Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 329/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 13v ust. 13
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A. H-B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej producentowi rolnemu oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

A.H. – B. (dalej jako: Strona, Skarżąca) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: Dyrektor OR, organ II instancji) z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: Kierownik BP, organ I instancji) z dnia [...] marca 2020 r. o przyznaniu pomocy producentowi rolnemu.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.

W dniu 8 października 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR A.H. – B. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy na powierzchni uprawy objęły, co najmniej 30% danej uprawy.

Ww. wnioskiem Strona wskazała, iż ubiega się o pomoc do:

- powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości, co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni 101,81 ha,

- powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości, co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni 84,92 ha.

Łączna powierzchnia, do której Strona ubiega się o pomoc wynosi 186,73 ha. Wraz z wnioskiem Strona przedłożyła protokół (nr [...]) z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego sporządzony przez Komisję powołaną Zarządzeniem Wojewody z dnia [...] lipca 2019 r., kopię polisy ubezpieczeniowej [...] nr [...] z dnia [...] maja 2019 r., z której wynika, że uprawy wskazane w polisie objęte zostały ubezpieczeniem w okresie od [...] maja 2019 r. do [...] maja 2020 r. oraz oświadczenie producenta o liczbie posiadanych krów w dniu szacowania szkód przez komisję (krowy w ilości 20 sztuk oraz cielęta do 6 miesięcy w ilości 20 sztuk).

W dniu 31 października Strona skorygowała wniosek, wskazując że ubiega się o pomoc do powierzchni 186,73 ha. Jednocześnie przedłożyła korektę do protokołu nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska, gdzie wskazano, iż szkody w uprawach objęły obszar 186,73 ha. Następnie 6 listopada 2019 r. Strona skonkretyzowała, iż ubiega się pomoc do łącznej powierzchni 186,73 ha, w skład której wchodzą powierzchnie: - upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości, co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy - 101,81 ha, - upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości, co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy -42,18 ha, - wieloletnich użytków zielonych, na której wystąpiły szkody w wysokości, co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy - 42,74 ha. Wraz z w/w zmianą do wniosku złożono załącznik nr 1 - oświadczenie o liczbie posiadanych, w dniu szacowania szkód przez komisję, zwierząt z gatunku bydło, owce, kozy lub konie, w którym wskazano: a) krowy (DJP - 1) - 20 szt., b) cielęta do 6 miesięcy (DJP-0,15) - 20 szt. W dniu 7 lutego 2020 r. wpłynął protokół nr [...] - korekta podpisana przez Wojewodę, z którego wynika, że szkody wystąpiły w uprawach Strony na powierzchni 186,73 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zweryfikował wniosek strony i w wyniku tej weryfikacji organ I instancji ustalił, że Strona ubiega się o pomoc ze środków pochodzących z pomocy publicznej do powierzchni 186,73 ha zadeklarowanej na działkach, na której Komisja stwierdziła szkody w uprawach zawarte w protokole nr [...] - korekta. W skład gospodarstwa Strony wchodziły następujące uprawy: wieloletnie użytki zielone (UZ) na powierzchni 42,74 ha oraz uprawy rolne inne niż użytki zielone o powierzchni 143,99 ha. W protokole nr [...] - korekta, na powierzchni 186,73 ha Komisja szacująca stwierdziła w gospodarstwie rolnym Strony szkody w następujących uprawach: - rośliny pastewne objętościowe z łąk - zielonka (UZ) - 40 %, na powierzchni 4,14 ha, - pozostałe plantacje nasienne - 70 %, na powierzchni 31,43 ha - kukurydza pastewna na zielonkę - 78 %, na powierzchni 41,56 ha, - żyto ozime na ziarno - 38%, na powierzchni 0,84 ha, - inne warzywa korzeniowe i bulwiaste (bez cebuli) w uprawie polowej powierzchni 12,55 ha, - inne warzywa liściaste i łodygowe (bez kapusty) w uprawie polowej 45%, na powierzchni 28,79 ha, - ziemniaki jadalne - 70%, na powierzchni 28,82 ha, - trawy w uprawie polowej na zielonkę (UZ) na powierzchni -38,60 ha - 40%. Natomiast polisą nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. ubezpieczono uprawy o powierzchni 67,70 ha w okresie od [...] maja 2019 r do [...] maja 2020 r. Z protokołu nr [...] - korekta wynika, iż Komisja szacująca stwierdziła wystąpienie szkód w uprawach Strony w dniu [...] maja 2019 r. W oświadczeniu o liczbie posiadanych, w dniu szacowania szkód Strona wskazała, iż posiada zwierzęta w gospodarstwie, z którego wynika, iż obsada zwierząt wynosi 0,3 sztuki dużej jednostki przeliczeniowej (DJP) na 1 ha tych użytków.

Wystąpienie szkód powstałych w wyniku suszy określoną na dzień [...] maja 2019 r. przez Komisję powoduje, że nie uwzględniono ubezpieczonych upraw, albowiem okres ubezpieczenia od [...] maja 2019 r. do [...] maja 2020 r. przypadał w okresie późniejszym niż wystąpienie szkód.

W świetle powyższych ustaleń Kierownik BP stwierdził, iż w dniu wystąpienia szkody strona nie posiadała ubezpieczonych 50% upraw w gospodarstwie.

W związku z powyższym organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] marca

2020 r. o przyznaniu Stronie pomocy w wysokości 72.135,00 zł, wynikającą z pomniejszenia kwoty pomocy w związku brakiem ubezpieczonych 50% powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie.

