Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 191/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 czerwca 2010 r., nr [...], wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku, orzekł o zwrocie przez S. G. należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych w kwocie 10.622,49 zł, wypłaconych osobom uprawnionym: M. G. i M. G.

W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej organ przywołał, stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia, przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stwierdził, że na podstawie wniosku i dołączonej dokumentacji (m.in. wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia [...] oraz aktów urodzenia M. i M. G.) w dniu 14 października 2008 r. wydano decyzję nr [...] przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym: M. G. w kwocie 400 zł miesięcznie na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. i M. G. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. Zatem we wskazanym okresie wypłacono łącznie świadczenia w kwocie 10.800 zł. Dalej organ podał, że w dniu 9 czerwca 2009 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] przesłał na konto OPS kwotę 184,51 zł (w tym odsetki ustawowe 7 zł), stąd kwota, która pomniejsza zadłużenie to 177,51 zł, w rezultacie kwota zadłużenia wyniosła 10.622,49 zł (10.88,00 zł - 177,51 zł = 10.622,49 zł). Odnosząc się do wyjaśnień strony, zawartych w piśmie z 5 czerwca 2010 r., organ wskazał, że z materiału dokumentacyjnego sprawy wynikało, że S. G. jest ojcem M. G. i M. G. (kopie aktów urodzenia dzieci), zaś Sąd Okręgowy w Katowicach w wyroku z dnia [...] (sygn. akt [...]) zasądził od strony alimenty na rzecz M. G. w kwocie 500 zł miesięcznie i M. G. w kwocie 400 zł miesięcznie. Organ podkreślił, że strona nie przedłożyła żadnych dokumentów, które potwierdzałyby twierdzenia o braku podstaw do alimentacji dzieci.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji S. G. wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Zarzucił nietrafność rozstrzygnięcia o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych A. G. na jej dzieci M. G. i M. G. Podniósł, że alimentacja na rzecz pełnoletniej M. jest prawnym nieporozumieniem, bo ukończyła ona dzienną Wyższą Szkołę [...], mieszka samodzielnie i dodatkowo podjęła naukę na innym kierunku. Wskazał, że nie otrzymał do wiadomości odpisu decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego i organ pominął go w tym postępowaniu. Stwierdził, że "adopcja M. G. zapadła w wyniku oszustwa, wniosek o rozwiązanie adopcji był rozpatrywany przez Sąd Okręgowy w Opolu, a Sąd Apelacyjny we Wrocławiu i Sąd Najwyższy podtrzymał wyrok, gdyż zdaniem sędziów, dziecko nie oszukiwało i nie popełniło fałszerstwa". W odniesieniu do M. G. odwołujący twierdził, że nie jest jej ojcem, podniósł, że toczyło się postępowanie o zaprzeczenie ojcostwa.

