Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 980/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 73 ust. 1 pkt 2 i pkt 6, art. 83, art. 87, art. 94, art. 97, art. 170 ust. 1, ust. 3, art. 178
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 112
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uposażenia i innych należności pieniężnych skargę oddala


UZASADNIENIE

I.

Na podstawie kontraktu Nr [...], który został zawarty w dniu [...] na okres pięciu lat, tj. od [...] 1999r. do [...] 2004r. – A. R. zobowiązał się pełnić zawodową służbę wojskową jako służbę kontraktową na stanowisku podoficera ewidencyjnego w Wojskowej Komendzie Uzupełnień. Według postanowień tego kontraktu A. R. na tym stanowisku miał otrzymywać uposażenie według stopnia wojskowego w wysokości 842 zł oraz według stanowiska służbowego 513 zł, a ponadto należne dodatki do uposażenia przewidziane w ustawie z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy.

II.

Rozkazem personalnym Dowódcy Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] A. R. został z dniem [...] 2003r. zwolniony z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba kontraktowa i przeniesiony do rezerwy wskutek likwidacji zajmowanego przez niego stanowiska służbowego i odmowy pełnienia służby na innym stanowisku. Po rozpatrzeniu odwołania A. R. Dowódca Wojsk Lądowych Decyzją Nr [...] z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję – rozkaz personalny Nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dowódca Okręgu Wojskowego Rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] zwolnił A. R. z dniem [...] 2003r. z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba kontraktowa i przeniósł go do rezerwy wskutek likwidacji zajmowanego przez niego stanowiska służbowego i odmowy pełnienia służby na innym stanowisku. Po rozpatrzeniu odwołania A. R. od tej decyzji - Dowódca Wojsk Lądowych Decyzją Nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżony Rozkaz personalny Nr [...] z dnia [...], a rozkazem dziennym Nr [...] polecono wypłacenie A. R. odprawę w wysokości jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym oraz ekwiwalent za niewykorzystane 26 dni urlopu wypoczynkowego za rok 2003.

Od decyzji Nr [...] z dnia [...] Dowódcy Wojsk Lądowych A. R. złożył skargę, w wyniku rozpatrzenia której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 października 2004r. sygn. akt [...] stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu w całości. Wyrok ten jest wyrokiem prawomocnym od dnia 30 grudnia 2004r.

III.

A. R. pismem z dnia 7 lipca 2006r. zatytułowanym "Zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie" wniósł do Dowódcy Wojsk Lądowych o rozpatrzenie jego wniosku z dnia 29.09.2005r. dotyczącego "usunięcia skutków decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, w stosunku do której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł nieważność".

Decyzją Nr [...] z dnia [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego przyznał A. R. uposażenie (za okres od 01.11.2003r. do 31.07.2004r.) i inne należności pieniężne takie jak gratyfikacje urlopową za 2004r., ekwiwalent za niewykorzystany urlop za lata 2003 – 2004 w ilości 52 dni, odprawę w wysokości jednomiesięcznego uposażenia (w wysokości po odjęciu już wypłaconej), ekwiwalent za przejazd raz w roku do wybranej miejscowości za 2004r. i nagrodę roczną za 2004r. w wymiarze 7/12 (za okres od stycznia 2004r. do lipca 2004r.).

W wyniku odwołania A. R. od tej decyzji Dowódca Okręgu Wojskowego Decyzją Nr [...] z dnia [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, iż w ocenie Dowódcy Okręgu Wojskowego - Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wydając zaskarżoną decyzję Nr [...] nie był organem właściwym do jej wydania, albowiem organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej był Wojskowy Komendant Uzupełnień i ta okoliczność spowodowała uznanie, iż postępowanie było bezprzedmiotowe i jako takie stanowiło podstawę jego umorzenia.

Z decyzją organu II instancji o umorzeniu postępowania nie zgodził się A. R., który złożył w tej sprawie skargę, jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił ją wyrokiem z dnia 28 marca 2007r. sygn. akt [...]. Sąd ten podzielił stanowisko Dowódcy Okręgu Wojskowego, iż Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wydając decyzję Nr [...] działał jako organ niewłaściwy w sprawie. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 29.05.2007r.

