Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 1113/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 113, art. 108 par 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 2, art. 66 ust 1
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant sekretarz sądowy Grzegorz Oracz po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi P.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru oraz podatku od towarów i usług 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

I SA / Go 1113/11

U Z A S A D N I E N I E

Skarżący, P.P. złożył skargę na Decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].09.2011 roku utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].03.2011 roku wydanej w przedmiocie wartości celnej towarów, kwoty cła oraz podatku od towarów i usług.

Z akt sprawy wynika że :

W dniu [...].1.2006r. działająca z upoważnienia skarżącej Agencja Celna złożyła w Oddziale Celnym zgłoszenie celne nr [...], wnosząc o objęcie procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu towar w postaci tkaniny włosowej - kord genua welwet, hafty z włókna chemicznego w pozycji 3 SAD pozostałe tkaniny z włókien syntetycznych deklarując ogólną wartość importowanego w kwocie 1.201,77 USD (cena jednostkowa 0,13 USD/kg), na podstawie faktury nr [...] z dnia [...].10.2006r, wystawionej przez indyjską firmę A.

Zgłoszenie celne odpowiadało wymogom formalnym określonym w art. 62 Rozporządzenia Rady (EWG) ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, w związku z czym zostało ono przyjęte, wskutek czego zgłoszony towar został z mocy prawa objęty wnioskowaną procedurą.

Korzystając z postanowień art. 78 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12.10.1992r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WEL nr 302 z 19.10.1992r., ze zmianami) organ celny po zwolnieniu towaru dokonał z urzędu kontroli zgłoszenia celnego.

W toku czynności kontrolnych załączone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia [...] z dnia [...].09.2006r, [...] z dnia [...].10.2006 roku i nr [...] z dnia [...].10.2006 roku zostały przesłane władzom chińskim do weryfikacji.

W dniu [...].06.2007r. Biuro Inspekcji do Spraw Wwozu, Wywozu po przeprowadzonym dochodzeniu potwierdziła autentyczność i poprawność wystawionego świadectwa nr [...] potwierdzając że towary których dotyczy świadectwo zostały wyprodukowane w Chinach.

Jednocześnie organ weryfikujący przesłał w załączeniu fakturę nr [...] z dnia [...].10.2006r. związaną z świadectwem wymienionym w polu 10.

Faktura nr [...] z dnia [...].10.2006r. przesłana wraz z weryfikacją świadectwa wystawiona została przez firmę S CO.LTD na taki sam towar jak importowany, jednak opiewała na znacznie wyższą kwotę tj. 40.700 USD. Cena jednostkowa sprzedanego towaru wynosiła 2,20 USD.

Natomiast w fakturze przedłożonej do zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...].09.2006r., wystawionej przez A z Indii dla Przedsiębiorstwa "P" P.P., cena jednostkowa przy warunkach dostawcy CIF wynosiła 0,13 USD/kg.

Nadto Ministerstwo Finansów, pismem z [...].04.2007r. przekazało w załączeniu pismo administracji Indii nr [...] z dnia [...].03.2007r. informujące, iż indyjska firma A nie posiada kodu import eksport (IEC Codę), tak więc nie mogła wywozić towaru z Indii.

W oparciu o otrzymane wyniki weryfikacji, postanowieniem z dnia [...].11.2010r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej wartości celnej importowanego towaru oraz określenia prawidłowej wysokości kwoty należnego podatku z tytułu importu.

Po zakończeniu postępowania w dniu [...].03.2011r wydał decyzję określającą wartość celną towaru i określił w stosunku do importowanego towaru prawidłową kwotę podatku od towarów i usług.

Wartość celną towaru ustalono na podstawie metody zastępczej, tj. metody wartości transakcyjnej towarów podobnych, o której mowa w art. 30 ust.2 lit.b Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

W tym celu, dla uzyskania materiałów porównawczych dokonano przeglądu ogólnopolskiej bazy danych ALINA, zawierającej informacje o wszystkich odprawach celnych dokonanych na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.