W uzasadnieniu w/w decyzji organ wskazał, że pomoc została przyznana w oparciu o deklaracje Strony we wniosku oraz zgromadzony materiał dowodowy z uwzględnieniem regulacji płynących z § 13v ust. 13 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm. dalej: rozporządzenie RM, zgodnie z którym pomoc pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.

Organ I instancji stwierdził, iż w dniu wystąpienia szkody Strona nie posiadała ubezpieczonych 50% upraw w gospodarstwie, gdyż z polisy ubezpieczeniowej [...] nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. wynika, że uprawy wskazane w polisie w dniu stwierdzonej szkody, tj. [...] maja 2019 r. nie były ubezpieczone, ponieważ zostały objęte ubezpieczeniem w okresie od [...] maja 2019 r. do [...] maja 2020 r.

Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji kierownika BP. Podniosła w nim, że swoje uprawy ubezpiecza od kilku lat, a polisy ubezpieczeniowe mają ciągłość i obejmują okresy od 16 maja danego roku do 15 maja każdego roku, co jest zgodne z ustawą o ubezpieczeniach upraw polowych i zwierząt gospodarskich, że umowy muszą być zawierane na okres 12 miesięcy (art. 4.3). Strona uważa, że dotrzymała terminów zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego powierzchni upraw od ryzyk, gdyż zgodnie z wytycznymi rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz zapisami art. 10c.2, obowiązek ubezpieczenia uważa się za spełniony, jeżeli od 1 lipca roku następującego po roku, za który rolnik uzyskał płatności bezpośrednie, w okresie 12 miesięcy, ochroną ubezpieczeniową objęte jest, co najmniej 50% powierzchni upraw, od co najmniej jednego ryzyka.

Jednocześnie wyjaśniła, iż polisa obowiązująca od [...] maja 2019 r. była kontynuacją polisy poprzedniej nr [...], która obowiązywała od [...] maja 2018 r. do [...] maja 2019 r. Termin zawarcia polisy był spowodowany strukturą upraw polowych, zaś we wniosku o ubezpieczenie osoba, która ubezpiecza swoje uprawy, jest zobowiązana podać cały areał danej uprawy, numery działek ewidencyjnych danej uprawy, ich powierzchnie oraz wydajność roślin lub ich obsadę, dla każdej uprawy osobno. Takie dane są wiarygodne dopiero po zasiewach, a taka procedura daje pewność zadeklarowania upraw faktycznie posiadanych w danym roku produkcyjnym. Strona podkreśliła, iż z powodu warunków agrotechnicznych, wykup polisy ubezpieczeniowej przed dniem 1 maja 2019 r. był niemożliwy, gdyż uprawy te w tym dniu jeszcze nie istniały. Strona nie zgodziła się również z datą wskazaną przez ARiMR w protokole nr [...], jakoby dzień [...] maja 2019 r. był datą wystąpienia szkód. Jednocześnie przedłożyła polisę ubezpieczeniową nr [...] z dnia [...] maja 2018 r., obejmującą okres ubezpieczenia od [...] maja 2018 r. do [...] maja 2019 r. w roku zbiorów 2018.

Decyzją z [...] lipca 2020 r. Dyrektor OR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, że aby otrzymać pełną kwotę płatności należy posiadać ubezpieczone 50% powierzchni upraw w gospodarstwie z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie wskazał, że organ I instancji dokonując analizy dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie tj. wniosku o pomoc, protokołu nr [...] - korekta i polisy ubezpieczeniowej nr [...] oraz nr [...], błędnie ustalił, że powierzchnia upraw w gospodarstwie Strony wynosi 144,02 ha. Podkreślić należy, iż według danych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 powierzchnia ta wynosi 157,52 ha. Jednakże błędne określenie przez organ I instancji w/w powierzchni pozostaje bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie albowiem ustalono, że Strona z przedstawionych polis nie posiada ubezpieczenia upraw 50%.

Organ odwoławczy wskazał, że ubiegała się ona o przyznanie pomocy do powierzchni 192,09 ha, z czego 1,83 ha stanowił ugór, zaś 42,74 ha to użytki zielone. Zatem powierzchnia upraw objęta ubezpieczeniem w gospodarstwie Strony powinna wynosić 50% z powierzchni 147,52 ha (192,09 ha -1,83 ha - 42,74 ha), tj. 73,76 ha. Organ odwoławczy wskazał również, że z protokołu kontroli nr [...] – korekta wynika, że na dzień [...] maja 2019 r. na terenie Gminy susza już wystąpiła. Natomiast dołączona do wniosku o przyznanie pomocy polisa ubezpieczeniowa nr [...] została zawarta [...] maja 2019 r., czyli po dacie stwierdzenie wystąpienia suszy. Polisa obowiązywała od [...] maja 2019 r. do [...] maja 2020 r. i ubezpieczono nim uprawę ziemniaka, faceli na paszę, sałaty oraz kukurydzy o powierzchni 67,70 ha. Zatem polisa nie obejmowała swym zakresem wskazanych w niej upraw w dniu stwierdzenia suszy, gdyż okres jej obowiązywania obejmował termin późniejszy niż data stwierdzonej w dniu [...] maja 2019 r. szkody.

W zakresie ustalenie daty, w której mają być ubezpieczone uprawy, objęte szkodami organ podkreślił, że przepis § 13v ust. 13 rozporządzenia RM w swoim literalnym brzemieniu ustalając przesłankę pomniejszenia pomocy odnosi się do samego faktu ubezpieczenia upraw w dniu wystąpienia szkody.

Organ II instancji wskazał, że moment powstania szkody może wiązać się z procesem trwającym w określonym czasie (susza) i w związku z tym na skutek pewnych zjawisk klimatycznych powstały określone skutki (szkody w uprawach), które zostają potwierdzone przez Komisję zgodnie z § 5 ust. 5 rozporządzenia RM. Oznacza to, że można przyjąć, że dniem potwierdzenia wystąpienia szkody jest dzień stwierdzenia jej przez Komisję. Należy przy tym podkreślić, że data powstania szkody w uprawie nie powinna być utożsamiania z samym zjawiskiem.

W odniesieniu do powyższych faktów wskazał, iż zgodnie z § 13v ust. 13 rozporządzenia RM pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.

Dyrektor OR podkreślił, iż przepis § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM w swoim literalnym brzmieniu ustalając przesłankę pomniejszenia pomocy odnosi się do samego faktu ubezpieczenia upraw w dniu wystąpienia szkody, a nie do chwili zawarcia umowy ubezpieczenia. Ponadto zdaniem organu odwoławczego racjonalnym jest przyjęcie (zgodnie z treścią obowiązującego przepisu), że pomniejszenie pomocy jest uzasadnione, jeżeli w dniu wystąpienia szkody uprawa nie była ubezpieczona.

Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, iż ratio legis ww. przepisu jest zmotywowanie rolników do ubezpieczenia się poprzez zagrożenie im obniżeniem pomocy, a nie przeniesienie ryzyka związanego z wystąpieniem szkód na zakład ubezpieczeń. Na taką interpretację wskazuje również okoliczność, iż w myśl § 13v ust. 13 rozporządzenia RM przesłanką wypłacenia pomocy w pełnej wysokości jest posiadanie ubezpieczonych upraw od jednego z ryzyk określonych w § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia RM, przy czym nie musi to być ryzyko w związku, z zaistnieniem którego powstały w gospodarstwie rolnym szkody skutkujące udzieleniem pomocy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy organ II instancji wskazał, że pomoc w pełnej wysokości będzie przysługiwała producentowi rolnemu, którego uprawy będą ubezpieczone w dniu wystąpienia szkody. Wskazana powyżej konkluzja odnosząca się do daty stwierdzenia szkód przez Komisję określa możliwy w świetle przepisów moment, w którym weryfikować należy spełnienie warunku ubezpieczenia upraw w tej dacie. Analogiczna sytuacja będzie występowała, w przypadku, gdy producent rolny zawarł umowę ubezpieczenia, gdzie ochrona ubezpieczeniowa obowiązuje po okresie karencji, gdyż § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM należy odnosić tylko do okresu trwania polisy ubezpieczeniowej, a nie do okresów karencji czy terminów odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w przypadku danego rodzaju szkody.

Reasumując powyższą interpretację przepisów organ II instancji wskazał, że potwierdzenie wystąpienia szkód następuje przez komisję gminną, a polisa odnosi się do samego faktu ubezpieczenia upraw w dniu wystąpienia szkody, a nie do chwili zawarcia umowy ubezpieczenia.

Organ podkreślił, iż komisja gminna określając datę wystąpienia szkód w uprawach ma obowiązek wskazania konkretnej daty w danej gminie, czyli daty wystąpienia zjawiska niekorzystnego m.in. suszy wg danych Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowego Instytutu Badawczego, dalej IUNG, w oparciu o Klimatyczny Bilans Wodny (KBW) dla danej uprawy występującej w danej gminie.

Wobec wskazanej powyżej daty organ odwoławczy podkreślił, iż w Gminie wystąpienie zjawiska suszy IUNG odnotował już pierwszym okresie sprawozdawczym, czyli od [...] marca 2019 r. do [...] maja 2019 r. dla upraw buraka cukrowego, drzew owocowych, krzewów owocowych, rzepaku i rzepiku truskawek, zbóż ozimych i jarych. W kontekście występowania uprawy sałaty, kukurydzy, ziemniaka, należy wskazać, iż wg danych lUNG susza w tych uprawach wystąpiła w Gminie: - w uprawie kukurydzy - w 4 okresie sprawozdawczym tj. [...] kwietnia – [...] czerwca i utrzymywała się do [...] okresu sprawozdawczego tj. [...] lipca do [...] września, - w uprawie ziemniaka - w 5 okresie raportowania tj. [...] maja do [...] czerwca i utrzymywała się do 13 okresu sprawozdawczego 21 lipca do 20 września, - w uprawie sałaty (warzywa gruntowe) - w 4 okresie raportowania tj. [...] kwietnia – [...] czerwca i utrzymywała się do 10 okresu raportowania tj. [...] czerwca do [...] sierpnia.

Analizując agrotechniczne warunki uprawy w/w roślin organ odwoławczy wskazuje, iż siew kukurydzy na ziarno przypada między 10 kwietnia a 5 maja, sałaty głowiastej - na miesiące luty - marzec, ziemniaka - II i III dekada kwietnia, topinamburu terminem sadzenia jest jesień lub wczesna wiosna (marzec-kwiecień), z kolei dla żyta ozimego terminem siewu żyta ozimego była jesień 2018 r.

Organ stwierdził, że określenie przez komisję szacującą szkody w gminie na dzień [...] maja 2019 r. jest prawidłowy i zgodny z danymi opracowanymi przez lUNG oraz warunkami agrotechnicznymi uprawy i datą uprawy dla w/w roślin. Komisja szacująca przeprowadziła oględziny [...] lipca 2019 r., czyli kiedy uprawy były na polu, dlatego też nie można zarzucić szacującym określenie daty w sposób nieprawidłowy. Ustalenie przez Komisję szacującą, iż szkody zostały stwierdzone w dniu [...] maja 2019 r. skutkuje ustaleniem, iż polisa ubezpieczeniowa nr [...] obejmująca ubezpieczeniem uprawy w terminie od [...] maja 2019 r. do [...] maja 2020 r., nie obejmowała ubezpieczeniem wskazanych w niej upraw w dniu [...] maja 2019 r., a w efekcie Strona nie posiadała ubezpieczonej powierzchni upraw co najmniej 50% w dniu wystąpienia szkody.

Zdaniem Dyrektora OR zawarta przez skarżącą umowa ubezpieczenia na podstawie polisy nr [...] nie spełnia warunków z art. 25 ust. 9 rozporządzenia Komisji nr 702/2014 w zw. z art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Mocą tego przepisu przyznaną na jego podstawie pomoc zmniejsza się o 50%, z wyjątkiem tych beneficjentów, którzy wykupili polisę ubezpieczeniową, na co najmniej 50% średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją i obejmującą zagrożenia związane z niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi statystycznie najczęściej występującymi w danym państwie członkowskim lub regionie, które są objęte zakresem ubezpieczeń. W przedmiotowej sprawie z tytułu i treści polisy nr [...] ubezpieczenia upraw rolnych z dnia [...] maja 2019 r. wynika jednoznacznie, iż ubezpieczeniem objęte zostały uprawy rolne, a przedmiotem umowy ubezpieczenia była produkcja na określonym areale od ryzyka gradu, nie zaś wielkość produkcji, czy też dochód z objętego ubezpieczeniem areału. Suma ubezpieczenia i wysokość składki została skalkulowana na podstawie wielkości areału, wysokości plonu z każdego hektara uzyskanego na podstawie średnich cen każdej z upraw. Przedmiotem ubezpieczenia była utrata plonów, w wyniku powstania szkody, w następstwie zaistnienia w/w ryzyka. Tak więc w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy prawa krajowego określonego na mocy § 13v ust. 13 rozporządzenia RM, a odnoszące się do ubezpieczenia 50% powierzchni upraw, a których to warunków strona nie spełniła.

Dodatkowo organ II instancji przeanalizował dołączoną do odwołania kserokopię polisy ubezpieczeniowej upraw nr [...] zawartej w dniu [...] maja 2018 r. i obejmującej okres ubezpieczenia od [...] maja 2018 r. do [...] maja 2019 r. dotyczącej roku zbiorów 2018, z uwagi na fakt, iż w dacie którą obejmuje polisa zawiera się data stwierdzonej szkody przez Komisję szacującą tj. [...] maja 2019 r. Należy podkreślić, iż w polisie nr [...], zawartej w dniu [...] maja 2018 r. i obejmującej ubezpieczeniem uprawy w okresie od [...] maja 2018 r. do [...] maja 2019 r. wskazano, iż dotyczy roku zbiorów – 2018, w związku z czym nie może być brana pod uwagę w niniejszej sprawie, gdyż uprawy z tej polisy były zebrane w roku 2018. Natomiast bieżąca sprawa dotyczy szkód w uprawach spowodowanych suszą w 2019, których zbiór nastąpił w roku 2019. Wskazać należy, że uprawy z roku 2018 zostały zebrane i faktycznie w roku 2019 nie występują na wskazanych w polisie ubezpieczeniowej działkach ewidencyjnych. Ponadto szacowanie odbywa się dla upraw ozimych, których zbiór wystąpił w roku 2019 i tak samo w stosunku do upraw jarych. Tym samym rośliny, których plon zebrano w roku 2018 nie podlegały szacowaniu.

Organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia ubezpieczona wynikająca z polisy ubezpieczeniowej nr [...] wynosi 43,66 ha. Wynika to z faktu, iż we wniosku obszarowym na rok 2019 nie zadeklarowano działki ewidencyjnej nr [...] oraz [...], jak również nie zadeklarowano uprawy ziemniaka na działce ewidencyjnej nr [...]. Zatem powierzchnia, którą obejmuje polisa nr [...] nie stanowi wymaganej powierzchni 50% upraw w gospodarstwie, w myśl § 13v ust. 13 rozporządzenia RM.

Tym samym organ odwoławczy uznał, że Skarżąca nie posiadała wymaganej 50% powierzchni upraw ubezpieczonych w gospodarstwie. Ta w rozpoznawanym przypadku powinna wynieść 73,76 ha.

Wobec tego, ustalając kwotę pomocy dla strony zgodnie z § 13v ust. 13 rozporządzenia RM, uzasadnione było pomniejszenie kwoty pomocy o 50%, albowiem w dniu wystąpienia szkody uprawy w gospodarstwie nie były ubezpieczone.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że nie kwestionował faktu, iż polisa nr [...] jest kontynuacją poprzedniej polisy. Jednakże podkreślił, że została zawarta po dacie wystąpienia szkód w gospodarstwie. Komisja szacująca ustaliła, że datą wystąpienia suszy jest [...] maja 2019 r., natomiast uprawy zostały ubezpieczone w okresie od [...] maja 2019 r. do [...] maja 2020 r. W związku, z czym nie można mówić o zachowaniu przez Stronę warunku ubezpieczenia upraw w dniu [...] maja 2019 r.

Organ odwoławczy zgodził się ze stroną, iż niekorzystne zjawiska atmosferyczne mogą występować jednorazowo (grad, deszcz) lub przez dłuższy okres czasu (susza, powódź). Uznał jednak, że w analizowanym przypadku zaszły niekorzystne warunkami atmosferyczne spowodowane przez suszę. Takie zjawisko występuje przez określony czas i jest/może być zjawiskiem ciągłym. Jednakże, co podkreślił Dyrektor OR, zgodnie z informacjami wynikającymi z klimatycznego bilansu wody (KBW), lUNG publikuje dane świadczące o prawdopodobieństwie wystąpienia suszy w danym regionie w konkretnych uprawach. W 2019 r. w oparciu o wskazania KBW, prawdopodobieństwo wystąpienia suszy w gminie, zostało zasygnalizowane w pierwszym okresie raportowania tj. od [...] marca 2019 do [...] maja 2019 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z § 5 ust. 5 oraz ust. 8 w zw. z § 13v ust. 6 rozporządzenia RM, komisja dokonuje ustalenia wysokości szkody poprzez lustrację na miejscu ze względu na stan upraw, datę, w której w ocenie komisji zaistniało zjawisko suszy na powierzchni danej uprawy. Komisja uzupełniając w protokole szacowania datę wystąpienia szkód była zobligowana do prawidłowego określenia powierzchni upraw rolnych w dniu wystąpienia szkód (z wyłączeniem łąk i pastwisk oraz wieloletnich użytków zielonych - UZ). Zaś za datę wystąpienia szkód w przypadku, gdy jeżeli jako data wystąpienia szkód został wskazany konkretny dzień danego roku, wówczas powierzchnia upraw w dniu wystąpienia szkód mogła obejmować wyłącznie te uprawy, które tego dnia były na polu. Określenie daty [...] maja 2019 r. jako daty wystąpienia suszy należy do kompetencji Komisji szacującej szkody, nie zaś organu ARiMR.

Dyrektor OR nie stwierdził nieprawidłowości w ustaleniu daty wystąpienia suszy wg danych lUNG ([...] maja 2019 r.). Organ odwoławczy przeanalizował dane zawarte w protokole sporządzonym przez komisję i podkreślił, że protokół z oszacowania szkód w gospodarstwie jest dokumentem urzędowym sporządzonym przez uprawnione i powołane do tego stosownym aktem prawnym osoby i zatwierdzone przez wojewodę, a dane w nim zawarte odzwierciedlają potwierdzone urzędowo ustalone fakty. Wskazał również, że protokół został dnia [...] sierpnia 2019 r. podpisany także przez Skarżącą.

Organ jednocześnie podkreślił, iż przepis § 13v ust. 13 rozporządzenia RM w swoim literalnym brzmieniu ustalając przesłankę pomniejszenia pomocy odnosi się do samego faktu ubezpieczenia upraw w dniu wystąpienia szkody, a nie do chwili zawarcia umowy ubezpieczenia. Ponadto racjonalnym jest przyjęcie, że pomniejszenie pomocy jest uzasadnione, jeżeli w dniu wystąpienia szkody uprawa nie była ubezpieczona. Jego rolą jest zmotywowanie rolników do ubezpieczenia się poprzez zagrożenie im obniżeniem pomocy, a nie przeniesienie ryzyka związanego z wystąpieniem szkód na zakład ubezpieczeń. Na taką interpretację wskazuje również okoliczność, iż w myśl § 13v ust. 13 rozporządzenia RM przesłanką wypłacenia pomocy w pełnej wysokości jest posiadanie ubezpieczonych upraw od jednego z ryzyk określonych w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia RM, przy czym nie musi to być ryzyko w związku z zaistnieniem, którego powstały w gospodarstwie rolnym szkody skutkujące udzieleniem pomocy. Pomoc w pełnej wysokości będzie zatem przysługiwała producentowi rolnemu, którego uprawy będą ubezpieczone w dniu wystąpienia szkody. Wskazana powyżej konkluzja odnosząca się do daty szacowania szkód przez Komisję określa najpóźniejszy możliwy w świetle przepisów moment, w którym weryfikować należy spełnienie warunku ubezpieczenia upraw w tej dacie.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego w przedmiocie nieprawidłowej, błędnej interpretacji zakresu ubezpieczenia najmniej 50% powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie na podstawie przedłożonych polis ubezpieczeniowych, które są kontynuowane od kilku lat i obejmują zawsze okresy od [...] maja do [...] maja każdego roku, co jest zgodne z ustawą o ubezpieczeniach upraw polowych i zwierząt gospodarskich, że umowy muszą być zawierane na okres 12 miesięcy (art.4.3).

Skarżąca stoi na stanowisku, że dotrzymała terminów zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego powierzchni upraw od ryzyk, gdyż zgodnie z wytycznymi rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz zapisami ustawy art.10c.2. obowiązek ubezpieczenia uważa się za spełniony, jeżeli od dnia 1 lipca roku następującego po roku, za który rolnik uzyskał płatności bezpośrednie, w okresie 12 miesięcy, ochroną ubezpieczeniową objęte jest co najmniej 50% powierzchni upraw od co najmniej jednego ryzyka. Jednocześnie zaznaczyła, że polisa zawarta [...] maja 2019 r. jest kontynuacja polisy z 2018 r., zaś ze strony organu nie było innych wskazań o terminach rozpoczęcia ubezpieczenia upraw.

