Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3341/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1 i 2, art. 188 w zw. z art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 250, 258 par. 2 pkt 8 i par. 3, art. 259, 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 207 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 177 ust. 4, art. 175 ust. 4, art. 176 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Po 23/15 w sprawie ze skargi I.K. na decyzję Rektora Politechniki Poznańskiej z dnia [...] listopada 2014 r. Nr albumu [...] w przedmiocie stypendium uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Politechniki Poznańskiej z dnia [...] października 2014 r.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Po 23/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu: I. oddalił skargę I.K., dalej: skarżąca, na decyzję Rektora Politechniki Poznańskiej z dnia [...] listopada 2014 r., nr albumu [...] w przedmiocie stypendium; przyznał pełnomocnikowi skarżącej ustanowionemu z urzędu od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu), kwotę 442,80 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., numer albumu [...] Rektor Politechniki Poznańskiej - z powołaniem się na Regulamin przyznawania stypendium na kierunku zamawianym "Matematyk - absolwent wszechstronny" w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet IV Szkolnictwo Wyższe, Działanie 4.1 "Wzmocnienie i rozwój potencjału dydaktycznego uczelni oraz zwiększenie liczby absolwentów kierunków o kluczowym znaczeniu dla gospodarki opartej na wiedzy", Poddziałanie 4.1.2 "Zwiększenie liczby absolwentów kierunków o kluczowym znaczeniu dla gospodarki opartej na wiedzy", po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o przyznanie stypendium na kierunku zamawianym "Matematyk - absolwent wszechstronny", na kierunku matematyka na Wydziale Elektrycznym, w semestrze piątym w roku akademickim 2014/2015 - postanowił podtrzymać decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia [...] października 2014 r. i nie przyznać stypendium motywacyjnego w ramach projektu "Matematyk - absolwent wszechstronny", numer POKL-04.01.02-00-092/12 realizowanego na Wydziale Elektrycznym Politechniki Poznańskiej w roku akademickim 2014/2015 na semestr piąty studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku matematyka, z powodu nie spełnienia warunków przewidzianych w Regulaminie przyznawania stypendium na kierunku zamawianym " Matematyk - absolwent wszechstronny".

Rektor Politechniki Poznańskiej wskazał, że Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Elektrycznego, rozpatrzyła wnioski zgodnie z § 3 ww. Regulaminu, tworząc listę rankingową. Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 3 ww. Regulaminu, warunkiem uzyskania stypendium jest frekwencja na wszystkich zajęciach obligatoryjnych w każdym miesiącu nie mniejsza niż 80%, gdy tymczasem skarżąca uzyskała mniejszą niż 80% frekwencję na wszystkich zajęciach obligatoryjnych w trzech miesiącach czwartego semestru studiów. Ponadto nie usprawiedliwiła swoich nieobecności w trakcie trwania semestru, a także w dniu złożenia wniosku o stypendium motywacyjne.

Zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 3 Regulaminu studiów stacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia Politechniki Poznańskiej, student jest zobowiązany do niezwłocznego usprawiedliwienia u prowadzącego nieobecności na zajęciach, na których obecność jest kontrolowana. Rektor wskazał, że 5 listopada 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz zaświadczenie lekarskie. W zaświadczeniu lekarskim brakuje odniesienia do okresu czasu, co uniemożliwia ewentualne usprawiedliwienie jakiejkolwiek nieobecności na zajęciach. Ponadto wątpliwość budzi data zaświadczenia lekarskiego, tj. 31 października 2014 r., wydanego na prośbę zainteresowanej. Skarżąca wystąpiła o ten dokument dopiero po 28 października 2014 r., czyli już po opublikowaniu listy stypendystów.

Rektor Politechniki Poznańskiej nie znalazł żadnych nowych argumentów, które stanowiłyby podstawę do zmiany decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej, w związku z czym podtrzymał decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia [...] października 2014 r. o nieprzyznaniu stypendium.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła skarżąca, wnosząc o ponowne rozpoznanie wniosku i przyznanie stypendium w ramach projektu matematyk-absolwent wszechstronny w roku akademickim 2014/2015.

W uzasadnieniu podała, że złożyła wniosek o usprawiedliwienie nieobecności, przedkładając zaświadczenie lekarskie myśląc, że jest ono prawidłowo napisane. W załączeniu przedłożyła od prowadzącego lekarza nowe zaświadczenie, które dokładnie precyzuje okres choroby. Dalej wyjaśniła, że jeżeli chodzi o zarzut nieusprawiedliwienia nieobecności w trakcie trwania IV semestru, a także w dniu złożenia wniosku o stypendium, to nie miała takiej możliwości, ponieważ nie była świadoma tych nieobecności, a była przekonana, że ma odpowiednią frekwencję.

Pełnomocnik skarżącej w złożonym piśmie procesowym podtrzymał skargę w całości i zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, tj. naruszenie art. 138 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., polegającą na wydaniu przez organ drugiej instancji zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa - bez podstawy prawnej, przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Powołując się na powyższe wniósł: o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji oraz w całości poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki Poznańskiej wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że nie jest ona zasadna. Wskazał, że podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy Regulaminu przyznawania stypendium na kierunku zamawianym "Matematyk - absolwent wszechstronny" w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet IV Szkolnictwo Wyższe, Działanie 4.1 "Wzmocnienie i rozwój potencjału dydaktycznego uczelni oraz zwiększenie liczby absolwentów kierunków o kluczowym znaczeniu dla gospodarki opartej na wiedzy", Poddziałanie 4.1.2 "Zwiększenie liczby absolwentów kierunków o kluczowym znaczeniu dla gospodarki opartej na wiedzy". Program Operacyjny Kapitał Ludzki, to jeden z programów finansowanych z Funduszy Europejskich realizowanych w Polsce. Jest to program, w ramach którego m.in. organizacje pozarządowe, przedsiębiorcy, instytucje rynku pracy jednostki administracji samorządowej i rządowej, mogą realizować projekty przyczyniające się do zwiększania kompetencji osób pracujących i prowadzących działalność gospodarczą, aktywizacji osób bezrobotnych, czy zwiększania poziomu kształcenia. W ramach Priorytetu IV jest Szkolnictwo Wyższe i nauka. Priorytet IV koncentruje się na podwyższaniu jakości funkcjonowania instytucji szkolnictwa wyższego zarówno poprzez stworzenie korzystnych warunków systemowo-organizacyjnych dla efektywnego zarządzania szkolnictwem wyższym. Wsparciem w ramach Priorytetu objęte zostało stymulowanie podaży absolwentów kierunków ścisłych poprzez zamawianie kształcenia na kierunkach matematyczno-przyrodniczych. W ramach Priorytetu realizowane jest także działanie wskazane pod numerem 4.1.2 Zwiększanie liczby absolwentów kierunków o kluczowym znaczeniu dla gospodarki, opartej na wiedzy - projekty systemowe. W ramach tego projektu tworzone są programy stypendialne dla studentów kierunków zamawianych.

Skarżąca starała się w ramach ww. projektu o stypendium. Warunki przyznawania stypendium w ramach ww. projektu są dokładnie i wyczerpująco określone w załączonym do akt Regulaminie.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w ramach projektu powołana przez Rektora Politechniki Poznańskiej trzyosobowa Wydziałowa Komisja Stypendialna odmówiła przyznania stypendium. Zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji, studentka mogła zwrócić się do rektora Politechniki Poznańskiej z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Skorzystała z tej możliwości. We wniosku wyjaśniła, że nieobecność w semestrze IV spowodowana była jej stanem zdrowia, złożyła wniosek o usprawiedliwienie nieobecności.