Organ I instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania w trybie art. 132 K.p.a. i przekazując je wraz z aktami sprawy do organu odwoławczego dodatkowo wyjaśnił, że S. G. został poinformowany o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla M. G. i M. G., a ponadto MOPS w [...] przesłał informacje mające wpływ na egzekucję świadczeń alimentacyjnych (w tym wywiad alimentacyjny i oświadczenia majątkowe dłużnika), co również świadczy, że dłużnik wiedział o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 stycznia 2011 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny zbieżnie z ustaleniami pierwszoinstancyjnymi, po czym zważył, że zgodnie z treścią, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, art. 27 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Należności podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy uwzględnieniu przepisów przedmiotowej ustawy. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w każdym przypadku, gdy zakończy się okres świadczeniowy, to jest okres, na jaki ustala się prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czyli od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 ust. 8 ustawy), lub gdy organ właściwy wierzyciela uchyli własną decyzję w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, powstaje ustawowy obowiązek organu wydania decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie Kolegium, przywołując art. 28 przedmiotowej ustawy, przedstawiło kolejność zaspokajania należności z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, analizując dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych stwierdziło, że S. G. jest dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 3 przedmiotowej ustawy, albowiem został zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz córek M. G. w kwocie 500 zł miesięcznie i na rzecz M. G. w kwocie 400 zł miesięcznie, począwszy od prawomocności wyroku (wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z [...]). Wobec niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego przez dłużnika, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] prowadził egzekucję świadczeń alimentacyjnych należnych M. G. i M. G. Sądowa egzekucja okazała się bezskuteczna, co potwierdziło zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych z dnia 21 sierpnia 2008 r. Podkreślono, powołując się na odpisy skrócone aktów urodzenia dzieci oraz wyrok zasądzający alimenty na rzecz małoletnich wówczas córek, iż poza sporem jest ojcostwo odwołującego się w stosunku do M. G. i M. G. SKO zauważyło, że w toku postępowania oraz w odwołaniu strona podważała fakt swojego ojcostwa, jednakże twierdzenia te nie zostały potwierdzone żadnymi dowodami. Odwołujący wskazał wprawdzie, że toczyły się postępowania o zaprzeczenie ojcostwa i rozwiązanie adopcji, ale nie przedłożył żadnych wyroków, które dowodziłyby, że nastąpiła zmiana dotychczasowego stanu faktycznego, stwierdzonego w aktach urodzenia dzieci. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że M. G. i M. G. jako osoby uprawnione w rozumieniu art. 2 pkt 11 przedmiotowej ustawy, na mocy decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku z dnia [...], nabyły prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. Kolegium podało, że kwoty świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostały wypłacone we wskazanym wyżej okresie w wysokości 10.800 zł, świadczenie dla M. G. w kwocie 500 zł miesięcznie, a dla M. G. w kwocie 400 zł miesięcznie (czyli 12 x 500 zł = 6.000 zł i 12 x 400 zł = 4.800 zł, co daje łącznie: 6.000 zł + 4.800 zł = 10.800 zł). Jednocześnie organ II instancji nadmienił, iż z akt sprawy wynikało, że Komornik przy Sądzie Rejonowym w [...] przekazał w dniu 15 czerwca 2009 r. na konto Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku kwotę uzyskaną z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego celem zaspokojenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wypłaconych osobom uprawnionym w wysokości 184,51 zł (w tym odsetki ustawowe w kwocie 7 zł), stąd kwota, która pomniejsza zadłużenie wynosiła 177,51 zł.

Kolegium podkreśliło, że odwołujący się nie kwestionował kwoty, którą został zobowiązany zwrócić, a jedynie fakt zasadności płacenia alimentów na M. G. i M. G., które to okoliczności w świetle dowodów znajdujących się w aktach sprawy należało uznać za niesporne. Zaakcentowało, że strona nie dysponowała żadnymi dokumentami, które potwierdzałyby jego twierdzenia, co do braku istnienia podstaw do płacenia alimentów na rzecz wskazanych wyżej dzieci.

Odnosząc się do zarzutu nieotrzymania przez odwołującego odpisu decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego i pominięciu go w tym postępowaniu, Kolegium stwierdziło, że jest on niezasadny. Zdaniem organu odwoławczego, stronami postępowania w sprawie ustalenia prawa do tych świadczeń były M. i M. G. i dla nich właściwy organ przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego, albowiem tylko one miały interes prawny w uzyskaniu prawa do tego świadczenia w rozumieniu art. 28 K.p.a. i tylko one spełniały warunki ustawowe pozwalające na uznanie za osoby uprawnione. Kolegium przyjęło, że normy prawa materialnego nie uzasadniają istnienia interesu prawnego S. G. jako strony postępowania w sprawie o przyznanie świadczenia.

