Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 371/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Siegień Sędziowie WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołaniu, utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską L. prawa własności nieruchomości położonej w L., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie L. jako działka nr [...]

Powyższe rozstrzygnięcie oparto na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:

Wojewoda [...] wskazując art. 5 ust 1 ustawy z dna 10 maja 1990 r., decyzją z dnia 27 lutego 2004 r. stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę Miejską L. prawa własności w/w nieruchomości motywując swoje stanowisko okolicznością, że przedmiotowa nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. pozostawała we władaniu Dyrekcji [...] bez tytułu prawnego. Zdaniem Wojewody skoro P. nie miały ustanowionego zarządu nad sporną nieruchomością, to w związku z tym mienie to - jako należące do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego - stało się z mocy prawa własnością gminy miejsca jego położenia.

Po rozpatrzeniu odwołania P. S.A zarzucających naruszenie art. 5 ust. 1 oraz art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej, jak również przepisów regulujących od 1926 r. istnienie przedsiębiorstwa [...], decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy powołana decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca

2006 r.

W niezwykle obszernym i szczegółowym uzasadnieniu Komisja uznała, że P. SA ma przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Wyjaśniła ponadto i omówiła charakter instytucji zarządu i trwałego zarządu. Komisja uznała, iż sporna nieruchomość - jako nie podlegająca wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa – "należała" w rozumieniu art. 5 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, stała się na podstawie tego przepisu z dniem 27 maja 1990 r.

Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła P. SA w W. Skarżąca wnosząc o uchylenie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej zarzuciła organowi naruszenie przepisów art. art. 5 ust. 1, art. 11 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32, poz. poz. 191 ze zm. ) w związku z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) oraz art. 5 ustawy z dnia 28 marca 203 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

W szczególności zarzucono Komisji wywodzono, że przedmiotowa nieruchomość podlegała wyłączeniu spod komunalizacji z mocy prawa, gdyż nie "należała" w dniu 27 maja 1990r. do terenowych organów administracji państwowej. Zdaniem skarżącej Komisja pominęła całkowicie w swych rozważaniach okoliczność, że – P. nie miało obowiązku dodatkowego, odrębnego regulowania stanu prawnego nieruchomości, które zostały przekazane temu przedsiębiorstwu w roku 1945, jako mienie poniemieckie i w związku z prowadzoną eksploatacją linii kolejowej, gdyż z uwagi na obowiązujące w Polsce powojennej regulacje prawne dotyczące takiego mienia, powyższa dodatkowa regulacja była zbędna. Wskazano przy tym, iż przedmiotowe działki zostały objęte przez P. jako majątek kolei niemieckich o czym świadczą mapy znajdujące się w zbiorach archiwalnych a które nie zostały przez Komisję poddane analizie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd w niniejszym składzie podziela w całości pogląd organu o posiadaniu interesu prawnego P. w ramach postępowania komunalizacyjnego.

Przechodząc do merytorycznej oceny decyzji wskazać należy, co słusznie podniósł skarżący, wydając zaskarżoną decyzję w ogóle nie zbadano okoliczności związanych z przejęciem przedmiotowych nieruchomości jako mienia poniemieckiego, co ma istotne znaczenie dla kwestii komunalizacji. Wskazać bowiem należy, iż po II Wojnie Światowej, na skutek zmiany granic Państwa Polskiego, następowało obejmowanie majątku istniejącego na tzw. Ziemiach Zachodnich. Następowało to generalnie na zasadzie przepisów ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17)

i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa ( Dz. U. Nr 16, poz. 62 ).

Na podstawie w/w ustawy na własność Państwa przeszły m. in. przedsiębiorstwa komunikacyjne Rzeszy Niemieckiej i niemieckich osób fizycznych i prawnych przy czym – fakt godny podkreślenia – przy przejmowaniu na własność przez Państwo Polskie przedsiębiorstw m. in. komunikacyjnych wyłączona została droga postępowania przed Komisją do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw a o przejęciu orzekał autorytatywnie właściwy Minister (§ 16 i 30 powołanego wyżej rozporządzenia z 1947 r.).

W tym miejscu zwróć trzeba uwagę, że na mocy przepisów Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 4 listopada 1944 r. o militaryzacji Polskich Kolei Państwowych (Dz. U. Nr 11, poz. 55) Polskie Koleje Państwowe zostały zmilitaryzowane i zarządzanie nimi przeszło na Naczelnego Dowódcę Wojska Polskiego lub na upoważnione przezeń osoby. Dekret ten obowiązywał do dnia 20 lipca 1949 roku, kiedy to ustawą z dnia 1 lipca 1949 r. o zniesieniu militaryzacji Polskich Kolei Państwowych (Dz. U. Nr 42, 305) został uchylony.

Za słuszny zatem należało uznać zarzut zawarty w skardze, że wydając decyzję komunalizacyjną Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie zbadała regulacji prawnych w oparciu o które Kolei przejmowała majątek byłych kolei niemieckich. Jako jednostka zmilitaryzowana P. podlegała w tym okresie innym zasadom zarządzania niż przedsiębiorstwa nie mające takiego statusu. Wiele kwestii mogło mieć bowiem swoje uzasadnienie w treści konkretnych poleceń, które kierowane do zmilitaryzowanej jednostki a więc zrównanej prawnie praktycznie z wojskiem, mogły mieć mniej sformalizowany charakter.

Z tego względu należy w sprawie uzupełnić materiał dowodowy i ustalić, czy przedmiotowa nieruchomość była poprzednio częścią majątku kolei niemieckiej (w czym pomocne mogą być mapy archiwalne, o których mowa w skardze) i kiedy została objęta przez władze polskie a zwłaszcza kiedy i w jaki sposób objęło ją we władanie Przedsiębiorstwo P. Jeśli fakt ten nastąpił w okresie, gdy Kolej podlegała militaryzacji, to wymaganie by legitymowała się z tamtego okresu stosowną decyzją administracyjną byłoby nieuzasadnione, gdyż – jak wspomniano wyżej – przedsiębiorstwo to było wówczas w inny sposób zarządzane.

W tych warunkach zatem organ winien uzupełnić w niniejszej sprawie materiał dowodowy w wyżej wskazanym kierunku i następnie ponownie przeanalizować czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła istotnie mienie, które można byłoby zakwalifikować jako mienie ogólnonarodowe należące w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów władzy państwowej, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznając sprawę za niewystarczająco wyjaśnioną – z mocy przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.