Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 579/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... stycznia 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne; Oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].11.2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS) rozpatrzył negatywnie wniosek P.P. dotyczący umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek w kwocie [...] zł. Tym samym rozstrzygnięciem Organ ten umorzył postępowanie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne od stycznia do marca 1999 r. w łącznej kwocie 787,14 zł oraz zaległych od nich odsetek w kwocie 787,14 zł z uwagi na przedawnienie.

W motywach wskazano:

a) Podstawę materialnoprawną powstałych zaległości oraz akty administracyjne stanowiące podstawę ich naliczenia;

b) Przesłanki umorzenia postępowania związane z zastosowaniem instytucji przedawnienia;

c) Na brzmienie art. 28 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.) oraz powiązanych z tym aktem normatywnym przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.).

Następnie ZUS precyzyjnie określił zakres materiału dowodowego, który należy wziąć pod uwagę przy rozpoznaniu sprawy; przez ten pryzmat określono także sytuacją majątkową skarżącego (dochody i wydatki), stan rodzinny wnioskodawcy.

W efekcie wskazano, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która posiada spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu (choć opłaty czynszowe są naliczane od jednej osoby). Na miesięczny budżet domowy składa się świadczenie emerytalne matki – [...] zł i wynagrodzenie za prace dorywcze wykonywane w kwocie [...] zł. Wskazano także, że wnioskodawca jest studentem Akademii Sztuk Pięknych w L., korzysta z tej racji ze stypendium, które przeznaczane jest na pokrycie czesnego, a także z ubezpieczenia zdrowotnego.

Wskazano także, że wnioskodawca do dnia 31.05.2009 r. był zatrudniony na podstawie umowy o prace na czas nieokreślony w wymiarze ½ etatu w firmie P. (rozwiązana za porozumieniem stron). Aktualnie łoży na utrzymanie syna w kwocie 300 zł miesięcznie oraz 100 zł na rzecz S. Sp. Z o.o. (z związku z nałożonym obowiązkiem naprawienia szkody wynoszącej [...] zł).

Dostrzeżono także, że Komornik umorzył postępowanie egzekucyjne w związku z żądaniem wyegzekwowania należności na rzecz w/w Spółki w wysokości [...] zł, a także, że wnioskodawca "przedstawił dokumenty potwierdzające wysokość wydatków ponoszonych w związku z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wynoszą 540 zł miesięcznie oraz oświadczył, że partycypuje w nich do połowy wysokości".

Ta sytuacja – w ocenie ZUS – pozwala przyjąć, że uregulowanie zobowiązań publicznoprawnych będzie stanowiło "pewne utrudnienie w zaspokajaniu potrzeb". In fine wskazano, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych uprawnia ZUS do uznaniowego wyrażenia zgody na umorzenie należności z tytułu składek (należy bowiem mieć na względzie ważny interes strony, a także to, iż umorzenie składek jest odstępstwem od równego traktowania wszystkich ubezpieczonych).

W efekcie złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS decyzją z dnia [...].01.2011 r. utrzymał w mocy – w zaskarżonej części – wyżej wskazany akt administracyjny.

W motywach rozstrzygnięcia zwrócono uwagę, że każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie w zakresie żądania strony oraz na podstawie dokumentów przedstawionych przez stronę lub zgromadzonych przez Zakład w postępowaniu.

Z analizy zgromadzonych w toku postępowania dokumentów wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką – M.P. Zamieszkują w lokalu nr.[...] przy ul. M. w W., do którego M. P. posiada spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu. Opłaty czynszowe naliczone są jednak od jednej osoby.

Budżet domowy zasilany jest kwota w łącznej wysokości ok. 2 200,00 zł miesięcznie, na którą składają się dochody z dwóch źródeł: wykonywanych przez wnioskodawcę prac dorywczych w wysokości ok. [...] zł miesięcznie oraz z pobieranego przez M. P. świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł brutto.

Udokumentowane wydatki gospodarstwa domowego wynoszą ok. 540,00 zł miesięcznie, a wnioskodawca partycypuje w nich do połowy wysokości. Ponadto, dobrowolnie łoży na utrzymanie syna – S.K. alimenty w wysokości 300,00 zł miesięcznie.

