Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2737/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 i  art. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2017 r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia spełnienia warunków do ubiegania się o status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja [...], Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: Prezes Instytutu) z [...] sierpnia 2016 r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.) w zw. z art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693, ze zm., dalej: ustawa o działaczach opozycji).

W decyzji NR [...] z [...] sierpnia 2016 r. Prezes Instytutu utrzymał w mocy decyzję Prezesa Instytutu NR [...] z [...] czerwca 2016 r. o odmowie potwierdzenia, że Z. O. (dalej: skarżący, wnioskodawca), s. J., urodzony [...] r. w miejscowości S., spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Stan sprawy przestawiał się następująco:

W dniu [...] marca 2016 r. do Instytutu Pamięci wpłynął wniosek Z. O. o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

Po rozpatrzeniu wniosku Prezes Instytutu wydał w dniu [...] czerwca 2016 r. decyzję NR [...] o odmowie potwierdzenia, że Z. O. spełnienia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Powyższą decyzję strona odebrała w dniu [...] lipca 2016 r. W dniu [...] lipca 2016 r. do Biura Prezesa Instytutu wpłynął wniosek Z. O. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją NR [...] (żądanie przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych). Wnioskodawca podniósł, że dokumenty Służby Bezpieczeństwa zostały stworzone bez jego udziału. Nazwiska pracowników Służby Bezpieczeństwa nie były mu znane, nie był świadomy nadania pseudonimu. W opinii skarżącego, traktowanie dokumentów Służby Bezpieczeństwa jako wiarygodnych jest wysoce ryzykowne, gdyż werbunek wiązał się najprawdopodobniej z premią i awansem dla werbującego. Wydawanie opinii o działaczach opozycji na podstawie fikcyjnych dokumentów

Służby Bezpieczeństwa jest według skarżącego, także głęboko krzywdzące, niesprawiedliwe, negujące cierpienia położone na ołtarzu ojczyzny.

Prezes Instytutu po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Prezesa Instytutu z [...] czerwca 2016 r. W uzasadnieniu decyzji z [...] sierpnia 2016 r. organ przytoczył treść stosowanych przepisów oraz wskazał, że w wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci odnaleziono dokumenty wytworzone przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora organu bezpieczeństwa państwa. Według Prezesa Instytutu, z karty Mkr- 2 z kartoteki byłego Wydziału (Sekcji) "C" Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej (Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych) wynika, że Z. O. był tajnym współpracownikiem wykorzystywanym w latach 1982-1987. Wyeliminowano go z powodu odmowy współpracy. Akta nr [...] złożono do archiwum Sekcji "C" Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w S. do numeru [...] (zmieniono na [...]). W dzienniku rejestracyjnym Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w S. do numeru [...] zarejestrowano w dniu [...] listopada 1981 r. kwestionariusz ewidencyjny o kryptonimie "[...]". Kwestionariusz ewidencyjny przekwalifikowano następnie na sprawę kandydata na tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]" (nadpisano dwie nowe daty rejestracji: [...] stycznia 1982 r. oraz [...] kwietnia 1982 r.). Prezes Instytutu wyjaśnił, że w dniu [...] kwietnia 1982 r. Wydział VI Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w S. dokonał ponownej rejestracji do numeru [...] sprawy tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]". Sprawę zdjęto z ewidencji w dniu [...] października 1987 r. i złożono do archiwum do numeru (numer poprawiany). Z inwentarza akt Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w S. dotyczących materiałów archiwalnych o sygnaturze I wynika, że do numeru archiwalnego [...] zarejestrowano jeden tom akt o numerze rejestracyjnym [...], dotyczący Z. O., s. J. Akta dotyczyły tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]". Odnotowano również numer protokołu brakowania akt. Z załącznika sporządzonego w dniu [...] marca 1984 r. do protokołu zdawczo- odbiorczego dokumentacji Zastępcy Szefa ds. Służby Bezpieczeństwa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w S. wynika, że akta tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]", numer ewidencyjny [...] składały się z teczki personalnej i teczki pracy.

Według Prezesa Instytutu, ustawodawca do określenia przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 4 ustawy o działaczach opozycji użył ogólnego sformułowania "w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora". Według organu, do czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora należy nie tylko przekazywanie informacji operacyjnych, ale także uzgodnienie zasad konspiracji, uczestniczenie w spotkaniach operacyjnych, spotkaniach kontrolnych itp. Ustawodawca nie różnicował zatem sytuacji strony postępowania w zależności od charakteru czynności, ani tym bardziej w zależności od wartości przekazywanych w sposób tajny informacji.

W piśmie z [...] września 2016 r. skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł "o unieważnienie decyzji IPN zarówno w punkcie nie uznania mnie jako działacza opozycji antykomunistycznej i odrzucenie oskarżenia o współtworzenie dokumentów SB". Skarżący w uzasadnieniu tego pisma wskazał na uchybienia w postępowaniu, które się toczyło przed Prezesem Instytutu. Skarżący wyjaśnił, że IPN nie wziął pod uwagę jego wyjaśnień kierowanych do tej instytucji. Wymienione dokumenty powinny znajdować się w aktach IPN-u, zgodnie z dowodem przesłania listem poleconym. IPN nie wziął pod uwagę rutynowych działań SB w stosunku do byłych internowanych polegających na okresowym "wizytowaniu" byłych internowanych w charakterze "opiekunów" - jak siebie nazywali. Skarżący wyjaśnił, że były to najazdy na jego dom i nie można ich zakwalifikować jako "współpracy". Nie można także zaszeregować tych najazdów jako okazji do "współtworzenia dokumentów". Według skarżącego, nie wzięto pod uwagę jego oświadczeń o braku współpracy z SB jakie składał do IPN-u w czasie trwania wyborów do samorządów różnych szczebli, a także do wyborów parlamentarnych. Skarżący wskazał, że oświadczenia te były składane pod rygorem kary za fałszywe zeznanie. W ocenie skarżącego, nie wzięto pod uwagę faktu rozpatrywania jego sprawy przez Sąd Okręgowy w S., który przyznał skarżącemu odszkodowanie jako osobie represjonowanej. Zdaniem skarżącego, z treści uzasadnień zaskarżonej decyzji wynika, że urzędnicy IPN-u rozpatrujący jego sprawę nie byli świadomi istnienia tego wyroku. Skarżący uważa, że pracownicy IPN-u wykazali, albo złą wolę, albo ignorancję co do znajomości procesów, procedur obowiązujących w stosunku do internowanych. Skarżący uważa również, że IPN nie wziął pod uwagę jego dowodów na niewiarygodność zapisków pracowników SB.

W piśmie z [...] września 2016 r. skierowanym do Prezesa Instytutu skarżący oświadczył, że nie był współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa oraz przedstawił własną ocenę postępowania Prezesa Instytutu w jego sprawie.

W piśmie z [...] maja 2017 r. złożonym na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu [...] maja 2017 r., skarżący reprezentowany przez adw. M. M. przedstawił uzupełnienie swojego dotychczasowego stanowiska zawartego w skardze z [...] września 2016 r., wskazując jednocześnie, że zaskarża w całości decyzję Prezesa Instytutu z [...] sierpnia 2016 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a. naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i naruszanie zasady prawdy obiektywnej w wyniku dokonania pobieżnej analizy stanu faktycznego w niniejszej sprawie z pominięciem szeregu zastrzeżeń i zarzutów wyrażonych przez skarżącego, a w konsekwencji dokonanie subsumcji wadliwie ustalonego stanu faktycznego, co doprowadziło do utrzymania w mocy zaskarżonych rozstrzygnięć organów administracji;

b. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie uniemożliwienie stronie wzięcia czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziła konieczność badania autentyczności dokumentów znajdujących się w archiwum IPN.

W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b) p.p.s.a., w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 4) k.p.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Instytutu z [...] sierpnia 2016 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Instytutu z [...] czerwca 2016 r. o odmowie potwierdzenia, że skarżący, spełnia warunki o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. wniesiono o zasądzenie od organu administracyjnego kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pisma z [...] maja 2017 r. wskazano, że Prezes Instytutu wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia zasady prawdy obiektywnej. W ocenie skarżącego, postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie przeprowadzone zostało pobieżnie i bez dostatecznej analizy. Według skarżącego, analiza akt postępowania dokonana przez organ wydający zaskarżoną decyzję była pobieżna i nie była wystarczająca do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącego, powierzchowna analiza akt sprawy doprowadziła do niepełnego, a zatem błędnego ustalenia stanu faktycznego. Zdaniem skarżącego, już sam ten fakt uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpoznania. Ponadto Prezes Instytutu wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niepoinformowanie skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami postępowania. Powyższe w ocenie skarżącego, pozostaje natomiast w oczywistej sprzeczności z ustawowym obowiązkiem organu wyrażonym w art. 10 § i k.p.a. przez Prezesa Instytutu Skarżący uważa, że został pozbawiony możliwości brania czynnego udziału w sprawie zważywszy, że organ I instancji nie zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego, nie pouczył strony o treści art. 10 § 1 k.p.a, uniemożliwiając mu czynny udział w postępowaniu w celu wypełnienia dyspozycji art. 77 § i art. 80 k.p.a., co oznacza, że w sprawie zachodzi przesłana do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a., bowiem skarżący został pozbawiony możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie własnych interesów. Uniemożliwienie wypowiedzenia się przez stronę przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań miało wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący podniósł, że nie sposób przyjąć, jak próbuje to uczynić Prezes Instytutu, że organ ten nie miał obowiązku badania autentyczności dokumentów zgromadzonych w aktach IPN. Powyższe stałoby bowiem w oczywistej sprzeczności z zasadą racjonalności prawodawcy, który z jednej strony umożliwiałby obywatelom wykazanie, że wbrew informacjom zgromadzonym w aktach IPN nie byli oni tajnymi współpracownikami Służb Bezpieczeństwa Państwa, z drugiej zaś nawet w przypadku potwierdzenia przez sąd tej okoliczności, uniemożliwiałby on takim osobom prawo do ubiegania się o status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpatrywania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji NR [...] Prezesa Instytutu z [...] sierpnia 2016 r. w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przechodząc do oceny zarzutów skargi wskazać należy, że zdaniem Sądu, Prezes Instytutu w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrał materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów k.p.a. oraz ustawy o działaczach opozycji.

Działania Prezesa Instytutu nie naruszały zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. Z art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Sąd nie stwierdził zatem naruszenia art. 8 k.p.a.

W niniejszej sprawie stosownie do regulacji art. 11 k.p.a. organ II instancji wyjaśnił skarżącemu zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu niniejszej sprawy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia zasady wynikającej z art. 11 k.p.a. W ocenie Sądu, uzasadnienie decyzji Prezesa Instytutu z [...] sierpnia 2016 r. jest skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.), a także objaśnia tok myślenia prowadzący do zastosowania powołanych w decyzji przepisów, które doprowadziły do wydania orzeczenia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymującego w mocy decyzję Prezesa Instytutu NR [...] z [...] czerwca 2016 r. o odmowie potwierdzenia, że Z. O., s. J., ur. [...] r. w miejscowości S., spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693, ze zm.).

Według Sądu, Prezes Instytutu w decyzji z [...] sierpnia 2016 r. dokonał niewadliwej analizy zebranego materiału dowodowego, który jest prawidłowo zebrany i kompletny, a wnioski jakie z niego wysnute są logicznie uzasadnione i nie noszą cech dowolności. Materiał dowodowy oraz postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ są zgodne z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organ podjął czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony.

W ocenie Sądu, uzasadnienie decyzji Prezesa Instytutu z [...] sierpnia 2016 r. stanowi także uzewnętrznioną motywację podjętego w nim rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu tej decyzji znalazło się bowiem ustalenie, jakie normy obowiązują w związku z wydaniem przez organ decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wskazać bowiem należy, że ponowne rozstrzygnięcie co do istoty w niniejszej sprawie było efektem przeprowadzenia postępowania po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaną decyzją NR [...] Prezesa Instytutu z [...] czerwca 2016 r.

W przedmiotowej sprawie Prezes Instytutu w decyzji z [...] sierpnia 2016 r. ustosunkował się również do twierdzeń skarżącego zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także przeprowadził kontrolę instancyjną działania, które podjął organ wydając decyzję z [...] czerwca 2016 r. Ustalenia te znajdują bowiem swój wyraz w decyzji Prezesa Instytutu z [...] sierpnia 2016 r. Z tych względów zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia w sprawie administracyjnej art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. nie zasługiwały na uwzględnienie.

Za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. wskazać należy, w orzecznictwie sądowym istnieje ugruntowany pogląd, podzielany także przez Sąd w niniejszym składzie, że zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy.

W kontrolowanej sprawie rzeczywiście Prezes Instytutu uchybił wynikającemu z art. 10 § 1 k.p.a. obowiązkowi zawiadomienia strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się i składania wniosków, nie kierując takiego zawiadomienia do skarżącego przed wydaniem decyzji z [...] sierpnia 2016 r. Powyższe naruszenie prawa nie skutkuje jednak, zdaniem Sądu, koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji Prezesa Instytutu. Organ nie prowadził bowiem postępowania dowodowego, a przede wszystkim skarżący nie wykazał jakiej konkretnie czynności procesowej nie mógł dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mógł przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie, co - jak wyżej wskazano, wyklucza możliwość uznania, że doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Uchybienie to nie spowodowało także pozbawienia możliwości złożenia przez skarżącego wniosku z [...] lipca 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Naruszenia przepisów postępowania skarżący upatruje w pozbawieniu strony czynnego udziału w postępowaniu wskutek braku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów w sprawie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w związku z art. 10 § 1 k.p.a.). Skarżący podnosi również, że w sprawie zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Zarzuty te są oczywiście bezzasadne. Z zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym wynikającej z art. 10 k.p.a. istotnie należy wywieść, że to na organie prowadzącym postępowanie ciąży bowiem obowiązek umożliwienia stronom uczestnictwa w postępowaniu, tj. m.in. umożliwienia im dostępu do akt sprawy, zgłoszenia dowodów, zawiadomienia o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu, jak również umożliwienia wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. W rozpoznawanej sprawie nie budzi jednakże wątpliwości Sądu, że skarżący - co wynika z akt sprawy - realizował swoje uprawnienia jako strona i wystąpił w piśmie z [...] lipca 2016 r. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wprawdzie organ odwoławczy przed wydaniem decyzji ostatecznej nie zawiadomił skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami i nie umożliwił stronie wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego, jednakże, w okolicznościach tej sprawy, to naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Organ orzekający w niniejszej sprawie w II instancji nie przeprowadził bowiem żadnych czynności procesowych mogących mieć wpływ na ocenę dotychczas zebranego materiału dowodowego. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że również skarżący nie wskazał w skardze żadnych czynności, których mógłby dokonać przed organami administracji, gdyby został zawiadomiony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków, dlatego też nie można było uznać zasadności tego zarzutu.

Odnosząc się do tego o co wnosi skarżący w piśmie z [...] maja 2017 r. wskazać należy, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. stanowi, że sąd uchyla zaskarżony do niego akt jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek zawartych w art. 145 § 1 k.p.a. daje podstawę do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia którejkolwiek z przesłanek zawartych w art. 145 § 1 k.p.a.

Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym podnoszone przez skarżącego skutkujące zaistnieniem podstawy wznowienia postępowania dotyczy tylko takich czynności, które miały istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, takie czynności nie wystąpiły w niniejszej sprawie. Instytucja wznowienia postępowania jest trybem nadzwyczajnym, zmierzającym do ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej już decyzją ostateczną. Mając na uwadze zasadę trwałości decyzji ostatecznej podnieść należy, że podstawy wznowienia winny być wykładane ściśle. Stąd też, naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym skutkujące zaistnieniem podstawy wznowienia postępowania dotyczy tylko takich czynności, które miały istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia. Stwierdzenie to, na gruncie niniejszej sprawy, ma zasadnicze znaczenie, bowiem w postępowaniu administracyjnym prowadzonym wobec skarżącego, oprócz wskazanego wyżej uchybienia związanego z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. nie można dostrzec innych naruszeń prawa w obrębie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, które miałyby istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też, choć organ naruszył art. 10 § 1 k.p.a., to nie sposób przyjąć, że naruszenie to mogło stanowić podstawę wznowienia postępowania, a tym samym podstawę do uwzględnienia skargi przez Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, p.p.s.a. Nie wystąpiła w niniejszej sprawie przesłanka do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Dla stwierdzenia wystąpienia przesłanki, o jakiej stanowi art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. stwierdzenia, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, koniczne bowiem jest stwierdzenie braku uczestnictwa strony w jednej z faz postępowania. Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 4 i 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji. Zgodnie z treścią art. 4 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

W myśl art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

W celu określenia przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 4 ustawy o działaczach opozycji ustawodawca wprowadził ogólne sformułowania "w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora". Do czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora należy nie tylko przekazywanie informacji operacyjnych, ale także uzgodnienie zasad konspiracji, uczestniczenie w spotkaniach operacyjnych, spotkaniach kontrolnych itp. Przepisy ustawy o działaczach opozycji nie różnicują sytuacji strony postępowania w zależności od charakteru czynności, ani tym bardziej w zależności od wartości przekazywanych w sposób tajny informacji. Prezes Instytutu w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu nie bada autentyczności dokumentów, nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. Prezes Instytutu ma obowiązek dokonania oceny, czy dotyczyły one skarżącego oraz czy zostały wytworzone przez niego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa, albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Na Prezesa Instytutu ustawodawca nie nałożył obowiązku badania oryginalności i prawdziwości stwierdzeń zawartych w tych dokumentach. Nie jest uprawniony do ich weryfikowania i prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie prawdziwości zdarzeń podanych w dokumentach.

W postępowaniu przed Prezesem Instytutu Pamięci prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji organ nie miał obowiązku oceniać całej działalności wnioskodawcy, nie ma też prawa podważać jego zasług, ani odnosić się do ewentualnych represji, jakich wnioskodawca doświadczył. Organ miał natomiast jedynie sprawdzić, czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach.

W ocenie Sądu, przeprowadzona przez Prezesa Instytutu analiza akt archiwalnych dała podstawy do stwierdzenia, że część dokumentów znajdujących się w teczce personalnej tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]" została wytworzona przy udziale skarżącego w takim znaczeniu, że zawierają one relacje z jego spotkań operacyjnych z oficerem prowadzącym oraz innymi oficerami Służby Bezpieczeństwa z zachowaniem warunków konspiracji. Należy wyjaśnić, że za dokumenty wytworzone przy udziale tajnego informatora uważa się takie dokumenty, które zawierają informacje przekazane organowi bezpieczeństwa państwa przez tajnego informatora. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego. Z przepisów ustawy o działaczach opozycji nie wynika, aby Prezes Instytutu miał obowiązek dokonania oceny wartości operacyjnej przekazanych informacji oraz prawdziwości faktów i twierdzeń formułowanych przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa w zgromadzonych dokumentach. Z tych powodów Prezes Instytutu nie mógł uwzględnić wyjaśnień wnioskodawcy, złożonych przez niego wcześniej oraz oświadczeń, a także orzeczenia sądu w S. w sprawie o odszkodowanie. Przedmiotem postępowania prowadzonego przed Prezesem Instytutu jest bowiem badanie treści dokumentów zgromadzonych przez organ bezpieczeństwa państwa, nie zaś badanie faktów, które miały miejsce w przeszłości. Prezes Instytutu z tych względów nie ocenia, czy ustawodawca w art. 4 ustawy o działaczach opozycji nazbyt surowo nie określił przesłanek skutkujących odmową potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej.

Należy stwierdzić, że organ w toku niniejszego postępowania dokonał prawidłowej wykładni pojęcia "dokumenty wytworzone przy udziale wnioskodawcy w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji" odnosząc jego treść w sposób generalny abstrakcyjny - do sytuacji występujących w świecie rzeczywistym

Sąd podziela stanowisko organu, według którego analiza akt sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że część dokumentów znajdujących się w teczce personalnej tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]" została wytworzona przy udziale skarżącego w tym sensie, że zawierają one dokładne relacje z jego spotkań operacyjnych z oficerem prowadzącym oraz innymi oficerami Służby Bezpieczeństwa z zachowaniem warunków konspiracji. Za dokumenty wytworzone przy udziale tajnego informatora uważa się takie dokumenty, które zawierają informacje przekazane organowi bezpieczeństwa państwa przez tajnego informatora (bez tych informacji dokumenty te bowiem nie mogłyby powstać).

Mając na uwadze, że decyzja Prezesa Instytutu z [...] sierpnia 2016 r. podjęta została z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, skarga nie mogła zostać uwzględniona, a Sąd orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji.