Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 391/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 46 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1950
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - t.j.
article: art. 6 pkt 16, art. 98, art. 100 ust. 1, art. 104 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 440
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2021 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania R. K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia [...] listopada 2020 r., [...], którą odmówiono odwołującemu się umorzenia w całości należności w kwocie [...]zł ustalonej do zwrotu decyzją Prezydenta z dnia [...] listopada 2018 r., [...], powstałej z tytułu świadczeń nienależnie pobranych w formie zasiłku stałego oraz zasiłku okresowego od [...] marca 2011 r. do [...] listopada 2017 r. Zarazem jednak rozłożono wymienioną należność na [...] miesięcznych rat w kwocie [...]zł każda (pierwsza rata [...] zł) (uwaga: w decyzji Kolegium omyłkowo wskazano [...] rat w kwocie "[...] zł" każda).

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., [...] (k. 29-32 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) Prezydent, działając na podstawie art. 98 i art. 6 pkt 16 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 z późn. zm., dalej "u.p.s."), ustalił wobec R. K. powstałą kwotę [...]zł, jako kwotę nienależnie pobranych świadczeń w formie zasiłku stałego oraz zasiłku okresowego w okresie od [...] marca 2011 r. do [...] listopada 2017 r. Wskazał, że świadczenia były wypłacane na skutek wprowadzenia pracowników pomocy w błąd przez świadczeniobiorcę, który deklarując zamieszkanie w P., w rzeczywistości zamieszkiwał w K., gdzie wraz z żoną nieprzerwanie od 2005 r. stanowi niezawodową rodzinę zastępczą trójki dzieci.

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2018 r. R. K. wystąpił o umorzenie wobec niego nienależnie pobranych świadczeń. Wyjaśnił, że znajduje się w sytuacji majątkowej, która uniemożliwia mu pokrycie ustalonej kwoty świadczenia. Dochód z pracy dorywczej wynosi [...] zł, a łączny dochód z dochodem żony to [...] zł miesięcznie. R. K. dodał, że nie ma możliwości podjęcia dobrze płatnej pracy z uwagi na umiarkowany stopień niepełnosprawności (k. 33-34 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. Prezydent wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o przeprowadzenie na podstawie art. 107 ust. 3 u.p.s. wywiadu środowiskowego i zebranie dokumentacji potwierdzającej aktualną sytuację materialno-bytową R. K. (k. 35 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Wywiad środowiskowy został przeprowadzony u skarżącego [...] grudnia 2018 r. (k. 44-60 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Następnie Prezydent zwrócił się do szeregu instytucji o nadesłanie danych o R. K. oraz jego żonie K. B. (k. 63-67 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Decyzją z dnia [...] października 2019 r., [...] (k. 82-83 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) Prezydent odmówił R. K. umorzenia należności powstałej z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie [...]zł, jednak rozłożył tą należność na [...] rat po [...] zł miesięcznie. Ustalił, że wnioskodawca prowadzi wraz z żoną sześcioosobowe gospodarstwo domowe, i stanowią oni rodzinę zastępczą. Weryfikując dochody na listopad 2018 r. organ ustalił, że wyniosły ona na rodzinę [...] zł. Następnie Prezydent wskazał, że mimo to – ze względu na dobro małoletnich dzieci – zachodzą przesłanki, aby (w oparciu o zestawienie kwoty do zwrotu z ponoszonymi w rodzinie wydatkami) rozłożyć na [...] rat R. K. kwotę koniecznych do uregulowania nienależnych świadczeń.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., [...] Kolegium uchyliło powyższą decyzję, a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia (k. 86-88 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Wskazało, że należy wnikliwie ustalić i ocenić sytuacją majątkową R. K., z uwzględnieniem weryfikacji posiadanego majątku jego i jego żony (między innymi własności budynku, w którym zamieszkują), a także ruchomości posiadanych przez domowników. Zdaniem Kolegium ustalenia wymagały także kwestie takie jak stan zdrowia skarżącego w kontekście jego możliwości podjęcia pracy zawodowej, a także kwestia aktywizacji zawodowej jego żony.

Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. Prezydent zlecił Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K. przeprowadzenie ponownego wywiadu środowiskowego z R. K., przy czym zwrócił się o odebranie oświadczeń wszystkich dorosłych członków rodziny o stanie majątkowym, o otrzymywanym wsparciu, o podejmowaniu pracy zarobkowej, a także pozyskanie dokumentów potwierdzających wydatki związane z utrzymaniem domu i sytuacją zdrowotną członków rodziny (k. 81 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Przy piśmie z dnia [...] lipca 2020 r., [...] Ośrodek Pomocy Społecznej w K. nadesłał kwestionariusz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2020 r. oraz zebraną dokumentację (k. 83-128 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismami z dnia [...] sierpnia 2020 r. Prezydent ponownie zwrócił się do instytucji i organów (Urzędu Skarbowego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Starostwa Powiatowego) o przesłanie posiadanych danych o R. K. i jego żonie K. B. oraz domownikach.

Pismem z dnia [...] września 2020 r. pełnomocnik R. K. podtrzymała wniosek mocodawcy o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń w wysokości [...] zł wraz odsetkami na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. Wyjaśniła między innymi, że dochód skarżącego wynosi zaledwie [...] zł i uzyskiwany jest z prac dorywczych. R. K. nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, nieruchomościami, pojazdami oraz innymi wartościowymi przedmiotami. Dom, w którym mieszka, należy do córki R. K., która udostępnia go bezpłatnie (k. 148-150 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W piśmie z dnia [...] października 2020 r. pełnomocnik – na wezwanie organu – scharakteryzowała dom, w którym zamieszkuje R. K. (k. 155-158 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., [...] (k. 159-161 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) Prezydent odmówił R. K. umorzenia w całości należności w kwocie [...]zł ustalonej do zwrotu decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., [...] (punkt 1. decyzji). Zarazem jednak rozłożył wymienioną należność na [...] miesięcznych rat w kwocie [...]zł każda, przy czym pierwsza wyniosła [...] zł (punkt 2. decyzji). W motywach rozstrzygnięcia Prezydent bardzo szczegółowo opisał sytuację rodzinną i majątkową R. K.. Ustalił, że zamieszkuje on z żoną K. B., synem M. K. oraz trójką dzieci, dla których stanowi z żoną rodzinę zastępczą, przy ul. [...] w K.. Dom jest własnością R. K., córki R. K.. Dom ma 250 m2, z czego 130 m2 zajmuje R. K. z rodziną. R. K. deklarował dochód na poziomie [...] zł miesięcznie, natomiast jego żona pobiera emeryturę w kwocie [...]zł miesięcznie. Rodzina otrzymuje nadto zasiłek rodzinny na syna w kwocie [...]zł, dodatek z tytułu kontynuowania nauki poza miejscem zamieszkania w kwocie [...]zł, świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dzieci w rodzinie zastępczej, odpowiednio: [...] zł, [...] zł i [...] zł. Regularna pomoc o dorosłych dzieci wynosi [...] zł miesięcznie.

Na podstawie powyższych danych organ ustalił, że rodzina R. K. otrzymuje kwotę [...]zł miesięcznie, przy wydatkach na utrzymanie w kwocie [...](szczegółowo wyspecyfikowanych w decyzji). Ustalono także, że żona R. K. dysponuje pojazdem [...] o wartości około [...] zł. [...] został przekazany przez dzieci pracujące za granicą.

W ostatecznym rozrachunku Prezydent stwierdził, że ustalone okoliczności nie dają podstaw, aby uznać, iż istnieje "przypadek szczególnie uzasadniony", który pozwalałby na umorzenie nienależnie pobranych świadczeń wobec R. K. na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. Organ zdecydował natomiast o rozłożeniu kwoty [...]zł na 145 miesięcznych rat wynoszących po [...] zł, przy czym pierwsza wyniosła [...] zł. W ocenie organu ponoszenie rat w takiej wysokości nie spowoduje, że skarżący znajdzie się w sytuacji majątkowej poniżej minimum socjalnego.

