Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 747/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. sprawy ze skargi S. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...] Wojewoda potwierdził nabycie przez M. B. z mocy prawa, z dniem [...] stycznia 1999 r. prawa własności części nieruchomości zajętej pod drogę publiczną położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,0058 ha, obręb 126, zapisanej w księdze wieczystej nr [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia [...] października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

P. z dnia [...] września 2014 r. S. A. wystąpił do Prezydenta M. B. o ustalenie i wypłatę stosownego odszkodowania.

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2014 r. Prezydent M. B. odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz S. A. stwierdzając, że w świetle art. 73 ust. 4 ustawy z dnia [...] października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną roszczenie wygasło, gdyż wniosek złożony został po blisko 9 latach od zakończenia terminu zakreślonego ustawą.

S. A. odwołał się od decyzji Prezydenta M. B. przedstawiając jednocześnie kopię wniosku z dnia [...] lutego 2005 r. i kopię potwierdzenia nadania pisma kierowanego do Urzędu M. B. - Wydziału Budżetu i Finansów.

W wyniku rozpoznania odwołania, Wojewoda decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...] uchylił decyzję Prezydenta M. B. z dnia [...] października 2014 r., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, a postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] wyłączył Prezydenta M. B. od prowadzenia postępowania i wyznaczył Starostę Nakielskiego jako organ właściwy do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., znak: [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 73 ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia [...] października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.) w związku z art. 129 ust. 1 i art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1774) oraz art. 26 § 2 i art. 104 K.p.a. ustalił odszkodowanie od M. B. na rzecz S. A. w wysokości [...] złotych, z tytułu nabycia z mocy prawa na rzecz M. B. nieruchomości zajętej pod drogę publiczną położonej w B. przy ul. [...], stanowiącej działkę oznaczoną w rejestrze gruntów nr [...] o pow. 0,0058 ha, obręb 126, zapisaną poprzednio w księdze wieczystej nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Starosta [...] wskazał, że ze względu na konieczność rozstrzygnięcia, czy wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony w ustawowym terminie, tj. do dnia [...] grudnia 2005 r., w pierwszej kolejności podjął kroki w celu zbadania okoliczności, w jakich miałby on zostać złożony. W tym celu wystąpił do wnioskodawcy o przedłożenie oryginalnego egzemplarza wniosku z dnia [...] lutego 2005 r. i oryginalnego potwierdzenia nadania pisma w urzędzie pocztowym. Wnioskodawca przedstawił przedmiotowe dokumenty w dniu [...] maja 2015 r. w siedzibie organu. Potwierdzenie nadania przesyłki poleconej nr [...] zostało opatrzone pieczęcią urzędową Urzędu Pocztowego B. 10, podpisem przyjmującego i datą [...].02.2015 r. Jako nadawca widnieje: S. A., ul. [...], 85-706 B., a jako adresat: Urząd M. B., Wydział Budżetu i Finansów, ul. Jezuicka 6-14, 85-102 B.. Zarówno format potwierdzenia, jak i wszystkie widniejące na nim wpisy wskazują na jego autentyczność. Z kolei drugi egzemplarz wniosku został potwierdzony za zgodność przez pracownika Starostwa i odpowiadał kopii, która znajdowała się w aktach sprawy.

Jednocześnie Starosta [...] wystąpił z pismami do Urzędu M. B. o ustalenie, czy w miesiącu lutym 2005 r. wpłynęło do Wydziału Księgowości (dawnego Wydziału Budżetu i Finansów) pismo S. A. w sprawie wypłaty odszkodowania za zajęcie nieruchomości, lub czy wpłynęło jakiekolwiek inne pismo od tego nadawcy, niezwiązane z powyższą sprawą.

Ponadto Starosta wystąpił do Urzędu Pocztowego B. 10 o potwierdzenie, czy w dniu [...] lutego 2005 r. została nadana przedmiotowa przesyłka oraz o ustalenie, czy w tej dacie obowiązywała opłata za list polecony w kwocie [...]zł, widniejąca na potwierdzeniu nadania. P. [...] pismem z dnia [...] maja 2015 r. wyjaśniła, iż dokumenty pocztowe z 2005 r. zostały już zutylizowane z uwagi na upłynięcie okresu ich archiwizacji. Jednocześnie wskazano, iż za tego rodzaju przesyłkę obowiązywała opłata w kwocie [...]zł. Z kolei Urząd M. B. - Zespół Prawny pismem z dnia [...] lipca 2015 r. udzielił informacji, iż Wydział Księgowości (dawny Wydział Budżetu i Finansów), Wydział Mienia i Geodezji oraz Zespół Prawny nie ujawniły wpływu w dniu [...] lutego 2005 r. lub w dniach następnych przedmiotowego pisma.

Prezydent M. B. powołując się na pismo Urzędu M. B. - Wydziału Informatyki, przedstawił numery i daty wszystkich pism, które zostały zarejestrowane w systemie informatycznym w 2005 r. na nazwisko S. A.. Wymieniono również tematy pism, z których żadne nie dotyczyło przedmiotowej sprawy.

Starosta [...] wezwał w dniu [...] sierpnia 2015 r. wnioskodawcę w celu przesłuchania na okoliczność ustalenia procedury złożenia wniosku o ustalenia odszkodowania.

Wnioskodawca

. potwierdził, iż wniosek złożył drogą korespondencyjną w placówce polskiego urzędu pocztowego, a przedłożone potwierdzenie nadania dotyczyło wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość,

. wskazał, że nie otrzymał od Prezydenta M. B. żadnej korespondencji w tej sprawie; nie interweniował z tego powodu, ponieważ posiadał kilka nieruchomości, za które przysługiwało mu odszkodowanie; w związku z tym bywał wielokrotnie w obecnym Wydziale Mienia i Geodezji, rozmawiając z pracownikami - z reguły z osobą, którą pamiętał tylko z imienia - pytając, jak wyglądają postępy w prowadzonych postępowaniach; z reguły otrzymywał odpowiedź, iż dopóki nie zostanie wydana decyzja o stwierdzeniu przejścia prawa własności nieruchomości, dopóty nie będą prowadzone postępowania w sprawie odszkodowań; informacja ta była ogólna, dotyczyła kilku wniosków i w związku z tym Wnioskodawca nie dopytywał się odnośnie stanu przedmiotowej sprawy, czekając na decyzje Wojewody;

Według organu wiedzę o możliwości złożenia wniosku wnioskodawca posiadał już w 2003 roku; po pierwsze śledził on przepisy dotyczące obrotu nieruchomościami, a po drugie wówczas otrzymał od firmy E. wniosek o zgodę na zajęcie nieruchomości na cele remontu linii energetycznej i wówczas zorientował się, że w granicach jego nieruchomości zlokalizowany jest publiczny chodnik; na dowód tego przedłożył dokumentację dotyczącą pozwolenia na budowę dla Grupy Energetycznej E. S.A. - Oddział w B. na budowę linii elektroenergetycznych nn 0,4 kV i SN 15 kV na ul. [...] - K. oraz G. na odcinku od bud. nr [...] do 145 i od bud. nr [...] do 144 w B.;

Z uwagi na fakt, iż sprawy dotyczące wydania decyzji o stwierdzeniu przejścia prawa własności nieruchomości nabywanych pod drogi inicjowane są przez Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B., Starosta [...] wystąpił do tej jednostki z zapytaniem, czy złożyła taki wniosek do Wojewody i czy prowadziła jakąkolwiek korespondencję z Panem Antzoulatosem.

W odpowiedzi jednostka ta wskazała, iż złożyła wniosek w dniu [...].06.2011 r., jednak nie prowadziła żadnej korespondencji z zainteresowanym.

