Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2320/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi małoletniej A. B. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego J. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty w drodze wyjątku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "organ") decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. B. (dalej: "przedstawicielka ustawowa skarżącej") z dnia [...] października 2020 r., powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53 ze zm.), odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniej A. B. (dalej: "skarżąca").

W uzasadnieniu organ wskazał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, a powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania.

Prezes ZUS wyjaśnił, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych warunków przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej.

Organ wskazał, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że udokumentowano 21 lat i 21 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych ojca skarżącej, który zmarł w wieku 48 lat.

W 10-leciu przypadającym przed dniem śmierci ojca skarżącej, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym udokumentowano 3 lata, 1 miesiąc i 10 dni tych okresów.

Prezes ZUS stwierdził, że w sprawach świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku ważne są powody, dla których ubezpieczony nie mógł nabyć uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Zatem, aby przyznać świadczenie w drodze wyjątku należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności w sprawie i dokonać ich oceny pod kątem szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do przyznania świadczenia na zasadach ustawowych. Organ wyjaśnił, że przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia.

Prezes ZUS zauważył, że w latach 1996-1999, 2004-2006, 2011-2018 wystąpiły przerwy w wykonywaniu zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

W związku z powyższym w ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec ojca skarżącej nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały zatem, w tym czasie, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Prezes ZUS zwrócił uwagę, że z akt sprawy wynika, że ojciec skarżącej podejmował prace bez ubezpieczenia. Organ stwierdził, że osoba decydująca się na taką formę wykonywania pracy winna liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w sferze uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

W związku z powyższym Prezes ZUS nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej renty rodzinnej na mocy przepisu art. 83.

Ponadto organ wskazał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. B. podniosła, że ojciec skarżącej nie miał możliwości podjęcia pracy objętej ubezpieczeniem społecznym

z uwagi na brak takich ofert pracy.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2021 r.

nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że po ponownej, wnikliwej i wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego nadal nie stwierdził istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których ojciec skarżącej nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Prezes ZUS stwierdził, że przedstawicielka ustawowa skarżącej nie wykazała, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowały okoliczności, na które ojciec skarżącej nie miał wpływu.

Z akt sprawy wynika, że w sprawi udowodniono jedynie 21 lat, 21 dni okresów składkowych i nieskładkowych ojca dziecka, który zmarł w wieku 48 lat. Natomiast w 10-leciu przed dniem śmierci ojca skarżącej - zamiast wymaganych 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano 3 lata, 1 miesiąc i 10 dni okresów składkowych i nieskładkowych.

Prezes ZUS wyjaśnił, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności.

Z akt sprawy wynika, że od [...].09.1996 r. do [...].12.1999 r., od [...].09.2004 r. do [...].02.2006 i od [...].03.2011 r. do [...].01.2018 r. ojciec skarżącej nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Z przeprowadzonej analizy akt sprawy nie wynika, aby w wykazanych okresach ojciec dziecka nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. We wskazanych okresach nie była wobec ojca skarżącej orzeczona całkowita niezdolność do pracy, przyczyną braku uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym nie był zatem stan zdrowia. Nie zostały również udokumentowane przez przedstawicielkę ustawową skarżącej inne zdarzenia zewnętrzne, niezależne od woli ojca skarżącej, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec.

Ponadto organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że ojciec skarżącej podejmował prace bez zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia emerytalnego i rentowych. Zdaniem Prezesa ZUS świadome podejmowanie zatrudnienia bez zgłoszenia do ubezpieczenia i odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne ma ten bowiem skutek, że osoba, która podejmie takie zatrudnienie, świadomie godzi się z powstaniem negatywnych konsekwencji z zakresu przyszłych uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Fakt ten nie może zostać uznany za okoliczność, która mogłaby zostać potraktowana jako zdarzenie wyjątkowe i niezależne od woli ubezpieczonego w rozumieniu okoliczności szczególnej z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Organ wyjaśnił, że osoby wykonujące prace dorywcze bez rejestracji, nie tylko nie ponoszą kosztów ubezpieczenia społecznego, ale również nie uiszczają stosownych podatków. Podkreślił, że instytucja ubezpieczenia społecznego zakłada pewną solidarność ubezpieczonych, którzy opłacają składki, aby w przyszłości korzystać z ubezpieczenia.

