Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 657/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28 ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi B. J. - wspólnika A s.c. w L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

A s.c., M. J., B. J. w L.(dalej spółka cywilna, strona lub skarżąca), w imieniu której działała B. J. – wspólnik spółki cywilnej, wniosła skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] r.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.

Do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Częstochowie w dniu 29 stycznia 2015 r. wpłynęło pismo B. J. z prośbą o umorzenie spółce cywilnej zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z kosztami oraz odsetkami. W piśmie opisano trudną sytuację finansową oraz powody powstania zaległości w płaceniu składek. Strona podała, że spółka cywilna jest firmą rodzinną prowadzoną od kwietnia 1990 r. i przez wszystkie lata płaciła składki regularnie i terminowo. W 2013 r. odnotowała stratę w wysokości 26.598,06 zł – bez składek ZUS. Sytuacja jest bez wyjścia, gdyż prowadzona jest egzekucja generująca koszty, a konta są zajmowane.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 k.p.a. oraz na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj.: Dz. U. z 2015 r., poz. 121), zwanej dalej "ustawą" postanowił :

I. umorzyć postępowanie wszczęte w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika tych składek w kwocie 55.943,18 zł w tym:

1. składki na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek za okres 01/2012, 04/2012, 09/2012-12/2012, 03/2013-12/2014 w kwocie - 43.324,85 zł,

2. składki na FP i FGŚP za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek za okres 09/2012-11/2012, 04/2013-05/2013, 07/2013-03/2014, 05/2014-12/2014 w kwocie - 2.762,33 zł,

3. odsetki za zwłokę od należności za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych naliczone na dzień 29 stycznia 2015 r. w kwocie – 4.860,00 zł,

4. odsetki za zwłokę od należności za zatrudnionych pracowników naliczone na dzień 29 stycznia 2015 r. w kwocie – 4.996,00 zł.

Nadto w tej samej decyzji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 k.p.a. oraz na podstawie art. 30 ustawy postanowił :

II. umorzyć postępowanie wszczęte w sprawie o umorzenie składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek kwocie 47.716,09 zł, w tym:

1. składki na ubezpieczenia społeczne za okres 10/2012-11/2012, 03/2013-12/2013, 02/2014, 04/2014-09/2014, 11/2014-12/21014 w kwocie – 32.123,06 zł,

2. składki na ubezpieczenia zdrowotne za okres: 09/2012, 10/2012-11/2012, 03/2013-05/2013, 07/2013-12/2014 w kwocie – 15.593,03 zł.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem strony o umorzenie należności są objęte składki finansowane przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek. Zgodnie z art. 30 ustawy do takich składek nie stosuje się instytucji umorzenia opisanej w art. 28 ustawy. W tej części wniosek strony uznał za bezprzedmiotowy. Nadto wskazał, że wnioskiem są objęte należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika. Ponieważ strona nie wskazała podstawy prawnej, organ jest obowiązany zbadać sprawę w oparciu o wszystkie przesłanki przewidziane przepisami prawa – w tym również art. 28 ust. 3a ustawy. Organ wywiódł, że ponieważ ten przepis znajduje zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, postępowanie prowadzone w oparciu o ten przepis w części dotyczącej żądania umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika, należało umorzyć.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazała na konieczność ponowienia wniosku. Stwierdziła, że spółka cywilna zatrudnia pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy i nie chce ich zwalniać. Brak obrotu i dochodu jest spowodowany między innymi trudną sytuacją finansową na rynku. W mieście powstają nowe "markety", przez co spółka cywilna traci klientów. Od 2013 r. odnotowuje straty. Powstają kolejne zobowiązania, których nie jest w stanie regulować na bieżąco.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy wyżej opisaną decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu podkreślił wynikający z art. 30 ustawy kategoryczny zakaz merytorycznego orzekania w przedmiocie umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. Nadto stwierdził, że bezprzedmiotowość postępowania występuje także w przypadku postępowania w sprawie umorzenia, na podstawie art. 28 ust. 3a, składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika, ponieważ przepis art. 28 ust. 3a ustawy znajduje zastosowanie tylko do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona wskazała, że odwołuje się od decyzji z dnia [...] r. i decyzji ją poprzedzającej. Wnosi o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji, umorzenie odsetek i kosztów upomnienia.

W uzasadnieniu strona odniosła się do całokształtu sprawy zainicjowanej jej wnioskiem, mając na uwadze również negatywne odrębne rozstrzygnięcie organu wydane w przedmiocie odmowy umorzenia należności. Podkreśliła, że organ pominął ważny interes osoby zobowiązanej, pomimo podnoszonej w postępowaniu okoliczności braku możliwości opłacania składek oraz braku posiadania majątku pozwalającego na spłacenie długu. Akcentowała okoliczność, że spółka cywilna nie chce zwalniać pracowników oraz pozostałe argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że spółki prawa handlowego i przedsiębiorstwa korzystają z milionowych umorzeń, a osoby fizyczne są dyskryminowane, bo nie udziela się im żadnej pomocy. Podała, że brak możliwości pozyskania dotacji pomocowych. Wniosła o umorzenie należności w oparciu o art. 28 ust. 3a i art. 17 ustawy. Do skargi dołączyła dokumenty obrazujące sytuację finansową spółki cywilnej.

W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik organu, wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania, podtrzymał w pełnym zakresie argumentację zawartą w skarżonej decyzji. Stwierdził, że ta decyzja nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania.

W tym miejscu wskazać jeszcze trzeba, że w wyniku rozpatrzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych opisanego wyżej wniosku strony o umorzenie należności składkowych, została także wydana decyzja Nr [...] dnia [...] r. odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika w łącznej kwocie 56.222,18 zł. Ta decyzja została utrzymana w mocy decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Postępowanie zainicjowane skargą na decyzję z dnia [...] r. toczyło się w tutejszym Sądzie pod sygn. akt I SA/Gl 781/15.

Na rozprawie sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i odrębnego wyrokowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona nią decyzja narusza prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Z przedłożonych przez organ administracji akt wynika, że skarżoną decyzją organ umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek. Nadto umorzył postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika i odsetek za zwłokę od należności za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz przez płatnika, prowadząc to postępowanie wyłącznie w zakresie przesłanki umorzenia określonej w art. 28 ust. 3a ustawy. Stan faktyczny sprawy w oparciu, o który została wydana skarżona decyzja został już wyżej przedstawiony i nie będzie powtarzany w dalszej części uzasadnienia.

Odnosząc się do stanu prawnego sprawy wskazać trzeba, że zgodnie z art. 28 ust. 1 – 4 ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (ust. 1). Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (ust. 2). Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (ust. 3).

Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (ust. 3a). Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych (ust. 3b). Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (ust. 4).

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, wydanego na podstawie wskazanej delegacji ustawowej, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Stosownie do art. 32 ustawy do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie z art. 30 ustawy do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29.

Z cytowanych przepisów prawnych wynika, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję o odmowie umorzenia składek, jeżeli w sprawie nie zachodzi żadna z ustawowych przesłanek umorzenia. Jeżeli natomiast chociażby jedna z ustawowych przesłanek umorzenia składek występuje w sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzeka w granicach uznania administracyjnego.

Zasadą jest, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może (ale nie jest zobowiązany) umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli zachodzi przesłanka całkowitej ich nieściągalności. Natomiast w sprawie z wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, organ może (ale nie jest zobowiązany) umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zachodzi jedna z dwóch ustawowych przesłanek umorzenia: 1) przesłanka całkowitej nieściągalności składek lub 2) przesłanka uzasadnionego przypadku umorzenia występującego pomimo braku całkowitej nieściągalności. Instytucji umorzenia składek nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez jej rozstrzygnięcie co do jej istoty (brak przedmiotu postępowania). Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mogą mieć zarówno charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. W żadnym jednak wypadku bezprzedmiotowość postępowania nie może być utożsamiana z bezzasadnością żądania strony. Przedmiotem postępowania administracyjnego (rozumianego jako proces administracyjny) jest konkretna sprawa indywidualnego podmiotu, w której na podstawie przepisów prawnych powszechnie obowiązujących organy administracji publicznej są władne podjąć decyzję administracyjną, albo orzekając w niej o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu, albo stwierdzając w niej o niedopuszczalności takiego orzekania. Przedmiot procesu stanowi sprawa administracyjna w rozumieniu ukształtowanym przepisami art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Wynikające z tych przepisów prawnych przesłanki, wyznaczające zakres stosowania przepisów k.p.a. o postępowaniu administracyjnym ogólnym, wraz z pojęciem strony postępowania wyznaczają przedmiot postępowania administracyjnego w konkretnej sprawie.

Przenosząc wyżej poczynione rozważania teoretyczne do okoliczności rozpoznanej sprawy sądowoadminstracyjnej, Sąd stwierdza, że organ rozdzielił orzekanie w sprawie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika na dwie odrębne sprawy administracyjne. W decyzji podlegającej ocenie Sądu w postępowaniu toczącym się pod sygnaturą akt I SA/Gl 781/15 organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy. Natomiast w decyzji podlegającej ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu, organ w stosunku do tych samych składek umorzył postępowanie stwierdzając jego bezprzedmiotowość w zakresie orzekania w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy. Sąd stwierdza, że organ naruszył przepis art. 104 § 2 k.p.a. w związku z art. 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ w tej samej sprawie administracyjnej, co do tego samego jej przedmiotu, w jednej decyzji rozstrzygnął sprawę co do istoty, a w drugiej decyzji rozstrzygnął w inny sposób kończący sprawę w danej instancji (umorzył postępowanie). Znajdujące w sprawie przepisy nie dają podstaw do wydawania odrębnych orzeczeń co do poszczególnych przesłanek umorzenia tych samych należności składkowych. Wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu trzeba organowi wskazać, że wniosek uprawnionego podmiotu o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne skierowany do właściwego organu wszczyna postępowanie w jednej sprawie administracyjnej. Przedmiotem postępowania (procesu administracyjnego) są wszystkie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, których umorzenia żąda strona. Bezprzedmiotowe jest postępowanie w stosunku do należności, które wygasły (wskutek przedawnienia) oraz w stosunku do należności, co do których ustawodawca nie przewidział w żadnym zakresie możliwości ich umarzania. Pozostałe należności stanowią przedmiot postępowania, co do którego należy orzec załatwiając sprawę co do istoty (umarzając lub odmawiając umorzenia). Jeżeli w sprawie występują roszczenia co do których organ jest obowiązany orzec merytorycznie oraz roszczenia, co do których winien orzec formalnie ze względu na bezprzedmiotowość postępowania (umarzając postępowanie), dopuszczalne jest wydanie dwóch odrębnych decyzji w sensie formalnym: w odpowiednim zakresie decyzji orzekającej co do istoty sprawy i w odpowiednim zakresie decyzji umarzającej postępowanie. W przypadku roszczeń podzielnych (takim roszczeniem jest każda składka za konkretny miesiąc) nie będzie naruszeniem prawa, jeżeli organ rozstrzygnie w stosunku do każdej ze składek w odrębnej decyzji. Natomiast niedopuszczalne jest orzekanie odrębnie co do każdej z przesłanek umorzenia. Z obszernie przytoczonych i omówionych wyżej przepisów prawnych wynika, że orzekając w stosunku do każdej z należności organ jest obowiązany rozpoznać żądanie wniosku w oparciu o wszystkie znajdujące zastosowanie do tej należności przesłanki umorzenia. Oznacza to, że w stosunku do części należności należy ustalić wyłącznie, czy zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, natomiast co do innych należności należy zbadać, czy zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności oraz przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Rodzaj należności decyduje o tym, ile przesłanek należy zbadać w postępowaniu w sprawie umorzenia. Organ winien orzec w przedmiocie umorzenia należności, a nie w przedmiocie umorzenia w oparciu tylko o jedną z przesłanek, ponieważ nie ma sprawy administracyjnej, której załatwienie ogranicza się do orzekania w oparciu o jedną przesłankę umorzenia w przypadku, gdy do rozpatrywanej należności należy rozpoznać istnienie więcej niż jednej przesłanki umorzenia. W sytuacjach, gdy mają zastosowanie dwie przesłanki umorzenia, brak podstaw prawnych do wydawania dwóch orzeczeń w stosunku do tej samej należności (każdego odrębnie co do każdej z przesłanek umorzenia). W przypadku, gdy przesłanka ważnego interesu zobowiązanego nie może być stosowana odnośnie do konkretnej należności, nie występuje bezprzedmiotowość postępowania, lecz ustawowy zakaz stosowania tej przesłanki. Postępowanie jest przedmiotowe; jedynie zakres postępowania wyjaśniającego jest węższy – ograniczony do badania jednej, a nie dwu przesłanek umorzenia.

Sąd stwierdza, że organ umarzając – prowadzone na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy – postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika i odsetek za zwłokę od należności za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych naruszył także przepis art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ uznał za bezprzedmiotowe postępowanie, które posiadało przedmiot postępowania. Brak podstaw prawnych do stosowania w postępowaniu części przepisów prawnych nie powoduje jego bezprzedmiotowości, a jedynie ogranicza zakres postępowania rozpoznawczego. Wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak wyżej wskazano, w zaskarżonej decyzji organ umorzył także postępowanie w sprawie umorzenia składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek. Orzeczenie w tym zakresie zostało oparte na przepisie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 30 ustawy. Organ wywodził, że z art. 30 ustawy wynika kategoryczny zakaz merytorycznego orzekania w przedmiocie umorzenia takich składek.

Odnosząc się do przedstawionej wyżej interpretacji przepisu art. 30 ustawy Sąd stwierdza, że zasadnie organ wywodzi z tego przepisu zakaz merytorycznego orzekania w przedmiocie umorzenia wskazanych składek. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku I UK 360/07 z dnia 24 czerwca 2008 r. ustawa przewiduje w przepisie art. 28 i 29 możliwość umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odraczanie terminu ich płatności, a także rozkładanie tych płatności na raty. Jednakże z literalnego i niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych brzmienia art. 30 ustawy wynika, iż powyższe regulacje prawne nie znajdują zastosowania w odniesieniu do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Wskazanych w tym przepisie składek nie dotyczą ulgi w spłacie należności, tj. umorzenie, rozłożenie na raty i odroczenie terminu płatności. Ze sformułowania o braku zastosowania przepisów o ulgach wynika, że nie jest dopuszczalne podejmowanie w stosunku do tych składek jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia na podstawie art. 28 i 29 ustawy. Każde z tych rozstrzygnięć musiałoby być bowiem oparte na przepisie art. 28, którego zastosowanie zostało wyraźnie wyłączone. Ustawa wprowadza tym samym swoistą ochronę składek finansowanych przez pracowników.

Sąd stwierdza, że niemożność umorzenia składek na podstawie art. 30 ustawy nie stanowi przeszkody przy umarzaniu pozostałych elementów należności z tytułu składek. Wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania "należności z tytułu składek" objęty art. 30 ustawy jest ściśle określony: umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Wyjątki muszą być interpretowane ściśle, a to oznacza, że inne "należności z tytułu składek" (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowej opłaty), także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu (składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek), mogą być umarzane w całości lub w części na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy.

Sąd stwierdza, że treść skarżonej decyzji wskazuje, że organ nie rozstrzygnął w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. W tym orzeczeniu umorzono postępowanie w przedmiocie umorzenia składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek, nie orzekając w przedmiocie innych należności niż składki w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy. Rozstrzygnięcie jest niepełne, a z jego treści nie wynika, iż ma ono charakter częściowy. Organ naruszył art. 28 ust. 3 w zw. z art. 30 ustawy i w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. odstępując w sposób nieuzasadniony od rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek – w zakresie nie obejmującym tych składek. Wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ bezpodstawnie pozostawiło poza zakresem rozstrzygnięcia część wnioskowanych do umorzenia należności.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ winien orzec mając na względzie ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku; w szczególności w zakresie granic sprawy administracyjnej i wyznaczonych przepisem art. 104 § 2 k.p.a. zasad jej załatwienia oraz kwalifikacji roszczeń w zakresie ich podzielności. Uwzględni również stan sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej z dnia 15 stycznia 2015 r., wynikający z wyroku tutejszego Sądu wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 781/15.

Mając na względzie wyżej opisane naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, orzekł jak w sentencji wyroku.