W skardze do Sądu S. G. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 stycznia 2011 r., nr [...], oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości, w tym aktu ustalającego świadczenie – jako wydanego bez wiedzy i udziału skarżącego. Zażądał skierowania sprawy do ponownego rozpoznania i nakazania organom wykonanie ponownych czynności z udziałem strony, która wykazała swój dostateczny i słuszny interes prawny, jak i obciążenie organu II instancji kosztami postępowania skargowego oraz o zawieszenie postępowania wykonawczego uruchomionego przez organ pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych, art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez pominięcie jego osoby w uruchomionym postępowaniu, zainicjowanym przez nieuprawnioną osobę do uzyskania świadczeń alimentacyjnych. Wywodził, że organy nie dopełniły obowiązku przeprowadzenia oceny merytorycznej przesłanek ujemnych w procesie przyznania świadczenia oraz uchyliły się od zbadania "majątkowych znamion zewnętrznych osób uprawnionych, w szczególności sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej M. G. (absolwentki szkoły wyższej [...]), tj. wielkości osiąganych przychodów przez tą osobę w ramach praktyk zagranicznych i utrzymującej się na własnym rozrachunku oraz studiującej systemem komercyjnym w kolejnej szkole za własne środki finansowe". W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił w obszerny sposób swoją sytuację osobistą i podkreślał, że nie czuje się osobą zobowiązaną do alimentacji na rzecz M. i M. G., zwracał uwagę na konflikt istniejący między nimi a matką dzieci oraz podkreślał, że nie może zaakceptować rozstrzygnięć sądów, rozpoznających jego sprawy rodzinne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Ponownie argumentował, że w prowadzonym postępowaniu organy zobowiązane były jedynie orzec o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, zatem przedmiotem postępowania nie było ustalenie osoby zobowiązanej do łożenia alimentów, gdyż okoliczność ta została orzeczona prawomocnym wyrokiem Sądu. Stąd też organ uznał za bez znaczenia dla sprawy, podnoszone zarzuty kwestionujące fakt ojcostwa skarżącego. Kolegium podkreśliło, że organ badający sprawę w oparciu o art. 27 ust. 2 ustawy ma wyłącznie obowiązek ustalić czy istnieje w obrocie prawnym decyzja ostateczna przyznająca prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Istnienie takiego rozstrzygnięcia jest w automatyczny sposób powiązane z obowiązkiem wydania decyzji orzekającej zwrot należności w trybie regresu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie ocenia działalność organu orzekającego.

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ustawa P.p.s.a.) decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku zaś nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 ustawy P.p.s.a.).

Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.)

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Poczynione przez organ zarówno I, jak i II instancji ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez te organy ocena materiału w świetle zastosowanych przepisów powołanej ustawy nie budzi zastrzeżeń.

Przedmiotem oceny dokonanej przez Sąd była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji – którą zobowiązano skarżącego do zwrotu należności wypłaconych osobom uprawnionym na podstawie ustawy z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz odsetek od zadłużenia naliczonych od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 27 ust. 2 ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami. Ustęp 1a przywołanego przepisu stanowi, iż odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty.

Z kolei art. 27 ust. 2 ustawy przewiduje, że organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Z wyżej wymienionych przepisów wynika zatem ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń, w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Analiza powyższych przepisów pozwala nadto na stwierdzenie, że decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego, wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej do świadczeń. Stanowisko takie zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 21 października 2010 r. w sprawie sygn. akt II SA/Po 491/10 (LEX nr 754443) i skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni pogląd taki aprobuje.

Materiał dokumentacyjny niniejszej sprawy potwierdza, że decyzją z 14 października 2008 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza Prudnika przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych, przyznano A. G. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia – M. G., w kwocie 400 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. oraz świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, w wieku od 18 lat do 25 roku życia, M. G., w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że dochód w rodzinie wnioskodawczyni nie przekraczał kwoty 725 zł miesięcznie na osobę w rodzinie, w związku z czym spełnione zostały warunki określone w ustawie i rozporządzeniu wykonawczym. Z zestawienia sporządzonego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Prudniku, na podstawie księgowości analitycznej, za okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. wynikało, w jakiej dacie i w jakiej wysokości zostały wypłacone świadczenia przyznane decyzją z 14 października 2008 r.