Z uwagi na treść przepisu art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiącego, iż organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona - Starosta ocenił, iż zarówno z zeznań wnioskodawcy złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej, jak i z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów potwierdzających te zeznania, wynika, iż wniosek został złożony w ustawowym terminie, tj. w dniu [...] lutego 2005 r. Również P. [...] potwierdziła jedną z okoliczności wskazujących na datę złożenia wniosku, a mianowicie obowiązująca w tym dniu stawkę opłaty za nadanie listu poleconego. Ustalenia Prezydenta M. B. nie wykluczyły wersji przedstawionej przez wnioskodawcę. Wynika z nich, że nie odnaleziono przedmiotowego wniosku w rejestrach prowadzonych przez Urząd Miejski.

W ocenie organu - ani brak możliwości odnalezienia w Urzędzie M. B. wniosku S. A. z dnia [...] lutego 2005 r., ani jego ewentualne nie doręczenie do Urzędu nie obarcza odpowiedzialnością wnioskodawcy i nie wyklucza faktu, że wniosek został złożony w ustawowym terminie, bowiem zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 kpa termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia [...] listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.

Z uwagi na powyższe Starosta [...] powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego celem ustalenia wysokości odszkodowania, które ustalane jest w oparciu o opinię rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Na podstawie operatu sporządzonego w dniu [...] października 2015 r. Starosta [...] ustalił, że wartość rynkowa nieruchomości, której prawo własności odjęto wynosi [...] zł i w związku z faktem, że udział wnioskodawcy w prawie własności wynosił 1/2 części, kwota należnego odszkodowania wyniosła [...] zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydent M. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia [...] października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) poprzez przyjęcie, że wniosek został złożony w ustawowym terminie oraz naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.

Odwołujący się wskazał, że Starosta [...] na podstawie przesłuchania strony uznał, że wniosek został złożony w terminie określonym ustawą. Jako dowód w sprawie przyjął także pocztowy druk nadania przesyłki, jednak zdaniem Prezydenta, dowód nadania przesyłki pocztowej nie stanowi dowodu jej doręczenia. Nie stanowi też dowodu, że nadana przesyłka dotyczyła wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Zgodnie z § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. z 2004 r., Nr 5, poz. 34 ze zm.) obowiązującego w dacie nadania rzekomego wniosku o odszkodowanie, operator świadczył i na podstawie obecnie obowiązujących przepisów nadal świadczy usługę w sposób umożliwiający uzyskanie potwierdzenia odbioru przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego. Potwierdzenie odbioru polega na doręczeniu nadawcy określonego formularza z pokwitowaniem przez adresata odbioru przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego. Potwierdzenie nadania przesyłki nie jest równoznaczne z dowodem jej doręczenia, może jedynie być podstawą do złożenia reklamacji w przypadku utraty przesyłki poleconej.

Skarżący w decyzji Starosty Nakielskiego nie zakwestionował autentyczności potwierdzenia nadania przesyłki, ale stanął na stanowisku, że uznanie iż potwierdzenie to dotyczy wniosku o odszkodowanie, stanowi rażące przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.

Ponadto skarżący zauważył, że zeznania wnioskodawcy są niespójne i nielogiczne, a w związku z tym niewiarygodne, bowiem zgodnie z dowodem nadania przesyłki wniosek o odszkodowanie został przesłany do Wydziału Budżetu i Finansów, a zgodnie z twierdzeniami strony, o jego rozpatrzenie dowiadywał się w Wydziale Mienia i Geodezji. W Wydziale tym bywał wielokrotnie, ale o postępy w sprawach, których miał kilka, dopytywał się nie ustalając szczegółów. Pomimo posiadanej wiedzy o uzależnieniu ustalenia odszkodowania od ostatecznej decyzji Wojewody K. - P., nie złożył do organu stosownego wniosku o uregulowanie stanu nieruchomości zgodnie z art. 73 powołanej wyżej ustawy z dnia [...] października 1998 r. Nie ustalał też, czy taki wniosek został złożony przez zarządcę drogi. Podniósł, że wnioskodawca twierdzi, iż śledził prawo dotyczące nieruchomości, a o zajęciu pod drogę publiczną części swojej nieruchomości wiedział już od 2003 r., ale mimo tego, nie mając żadnego pisma w przedmiotowej sprawie z Urzędu M. w B. lub z K. - P. Urzędu Wojewódzkiego w B., czekał aż do czerwca 2011 r. na złożenie wniosku przez Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B.. Co więcej, po uzyskaniu informacji zawartej w piśmie Urzędu z dnia [...] września 2014 r., znak: [...] o wygasłym roszczeniu oraz możliwości zajęcia stanowiska, również nie skorzystał z przysługującego mu prawa strony.