Wnioskodawca zakończył prowadzenie działalności gospodarczej w 2005 r. Do dnia 31.05.2009 r. był zatrudniony na podstawie umowy o prace na czas nieokreślony w wymiarze ½ etatu w firmie P. (umowa został rozwiązana za porozumieniem stron).

Wnioskodawca jest studentem Akademii Sztuk Pięknych w L., która zgłosiła go do ubezpieczenia zdrowotnego. W/w otrzymywał stypendium, które przeznaczał na pokrycie czesnego (przyznano je na rok akademicki 2010/2011).

Wnioskodawca także uregulował zobowiązanie z tytułu posiadania zaległości podatkowych.

Reguluje także w ratach po 100,00 zł miesięcznie, zobowiązanie wobec S. Sp. z o.o. w W. w kwocie [...] zł, do zapłaty której został zobowiązany z tytułu wyrządzonej szkody. Dnia 20.01.2009 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym W. umorzył prowadzone przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne z wniosku ww. spółki w celu wyegzekwowania należności w łącznej wysokości [...] zł oraz dalszych odsetek wraz z należną od nich opłatą egzekucyjną.

Zdaniem Prezesa ZUS – na podstawie dokumentów zgromadzonych w toku postępowania można stwierdzić, że regulowanie obciążających wnioskodawcę, a wynikających z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zobowiązań publicznoprawnych będzie stanowiło pewne utrudnienie w zaspokajaniu jego potrzeb i matki. Niemniej jednak norma zawarta w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uprawnia do uznaniowego wyrażenia zgody na umorzenie należności z tytułu składek. Nie oznacza to pełnej dowolności przy rozstrzyganiu wniosku, bowiem wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należy mieć na uwadze dbałość o ważny interes strony, ale także fakt, że umorzenie jest nadzwyczajną formą wygaśnięcia wymagalnych należności z tytułu składek będącą odstępstwem od zasady równego traktowania wszystkich ubezpieczonych wynikające z art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Skargę na powyższą decyzję wniósł pełnomocnik skarżącego – wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania – zarzucając:

1. naruszenie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez niezastosowanie ww. przepisu, a tym samym przekroczenie granic uznania administracyjnego i cechującą się rażącą dowolnością odmowę umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne w sytuacji, gdy zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności składek, albowiem:

a) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych);

b) komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję (art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych);

c) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych),

a w konsekwencji zachodzą przesłanki do umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne w trybie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych.

2. naruszenie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez odmowę umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne w sytuacji, gdy zachodzi uzasadniony przypadek implikujący możliwość umorzenia składek, albowiem opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych ( § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozp. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.).

W motywach wskazano, że to rozstrzygniecie należy uznać za błędne, a to wobec naruszenia przepisów art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, albowiem w myśl art. 28 ust. 2 i 3 tej ustawy, należności z tytułu składek mogę być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, przy czym całkowita nieściągalność zachodzi m.in., gdy:

1. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1007 r. – Ordynacja podatkowa;

2. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucje;

3. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Przy czym zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek powodowała możliwość umorzenia niezapłaconych składek (z przypadku skarżącego zachodzą wszystkie okoliczności).

W sprawie zaś:

a) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku (por. zaświadczenie z dnia 24 listopada 2008 roku wystawione przez W.; decyzja [...] z dnia [...] stycznia 2006 roku);

b) komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję – por. postanowienie komornika sądowego z dnia 20 stycznia 2009 roku;

c) w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne – por. postanowienie Komornika z dnia 20 stycznia 2009 roku wydane w trybie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego ZUS całkowicie pominął kwestie zaistnienia w przedmiotowej sprawie stanu całkowitej nieściągalności zobowiązania. Organ nie znalazł podstaw do zastosowania przepisu art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, pomimo iż skarżący wskazywał na zaistnienie przesłanek określonych w ww. przepisie.

W ocenie skarżącego ZUS ograniczył się do lakonicznego i nieprawdziwego stwierdzenia, iż "regulowanie (...) zobowiązań publicznoprawnych będzie stanowiło pewne utrudnienie w zaspokajaniu potrzeb Pana i matki". Po pierwsze organ administracji pominął okoliczność narodzin syna skarżącego, co znacznie zwiększa potrzeby finansowe rodziny skarżącego. Po drugie organ administracji na skutek rażącej dowolności i przekroczenia granic uznania administracyjnego, wskazując okoliczności związane ze stanem rodzinno-majątkowym skarżącego, pominął je w ramach oceny przesłanek skutkujących umorzeniem składek i doszli do nieprawidłowej konkluzji dotyczącej "pewnego utrudnienia" w zaspokajaniu potrzeb rodziny. W rzeczywistości skarżący nie posiada stałego dochodu, wszelkie uzyskiwane kwoty przeznacza na potrzeby związane z utrzymaniem rodziny, w tym przede wszystkim syna. Skarżący już w 2005 roku zaprzestał działalności gospodarczej, ostatnio pracował na podstawie umowy o pracę rozwiązanej z dniem 31 maja 2009 roku, mieszka u matki, zaległość podatkowa została uiszczona przez skarżącego nie ze środków własnych, tylko z istniejącej nadwyżki podatkowej Skarżący spłaca należności wobec S. Sp. z o.o. tylko po 100,00 zł miesięcznie (w miarę skromnych możliwości), co i tak naraża go na ryzyko niewykonania obowiązku nałożonego wyrokiem Sądu, a nadto komornik sądowy umorzył egzekucję z uwagi na jej całkowitą bezskuteczność, wreszcie skarżący nie jest właścicielem nieruchomości, ani wartościowych nieruchomości.

W efekcie pełnomocnik skarżącego dostrzegł, że pogląd ZUS o "pewnym utrudnieniu" w spłacie zobowiązań jest całkowitym nieporozumieniem i wypacza istotę przepisów dotyczących możliwości umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne. Jest oczywistym, iż skarżący nie ma jakichkolwiek szans na spłatę całości zobowiązań, co uzasadnia ich umorzenie, co najmniej w części. Korekta stanu zadłużenia pozwoli skarżącemu na podjęcie działań zmierzających do restrukturyzacji zadłużenia i temu ma służyć instytucja umorzenia zobowiązań przewidziana przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazano także, że skarżący ma świadomość istnienia instytucji tzw. "uznania administracyjnego", niemniej jednak nawet zastosowanie tej instytucji nie pozwala na działanie organu administracji nacechowane całkowitą dowolnością w ocenie wniosku o umorzenie składek, zwłaszcza w sytuacji, gdy zostały spełnione trzy przesłanki przesądzające o nieściągalności zobowiązania. W innym przypadku oznaczałoby to jedynie fasadowość instytucji umorzenia składek i czyniło ww. przepis "martwym", a należy zaznaczyć, iż racjonalny ustawodawca wprowadza przepisy prawne celem ich bezpośredniego, generalnego zastosowania.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego ZUS w rażący sposób pominął okoliczność zaistnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych i w konsekwencji przekroczył granice uznania administracyjnego, co czyni niniejszą skargę uzasadnioną.

Zwrócono także uwagę, że abstrahując od naruszenia art.. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych tj., nawet gdyby przyjąć nieprawdziwą tezę o braku całkowitej nieściągalności zobowiązań, należności powinny być umorzone zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, albowiem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Ponadto, zgodnie z cyt. § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. można umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego nie ulega wątpliwości, iż stan majątkowy oraz sytuacja rodzinna skarżącego (w szczególności fakt narodzin syna S. w dniu 2 stycznia 2010 roku) sprawiają, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Skarżący wskazał na utrwalone orzecznictwo sądowe w zakresie kwestii umarzania nieopłaconych składek. W wyroku z dnia 18 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt: V SA/Wa 231/09) wskazał, iż "Brak majątku przy jednoczesnym zaprzestaniu prowadzenia działalności są sytuacjami, które dają podstawę do umorzenia, lecz dopiero wtedy, gdy mają charakter trwały".

Bez wątpienia niekorzystna sytuacja finansowa skarżącego, brak majątku stwierdzony postanowieniem komornika sądowego i fakt zaprzestania prowadzenia działalności mają charakter trwały, co w konsekwencji pozwala na umorzenie nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ppsa, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ppsa, skarga zgodnie z art. 151 ppsa podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną przez skarżącego decyzje odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w sprawie nie stwierdzono bowiem naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji oraz wniosku o umorzenie przepisów art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej sus, i § 3 ust. 1 pkt 1 i3 rozporządzeni9a Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zwanego dalej rozporządzeniem.

Stosownie do art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a sus, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a należności z tytułu składek na ubezpieczeni społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie zaś z przepisem § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeśli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacać tych należności, ponieważ

pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; z racji przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Uregulowana w powołanych przepisach instytucja umorzenia składek oparta jest na uznaniu administracyjnym, na co wskazuje zwrot "mogą być umorzone". Istotą uznania zaś jest rozgraniczenie sprzecznych interesów, a mianowicie interesu strony ubiegającej się o ulgę oraz interesu budżetu państwa, i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności faktycznych danej sprawy. Nadmienić należy nadto, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę w stosowaniu analizowanej sytuacji nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie. Swoboda ta polega na tym, że to do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu ma charakter ułomny. Z woli ustawodawcy obejmuje ona jedynie przestrzeganie przez organy procedury normowanej w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość jego oceny w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującej w postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do kontrolowania trybu postępowania prowadzącego organ do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne itp. Sąd tan nie może natomiast kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonej decyzji, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności. Poza polem rozważań Sądu pozostaje więc rzecz najważniejsza dla strony, tj. ocena przesłanek merytorycznych, Jeśli zatem Sąd nie dopatrzy się uchybień organów w sposobie procedowania i oparcia rozstrzygnięcia o kompletne dowody (w dacie wydania zaskarżonej decyzji) to nie ma podstaw prawnych do eliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności ponieść należy, iż organ działając zarówno z urzędu, jak i w wyniku zgłoszenia wniosków dowodowych przez skarżącego, w sposób wszechstronny przeprowadził postępowanie wyjaśniające i dowodowe, w szczególności co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego oraz okoliczności powstania objętej wnioskiem zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W tym celu przeprowadził wszystkie wskazane przez podatnika dowody, w tym z dokumentów, a co istotne ustalił także aktualną sytuację finansową Skarżącego. Tenże miał tez zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych przed wydaniem decyzji; Skarżący składał w toku postępowania dowody, mające potwierdzić jej trudną sytuację materialną i rodzinną, ząś dokonane w trybie art. 10 k.p.a. zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego pozostały bez odzewu. W toku tak przeprowadzonego postępowania ZUS ustalił, iż co wynika z załączonych akt administracyjnych, że skarżący wnosi o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, powstałych w związku z prowadzoną a zlikwidowaną w 2005 r., działalnością gospodarczą.

Z analizy zgromadzonych w toku postępowania dokumentów wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która posiada spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu nr [...] przy ul. M. w W., w którym zamieszkuje wraz ze Skarżącym, choć opłaty czynszowe naliczane są od jednej osoby. Budżet domowy zasilany jest dochodami z dwóch źródeł: wykonywanych przez Skarżącego prac dorywczych, z których – zgodnie z oświadczeniem – uzyskuje dochód w wysokości ok. [...] zł miesięcznie oraz z pobieranego przez M. P. świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł brutto.

Skarżący jest studentem Akademii Sztuk Pięknych w L.; uczelnia zgłosiła Skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego, ponadto otrzymywał on stypendium, które zgodnie z oświadczeniem przeznaczał na pokrycie czesnego.

Do dnia 31.05.2009 r. Skarżący był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w wymiarze ½ etatu w firmie P. (umowa została rozwiązana za porozumieniem stron).

Wreszcie – co istotne – skarżący uregulował zobowiązania z tytułu zaległości podatkowych, a także łoży na utrzymanie syna – S.K. alimenty w wysokości 300,00 zł miesięcznie. Nadto jest on zobowiązany do naprawienia części szkody wyrządzonej S. Sp. z o.o. w W. poprzez zapłatę na jej rzecz kwoty w wysokości [...] zł. Zobowiązanie to regulowane jest w ratach po 100,00 zł miesięcznie. Ponadto Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym W. prowadził przeciwko Skarżącemu postępowanie egzekucyjne z wniosku ww. spółki w celu wyegzekwowania należności w łącznej wysokości [...] zł oraz dalszych odsetek wraz z należną od nich opłatą egzekucyjną. Dnia 20.01.2009 r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. Wreszcie w toku postępowania Skarżący przedstawił dokumenty potwierdzające wysokość wydatków ponoszonych w związku z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wynoszą ok. 540,00 zł miesięcznie oraz oświadczył, że partycypuje w nich do połowy wysokości.

W tym stanie faktycznym, zdaniem Sądu, organ dokonał prawidłowej oceny przesłanek materialnych zastosowania ulgi, a ocena ta została dokonana na podstawie całego materiału dowodowego sprawy i nie narusza granic tzw. swobodnej oceny dowodów. Jest ona prawidłowa, logiczna i konsekwentna. Odmawiając uwzględnienia wniosku o zastosowanie ulgi, organ wskazał na szereg istotnych okoliczności.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy w pierwszej kolejności podkreślić, że art. 28 ust.1-3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje w ogóle obligatoryjnego umorzenia należności z tytułu składek ZUS, nawet w przypadku wystąpienia okoliczności upoważniających ZUS do wydania takiego rozstrzygnięcia. Katalog takich podstaw umorzenia określony w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31.07.3003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ma charakter otwarty, w związku z czym Zakład może umorzyć należności zgodnie z dyspozycją art. 28 ust. 3a, o ile konkretny wniosek dłużnika w świetle materiału dowodowego zostanie uznany za uzasadniony. Jednakże ocena powyższej kwestii pozostaje w obrębie uznania Zakładu, w związku z czym zakwalifikowanie danej okoliczności jako uzasadniającej bądź nie uzasadniającej umorzenia w żadnym wypadku nie będzie stanowić naruszenia przywołanych powyżej norm prawa materialnego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawiając wnioskodawcy umorzenia należności wobec ZUS, kierował się przede wszystkim dbałością o interes finansów ubezpieczeń społecznych. Sytuacja wnioskodawcy nie różni się w sposób znaczący od sytuacji innych płatników składek, a obowiązek narzucony przez ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie obowiązku odprowadzania składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej ciąży na każdym płatniku składek w sposób jednakowy niezależnie od jego sytuacji majątkowej i osiąganych dochodów.

Zwrócono też trafnie uwagę, że każdy przedsiębiorca, zarówno podejmując, jak i prowadząc działalność gospodarczą, dokonując analizy jej opłacalności, musi uwzględniać konieczność regulowania zobowiązań publicznoprawnych, tj. należności z tytułu składek. Z tego też względu całkowita ocena całokształtu przedmiotowej sprawy, jak również wskazany interes społeczny w sposób właściwy uzasadniają zajęcie stanowiska wyrażonego w decyzji z dnia [...].01.2011 r.

Niezależnie od argumentacji podniesionej przez Prezesa ZUS wskazać trzeba, że Skarżący jest osobą stosunkowo młodą (ur. 20.05.1970 r.), a więc w pełni sił. Nie można więc wykluczyć, iż podejmie pracę, a także próbę uregulowania należności na rzecz ZUS. Oczekiwanie takie nie jest pozbawione sensu, albowiem z oświadczenia o stanie majątkowym oraz o sytuacji materialnej (złożono je 6.07.2010 r.) wynika, iż zobowiązania pieniężne z tytułu podatków wynoszą 40 000 zł. Tymczasem z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. wydanego w dniu 7.09.2010 r. wynika, iż "nie ujawniono zaległości podatkowych Wnioskodawcy".

Fakt ten przez ZUS (vide motywy decyzji) został zinterpretowany, że Skarżący "uregulował zobowiązanie z tytułu posiadania zaległości podatkowych". Ta konstatacja nie została zanegowana ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani też w skardze.

Powyższe dowodzi, że sytuacja – w zakresie potencjalnej możliwości regulowania należności – jest dynamiczna i można chociażby przez ten przypadek uznać, iż możliwości Skarżącego są daleko większe niż deklarowane przez niego przychody.

Zwrócić też uwagę należy, że wizja odbycia kary pozbawienia wolności skłoniła skarżącego do częściowego naprawienia szkody poprzez wpłatę na konto pokrzywdzonego Spółki z o.o. kwotę 100 zł miesięcznie.

Sąd – w tym składzie – nie widzi podstaw do uprzywilejowania jednego z wierzycieli.

Wreszcie – co istotne – opłacanie składek na rzecz ZUS jest obowiązkowe bez względu na wysokość uzyskiwanych z działalności gospodarczej dochodów; zadłużenie nie powstało na skutek nadzwyczajnych okoliczności losowych, lecz było wynikiem nieterminowego opłacania składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Nie ulega tez wątpliwości, iż interes społeczny wymaga zapewnienia środków na wypłatę świadczeń dokonywanych przez ZUS; stąd uzasadniona troska o ich pozyskiwanie i niechęć tego Organu do pochopnego ich umorzenia.

Mając na względzie treść art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.