Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1146/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 272, art. 277, art. 278
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zależy od podstawy wznowienia. Jeżeli istnieje kilka podstaw wznowienia postępowania, termin do wniesienia skargi o wznowienie biegnie odrębnie dla każdej z nich. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie terminu związanego z konkretną podstawą faktyczną powoduje jej odrzucenie w części opartej na tej podstawie wznowienia, nie stoi natomiast na przeszkodzie rozpatrzeniu jej w zakresie tych podstaw wznowienia, które zostały zgłoszone z zachowaniem terminu, co wymaga odrębnie zbadania i rozstrzygnięcia.

TEZY

Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zależy od podstawy wznowienia. Jeżeli istnieje kilka podstaw wznowienia postępowania, termin do wniesienia skargi o wznowienie biegnie odrębnie dla każdej z nich. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie terminu związanego z konkretną podstawą faktyczną powoduje jej odrzucenie w części opartej na tej podstawie wznowienia, nie stoi natomiast na przeszkodzie rozpatrzeniu jej w zakresie tych podstaw wznowienia, które zostały zgłoszone z zachowaniem terminu, co wymaga odrębnie zbadania i rozstrzygnięcia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Jan Rudowski, Protokolant Justyna Bluszko - Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 20 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Zygmunta P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 stycznia 2004 r. sygn. akt SA/Sz 1878/2000 w sprawie ze skargi Zygmunta P. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z dnia 12 września 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1878/00 oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2004 r., SA/Sz 1878/00, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę Zygmunta P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z dnia 12 września 2001 r., SA/Sz 1878/00.

Uzasadniając podano, że skargę o wznowienie postępowania nadano w dniu 21 października 2003 r. W odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 14 stycznia 2004 r., zawierające wezwanie do uzupełnienia braków skargi o wznowienie postępowania, skarżący podniósł, że jej podstawę stanowią okoliczności wskazane w art. 271, 272 i 273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a./. Zygmunt P. wskazał, że w toku postępowania pozbawiono go możliwości działania poprzez zaniechanie i odmowę poszanowania jego praw podmiotowych oraz podniósł, że wyrok sądowy został uzyskany za pomocą przestępstwa.

Powołując się na regulację prawną zawartą w art. 280 par. 1 i art. 277 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że skarga o wznowienie postępowania, sformułowana w oparciu o przesłankę pozbawienia możliwości działania, wpłynęła do Sądu w dniu 22 października 2003 r. /data nadania przesyłki 21.10.2003 r./, natomiast skarżący dowiedział się o wyroku Sądu w dniu jego ogłoszenia, tj. 12 września 2001 r., ponieważ był obecny na rozprawie, zaś wyrok wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 6 listopada 2001 r. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę o wznowienie postępowania odrzucił na podstawie art. 280 par. 1 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniósł Zygmunt P. /reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego/, zaskarżając to postanowienie w całości. Powołując jako podstawę kasacyjną art. 271 pkt 2, art. 273 par. 1 pkt 1-2 i par. 2 w związku z art. 275 i 277 p.p.s.a., stwierdzono, że skarga o wznowienie postępowania sądowego jest uzasadniona i nie zachodzi przedawnienie. Jednocześnie podniesiono, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z dnia 12 września 2001 r., SA/Sz 1878/00, uzyskany został za pomocą przestępstw i oparty został na sfałszowanej i sfabrykowanej w drodze przestępstw /potwierdzonych wyrokiem/ dokumentacji administracyjnej i podatkowej w sprawie skarżącego, naruszając przy tym prawo materialne zawarte w art. 231 par. 1, art. 233 par. 1 i 6, art. 239 par. 1, art. 246, art. 271 par. 1, art. 272, art. 273 w związku z art. 1 par. 1, art. 9 par. 1 i 3, art. 12, art. 115 par. 1, 4 i 13 pkt 4, par. 14 i n. ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny /Dz.U. nr 88 poz. 553 ze zm.; w skrócie: Kk/. Powołując się na tak sformułowaną podstawę kasacyjną, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadniając skargę kasacyjną podniesiono m.in., że zawarte w zaskarżonym postanowieniu ustalenie, iż "rzekomo zachodzi przedawnienie do wniesienia i rozpatrzenia skargi o wznowienie postępowania sądowego, są niepełne, wadliwe i błędne". Skarżący podkreślił, że o podstawie i możliwości wznowienia postępowania sądowego, w rozumieniu art. 277 p.p.s.a., dowiedział się 17 października 2003 r., więc ustawowy termin do złożenia skargi został zachowany. W dniu 17 października 2003 r., po odebraniu odpowiedzi na pozew Wojskowego Biura Emerytalnego w S. w sprawie o I C 1692/2002, toczącej się przed Sądem Okręgowym w W., skarżący dowiedział się bowiem ostatecznie, że "żaden właściwy miejscowo i rzeczowo wojskowy organ emerytalny według miejsca zamieszkania skarżącego: ani Wojewódzki Sztab Wojskowy w K., ani jego następca prawny Wojskowe Biuro Emerytalne, nie objęli z urzędu skarżącego ustawowym obowiązkiem wojskowego zaopatrzenia emerytalnego z prawa do nabytej z mocy ustawy emerytury wojskowej". Zdaniem skarżącego, Sąd w zaskarżonym postanowieniu, odrzucając skargę o wznowienie postępowania sądowego, rażąco naruszył art. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1, art. 91 ust. 1, art. 184, art. 217 w związku z art. 7, art. 8 ust. 1 i 2, art. 9, art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 78 poz. 483; w skrócie: Konstytucja RP/, art. 2 ust. 1 i 3 lit. "a", b i c, art. 14 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 17 ust. 2, art. 26 w związku z art. 17 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych /Dz.U. 1977 nr 38 poz. 167/, art. 6 ust. 1, art. 13, art. 14 w związku z art. 8 ust. 1 i 2, art. 17 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności /Dz.U. 1992 nr 85 poz. 427 i Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284/. Nieprzestrzeganie przez Sąd zasad uregulowanych w powołanych wyżej przepisach mogło mieć zaś istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie.

Odpowiadając na skargę kasacyjną, Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o odrzucenie skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu stwierdzono, że wbrew art. 176 p.p.s.a., w skardze kasacyjnej nie wskazano podstaw kasacji, ograniczając się jedynie do ogólnikowych zarzutów, a także kwestii merytorycznych, które były przedmiotem innego postępowania sądowego, a mianowicie określenia podatku dochodowego od osób fizycznych. Wyłącza to więc możliwość oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Odnosząc się w pierwszej kolejności do sposobu sformułowania skargi kasacyjnej i wniosku Dyrektora Izby Skarbowej w S. o odrzucenie skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd zaskarżonym orzeczeniem. Niepowołanie żadnej podstawy kasacyjnej powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej. Powołanie wadliwej podstawy doprowadzić może jedynie do oddalenia takiej skargi. Z kolei braki w zakresie uzasadnienia mogłyby być przyczyną odrzucenia skargi kasacyjnej tylko wtedy, gdyby skarga nie zawierała żadnego uzasadnienia. Uzasadnienie szczątkowe, błędne lub nie na temat, podlega ocenie dopiero przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy. W konkretnym przypadku autor skargi kasacyjnej, wskazując konkretne przepisy i sporządzając uzasadnienie, sprostał szczególnym wymogom dla skargi kasacyjnej, wymienionym w art. 176 p.p.s.a. po wyrazie "oraz". Naczelny Sąd Administracyjny nie miał więc podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, co uprawnia Naczelny Sąd Administracyjny do jej oddalenia, stosownie do art. 184 p.p.s.a. Cytowany przepis m.in. wymienia przesłankę braku usprawiedliwionych podstaw, mając na myśli podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Chodzi zatem o sytuację, w której wskazany w skardze kasacyjnej przepis prawa materialnego albo prawa procesowego w istocie nie został naruszony, a w wypadku przepisów prawa procesowego także wówczas, gdy ich naruszenie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do sformułowanej podstawy kasacyjnej należy zauważyć, że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego powinna czynić zadość ogólnym wymaganiom dotyczącym pism w postępowaniu sądowym, określonym w art. 46 p.p.s.a., oraz szczególnym wymogom tego typu skargi wynikającym z art. 279 tej ustawy. Z uwagi na konstrukcję art. 277 p.p.s.a., skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać m.in. okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do jej wniesienia. Rezultatem badania przeprowadzonego w myśl art. 280 p.p.s.a. było odrzucenie zaskarżonym postanowieniem skargi o wznowienie postępowania z uwagi na stwierdzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie niezachowanie terminu do wniesienia skargi.

Skarżący podał, iż podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowią okoliczności wymienione w art. 271, 272 i 273 p.p.s.a. Uzasadniając skargę wskazał, jak przedstawił to Sąd w zaskarżonym postanowieniu, że w toku postępowania pozbawiono go możliwości działania, poprzez zaniechanie i odmowę poszanowania jego praw podmiotowych oraz podniósł, że ww. wyrok NSA OZ w Szczecinie został uzyskany za pomocą przestępstwa. Skarżący powołał się więc na podstawę z art. 273 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. /przewidującą, że "można żądać wznowienia na tej podstawie, że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa"/ oraz z art. 272 par. 1 p.p.s.a. /przewidującą, że "można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie"/. Skarżący sformułował również podstawę z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., przewidującą, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zależy od podstawy wznowienia. Jeżeli - jak w rozważanym przypadku - istnieje kilka podstaw wznowienia postępowania, termin do wniesienia skargi o wznowienie biegnie odrębnie dla każdej z nich. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie terminu związanego z konkretną podstawą faktyczną powoduje jej odrzucenie w części opartej na tej podstawie wznowienia, nie stoi natomiast na przeszkodzie rozpatrzeniu jej w zakresie tych podstaw wznowienia, które zostały zgłoszone z zachowaniem terminu, co wymaga odrębnie zbadania i rozstrzygnięcia. Zasadniczo, stosownie do art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, liczonym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. W sytuacji, gdy podstawą wznowienia jest orzeczenie TK o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia TK /art. 272 par. 2 p.p.s.a./. Gdy podstawę wznowienia stanowi pozbawienie strony możności działania lub brak należytej reprezentacji, decydującą jest data, w której o orzeczeniu podlegającym zaskarżeniu dowiedziała się sama strona /art. 277 p.p.s.a./. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia /jak również ze skargi kasacyjnej/ nie wynika, żeby w konkretnej sprawie doszło do uzyskania orzeczenia za pomocą przestępstwa stwierdzonego wyrokiem sądu karnego. Nie wynika również, że TK orzekł o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą. Jak przedstawił to Sąd w zaskarżonym postanowieniu, w rozpatrywanym przypadku orzeczenie podlegające zaskarżeniu skargą o wznowienie postępowania ogłoszono 12 września 2001 r. /skarżący był obecny na rozprawie/, natomiast skargę o wznowienie postępowania nadano w dniu 21 października 2003 r. Należy podzielić ocenę dokonaną przez WSA w Szczecinie, że skargę o wznowienie postępowania wniesiono z uchybieniem trzymiesięcznego terminu przewidzianego art. 277 p.p.s.a., co obligowało ten Sąd do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 280 par. 1 p.p.s.a. Powyższej oceny w skardze kasacyjnej skutecznie nie zakwestionowano, np. poprzez sformułowanie zarzutu naruszenia art. 141 par. 4 p.p.s.a. i wskazanie odpowiedniej argumentacji na jego poparcie.

Kierując się przytoczonymi względami Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.