Prezydent M. B. zarzucił także, że w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją, Starosta [...] nie wziął również pod uwagę treści ksiąg wieczystych i nie rozważył, czy w świetle wyroku z dnia [...] stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/09 Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanego w składzie siedmiu sędziów, S. A. w ogóle był osobą uprawnioną do odszkodowania. W przywołanym wyroku sąd uznał, że uprawnionym do złożenia skutecznego wniosku o odszkodowanie może być także osoba, która po dinu [...] grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji stwierdzającej przejście prawa, zawarła umowę nabycia nieruchomości i została wpisana jako jej właściciel do księgi wieczystej. Żaden przepis prawa nie wyklucza obrotu nieruchomościami, dla których prowadzone były księgi wieczyste i prawo Skarbu Państwa, czy jednostek samorządu terytorialnego nie było ujawnione. Nieruchomości takie stawały się niejednokrotnie przedmiotem obrotu i dopóki nie stwierdzono nieważności czynności prawnej, na podstawie której następowała zmiana właściciela, nie było żadnych podstaw, aby tych nowonabywców pozbawiać prawa wystąpienia z żądaniem ustalenia i wypłaty odszkodowania. W przeciwnym przypadku prowadziłoby to zdaniem Prezydenta do naruszenia instytucji rękojmi wiary ksiąg wieczystych. Instytucja przejęcia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną jest w istocie wywłaszczeniem i nie można pominąć konstytucyjnej zasady, że za odjęcie własności należy się jej właścicielowi słuszne odszkodowanie.

Podkreślono, że to stanowisko znalazło aprobatę w późniejszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Podzielił je także Trybunał Konstytucyjny wskazując w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt K 20/09, że obrót nieruchomościami objętymi art. 73 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 13 października 1998r., dokonywany przez wywłaszczonych, którzy legitymowali się wpisem w księdze wieczystej, nie może prowadzić do sytuacji, w której nabywcy postępujący zgodnie z prawem i w zaufaniu do ksiąg wieczystych zostaliby pozbawieni ochrony prawnej, a ich konstytucyjne prawa stałyby się iluzoryczne.

Zdaniem skarżącego, należy mieć na uwadze przytoczone stanowisko sądów, co w tej sprawie oznacza, że osobami uprawnionymi do otrzymania odszkodowania mogli być właściciele nieruchomości, którzy na mocy czynności prawnych, zawartych po [...] grudnia 1998 r., a przed decyzją Wojewody K. - P., nabyli wszelkie prawa do nieruchomości, w tym przysługujące poprzednim właścicielom roszczenie odszkodowania za część nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Organ orzekający nie ustalił, czy w cenie sprzedawanej nieruchomości S. A. nie otrzymał już ekwiwalentu za działkę zajętą pod drogę.

Wobec powyższego zdaniem skarżącego należało uznać, że zaskarżona decyzja wydana została bez oceny stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, istniejącego po [...] stycznia 1999 r., a przed wydaniem decyzji Wojewody K. - P. z dnia [...] marca 2014 r. oraz bez należytej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przez co naruszone zostały przepisy obowiązującego prawa.

Wojewoda K. – P. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...]

1. uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2016 r., znak: [...] - w całości oraz

2. orzekł w powyższym zakresie, poprzez odmowę ustalenia odszkodowania S. A. za utracone prawo własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną i nabytej z mocy prawa z dniem [...] stycznia 1999 r., na własność przez M. B., położonej w B. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...], o pow. 0,0058 ha, obręb 126, poprzednio zapisanej w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. o numerze B. .

Zdaniem Wojewody w przedmiotowej sprawie występuje brak przedmiotu procedowania, skoro podanie nie wpłynęło do organu. Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej (art. 104 § 1 k.p.a.), a decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (§ 2), to obowiązkiem strony jest skuteczne doręczenie wniosku, tak aby organ wiedział co ma stanowić przedmiot i zakres rozstrzygnięcia, a także ustalić czy podanie zostało wniesione skutecznie i czy organ jest właściwy do jego rozpatrzenia.

Przesądzenie w art. 61 § 3 k.p.a., że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, w przekonaniu organu odwoławczego nie oznacza, iż wszczęcie postępowania w każdym przypadku następuje z mocy prawa i nie można w powyższej kwestii oprzeć się wyłącznie na art. 61 § 1 i 3 k.p.a, a konieczne jest uwzględnienie rozwiązań zawartych w innych przepisach Kodeksu, z których wynika, że nie każde żądanie wywołuje skutek procesowy w postaci wszczęcia postępowania. Organ administracji publicznej ma obowiązek przeprowadzić ocenę żądania jednostki, w szczególności pod kątem spełnienia łącznie dwóch warunków: czy żądanie dotyczy sprawy o charakterze indywidualnym oraz czy dopuszczalne jest rozstrzygnięcie w formie decyzji.

Jak wskazano, uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej (Wyrok NSA z 11.01.2010 r. sygn.. akt I OPS 3/09).

W ocenie Wojewody K. - P. niespójne i nielogiczne są wyjaśnienia strony w zakresie w jakim wnioskodawca złożył wniosek do Wydziału Budżetu i Finansów Urzędu Miejskiego w B., skoro jak zeznał dalej, jego sprawy były prowadzone przez Wydział Mienia i Geodezji Urzędu Miejskiego w B. i przez 9 lat wnioskodawca nie interweniował w sprawie, mimo, że miał inne sprawy w Urzędzie i jest osobą obytą i doświadczoną w załatwianiu spraw urzędowych. Ponadto P. [...] nie jest w stanie stwierdzić, czy takie pismo faktycznie było wysłane za jej pośrednictwem. W urzędzie M. B. również nie ma śladu po przesyłce, której dowód nadania przedstawił wnioskodawca.

Wojewoda podkreślił, że na odwrocie dowodu nadania przesyłki w pkt 3 zawarte jest pouczenie, z którego wynika, że reklamacje można zgłaszać w terminie roku od dnia następującego po dniu nadania przesyłki. Skoro więc wnioskodawca nie wystąpił z reklamacją w określonym terminie, to pozbawił się możliwości dowodzenia swoich twierdzeń w zakresie, w jakim stwierdza, że przesyłką z dnia [...] lutego 2005 r. wystąpił o wypłatę odszkodowania do Urzędu M. B..

Zgodnie z informacją od Prezydenta M. B. z dnia [...] sierpnia 2015 r. do Urzędu M. B. w 2005 r. wpływały inne pisma związane z osobą wnioskodawcy, jednak w żadnym z nich nie zawarto wniosku o wypłatę odszkodowania. Wskazuje na to zdaniem organu odwoławczego nie tylko fizyczna obecność innych pism, ale też rejestr z systemu komputerowego O. , w którym każde pismo otrzymuje swój numer wpływu.

Ponadto wskazano, że potwierdzenie nadania przesyłki nie jest równoznaczne z dowodem jej doręczenia, a stanowi jedynie podstawę do złożenia ewentualnej reklamacji w przypadku utraty przesyłki poleconej, natomiast domniemanie doręczenia przesyłki rejestrowanej, wynikające z dowodu jej nadania, może być przez adresata obalone przez wykazanie, że nie miał możliwości zapoznania się z zawartym w niej oświadczeniem woli (...) Potwierdzenie nadania ma, zgodnie z art. 45 Pr. poczt., moc dokumentu urzędowego. Prawdą jest, że dokument urzędowy, stosownie do art. 244 § 1 k.p.c, stanowi jedynie dowód tego, co w nim urzędowo zaświadczono, a zaświadczenie takie dotyczy przyjęcia przesyłki do nadania, a nie jej doręczenia.

