Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2878/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Radiofonia i telewizja
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 11
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1 i 4, art. 33 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: § 6
journal: Dz.U. 1985 nr 46 poz 236
law: Rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych.
article: art. 1 i 2, art. 2 ust. 1 i 3, art. 5 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1204
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Jarosław Szulc Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 1464/14 w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. M. na rzecz Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 23 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1464/14 oddalił skargę R. M. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

I

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia [...] września 2013 r. Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (dalej: wierzyciel lub organ), w związku z brakiem realizacji przez R. M. (dalej: zobowiązany) należności z tytułu zaległych opłat abonamentu rtv, zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chełmie (dalej: organ egzekucyjny) o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego, na podstawie załączonych tytułów wykonawczych, sporządzonych za okres od czerwca 2008 r. do sierpnia 2013 r., na kwotę 1105 zł wraz z odsetkami w wysokości 358,40 zł.

W dniu [...] listopada 2013 r. organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi zarzuty zobowiązanego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, celem zajęcia stanowiska w sprawie ich zasadności. Zobowiązany podniósł zarzut nieistnienia obowiązku określonego w tytułach wykonawczych z uwagi na ukończenie przez niego 60 roku życia oraz niską emeryturę. Wskazał na spełnienie przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1204; powoływanej dalej jako: ustawa abonamentowa), uprawniającej do zwolnienia z opłacania abonamentu. Zobowiązany zaznaczył, że wywiązywał się z przedmiotowego obowiązku do czerwca 2008 r., to jest do chwili nabycia wspomnianego uprawnienia.

W dniu [...] stycznia 2014 r. wierzyciel skierował do strony pismo, w którym wyjaśnił zasady uzyskiwania zwolnień od opłat abonamentowych. Ponadto wskazał, że ustawa o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 13 czerwca 2008 r. weszła w życie z dniem 1 marca 2010 r. i dopiero z tą datą osoby, które ukończyły 60 lat oraz mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa GUS, mogły zgłaszać uprawnienia z tego tytułu w placówce operatora wyznaczonego. Wierzyciel podniósł także, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 ww. ustawy w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, istnieje możliwość złożenia wniosku do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w sprawie umorzenia bądź rozłożenia na raty zobowiązania z tytułu zaległych opłat abonamentu rtv.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. wierzyciel uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu podniósł, że z okoliczności sprawy wynika, iż strona była zobowiązana do uiszczania opłat abonamentowych. W dniu [...] lipca 2008 r. został jej nadany indywidualny numer identyfikacyjny. Wobec zaprzestania uiszczania opłat powstało zadłużenie, o czym kilkakrotnie informowano zobowiązanego. Wierzyciel powtórzył również argument, iż ustawa o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 13 czerwca 2008 r., weszła w życie z dniem 1 marca 2010 r. i dopiero z tą datą abonenci mogli na jej podstawie uzyskać zwolnienie z ww. opłat - pod warunkiem złożenia w placówce pocztowej oświadczenia o spełnianiu warunków do zwolnień i przedstawienia dokumentów potwierdzających to uprawnienie.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. M., wnosząc o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i wskazując na brak wnikliwego zbadania sprawy przez organ, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść postanowienia, tj. art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.). W uzasadnieniu zobowiązany stwierdził, że jego zdaniem spełnił wszelkie warunki do skorzystania ze zwolnienia, zaś organ nie poinformował go o przysługujących mu uprawnieniach i czynnościach, które należało wykonać, by je uzyskać. W ocenie strony, organ zaniedbał obowiązki wynikające z art. 8 i 9 k.p.a., wobec czego podmiot nie powinien ponosić negatywnych skutków tego zaniechania. Zobowiązany wskazał również na swoją ciężką sytuację materialną i rodzinną, niepozwalającą na uiszczenie zaległych opłat.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej, działając na podstawie art. 34 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. w Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej u.p.e.a.) w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oddaliła powyższe zażalenie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zobowiązany, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 15 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), które weszło w życie 13 grudnia 2007 r., otrzymał "pakiet startowy", zawierający zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Powiadomienia dokonano w wymaganym terminie, a zatem zobowiązany jest zarejestrowanym abonentem. Organ podniósł, iż obowiązek rejestracji odbiorników rtv, a następnie opłacania abonamentu wynika wprost z przepisów ustawy abonamentowej, zaś zaistnienie u podmiotu ustawowych przesłanek do zwolnienia z opłat abonamentowych nie powoduje zmiany stanu prawnego dopóki uprawnienia te nie zostaną zgłoszone przez uprawnionego w wyznaczonej placówce operatora pocztowego. Aby skorzystać ze zwolnienia należało zatem w urzędzie pocztowym przedstawić dokument, potwierdzający przysługujące uprawnienia, złożyć wypełniony formularz oraz oświadczenie o przysługujących uprawnieniach. Dokumenty te winny być opatrzone datownikiem urzędu pocztowego, potwierdzającego uzyskane zwolnienie. Organ podkreślił, że w dokumentacji Poczty Polskiej brak jest potwierdzenia zgłoszenia przez zobowiązanego uprawnień do zwolnienia z opłat abonamentowych, jak też nie dokonano wyrejestrowania odbiornika rtv. Nadto organ ponownie wskazał na okoliczność wejścia w życie przepisów, poszerzających krąg uprawnionych do korzystania z bezpłatnego abonamentu rtv, dopiero w dniu 1 marca 2010 r. i w świetle powyższego stwierdził, że zobowiązany nie nabył uprawnień w 2008 r.

Zdaniem wierzyciela, nie uchybił on obowiązkom poinformowania strony o przysługujących jej uprawnieniach oraz czynnościach, które należało podjąć, aby z nich skorzystać. Organ powołał się również na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, w którym stwierdzono, że egzekucja przez Pocztę Polską S.A. nieuiszczonego abonamentu rtv jest prawnie możliwa.

Odnośnie przedstawionej przez zobowiązanego jego trudnej sytuacji organ stwierdził, że są to okoliczności, które nie podlegały badaniu w niniejszym postępowaniu. Poczta Polska S.A. nie ma uprawnień do umarzania zaległości z tytułu opłat abonamentowych czy też rozkładania ich na raty, bowiem leży to w kompetencjach Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Zdaniem wierzyciela, zostały podjęte wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a przepisy art. 8, 9 i 11 k.p.a. nie zostały naruszone.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R. M. wniósł o uchylenie postanowień obu instancji i rozpatrzenie wniesionych zarzutów. organowi zarzucono brak wnikliwego zbadania sprawy, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 orz art. 11 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę wierzyciel wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.

Sąd I instancji stwierdził, że niniejsze postępowanie toczyło się w przedmiocie zarzutu na prowadzenie egzekucji administracyjnej, tj. zarzutu nieistnienia dochodzonego egzekucyjnie obowiązku opłacania abonamentu rtv za wskazany okres. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy zasadności zgłoszonego przez stronę zarzutu. Sąd przywołał treść art. 33 oraz art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a. i wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, wobec czego obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu oraz był tym stanowiskiem związany. Ponadto WSA zaprezentował stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. o sygn. akt K 24/08, wydanym w przedmiocie zgodności z Konstytucją RP art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy abonamentowej.

Sąd podniósł, że skarżący, jako użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, otrzymał zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, czego dowodem jest duplikat tego zawiadomienia. Poczta Polska nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej zawiadomienie, co pozwoliło na przyjęcie, że zostało ono skutecznie przesłane skarżącemu. Odnośnie zaś kwestii "nieistnienia - wygaśnięcia" obowiązku uiszczania opłat abonamentowych w związku z ukończeniem 60 roku życia i pobieraniem emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa GUS, WSA w pełni podzielił stanowisko Poczty Polskiej S.A. zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślił, że skarżący nie przedłożył w placówce pocztowej oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia, ani też nie dokonał wyrejestrowania odbiornika. Fakt nabycia uprawnienia z tytułu osiągniętego wieku sam w sobie nie jest zaś wystarczającą podstawą do zaprzestania dokonywania opłat za używanie odbiorników rtv. Zwolnienie z opłat abonamentowych, na które powołuje się strona, nie następuje z mocy prawa, lecz na mocy art. 4 ust. 3 ustawy abonamentowej, dla skorzystania z niego konieczne jest złożenie oświadczenia o spełnianiu określonych warunków i przedłożenie dokumentów potwierdzających uprawnienie. W ocenie Sądu, brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że bez złożenia stosownego oświadczenia, o skorzystaniu ze zwolnienia nie może być mowy, ponieważ ma ono charakter prawokształtujący. Ponadto WSA podzielił stanowisko wierzyciela, iż ze wskazanego uprawnienia skarżący mógł skorzystać dopiero od dnia 1 marca 2010 r., tj. od dnia wejścia w życie zmiany ustawy, mocą której dodano art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy abonamentowej).

