Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 799/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 28 ust 3  oraz  par. 3 ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Nr [...] odmawiającą M. Ś. umorzenia należności Zakładu z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za poszczególne okresy [...] roku oraz odsetek w łącznej kwocie [...] zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że pismem z dnia [...] r. M. Ś. wystąpiła z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, umotywowanym trudną sytuacją zdrowotną i materialną.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, uznając, że w sprawie nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności należności z art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DZ.U. Nr 137, poz. 887, ze zm., dalej w skrócie "u.s.u.s."), a także przesłanka szczególnych okoliczności uzasadnionych ważnym interesem osoby zobowiązanej, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej zwanym "rozporzadzeniem".

M. Ś., w dniu [...] r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności składkowej, zarzucając organowi rentowemu naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż wnioskodawczym nie wykazała szczególnych okoliczności przemawiających za umorzeniem.

Zdaniem zobowiązanej udzielenie wnioskowanej ulgi, zgodnie z powyższym rozporządzeniem, jest zasadne w stosunku do tych dłużników, których stan majątkowy i sytuacja rodzinna nie pozwala na egzekucję, ponieważ powoduje ciężkie, negatywne skutki dla rodziny. Zobowiązana powołała się także na wyrok WSA w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] r. oraz na wyrok NSA, sygn. akt [...] z dnia [...] r. Ponadto ponownie opisała swoją sytuację rodzinną i materialną wskazując, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem oraz córką, wraz z małżonkiem pobierają świadczenie rentowe, natomiast córka zasiłek pielęgnacyjny. Stałe miesięczne wydatki zobowiązanej związane z utrzymaniem wynoszą obecnie [...] zł (bez uwzględnienia opłaty za studia). Ponadto wnioskodawczyni podniosła, że jest dłużnikiem wobec spółki A. z o.o. z siedzibą w [...], a w kwestii własności posiadanej przez nią ruchomości w postaci samochodu wyjaśniła, że zakupiony pojazd został wyrejestrowany i zdemontowany.

Rozpoznając ponownie sprawę Zakład utrzymał w mocy ww. decyzję, nie stwierdzając podstaw do zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia.

Zakład ustalił, że zobowiązana prowadziła działalność gospodarczą w okresie od [...]r. do [...]r. w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej artykułami metalowymi, którą wyrejestrowała z dniem [...]r. (decyzja nr [...] Urzędu Miejskiego w [...]).

Stwierdzono także, że zobowiązana jest zadłużona wobec ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika za okres [...], na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł plus odsetki za zwłokę liczone do dnia zapłaty włącznie. Wnioskodawczyni nie zatrudniała pracowników.

Organ rentowy, ustalił także, że wnioskodawczyni otrzymuje świadczenie rentowe (przyznane za okres od [...] r. do [...] r.) w kwocie [...] zł brutto ([...] zł netto), z którego prowadzona jest skuteczna egzekucja przez komornika sądowego, a potrącenie z tego tytułu wynosi [...] zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] r. wydaną przez Ośrodek Pomocy Społecznej przyznano zobowiązanej zasiłek pielęgnacyjny na okres od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Prowadzący wspólne gospodarstwo domowe z zobowiązaną małżonek E. Ś. pobiera rentę

z tytułu niezdolności do pracy w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto) oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie, natomiast córka D. Ś. - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką w kwocie [...] zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny na dziecko do [...] lat w wysokości [...] zł miesięcznie i alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie. Świadczenie rentowe małżonka jest również obciążone egzekucją (kwota potrącenia wynosi [...] zł). Łączny miesięczny dochód w gospodarstwie domowym wynosi [...] zł brutto, a średni miesięczny dochód na członka rodziny wynosi [...] zł brutto. Według oświadczenia zobowiązanej, stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą [...] zł brutto (bez uwzględnienia opłat za studia w wysokości [...] zł). Ponadto, Zakład ustalił, że zadłużenie wnioskodawczyni wobec A. sp. z o.o. z siedzibą w [...], na dzień [...]r. wynosiło: należność główna - [...] zł, odsetki -[...] zł, koszty egzekucji - [...] zł.

Następnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Zakład przytoczył i omówił przesłanki umorzenia należności składkowych określone w art. 28 u.s.u.s. oraz

w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., wskazując także na uznaniowy i wyjątkowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia i obowiązek każdego ubezpieczonego przedsiębiorcy regulowania składek, co jest działaniem w interesie Zakładu będącego dysponentem Funduszu ubezpieczeń. Stwierdził, dalej, że nawet w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, ZUS nie jest obligowany do umorzenia zaległości.

Uzasadniając dalej swoje rozstrzygnięcie podjęte w sprawie, po ponownym rozpatrzeniu wniosku, Zakład stwierdził, że nie istnieją przesłanki nieściągalności lub ważnego interesu osoby zobowiązanej, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.,

z uwagi na to, że wnioskodawczyni i jej małżonek otrzymują stałe dochody ze świadczeń rentowych, z których prowadzona jest skutecznie egzekucja, otrzymują także zasiłki pielęgnacyjne w kwotach [...] zł i [...] zł, a ponadto zainteresowana umorzeniem jest właścicielem nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], opisanej w KW nr [...], na której Zakład w dniu [...]r. dokonał wpisu hipoteki przymusowej zabezpieczającej należność składkową.

Wskazano także na ustalenia dotyczące prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe córki zobowiązanej, która otrzymuje dochody ze świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką

w kwocie [...] zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny na dziecko do [...] lat

w wysokości [...] zł miesięcznie i dodatkowo alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie.

Organ rentowy, w oparciu o powyższe ustalenia ocenił, że pomimo stwierdzonej trudnej sytuacji zdrowotnej i ponoszenia kosztów leczenia i braku możliwości jednorazowej spłaty zadłużenia, nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności ze względu na uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 28 ust 3 a u.s.u.s. oraz w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. Zobowiązana uzyskuje bowiem stały dochód, który stanowi podstawę zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych i który umożliwia sukcesywne zaspokajanie wierzytelności w drodze egzekucji. Trudna sytuacja finansowa

i zdrowotna zobowiązanej oraz jej męża, zdaniem Zakładu, przy ustalonych okolicznościach sprawy, którymi są uzyskiwane dochody w gospodarstwie domowym przez członków rodziny (łączny dochód wynosi [...] zł brutto), a stanowiące również środek egzekucyjny dochodzonych zobowiązań, nie uzasadnia umorzenia i rezygnacji z dochodzenia należności składkowych.

Dalej w uzasadnieniu swojej decyzji Zakład stwierdził, że za utrzymaniem

w mocy decyzji odmawiającej umorzenia przemawia także słuszny interes obywateli, zgodnie z którym fundusz ubezpieczeń społecznych zasilany jest dodatkowo

z budżetu podatkami i daninami społecznymi obywateli aby wykonywać zobowiązania tytułem wypłaty bieżących świadczeń w sytuacji prowadzonej przez Zakład i pozostałych wierzycieli egzekucji z renty.

Zakład wskazał, także, że zobowiązana posiada majątek – nieruchomość obciążoną hipoteką przymusową, zabezpieczającą spłatę zaległości składkowych, co jednak nie oznacza bezpośredniego dochodzenia zaległości z tego przedmiotu bowiem egzekucja uwzględnia, że nieruchomość stanowi zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych zobowiązanej i członków jej rodziny, a zatem nie stanowi zagrożenia dla zobowiązanej i jej rodziny.

Odnosząc się do powołanych we wniosku wyroków sądów administracyjnych, organ rentowy wskazał, że rozważał możliwość umorzenia w oparciu o aktualną sytuację majątkową i rodzinną, opierając się o kryteria ustawowe i zebrany w sprawie materiał dowodowy. Wyjaśniono także, że nie zawsze podniesiony ważny interes osoby zobowiązanej – uzasadniony przez nią trudną sytuacją zdrowotną i finansową - prowadzi do korzystnego z jej wolą rozstrzygnięcia. Zdaniem organu, nie oznacza to dowolności i prostego przedkładania interesu społecznego czy słusznego interesu obywateli przed interesem zobowiązanego. Zakład podkreślił także, iż zobowiązana powinna liczyć się z tym, że na zobowiązanym przedsiębiorcy ciąży z mocy prawa obowiązek regulowania należności składkowych od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej do dnia zaprzestania jej wykonywania, a każde uchybienie temu obowiązkowi skutkuje po stronie Zakładu koniecznością dochodzenia należności publicznoprawnej. Odstąpienie zaś od dochodzenia należności ma charakter wyjątkowy. Według Zakładu powoływanie się przez zobowiązanego na trudną sytuację życiową i zdrowotną nie wyklucza możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji. Organ rentowy wskazał także, że skoro zobowiązana jest w stanie wygospodarować w swoim budżecie środki na dobrowolną spłatę innych wierzycieli

i zobowiązań nie stanowiących bezpośrednio niezbędnych życiowych potrzeb (w tym opłat za studia w kwocie [...] zł) to oznacza to, że posiada możliwości płatnicze, choćby minimalne na regulowanie zaległych składek. Zakład wskazał, że oceniając sytuację zobowiązanej, uwzględnił, że jest zadłużona wobec A. sp. z o.o.

z siedzibą w [...], jednak powołując się na interes ogólnospołeczny wskazał, że nie jest dopuszczalna rezygnacja z dochodzenia należności publicznoprawnej podczas gdy dobrowolnie bądź w drodze przymusu egzekucyjnego regulowane są zobowiązania względem podmiotów prywatnych przy istniejących środkach egzekucyjnych. Końcowo uznano, że powołana choroba zobowiązanej i jej małżonka nie była zdarzeniem nagłym mającym bezpośredni wpływ na powstanie zobowiązania tytułem nieopłaconych należności.

W skardze do WSA w Szczecinie na wyżej powołaną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. M. Ś. wniosła o jej uchylenie w całości, zarzucając:

1/ naruszenie przepisów art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia

z dnia 31 lipca 2003 r. poprzez uznanie, że w przedmiotowej spawie nie występują przesłanki do umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, podczas gdy

z zebranego w sprawie materiału dowodowego wprost wynika, iż sytuacja finansowa zobowiązanej jest niezwykle trudna, nadto – iż próba opłacenia należności z tytułu składek pozbawiłaby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych;

2/ błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że zobowiązana nie wskazała szczególnych okoliczności przemawiających za umorzeniem w stosunku do niej należności tytułem nieopłaconych składek, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżącej nie jest ona w stanie opłacić należności z tytułu składek ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki zarówno dla niej jak i jej rodziny.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca podniosła, że w sposób rzetelny i całościowy przedstawiła swoją trudną sytuację majątkową i brak możliwości jej polepszenia. Wskazała na brak możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia i zdobycia środków na spłatę zadłużenia z uwagi na zły stan zdrowia, zwróciła uwagę także na brak możliwości zwrócenia się o pomoc w spłacie należności do męża, który jest osobą niezdolną do pracy, wymagającą stałej opieki i pomocy drugiej osoby. Zdaniem skarżącej przedstawione okoliczności wyczerpują przesłankę określoną w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, bowiem strona dowiodła, że spłata należności pociągnęłaby dla niej zbyt ciężkie skutki, zwłaszcza w zakresie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem skarżącej, jej trudna sytuacja materialna i zdrowotna, ponoszone przez nią wydatki na lekarstwa swoje i męża, to okoliczności dowodzące, że jako płatnik nie jest w stanie dokonywać spłaty należności i zapewnić sobie minimalnych warunków do egzystencji. Na poparcie skargi skarżąca powołała wyrok NSA z [...] r., sygn. akt [...] dotyczący rozumienia uznaniowego charakteru decyzji o umorzeniu należności publicznoprawnych.

W odpowiedzi na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późno zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi

i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa

w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zatem sąd administracyjny wykonując funkcję kontrolną administracji publicznej czyni to z uwzględnieniem jednego tylko kryterium, kryterium zgodności z prawem. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 28.10.2009 r. Sygn. akt II SA/Wr 31/09 LEX nr 573924).

Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy umorzenia M. Ś. zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne za poszczególne okresy [...] roku oraz odsetek od tych zaległości.

Stan faktyczny sprawy jest bezsporny, M. Ś. wystąpiła o umorzenie ww. należności, które powstały w okresie prowadzonej działalności gospodarczej, wyrejestrowanej w [...] r. Skarżąca nie pracuje, bez zatrudnienia pozostają także pozostałe osoby prowadzące z nią wspólne gospodarstwo domowe – mąż i córka, rodzina utrzymuje się ze świadczeń rentowych z tytułu niezdolności do pracy,

z pomocy społecznej (zasiłków pielęgnacyjnych, rodzinnego) i alimentów otrzymywanych przez córkę skarżącej, prowadzona jest skutecznie egzekucja należności składkowych ze świadczeń rentowych, skarżąca posiada nieruchomość stanowiącą zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych jej rodziny, obciążoną hipoteką przymusową m.in. na rzecz ZUS. Posiada także znaczne zaległości cywilnoprawne. Zły stan zdrowia skarżącej i jej męża wyklucza podjęcie pracy i generuje znaczne wydatki w budżecie domowym.

Spór w sprawie sprowadza się w istocie do oceny powyższych okoliczności

w kontekście dopuszczalności umorzenia przedmiotowych należności.

Wobec powyższego na wstępie wskazać należy, że z woli ustawodawcy ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość umorzenia składek tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności lub na szczególnych warunkach sprecyzowanych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności

z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym kosztów i odsetek, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu, tj. w sytuacji, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) gdy sąd oddalił wniosek

o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) gdy nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) gdy wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5), gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z mocy zaś § 3 pkt 1 - 3 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny,

a w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiałoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych, 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodów umożliwiających płacenie należności.

Nie może budzić wątpliwości, co podniesiono w uzasadnieniu obu decyzji, że powyższa regulacja prawna w zakresie umarzania należności ZUS, należy do sfery uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ w przypadku ustalenia, że zachodzą przesłanki umorzenia zaległości ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać

z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się zaś do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, a w szczególności do stwierdzenia, czy organ administracyjny uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Innymi słowy kontroli sądowej w istocie podlega jedynie poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających zeń konkluzji.

Przechodząc do takiej oceny zaskarżonej decyzji należy wskazać, że w myśl art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) powoływanego dalej jako "K.p.a." organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie zaś do zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w przepisie art. 80 K.p.a, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie natomiast z przepisem art. 107 § 1 K.p.a, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że organ rentowy prawidłowo ustalił i następnie uzasadnił, iż w stosunku do M. Ś. nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, z uwagi na brak trwałej i całkowitej ich nieściągalności. Nie przemawia za tym też ważny interes skarżącej.

W okolicznościach niniejszej sprawy stanowisko organu o możliwości uzyskania zaspokojenia należności wobec prowadzonej skutecznie egzekucji bez zagrożenia dla zaspokojenia podstawowych potrzeb skarżącej i jej rodziny ze świadczeń rentowych należy uznać za zasadne. Prawidłowo również została oceniona kwestia istniejącego zabezpieczenia w postaci hipoteki przymusowej na posiadanej nieruchomości, organ wyjaśnił bowiem skarżącej, że okoliczność obciążenia domu tą hipoteką w zakresie dochodzonej należności bezpośrednio nie będzie stanowić zagrożenia dla rodziny w zaspokajaniu podstawowej potrzeby życiowej i nie pozbawi rodziny mieszkania.

Ponadto, jak słusznie wyjaśnił organ w zaskarżonej decyzji, jakkolwiek skarżąca i jej mąż znajdują się w trudnej sytuacji zdrowotnej, która powoduje konieczność ponoszenia zwiększonych wydatków związanych z leczeniem, jednak nie stanowi to wystarczającej podstawy aby wniosek o umorzenie został załatwiony pozytywnie. Należy wskazać, że na gruncie wszystkich regulacji dotyczących umarzania składek, na podstawie zebranego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, powoływane przez skarżącą okoliczności (niskie dochody, zły stan zdrowia, znaczne wydatki na utrzymanie), nie muszą automatycznie pociągać za sobą skutku w postaci pozbawienia takiej osoby trwale możliwości uzyskiwania dochodu i pozbawienia jej trwale możliwości spłacenia zadłużenia wobec ZUS.

Z przytoczonych wyżej przepisów u.s.u.s. i rozporządzenia wykonawczego wynika bowiem, że podstawę umorzenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej stanowią wyjątkowe i nadzwyczajne okoliczności i to tylko takie okoliczności, które mają charakter trwały.

W ocenie Sądu, ma zatem rację organ rentowy, że trudna sytuacja zdrowotna, nawet jeśli przekłada się na finansową, nie stanowi o sytuacji wyjątkowej, nadzwyczajnej i trwałej, nawet jeżeli w subiektywnej ocenie skarżącej okoliczności te należy oceniać inaczej. Obecna sytuacja skarżącej, jest trudna, co przyznał organ

w zaskarżonej decyzji. Nie budzi wątpliwości Sądu, że pomimo tego, w sprawie zostało wykazane, iż rodzina ma zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe, nawet z uwzględnieniem prowadzonej egzekucji.

Zakład, w tej sytuacji zasadnie także stwierdził, na podstawie przedłożonych orzeczeń lekarskich, że stan zdrowia skarżącej i jej męża nie może być ważący

w sprawie, skoro schorzenia na które oni cierpią nie były zdarzeniami nagłymi mającymi bezpośredni wpływ na powstanie zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek. Ponadto skarżąca, pomimo ciężkiej sytuacji zdrowotnej, jak słusznie zauważył organ rentowy, legitymuje się orzeczeniem jedynie o częściowej niezdolności do pracy o charakterze okresowym, tj. do dnia [...] r., z tego też względu stan zdrowia skarżącej nie mógł być oceniony jako okoliczność wyjątkowa, która wyklucza całkowicie i trwale opłacenie zaległych składek.

Sąd podziela ocenę organu również co do tego, że skarżąca nie wykazała, że spłacenie należności jest zupełnie niemożliwe i wykluczone teraz jak i w przyszłości, gdyż jak wynika z ustaleń ponosi również inne wydatki niebędące niezbędnymi w jej sytuacji, co świadczy o tym, że posiada możliwości płatnicze. Za zasadne należy uznać także stanowisko organu co do tego, że o umorzeniu należności nie może przesądzać zadłużenie skarżącej z innych tytułów.

Mając na uwadze zatem podniesione wyżej okoliczności i uznając, że skoro ww. przepisy określające przesłanki umorzenia zaległości uzależniają zastosowanie tego rodzaju ulgi od stanowiska organu ("należności mogą być umarzane"), a w tej sprawie organ po rozważeniu zaistnienia w sprawie tych przesłanek i należytego ich uzasadnienia, podjął decyzję o odmowie ich umorzenia, to nie ma podstaw do uznania, że w spawie naruszone zostały przepisy regulujące zasady umarzania tych zaległości. Według Sądu, ocena, jaką przedstawił organ w zaskarżonej decyzji, wbrew twierdzeniom skarżącej, mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej. Powyższa ocena organu, że nie zachodzi trwała i całkowita nieściągalność należności, a nadto przesłanki określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, przeprowadzona została bowiem po dokładnym przeanalizowaniu ww. ustawowych przesłanek umorzenia, a także

w odniesieniu do interesu społecznego jak i słusznego interesu wszystkich obywateli.

W ocenie sądu, organ rentowy wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Organ nie dopuścił się również obrazy zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.), albowiem oparł się na materiale prawidłowo zebranym

w toku postępowania, dokonując jego wszechstronnej i jasnej oceny. To, że skarżąca odmiennie ocenia materiał dowodowy nie znaczy, że ocena dowodów została dokonana przez organ z przekroczeniem granic zasady swobodnej oceny dowodów.

Również sposób uzasadnienia decyzji nie budzi zastrzeżeń, bowiem wynika

z niego podstawa faktyczna i prawna rozstrzygnięcia. Organ przedstawił ustalony stan faktyczny oraz wyjaśnił przesłanki, którymi kierował się odmawiając umorzenia przedmiotowych należności. Sąd nie dopatrzył się naruszenia także pozostałych przepisów postępowania.

Za uchyleniem zaskarżonej decyzji nie przemawiały zatem zarzuty podniesione w treści skargi, dotyczące naruszenia art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, które w ocenie Sądu są nietrafione i sprowadzają się do powtórzenia argumentów podnoszonych w trakcie postępowania administracyjnego, a które zostały przeanalizowane przez organ orzekający.

Na marginesie powyższych rozważań, Sąd pragnie wskazać, że w dniu 15 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551), na mocy której skarżąca obecnie może ubiegać się o umorzenie nieopłaconych składek społecznych

i zdrowotnych, objętych zaskarżoną decyzją.

Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie odpowiada przepisom prawa materialnego, względnie uchybia przepisom postępowania w stopniu co najmniej mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie przepisu art. 151 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.