Wydziałowa Komisja Stypendialna w Opinii do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy - podpisanej przez trzech członków Komisji, skierowanej do Rektora Politechniki Poznańskiej z dnia 20.11.2014 r. podała w pkt 1, że skarżąca miała mniejszą niż 80% frekwencję na wszystkich zajęciach obligatoryjnych w trzech miesiącach IV semestru studiów oraz brak jakiegokolwiek udokumentowania wyjaśnienia swoich nieobecności w trakcie trwania semestru lub w dniu złożenia wniosku o stypendium motywacyjne.

Sąd Wojewódzki wskazał, że § 5 Regulaminu przyznawania stypendium określa obowiązki stypendysty. Zgodnie z nim, warunkiem uzyskania stypendium jest złożenie przez kandydata pisemnego oświadczenia o niepobieraniu stypendium na innym kierunku zamawianym, udokumentowanie uzyskania zaliczenia ze wszystkich przedmiotów objętych programem studiów w poprzednim semestrze w terminie określonym w regulaminie studiów Politechniki Poznańskiej i frekwencja na wszystkich zajęciach obligatoryjnych, w każdym miesiącu nie mniejsza niż 80 %, w udokumentowanych wypadkach losowych – indywidualne rozpatrzenie wniosku o stypendium przez Wydziałową Komisje Stypendialną.

Zarówno w toku postępowania o przyznanie stypendium, jak i przed sądem, skarżąca nie kwestionowała, że nie spełniła wymogu z pkt 3 § 5 Regulaminu. Wnioskowała zaś o usprawiedliwienie nieobecności, przedkładając zaświadczenie lekarza prowadzącego z Poradni Zdrowia Psychicznego.

W ocenie Sądu pierwszej instancji powyższe zaświadczenia nie mogą odnieść oczekiwanego przez skarżąca skutku nie dlatego, że nie usprawiedliwiają jej nieobecności na zajęciach, ale dlatego, że regulamin wymaga, aby student starający się o stypendium z tego określonego programu legitymował się frekwencją na wszystkich zajęciach obligatoryjnych w każdym miesiącu nie mniejsza niż 80%. W ocenie tego Sądu, powyższy przepis jest jasny i pomimo, że może się okazać trudny do spełnienia, to jednak Uczelnia jako dysponent specjalnych środków stypendialnych, w ramach swej autonomii, jest władna taki wymóg zastosować.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, wszystkie zarzuty zawarte w piśmie uzupełniającym skargę o niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego i naruszeniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego są nietrafne. Istotne okoliczności stanu faktycznego, które muszą być ustalone, aby wniosek o stypendium rozpoznać i ocenić w kontekście obowiązującego regulaminu zostały ustalone i nie są kwestionowane przez skarżącą.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie ma potrzeby ustalać, co było przyczyną nieobecności studentki na obligatoryjnych zajęcia, ani też, jaka choroba sprawiła, że studentka nie zdawała sobie sprawy z tej nieobecności i przyczyny, dla której zaniechała usprawiedliwienia nieobecności w trakcie trwania semestru.

Odnośnie zarzutów pełnomocnika skarżącej o niedochowaniu procedury w rozpoznawaniu wniosku, Sąd nie podzielił żadnego z przedstawianych zarzutów.

Sąd Wojewódzki podkreślił, że przedmiotem w zakresie przyznania stypendium nie jest żaden rodzaj stypendium określony w art. 173 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572). Wyjaśnił, że jedyną i to kompleksową podstawą prawną dla rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium jest Regulamin przyznawania stypendium na kierunku zamawianym "Matematyk – absolwent wszechstronny" w ramach programu Operacyjnego kapitał Ludzki. Dokonując oceny legalności w aspekcie zachowania właściwej i transparentnej procedury rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium, Sąd Wojewódzki nie podzielił zarzutów o naruszeniu przepisów K.p.a.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w myśl art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. W ocenie Sądu, zastosowane dwukrotne rozpoznanie wniosku, najpierw przez organ kolegialny, a następnie przez Rektora Politechniki, pouczenia o przysługujących prawach oraz wskazanie w decyzjach podstawy faktycznej i prawnej wydanych decyzji, są wystarczającą podstawą dla uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Sąd wskazał, iż zasada autonomii szkół wyższych wynikająca z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP i art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, nie może być rozumiana jako dowolność postępowania organów uczelni w obszarach jej działań, co zresztą wynika wprost z treści powołanych przepisów. Pogląd, że decyzja organu uczelni w kontekście wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organów administracji publicznej, nie oznacza, że może być ona wydana z obrazą przepisów prawa, w tym przypadku przepisów K.p.a.