W ocenie Sądu, trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało S. G. za dłużnika alimentacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy. W rozumieniu ww. przepisu za dłużnika alimentacyjnego uważa się bowiem osobę zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Natomiast z bezskutecznością egzekucji mamy do czynienia wówczas, gdy w jej wyniku, w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych – art. 2 pkt 2 ustawy.

Zauważyć należy, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z [...]. skarżący został zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz córek M. G. i M. G. Nie budzi wątpliwości, że z obowiązku tego skarżący się nie wywiązał, skoro Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] prowadził egzekucję świadczeń alimentacyjnych należnych M. G. i M. G. (zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji z 21 sierpnia 2008 r.). Z akt sprawy wynikało, że skarżący jest ojcem M. i M. G., co potwierdzają odpisy skrócone aktów urodzenia dzieci i powołany wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach, zasądzający alimenty na rzecz małoletnich wówczas córek. W związku z powyższym M. G. i M. G., jako osoby uprawnione w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy, na mocy decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku z 14 października 2008 r., nabyły prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z lektury akt administracyjnych wynika również, w jakiej kwocie wypłacono świadczenia we wskazanym wyżej okresie. Powyższe oznacza, że skarżącego należało zobowiązać do zwrotu należności wypłaconych przez organ z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych M. i M. G. we wskazanym okresie rozliczeniowym.

Sąd zgadza się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że w sprawie o ustalenie prawa do świadczeń alimentacyjnych stronami postępowania administracyjnego były jedynie M. G. i M. G., albowiem tylko one miały interes prawny w uzyskaniu prawa do tego świadczenia w rozumieniu art. 28 K.p.a. i tylko one spełniały warunki ustawowe uprawniające do uznania za osoby uprawnione po myśli art. 12 ust. 2 oraz art. 15 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stąd zarzut skargi o naruszeniu art. 28 K.p.a., poprzez nieuczestniczenie w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego należało uznać za niezasadny. Nie można bowiem wskazać przepisu prawa, który przyznawałby skarżącemu interes prawny w sprawie o ustalenie prawa do przedmiotowych świadczeń. Przepisu takiego nie zawiera ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stroną w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest jedynie osoba uprawniona do alimentów orzeczonych wyrokiem sądu powszechnego lub ustalonych ugodą zawartą przed takim sądem. Natomiast po stronie zobowiązanej do alimentów nie powstają nowe obowiązki, a wobec tego decyzja ustalająca prawo do przedmiotowych świadczeń nie wpływa na sytuację zobowiązanego do alimentów. Świadczenie przyznane na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów mają charakter świadczenia substytucyjnego, wypłacanego w zastępstwie obowiązanego do alimentów. W konsekwencji, po stronie skarżącego nie istnieje interes prawny lub obowiązek w rozumieniu art. 28 K.p.a., co najwyżej może mieć on jedynie interes faktyczny w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji odnoszących się do prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W kontekście dalszych zarzutów skargi powtórzyć przyjdzie, że decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest decyzją związaną oraz jest wydawana w postępowaniu o niezwykle zredukowanym postępowaniu wyjaśniającym. Organ badający sprawę w oparciu o art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy ma obowiązek wyłącznie ustalić, czy z mocy art. 25 tej ustawy w zw. z art. 110 K.p.a. został już związany ostateczną decyzją o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego wierzycielowi, na rzecz którego dłużnik nie wykonał obowiązku alimentacji. Funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej przyznającej prawo do świadczenia jest w automatyczny sposób powiązane z nakazem wydania decyzji orzekającej zwrot należności w trybie regresu. Na etapie wydawania decyzji z art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy, organ nie może badać samej zasadności przyznawania prawa na oznaczony okres świadczeniowy. Rzeczywistym aktem przesądzającym o obowiązku zwrotu przez dłużnika należności wypłaconej uprzednio wierzycielowi pozostaje decyzja ustalająca wierzycielowi prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Jacek Ignaczewski i inni – Alimenty - Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009).

Jak wywiedziono wyżej, w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej organy obu instancji uczyniły zadość tak określonym przez omawiane przepisy obowiązkom, odwołując się do wymienionej decyzji Kierownika Świadczeń Rodzinnych OPS w Prudniku z 14 października 2010 r.

Zasady, na jakich Państwo udziela ustawowego wsparcia osobom, które pomimo zasądzenia im alimentów nie są w stanie podołać własnej trudnej sytuacji życiowej zostały zawarte w preambule do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jednak obowiązkiem organów władzy publicznej nie jest wyręczanie członków rodziny z ich cywilnych obowiązków względem krewnych, małżonka, powinowatych. W pierwszej kolejności to sami członkowie rodziny, obciążeni ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym, mają czynić wszelkie najdalej posunięte

i wymagające rozsądnej ludzkiej zaradności zabiegi dla dostarczenia uprawnionym potrzebnych środków utrzymania (art. 128 oraz 135 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – Dz.U. 1964 r. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Żaden akt organ władzy publicznej nie jest w stanie uchylić obowiązku alimentacyjnego albo zwolnić z tego obowiązku lub trwale zastąpić osobę trwale zobowiązaną do alimentowania (S. Nitecki, Zaliczka alimentacyjna – wybrane zagadnienia, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2008, Nr 4, str. 19).

Logiczną konsekwencją tak określonego obowiązku jest konstrukcja art. 27 ustawy o pomocy, nakładająca na osobę zobowiązaną do alimentacji obowiązek zwrotu świadczeń wypłaconych uprawnionemu z zasobów funduszu alimentacyjnego.

Reasumując, stwierdzić trzeba, że nie zaistniały podstawy uzasadniające uwzględnienie skargi. Podniesione przez skarżącego zarzuty wobec postępowania przed Sądem Okręgowym zakończonym wymienionym wyżej orzeczeniem są bezprzedmiotowe. Kontroli sądu administracyjnego, jak powiedziano wyżej, podlega poprzedzające wydanie decyzji postępowanie administracyjne oraz legalność decyzji to jest jej zgodność z obowiązującym prawem. Sądy administracyjne nie sprawują natomiast kontroli postępowania przed sądami powszechnymi. W rozpoznawanej sprawie, zatem, istotne znaczenie ma wyłącznie fakt wydania przez sąd prawomocnego orzeczenia w kwestii alimentacyjnej.

Bezpodstawny okazał się zarzut skarżącego niezgodnego z prawem egzekwowania orzeczeń sądowych. Zgodnie z jednoznaczną treścią art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy - dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie do art. 27 ust. 2 tej ustawy - organ właściwego wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego, decyzję alimentacyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnień z funduszu alimentacyjnego. Przypomnieć wypada, że wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z [...] zostały zasądzone alimenty od skarżącego na rzecz jego córek. Zasądzone świadczenie zostało wypłacone uprawnionym z funduszu alimentacyjnego.

Kierując się powyższymi rozważaniami Sąd uznał, że organy orzekające w rozpoznawanej sprawie prawidłowo ustaliły, iż skarżący był zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz córek, zaś egzekucja zasądzonego świadczenia - jak to wynika z zaświadczenia komornika znajdującego się w aktach administracyjnych - była bezskuteczna. Tak zatem decyzja nakładająca na skarżącego na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 cyt. ustawy obowiązek zwrotu wierzycielowi tj. funduszowi alimentacyjnemu ustalonej kwoty jest zgodna z prawem.

W takim stanie rzeczy, Sąd z powołaniem się na przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - P.p.s.a.