Jako materiał porównawczy do tkaniny z poz.1 SAD przyjęto ceny uwidocznione w zgłoszeniach celnych [...] z dnia [...].08.2006r., gdzie cena za 1 m2 tkaniny wynosiła 0,47 USD/m2

Pismem z dnia [...].04.2011r.skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji wnosząc o jej uchylenie.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją dnia [...].09.2011r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, iż skarżąca zgłosiła w procedurze dopuszczenia do wolnego obrotu tkaninę w łącznej ilości 18.500 mb (tj.27.380 m2), deklarując kod CN 58013200 oraz wartość towaru w wysokości 934,50 USD na podstawie faktury nr [...] z dnia [...].10.2006r. wystawionej przez firmę A z Indii.

Jako kraj pochodzenia towaru wskazano Chiny, co zostało potwierdzone świadectwem pochodzenia [...] dnia [...].10.2006r. wystawionym na wniosek S Co LTD z Chin.

W toku czynności kontrolnych załączone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia [...] z dnia [...].09.2006r, [...] z dnia [...].10.2006 roku i nr [...] z dnia [...].10.2006 roku zostało przesłane władzom chińskim do weryfikacji.

W dniu [...].06.2007r. Biuro Inspekcji do Spraw Wwozu, Wywozu po przeprowadzonym dochodzeniu potwierdziła autentyczność i poprawność wystawionego świadectwa nr [...] potwierdzając że towary których dotyczy świadectwo zostały wyprodukowane w Chinach.

Jednocześnie organ weryfikujący przesłał w załączeniu fakturę nr [...] z dnia [...].10.2006r. związaną z świadectwem wymienionym w polu 10.

Faktura nr [...] z dnia [...].10.2006r. przesłana wraz z weryfikacją świadectwa wystawiona została przez firmę S CO.LTD na taki sam towar jak importowany, jednak opiewała na znacznie wyższą kwotę tj. 40.700 USD. Cena jednostkowa sprzedanego towaru wynosiła 2,20 USD.

Natomiast w fakturze przedłożonej do zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...].09.2006r., wystawionej przez A z Indii dla Przedsiębiorstwa "P" P.P., cena jednostkowa przy warunkach dostawcy CIF wynosiła 0,13 USD/kg.

Powstałe wątpliwości, co do zadeklarowanej wartości celnej jak i ceny jednostkowej za jednostkę miary spowodowały, iż zadeklarowana w dokumencie zakupu nr [...] z dnia [...].10.2006r. wartość transakcyjna nie mogła być przyjęta za wartość celną zgodnie z art.29 WKC.

Biorąc powyższe pod uwagę organ celny uznał, iż zachodzą uzasadnione wątpliwości, co do tego że zadeklarowana wartość celna stanowi cenę faktycznie należną lub zapłaconą za importowany towar.

Zgodnie z art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/1992 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (zwanego dalej: RWKC) w/w wątpliwości pozwoliły na ustalenie wartości celnej inną metodą, niż metoda wartości transakcyjnej.

W celu uzyskania materiałów porównawczych dokonano przeglądu ogólnopolskiej bazy ALINA zawierającej informacje o wszystkich odprawach celnych dokonywanych na obszarze RP. W wyniku przeglądu zgłoszeń celnych nie stwierdzono danych pozwalających na zastosowanie metody wartości transakcyjnej towarów identycznych, jednakże uzyskane informacje pozwoliły na wykorzystanie ich jako materiał pozwalający na skorzystanie z metody "towarów podobnych".

Zgodnie z materiałem porównawczym zgromadzonym w niniejszej sprawie najniższa cena jednostkowa zgłoszonego towaru wynosi 0,47 USD/m2 i taką też cenę przyjęto do ustalenia wartości celnej towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym w dniu [...].11.2006 r.

Z wyjaśnień skarżącej zawartych w protokole przesłuchania wynika, że dostawy towarów nie były potwierdzane kontraktami, a polecenia przelewów zagranicznych wystawiane były "in blanco". Ponadto, przy wystawianiu faktur sprzedaży na terenie kraju jednostką miary był metr bieżący.

