Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2579/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 4 ust. 4, art. 33 ust. 2 i art. 87 ust. 2
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2014 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej G. w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej G. w [...] kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [....] nr [...] Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] o oddaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w użytkowanie wieczyste terenu położonego w [...], w części dotyczącej nieruchomości przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m 2 (dawna działka nr [...] i [...]) - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] o nr [...] Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami [...] orzekł o oddaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w użytkowanie wieczyste terenu położonego w [...] o pow. [...] m 2. Decyzja ta stała się ostateczna.

Decyzją z dnia [...] o nr [...] Wojewoda Mazowiecki stwierdził nieważność ww. decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki z dnia [...] w części dotyczącej nieruchomości przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i [...] o pow. [...] m2.

Na skutek odwołania wniesionego przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...] " w [...], Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] znak: [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, celem ustalenia aktualnego stanu prawnego nieruchomości.

Po ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...] stwierdził nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki z dnia [...] orzekającej o oddaniu w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" terenu położonego w [...] o pow. [...] m 2, w części dotyczącej nieruchomości przy ul. [...] oznaczonej jako działki nr [...] i [...] o pow. [...] m2.

Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...]. W odwołaniu strona podniosła, że art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ma zastosowanie do nieruchomości o uregulowanym stanie prawnym, zakwestionowała, iż w dniu 8 lutego 1989 r. sporna nieruchomość znajdowała się w zarządzie P. oraz wskazała na swoje pierwszeństwo do ustanowienia użytkowania wieczystego przed uprawnieniem P.

Po rozpoznaniu wniesionego odwołania Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy i stwierdził, że wadliwość decyzji należy oceniać według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej wydania tj. zgodnie z treścią art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, który obowiązywał w momencie wydania decyzji z dnia [...]. Organ wskazał, że przepis ten przewidywał możliwość przekazywania posiadaczom gruntów państwowych, którzy w dniu 11 sierpnia 1988 roku nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu gruntów państwowych wydanych w formie przewidzianej prawem i nie wystąpili w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego - w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przekazanie gruntu na rzecz jego dotychczasowego posiadacza możliwe było jednak tylko w sytuacji, gdy grunt państwowy nie był wcześniej prawnie rozdysponowany. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie w momencie wydania decyzji z dnia [...] sporna nieruchomość była własnością Skarbu Państwa i znajdowała się w zarządzie P. na podstawie umów o nabyciu nieruchomości tj. aktów notarialnych z dnia [...],[...],[...] i [...]. Wobec powyższych ustaleń organ stwierdził, że przekazanie w użytkowanie wieczyste gruntów, których stan prawny został uregulowany na rzecz innego podmiotu tj. P., w zarządzie którego się znajdowały, stanowiła rażące naruszenie przepisu art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

Minister wskazał ponadto, że kwestia powstania zarządu i jego udokumentowania, zgodnie z przepisami ww. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., może wynikać również z umowy o nabyciu nieruchomości.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w [...].

W skardze zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania a mianowicie:

art. 7, 8,16, 77 § 1, 107 oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 4 ust. 4, art. 33 ust. 3 i art. 80 ust. 2 (wcześniej art. 87 ust. 2) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 roku nr 30 poz. 127 ze zm.).

W konkluzji skargi Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w [...] wniosła o uchylnie zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury oraz utrzymanej nią w mocy decyzji poprzedzającej Wojewody [...] z dnia [...] nr [...].

Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 636/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] na ww. decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...].

Sąd I instancji stwierdził, iż decyzja z dnia [...] rażąco narusza prawo, bowiem w jej wyniku doszło do sytuacji, że do nieruchomości istniały dwa konkurencyjne tytuły prawne. W aktach sprawy znajduje się zawiadomienie Sądu Rejonowego z [...] z którego wynika, że prawo własności nieruchomości wpisane jest na rzecz Skarbu Państwa w osobie Dyrekcji Okręgowej [...] w [...] na podstawie aktów notarialnych przedwojennych. Na mocy art. 87 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami (po nowelizacji w 1991 r. - art. 80 ust. 2) istniała możliwość przekazania gruntów posiadaczom spełniającym przesłanki przewidziane w tym przepisie i choć art. 80 ust. 2 ww. ustawy nie zawiera zapisu dotyczącego ochrony praw osób trzecich, to jednak zasada ta obowiązywała przy uwłaszczeniu dokonywanym na podstawie różnych przepisów. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skoro P. nabyły prawo do gruntu na podstawie aktów notarialnych, które mogły być dowodem na istnienie prawa zarządu, to ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do takiego gruntu jest rażącym naruszeniem art. 80 ust. 2 ustawy w gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...] " w [...] wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 661/11 uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami –[...] z dnia [...] wydana została na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Artykuł 87 ust. 2, w wersji z Dz. U. z 1985 r. stanowił, że posiadaczom gruntów państwowych, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią w terminie do dnia 31 sierpnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogą być przekazane grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, a przekazanie następuje na podstawie decyzji terenowych organów administracji państwowej, wydanych bez konieczności uprzedniego złożenia wniosków o przekazanie, w granicach określonych liniami rozgraniczającymi i ustalonymi w miejscowych planach szczegółowych zagospodarowania przestrzennego lub w planach realizacyjnych. Zasadniczą, zatem przesłanką przekazania gruntu państwowego było jego posiadanie. Wypełnienie normy art. 87 ust. 2 powołanej ustawy to wykazanie, że dany podmiot był posiadaczem gruntu w dniu 1 sierpnia 1988 r., nie legitymował się dokumentami o przekazaniu gruntu w formie prawem przewidzianej, nie wystąpił do 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego. Tylko niewykazanie istnienia takich wymogów, a mimo to uwłaszczenie, może być ocenione jako naruszające prawo w sposób wskazany w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W postępowaniu zakończonym decyzjami nadzorczymi, przesłanki wymienione w art. 87 ust. 2 nie były w ogóle badane, a mimo to stwierdzona została nieważność decyzji z [...].

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił dalej, że uwłaszczenie rzeczywiście nie może naruszać praw osób trzecich. Jednak przez osoby trzecie należy rozumieć takie podmioty, które posiadają tytuł prawny do gruntu mającego podlegać uwłaszczeniu lub takiego tytułu utraconego z różnych przyczyn dochodzą, a uwłaszczenie odzyskanie tego tytułu uniemożliwiałoby. W sprawie niniejszej tytuł prawny przysługiwał Skarbowi Państwa na mocy aktów notarialnych nabycia nieruchomości przed II-gą wojną światową, natomiast P., które akty te podpisywały w imieniu Skarbu Państwa nie legitymowały się dokumentem ustanawiającym na ich rzecz jakiekolwiek prawo. P. nie mogą być zatem traktowane jako osoba trzecia, której praw uwłaszczanie nie może naruszać. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na art. 38 ustawy o gospodarce gruntami, z którego miało wynikać, że zarząd powstać mógł na podstawie umów o nabyciu nieruchomości, jednak nie ocenił czy i jakie brzmienie w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej miał ten przepis i czy mógł on mieć znaczenie w sprawie uwłaszczenia Spółdzielni, zatem czy nawet zarząd Kolei mógłby być przeszkodą w uwłaszczeniu Spółdzielni, jeśli grunt był w jej posiadaniu. Zważyć należy, że grunt stanowił własność Skarbu Państwa, który miał prawo decydowania, komu i jakie prawo do gruntu może przyznać.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1066/12 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji powołując art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej, jako: "P.p.s.a."), wskazał, że organy obu instancji rozpoznając ponownie sprawę winny dokonać oceny okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, mając na względzie stan sprawy w przedstawionym przez Naczelny Sąd Administracyjny aspekcie. W sprawie nie wykazano, bowiem aby decyzja z [...] naruszała treść art. 87 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ale stwierdzono, że do spornej nieruchomości istniało prawo zarządu P., nie wskazując czy jako prawo niebędące tytułem prawno-rzeczowym było przeszkodą w uwłaszczeniu.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła D. S.A. z siedzibą w [...], wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...] wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a. od D. S.A. z siedzibą w [...] na jej rzecz zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego określonych w art. 205 § 2 P.p.s.a. w postaci kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wykazywano niezasadność postanowionych zarzutów kasacyjnych, konkludując, że pomimo ubogiego uzasadnienia wyroku, zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiada prawu, albowiem w świetle treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynym słusznym rozstrzygnięciem mogło być uchylenie decyzji obu instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 2943/12 uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji nie ocenił, czy i jakie brzmienie w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej miał przepis art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w wersji z 1985 r. i czy mógł on mieć znaczenie w sprawie uwłaszczenia Spółdzielni, zatem czy nawet zarząd P. mógłby być przeszkodą w uwłaszczeniu Spółdzielni, jeśli grunt był w jej posiadaniu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie wskazał przyczyn podjętego rozstrzygnięcia i nie ocenił zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, również w świetle przepisów prawa materialnego regulujących materię będącą przedmiotem sporu. Sąd I instancji w ogóle nie wyjaśnił, dlaczego zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji w jego ocenie naruszają prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając wydany wyrok przytoczył jedynie w uzasadnieniu stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 661/11, a okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w ogóle nie były przedmiotem analizy Sądu I instancji. Stwierdził, że Sąd I instancji podjął próbę przerzucenia ciężaru dokonania określonej oceny prawnej sprawy na organy administracji publicznej, co przesądza o wadliwości kontroli rozstrzygnięć organów administracji publicznej dokonanej przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w tych warunkach doszło do naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów powołanych w skardze kasacyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Sąd I instancji powinien dokonać kontroli legalności zaskarżonej decyzji biorąc pod uwagę zarzuty podniesione przez skarżącego w skardze oraz przedstawić motywy podjętego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku sporządzonym zgodnie z wymogami określonymi w art. 141 § 4 P.p.s.a. z uwzględnieniem wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym wyżej wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia o którym mówi art. 185 par.1 p.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zgodnie z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2010 roku, sygn. II GSK 808/09, Sąd I-szej Instancji rozpoznający sprawę ponownie, nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obie decyzje. Organy obu instancji rozpoznając ponownie sprawę winny dokonać wnikliwej oceny okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, mając na względzie przedstawioną poniżej argumentację.

Należy wskazać, iż przedmiotem rozpoznania jest ocena czy i jakie brzmienie w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej miał przepis art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w wersji z 1985 r. i czy mógł on mieć znaczenie w sprawie uwłaszczenia Spółdzielni, jak i czy nawet zarząd P. mógłby być przeszkodą w uwłaszczeniu Spółdzielni, jeśli grunt był w jej posiadaniu.

Po przeprowadzeniu analizy całego materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, rozpoznając sprawę w ramach powołanych przez Naczelny Sąd Administracyjny kryteriów, Sąd uznał, że przedmiotowa skarga wniesiona przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...] w dniu [...] (data kancelaryjna) jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie czego oczywistą konsekwencją jest uchylenie decyzji organów obu (I i II) Instancji.

Przede wszystkim należy podnieść, iż z żadnych dowodów zgromadzonych w sprawie nie wynika, aby przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w posiadaniu P. w dacie wymienionej w przepisie. P. nabyło tę nieruchomość w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa w 1938 roku i nie legitymowało się żadnym dokumentem świadczącym o sprawowaniu nad tą nieruchomością zarządu, nie wykonywało żadnych czynności władczych. Ta okoliczność nie była przedmiotem badania prowadzonego przez organy obu Instancji (art. 77 § 1 K.p.a.), które własne decyzje wydały jedynie w oparciu o zaświadczeniu z Wydziału Ksiąg Wieczystych, które przedstawiało stan prawny nieruchomości z 1938 roku.

Przyczyny rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] leżą w błędnym, pochopnym i niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, czym organy obu instancji naruszyły art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego oraz błędnej wykładni i niewłaściwym niezastosowaniu art. 4 ust. 4, art. 33 ust. 2 i art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania ww. decyzji.

Zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o ggiwn posiadaczom gruntów państwowych, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej [...] grunty będące w ich posiadaniu mogły być przekazane odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przepis ten określa, że przywilej uwłaszczenia przynależy posiadaczom, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu gruntów. Ratio legis omawianego przepisu stanowiła potrzeba uregulowania istniejącego, aczkolwiek niepotwierdzonego stosownym tytułem prawnym, stanu istniejącego na nieruchomości. Nie należy zapominać, że uwłaszczenie nie było jedynie przywilejem posiadacza nieruchomości, lecz służyło także zapewnieniu uporządkowania stosunków własnościowych. Brak tytułu prawnego stanowi przesłankę, jaką należy badać jedynie w odniesieniu do uwłaszczanego posiadacza. Posiadanie jakiegokolwiek tytułu prawnego do nieruchomości przez jakikolwiek inny podmiot nie stanowi zatem ani przesłanki podlegającej badaniu w toku wydawania decyzji o uwłaszczeniu, ani tym bardziej przeszkody w uwłaszczeniu. Jedynym warunkiem, jaki nałożył ustawodawca w odniesieniu do statusu prawnego uwłaszczanego gruntu była okoliczność aby grunt pozostawał własnością Skarbu Państwa. Spółdzielnia spełniła wymogi z omawianego przepisu, który promował faktycznych posiadaczy nieruchomości państwowych w określonej dacie. Organy obu instancji nie przedstawiły żadnego dowodu na obalenie stanowiska Spółdzielni i jej uprawnienia wynikającego z faktu posiadania przez nią spornego gruntu w dacie wydawanej decyzji. Fakt posiadania przez Spółdzielnię spornego gruntu jest oczywisty i nie budzący żądnych wątpliwości. Na tym obszarze zostało zlokalizowane duże osiedle mieszkaniowe, które przed rozpoczęciem inwestycji wymagało dużego zaangażowania Skarżącej Spółdzielni i wydania wielu aktów - decyzji administracyjnych przez stosowne organy, niezbędnych do rozpoczęcia budowy.

W ocenie Sądu, w tak ustalonym stanie faktycznym, brak jest podstaw do uznania, aby P. w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej na rzecz Spółdzielni było posiadaczem nieruchomości. P. nie legitymuje się żadną decyzją przekazującą mu tę nieruchomość w zarząd. Zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o ggiwn. dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi zawarta za zezwoleniem tego organu, 3) umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 2 tej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać z sposób dorozumiany. Przekazanie następuje na podstawie decyzji terenowych organów administracji państwowej, wydanych bez konieczności uprzedniego złożenia wniosków o przekazanie, w granicach określonymi liniami rozgraniczającymi i ustalonymi w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego lub planach realizacyjnych. Jak z przepisu tego wynika, zasadniczą przesłanką przekazania gruntu państwowego jest jego posiadanie. Przepis ten nie obligował właściwego organu do przekazania gruntu a dawał tylko taką możliwość, niemniej jednak jeśli postępowanie takie organ wszczął, ocenie podlegało to, czy podmiot, na rzecz którego przekazanie miało nastąpić był posiadaczem gruntu państwowego. A zatem, przekazując sporny grunt P. w drodze decyzji, należało uprzednio zbadać powyżej powołane okoliczności. Nie wykazanie wskazanych wymogów a mimo to uwłaszczenie, w ocenie Sądu, jest naruszeniem prawa w sposób wskazany w art. 156 pa.1 pkt 2 kpa. W postępowaniu zakończonym decyzjami nadzorczymi, przesłanki wymienione w art. 87 ust.2 nie były w ogóle badane, a mimo to została stwierdzona nieważność decyzji dnia z [...]. Dowodem potwierdzającym omawiany stan posiadania, na pewno nie są w omawianej sprawie umowy o nabyciu nieruchomości zawarte w formie aktów notarialnych z dnia [...], z dnia [...], z dnia [...] oraz z dnia [...], na podstawie których Sąd Rejonowy dla [...] wydał zaświadczenie z dnia [...] L.dz. [...]. Powyższe umowy nie dokumentują powstania zarządu wykonywanego przez P., a jedynie fakt nabycia na własność określonej nieruchomości w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Samo nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa nie dawało podstawy do przyjęcia, że P. sprawuje nad nimi zarząd tylko z tego tytułu, iż reprezentowało Skarb Państwa podczas zawierania powołanych wyżej umów. A ta tylko okoliczność stanowiła podstawę dla organów obu Instancji do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami [...] z dnia [...] i wywiedzeniu zarządu P. nad przedmiotowym gruntem.

Stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował zatem o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Stąd też nie można uznać aby taki zarząd sprawowany był przez P. bez uprzednio wydanej decyzji, a takiej P. nie przedstawiło.

Również należy przytoczyć, iż zgodnie z treścią uzasadnienia do wyroku NSA wydanego w niniejszej sprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 661/11, "tytuł prawny - prawo własności do przedmiotowej nieruchomości przysługiwał Skarbowi Państwa na mocy aktów notarialnych nabycia nieruchomości przed II-gą wojną światową, natomiast P., które akty te podpisywały w imieniu Skarbu Państwa nie legitymowały się dokumentem ustanawiającym na ich rzecz jakiekolwiek prawo. Polskie Koleje Państwowe nie mogą być zatem traktowane jako osoba trzecia, której praw uwłaszczanie nie może naruszać.".

Błąd w ustaleniach poczynionych przez organy obu instancji, odmiennych od stanu faktycznego przedstawionego w niniejszej skardze, stanowi efekt rażącego zaniechania dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącej, a w szczególności, polegającego na nie zebraniu i nie rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Powyższe uniemożliwiło dokonanie oceny, czy badana okoliczność została wykazana (art. 77 § 1 k.p.a.). W niniejszej sprawie organy nie spełniły ciążącego na nich obowiązku przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Ciężar dowodu na mocy art. 77 k.p.a. obciąża organ administracyjny, tymczasem poprzez pobieżne i niewnikliwe postępowanie, został w sposób niedopuszczalny przerzucony na stronę. Realizując zasadę prawdy obiektywnej organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału (m.in. wyrok WSA w Warszawie VI SA/Wa 2430/08 z 17 marca 2009. r., LEX I nr 531542). Minister Infrastruktury, działający jako organ II instancji, również organ I instancji w osobie Wojewody [...], rozstrzygający w niniejszej sprawie, naruszyli art. 77 § 1 k.p.a. pominęli bowiem istotną dla sprawy okoliczność i nie ustalili, czy w dacie wydania decyzji "uwłaszczeniowej" obejmującej przedmiotowe nieruchomości, P. było faktycznym posiadaczem gruntów, jak i nie dokonali właściwej oceny istnienia podstawy prawnej uzasadniającej przyjęcie, że przedmiotowe grunty były w zarządzie P., w myśl przepisu art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.).

Wywody prawne, jakie przedstawiono w uzasadnieniu decyzji mające przemawiać za uznaniem sprawowania zarządu na przedmiotowych gruntach przez P., nie zostały poparte dowodami uzyskanymi w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, pomimo zgłaszania przez Skarżącą zastrzeżeń co do prawidłowości ustaleń dokonanych przez Wojewodę [...].

Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organ I instancji winien zatem zbadać wyżej powołaną okoliczność, czy w dacie wydania decyzji przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami [...] o nr [...], tj. w dniu [...] o oddaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w użytkowanie wieczyste terenu położonego w [...] o pow. [...] m2, P. znajdowało się w posiadaniu powyższej nieruchomości zgodnie z treścią ww. przepisu art. 38 ust. 2 ustawy o ggiwn. W myśl obowiązującej ówcześnie zasady, iż niezbędnym było formalne oddanie nieruchomości w trwały zarząd na mocy decyzji administracyjnej, prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany. A zatem, w omawianej sytuacji do oddania nieruchomości w zarząd P. koniecznym było wydanie stosownej decyzji przez terenowy organ administracji państwowej czy zawarcie stosownej umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Stąd też koniecznym jest dla rozstrzygnięcia w omawianym zakresie, ustalenie czy jedna z powyższych okoliczności w stosunku do P. miała miejsce, czyli czy rzeczywiście w sposób prawem przewidziany, P. sprawowało zarząd nad sporną nieruchomością.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że Minister Infrastruktury, jak również Wojewoda [...], w tak ustalonym stanie faktycznym, dokonali błędnego zastosowania art. 87 ust. 2 ustawy o ggiwn przyjmując, że P. było zarządcą gruntów przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] i dlatego, zdaniem Sądu, decyzje wydane przez organ I i II instancji, rażąco naruszyły powołane wyżej przepisy prawa.

Mając powyższe na uwadze należało orzec jak we wstępie zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.