W ocenie Sądu, organ nie naruszył art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., bowiem podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a postępowanie prowadzono w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej. Podkreślił, że skarżący, pomimo iż był czterokrotnie pisemnie zawiadamiany o konieczności opłacania abonamentu i rosnącym zadłużeniu oraz otrzymał upomnienie z pouczeniem o skutkach nieuregulowania zaległości, w postaci wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie podjął żadnych starań w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji i uzyskania informacji dla skorzystania ze zwolnienia. Strona zareagowała dopiero po wszczęciu przeciwko niej egzekucji. W związku z powyższym WSA stwierdził, że w sytuacji, gdy zobowiązany wykazuje się całkowitą biernością i nie dba o swoje interesy nie można obciążać Poczty Polskiej odpowiedzialnością za poniesione przez niego dodatkowe koszty. Za nieuprawniony WSA uznał nieuzasadniony w skardze zarzut niedopuszczalności egzekucji, podzielając argumenty wierzyciela w tym zakresie.

Sąd I instancji podzielił również stanowisko organu, że w postępowaniu w przedmiocie oceny zasadności zarzutu niestnienia obowiązku nie mają znaczenia okoliczności związane z sytuacją materialną i zdrowotną zobowiązanego. Nie negując jego trudnej sytuacji finansowej organ słusznie wskazał, że okoliczności te mogą być brane pod uwagę w postępowaniu o umorzenie zaległości, odroczenie czy też rozłożenie jej na raty, ale nie w ramach zarzutu z art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

II

Skargę kasacyjną wniósł R. M., zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) przez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 7 k.p.a. przez naruszenie ogólnej zasady postępowania administracyjnego polegającej na przestrzeganiu przez organ praworządności i podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli przez zupełne pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, które przejawiło się w nieuwzględnieniu sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego oraz skutków przeprowadzenia egzekucji;

b) art. 8 k.p.a. przez działanie organu w sposób niebudzący zaufania obywateli do władzy publicznej, które przejawiło się w niepoinformowaniu zainteresowanego o potrzebie dopełnienia przez żalącego dodatkowych formalności w postaci wypełnienia oświadczenia i obarczeniu strony negatywnymi skutkami zaniedbania organu;

c) art. 9 k.p.a. przez niepoinformowanie strony o potrzebie dopełnienia przez skarżącego dodatkowych formalności w postaci wypełnienia oświadczenia i obarczenie strony negatywnymi skutkami zaniedbania organu, pomimo istnienia obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek;

d) art. 11 k.p.a. z uwagi na brak wyjaśnienia zasadności przesłanek stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a w szczególności niewyjaśnienie dlaczego i na jakiej podstawie zdaniem organu konieczne było dodatkowe dopełnienie przez żalącego formalności w postaci wypełnienia oświadczenia, pomimo spełnienia wszelkich warunków do korzystania ze zwolnienia;

e) art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 1 i 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych w zw. z § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych przez nieuwzględnienie zarzutów na prowadzoną egzekucję administracyjną pomimo nieistnienia obowiązku określonego w tytułach wykonawczych z uwagi na brak zawiadomienia przez operatora użytkownika o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w związku z czym obowiązek zapłaty abonamentu nie powstał.

Podnosząc te zarzuty kasator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości przez uchylenie zaskarżonych decyzji obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Poczta Polska S.A. wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa procesowego, które sprowadzają się do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. oraz art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Podstawowym zagadnieniem prawnym, które znalazło się u podstaw wszystkich zarzutów kasacyjnych, było kwestionowanie prawidłowości przyjęcia, że w niniejszej sprawie dopuszczalne było wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji.

Odnosząc się do zarzutu braku podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego należy podkreślić, iż jak wyjaśniono w orzecznictwie sądów administracyjnych po raz pierwszy opłaty "za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). Obowiązki rejestracyjne w dacie rejestracji wynikały z przepisów rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 236). Zgodnie z § 6 tego rozporządzenia posiadacz odbiorników mógł w każdym czasie dokonać ich wyrejestrowania. Niedopełnienie tego wymogu oznaczało, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwał do końca obowiązywania ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa o radiofonii i telewizji. Ustawa nie zawierała przepisów intertemporalnych istotnych dla rozstrzygnięcia omawianego zagadnienia. Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Ponieważ w tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych, pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. W takiej sytuacji znajdowały się osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy o radiofonii i telewizji miały zarejestrowane odbiorniki rtv. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 804/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa abonamentowa, której regulację już wyżej przedstawiono. Również i ta ustawa nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych, a zatem znajduje bezpośrednie zastosowanie także do spraw "w toku". W tym stanie rzeczy obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciąży m.in. na podmiotach, które w dacie jej wejścia w życie miały zarejestrowany odbiornik.

Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela i uznaje za własny pogląd, iż z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 804/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych wynika, że opłata abonamentowa za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych jest opłatą, o której mowa w § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów. Według art. 2 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje więc z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą (art. 3 ust. 1 i 4 u.p.e.a. – zob. wyrok NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z § 5 rozporządzenia dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia. Podsumowując odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej. Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676). Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa tj. z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej; powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 10 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie wykazanie nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wymagałoby to przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika.

Z powyższego wynika, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 33 §1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 1 i 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych w zw. z § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych przez nieuwzględnienie nieistnienia obowiązku określonego w tytułach wykonawczych z uwagi na brak zawiadomienia przez operatora użytkownika o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Natomiast jeśli chodzi o zwolnienie od opłat abonamentowych, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe stanowisko organów oraz Sądu I Instancji, że sam fakt nabycia uprawnienia do zwolnienia, nie jest wystarczającą podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat za używanie odbiorników rtv. Przepis art. 4 ust. 3 u.o.a. stanowił bowiem, że zwolnienie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce operatora publicznego (obecnie operatora wyznaczonego), oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Nie może być zatem wątpliwości, że dla skorzystania ze zwolnienia, konieczne jest przedłożenie w placówce operatora publicznego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia, o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie. Organ w tym wypadku nie działa z urzędu, to na skarżącym spoczywał obowiązek złożenia oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawienia dokumentów potwierdzających uprawnienie do tych zwolnień.

W tym kontekście nietrafne okazały się zarzuty naruszenia art. 7, art. 8 oraz art. 9 k.p.a., gdyż nie zostały naruszone w sprawie przez wydającego zaskarżone postanowienie wierzyciela zasady praworządności i zaufania oraz informowania. W sprawie nie został również naruszony przepis art. 11 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie z dnia [...]sierpnia 2014 r. w sposób zrozumiały i czytelny przedstawiły skarżącemu zasadność przesłanek, którymi kierowano się w sprawie.

Należy zaznaczyć, iż zasadne jest stanowisko Sądu I instancji oraz organu, że w postępowaniu w przedmiocie oceny zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku określonego w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. nie mają znaczenia okoliczności związane z sytuacją materialną i zdrowotną zobowiązanego, ale mogą być one brane pod uwagę w wszczynanym na wniosek strony, odrębnym postępowaniu w sprawie umorzenia, odroczenia czy też rozłożenia na raty tego typy należności pieniężnych.

Mając to wszystko na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.