W tym stanie rzeczy organ uznał, że przedłożona do zgłoszenia celnego faktura nr [...] z dnia [...].10.2006r. wystawiona przez firmę A z Indii nie może być przyjęta do ustalenia wartości celnej towaru i tym samym dokonał określenia wartości celnej w oparciu o przepis art. 30 ust 2 b) WKC

W niniejszej sprawie uzyskana kopia faktury nr [...] z dnia [...].10.2006r. została wystawiona przez firmę która wnioskowała o wystawienie świadectwa pochodzenia. Zgodnie z art. 62 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w związku z art. 199 Przepisów Wykonawczych złożenie zgłoszenia celnego podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela jest równoznaczne ze złożeniem przez zgłaszającego oświadczenia o prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym oraz autentyczności załączonych do niego dokumentów.

W świetle obowiązujących przepisów, za prawidłowe złożenie wniosku o objęcie towaru właściwą procedurą celną odpowiedzialna jest skarżąca, toteż powinna dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane. Podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą ma obowiązek złożenia do odprawy celnej dokumentów rzetelnie odpowiadających m.in. rodzajowi, ilości i wartości towaru z jego rzeczywistym stanem.

Mając to na uwadze organ uznał, że w myśl art. 29 Wspólnotowego Kodeksu Celnego wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary wtedy, gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, ustalona, o ile jest to konieczne, na podstawie art. 32 i 33, z zachowaniem warunków określonych w art. 29 lit a) do d). Firma P P.P. za towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym uiściła kwotę znacznie wyższą niż zadeklarowała w zgłoszeniu celnym.

Od powyższej decyzji skarżący złożyła skargę

W skardze wniosła na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit. c ppsa o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].02.2011r.

Skarżący zarzucił organowi celnemu naruszenie przepisów postępowania tj.

1. art. 122 ordynacji podatkowej poprzez nie rozpoznanie istoty sprawy polegające na braku przeprowadzenia przez organy celne dowodu z akt postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym, Wydział Karny z dnia [...].06.2011r., sygn. akt [...], zakończonego wyrokiem uniewinniającym P.P.,

2. pominięcie osoby, która faktycznie prowadziła przedmiotową działalność gospodarczą i która faktycznie wprowadziła do obrotu towar, o którym mowa w decyzji,

3. art. 180 w związku z art. 120, 121 i 122 ordynacji podatkowej poprzez zlekceważenie dowodów wnioskowanych przez skarżącą i ich całkowite pominięcie przy rozstrzyganiu uniemożliwiające wykazanie, iż decyzja jest sprzeczna ze stanem faktycznym,

4. art. 122 ordynacji podatkowej poprzez nie rozpoznanie istoty sprawy bez uwzględnienia stanu postępowań karnych oraz ustaleń dokonanych w tych postępowaniach przez organy państwowe oraz Sąd,

5. art. 122 ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie przeprowadzenia jakichkolwiek czynności procesowych w celu ustalenia prawdy obiektywnej.

6. art. 210 §4 w związku z art. 191 ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie ustosunkowania się do dowodów zaoferowanych przez skarżącą

Zdaniem skarżącego kluczowym zarzutem stawianym decyzji jest brak rozpoznania istoty sprawy polegający na braku przeprowadzenia przez organy celne dowodu z akt postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym, Wydział Karny z dnia [...].06.2011r., sygn. akt [...] zakończonego wyrokiem uniewinniającym P.P..

Skarżący wnosił o przeprowadzenie dowodu z akt tej sprawy, a w szczególności świadków, którzy zeznawali w tej sprawie.

Sąd ten bowiem uznał, iż P.P. nie prowadził w rzeczywistości działalności gospodarczej w zakresie objętym niniejszym postępowaniem celnym.

W uzasadnieniu wyroku tenże Sąd wskazał, iż postanowienie Prokuratury Rejonowej z dnia [...].05.2010 r., sygn. akt [...] o odmowie wszczęcia postępowania przeciwko G.R. jest błędne. W kontekście zebranego przez Sąd materiału dowodowego sprawie Sąd uznał, iż należy również domagać znalezienia osób odpowiedzialnych.