IV.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień przyznał A. R. za okres od 01.11.2003r. do 31.07.2004r. uposażenie i inne należności pieniężne. Z tytułu uposażenia przyznano kwotę 17.102,17 zł brutto (w tym: 3.722,60 zł za okres 01.11.2003r. - 31.12.2003r. według stawek za 2003r.; 11.419,26 zł za okres 01.01.2004r. – 30.06.2004r. i 1960,31 zł za lipiec 2004r. według wskaźnika waloryzacyjnego w wysokości 103%) oraz odsetki w wysokości 3.384,20 zł. W związku z innymi należnościami przyznano: gratyfikacje urlopową za 2004r. w wysokości 1190,70 zł brutto oraz odsetki w kwocie 235,60 zł; ekwiwalent za urlop za lata 2003 – 2004 w ilości 52 dni w kwocie po odjęciu wypłaconej - 1784,75 brutto oraz odsetki w wysokości 353,20 zł; odprawę w wysokości jednomiesięcznego uposażenia w kwocie po odjęciu wypłaconej - 99,01 brutto oraz odsetki w wysokości 19,60 zł; ekwiwalent za przejazd raz w roku do wybranej miejscowości za 2004r. w wysokości 101,40 zł brutto oraz odsetki w kwocie 20,10 zł a także nagrodę roczną za 2004r. w wymiarze 7/12 w wysokości 1143,51 zł brutto oraz odsetki w kwocie 226,30zł. Z należności pieniężnych wyliczonych w wysokości 24895,96 zł brutto odjęto kwoty już wypłacone (podając, że dokonano ich potrącenia), a dotyczące ekwiwalentu za niewykorzystany urlop i odprawy w wysokości jednomiesięcznego uposażenia, w łącznej kwocie 3474,42 zł brutto, przy czym wcześniejsza wypłata zawiązana była z nieprawidłowym zwolnieniem A. R. ze służby z dniem 31 października 2003r. W związku z powyższym przyznano do wypłaty należności pieniężne w kwocie 21.421,54 zł brutto (17.102,17 + 1190,70 + 1784,75 + 99,01 + 101,40 + 1143,51 = 21.421,54) oraz odsetki w kwocie 4239 zł (3.384,20 + 235,60 + 353,20 + 19,60 + 20,10 + 226,30 = 4239). Należności te zostały wypłacone w dniu 31 lipca 2006r. przez Wojewódzki Sztab Wojskowy. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 61 § 1 i 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) w związku z art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), § 1 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993r. w sprawie określenia organów wojskowych wyższego stopnia właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 23, poz. 101), art. 9 ust. 1 i ust. 3-4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (tekst. jednolity: Dz. U. z 2002r., Nr 76, poz. 693 z późn. zm.) i § 17 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. 729 z późn. zm.). Na uzasadnienie podano, iż w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej należy uznać, że żołnierz nie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, a to oznacza, że wypłacone w związku ze zwolnieniem ze służby świadczenia pieniężne są świadczeniami nienależnymi.

Pismem z dnia 17 sierpnia 2007r. A. R. wniósł odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji, w którym zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 10, art. 40 ust. 1 i ust. 2 i art. 43 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy oraz naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 22, art. 107 § 3 i art. 12 kpa. W uzasadnieniu podniósł, iż zgodnie z przyjętym w doktrynie i orzecznictwie sądowym poglądem, stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje taki skutek, że sprawa powraca do stanu sprzed wydania wadliwej decyzji oraz powinny zostać usunięte wszelkie skutki taką decyzją wywołane. Oznacza to, że z dniem uprawomocnienia się wyroku nastąpił powrót do poprzedniego stanu prawnego takiego, jakby zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w ogóle nie nastąpiło. Odwołujący się zarzucił, że pomimo upływu czasu organ kadrowy właściwy do wyznaczenia żołnierza na stanowisko nie podjął żadnych działań w celu usytuowania go w strukturach Sił Zbrojnych, co było działaniem koniecznym, albowiem stanowisko, z którego został zwolniony, uległo likwidacji. Według odwołującego się, kwestią zasadniczą, po rozstrzygnięciu której można dopiero ustalić przysługujące należności finansowe, jest ustalenie statusu A. R. jako żołnierza zawodowego. Ponieważ nie został on zwolniony ze służby wojskowej a stanowisko które zajmował zostało zlikwidowane, winien zostać wyznaczony na nowe stanowisko albo przeniesiony do dyspozycji właściwego organu. W sprawie tej powinien orzec Dowódca Okręgu Wojskowego jako organ uprawniony do podejmowania decyzji kadrowych w stosunku do jego osoby. Zatem, według twierdzeń odwołującego się - przekazanie sprawy do rozpatrzenia przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, a w zasadzie z naruszeniem art. 65 kpa przez Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień było rażącym naruszeniem prawa, gdyż żaden z tych organów nie był właściwy do podjęcia decyzji kadrowych. Nadto zarzucił, że w wyniku tych działań orzekający organ określił samodzielnie datę zwolnienia A. R. z zawodowej służby wojskowej, chociaż w sprawie tej nie została wydana żadna decyzja personalna oraz w zaskarżonej decyzji nie została wskazana żadna podstawa prawna dotycząca zwolnienia odwołującego się ze służby. A. R. zwrócił uwagę, że z powodu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej z rażącym naruszeniem prawa został pozbawiony możliwości ubiegania się o zawarcie kolejnego kontraktu albo o powołanie do służby stałej. Złożenie przez niego takiego wniosku spowodowałoby konieczność wydania przez uprawniony organ stosownej decyzji. Procedura ta nie mogła jednak być dochowana z bezspornej winy organów wojskowych, działających z rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji, gdy zwolnienie ze służby stało się bezskuteczne odwołujący się nie może ponosić negatywnych skutków niezgodnego z prawem działania organów wojskowych a w takim kierunku zmierza dokonane przez organy wojskowe rozstrzygnięcie. Odwołujący się kwestionując okres, za który naliczone zostały uposażenie i inne należności podniósł, że naliczenie kwot za okres wskazany w decyzji jest niezgodne z przepisami prawa, albowiem stanowisko organu, iż wypłacone w dniu faktycznego zwolnienia ze służby należności są świadczeniami nienależnymi pozostaje w sprzeczności z treścią art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r., a nadto podniósł, iż wojskowe przepisy uposażeniowe nie znają pojęcia "świadczenie nienależne" i nie odsyłają w tej materii do stosowania przepisów prawa cywilnego. Zdaniem A. R. potrącenie z naliczonych należności kwoty 3.774,42 zł zostało dokonane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie wskazano podstawy prawnej tego potrącenia, a kategoria potrąconych należności nie mieści się w podstawach potrącenia wskazanych w art. 40 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 43 ustawy uposażeniowej, które to przepisy zawierają katalog zamknięty potrąceń, które mogą być dokonywane żołnierzowi zawodowemu z uposażenia i odprawy. W odwołaniu podniesiono również zarzut przewlekłości postępowania, albowiem sprawa, która nie wymagała przeprowadzenia postępowania dowodowego, a jedyne problemy do rozstrzygnięcia były natury prawnej, prowadzona była przez organy wojskowe przez prawie 3 lata.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta WKU Nr [...]. Jako podstawę prawną organ II instancji wskazał art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Na uzasadnienie decyzji podniesiono, iż właściwość organu I instancji została ustalona decyzją Nr [...] Dowódcy Okręgu Wojskowego z dnia [...] i przesądzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 marca 2007r. oddalającym skargę A. R. w tym zakresie. Organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy – z tytułu pełnienia służby wojskowej żołnierz otrzymuje tylko jedno uposażenie, zatem żądanie ponownej wypłaty kwoty 3.474,42 zł, która został już wypłacona w 2003r. jako odprawa z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba kontraktowa - jest nieuprawnione. Ponadto organ zaznaczył, iż stosownie do art. 9 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1996r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) powołanie do służby kontraktowej następuje na czas trwania kontraktu, a kontrakt A. R. został zawarty na czas od [...] 1999r. do [...] 2004r.

Z decyzją tą nie zgodził się A. R., który pismem z dnia 29 października 2007r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8 i art. 15 kpa, a także art. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002r. Nr 76, poz. 693) oraz art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.). Zdaniem skarżącego organy załatwiające sprawę złamały jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego wynikającą z art. 7 kpa, gdyż nie wyjaśniły wszelkich okoliczności niezbędnych do załatwienia sprawy. Pominęły tak istotny fakt, że najpierw należało rozstrzygnąć kwestię statusu kadrowego skarżącego, a dopiero później ustalić przysługujące mu należności finansowe. Skarżący podniósł, iż gdyby nawet sprawa (co do zasady) była załatwiana w sposób prawidłowy, to i tak wydając decyzję organy tylko stworzyły fikcję dwuinstancyjności postępowania, albowiem Wojskowa Komenda Uzupełnień nie posiada komórki finansowej, która mogłaby naliczyć należności uposażeniowe i wszystkie te należności nalicza pion głównego księgowego w Wojewódzkim Sztabie Wojskowym, a w WKU są one tylko wypłacane. Wynika to z faktu, że WKU nie jest dysponentem środków budżetowych i nie jest oddziałem gospodarczym i dlatego nie posiada wyspecjalizowanego organu finansowego. Oznacza to, zdaniem skarżącego, że Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wystąpił jako sędzia we własnej sprawie. Ponadto zarzucił, że organy wojskowe przyjęły jako podstawę prawną rozstrzygnięcia niewłaściwe przepisy uposażeniowe i zastosowały je wadliwie, albowiem organy przyjmując (wadliwie), że zwolnienie skarżącego nastąpiło z dniem upływu kontraktu, tj. z dniem [...] 2004r., powinny do naliczenia wszelkich należności finansowych zastosować przepisy ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), która weszła w życie z dniem 1 lipca 2004r. Nie było żadnych podstaw do zastosowania art. 169 nowej ustawy pragmatycznej do naliczania należności związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, gdyż fakt, że kontrakt został zawarty podczas obowiązywania poprzedniej ustawy nie stwarza stanu sprawy wszczętej, a nie zakończonej, skoro zwolnienie nie nastąpiło w trybie wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przed dniem 30 czerwca 2004r. Zdaniem A. R. - konsekwencją niewłaściwie zastosowanych przepisów jest przyznanie odprawy w wysokości jednomiesięcznego uposażenia zamiast w wysokości dwumiesięcznego uposażenia, co – jego zdaniem - wynika z art. 94 ust. 1 pkt 2 nowej ustawy pragmatycznej, gdyż zwolnienie to nastąpiło po pięciu latach służby. Ponadto, zdaniem skarżącego - brak było podstaw do dokonania jakichkolwiek potrąceń z należności naliczonych należności wypłaconych w 2003r., albowiem przepisy ustawy uposażeniowej w art. 40 - 43 tej ustawy zawierały taksatywne wyliczenie sytuacji, w których organy wojskowe mogły dokonywać potrąceń z uposażenia oraz z wypłaconej odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej. Zarzucił, że powoływanie się przez organ II instancji na art. 3 wskazanej ustawy jest nieuzasadnione, gdyż przepis ten nic nie mówi o prawie do dokonywania potrąceń lecz stanowi, że żołnierzowi przysługuje tylko jedno uposażenie przewidziane w ustawie a potrącona odprawa nie jest uposażeniem tylko inną należnością, co ustawodawca wyraźnie rozróżnia w art. 2. Według skarżącego - takie postępowanie organów wojskowych w ewidentny sposób jest złamaniem kolejnej naczelnej zasady postępowania wynikającej z art. 8 kpa, która wprowadza nakaz prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa. Według twierdzeń A. R. - pozostaje on nadal w zawodowej służbie wojskowej i przysługują mu należności wynikające z przepisów ustawy pragmatycznej w wysokości wyższej niż wskazane w decyzji komendanta WKU, a w sytuacji, gdy zwolnienie ze służby stało się bezskuteczne, skarżący nie może ponosić negatywnych skutków niezgodnego z prawem działania organów wojskowych.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ odwoławczy powtórzył argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i podniósł, że stosownie do art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004r. prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych. Jednocześnie organ podniósł, iż według art. 170 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) żołnierze zawodowi pełniący w dniu 30 czerwca 2004r. zawodową służbę wojskową jako służbę kontraktową, stają się z mocy prawa żołnierzami zawodowymi pełniącymi służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby terminowej, nie dłużej jednak niż na okres, na jaki został zawarty dotychczasowy kontrakt.

W piśmie z dnia 30 stycznia 2008r. (podobnie w piśmie z dnia 19 marca 2008r.) A. R. nie zgodził się z twierdzeniem, że z terminem upływu kontraktu nastąpiło zwolnienie ze służby, skoro na skutek działania organów wojskowych z rażącym naruszeniem prawa, skarżącego pozbawiono możliwości ubiegania się o zawarcie kolejnego kontraktu na pełnienie służby okresowej bądź stałej. Zdaniem skarżącego - organy próbują obciążyć skarżącego skutkami swego wadliwego działania pomimo tego, iż to na organach wojskowych ciąży obowiązek usunięcia tych skutków. Nadto nie zgodził się z dokonaną interpretacją przepisów ustaw pragmatycznych z 1970r. oraz z 2003r. podkreślając, że przepisy art.169 oraz art. 170 ustawy z dnia 11 września 2003r., które zostały zawarte w rozdziale "Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe" nie mogą mieć zastosowania naraz oba w tej sprawie, ponieważ mają one charakter rozłączny. Skarżący podtrzymując zarzut nie rozstrzygnięcia przez organ wojskowy kwestii jego statusu kadrowego zarzucił, że przyjmując, iż art. 170 ust. 1 pkt 2 ustawy, jako przepis szczególny określa skutki wejścia nowej regulacji dla trwałości służby kontraktowej, to sięganie do art.169 ustawy jest w tym przypadku zbyteczne, a przepis ten miałby zastosowanie wówczas, gdyby żołnierz służby kontraktowej wystąpił ze stosownym wnioskiem odnośnie dalszego pełnienia tej służby przed dniem 01.07.2004r., a organ wojskowy nie rozpoznałby tego wniosku do dnia wejścia w życie nowej ustawy. Podniósł, że wypłatę należności związanych ze zwolnieniem ze służby (o ile było ono prawidłowe) należało dokonać na podstawie przepisów ustawy z 2003r., albowiem prawo do należności z tytułu zwolnienia ze służby żołnierz nabywa dopiero w dniu zwolnienia. Podkreślił też, że jeżeli zwolnienie ze służby następuje bez konieczności wydania decyzji administracyjnej, to nie można mówić o sprawie wszczętej i nie zakończonej ostateczną decyzją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie jest uzasadniona.

Ma niewątpliwą rację skarżący co do tego, że w niniejszej sprawie organy administracyjne błędnie zastosowały przepisy prawa, nie mniej – co należy podkreślić - nie miało to żadnego wpływu na wynik postępowania. Rozpatrując sprawę A. R. należało kierować się stanem prawnym obowiązującym w dniu wygaśnięcia jego kontraktu, czyli obowiązującym w dniu [...] 2004r. W tym dniu obowiązywała już ustawa z dnia 11 września 2003r.o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750), która - zgodnie z art. 190 tej ustawy - weszła w życie z dniem 1 lipca 2004r.

Ma także rację skarżący, że brak podstaw do zastosowania art. 169 powyższej ustawy z dnia 11 września 2003r., albowiem przed dniem 1 lipca 2004r. nie została wszczęta (i nie zakończona) żadna sprawa o zwolnienie A. R. ze służby wojskowej. Toczące się przed tym dniem sprawy o zwolnienie tego żołnierza ze służby zostały prawomocnie zakończone stwierdzeniem nieważności decyzji. W tej sytuacji na dzień wejścia w życie omawianej ustawy tj. na dzień 1 lipca 2004r. A. R. pełnił służbę na podstawie kontraktu Nr [...] zawartego w dniu [...] na okres pięciu lat, tj. od [...] 1999r. do [...] 2004r. Zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r.:

"Żołnierze zawodowi pełniący w dniu 30 czerwca 2004 r. zawodową służbę wojskową jako:

(...)

2) kontraktową - stają się z mocy prawa żołnierzami zawodowymi pełniącymi służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby terminowej, nie dłużej jednak niż na okres, na jaki został zawarty dotychczasowy kontrakt."

Mając na względzie treść przytoczonego wyżej przepisu winno być bezsprzecznym, iż wobec okoliczności, że żadna decyzja zwalniająca skarżącego nie została wydana w sposób skuteczny – A. R. był żołnierzem zawodowym pełniącym służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby terminowej do dnia [...] 2004r. W związku z tak określonym czasem pełnienia służby sam upływ czasu określonego w kontrakcie spowodował ustanie stosunku służbowego i żadna decyzja w przedmiocie określenia daty zwolnienia żołnierza ze służby nie tylko nie była wymagana, ale byłaby pozbawiona jakichkolwiek podstaw prawnych. W związku z powyższym nie ma racji skarżący podnosząc, iż w dalszym ciągu przysługuje mu status żołnierza zawodowego. Nie ma racji skarżący twierdząc, iż właściwy organ powinien "usytuować go" w strukturach Sił Zbrojnych, albowiem brak jest podstawy prawnej dla takiego twierdzenia. Sąd zwraca uwagę, iż art. 170 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003r. dotyczy tylko żołnierzy zawodowych, o których mowa w art. 170 ust. 1 pkt 1, a nie – jak w przypadku skarżącego - żołnierzy, o których mowa w art. 170 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy.

Sąd zwraca także uwagę na to, że wobec prawomocności wyroków: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2004r. sygn. akt [...] oraz ją wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 marca 2007r. sygn. akt [...] – kwestie objęte tymi orzeczeniami zostały przesądzone i nie podlegają obecnie innej interpretacji.

W związku z powyższym Sąd podkreśla, iż organy administracyjne obu instancji prawidłowo uznały, iż z dniem [...] 2004r. wygasł kontrakt A. R. na pełnienie służby terminowej i z tą datą A. R. zakończył swą służbę żołnierza zawodowego pełnioną jako służba kontraktowa. Ustanie stosunku służbowego z tą datą spowodowało konieczność naliczenia i wypłacenia skarżącemu uposażenia i innych należności – tych, których nie naliczono i nie wypłacono w czasie trwania kontraktu do tej daty.

W przedmiocie uposażenia Sąd zwraca uwagę na treść art. 178 ustawy z dnia 11 września 2003r. i stwierdza, że pomimo tego, iż organy podały nieprawidłową podstawę prawną naliczonego uposażenia, to jednak dokonały obliczenia i wypłacenia tego uposażenia w sposób prawidłowy – zgodny z treścią zawartego kontraktu i zgodnie z obowiązującymi odnośnie przysługującego uposażenia przepisami. Analiza przepisów ustawowych wskazuje na istnienie takiej samej podstawy prawnej stanowiącej podstawę naliczenia należnego skarżącemu uposażenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreśla, że niewątpliwą rację miałby skarżący twierdząc, iż potrącenia z uposażenia można dokonać tylko w ściśle wymienionych ustawowo wypadkach, jednak w niniejszej sprawie – mimo pewnego wprowadzenia w błąd przez organy obu instancji posługujące się nieprawidłowo pojęciem "potrącenia" zamiast użycia prawidłowego sformułowania "po odjęciu już wypłaconych" – w ogóle nie mamy do czynienia z kwestią "potrącenia". Kwestie potrącenia reguluje ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) - Kodeks cywilny (kc) w Tytule VIII "Potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu" Księgi trzeciej zatytułowanej "Zobowiązania" i pojęcie "potrącenie" winno być rozumiane w sposób określony w przepisach tej ustawy. W podobny sposób jak kwestie potrącenia z uposażenia reguluje inna ustawa – Kodeks pracy. Sąd zwraca uwagę także na to, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnym (jak niesłusznie wskazał to organ), ale wyłącznie ze świadczeniami należnymi, w pewnej części wypłaconymi skarżącemu wcześniej. Z tego względu posługiwanie się pojęciem "potrącenia" jest błędne, gdyż organy ustalając wysokość należnego skarżącemu uposażenia i innych należności powinny wskazać, iż w pewnej części te należności pieniężne zostały już wcześniej wypłacone (w związku z decyzją o zwolnieniu ze służby, której następnie stwierdzono nieważność), a więc od kwot ustalonych należy odjąć kwoty już wypłacone, a powstała w ten sposób różnica pozostaje obecnie do wypłaty, tak więc powinny operować wyłącznie pojęciem "po odjęciu już wypłaconych". Pomimo tego, iż to organy wprowadziły zamieszanie pojęciowe, po przeprowadzeniu analizy dokonanych wyliczeń uposażenia i innych należności należy stwierdzić, iż zostały dokonane prawidłowo.

W związku z zarzutami skarżącego dotyczącymi "przedawnienia" Sąd zauważa, iż wszystkie należności pieniężne stały się należnymi najpóźniej w dniu 31 lipca 2004r., a więc nie można mówić o żadnym przedawnieniu. Słusznie natomiast organy ustalając należności pieniężne zaskarżonymi decyzjami jednocześnie określiły wysokość ustawowych odsetek od sum wypłaconych po tym dniu.

Nie ma racji skarżący twierdząc, że na podstawie ustawy z dnia 11 września 2003r.o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, która niewątpliwie ma zastosowanie w niniejszej sprawie, powinien otrzymać zamiast jednomiesięcznej odprawy – odprawę w wysokości dwumiesięcznego uposażenia, albowiem kwestię odprawy wymieniona wyżej ustawa reguluje w art. 94:

"Art. 94. 1. Żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, odprawa w wysokości:

1) po roku służby - 100%,

2) po pięciu latach służby - 200%,

3) po dziesięciu latach służby - 300%

- kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby."

Z treści powyższego kontraktu wynika, że służba A. R. trwała od dnia [...] 1999r. do dnia [...] 2004r., a więc należna wysokość odprawy to 100%, a nie 200% jak chce tego skarżący. Tę ostatnią wysokość – 200% A. R. nabyłby po upływie pięciu lat, a więc w dniu [...] 2004r., ale w tym dniu nie był on już żołnierzem wobec upływu terminu, na jaki zawarty był kontrakt w dniu [...] 2004r. Sąd zwraca uwagę na to, iż kwestie obliczania terminu reguluje ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) - Kodeks cywilny (kc) w Tytule V "Termin" Księgi pierwszej zatytułowanej "Część ogólna", a w szczególności art. 112:

"Art. 112. Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednakże przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia."

Z przytoczonego wyżej przepisu art. 112 kc i treści art. 94 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że prawo do odprawy w wysokości 200% skarżący nabywałby z dniem [...] 2004r. W zakresie takiego stanowiska w przedmiocie obliczania wysokości odprawy wynikającej z tej ustawy - przy jednoczesnym zwróceniu uwagi na to, iż odprawa nie należy do uposażenia, a do innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych, o czym mowa w Rozdziale 5 ustawy - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powołuje się na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w treści uzasadnień dwu orzeczeń: uchwały z dnia 21 maja 1991r., sygn. akt I PZP 16/1991 (opubl. OSNC 1992/1/10 i LEX 13187) oraz wyroku z dnia 19 grudnia 1996r., sygn. akt I PKN 47/1996 (opubl. OSNP 1997/17/310 i LEX 29850).

Sąd podkreśla, iż pomimo tego, że organy w zaskarżonych decyzjach powołały nieprawidłowe podstawy prawne, to jednak wobec treści ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie miały one wpływu na wynik postępowania. Jednakże Sąd zauważa, że podstawą prawną ustalenia gratyfikacji urlopowej za rok 2004 jest art. 73 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 87 tej ustawy i wydane na podstawie art. 87 ust. 4 ustawy Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 marca 2004r. w sprawie gratyfikacji urlopowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 66, poz. 611), podstawą prawną ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w latach 2003 – 2004 jest art. 97 omawianej ustawy, a podstawą prawną ustalenia wysokości nagrody rocznej za 2004r. jest art. 73 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wydane w oparciu o art. 83 ust. 6 tej ustawy Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 kwietnia 2004r. w sprawie przyznawania żołnierzom zawodowym dodatkowego uposażenia rocznego (Dz. U. Nr 108, poz. 1146).

Brak jest natomiast w obecnej ustawie z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jakiejkolwiek podstawy prawnej do ustalenia i wypłacenia tzw. ekwiwalentu za przejazd raz w roku do wybranej miejscowości za rok 2004, który organ I instancji ustalił w pkt 5 decyzji. Powołana w decyzji podstawa prawna – Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 listopada 1997r. w sprawie zasad i warunków korzystania przez żołnierzy zawodowych oraz członków ich rodzin z prawa do przejazdu na koszt wojska (Dz. U. Nr 153, poz. 1005) - została uchylona z dniem 1 lipca 2004r. (przez wejście w życie ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Jednakże brak podstawy prawnej do przyznanej A. R. należności z tego tytułu nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem Sąd nie ma prawa do orzekania na niekorzyść wnoszącego skargę zgodnie z obowiązującą zasadą zakazu reformationis in peius.

Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zawiera żadnego zarzutu mogącego być uwzględnionym i stwierdził, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje, pomimo wskazania innych przepisów, w istocie nie naruszyły obowiązującego prawa - a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.