Sąd pierwszej instancji uznał, że z taką sytuacją nie mamy do czynienia. Zważywszy na rodzaj przyznawanego stypendium oraz sposób uregulowania jego przyznawania zawarty w Regulaminie, Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z zachowaniem obowiązujących przepisów.

W tej sytuacji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.), oddalił skargę oraz orzekł o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik skarżącej. Wyrok zaskarżył w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 151 P.p.s.a., a to art. 173 i art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez dokonanie błędnej wykładni i uznanie, że przyznane stypendium skarżącej nie stanowi form stypendiów określonych w art. 173 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym;

oraz naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie, miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 141 § 4 i art. 133 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 151 P.p.s.a, polegające na przedstawieniu przez Sąd pierwszej instancji sprzecznych ustaleń, nieodnoszących się do stanu sprawy, stawianych zarzutów oraz stanowisk stron, a także na braku odniesienia się do wszystkich zarzutów postawionych przez skarżącego oraz wskazanych przez pełnomocnika skarżącego w piśmie z dnia 21 lipca 2015 r., sporządzenie uzasadnienia w sposób lakoniczny i nieodnoszący się do podniesionych przez skarżącą zarzutów oraz orzekania na podstawie niekompletnej dokumentacji;

2) art. 141 § 4 i art. 133 § 1 P.p.s.a., polegające na przedstawieniu przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 151 P.p.s.a., mając na uwadze art. 7 i art. 80 K.p.a., w związku z nieuwzględnieniem skargi, wobec błędnego ustalenia Sądu, że zaskarżona decyzja organu drugiej instancji oraz pierwszej instancji wydana została zgodnie z przepisami prawa materialnego wynikających z przepisów regulaminu przyznawania stypendium na kierunku zamawianym "Matematyk- absolwent wszechstronny "w ramach programu Operacyjnego kapitał Ludzki" oraz art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz przepisów K.p.a., podczas gdy okoliczności sprawy przeczą ustaleniom Sądu,

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. z art. 151 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, w sytuacji wydania przez organ drugiej instancji zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa - bez podstawy prawnej,

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c) w zw. z art. z art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 77 i art. 7 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, gdy zarówno organ drugiej instancji oraz pierwszej instancji nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotne znacznie dla jej rozstrzygnięcia,

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c) w zw. z art. z art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, gdy organ drugiej instancji zaniechał dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana

okoliczność została udowodniona,

7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. z art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 7 art. 8, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji wydania przez organ drugiej instancji zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej z art. 7 K.p.a., zasady pogłębiania zaufania z art. 8 K.p.a., zasady przekonywania z art. 11 K.p.a., zasady dwuinstancyjności z art. 15 K.p.a., zasady zbierania w sposób wyczerpujący i rozpatrywania całego materiału dowodowego w sprawie, a także zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 K.p.a. oraz z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. w postaci braków uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji,

8) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 75, art. 80, art. 7 i art. 8 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji błędnego zaakceptowania przez Sąd pierwszej instancji prawidłowości wydania przez organ drugiej instancji decyzji, mimo niewskazania przez organ pierwszej instancji w decyzji członków komisji stypendialnej, którzy powinni być wymienieni z imienia i nazwiska, a w konsekwencji, uznanie przez Sąd I instancji oraz organ drugiej instancji, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z przepisami prawa;

9) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 75 i 80, art. 7 i art. 8 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji nierozpatrzenia przez organ odwoławczy oraz organ pierwszej instancji całego materiału dowodowego, a tym samym nieuwzględnienie interesu społecznego, w szczególności interesu skarżącej,

10) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 75 K.p.a. i 80 K.p.a. art. 7 K.p.a. i art. 8 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji dokonania przez organ odwoławczy i organ pierwszej instancji dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i przyjęcie bezpodstawnie, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej stypendium;

11) art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c) w zw. z art. z art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 77 i art. 7 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji zaniechania zebrania przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i rozpatrzenia sprawy i niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotne znacznie dla jej rozstrzygnięcie;

12) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3, art. 77, art. 80 i art. 11 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, gdy uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zostało oparte o udokumentowane fakty, które mają znaczenie w sprawie oraz nieustosunkowanie się przez organ odwoławczy oraz organ pierwszej instancji do zaprezentowanych przez skarżącą argumentów podniesionych i dowodów przedstawionych w toku postępowania administracyjnego;

13) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 77 § 1, art. 75 i art. 78 § 1 i 2 i 80, art. 7 i art. 8 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji nierozpatrzenia przez organ administracyjny całego materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego oraz dokonania przez organ administracyjny dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i przyjęcie bezpodstawnie, że skarżąca nie spełniła wymogów w zakresie nabycia stypendium;

14) art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c) w zw. z art. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 9, 77 § 1, 80, 104, 107 § 1 i 3 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i mylną oraz niepełną wykładnię stanu faktycznego i prawnego przez organ drugiej instancji oraz pierwszej instancji błędnie uznając, że brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącej stypendium;

15) art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 i art. 81 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji niezapewnienia skarżącej możliwości czynnego udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji oraz organem drugiej instancji, zarówno organ pierwszej instancji oraz organ drugiej instancji zaniechał przed wydaniem decyzji umożliwienia skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

16) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 107, art. 15 i art. 7 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, gdy uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji jest niepełne i ogólnikowe, nie zawierające jakiegokolwiek odniesienia do zgłoszonych przez skarżącą argumentów;

17) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 138 § 2 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, gdy prowadzone postępowanie administracyjne odbyło się w sposób niebudzący zaufania do organów oraz nie ustalono rzeczywistego stanu faktycznego oraz dowolną ocenę zgromadzonego materiału, w tym pominięto zarzuty zgłoszone przez skarżącą i nie odniesiono się do argumentacji skarżącej.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, a także w całości decyzji organu drugiej instancji i w całości decyzji organu pierwszej instancji, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie w całości sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oraz o przyznanie ustanowionemu dla skarżącej pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację zawartą w powyższych zarzutach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Sąd ten, w odróżnieniu od Sądu pierwszej instancji, nie bada całokształtu sprawy z punktu widzenia stanu prawnego, który legł u podstaw zaskarżonego orzeczenia. Bada natomiast zasadność przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zakres kontroli prowadzonej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki powodujące nieważność postępowania sądowoadmini-stracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze. Takie przesłanki w niniejszej sprawie nie występują.

Spośród podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania za zasadny uznać należało podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. poprzez niewskazanie w wydanej w sprawie decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia [...] października 2014 r. członków tejże komisji stypendialnej, którzy powinni być w niej wymienieni z imienia i nazwiska, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji uznanie przez Sąd pierwszej instancji oraz organ drugiej instancji, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z przepisami prawa.

Prawidłowo Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy Regulaminu przyznawania stypendium na kierunku zamawianym "Matematyk - absolwent wszechstronny" w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet IV Szkolnictwo Wyższe, Działanie 4.1 "Wzmocnienie i rozwój potencjału dydaktycznego uczelni oraz zwiększenie liczby absolwentów kierunków o kluczowym znaczeniu dla gospodarki opartej na wiedzy", Poddziałanie 4.1.2 "Zwiększenie liczby absolwentów kierunków o kluczowym znaczeniu dla gospodarki opartej na wiedzy". Program Operacyjny Kapitał Ludzki, to jeden z programów finansowanych z Funduszy Europejskich realizowanych w Polsce. Jest to program, w ramach którego m.in. organizacje pozarządowe, przedsiębiorcy, instytucje rynku pracy jednostki administracji samorządowej i rządowej, mogą realizować projekty przyczyniające się do zwiększania kompetencji osób pracujących i prowadzących działalność gospodarczą, aktywizacji osób bezrobotnych, czy zwiększania poziomu kształcenia.

W ramach Priorytetu IV jest Szkolnictwo Wyższe i nauka, Priorytet IV koncentruje się na podwyższaniu jakości funkcjonowania instytucji szkolnictwa wyższego, zarówno poprzez stworzenie korzystnych warunków systemowo-organizacyjnych dla efektywnego zarządzania szkolnictwem wyższym. Wsparciem w ramach Priorytetu objęte zostało stymulowanie podaży absolwentów kierunków ścisłych poprzez zamawianie kształcenia na kierunkach matematyczno-przyrodniczych. W ramach Priorytetu realizowane jest także działanie wskazane pod numerem 4.1.2 Zwiększanie liczby absolwentów kierunków o kluczowym znaczeniu dla gospodarki, opartej na wiedzy - projekty systemowe. W ramach tego projektu tworzone są programy stypendialne dla studentów kierunków zamawianych. Skarżąca starała się w ramach ww. projektu o stypendium.

Warunki przyznawania stypendium w ramach ww. projektu zostały określone w Regulaminie przyznawania stypendium na kierunku zamawianym "Matematyk- absolwent wszechstronny". Zgodnie z § 2 ust. 3 ww. Regulaminu, stypendia przyznaje Wydziałowa Komisja Stypendialna. Decyzje Wydziałowej Komisji Stypendialnej zapadają w drodze głosowania zwykłą większością głosów. Wydziałowa Komisja Stypendialna, to zgodnie z zwartą w § 1 ww. Regulaminu definicją – trzyosobowa komisja powołana przez Dziekana Wydziału Elektrycznego na okres realizacji Projektu, w skład której wchodzi dwóch przedstawicieli tego wydziału oraz jeden przedstawiciel studentów Wydziału Elektrycznego Politechniki Poznańskiej. Regulamin ten w § 7 ust. 6 stanowi, że w sprawach nieuregulowanych niniejszym Regulaminem zastosowanie mają przepisy wewnętrzne Uczelni oraz przepisy krajowe i unijne. Zastosowanie mają zatem także przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572).

Stosownie do treści art. 207 ust. 1 tej ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. Z przepisów Regulaminu przyznawania stypendium na kierunku zamawianym "Matematyk - absolwent wszechstronny" nie wynika, kto podpisuje decyzję wydaną przez Wydziałową Komisję Stypendialną.

Ustawodawca zdecydował w art. 207 ust. 1 omawianej ustawy o "odpowiednim" stosowaniu przepisów K.p.a., bowiem było to konieczne ze względu na szczególny charakter postępowania przed organami szkoły wyższej wynikający z zasady autonomii szkół wyższych. Zasada ta wynikająca z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP i art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, nie może być - jak to trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - rozumiana jako dowolność postępowania organów uczelni w obszarach jej działań, co wynika wprost z treści powołanych przepisów. Pogląd, że decyzja organu uczelni w kontekście wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organów administracji publicznej, nie oznacza, że może być ona wydana z obrazą przepisów prawa, w tym przypadku przepisów K.p.a.

Zauważyć należy, że w piśmiennictwie i w orzecznictwie przyjmuje się, że odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ma zapewnić minimum procedury, niezbędne do załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej i przyjętych w niej zasad komunikowania o rozstrzygnięciach organów uczelni (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. I SA/Wa 1657/06, lex nr 320565; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 września 2014 r., sygn. III SA/Gd 548/14, lex nr 1534687). W ramach tej "odpowiedniości" nie sposób oczekiwać, aby uczelnia wyższa działała tak, jak organ administracji publicznej, gdyż została powołana do zupełnie innych zadań, których zakres wynika z art. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oznacza, że mogą być one stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować przepisy prawa o szkolnictwie wyższym. Wynika stąd konieczność selektywnego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz niedopuszczalność ich stosowania w takich obszarach i sprawach, które zostały uregulowane w sposób wyczerpujący w ustawie (zob. Elżbieta Ura w: Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz pod red. W. Sanetry i M. Wierzbowskiego, LEX/el (WKP 2013), teza 5 do art. 207 ustawy i wymienione tam orzeczenia sądów).

Biorąc pod uwagę sformułowane wyżej zastrzeżenia dotyczące odpowiedniości stosowania przepisów K.p.a. na podstawie art. 207 § 1 Prawa o szkolnictwie wyższym uznać należy, że w sprawach o przyznanie stypendium, ewentualne odstępstwa od stosowania przepisów K.p.a. dotyczą szczegółowych kwestii związanych z realizacją trybu i zasad ich przyznawania uregulowanych przepisami Prawa o szkolnictwie wyższym.

Podkreślić jednak należy wyraźnie, że organy orzekające w sprawach o przyznanie stypendium nie mogą w sposób dowolny stosować podstawowych przepisów regulujących postępowanie administracyjne, w szczególności tych spośród nich, które zapewniają przejrzystość postępowania w poszczególnych sprawach i zachowanie gwarancji proceduralnych. Odpowiednie stosowanie przepisów K.p.a. nie zwalnia bowiem organu od obowiązku zachowania minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Oznacza to, że postępowanie w sprawie przyznania stypendium winno zachować ogólne podstawowe cechy postępowania administracyjnego i respektować podstawowe jego wymagania, między innymi w odniesieniu do ustawowych elementów decyzji administracyjnej wynikających z art. 107 § 1 K.p.a.

Przepis ten określa strukturę decyzji administracyjnej i jej składniki. Według tego przepisu, decyzja powinna zawierać między innymi oznaczenie organu administracji publicznej, a także podpis osoby upoważnionej do jej wydania, z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego tej osoby. Z treści art. 107 § 1 K.p.a. wynika zatem, że oznaczenie organu przez podanie jego nazwy oraz podpisanie decyzji przez osobę upoważnioną do wydania decyzji nie jest wystarczające. Należy podać także imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do wydania decyzji. Dopiero w ten sposób realizuje się obowiązek dokładnego określenia organu. Wówczas bowiem znana staje się nie tylko nazwa organu, ale także osoba, która działa jako organ, albo działa z upoważnienia osoby wykonującej funkcję organu. Obowiązek prawidłowego określenia organu dotyczy nie tylko organów monokratycznych, ale także organów kolegialnych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, przepis art. 107 § 1 K.p.a. należy odczytywać w ten sposób, że w przypadku wydania decyzji przez organ kolegialny, w treści decyzji organ ten powinien być oznaczony poprzez wyraźne wskazanie wszystkich osób wchodzących w jego skład i biorących udział w wydaniu decyzji.

Podkreślić również trzeba, że z obowiązku identyfikacji personalnej (z imienia i nazwiska) osób wchodzących w skład organu kolegialnego, który wydał decyzję, nie zwalnia okoliczność, że w niektórych przypadkach przepisy ustawy pozwalają na złożenie podpisu tylko przez przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego organu kolegialnego (art. 177 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Nadal bowiem obowiązuje wymóg dokładnego określenia organu (art. 107 § 1 K.p.a.). W związku z tym w decyzji oprócz nazwy organu kolegialnego, powinny być wymienione z imienia i nazwiska wszystkie osoby wchodzące w jego skład, biorące udział w wydaniu decyzji mimo, że np. szczególny przepis ustawy zwolnił te osoby - z wyjątkiem przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego – z obowiązku podpisywania decyzji.

