie regularnie opłacane są składki bieżące kosztem zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, P ZUS podkreślił, że skarżąca rozpoczynając działalność gospodarczą podjęła się realizacji obowiązków związanych z wykonywaniem działalności, w tym odprowadzania należności z tytułu składek ubezpieczeniowych.

Na niniejszą decyzję P Z U S skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając jej:

• naruszenie art. 28 ust. 3 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1998 r., Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 Rozporządzenie Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez uznanie, że nie zachodzi przypadek umożliwiający u morzenie należności z tytułu składek ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, gdyż pociągałoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, a także gdyż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącą i jego rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych;

• naruszenie przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności naruszenie art. 6, 7, 9, 11, 15 kpa w zw. z art. 180 kpa poprzez działanie niezgodne z przepisami prawa, czyli brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, brak informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych które mogły mieć wpływ na ustalenie praw skarżącej, brak należytego wyjaśnienia zasadności przesłanek którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy, a także naruszenie przepisu art. 156 kpa.

Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania przed sądem, ewentualnie zaś o stwierdzenie nieważności decyzji w całości z uwagi na wystąpienie przyczyn określonych w art. 156 kpa.

W odpowiedzi na skargę P ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1§ 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Tym samym sąd administracyjny, uwzględniając skargę, co do zasady może wyłącznie znieść z obrotu prawnego wadliwe orzeczenie, nie zastępuje natomiast organu administracji publicznej, nie prowadzi postępowania dowodowego we własnym zakresie i wobec tego – nie wydaje orzeczeń o charakterze merytorycznym w sprawie.

Mając na względzie przywołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Jak wynika z akt, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek w łącznej kwocie [...] zł, w kontekście dwóch podstaw prawnych, a mianowicie art. 28 ust.1-3 i art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r. Nr 11. poz. 74 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.s.u.s.") oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365).

Stosownie do treści art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Z tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wymienił przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy; 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art.13 i art.361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia i taki pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie sądowym. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.

Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Zatem zasadę umożliwiającą umarzanie przez Z U S należności z tytułu składek formułuje art. 28 ust. 1 u.s.u.s., przy czym – stosownie do dyspozycji art. 28 ust. 2 u.s.u.s. – jest to dopuszczalne tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s.), co bezspornie nie ma miejsca w sytuacji skarżącej, z wyjątkiem szczególnego przypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Ten ostatni przepis stanowi bowiem, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki umorzenia w oparciu zaś o w/w przepis określone zostały przepisami § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), zgodnie z którymi Z może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągałoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jednakże również w tym przypadku, przy wydawaniu decyzji przez organ mamy do czynienia z wolą ustawodawcy z tzw. uznaniem administracyjnym.

Zatem w konsekwencji powyższego sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona zatem w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, tudzież według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Rozstrzygniecie bowiem w sprawie umorzenia zaległości na rzecz ZUS należy do kompetencji organów, a sąd nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, czyli dokonania umorzenia należności zgodnie z żądaniem zawartym w skardze.

Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) - ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi tak w ustawie jak i w powołanym akcie wykonawczym. Sąd jest zobligowany do oceny, czy postępowanie było prowadzone niewadliwie i czy organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia ocena dowodów nie jest dowolna.

Zdaniem Sądu w toku postępowania administracyjnego, zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem jakimi przesłankami kierował się P Z utrzymując w mocy decyzję Z odmawiającą skarżącej umorzenia należności z tytułu składek

W ocenie Sądu, stanowisko organu w sprawie jest zasadne. Wydanie decyzji poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem zmierzającym do ustalenia rzeczywistej sytuacji życiowej i materialnej skarżącej, co znalazło odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, iż zebrany materiał dowodowy nie przemawia za umorzeniem należności. Organy orzekające wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez skarżącą okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody, a odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

W szczególności nietrafny jest zarzut skarżącej, aby organ orzekający "w ogóle nie odniósł się do sytuacji rodzinnej skarżącej" i nie ustalił, czy ma na utrzymaniu czy też nie ma małoletnich lub uczących się dzieci". Z treści bowiem sporządzonego przez skarżącą – pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania – oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej wynika jednoznacznie, że członkiem rodziny skarżącej jest jedynie jej mąż M B, "który pracuje w [...]" na podstawie umowy o pracę i pozyskuje miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Oświadczenie to wpłynęło do organu administracyjnego w dniu [...] r., wobec czego – wbrew twierdzeniu skarżącej – organ ten zapoznał się z jego treścią i ustalił stan faktyczny biorąc pod uwagę jego treść. W konsekwencji powyższego, organy prawidłowo ustaliły, że miesięczny dochód na członka rodziny skarżącej wynosi [...] zł. (średni miesięczny dochód skarżącej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wynosi ok. [...] zł, oraz wynagrodzenie za pracę męża w wysokości ok. [...] zł). W dalszej zaś kolejności, jako prawidłowe należy uznać ustalenia organów, iż po uwzględnieniu pozyskiwanych dochodów oraz wysokości miesięcznych zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów ([...] zł.), kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania wynoszących [...] zł. oraz po spłacie kredytów, na wyżywienie i inne potrzeby bytowe w gospodarstwie domowym skarżącej pozostaje wolna kwota opiewająca na [...] zł. Podkreślenia wymaga nadto okoliczność, że powyższym ustaleniom nie przeczy sama skarżąca (treść wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy).

Słusznie również organ ustalił, że oświadczenie skarżącej, że "zadłużenie powstało w [...] r., kiedy to nie uzyskiwała żadnych dochodów" pozostaje w oczywistej sprzeczności z dokumentacją sprawy z której bezspornie wynika, że skarżąca nie uiszczała składek już za miesiące [...] r., [...] r., [...] r., i [...] r. Ponadto fakt, że skarżąca w [...] r. poniosła stratę w wysokości [...] zł z powodu okoliczności od niej niezależnych– trzykrotnych włamań i kradzieży do [...] – nie może stanowić i nie stanowi wyjaśnienia dlaczego skarżąca nie uiszczała składek już w [...] r.

Organy w szczególności nie kwestionowały wysokości –wskazanej przez skarżącą – miesięcznej kwoty pozostającej jej na wyżywienie i inne potrzeby bytowe w gospodarstwie domowym ([...] zł.). Jednakże ponieważ na gruncie cytowanych norm prawa materialnego organy mają możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy (umorzenia bądź odmowy umorzenia), to nie przekracza w żadnym razie granic uznania administracyjnego przyjęcie przez P ZUS, na tle stwierdzonych okoliczności sprawy, że biorąc pod uwagę stosunkowo niewysoką kwotę "wolnych środków" w budżecie domowym skarżącej, niezasadnym byłoby umorzenie należności. Wskazana bowiem kwota ([...] zł) pozawala na przyjęcie, iż stopniowe, regularne i ratalne uiszczanie zaległych należności z tytułu składek przez skarżącą jest możliwe i doprowadzi do chociażby częściowego zaspokojenia wierzyciela – Z.

Wreszcie nie sposób odmówić organom słuszności w twierdzeniu, iż skarżąca rozpoczynając prowadzenie działalności gospodarczej winna się liczyć z koniecznością odprowadzania należnych składek na rzecz Z oraz z przyjęciem, że regulowanie innych zobowiązań przez skarżącą nie może odbywać się kosztem Z. Takiej ocenie nie można przypisać znamion dowolności. Przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużeń z tytułu składek organ władny był dać pierwszeństwo interesowi społecznemu kierując się szczególnym, publicznoprawnym charakterem tych należności oraz celami, na które są przeznaczone ze swej istoty. Uznaniowość decyzji winna każdorazowo mieścić się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone. Godzi się bowiem podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.).

Nie mógł być także uwzględniony zarzut skargi o przedawnieniu przedmiotowych zaległości. Zgodnie bowiem z aktualnym brzmieniem art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz 887 ze zm.) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 12 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), wszedł w życie 1 stycznia 2003 r. i ma zastosowanie do wszystkich zobowiązań wymagalnych na dzień 1 stycznia 2003 r. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, a w szczególności w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. II UZP 5/08.

Stosownie do treści niniejszej uchwały "ogólna reguła prawa intertemporalnego (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie W 4/93) stanowi, że w razie wątpliwości, czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa w związku z zasadą lex posteriori derogat legi priori, która znajduje zastosowanie gdy lex posteriori nie jest hierarchiczne niższa niż lex priori. Tak więc, brak szczególnej regulacji nie oznacza luki w prawie co do przepisów międzyczasowych, ale wskazuje na potrzebę zastosowania reguły bezpośredniego stosowania ustawy nowej (por. wyrok TK z dnia 1 lipca 2003 r., P 31/02). Wiąże się to z domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanych do aktualnego stanu prawnego. Z całą pewnością jest ona wyrazem woli ustawodawcy, która została powzięta później aniżeli wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny (tak również w wyroku NSA z dnia 14 marca 2007 r., II GSK 338/06)".

Bezspornie wymagalne są także składki za okresy [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., oraz odsetki za opóźnienie w zapłacie składek obliczone na dzień [...] r. Tym samym w niniejszej sprawie – wbrew twierdzeniom skarżącej – nie doszło do naruszenia art.156 kpa.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.