Przy piśmie z dnia [...] listopada 2020 r., III K [...] Sąd Rejonowy [...], [...] Wydział Karny nadesłał do akt prawomocny wyrok z dnia [...] października 2019 r., [...], w którym R. K. uznano za winnego przestępstwa oszustwa popełnionego w zamiarze pozyskania świadczeń finansowych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P.. W wyroku tym zobowiązano także R. K. do naprawienia szkody przez uiszczenie na rzecz Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. kwoty [...]zł (k. 162-165 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W odwołaniu R. K. (reprezentowany przez pełnomocnika) zarzucił organowi naruszenie art. 100 ust. 1 u.p.s. przez wydanie decyzji sprzecznej z dyrektywą kierowania się dobrem osoby korzystającej z pomocy społecznej, art. 104 ust. 4 u.p.s. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej "K.p.a.") poprzez nie podjęcie wszystkich niezbędnych czynności w kierunku ustalenia stanu faktycznego sprawy i nie uwzględnienie wagi interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, oraz wreszcie – naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy na podstawie niewyczerpująco rozpatrzonego materiału dowodowego.

Wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało rozstrzygnięcie Prezydenta w mocy. Organ odwoławczy – przedstawiwszy ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji oraz kontekst prawny – wyjaśnił, iż zgodnie z art. 98 u.p.s. świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi "niezależnie od dochodu rodziny", a art. 104 ust. 4 u.p.s. stosuje się w takim przypadku odpowiednio. Kolegium podniosło, że wyrokiem [...] R. K. został zobowiązany do naprawienia szkody wobec Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. w kwocie [...]zł. Nie dało też wiary oświadczeniom pełnomocnika, że R. K. jest "osobą skrajnie biedną". Wskazało na dysproporcję i rozbieżności pomiędzy deklarowanymi dochodami a wydatkami rodziny. W ocenie Kolegium należy też zaakcentować, że skarżący pobrał konieczne do zwrotu środki finansowe w drodze celowego działania, za co orzeczono wobec niego karę w postępowaniu karnym. W takich okolicznościach tym bardziej nie powinno się stosować ulgi tak daleko idącej, jak umorzenie należności.

W skardze R. K., reprezentowany przez pełnomocnika, powtórzył zarzuty odwołania oraz wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie należności w wysokości [...] zł. Wystąpił także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać, że stan prawny oraz stan faktyczny, w tym konkretnie sytuacja dochodowa, majątkowa, rodzinna i zdrowotna R. K., zostały ustalone w sposób wyczerpujący i prawidłowy (korespondujący z dowodami nadesłanymi przez zwłaszcza przez Ośrodek Pomocy Społecznej w K.). Skarżący w skardze co prawda adresuje pod kątem ustaleń faktycznych organów zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., twierdząc, że materiał dowodowy nie został zabrany wyczerpująco i podjęto się jego odpowiedniej oceny, jednak w motywach skargi w istocie powtarza przyjęte już ustalenia jedynie uwypuklając te okoliczności (zwłaszcza niskie dochody R. K. oraz jego sytuację zdrowotną), które świadczą o braku możliwości poniesienia przez niego kwot określonych do zwrotu jako świadczenia nienależnie pobrane.

Kontrolując rozstrzygnięcia wydane przez organy w niniejszej sprawie należy przede wszystkim podnieść, że zgodnie z art. 98 u.p.s. "świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Art. 104 ust. 4 stosuje się odpowiednio".

Art. 98 u.p.s. dotyczy oczywiście tylko przesłanek zwrotu świadczeń, a nie umorzenia kwot do zwrotu, jednak – jak trafnie zauważyło Kolegium w swej decyzji – kryje się w nim pewna dyrektywa. Otóż świadczenia nienależnie pobrane należy zwracać i nie warunkuje się tego sytuacją dochodową rodziny. To z kolei prowadzi do wniosku, że chcąc skorzystać z dobrodziejstwa takiego jak umorzenie kwot podlegających zwrotowi (o czym mowa niżej), nie wystarczy wskazać, że zainteresowany nie dysponuje wystarczającymi środkami lub majątkiem. Umorzenie kwot do zwrotu w takim przypadku jest dopuszczalne tylko, gdy zostaną wykazane konkretne przesłanki umorzenia z art. 104 ust. 4 u.p.s.

W myśl art. 104 ust. 4 u.p.s. "w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty".

W ocenie Sądu organy – Prezydent, a następnie Kolegium – trafnie oceniły, że skorzystanie z ulg z art. 104 ust. 4 u.p.s. możliwe jest tylko w wyjątkowych przypadkach, a przepis ten należy interpretować zawężająco. Wynika to z klauzuli o "przypadkach szczególnie uzasadnionych", a więc sformułowania, które należy łączyć z wystąpieniem sytuacji niestandardowych, bardzo trudnych do przezwyciężenia dla zainteresowanego, czy sytuacji, w których zagrożone dobro przedstawia znacznie większą wartość od dobra, które dozna uszczerbku w związku z koniecznością zwrotu organom należnych im kwot. W art. 104 ust. 4 u.p.s. doprecyzowano nawet, że ulg można udzielać, jeżeli kwoty konieczne do zwrotu "stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy".

Zdaniem Sądu kwota [...]zł, którą uznano za nienależnie pobraną w decyzji Prezydenta z dnia [...] listopada 2018 r., [...], gdyby miała być zwrócona natychmiast, mogłaby stanowić dla R. K. i jego rodziny (utrzymującej trójkę małoletnich dzieci jako rodzina zastępcza) nadmierna obciążenie. Tak jednak nie będzie, gdy kwota do zwrotu – jak prawidłowo uczynił organ – zostanie rozłożona na [...] rat po [...] zł miesięcznie (384 zł pierwsza rata). Miesięczna kwota płatności tak określona w przybliżeniu odpowiada kwocie pozostałej w rodzinie po pokryciu miesięcznych wydatków. Należy też uwzględnić, że rodzina R. K. zamieszkuje nieodpłatnie w dużym domu należącym do córki skarżącego, dom jest wyposażony, a rodzina dysponuje także samochodem o stosunkowo dużej wartości. Choć skarżący uwypukla, że ani nieruchomość ani samochód Mercedes Benz E220 do niego nie należą, to jednak są podstawy, aby zakładać, że skoro z ich korzysta (on lub rodzina), to oznacza, że przynajmniej można twierdzić o wsparciu skarżącego ze strony rodziny.

Wyjaśnić też należy, że nie jest tak, iż przesłanki z art. 104 ust. 4 u.p.s. ocenia się weryfikując wyłącznie sytuację samego zainteresowanego. Przedmiotem zainteresowania u.p.s. jest sytuacja dochodowa i rodzinna osób. Jeżeli osoba zamieszkuje i gospodaruje z najbliższą rodziną, która dysponuje określonymi dochodami, to są podstawy, aby uznać, że dochody te wpływają także na standard życia taj osoby jako członka rodziny.

Przenosząc powyższe argumenty wprost na sytuację R. K. Sąd wskazuje, że nie dopatrzył się, aby wobec skarżącego mógł wystąpić "przypadek szczególnie uzasadniony" w rozumieniu art. 104 § 4 u.p.s. Skarżący ma stosunkowo komfortowe miejsce zamieszkania, jego żona ma prawo do emerytury, a ponadto on sam z żoną są rodziną zastępczą dla trójki dzieci i na tej podstawie korzystają z ponad 3 tysięcy złotych stałego wsparcia. Dochody rodziny nie są oczywiście wysokie, niemniej przekraczają nieznacznie zadeklarowane wydatki. W takich okolicznościach trafnie ustalono, że nie ma podstaw do umorzenia przypadających do zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń. Są natomiast podstawy do rozłożenia ich na niewielkie raty, co słusznie uczyniły organy.

Przedstawiony wywód – w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy – należy uzupełnić o jeszcze jedną refleksję, sygnalizowaną zresztą przez Kolegium.

Pamiętać trzeba, że R. K. został uznany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...], [...] Wydział Karny z dnia [...] października 2019 r., [...] winnym przestępstwa oszustwa popełnionego w zamiarze pozyskania świadczeń finansowych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P.. W wyroku tym zobowiązano także R. K. do naprawienia szkody przez uiszczenie na rzecz Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. kwoty [...]zł (k. 162-165 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W tym miejscu warto zaznaczyć, że obecnie w prawie karnym zasądzając obowiązek naprawienia szkody na podstawie art. 46 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1444 z późn. zm., dalej "K.k.") stosuje się przepisy prawa cywilnego. Wobec tego sąd karny orzekając ma na uwadze art. 440 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 z późn. zm., dalej "K.c."), w świetle którego w stosunkach między osobami fizycznymi zakres obowiązku naprawienia szkody może być stosownie do okoliczności ograniczony, jeżeli ze względu na stan majątkowy poszkodowanego lub osoby odpowiedzialnej za szkodę wymagają takiego ograniczenia zasady współżycia społecznego. Co prawda w orzecznictwie akcentuje się, że klauzule z art. 440 K.c. rzadko znajdą zastosowanie w orzecznictwie karnym ze względu na lekceważącą prawo ocenę zachowania sprawcy (zob. na przykład wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2019 r., II AKa 10/19, SiP Lex), jednak nie można zarazem zakwestionować, że takie względy jak na stan majątkowy osoby odpowiedzialnej za szkodę i zasady współżycia społecznego jako takie są brane pod uwagę przez sąd karny orzekający o odszkodowaniu.

Wobec R. K. został wydany wyrok karny z dnia [...] października 2019 r., [...], który był zresztą weryfikowany w drodze apelacji. Sądy karne, orzekające o naprawieniu szkody z uwzględnieniem przepisów prawa cywilnego, nie uznały za stosowne w jakikolwiek zakresie miarkować kwoty [...]zł, którą skarżący powinien zwrócić na rzecz Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P..

W ocenie obecnie orzekającego Sądu administracyjnego Kolegium trafnie zwróciło uwagę, że zobowiązanie R. K. w wyroku karnym do zwrotu kwoty [...]zł na rzecz Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. nie powinno być niweczone w orzeczeniu administracyjnym w drodze umorzenia tej właśnie kwoty.

Końcowo Sąd chciałby jeszcze zaznaczyć, że nie należy bezrefleksyjnie utożsamiać "szczególnie uzasadnionego przypadku" z art. 104 ust. 4 u.p.s. z sytuacją, gdy dana osoba nie ma dochodów i majątku. Istnienie kwot wymagalnych decyzją administracyjną, a trudnych do wyegzekwowania, jest stanem przewidzianym przez ustawodawcę (nastąpi w takiej sytuacji po prostu opóźnienie w płatnościach, a te będą ściągane z odsetkami). Nie jest natomiast tak, że potencjalna bezskuteczność egzekucji może być sama w sobie argumentem do umorzenia należności głównej – czego zdaje się domagać R. K.. Umorzenie kwot nienależnie pobranych świadczeń na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. wymaga wykazania, że sytuacja dochodowa osoby w rodzinie jest szczególna. Jak podkreślono, w niniejszej sprawie takich okoliczności R. K. nie wykazał.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wyjaśnia nadto, że nie mógł okazać się skuteczny zarzut naruszenia art. 100 ust. 1 u.p.s. Prawdą jest oczywiście, że w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. Ta ogólna klauzula nie może jednak stanowić usprawiedliwienia uzasadniającego przyznanie ulg w spłacie zobowiązań wobec organów pomocy społecznej powstałych na skutek pobrania nienależnych świadczeń. Ulgi takie mogą być przyznane, ale wymaga to spełnienia przesłanek z przepisu szczególnego – art. 104 ust. 4 u.p.s., które wobec R. K. nie zostały spełnione.

Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) oddalił skargę jako nie posiadającą usprawiedliwionych podstaw.

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 23 verte akt sądowych).