Ponadto w dniu [...].07.2011 r. Sąd Rejonowy, Wydział Karny, sygn. akt [...] uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa Prokuratury Rejonowej dotyczące wprowadzenia w 2006 roku przez G.R. w błąd P.P. poprzez założenie przez w/w. działalności gospodarczej pod firmą "przedsiębiorstwo P w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek przez G.R.

Zdaniem skarżącego nie może on ponosić odpowiedzialności za zobowiązania celne innej osoby.

Skarżący wskazywał, że w toku postępowania argumentował, iż nigdy nie prowadził działalności gospodarczej w ramach firmy PH "P" P.P., a jedynie firmował faktyczną działalność gospodarczą G.R..

Na tę okoliczność wskazał szereg wniosków dowodowych dotyczących :

- dowodu akt postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową nr [...]

- akt postępowania prowadzonego przez Komendę Policji o sygn. [...]

- akt postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy sygn. Akt [...].

- świadectwa pracy oskarżonego P.P., celem wykazanie że w okresie [...].12.1991r. do [...].04.2008 r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Zakładzie Gospodarki Mieszkaniowej,

- rękopisu sporządzonego przez G.R. w przedmiocie sporządzonych przez niego instrukcji dotyczących transakcji dla celów związanych z postępowaniem podatkowym,

- przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka I.P., M.A. M.M., R.Ś..

Organ podatkowy natomiast tych dowodów nie przeprowadził i nie podał przyczyn odmowy przeprowadzenia tych dowodów.

Odpowiadając na zarzuty sformułowane w skardze Dyrektor Izby Celnej podtrzymał argumenty zawarte w podjętej decyzji oraz wyjaśnił, iż zarzut podniesione w skardze są niezasadne.

Uznał iż nie naruszył norm prawnych wynikających z art. 120, art. 121, art.122, art 180, art. 187 i art. 210 § 4 ordynacji podatkowej, bowiem przeprowadził postępowanie dowodowe prawidłowo stosując regulacje zawarte w art. 29 WKC. Skarżona decyzja w tym zakresie nie narusza prawa w tym zakresie.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej co do tego czy jest stroną postępowania administracyjnego wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 133 Ordynacji podatkowej "Stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117 a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy".

Stroną postępowania administracyjnego, jak wynika z decyzji Burmistrza Miasta nr [...] oraz zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej jest P.P., który do dnia [...].12.2006r., prowadził działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo "P".

Na podstawie art. 5 Wspólnotowego Kodeksu Celnego P.P. upoważnił Agencję celną do działania w jej imieniu w formie przedstawicielstwa bezpośredniego do podejmowania na rzecz PH" P" P.P. przed organami celnymi wszelkich czynności i formalności w ustawodawstwie celnym (upoważnienie z dnia [...].07.2006r.). W świetle art. 76 Prawa celnego (Dz. U. Nr 68 poz. 622 z 2004r.) czynności dokonane przez przedstawiciela w granicach upoważnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która go ustanowiła.

Organ podkreślił, iż skarżący został przesłuchany w charakterze strony i nie kwestionował tego iż jest stroną postępowania / protokół przesłuchania z dnia [...].06.2007r /, a jak wynika z protokołu skarżący świadomie prowadziła działalność gospodarczą oraz miał doskonałą wiedzę na temat dokonywanych transakcji handlowych. Zdaniem organu osoba, która nie prowadziłaby tej działalności nie posiadałaby tak szerokiej wiedzy i tak szczegółowych informacji na ww. temat.

Ponadto wskazał, że zgodnie z art. 88 Prawa celnego (Dz.U. Nr 68 poz. 622 z 2004r.) prowadzenie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, wykroczenie skarbowe lub postępowania karnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania w sprawie celnej.