Z przepisów Regulaminu nie wynika, kto winien podpisać wydaną w niniejszej sprawie w pierwszej instancji decyzję. Zgodnie z art. 177 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w brzemieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, decyzje wydane przez komisje stypendialne i odwoławcze komisje stypendialne, o których mowa w art. 175 ust. 4 i art. 176 ust. 3, podpisują przewodniczący tych komisji lub działający z ich upoważnienia wiceprzewodniczący. Zatem w przypadku organów kolegialnych, tylko wymienienie składu osobowego tego organu w treści decyzji czyni zadość wynikającemu z art. 107 § 1 K.p.a. obowiązkowi dokładnego określenia organu.

W badanej sprawie decyzja z dnia [...] października 2014 r., jak wynika z nagłówka, została wydana przez Wydziałową Komisję Stypendialną. Pod decyzją widnieje podpis osoby, co do której nie wiadomo, czy wchodzi w skład owej Komisji i jaką w niej pełni rolę. Analiza treści decyzji, w obszarze jej ustawowych elementów, prowadzi jednak do wniosku, że organ ją wydający nie został prawidłowo oznaczony, bowiem nie zostały w niej wymienione osoby wchodzące w skład Wydziałowej Komisji Stypendialnej biorące udział przy jej wydawaniu. Nie wiadomo więc, czy w pracach Komisji i wydaniu decyzji brała udział wymagana liczba członków organu kolegialnego, ani którzy spośród członków Komisji brali udział w wydaniu decyzji. W aktach sprawy brak jest także zarządzenia Rektora o powołaniu Wydziałowej Komisji Stypendialnej i jej składu osobowego.

Nie sposób zaaprobować takiego stosowania przez organ przepisów postępowania, które nie daje stronie możliwości stwierdzenia w sposób całkowicie niewątpliwy, jaki był skład organu, który wydał decyzję z dnia [...] października 2014 r. Taką pewność daje jedynie wymienienie członków organu w treści decyzji, czego jednak organ nie dopełnił, a powyższe uchybienie procesowe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tej sytuacji decyzja organu kolegialnego, w której nie wymieniono składu osobowego organu, musi być zakwalifikowana jako wydana z istotnym naruszeniem art. 107 § 1 K.p.a., co trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej.

Dodać należy, że przepis art. 107 § 1 K.p.a. ma pełne zastosowanie w postępowaniu w indywidualnej sprawie studenta rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej, jeżeli przepisy regulujące zasady i tryb rozstrzygania danej sprawy nie przewidują w tej kwestii odmiennych rozwiązań.

Skoro zatem powołana wyżej podstawa skargi kasacyjnej okazała się usprawiedliwiona, zaskarżony wyrok należało uchylić, uchylić także zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia [...] października 2014 r., co orzeczono na podstawie art. 188 P.p.s.a w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 K.p.a.

Ne mogły natomiast odnieść zamierzonego skutku pozostałe podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Podnosząc w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania należy nie tylko precyzyjnie wskazać przepis postępowania, który zdaniem skarżącego kasacyjnie został w sprawie naruszony ale także wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie, formułując zarzuty naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie wymogów tych nie spełnił. Wymienienie w ramach podstawy skargi kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zbitki przepisów postępowania, które zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd pierwszej instancji naruszył, bez wskazania w okolicznościach sprawy na czym owo naruszenie polegało i bez wykazania, że naruszenia to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie może odnieść zamierzonego skutku.

Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji wyda decyzję spełniającą wymogi art. 107 § 1 K.p.a.

Wobec zasadności zarzutu naruszenia przepisów postępowania, przedwczesna byłoby odnoszenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. orzekł jak w wyroku.

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika skarżącej ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o powyższym wniosku, gdyż stosownie do przepisów art. 250, art. 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i art. 260 p.p.s.a., orzekanie o przyznaniu ustanowionemu dla strony pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy następuje w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym.