Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 861/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 74 ust. 3a, 3b, 3f, 3g i 3h
journal: Dz.U. 2020 poz 283
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. K., A. S. i B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] września 2020 roku, nr [...]; 2.zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego M. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych oraz solidarnie na rzecz skarżących A. S. i B. S. kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] marca 2020 r. P. K. (zwana dalej również: "inwestorką") zwróciła się do Wójta Gminy M. (dalej: "Wójt") o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia (dalej: "decyzji środowiskowej"), polegającego na budowie chlewni do tuczu 1470 sztuk świń (206 DJP) w technologii rusztowej – bezściółkowej z kanałami podrusztowymi o pojemności m.in. 2200 m3, silosem paszowym o pojemności 29,55 m3, zbiornikiem na nieczystości płynne o pojemności m.in. V-9 m3, przyłącza elektroenergetycznego i wodociągowego, realizowanej na terenie obejmującym część działki nr [...], położonej w obrębie L. w gminie M., wskazując, że przedsięwzięcie powyższe należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, stosownie do § 3 ust. 1 pkt 104 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. 2019, poz. 1839, dalej: "rozporządzenie RM").Do wniosku dołączono m.in. kserokopię mapy ewidencyjnej gruntów zawierającą oznaczenia: działki inwestycyjnej, terenu realizacji przedsięwzięcia oraz obszaru znajdującego się w odległości 100 m od granic terenu - obejmującego części następujących działek: nr [...], a także wypisy z rejestru gruntów datowane na [...] września 2019 r. oraz na [...] listopada 2019 r.

W dniu [...] marca 2020 r. Wójt sporządził listę stron postępowania, natomiast zawiadomieniem nr [...] poinformował je o wszczęciu w dniu [...] marca 2020 r. postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej dla ww. przedsięwzięcia (dalej: "postępowanie środowiskowe"), wskazując jednocześnie, że na mocy art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2020, poz. 283, dalej: "ustawa środowiskowa") w zw. z art. 49 k.p.a., strony będą zawiadamiane o każdej czynności organu w drodze publicznego ogłoszenia udostępnianego na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej (BIP) M.. Zawiadomienie skierowane do M. C. (widniejącego w dołączonym przez wnioskodawczynię do wniosku uproszczonym wypisie z rejestru gruntów z dnia [...] listopada 2019 r. jako współwłaściciel działki nr [...]) powróciło do organu z adnotacją "nie podjęto w terminie" (k. 155 akt adm.).

Po uzyskaniu stanowisk Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. (dalej: "RDOŚ") Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. (dalej: "PPIS") oraz Dyrektora Zarządu Zlewni w O. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor ZZ"), Wójt nałożył postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] na inwestorkę obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia oraz ustalił wykonanie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zgodnie z wymogami art. 66 ustawy środowiskowej, o czym zawiadomiono pozostałe strony postępowania w drodze publicznego obwieszczenia w BIP M..

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2020 r. A. i B. S. zwrócili się do Wójta o dopuszczenie ich do udziału w sprawie w charakterze stron, wskazując, że są oni współwłaścicielami działek nr [...], zaś B. S. jest właścicielem działek nr [...] położonych we wsi Ł. w gminie M. Podnieśli oni, że na działce nr [...] posadowiony jest dom jednorodzinny, w którym zamieszkują, będący najbliżej położoną względem planowanej inwestycji, zabudową mieszkaniową (oddaloną od niej o około 287 m). Pozostałe ww. działki położone są natomiast w sąsiedztwie nieruchomości przeznaczonej na cele mieszkaniowe i przeznaczone na potrzeby produkcji roślinnej oraz jako pastwiska w ramach prowadzonej działalności rolniczej. Wskazali oni, że odory generowane przez planowaną inwestycję będą znacząco zakłócać i ograniczać swobodne korzystanie z ich nieruchomości. Do ww. wniosku załączyli uproszczone wypisy z rejestru gruntów dotyczące ww. działek, datowane na 20 i 21 stycznia 2020 r. W odpowiedzi na ww. wniosek Wójt pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. odmówił uznania A. i B. S.za stronę toczącego się postępowania, wskazując, że nie należą oni do kręgu stron postępowania wyznaczonego brzmieniem art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej.

W dniu [...] czerwca 2020 r. inwestorka złożyła do akt raport o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia, sporządzony dnia [...] czerwca 2020 r. przez biegłych w zakresie ocen oddziaływania na środowisko oraz ochrony przyrody (dalej: raport"), który następnie – wobec braków merytorycznych dostrzeżonych przez RDOŚ – został uzupełniony dnia [...] lipca 2020 r.

Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. K. C. poinformowała Wójta, że jej mąż M. C. nie żyje od ponad ośmiu lat oraz, że działka nr [...], objęta jest prawem współwłasności przysługującym jej i jej dzieciom.

Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. A. i B. S. zgłosili uwagi i wnioski względem prowadzonego postępowania, wyrażając sprzeciw zarówno wobec budowy planowanej inwestycji, jak i wydania względem niej decyzji środowiskowej, zaś pismem z dnia [...] lipca 2020 r. swój sprzeciw wyrazili A. i P. B. W dniu [...] lipca 2020 r. do Wójta wpłynęło pismo okolicznych mieszkańców z dnia [...] lipca 2020 r. wyrażające ich sprzeciw względem realizacji planowanej inwestycji. Pod pismem podpisało się 48 osób.

Opinią nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. PPIS, zaś RDOŚ postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], uzgodnili realizację planowanego przedsięwzięcia określając jej warunki.

W piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. inwestorka zajęła stanowisko co do uwag i sprzeciwów okolicznych mieszkańców, zaś zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 220 r. Wójt poinformował o zgromadzeniu materiału dowodowego. Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. M. K. zgłosił swoje uwagi w sprawie, wyrażając sprzeciw względem planowanej inwestycji.

Decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] Wójt ustalił środowiskowe uwarunkowania dla planowanego, a wyżej opisanego przedsięwzięcia, określając m.in.: rodzaj i miejsce jego realizacji; warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich; wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy środowiskowej, w szczególności w projekcie budowlanym oraz warunki zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał, że nie budzi jego wątpliwości, że planowane przedsięwzięcie należy do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 104 rozporządzenia RM oraz, że teren inwestycji nie jest objęty aktem planistycznym, ani decyzją o warunkach zabudowy. Po przedstawieniu harmonogramu podjętych w sprawie czynności, wskazaniu celowości postępowania środowiskowego oraz charakteru decyzji środowiskowej, Wójt odniósł się do uwag zgłoszonych w toku postępowania przez okolicznych mieszkańców, podkreślając, w ślad za orzecznictwem, że sprzeciw lokalnej społeczności nie może stanowić podstawy decyzji odmownej. Wskazał przy tym, że wedle raportu planowane przedsięwzięcie na etapie realizacji i funkcjonowania nie będzie uciążliwe dla występującej w dalszym otoczeniu zabudowy mieszkalnej (oddalonej o około 273 m) oraz letniskowej (posadowionej w odległości około98 m), zaś proponowany przez inwestorkę wariant realizacyjny przedsięwzięcia nie wpłynie negatywnie na środowisko oraz zdrowie ludzi.

Obwieszczenie od wydaniu ww. decyzji zostało zamieszczone w BIP M. w dniu [...] września 2020 r.

Wskutek rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odwołań wniesionych od ww. decyzji przez M. K. i K. C., decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], wobec podzielenia ustaleń organu I instancji, utrzymano w mocy decyzję Wójta. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzja środowiskowa została wydana w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, w toku którego zgromadzono wymagane prawem uzgodnienia i opinie innych organów, prezentujące spójne stanowisko oraz raport, któremu przysługuje szczególna moc dowodowa, a z którego wynika, że realizacja inwestycji w planowanym wariancie nie pogorszy środowiska przyrodniczego i nie będzie oddziaływać negatywnie na zdrowie ludzkie. Kolegium podkreśliło również zapewnienie przez Wójta możliwości udziału społeczeństwa w postepowaniu, a także okoliczność pisemnego zawiadomienia odwołującej się K. C. o wszczęciu postępowania (podobnie jak pozostałych 10 stron postępowania), jednocześnie wskazując, że działka nr [...] stanowi własność jej dzieci.

Od decyzji Wójta wpłynęły ponadto dwa inne odwołania: złożone wspólnie przez E. T., R. K., K. C. i T. C. (prawdopodobnie dzieci K. C.) - uznane w toku postępowania odwoławczego za pochodzące jedynie od E. T. oraz odwołanie A. i B. S. Postępowania odwoławcze nimi zainicjowane zostały przez Kolegium umorzone decyzjami wydanymi w dniu [...] listopada 2020 r. (odpowiednio: nr [...]), na które wniesiono do sądu skargi zarejestrowane odpowiednio pod sygn. akt: II SA/Bk 863/20 i II SA/Bk 862/20.

Skargę zaś na merytoryczną decyzję Kolegium z dnia [...] listopada 2020 r. wywiedli do sądu: M. K. oraz A. i B. S. Zaskarżając ją w całości, zarzucili jej:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a. art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. przez brak wyczerpującego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz uznanie, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy pozwala na pozytywne ustalenie środowiskowych warunków przedsięwzięcia polegającego na budowie chlewni do tuczu 1470 szt. świń (206 DJP) w technologii rusztowej bezściółkowej wraz z infrastruktura towarzyszącą, podczas gdy:

– organy obu instancji nie wywiązały się z obowiązku prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania, w szczególności odmówiły statusu strony skarżącym A. i B. S., co skutkowało umorzeniem postępowania odwoławczego z odwołania skarżących decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. znak [...];

– organy nie zweryfikowały twierdzeń raportu w zakresie zakwestionowanym w ramach konsultacji społecznych oraz przez strony postępowania;

– organy nie wyjaśniły rozbieżności pomiędzy stanowiskiem RDOŚ przedstawionym w opinii z dnia [...] kwietnia 2020 r. a treścią postanowienia RDOŚ z dnia [...] lipca 2020 r. w przedmiocie uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia i jej warunków;

b. art. 84 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy w sprawie nie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe w niezbędnym zakresie, w szczególności nie dopuszczono dowodu z opinii biegłego, chociaż zarówno skarżący, jak i inni mieszkańcy wsi Ł. w uwagach i wnioskach składanych w ramach konsultacji społecznych, wskazywali na konkretne zastrzeżenia w stosunku do raportu oraz rozbieżności w stanowiskach RDOŚ, których rzetelne i bezstronne wyjaśnienie wymagało zasięgnięcia wiadomości specjalnych;

c. art. 10 § 1 oraz art. 61 § 4 k.p.a. przez nieprawidłowe ograniczenie kręgu stron postępowania, skutkujące niezapewnieniem skarżącym A. i B. S. czynnego udziału w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej, w tym brakiem zawiadomienia skarżących o wszczęciu postępowania;

d. art. 138 § 1 pkt 1 oraz § 2 k.p.a., przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy (w szczególności krąg stron postępowania oraz prawidłowość danych i wyliczeń przedstawionych w raporcie) ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;

2. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na treść decyzji:

a. art. 74 ust. 3a pkt 3 ustawy środowiskowej w zw. z art. 28 k.p.a. przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że krąg stron postępowania ogranicza się do podmiotów mających tytuł prawny do nieruchomości położonych w promieniu 100 m od planowanej inwestycji, co skutkowało między innymi przyjęciem, że skarżącym A. i B. S. nie przysługuje przymiot stron, w sytuacji gdy planowana inwestycja może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości należących do skarżących (w tym nieruchomości z zabudową mieszkalną położonej w odległości ok 287 m od planowanej chlewni) zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem;

b. art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt. 1 i 5-7 oraz ust. 1b ustawy środowiskowej przez utrzymanie w mocy decyzji środowiskowej na podstawie informacji przedstawionych w raporcie, pomimo tego, że nie zawiera on wszystkich wymaganych prawem elementów oraz zawiera szereg błędów i nieścisłości, w szczególności polegających na: (-) zaniżeniu przewidywanej długości cyklu chowu, (-) zaniżeniu stanu przelotowego, (-) zaniżeniu wskaźników emisji np. dla amoniaku i odorów, (-) braku prawidłowych opisu i porównania wariantów przedsięwzięcia, w tym alternatywnych wariantów lokalizacyjnych.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji środowiskowej Wójta, a także o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci pisma dr. n. biol. A. B. z dnia [...] listopada 2020 r. na okoliczność zlecenia przez skarżących sporządzenia audytu raportu oraz uzyskania zapewnienia sporządzenia audytu raportu w terminie do dnia [...] marca 2021 r., który skarżący zobowiązali się przedłożyć do akt sprawy w terminie do dnia 15 kwietnia 2021 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację oraz odnosząc się do wywiedzionych przez skarżących zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga została rozpoznana przez sąd w dniu 21 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) w zw. z § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym.

W sądzie zarejestrowano następujące sprawy dotyczące postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem P. K. z dnia [...] marca 2020 r. o wydanie decyzji środowiskowej dla wyżej opisanego przedsięwzięcia:

- niniejszą sprawę o sygn. akt II SA/Bk 861/20 ze skargi M. K., A. S. i B. S. na decyzję Kolegium z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję środowiskową Wójta z dnia [...] września 2020 r.;

- sprawę o sygn. akt II SA/Bk 862/20 ze skargi A. i B. S. na decyzję Kolegium z dnia [...] listopada 2020 nr [...] umarzającą postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem A. i B. S. od decyzji środowiskowej Wójta z dnia [...] września 2020 r., w której uchylono ww. decyzję Kolegium wyrokiem sądu z dnia 21 stycznia 2021 r.;

- sprawę o sygn. akt II SA/Bk 863/20 zainicjowaną skargą E. T. na decyzję Kolegium z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] umarzającą postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem E. T. od decyzji środowiskowej Wójta z dnia [...] września 2020 r., w której uchylono ww. decyzję Kolegium wyrokiem sądu z dnia 21 stycznia 2021 r.

Ze względu na wszczęcie kontrolowanego postępowania w marcu 2020 r., nie budzi wątpliwości sądu, że toczy się ono z zastosowaniem nowelizacji ustawy środowiskowej, dokonanej na mocy art. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019, poz. 1712 – dalej: "nowelizacja"), która weszła w życie dnia 24 września 2019 r. Nowelizacja ta dokonała zmiany dotychczasowych przepisów ustawy środowiskowej (w tym art. 74 ust. 3a, na podstawie którego ustalany jest krąg postępowania środowiskowego) oraz wprowadziła nowe regulacje, mające na celu m.in. usprawnienie procedury wydawania decyzji środowiskowych w zakresie ustalania stron postępowania (vide: uzasadnienie projektu nowelizacji). Są to przepisy art. 74 zawarte w ust. 3b-3h. W przeciwieństwie do poprzedniego stanu prawnego pozwalają one na wszczęcie, prowadzenie i merytoryczne zakończenie postępowania środowiskowego również w przypadku stwierdzenia nieuregulowanego lub nieujawnionego stanu prawnego nieruchomości znajdującej się na obszarze oddziaływania przedsięwzięcia (ust. 3f zd. 1). Przy czym przez nieuregulowany stan prawny rozumie się sytuację, gdy dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i nie przeprowadzono postępowania spadkowego lub nie zostało ono zakończone, lub gdy nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe (ust. 3g pkt. 1 i 2). Natomiast przez nieujawniony stan prawny należy rozumieć sytuację, w której rejestry lub ewidencje właściwe dla ustalenia osób, którym przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia, nie zawierają danych umożliwiających ich ustalenie, w szczególności danych osobowych, w tym adresu, właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, znajdującej się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia (ust. 3h). Istotną zmianą jest przy tym to, że do zawiadomień (o decyzjach i innych czynnościach organu) osób, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości o nieuregulowanym lub nieujawnionym stanie prawnym, stosuje się art. 49 k.p.a. (ust. 3f zd. 2), umożliwiający ich zawiadamianie w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu (tzw. zawiadomienie przez publiczne obwieszczenie).

W konsekwencji w chwili obecnej, zawiadamianie o decyzjach i innych czynnościach organu w wyżej opisanej formie, następuje nie tylko (jak miało to miejsce przez nowelizacją) w sytuacji, gdy liczba stron postępowania przekracza określoną liczbę (przed nowelizacją 20, obecnie 10 - art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej), ale ponadto względem osób, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości o nieuregulowanym lub nieujawnionym stanie prawnym. Na gruncie obecnego stanu prawnego, możliwa jest zatem sytuacja gdy w postępowaniu środowiskowym, w którym liczba stron nie przekracza 10, część osób, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości o nieuregulowanym lub nieujawnionym stanie prawnym, położonej w obszarze oddziaływania, będzie zawiadamiana o decyzjach i innych czynnościach organu (w tym o wszczęciu postępowania) w drodze publicznego obwieszczenia, zaś pozostałej części dokonywane będą doręczenia w formie tradycyjnej. W związku zaś z tym, że nieuregulowany lub nieujawniony stan prawny nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia, nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania oraz wydania decyzji środowiskowej (art. 74 ust. 3f ustawy środowiskowej), dopuszczalna jest również sytuacja, w której niezależnie od liczby stron postępowania środowiskowego, nie wszystkie z nich zostaną zawiadomione na piśmie o wszczęciu postępowania, a co za tym idzie, nie zawsze brak takiego zawiadomienia, będzie świadczył o naruszeniu przez organ prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu).

W kontrolowanej sprawie zawiadomienie takie nie zostało skierowane do spadkobierców M. C., którego dane widnieją w wypisie z ewidencji gruntów dotyczącym działki nr [...], a który, wedle oświadczenia K. C. (zawartego w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r., k. 375 akt adm.), nie żyje od ponad 8 lat. Co więcej, okoliczność nie została przez organy w żaden sposób zweryfikowana pomimo tego, że po pierwsze z uwagi na urzędowe potwierdzanie faktu śmierci, poddaje się ona weryfikacji, a po drugie, że świadczyć może o nieaktualności danych wynikających z wypisu z rejestru gruntów przedłożonego przez inwestorkę. Wedle oświadczenia K. C., ww. działka objęta jest obecnie prawem współwłasności przysługującym jej oraz jej dzieciom (kwestia ta została również podniesiona przez E. T. w odwołaniu od decyzji środowiskowej, zawierającym ponadto podpis R. K. oraz kopie podpisów K. i T. C. - będących prawdopodobnie dziećmi K. i M. C.). Również te okoliczności nie zostały w żaden sposób przez organy zweryfikowane.

Ustalenia wyjaśniające ww. kwestie (istotne z punktu widzenia należytego ustalenia kręgu stron postępowania), należałoby poczynić w oparciu o dokumenty urzędowe: akt zgonu M. C., postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po nim lub akt poświadczenia dziedziczenia oraz wypis z rejestru gruntów sporządzony po [...] czerwca 2020 r., (tj. po dacie, w której doszło do zakwestionowania aktualności wypisu znajdującego się w aktach sprawy, w oparciu o który Wójt uznał M. C. za stronę postępowania). Pozyskanie ww. dokumentacji pozwoliłoby na weryfikację twierdzenia Kr. C. o śmierci jej męża, przesądzając jednocześnie kwestię aktualności wypisu z rejestru gruntów znajdującego się w aktach sprawy. Zwrócić przy tym należy uwagę, że jakkolwiek nowelizacja wprowadziła w art. 74 ust. 3b zd. 1 ustawy środowiskowej domniemanie, że dane zawarte w dokumentach, na podstawie których organ ustala prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia (tj. w wypisie z rejestru gruntów lub innym dokumencie przedłożonym przez wnoszącego podanie – art. 74 ust. 1 pkt 6 ustawy środowiskowej) są prawdziwe, to uzyskanie przez organ, informacji, wskazujących na wysokie prawdopodobieństwo obalenia tego domniemania (jakim niewątpliwie są oświadczenia najbliższej rodziny zmarłego), co więcej - poddających się weryfikacji, wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu poczynienia jednoznacznych w tym względzie ustaleń. Tych z kolei w kontrolowanej sprawie zabrakło. Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie sądów powszechnych, fakty domniemane powinny podlegać ocenie w kontekście wszystkich dowodów zebranych w sprawie, natomiast do obalenia domniemania prawnego może dojść nie tylko wskutek inicjatywy dowodowej uczestników postępowania (por. m.in. postanowienie SN z 7 maja 2014 r., II CSK 472/13, Lex nr 1476956, czy wyrok SN z 10 października 1997 r., II CKN 378/97, OSP 1998, Nr 6, poz. 111). Domniemanie prawne może zostać obalone przez wykazanie, że w rzeczywistości nie jest tak, jak dyktuje to wniosek tego domniemania, przyjmowany z mocy normy prawnej (por. teza nr 4 wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2006 r., I CSK 63/05, Lex nr 179971). Podkreślić przy tym należy, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy z jednej strony wskazuje na wysoce prawdopodobne istnienie podstaw do obalenia domniemania aktualności danych zawartych w wypisie z rejestru gruntów przedłożonym przez inwestorkę, z drugiej zaś nie pozwala na jego obalenie, z uwagi na brak jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego śmierć M. C. przed wszczęciem postępowania środowiskowego.

Co więcej podkreślić należy, że informacja o śmierci M. C. uwzględnionego w kręgu stron postępowania, została przez organy obu instancji w zupełności pominięta, zaś w postępowaniu odwoławczym zainicjowanym odwołaniem E. T. (poddanym kontroli sądowej w sprawie II SA/Bk 863/20), przyznana przez Kolegium pomimo braku jej dowodowego potwierdzenia. Zaniedbanie powyższe jest zaś tym bardziej istotne, że trudno w przedmiotowej sprawie przyjąć – stosownie do art. 74 ust. 3b zd. 2 ustawy środowiskowej - skuteczność doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania dokonanego z przyjęciem ww. domniemania prawnego M. C., ze względu na skierowanie go na inny adres, aniżeli ten wynikający z wypisu z rejestru gruntów (w wypisie ujawniono ul. [...] w Ł., natomiast korespondencję wysłano na ul. [...] w Ł., k. 123, 143). W konsekwencji w niniejszej sprawie, z jednej strony nie doszło do skutecznego zawiadomienia o wszczęciu postępowania, ujawnionego w ewidencji gruntów współwłaściciela działki nr [...] - wedle domniemania aktualności danych zawartych w wypisie z rejestru gruntów przedłożonym przez inwestorkę, z drugiej zaś, z racji braków dowodowych pozwalających na ustalenie obecnego stanu prawnego ww. działki (prawdopodobnie różniącego się od tego wynikającego z wypisu z rejestru gruntów przedłożonego przez inwestorkę) oraz stwierdzenie okoliczności jego ujawnienia, brak jest możliwości ustalenia: czy nieruchomość ta ma uregulowany stan prawny – a tym samym, czy możliwe jest ustalenie pełnego katalogu stron postępowania, które należałoby zawiadomić o jego wszczęciu w drodze tradycyjnych pisemnych doręczeń; czy też stan prawny nieruchomości nie został uregulowany lub ujawniony - co z kolei pozwalałoby na kontynuowanie postępowania z zastosowaniem art. 49 k.p.a. względem osób, którym przysługują prawa rzeczowe do tej nieruchomości, bez konieczności doręczenia im zawiadomień o wszczęciu postępowania (stosownie do art. 74 ust. 3f ustawy środowiskowej). Bez uzupełnienia materiału dowodowego ww. okoliczności wyjaśnić się nie da.

Powyższe świadczy zatem o istotnej wadliwości przeprowadzonego przez organy postępowania, spowodowanej niewyjaśnieniem przez organy faktów prawnie relewantnych. Wobec zaś tego, że wadliwości ta odnosi się do ustalenia kręgu stron postępowania środowiskowego, a więc może stanowić potencjalną przesłankę wznowienia tego postępowania - sąd uznał ją za naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co uzasadniało uchylenie obu wydanych w niniejszej sprawie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r., poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a.").

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy zweryfikują za pomocą dokumentu urzędowego, przekazaną przez K. C. informację o śmierci M. C., zaś w przypadku jej potwierdzenia (skutkującego obaleniem domniemania aktualności danych zawartych w wypisie z rejestru gruntów przedłożonym przez inwestorkę), ustalą (uzupełniając uprzednio materiał dowodowy), czy działka nr [...] ma uregulowany stan prawny, a jeśli tak – zmodyfikują katalog stron postępowania zawiadamiając jednocześnie o jego wszczęciu w drodze pisemnego zawiadomienia, te strony, których dotychczas o postępowaniu nie zawiadomiono. W przypadku zaś ustalenia, że nieruchomość ta ma nieuregulowany lub nieujawniony stan prawny, do zawiadomień (o decyzjach i innych czynnościach) osób, którym przysługują do tej nieruchomości prawa rzeczowe, zastosowanie znajdzie art. 49 k.p.a. (stosownie do art. 74 ust. 3f zd. 2 ustawy środowiskowej).

Ponadto organy będą miały na względzie, że skoro wedle art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej, stroną postępowania środowiskowego jest obok wnioskodawcy podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, przez który to obszar rozumie się: po pierwsze przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu (pkt 1); po drugie działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska (pkt 2); po trzecie działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem (pkt 3), to dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony lub odmowa dopuszczenia osób, legitymujących się prawem rzeczowym do działek położonych w odległości większej niż 100 m od granic terenu inwestycji, powinno zostać poprzedzone szczegółową analizą dwóch ostatnich spośród ww. przesłanek. W odniesieniu zaś do tej zawartej w pkt 3 ww. przepisu, analizę powinny poprzedzić ustalenia (oparte na materiale dowodowym) pozwalające na stwierdzenie, czy działki te znajdują się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia (co wymaga uprzedniego wyjaśnienia na czym owe "znaczące oddziaływanie" polega), w szczególności w kontekście prognozowanych raportem rozkładów chwilowych i średniorocznych stężeń pyłów PM10 i PM2,5, amoniaku i siarkowodoru w otoczeniu inwestycji (k. 264-271 akt adm.), które obejmują również obszar położony w odległości ponad 100 m od terenu inwestycji (w tym działki skarżących A. i B. S.). W przypadku pozytywnych ustaleń poczynionych w ww. kwestii, konieczna będzie dowodowa weryfikacja aktualnego przeznaczenia tych działek oraz istnienia potencjalnych ograniczeń w ich zagospodarowaniu zgodnie z tym przeznaczeniem, spowodowanych położeniem w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia. W związku z tym, że powyższych ustaleń w przedmiotowej sprawie zabrakło, organy uzupełnią je w ponownie prowadzonym postępowaniu.

W ocenie sądu, orzekającym w sprawie organom słusznie zatem (choć z innych względów) zarzucono naruszenie przepisów proceduralnych – tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wydane w sprawie decyzje nie zostały bowiem poprzedzone wyczerpującymi ustaleniami co do kręgu stron postępowania, powiązanym z uprzednią koniecznością ustalenia stanu prawnego działki nr [...]. To zaś uniemożliwiło w istocie przeprowadzenie sądowej kontroli prawidłowości dokonanych przez Wójta zawiadomień tych stron, o wszczęciu postępowania, a tym samym oceny, czy wszystkim stronom postępowania umożliwiono udział w nim w sposób przewidziany przepisami prawa. Z racji zaś tego, że dostrzeżone w toku kontroli sądowej uchybienia uzasadniały uchylenie obu zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, co skutkuje w swojej istocie przekazaniem sprawy do początkowego jej etapu, sąd nie dokonywał merytorycznej kontroli ich legalności.

Nie przesądzając zatem finalnego rozstrzygnięcia, sąd wskazuje, że ponownie rozpatrując sprawę, organy w sposób prawidłowy ustalą katalog stron postępowania, kierując się poczynionymi w niniejszym uzasadnieniu uwagami. Następnie zaś przeprowadzą ponowne postępowanie dowodowe, zawiadamiając w jego toku strony o decyzjach i innych czynnościach organów w sposób przewidziany przepisami prawa. Finalnie zaś wydadzą rozstrzygnięcia merytoryczne, mając na względzie, że ich uzasadnienia powinny odpowiadać brzmieniu art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności zaś wskazywać materiał dowodowy, na którym organ się oparł wydając określone rozstrzygnięcie oraz jakie fakty za owym rozstrzygnięciem przemawiają i z jakich względów zostały one przez organ uznane za istotne w kontekście, stanowiących podstawę orzekania, przepisów prawa. Bez przeprowadzenia opisanych powyżej czynności, nie jest bowiem możliwe wydanie nieobarczonego wadami rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe orzeczono w pkt 1 wyroku o uchyleniu obu wydanych w sprawie rozstrzygnięć na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O zwrocie skarżącym od organu odwoławczego kosztów postępowania sądowego orzeczono zaś w pkt 2 wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a., ustalając wysokość tych kosztów w odniesieniu do skarżącego M. K. na kwotę 697 zł (na którą składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł – k. 32, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł – k. 14 oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, wynikająca z § 14 ust. 1 pkt c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie; Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz na kwotę 714 zł w odniesieniu do skarżących A. i B. S. (w tym uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł – k. 33, opłata od pełnomocnictw 2 x 17 zł – k. 16 i 18 oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, wynikająca z § 14 ust. 1 pkt c. ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie), na rzecz których orzeczono o zwrocie tych kosztów solidarnie.