Wyrokiem Sądu Rejonowego o sygn akt [...] P.P. został uniewinniony od zarzucanego mu czynu co do wykroczenia skarbowego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził "jeżeli podatnik, za zgoda innej osoby, w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej, posługuje się lub posługiwał się imieniem i nazwiskiem, nazwą lub firma tej osoby, osoba ta ponosi solidarną odpowiedzialność z podatnikiem całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe powstałe podczas prowadzenia tej działalności. W konsekwencji zaległości podatkowe obciążać winny oskarżonego i inne ustalone osoby, które faktycznie prowadziły działalność gospodarczą firmowana przez oskarżonego. W ocenie Sądu w takiej sytuacji winno oskarżonemu P.P. postawić się zarzut pomocnictwa".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności).

Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej - dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego

Mając na względzie powyższy wzorzec kontroli sądowo administracyjnej, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Podkreślenia wymaga że ustawa z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.) reguluje w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego /art. 1 /, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej / art. 2 /. W zakresie podstawowym zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Rady /EWG/ nr 2913/92 z dnia 12.10.1992 roku ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny / Dz.U.UE L 1992.302.1 z dnia 19 października 1992 r./

Przepisy prawa celnego uzupełniają niektóre unormowania WKC, jak również regulują niektóre instytucje odmiennie niż w / w rozporządzenia, w sposób nie sprzeczny z normami prawa wspólnotowego. Przepisy te dotyczą również dziedzin, które pozostawione zostały do unormowania w ramach prawa krajowego.

Wskazać w związku z tym należy, że zgodnie z art. 201 ust. 1 WKC dłużnikiem jest zgłaszający.

Wspólnotowy kodeks celny przez dłużnika nakazuje rozumieć każdą osobę zobowiązaną do zapłaty długu celnego.– art. 4 pkt 12 WKC.

Zgłaszającym natomiast jest osoba, która dokonuje zgłoszenia celnego we własnym imieniu, albo osobę, w której imieniu dokonywane jest zgłoszenie celne – art. 4 pkt. 18 WKC.

Przepisy WKC wskazują w szeregu przepisach podmioty, które na mocy przepisów tego rozporządzenia są dłużnikami, jednakże nie uregulują kwestii odnoszących się do odpowiedzialności osób trzecich.

Art. 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.) stanowi, że wyprowadzanie i wyprowadzanie na obszar UE towaru powoduje powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w tej ustawie chyba, że umowa międzynarodowa stanowi inaczej. Wobec tego, iż WKC nie zawiera w tej mierze uregulowań, znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.).

Natomiast zgodnie z art. 66 ust. 1 w/w ustawy, że do odpowiedzialności z tytułu długu celnego oraz odsetek, o których mowa w art. 65 ust. 3-5, stosuje się odpowiednio przepisy art. 29 oraz rozdziałów 14 i 15 działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, a więc również i art. 113 odnoszący się do firmanctwa.

Z art. 113 rozdziału 15, działu III ordynacji podatkowej wynika, że jeżeli podatnik, za zgodą innej osoby, w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej lub rzeczywistych rozmiarów tej działalności, posługuje się lub posługiwał się imieniem i nazwiskiem, nazwą lub firmą tej osoby, osoba ta ponosi solidarną odpowiedzialność z podatnikiem całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe powstałe podczas prowadzenia tej działalności.

Określona w tym przepisie odpowiedzialność dotyczy firmanctwa.

Art. 113 ordynacji podatkowej wymienia więc trzy przesłanki które muszą zostać spełnione dla zaistnienia odpowiedzialności na podstawie art. 113 ordynacji podatkowej :

- podmiot, użyczający swojego imienia lub nazwiska, albo firmy, musi działać świadomie,

- działanie podatnika (firmowanego) musi mieć na celu zatajenie prowadzonej przez niego działalności, albo też jej rozmiarów, a w konsekwencji uchylenie się od opodatkowania,

- zaległości podatkowe muszą powstać w okresie, w którym firmujący użyczał swojego imienia lub nazwiska albo firmy.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 108 § 2 ordynacji podatkowej przed wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej / art. 113 ordynacji podatkowej. /, organ podatkowy powinien wykluczyć istnienie negatywnych przesłanek prowadzenia tego postępowania.