Odnosząc się do twierdzenia, że ojciec skarżącej nie miał możliwości podjęcia pracy objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na brak takich ofert pracy Prezes ZUS wskazał, że w latach 2012, 2014 - 2017 stopa bezrobocia w powiecie [...] była niższa niż stopa bezrobocia w Polsce. Ponadto z akt sprawy wynika, że w latach 2014 - 2017 ojciec skarżącej nie był zarejestrowany w urzędzie pracy, a zatem nie wykazywał aktywności w kierunku poszukiwania zatrudnienia.

Ponadto organ wyjaśnił, że okoliczności przemawiającej za przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku nie może stanowić sam fakt występowania zjawiska, jakim jest bezrobocie. W praktyce powodowałby to bowiem obowiązek przyznawania wspomnianego wyżej świadczenia - nie w drodze wyjątku - jak stanowi o tym ustawa a praktycznie - powszechnie. Zdaniem Prezesa ZUS sytuacja osób ubezpieczonych, które opłacały przez wymagany ustawą czas składki na ubezpieczenie społeczne nie różniłaby się wtedy niczym od sytuacji osób, które takich składek nie opłacały, a fakt ten tłumaczyły okolicznością, że nie mogły znaleźć pracy z uwagi na bezrobocie.

Przy rozpatrywaniu uprawnień do renty w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna w jakiej znajduje się skarżąca, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

W związku z powyższym, po ponownym przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy pod kątem przestanek wynikających z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej Prezes ZUS stwierdził, że nie może przyznać małoletniej A. B. renty rodzinnej w drodze wyjątku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca A. B., reprezentowana przez matkę J. B., jako przedstawicielkę ustawową, nie zgodziła się z zaskarżoną decyzją i wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji tej zarzuciła naruszenie:

1) art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a,

2) art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu stwierdziła, że Prezes ZUS błędnie zinterpretował przepis art. 83 ww. ustawy i niewłaściwie skupił się na tym, że ojciec skarżącej nie nabył uprawnień do świadczeń w trybie zwykłym. Zdaniem skarżącej istotne są przyczyny, dla których nie nabył tych uprawnień. Skarżąca podniosła, że są takie szczególne okoliczności, które czynią daną osobę nieatrakcyjną na rynku pracy, pozostającą poza kręgiem zainteresowania pracodawców.

Przedstawicielka ustawowa wskazała, że ojciec skarżącej nie miał możliwości podejmowania wyłącznie pracy z ubezpieczeniem społecznym, ponieważ nie miał takich ofert, pracę z ubezpieczeniem było trudno mu znaleźć, po wielu latach dorywczej pracy bez ubezpieczenia uzyskał je dopiero w 2018 r., gdy założył własną działalność gospodarczą. Wcześniej nie mógł podjąć pracy dającej ubezpieczenie i pracował jedynie dorywczo, nie było takiej możliwości w okolicach [...]. Poza tym podniosła, że małoletnia A. B. w latach 2008-2009 chorowała na [...] i wymagała jej opieki, przez co nie mogła podjąć pracy. Na utrzymanie rodziny musiał zarobić ojciec skarżącej, a możliwość pracy była jedynie bez ubezpieczenia.

Przedstawicielka ustawowa podkreśliła, że gdy było to możliwe ojciec skarżącej pracował i posiadał ponad 21 lat okresów ubezpieczenia. Zdaniem matki skarżącej jest to duży staż ubezpieczeniowy, który zasługuje na uwzględnienie przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu prawa do renty rodzinnej.

Ponadto zwróciła uwagę, że ojciec skarżącej zmarł w wieku 48 lat na raka [...], chorował bardzo krótko, lecz ciężko. Podała że ojciec skarżącej uzyskał orzeczenie z dnia [...].05.2020 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności

W mojej ocenie przedstawicielki ustawowej skarżącej nagła utrata jedynego żywiciela rodziny jest sytuacją wyjątkową.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. – zwaną dalej "P.p.s.a.").. Zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. złożył zarówno Organ, jak i Skarżąca (k. 21 akt sądowych)

Zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia).

Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w nin. sprawie nie ma zastosowania).

Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżony akt odpowiada prawu, a zarzuty skargi są niezasadne.

W punkcie wyjścia Sąd zauważa, że zgodnie z art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53 ze zm. – zwanej dalej także: "ustawą emerytalną") ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

W odniesieniu do przesłanki "szczególnych okoliczności" podkreślić należy, że Ustawodawca w tym zakresie posłużył się klauzulą generalną. Cechą klauzul generalnych jest to, że stanowią one skierowany do stosującego prawo nakaz dokonania oceny określonych stanów, wskazując kryteria takiej oceny. Posłużenie się wyrażeniem o cechach klauzuli generalnej pozwala ustawodawcy nadać regulacji pewną dozę elastyczności, konieczną w tych przypadkach, gdy kazuistyczne wymienienie przesłanek nie jest celowe lub możliwe np. ze względu na nieprzewidywalne zróżnicowanie stanów faktycznych. Ciężar dokonania oceny i zakwalifikowania stanu faktycznego jako spełniającego przesłankę ustawową leży w tych przypadkach na podmiocie stosującym prawo.

Kwalifikacja ta nie jest jednak pochodną wykładni, zwrot o charakterze ocennym nie poddaje się bowiem działaniom interpretacyjnym.

To nie na drodze czynności interpretacyjnych, poprzez zastosowanie dyrektyw wykładni, możliwe jest ustalenie, czy w sprawie zaistniała okoliczność szczególna.

W związku z powyższym, jak słusznie wskazuje pełnomocnik Skarżącej, za okoliczność szczególną, z powodu której ubezpieczony nie wypracował prawa do świadczenia emerytalnego na zasadach ogólnych, można uznać tylko takie zdarzenie bądź stan, które wykluczają aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenie tych skutków, a więc takie zdarzenia, które w sposób niezawiniony uniemożliwiły ubezpieczonemu spełnienie warunków.

Wbrew twierdzeniom skargi, w przedmiotowej sprawie nie zaistniały jednak, jak forsuje pełnomocnik Skarżącej, "w sposób kumulatywny wszelkie przesłanki przemawiające za przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku".

Wręcz przeciwnie. Z ustalonego stanu faktycznego, którego skarżąca nie wzruszyła, wynika, że ojciec małoletniej skarżącej od [...].09.1996 r. do [...].12.1999 r., od [...].09.2004 r. do [...].02.2006 i od [...].03.2011 r. do [...].01.2018 r. nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

Wbrew twierdzeniom skargi, z przeprowadzonej analizy akt sprawy wcale nie wynika, aby w wykazanych okresach ojciec dziecka nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia.

Powyższe wynika nie tylko z okoliczności, że we wskazanych okresach nie była wobec ojca skarżącej orzeczona całkowita niezdolność do pracy czy też "inny" stan zdrowia, uniemożliwiający pracę albo takie zdarzenia zewnętrzne, niezależne od woli ojca skarżącej, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec.

Sąd zwraca uwagę, że ze zgromadzonego materiału wynika, że ojciec skarżącej faktycznie podejmował się różnego rodzaju prac, tyle tylko, że bez zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia emerytalnego i rentowych, a więc na tzw. "czarno". Nie było więc po stronie ojca małoletniej przeciwskazań zdrowotnych do pracy zarobkowej.

Jak jednak słusznie zauważył Organ, konsekwencją świadomego podejmowania zatrudnienia bez zgłoszenia do ubezpieczenia i tym samym obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne jest to, że osoba taka godzi się z powstaniem negatywnych skutków z zakresu przyszłych uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Inaczej mówiąc, okoliczność taka wyłącza zainteresowanego z możliwości skorzystania ze świadczenia w rozumieniu okoliczności szczególnej z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Po raz kolejny, za Organem, podnieść należy, że instytucja ubezpieczenia społecznego zakłada pewną solidarność ubezpieczonych, którzy opłacają składki, aby w przyszłości korzystać z ubezpieczenia. Nie można zatem niejako "w uprzywilejowanej" sytuacji stawiać tych, którzy pracują "na czarno", z tymi, którzy wywiązują się z obowiązku ubezpieczenia społecznego legitymizując swoje zatrudnienie.

W ocenie Sądu, argumentacja skargi forsująca okoliczność, że ojciec skarżącej nie miał możliwości podejmowania wyłącznie pracy z ubezpieczeniem społecznym, ponieważ "nie miał takich ofert" oraz, że pracę z ubezpieczeniem było trudno mu znaleźć i dopiero "(...) po wielu latach dorywczej pracy bez ubezpieczenia uzyskał ją w 2018 r., gdy założył własną działalność gospodarczą" jest oczywiście chybiona w świetle stanu faktycznego sprawy. Mianowicie, jak trafnie wskazał Organ, w latach 2012, 2014 - 2017 stopa bezrobocia w powiecie [...] była niższa niż stopa bezrobocia w Polsce, a ponadto w latach 2014 - 2017 ojciec skarżącej nie był zarejestrowany w urzędzie pracy, a zatem nawet nie wykazywał aktywności w kierunku poszukiwania zatrudnienia. A jak dowodzi "pośrednio" sama Skarżąca, nie było żadnych przeszkód, aby pracę taką wykonywać "legalnie", skoro to zainteresowany uczynił to, tyle że dopiero w 2018r. Twierdzenie więc, że "możliwość pracy była jedynie bez ubezpieczenia" jest bezpodstawne i to tym bardziej, jeśli zważy się, że ustawa o swobodzie działalności gospodarczej jest niezwykle liberalna w zakresie warunków rejestracyjnych.

"Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, tzw. "praca na czarno", praca która nie została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego, nie stanowi szczególnej okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Wobec powyższego uznać należy, iż w sprawie nie została spełniona pierwsza z przesłanek, o których mowa w tym przepisie. Brak spełnienia przesłanki "szczególnych okoliczności", wskutek których nie został wypracowany wymagany staż ubezpieczeniowy ojca małoletniej skarżącej, uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącej.

Jeszcze raz podkreślić należy, że przesłanka "szczególnych okoliczności" dotyczy tylko ubezpieczonego i ma na celu wykazanie uzasadnionych powodów, dla których nie zostały spełnione warunki nabycia przez niego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy lub do emerytury.

Dopiero wykazanie tych okoliczności powoduje dalsze postępowanie co do istnienia przesłanek uniemożliwiających osobie ubiegającej się o świadczenie podjęcie zatrudnienia (niezdolności do pracy lub wieku) oraz przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. Za okoliczność szczególną, z powodu której ubezpieczony nie wypracował prawa do świadczenia na zasadach ogólnych, można uważać tylko takie zdarzenie bądź stan, które wykluczają aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków.

Inaczej mówiąc, gdyby to zdarzenie nie nastąpiło, to ubezpieczony mógłby spełnić w przyszłości warunki do uzyskania renty lub emerytury.

Szczególne okoliczności będące przyczyną niespełnienia warunków nabycia prawa do świadczenia to zatem zdarzenia, które w sposób niezawiniony uniemożliwiły ubezpieczonemu spełnienie warunków (por. I. Jędrasik-Jankowska [w:] Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych [w:] Prawo do emerytury z ubezpieczenia i zabezpieczenia społecznego. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, wyd. II, Warszawa 2019 r. art. 83).

Jedynie ubocznie w związku z tym można dodać, że również podnoszona w skardze okoliczność, że małoletnia A. B. w latach 2008-2009 chorowała na [...] i wymagała jej opieki, przez co matka skarżącej małoletniej nie mogła podjąć pracy, w ocenie Sądu, nie może podważyć zasadności wydanej decyzji, gdyż wskazany okres jest stosunkowo krótki i nie nosi cechy okoliczności "szczególnej", nie dającej się usunąć.

Ponieważ zarzuty skargi okazały się bezpodstawne, a zaskarżona skarga odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.