Kwestia, czy list polecony, na który powołuje się wnioskodawca, został doręczony Urzędowi M. B., mogła być w ocenie Wojewody jednoznacznie rozstrzygnięta na podstawie dowodu w postaci pokwitowania odbioru, a wobec niewystąpienia nadawcy o przeprowadzenie przez pocztę postępowania, które mogło taki dowód dostarczyć, dokonane w tej kwestii negatywne ustalenie należy w okolicznościach sprawy uznać za w pełni uzasadnione.

Podkreślono, że wnioskodawca złożył wniosek w dniu [...] września 2014 r. (data wpływu [...] września 2014 r.) i nie wspomniał w nim ani słowem o poprzednim wniosku, który według jego twierdzeń został nadany w placówce pocztowej w 2005 r., aż do chwili uzyskania decyzji odmownej. Budzi to poważne wątpliwości Wojewody K. - P., co do wiarygodności zeznań wnioskodawcy.

W wyniku dokonania oceny tych faktów Wojewoda K. - P. uznał, że wniosek z 2014 r. jest jedynym, który został doręczony organowi zgodnie z 61 § 3 kpa, jednak po upływie terminu (wygaśnięcie roszczenia). W związku z upłynięciem terminu prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu, procedowanie w sprawie było niecelowe. Skoro termin prawa materialnego jest nieprzywracalny, to nie może być także prowadzone postępowanie, w celu zbadania istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie tego rodzaju terminu. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia [...] stycznia 2001 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa, gdyż termin wskazany w art. 73 ust. 4 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest terminem ustawowym, nie może on ulec przedłużeniu ani skróceniu, a wskutek bezczynności uprawnionego w ciągu określonego ustawą terminu następuje wygaśnięcie roszczenia. Termin ten, należący do terminów materialnoprawnych, nie może być przywrócony, bowiem instytucja ta, uregulowana w art. 58-60 k.p.a., może mieć jedynie zastosowanie do terminów procesowych (wyrok , sygn.I OSK 1796/11).

Zwrócono również uwagę, że treść polecenia nadania listu przesyłką w żaden sposób nie wskazuje na treść pisma, które miało być nią nadane, dlatego nie można stwierdzić, czy w tej przesyłce znajdował się wniosek wskazany przez wnioskodawcę.

W skardze do sądu S. A. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz o zasądzenie od Wojewody K. - P. zwrotu kosztów postępowania, zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy z [...].8.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm., zwanej dalej: GospNierU), polegające na niewłaściwym zastosowaniu przepisów dotyczących przejścia gruntu wydzielonego pod drogę publiczną na własność M. B., co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14.6.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej: KPA), w szczególności poprzez stojącą w rażącej sprzeczności do obowiązujących przepisów prawa ocenę materiałów dowodowych zebranych przez Starostę Nakielskiego.

3. naruszenie art. 107 § 3 poprzez arbitralne uzasadnienie decyzji.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że Starosta [...] przeprowadził postępowanie administracyjne w powyższej sprawie opierając się na dowodach materialnych zebranych od stron postępowania, jak również pozyskanych z poszczególnych wydziałów Urzędu Miejskiego takich, jak Zespół Prawny, Wydział Księgowości, Wydział Mienia i Geodezji. Starosta [...] zwracał się również z pytaniami do Urzędu Pocztowego nr [...] w B. w którym została nadana przesyłka polecona. Przesłuchał również strony postępowania.

Informacje uzyskane z P. [...] i ustalenia Prezydenta M. B. zdaniem skarżącego nie wykluczyły jego wersji zdarzeń, natomiast Wojewoda nie podał nawet jednego dowodu na to, że przebieg zdarzeń wyglądał inaczej, niż wykazał to Starosta [...] w swojej decyzji. Zaskarżona decyzja Wojewody K. - P. zawiera tylko przypuszczenia, podejrzenia i spekulacje i nie opiera się na żadnych przesłankach merytorycznych; dlatego w przekonaniu skarżącego jest ona zaprzeczeniem rzetelnego postępowania administracyjnego.

Skarżący podniósł ponadto, że na wydanie, od dnia przejścia na rzecz M. B. przedmiotowego gruntu do dnia wydania ostatecznej decyzji w tej sprawie i sankcjonującej określony stan rzeczy, Wojewoda potrzebował aż 16 lat i gdyby nie opieszałość Wojewody, wszystkie dokumenty byłyby dostępne, gdyż ani P. [...], ani wydziały Urzędu Miejskiego nie dokonałyby utylizacji archiwalnych dokumentów.

Niemożność odnalezienia pisma w ocenie skarżącego nie może obarczać odpowiedzialnością nadawcy wniosku i nie wyklucza faktu, że wniosek został złożony w terminie; zgodnie bowiem z art. 57 § pkt 2 termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy - Prawo P..

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca:

1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi,

2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg.

Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Termin wskazany w art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną wyznaczony do zgłoszenia wniosku o wypłatę odszkodowania jest terminem prawa materialnego, a nie procesowego a więc terminem, w którym mogło nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Jest to termin zawity, który nie podlega przywróceniu.

Uchybienie terminowi zgłoszenia wniosku o odszkodowanie, po upływie okresu trwającego od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. powoduje, że roszczenie o odszkodowanie wygasa.

Ocena zgodności art. 73 ust. 4 z treścią art. 21 ust. 2 Konstytucji RP była przedmiotem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wyrokiem z 20 lipca 2004 r., SK 11/02 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że kwestionowany przepis jest zgodny z Konstytucją RP (OTK ZU-A 2004, nr 7, poz. 66). Zaznaczył ponadto, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 15 września 2009 r., P 33/07 (OTK ZU-A 2009, nr 8, poz. 1123) orzekł o zgodności z Konstytucją art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną w zakresie, w jakim przepis ten określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania go z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w ust. 3 tego artykułu, oceniając, że brak wydania decyzji potwierdzającej wywłaszczenie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w terminie przewidzianym do złożenia wniosku o odszkodowanie (tj. do 31 grudnia 2005 r.) nie stanowi przeszkody w terminowym złożeniu takiego wniosku przez byłych właścicieli.

Głównym celem przeprowadzonego postępowania było jednoznaczne określenie czy wnioskodawca dochował terminu określonego w ustawie na złożenie wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę, pomimo, ze wystąpił z takim wnioskiem [...] września 2014 r.

Odszkodowanie jest wypłacane wyłącznie na wniosek właściciela nieruchomości złożony od [...] stycznia 2001 r. do [...] grudnia 2005 r.

W rozpoznawanej sprawie istniały istotne wątpliwości co do faktu zgłoszenia przez skarżącego w terminie określonym w ustawie wniosku o odszkodowanie. Jak słusznie ocenił organ odwoławczy z materiału znajdującego się w aktach administracyjnych nie można wywieść, że skarżący złożył stosowny wniosek do [...].12.2005 r. tj., że załączona kopia wniosku z [...] lutego 2005 r. faktycznie jest pierwszym przejawem woli w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.

Okolicznością bezsporną jest natomiast, że [...] września 2014 r. skarżący złożył wniosek w przedmiocie odszkodowania a więc oczywiście po upływie terminu określonego w art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną.

W toku postępowania administracyjnego o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną znajdują zastosowanie tryb i zasady zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego

Z przepisów tych wynika, że zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin zostanie zachowany, gdy przed jego upływem nadawca pisma złoży je w miejscu, w którym P. [...] S.A. może zawrzeć umowę o świadczenie usługi pocztowej w postaci zlecenia doręczenia przesyłki listowej, czyli w placówce pocztowej. Nadanie określonej przesyłki w placówce danego operatora do określonego adresata następuje w ramach umowy o świadczenie usług pocztowych, na mocy której operator świadczący tę usługę zobowiązuje się doręczyć przesyłkę jej adresatowi. Nadanie oznacza polecenie doręczenia przesyłki lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym oraz przekazania druku bezadresowego zgodnie z umową o świadczenie usług pocztowych (art. 3 pkt 8 Prawa pocztowego).

Nadanie przesyłki następuje w momencie przyjęcia przesyłki przez operatora celem doręczenia jej adresatowi. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa pocztowego ( także w poprzednim brzmieniu) zawarcie umowy o świadczenie usług pocztowych następuje w szczególności poprzez przyjęcie przesyłki przez operatora do przemieszczenia i doręczenia , a także wrzucenie przesyłki listowej (z wyjątkiem przesyłek rejestrowanych oraz podlegających ustawowemu zwolnieniu od opłat pocztowych) do nadawczej skrzynki operatora.

Analiza wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że przez nadanie w polskiej placówce operatora należy rozumieć wyłącznie sytuację przyjęcia przesyłki do przemieszczenia i doręczenia w placówce operatora , znajdującej się na terytorium [...] w ramach zawartej z tym operatorem umowy o świadczenie usług pocztowych.

Art. 57 § 5 K.p.a. stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora .

Artykuł 57 Kodeksu postępowania administracyjnego reguluje sposób obliczania i warunki zachowania terminu procesowego przez stronę postępowania.

Przypomnieć należy, że terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania. Terminem materialnym jest zaś okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Uchybienie terminu materialnego skutkuje wygaśnięciem praw lub obowiązków o charakterze materialnym, natomiast uchybienie terminowi procesowemu powoduje, że czynność dokonana po jego upływie jest bezskuteczna.

W przypadku wyboru jednej ze wskazanych przez ustawodawcę form doręczenia (złożenia) pisma przyjmuje się, że pismo zostało złożone w terminie, mimo że faktycznie doręczone być może organowi po upływie terminu na dokonanie czynności.

W tych okolicznościach nie tylko data doręczenia, ale nawet samo doręczenie nie zależą od organu. W rozpoznawanej sprawie spornym pozostaje fakt doręczenia.

Jeśli wysłanie wniosku do organu przez stronę zamieszkałą na stałe w [...], jest wyborem strony, to jednocześnie obciąża ją ryzykiem niemożności wykazania wpływu przesyłki do adresata. Strona prawidłowo dbająca o własne interesy powinna dochować wszelkich aktów staranności w celu wykazania zachowania terminu prawa materialnego.

Należy z całą mocą podkreślić, że skoro ustawodawca stanowi o zachowaniu terminu prawa materialnego, to na stronie ciąży obowiązek wykazania zachowania tego terminu. Jedynie wówczas, gdy z przyczyn zawinionych przez organ, powstałyby wątpliwości, co do zachowania terminu, to wówczas dopuszczalne jest usuwanie wątpliwości poprzez domniemania.

Zgodnie z art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

Nie wchodząc w rozwiązania szczególne związane z momentem wszczęcia postępowania, jeśli sprawa jest wszczyna wskutek złożenia wniosku, to zainteresowany zobowiązany jest wykazać, że taki wniosek złożył. W rozpoznawanej sprawie zainteresowany wykazał, że nadał przesyłkę lecz nie wykazał, że ona dotarła do adresata. W przypadkach korzystania z operatora pocztowego nadawcy przysługuje uprawnienie do złożenia reklamacji na poczcie. Dopóki przesyłka nie trafi do organu, nie znajdują zastosowania przepisy, które wskazują jak należy liczyć termin do dokonania czynności ani organ nie ma żadnych instrumentów kontroli losów przemieszczenia przesyłki oraz obowiązków związanych z ustaleniem czy dochowano termin na dokonanie czynności. To strona wywodzi skutki prawne w związku ze złożeniem wniosku i to na niej spoczywa obowiązek wykazania, że wniosek dotarł do adresata. Jeśli wnioskodawca nie sprawdził, będąc stroną umowy z operatorem pocztowym czy ten należycie wykonał umowę nie można przerzucać na podmiot trzeci (organ) skutków niewykonania czy nienależytego wykonania umowy o świadczenie usług pocztowych.

Z tego względu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, uznając, że organ dokonał właściwych ustaleń i prawidłowej oceny zaistniałego stanu faktycznego przyjmując, że skarżący nie wykazał, że dochował terminu do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania.