Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Wr 1649/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2004-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie sędzia WSA Teresa Cisyk-spr. asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: referent Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 19 października 2004 r. sprawy ze skargi Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie trwałego zarządu nieruchomościami 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie może być wykonana, 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 46 ust. 1, art. 11 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543) odmówił wygaśnięcia dla [...] Oddziału Straży Granicznej w R. prawa trwałego zarządu, dla nieruchomości państwowej stanowiącej teren zabudowany, położonej w T., oznaczonej jako działka nr a o powierzchni 0,1286 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr A. W uzasadnieniu podał, że przedmiotowa nieruchomość jest przedmiotem trwałego zarządu wnioskodawcy, na podstawie decyzji z dnia 15 marca 2000r. [...] o przekazaniu w trwały zarząd. Wskazał, że [...] Oddział Straży Granicznej w R., wnioskiem z dnia 17 października 2001r., zwrócił się o wygaśnięcie prawa dalszego trwałego zarządu do przedmiotowej nieruchomości, uzasadniając, iż nieruchomość ta nie jest wykorzystywana do celów związanych z ochroną granicy państwowej i bezpieczeństwem państwa wobec czego stała się zbędna. Organ zaakcentował, że z uwagi na fakt że na w/w gruncie znajduje się budynek wykorzystywany w chwili złożenia wniosku na cele mieszkalne oraz na brak w tamtym okresie możliwości zagospodarowania tej nieruchomości, mając na uwadze przepis art. 47 ust.2 ustawy, pismem z dnia 10 grudnia 200lr. wnioskodawca został poinformowany, że wydanie stosownej decyzji nastąpi niezwłocznie z chwilą uzyskania możliwości jej zagospodarowania, co miało nastąpić w I półroczu br. W związku z otwarciem drogowego przejścia granicznego Prudnik – Trzebina – Bartultovice, mając na uwadze przepisy ustawy o ochronie granicy odmówił wygaśnięcia dla [...] Oddziału Straży Granicznej w R. prawa dalszego trwałego zarządu do nieruchomości państwowej stanowiącej teren zabudowany, położonej w T. oznaczonej na mapie nr [...] jako działka nr a o powierzchni 0,1286 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr A. Dodał, że w związku z otwarciem powyższego przejścia granicznego o złożeniu wniosku w sprawie wygaśnięcia prawa dalszego trwałego zarządu do przedmiotowej nieruchomości, został poinformowany [...] Urząd Wojewódzki. Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego tegoż Urzędu w piśmie z dnia 21 marca br. poinformował że zasięg terytorialny przejścia granicznego Prudnik – Trzebina – Bartultovice zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Wojewody [...] z dnia 4 września 200lr. obejmuje nieruchomość oznaczoną jako działkę nr a — użytkowaną wyłącznie na potrzeby służb granicznych. Z wymienionego pisma wynika również, że Wojewoda [...] podjął działania zmierzające do uzyskania środków finansowych na remont i modernizację budynku znajdującego się na w/w gruncie i że budynek ten po przeprowadzeniu uzgodnionych z wnioskodawcą koniecznych prac modemizacyjno - remontowych przeznaczony będzie na potrzeby administracyjne Straży Granicznej. Z uwagi na fakt, że docelowo przedmiotowa nieruchomość powinna znajdować się nadal w trwałym zarządzie wnioskodawcy, Starosta Powiatu [...] uznał że wygaśnięcie prawa dalszego trwałego zarządu w odniesieniu do tej nieruchomości nie znajduje uzasadnienia.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w R., kwestionując stanowisko w sprawie, Starosty [...] uważając, że podane przyczyny odmowy wygaszenia prawa trwałego zarządu do nieruchomości nie znajdują swego uzasadnienia w przepisach prawa. Zgodnie z art.17 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 12 października 1990r. o ochronie granicy państwowej oraz § 1 ust. 1 pkt. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1991 r. w sprawie określenia zakresu obowiązków organów obowiązanych do utrzymania przejść granicznych oraz źródeł finansowania tych przedsięwzięć, a także określenia organów zobowiązanych do osadzania i utrzymania znaków granicznych na morskich wodach wewnętrznych – zarządzanie obiektami wchodzącymi w skład drogowego przejścia granicznego leży w gestii właściwego terytorialnie wojewody. Wobec powyższego, żądał uchylenia decyzji Starosty [...] i ponownego rozpatrzenie wniosku z dnia 17 października 2001r.

Wojewoda [...] decyzja z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543) i art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie stwierdził, że:

- w odniesieniu do drogowych przejść granicznych wojewoda jest właściwym organem zobowiązanym do stałego utrzymywania przejść granicznych w stanie umożliwiającym przeprowadzanie skutecznej kontroli granicznej, celnej, sanitarnej, weterynaryjnej, fitosanitarnej, chemicznej i radiometrycznej,

- że do zakresu obowiązków organów obowiązanych do utrzymywana przejść granicznych należy administrowanie obiektem przejścia granicznego,

- budynek usytuowany na działce a w T. nie jest obiektem przejścia granicznego,

- po zrealizowaniu planowanych prac adaptacyjno – budowlanych obiekt ten będzie przejęty przez Wojewodę [...] w administrowanie, lecz nadal powinien zostać w trwałym zarządzie Straży Granicznej, która w tym obiekcie będzie realizowała swoje statutowe cele.

Organ odwoławczy wskazał, że administrowanie, o którym mowa w rozporządzeniu z dnia 28 maja nie jest tytułem do władania, lecz określeniem obowiązku organu obowiązanego do utrzymania przejść granicznych. Zaznaczył, ze obecny stan przedmiotowej nieruchomości jest stanem przejściowym i pozostawienie jej w dotychczasowym trwałym zarządzie Straży Granicznej jest celowe i uzasadnione.

Na powyższa decyzję, skargę wniósł Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w R., podnosząc, iż podane przyczyny odmowy wygaśnięcia prawa trwałego zarządu do nieruchomości, nie znajdują swojego uzasadnienia w przepisach prawa. Zdaniem skarżącego, obowiązek Wojewody [...], co do przygotowania i zapewnienia różnym służbom na przejściu granicznym, odpowiednich pomieszczeń i warunków, ceduje na Straż Graniczną, poprzez odmowę wygaśnięcia trwałego zarządu wnioskowanych nieruchomości. Skarżący dodał, że jest to tym bardziej istotne, gdyż pozostawienie trwałego zarządu skutkuje utrzymaniem nieruchomości i ponoszenia kosztów związanych z obowiązkiem trwałego zarządcy do ponoszenia opłat, o których mowa między innymi w art. 82 i 83 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oraz w art. 2 ustaw 12 stycznia 1991 r. o podatkach opłatach lokalnych. Nadmienił, że budynek posadowiony na działce a może być wykorzystywany nie tylko przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, lecz także przez służby sanitarne, weterynaryjne, czy też fitosanitrne, bowiem zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Wojewody [...] z dnia 4 września 2001r., nieruchomość oznaczona jako działka a w m. T. została objęta zasięgiem terytorialnym przejścia granicznego Prudnik – Trzebina – Bartultovice, zatem weszła w skład przejścia granicznego i zarząd co do całości winien objąć Wojewoda [...].

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej uchylenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. Na wstępie odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sad administracyjny. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, przy czym rozważa prawo obowiązujące w dniu jej wydania jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji.

Rozstrzygnięcia w decyzjach, w rozpatrywanej sprawie wydane zostały w trybie przepisów ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543), a zatem materialnoprawne zagadnienie odmowy wygaśnięcia trwałego zarządu uregulowane zostało przywołana ustawą. Kwestie proceduralne, związane z wygaśnięciem trwałego zarządu, nie objęte w/w ustawą, zawarte są w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Przedmiotem skargi jest kwestionowanie przez [...] Oddział Straży Granicznej w R., podanej przyczyny odmowy wygaśnięcia prawa trwałego zarządu do nieruchomości, które zdaniem skarżącego nie znajdują swego uzasadnienia w przepisach prawa.

Zauważyć należy, ze wszczęcie postępowania w rozpoznawanej sprawie nastąpiło na wniosek [...] Oddziału Straży Granicznej w R., z dnia 17 października 2001r. [...] Oddział. Żądanie wszczęcia postępowania skarżący oparł na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Przywołany przepis stanowi, iż właściwy organ wydaje decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu, na wniosek jednostki organizacyjnej, po uzyskaniu możliwości zagospodarowania nieruchomości, w ciągu 18 miesięcy od dnia złożenia wniosku. We wniosku zwrócono się o wydanie decyzji administracyjnej, o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu w stosunku do nieruchomości w miejscowości [...], niezabudowanej oznaczonej jako działka nr b o powierzchni 0,3339ha oraz zabudowanej budynkiem mieszkalny oznaczonej jako działka nr a o powierzchni 0,1286ha. Wnioskodawca podał, że powyższe nieruchomości, nie są wykorzystywane przez [...] Oddział Straży Granicznej w R. do celów związanych z ochroną granicy państwowej i bezpieczeństwa państwa wobec czego stały się zbędne dla potrzeb służbowych. Do wniosku została dołączona zgoda, organu nadzorującego z dnia 8 października 2001r., który zaakceptował zgłoszenie, co do wygaśnięcia trwałego zarządu wymienionych nieruchomości. Wniosek spełniał zatem wymogi formalne z art. 47 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślić należy, że zarówno z wniosku skarżącego, jak i z treści art. 47 ust. 2 ustawy wynika, iż w przedmiotowej sprawie chodziło o wydanie decyzji w sprawie wygaśnięcia zarządu. Treścią decyzji w postępowaniu administracyjnym jest, jak stanowi art. 104 kpa, "załatwienie sprawy", tzn. "rozstrzygnięcie o istocie sprawy", czyli orzeczenie co do tych interesów prawnych, które legitymowały wnioskodawcę do udziału w postępowaniu jako strony. Podstawą oceny kompletności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji jest zatem zakres żądania strony. W rozpoznawanej sprawie, z porównania zakresu określonego we wniosku wszczynającym postępowanie oraz zakresu rozstrzygnięcia ujętego w decyzjach obu instancji wynika, iż decyzje te nie załatwiają sprawy. Załatwiły sprawę nie w całości, bowiem rozpoznały żądanie wniosku wybiórczo. W decyzji pierwszej instancji, organ rozstrzygnął sprawę poprzez odmowę wygaśnięcia trwałego zarządu tylko jednej nieruchomość, zabudowanej jako działki nr a o powierzchni 0,1286 ha., i co do niej powoływał dowody. Organ drugiej instancji utrzymał w mocy powyższą decyzję, odnosząc rozstrzygnięcie i motywy uzasadnienia do przywołanej działki nr a. Ponieważ decyzje obu instancji, nie zawierały w swojej treści stwierdzenia, że dla części nie rozstrzygniętej, przewidywane jest wydanie odrębnej decyzji, stąd nie można wywodzić, że jest to decyzja częściowa, w rozumieniu art. 104 § 2 kpa, bowiem organ wydając decyzję częściową powinien to zaznaczyć w jej treści. (vide wyrok NSA w Warszawie, z dnia 14 marca 2002r., sygn. I SA 2126/00, LEX nr 81748). Zauważyć należy, iż żądanie skarżącego co do dwóch działek było wyraźnie sprecyzowane, natomiast rozpoznawanie i rozstrzygnięcie organ zawęził do nieruchomości zabudowanej, czym naruszył art. 104 § 2 kpa, poprzez nie załatwienie sprawy w całości. Organ przemilczał w rozstrzygnięciu sprawę nieruchomości niezabudowanej, stanowiącej działkę nr b o pow. 0,3339 ha. Takie zachowanie organu spowodowało również naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7), oraz uchybienie przepisom art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa. Organ rozpoznając sprawę, winien podjąć wszelkie kroki, niezbędne do dokonania wyjaśnienia stany faktycznego, w przedmiocie wnioskowanych nieruchomości. Przepis art. 47 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazuje organowi orzekającemu kierunek i cel ustalenia stanu faktycznego, w przedmiocie rozpoznania żądania wygaśnięcia trwałego zarządu nieruchomości zbędnej wnioskodawcy, poprzez "uzyskanie możliwości zagospodarowania nieruchomości". Jeżeli taka możliwość zagospodarowania wystąpi, organ jest zobowiązany do wydania decyzji pozytywnej. W rozpoznawanej sprawie organ wskazywał na "możliwość zagospodarowania" nieruchomości zabudowanej, jednakże nie kierując się przesłanką z art. 47 ust. 2 ustawy odmówił wygaśnięcia trwałego zarządu, co do nieruchomości zabudowanej. Organ pierwszej instancji, oraz organ odwoławczy nie poczynił ustaleń i wyjaśnień w zakresie "możliwości zagospodarowania" nieruchomości niezabudowanej. Dlatego też, należy zgromadzić i rozpatrzyć materiał dowodowy w całokształcie rozpatrywanej sprawy, wszczętej na wniosek strony (art. 77 § 1 i art.80 kpa). Sąd zauważa, że wskazany przepis art. 47 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie inny przepis aktu prawnego, stanowi podstawę prawną do orzeczenia o wygaśnięciu trwałego zarządu dla jednostki wnioskującej. Stąd decyzja w przedmiotowej sprawie powinna posiadać uzasadnienie faktyczne, co do materiału dowodowego w sprawie, oraz uzasadnienie prawne odnoszące się do przesłanek ustawowych wygaśnięcia trwałego zarządu – art. 107 § 3 kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały bez wyjaśnienia okoliczności istotnych dla wyniku sprawy i dlatego działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.

Rozstrzygnięcia w punkcie drugim i trzecim wyroku dokonano na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).