Tak więc postępowania powyższego nie można wszcząć:

- przed upływem terminu płatności ustalonego podatnikowi zobowiązania.

- przed dniem doręczenia decyzji określającej, o odpowiedzialności płatnika

Nadto, do dnia, w którym decyzja w zakresie należności podatkowych, za które osoba trzecia ma odpowiadać, nie stanie się ostateczna, postępowanie w zakresie jej odpowiedzialności nie może być prowadzone (art. 201 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej).

Skarżący w toku prowadzonego postępowania powoływał się na okoliczności wskazujące na wystąpienie tzw. firmanctwa i w tym zakresie składał wnioski dowodowe, które nie zostały zaakceptowane przez organ.

Organ, jak wynika z przeprowadzonego postępowania, bez przeprowadzenia dowodów zaoferowanych przez skarżącego, na podstawie samych zeznań skarżącego złożonych w toku czynności kontrolnych uznał, iż skarżący jest podatnikiem odpowiedzialnym za dług celny.

Zadaniem organu natomiast jest, ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za dług celny, a więc ustalenie czy podmiotem odpowiedzialnym jest skarżący czy też również inny podmiot.

Natomiast zeznania skarżącego są zdaniem Sądu jednym z dowodów których przeprowadzenie jest konieczne dla ustalenia przesłanek z art. 113 ordynacji podatkowej.

Nadto, podkreślić należy, iż dla uznania zaistnienia przesłanek określonych w art. 113 ordynacji podatkowej koniecznym jest aby podmiot udzielający swojego nazwiska / firmujący / miał świadomość tego iż użycza swojego nazwiska, czy też firmy. Natomiast zeznania skarżącego mogą na to wskazywać.

W celu ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za dług celny konieczne jest przeprowadzenie dowodów wskazanych przez skarżącego. Ich przeprowadzenie i ewentualna pozytywna ocena ma daleko idący wpływ na przebieg i wynik postępowania.

Tylko ich przeprowadzenie umożliwi organowi ewentualne przyjęcie, że w sprawie brak jest podstaw do ustalenia istnienia firmanctwa, a także ustalenia podmiotów odpowiedzialnych za dług celny.

Wskazać bowiem należy pod pojęciem zgłaszającego określone w art. 4 pkt 18 należy rozumieć podmiot w imieniu którego jest dokonywane zgłoszenie.

Przyjęcie bowiem pojęcia dłużnika, jako zgłaszającego / firmanta / w sytuacji zaistniałego firmanctwa powodowałoby bowiem uniknięcie odpowiedzialności za dług celny przez firmowanego, a także potencjalne trudności w wyegzekwowaniu tego długu.

Ustalenie natomiast istnienia przesłanek warunkujących stwierdzenie firmanctwa nie pozwala na prowadzenie postępowania, bez ustalenia zobowiązania wobec podmiotu odpowiedzialnego / firmującego / w postaci cła, podatku od towarów i usług, zgodnie z art. 108 § 2 ordynacji podatkowej.

W tym stanie rzeczy uzasadnione okazały się zarzuty naruszenia przez organ art. 120,121, 122, 180, a także art. 187 par. 1 ordynacji podatkowej.

Ze względu na uchybienia wskazane wyżej, przedwczesnym byłoby dokonywanie oceny odnoszącej się do kwestii materialnoprawnych przed przeprowadzeniem należytego postępowania podatkowego.

Wskazując na powyższe wywody organ podatkowy winien przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzić postępowanie dowodowe w wskazanym zakresie, również co do wniosków dowodowych skarżącego, mające na celu ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za dług celny, a także przesłanek określonych w art. 113 ordynacji podatkowej, warunkujących odpowiedzialność osób trzecich za tenże dług.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt. lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.

Sędzia WSA A. Rzepecka Sędzia WSA D. Skupień Sędzia WSA S. Kowalczyk