Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2729/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 pkt. 1 lit. c, art. 11 ust. 1, art. 22
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 12 ust. 1, art. 24 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.
article: art. 8 ust. 6 pkt 1, art. 13 pkt 4, art. 6 ust. 1 pkt. 5, art. 8 ust. 6 pkt 4, art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 69 ust. 1, art. 82 ust. 1, art. 109
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) nr [...] z dnia [...] października 2012 r., wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt. 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.; dalej: "K.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego pisemnie przez p. L. D. od decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ stwierdzającej, że p. L. D. w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] stycznia 1999 r. nie podlegał oraz w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 2008 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ.

W uzasadnieniu przypomniano, że pismem z dnia [...] maja 2012 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Oddział w [...] zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o wydanie decyzji, dotyczącej polegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez p. L. D. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 2008 r.

Rozpatrując ww. wniosek dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. ustalił, że p. L. D. w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] stycznia 1999 r. nie podlegał oraz w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 2008 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Decyzja zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru została doręczona adresatowi w dniu [...] czerwca 2012 r.

Od ww. decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ p. L. D. wniósł w dniu [...] czerwca 2012 r. odwołanie. Odwołanie spełnia wymogi formalne. Wniesione zostało z zachowaniem obowiązującego trybu w terminie.

Rozpatrując odwołanie Prezes NFZ zauważył co następuje:

W okresie objętym decyzją pierwszej instancji zastosowanie mają przepisy trzech kolejnych ustaw, tj. art. 8 pkt. 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym", art. 9 ust. 1 pkt. 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ" oraz art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c) i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, które w związku z art. 8 ust. 6 pkt. 1 i art. 13 pkt. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), zwaną dalej: "ustawą o systemie ubezpieczeń", obejmowały obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności.

We wskazanym okresie obowiązywały również kolejno trzy ustawy określające zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terenie Polski, zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn zm.) obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000 r., zwanej dalej: "ustawą o działalności", w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) zwanej dalej: "ustawą prawo działalności" i w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o swobodzie działalności", zgodnie z którymi dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg ustawy o działalności po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).

Przy określeniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie wykonywania" działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie należy przyznać powyżej wymienionym aktom normatywnym.

Według decyzji ZUS z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] p. L. D. w okresie, w którym prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlegał ubezpieczeniom społecznym, tj. od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 2008 r., ponieważ od dnia [...] lutego 1977 r. jest uprawniony do emerytury policyjnej, natomiast od dnia 31 października 2002 r. do policyjnej renty inwalidzkiej.

[...] Oddział Wojewódzki NFZ pismami z dnia [...] maja 2012 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia ubezpieczenia zdrowotnego wobec p. L. D. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz wskazał siedmiodniowy termin na zgłoszenie uwag, wniosków oraz wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów. Strony postępowania zostały wezwane do udziału w ustalaniu stanu faktycznego sprawy. Zawiadomienia zostały doręczone w sposób prawidłowy.

Ubezpieczony w piśmie z dnia [...] maja 2012 r. wskazał, że prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia [...] stycznia 1999 r. do [...] czerwca 2008 r. pod nazwą "[...]". Pan L. D. podniósł, że pobiera rentę z resortu MSW, a do uregulowania zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne został wezwany w roku 2008, wskutek czego zaniechał dalszego prowadzenia przedmiotowej działalności. Strona wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego.

Z pisma ubezpieczonego z dnia [...] maja 2012r. wynika, że p. L. D. przez cały okres wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej, tj. od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 2008 r. prowadził podatkowe księgi przychodów i rozchodów, w których za lata 1999-2008 wykazany został przychód. Zakończenie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nastąpiło w dniu [...] czerwca 2008 r., z uwagi na zły stan zdrowia strony.

Pismem z dnia [...] maja 2012 r. Burmistrz Miasta [...] wskazał, że p. L. D. w okresie od dnia [...] grudnia 1992 r. do dnia [...] listopada 2011 r. figurował w rejestrach działalności gospodarczej pod nr: [...].

Ubezpieczony w piśmie z dnia [...] maja 2012 r. odniósł się w sposób krytyczny do braku przekazania mu informacji o obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zarówno przez NFZ, jak również przez ZUS.

Odnosząc się do zarzutu ubezpieczonego organ podkreślił, że osoba mająca zamiar podjąć się prowadzenia działalności gospodarczej, która podejmuje w tym celu czynności takie jak zarejestrowanie działalności, powinna zapoznać się z obowiązującymi w tej kwestii przepisami prawnymi, w tym dotyczącymi obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą zobligowany jest do wykonywania nałożonych na niego przepisami prawa obowiązków. Powoływanie się przez przedsiębiorcę, traktowanego w systemie prawnym jako profesjonalistę, na nieznajomość przepisów prawnych nie usprawiedliwia negatywnych prawnie konsekwencji wynikających z tego faktu.

Zgodnie z art. 22 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, jeżeli ubezpieczony uzyskiwał przychody z więcej niż jednego źródła, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana powinna być od wszystkich przychodów. Na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ jeżeli spełnione były przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1, z więcej niż jednego tytułu składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana powinna być z każdego z tych tytułów odrębnie. Na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana z każdego z tych tytułów odrębnie. Na podstawie art. 6 ust. 1 pkt. 5, art. 8 ust. 6 pkt. 4 oraz art. 12 ust. 1 ustawy o systemie obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Wobec powyższego w przypadku zbiegu prowadzenia działalności pozarolniczej z jednoczesnym uprawnieniem ubezpieczonego do pobierania renty lub emerytury obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego obejmuje oba tytuły.

Wyjaśnić należy w tym miejscu, że ubezpieczenie społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe), które reguluje ustawa o systemie, nie jest tożsame z ubezpieczeniem zdrowotnym regulowanym kolejno w ustawie o ubezpieczeniu zdrowotnym, ustawie o ubezpieczeniu w NFZ, ustawie o świadczeniach.

Ubezpieczony w odwołaniu z dnia [...] czerwca 2012 r. wskazuje, że prowadził działalność do dnia [...] czerwca 2008 r. Strona kwestionuje prowadzenie działalności w późniejszym okresie, który nie obejmuje przedmiotowego postępowania.

Odnosząc się do wskazanej przez stronę okoliczności niskiej rentowności prowadzonej działalności wskazać należy na następujące regulacje.

Zgodnie z dyspozycją art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia, od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c, w przypadku gdy osoba ta:

1) uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50 % kwoty najniższej emerytury lub

2) opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Według art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana od dodatkowych przychodów z działalności pozarolniczej przez osoby, których świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia, w przypadku gdy osoby te:

1) uzyskują dodatkowe przychody z tej działalności w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub

2) opłacają podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana od dodatkowych przychodów z działalności pozarolniczej przez osoby, których świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty najniższego wynagrodzenia, w przypadku gdy osoby te:

1) uzyskują dodatkowe przychody z tej działalności w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury,

2) opłacają podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

NFZ zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach rozpatruje indywidualne sprawy, dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, nie zajmuje się jednak wymierzaniem, pobieraniem i egzekucją składek na ubezpieczenie zdrowotne. Sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2006 r., VII SA/Wa 1656/06: "Czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a zupełnie czym innym jest kwestia obowiązku płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Okresy prowadzenia działalności gospodarczej, podlegania obowiązkowi ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz ubezpieczenia z tego tytułu nie są tożsame znaczeniowo. Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest instytucją władną do orzekania o obowiązku odprowadzania składek na jakiekolwiek ubezpieczenie, ani też do pobierania tych składek. Składki takie pobierane i odprowadzane są na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i tylko ten organ może orzekać o obowiązku ich odprowadzania. Ten też tylko organ może je pobierać.".

Prezes NFZ ocenił prawidłowość decyzji wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu oraz pod kątem przepisów prawa materialnego i prawa procesowego.

W świetle powyższego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając w oparciu o obowiązujące w przedmiotowej sprawie przepisy prawne nie znalazł podstaw do wydania innej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ubezpieczony, wnosząc o:

1) uchylenie tejże decyzji i umorzenie przedmiotowego postępowania, ze względu na dostateczne wyjaśnienie przez skarżącego, motywów i braku jakiejkolwiek winy z jego strony,

2) zweryfikowanie załączonych kserokopii zeznań podatkowych za lata od 1999 do roku 2006, w których widnieją kwoty składek opłacanych przez ubezpieczonego na ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie z przepisami o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym,

3) bezwarunkowe zażądanie z Urzędu Skarbowego w [...] kserokopii bądź odpisów druków, czyli tak zwanych PIT-ów z zeznań podatkowych i wskazanych w nim kwot z osiągniętych przez skarżącego dochodów finansowych za lata 2007 i 2008, gdyż skarżący ma z tym trudności, w których widnieją także wpłacane przez ubezpieczonego kwoty składek na ubezpieczenie zdrowotne, o których wyżej mowa,

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że dokumentacja tak zwanych PIT-ów dokładnie wskazuje wysokość kwot jako składek na powszechne ubezpieczenie zdrowotne wpłacanych przez niego w okresie tej działalności.

PIT-33 za rok 1999 str. 7 wskazuje kwotę 751,89 zł wpłaconą przez skarżącego na to ubezpieczenie.

PIT-36 za rok 2000 str.8 wskazuje kwotę 797,37 zł wpłaconą przez skarżącego na to ubezpieczenie.

PIT-36 za rok 2001 str. 10 wskazuje kwotę 1.013,37 zł na wyżej wymienione ubezpieczenie zdrowotne.

PIT-36 za rok 2002 str.12 wskazuje kwotę 836,14 zł na w/w ubezpieczenie.

PIT-36 za rok 2003 str. 12 wskazuje kwotę 1.498,27 zł na w/w ubezpieczenie.

PIT-36 za rok 2004 str.10 wskazuje kwotę 1,288,46 zł. na w/w ubezpieczenie,

PIT-36 za rok 2005 str.8 wskazuje kwotę 1.292,28 zł na w/w ubezpieczenie,

PIT-36 za rok 2006 str. 6 wskazuje kwotę 1.358,98 zł na w/w ubezpieczenie PIT-u za 2007 rok brak, lecz podatkowa księga przychodów wskazuje kwotę na ubezpieczenie zdrowotne – 1.372, zaś przychód = 3.660 zł.

Za rok 2008 przychód wyniósł 1.315 zł, zaś brak danych o wysokości wpłaconych przez skarżącego składek na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżący wie tylko, że je płacił. Mógłby to wyjaśnić dokładnie Urząd Skarbowy w [...], ponieważ zapewne jest w posiadaniu archiwalnym ostatniego PIT-u jakim się skarżący rozliczył z tego przychodu.

Skarżący na razie nie dołącza ksiąg podatkowych, ponieważ ważą one około 2 kg. Jeżeli natomiast Sąd ich zażąda, skarżący nadeśle je w niezwłocznym terminie.

Przedkładając powyższe, skarżący uważa, że dostatecznie wyjaśnił na czym polega spór pomiędzy nim a NFZ.

Skarżący wyjaśnił nadto, że w roku podatkowym 2001 nie pracował, czyli nie prowadził działalności gospodarczej ze względu na b. zły stan zdrowia.

Skarżący stwierdził również, że nie wiedział nawet, jak nazwać składki żądane przez NFZ, a działalność gospodarczą zakończył nie powodu składek, lecz pogarszającego się stanu zdrowia (obecnie ma 77 lat).

Skarżący przypuszcza, że Urząd Skarbowy w [...] nie przekazywał płaconych przez niego składek do ZUS.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi, powtarzając w zasadzie argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] października 2012 r., którą po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] czerwca 2012 r. stwierdzającej, że skarżący w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] stycznia 1999 r. nie podlegał oraz w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 2008 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę na powyższą decyzję Prezesa NFZ wniósł do tut. Sądu ubezpieczony, nie precyzując co prawda zarzutów w płaszczyźnie formalnej, natomiast żądając m.in. uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenie przedmiotowego postępowania, ze względu na dostateczne wyjaśnienie przez skarżącego motywów postępowania i braku jakiejkolwiek winy z jego strony.

Nadto skarżący wniósł o dokonanie określonych czynności materialno-technicznych (zweryfikowanie załączonych kserokopii zeznań podatkowych za lata 1999 – 2006) oraz zażądania z Urzędu Skarbowego w [...] zeznań podatkowych i wskazanych w nim kwot z osiągniętych przez skarżącego dochodów finansowych za lata 2007 i 2008). Powyższe żądania skarżącego wykraczają poza zakres kognicji Sądu.

Jak przyznał sam ubezpieczony w piśmie z dnia [...] maja 2012 r., prowadził on pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 2008 r. pod nazwą "[...]". Data zakończenia tej działalności (wykreślenia z ewidencji) budziła w toku postępowania kontrowersje, lecz w wyniku przeprowadzonego postępowania za miarodajną i zgodną ze stanem faktycznym uznano datę [...] czerwca 2008 r. W okresie tym skarżący prowadził podatkowe księgi przychodów i rozchodów, w których za lata 1999-2008 wykazany został przychód. Takiego też okresu dotyczy zaskarżona decyzja.

Pan L. D. podniósł, że pobiera rentę z resortu MSW, a do uregulowania zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne został wezwany w roku 2008, wskutek czego zaniechał dalszego prowadzenia przedmiotowej działalności. Strona wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego.

Jak wyjaśnił Prezes NFZ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w okresie objętym decyzją pierwszej instancji zastosowanie miały przepisy trzech kolejnych ustaw, tj. art. 8 pkt. 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym", art. 9 ust. 1 pkt. 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ" oraz art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c) i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, które w związku z art. 8 ust. 6 pkt. 1 i art. 13 pkt. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwaną dalej: "ustawą o systemie ubezpieczeń", obejmowały obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności.

Zgodnie z art. 22 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, jeżeli ubezpieczony uzyskiwał przychody z więcej niż jednego źródła, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana powinna być od wszystkich przychodów. Na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ jeżeli spełnione były przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1, z więcej niż jednego tytułu składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana powinna być z każdego z tych tytułów odrębnie. Na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana z każdego z tych tytułów odrębnie. Na podstawie art. 6 ust. 1 pkt. 5, art. 8 ust. 6 pkt. 4 oraz art. 12 ust. 1 ustawy o systemie obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Wobec powyższego w przypadku zbiegu prowadzenia działalności pozarolniczej z jednoczesnym uprawnieniem ubezpieczonego do pobierania renty lub emerytury obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego obejmuje oba tytuły.

Jak wyjaśnił organ, ubezpieczenie społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe), które reguluje ustawa o systemie, nie jest tożsame z ubezpieczeniem zdrowotnym regulowanym kolejno w ustawie o ubezpieczeniu zdrowotnym, ustawie o ubezpieczeniu w NFZ oraz ustawie o świadczeniach.

Art. 109 ustawy o świadczeniach, z którego m.in. wynika zakres kompetencji organów Funduszu oraz podział tych kompetencji między organami Funduszu a organami ubezpieczeń społecznych ma następujące brzmienie:

"Art. 109. 1. Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń.

2. Do spraw, o których mowa w ust. 1, nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

3. Wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w ust. 1, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

3a. W przypadku gdy wnioskodawcą jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, do wniosku, o którym mowa w ust. 3, wnioskodawca dołącza kopie posiadanych dokumentów i informacje uzasadniające treść żądania.

4. Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje sprawy, o których mowa w ust. 1, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia ich wniesienia, wydając decyzję. Uzasadnienie decyzji sporządza się z urzędu.

5. Odwołanie od decyzji wydanej w sprawach, o których mowa w ust. 1, wnosi się do Prezesa Funduszu w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania.

6. W sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego."

Z przedstawionego przepisu (ust. 1) jednoznacznie wynika, że dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Do tych spraw, określonych w ust. 1, nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

Inaczej mówiąc, do kompetencji organów NFZ jednoznacznie należą sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń, natomiast nie należą do nich sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, pozostające we właściwości organów ubezpieczeń społecznych (ZUS).

Zaskarżona decyzja Prezesa NFZ oraz poprzedzająca ją decyzja dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] czerwca 2012 r., dotyczące p. L. D., określają obowiązek objęcia w/w ubezpieczeniem zdrowotnym. Tylko tyle i aż tyle. Decyzje te nie dotyczą natomiast wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, pozostające we właściwości organów ubezpieczeń społecznych (ZUS).

Zaskarżona decyzja Prezesa NFZ oraz poprzedzająca ją decyzja dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] czerwca 2012 r. ustalają zatem, na podstawie posiadanych materiałów, okres, w jakim skarżący wykonywał pozarolniczą działalność gospodarczą, który ma stanowić podstawę obowiązku wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Powołane decyzje nie ustalają tego obowiązku, w istocie nie określają też zwolnień z opłacania tej stawki ani podstawy jej wymiaru. NFZ nie jest też właściwym adresatem uwag skarżącego dotyczących niskiej rentowności prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Jak już wskazano, zaskarżone decyzje dotyczą indywidualnych sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. W decyzjach tych określono zatem praktycznie wyłącznie okres, w jakim skarżący wykonywał pozarolniczą działalność gospodarczą, który ma stanowić podstawę obowiązku wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne. O pozostałych kwestiach, w tym obowiązku świadczenia, jego wysokości itp. wypowiadać się już będą, zgodnie z przyznanymi im kompetencjami, organy ubezpieczeń społecznych (ZUS).

Z przedstawionego tutaj punktu widzenia nie ulega wątpliwości, że skarżący w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 2008 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a zatem postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe i brak podstaw prawnych do jego umorzenia.

Odnosząc się wreszcie do krytycznych uwag skarżącego co do braku przekazania mu informacji o obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zarówno przez NFZ, jak również przez ZUS, należy zauważyć, że przedsiębiorca jest traktowany w systemie prawnym jako profesjonalista, który nie może powoływać się na nieznajomość przepisów prawnych, w tym dotyczących ubezpieczeń zdrowotnych.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.