Podkreśliła, że organ nie uwzględnił zapisów określonych w ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 150, poz. 1249, z późn. zm.), gdzie suszę oznaczają szkody spowodowane wystąpieniem w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 30 września danego roku - klimatycznego bilansu wodnego poniżej określonej wartości dla poszczególnych gatunków lub grup roślin uprawnych oraz gleb. Nie uwzględnił również jednoznacznej interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o określeniu terminu wystąpienia klęski w związku z ubezpieczeniem, gdzie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdza w dniu 1 października 2018 roku terminem szacowania - oceny klęski żywiołowej. Istotna jest zatem data szacowania przez komisję, bo określa stratę na polu wtedy, kiedy ją faktycznie widzi. W jej ocenie obowiązek ubezpieczenia jest przed datą szacowania strat przez komisję.

Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR oraz na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wniosła o zbadanie wszelkich innych ewentualnych uchybień dostrzeżonych przez sąd administracyjny w toku postępowania przed ARiMR.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi zaznaczył, że nie kwestionuje terminu wystąpienia stanu klęski żywiołowej w postaci suszy w uprawach. Organ II instancji wyjaśnił, że polisa nr [...] dotyczy okresu od dnia [...] maja 2019 r. do [...] maja 2020 r. i objęte nią zostały uprawy rolne inne niż strona faktycznie deklarowała we wniosku. Natomiast suszę stwierdzono [...] maja 2019 r., zatem uprawy wskazane w polisie w dniu stwierdzenia suszy nie były objęte ubezpieczeniem. Organ odwoławczy zaznaczył, że polisa nr [...] obowiązywała od dnia [...] maja 2018 r. do dnia [...] maja 2019 r. i dotyczyła plonów z 2018 r. Uprawy, które w roku 2018 zostały zebrane, nie podlegały szacowaniu przez Komisję ds. suszy w roku 2019. Jednocześnie podzielił zdanie Skarżącej, że obowiązek ubezpieczenia powinien nastąpić przed datą szacowania strat.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenia skargi, a ponadto wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Sprawa na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Treść zaskarżonej decyzji oraz stanowisko Skarżącej prezentowane w postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu sądowym narzucała ocenę tego, czy skarżąca wypełniała warunek objęcia ochroną ubezpieczeniową od określonych prawnie ryzyk w dacie powstania szkód wywołanych suszą.

Zasady przyznawania pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach powstały szkody spowodowane przez suszę w 2019 r. zostały określone w przepisach rozporządzenia RM, wydanego na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR oraz w oparciu o przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. L 193 z dnia 1 lipca 2014 r.).

Zgodnie z § 13v ust. 1 rozporządzenia RM w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

- któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

- w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy;

- będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r.

W myśl § 13v ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych w rozporządzeniu nr 702/2014 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji.

Stosownie do § 13v ust. 4 Rozporządzenia RM, pomoc finansowa jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

Zgodnie z § 13v ust. 6 Rozporządzenia RM, do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się:

1) kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8 rozporządzenia, zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi;

2) informacje dotyczące producenta rolnego i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacje o wysokości otrzymanej pomocy publicznej, o których mowa w art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 702/2014.

3) oświadczenie albo zaświadczenia dotyczące pomocy de minimis oraz informacje niezbędne do udzielenia tej pomocy, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z rozporządzeniem nr 1408/2013;

4) oświadczenie producenta rolnego o liczbie posiadanych w dniu szacowania szkód przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, zwierząt z gatunku bydło, owce, kozy lub konie.

Zgodnie z § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM, pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych, co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.

Przepis ten wprost uzależnia wysokość ostatecznie przyznawanej pomocy od posiadania ubezpieczenia do co najmniej 50% powierzchni upraw, od jednego z ryzyk wymienionych w rozporządzeniu. Zatem z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że pomniejszenie pomocy odnosi się do sytuacji braku umowy ubezpieczenia w dniu wystąpienia szkody.

Z literalnego brzmienia § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM wynika, że przy ustalaniu przesłanki pomniejszenia pomocy nie ma znaczenia moment zawarcia umowy ubezpieczenia, lecz ważny jest fakt ubezpieczania upraw w dniu wystąpienia szkody, czyli objęcia ich ubezpieczeniem od określonych, a wymienionych w przepisach ryzyk. Istotny jest więc okresu trwania ubezpieczenia czyli ochrony ubezpieczeniowej, wynikający z dokumentu ubezpieczenia, a nie do okresów karencji, czy terminów odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w przypadku danego rodzaju szkody. Data rozpoczynająca okres ubezpieczenia, która jest równocześnie datą objęcia Strony ochroną jest wskazana w dokumencie ubezpieczenia.

Na podstawie dołączonej do akt polisy nr [...] organy ARiMR prawidłowo ustaliły, że okres ubezpieczenia upraw Skarżącej sezonie do którego odnosiła się polisa określono na pomiędzy [...] maja 2019 r. a [...] maja 2020 r. Ustalenia te nie były przez Skarżącą kwestionowane.

Skarżąca domagała się jednak uwzględnienia w ocenie faktu, iż kolejne polisy zawierane były cyklicznie, a kolejna polisa była kontynuacją poprzedniej.

W ocenie Sądu argument ten nie mógł jednak zmienić oceny, iż nie spełnieniono prawnego warunku obowiązywania ochrony ubezpieczeniowej, gdyż dotyczyła ona w okresie innym niż wskazany w treści polisy. Treść polisy obowiązującej do [...] maja 2019 r. jednoznacznie potwierdzała, że nie obejmowała ona upraw prowadzonych w roku 2019, lecz plonów pochodzących z upraw zaprowadzonych w roku 2018. Nadto ochroną ubezpieczeniową obejmowała ona powierzchnię upraw mniejszą niż 50% powierzchni upraw prowadzonych przez Skarżącą w dacie powstania szkody czyli [...] maja 2019 r.

Sąd nie stwierdził również podstaw do kwestionowania ustalenia o dacie powstania szkody.

Stosownie do § 13v ust. 6 w zw. z § 5 ust. 5 Rozporządzenia RM należy przyjąć za dzień wystąpienia szkody dzień, w którym faktycznie została ona stwierdzona przez Komisję. Niemniej jednak zgodnie z § 5 ust. 5 Rozporządzenia RM w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z ust. 2 pkt 2, wojewoda potwierdza wystąpienie szkód, sporządzając adnotację na tym protokole.

W przedmiotowej sprawie Skarżąca złożyła protokół, w którym komisja ds. szacowania szkód w gospodarstwie wskazała datę wystąpienia szkód dnia [...] maja 2019 r. Komisja sporządziła również korektę protokołu [...], którą Skarżąca przedłożyła w toku postępowania przed organem I instancji.

Wskazać trzeba, że Skarżąca wnioskowała o pomoc finansową z uwagi na szkody dokonane przez suszę. Susza zdefiniowana została w art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2019 r., poz. 477). Zgodnie z tym przepisem pojęcie to oznacza szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia [...] kwietnia do dnia [...] września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb. W myśl ust. 5 ww. artykułu, minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa, w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 20 października, w terminie do 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, na podstawie danych przekazanych przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy. Podkreślenia wymaga, że dla ustalenia, czy doszło do suszy określonej w cyt. art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy o ubezpieczeniach upraw, miarodajne są jedynie dane ww. Instytutu.

W przedmiotowej sprawie w Gminie, na obszarze której znajdowały się grunty, gdzie Skarżąca prowadziła uprawy dotknięte szkodami wskutek suszy, wystąpienie zjawiska suszy IUNG odnotował już w pierwszym okresie sprawozdawczym, czyli od [...] marca 2019 r. do [...] maja 2019 r. dla upraw buraka cukrowego, drzew owocowych, krzewów owocowych, rzepaku i rzepiku truskawek, zbóż ozimych i jarych. W kontekście występowania uprawy sałaty, kukurydzy, ziemniaka, należy wskazać, iż wg danych lUNG susza w tych uprawach wystąpiła w Gminie: - w uprawie kukurydzy - w 4 okresie sprawozdawczym tj. [...] kwietnia – [...] czerwca i utrzymywała się do 13 okresu sprawozdawczego tj. [...] lipca do [...] września, - w uprawie ziemniaka - w 5 okresie raportowania tj. [...] maja do [...] czerwca i utrzymywała się do 13 okresu sprawozdawczego 21 lipca do 20 września, - w uprawie sałaty (warzywa gruntowe) - w 4 okresie raportowania tj. [...] kwietnia – [...] czerwca i utrzymywała się do 10 okresu raportowania tj. [...] czerwca do [...] sierpnia.

W tym miejscu należy wskazać, że Sąd nie ocenia zasadności określenia w protokole daty wystąpienia szkody jako pojedynczego dnia. Susza jest zjawiskiem o charakterze długotrwałym. Tym samym, również powstawanie szkody nie ogranicza się do pojedynczego dnia. W przeciwieństwie np. do gradu, szkody wywołane suszą powstają przez wiele dni a moment, w którym można je zaobserwować jest późniejszy niż początek niekorzystnego zjawiska pogodowego. Dla przykładu, niski poziom wilgotności gleby może opóźnić fazę kiełkowania i wpłynąć na dalszy, gorszy wzrost rośliny. Należy zatem podzielić stanowisko organu, że w wypadku suszy czas powstania szkody wiąże się z procesem trwającym w określonym czasie. Okres ten ma swój początek. Szkody te zostają potwierdzone przez Komisję zgodnie z § 5 ust. 5 rozporządzenia RM.

Nie należy jednak utożsamiać daty wystąpienia szkody z samym dniem stwierdzenia jej przez Komisję, gdyż jak wskazano, szacowanie szkód występuje później niż wystąpienie zjawiska suszy i powstałej w jej następstwie szkody. Jako datę początkową wystąpienia suszy, a więc datę początku powstawania szkody (inaczej datę szkody), należy przyjąć datę wskazaną na podstawie danych przekazanych przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach w oparciu o Klimatyczny Bilans Wodny (KBW) dla danej uprawy występującej w danej gminie. Ta data wskazuje na początek niekorzystnego zjawiska, którego intensywność i długotrwałość doprowadziła do powstania szkód stwierdzonych w protokole.

Początkiem suszy jest konkretny dzień/miesiąc w roku, określany na podstawie publikowanych danych przez IUNG, a dane te wynikają z klimatycznego bilansu wody (KBW) występującego na danym obszarze. Klimatyczny bilans wodny jest ustalany na podstawie pewnego poziomu (-120 mm) w glebie, a jeżeli poziom ten spadnie poniżej minimalnej wartości to wtedy następuje zjawisko suszy.

Jak wskazał Organ w Gminie wystąpienie zjawiska suszy IUNG odnotował już pierwszym okresie sprawozdawczym, czyli od [...] marca 2019 r. do [...] maja 2019 r. dla upraw buraka cukrowego, drzew owocowych, krzewów owocowych, rzepaku i rzepiku truskawek, zbóż ozimych i jarych. Natomiast dla upraw sałaty (warzywa gruntowe) suszę odnotowano w 4 okresie raportowania, tj. [...] kwietnia – [...] czerwca, dla upraw kukurydzy - w 4 okresie sprawozdawczym tj. [...] kwietnia – [...] czerwca, zaś w uprawie ziemniaka - w 5 okresie raportowania tj. [...] maja do [...] czerwca.

Słusznie w uzasadnieniu podkreślił organ, iż wskazanie przez Komisję daty

[...] maja 2019 r. nie oznacza, że susza wystąpiła tylko i wyłącznie w tym dniu. Data wskazana przez Komisję jest datą pierwszego wystąpienia na danym obszarze niekorzystnego zjawiska atmosferycznego dla danej rośliny i stanowi najpóźniejszą z możliwych dat dla roślin które podlegały szacowaniu. Data ta wynika z faktu, iż w tym dniu poziom wilgotności gleby jest niewystarczający dla roślin uprawnych. Oczywistym jest, że niski poziom wilgotności gleby może trwać dłuższy okres, a nie jeden dzień. W związku z faktem, iż protokół oszacowania szkód, stosownie do § 5 ust. 8 pkt 11 rozporządzenia RM musi zawierać datę wystąpienia szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 (m.in. szkody spowodowane przez suszę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich), za prawidłowe należy uznać wpisanie w nim daty [...] maja 2019 r.

W przedmiotowej sprawie data ta stanowi dzień początkowy okresu sześciodekadowego, w którym zgodnie z raportami IUNG wystąpiło zagrożenie suszą rolniczą we wszystkich rodzajach upraw zgłoszonych przez Skarżącą we wniosku o przyznanie pomocy. Bazując na danych z raportów opublikowanych przez IUNG, szkody w uprawach zaczęły powstawać począwszy od [...] maja 2019 r.

W przypadku niekorzystnego zjawiska meteorologicznego mającego charakter okresowy, interpretując przepisy ustawy o ubezpieczeniach upraw oraz przepis § 13v ust. 13 rozporządzenia RM, za dzień wystąpienia szkody należy przyjąć dzień początkowy sześciodekadowego okresu, w którym nastąpił spadek klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, gdyż to od tego dnia szkody w uprawach zaczęły powstawać. Tym samym bez znaczenia jest w przedmiotowej sytuacji dzień szacowania szkód przez Komisję, gdyż w tej dacie szkody już istniały, zaś Komisja jedynie dokonała ich oszacowania oraz wskazała datę jej powstania. Z tego też względu, wbrew zarzutom Skarżącej, jako datę powstania szkód nie można uznać dni, w trakcie których komisja szacowała szkody.

Komisja przeprowadzając szacowanie szkód na podstawie posiadanych uprawnień i wiedzy oraz stanu upraw określiła datę, w której uprawy zostały dotknięte niekorzystnym zjawiskiem suszy.

Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu prawidłowo organ II instancji stwierdził, że pomniejszenie pomocy było uzasadnione, ponieważ w dniu wystąpienia szkody uprawy nie były ubezpieczone. Jak wskazano wyżej z załączonej polisy wynikał okres ubezpieczenia: od [...] maja 2019 r. do [...] maja 2020 r. Oznacza to, że okres ubezpieczenia wskazany w polisie nie pokrywa się z datą wystąpienia szkód prawidłowo określoną w protokole. Skoro zatem pomoc w pełnej wysokości przysługuje producentowi rolnemu, który posiada ubezpieczenie w dniu wystąpienia szkody, zaś Skarżący takiego ubezpieczenia nie posiadał, uznać należało, że nie spełnił ona warunku wynikającego z § 13v ust. 13 rozporządzenia RM dotyczącego ubezpieczenia, albowiem w dniu wystąpienia szkody uprawy nie były ubezpieczone. Tym samym zarzut naruszenia § 13v ust. 13 rozporządzenia RM Sąd uznał za niezasadny.

Okoliczność, że Komisja ds. szacowania szkód przeprowadziła oszacowanie szkód na miejscu w gospodarstwie Skarżącej w dniach [...] lipca 2019 r, a nie [...] maja 2019 r. także pozostaje bez wpływu na określenie daty wystąpienia szkody. Każda bowiem ze szkód wskazanych w § 2 ust. 1 pkt Rozporządzenia RM powstaje przed dniem pracy Komisji.

Natomiast podpisanie przez Skarżącą w/w protokołu w dniu [...] sierpnia 2019 r. świadczyć może o dokładnej weryfikacji i wpisaniu danych do protokołu przez Komisję szacującą, brak sprzeciwu wobec ustaleń w nich zawartych nie może skutkować twierdzeniem, że protokół został sporządzony nieprawidłowo.

Co istotne, Skarżąca w momencie składania wniosku nie podawała innej daty powstania szkody niż wynikająca z protokołu. Sama protokół podpisała bez zastrzeżeń. Ustalonej daty powstania szkód suszowych nie kwestionowała również później.

W ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił dowody z polis ubezpieczeniowych przedłożonych w niniejszej sprawie przez Skarżącą. Polisa nr [...] obowiązywała od dnia [...] maja 2018 r. do dnia [...] maja 2019 r. i dotyczyła plonów zebranych w 2018 r., a więc nie mogła być brana pod uwagę przy szacowaniu przez Komisję ds. suszy w roku 2019. Natomiast polisa nr [...] dotyczy okresu od dnia [...] maja 2019 r. do [...] maja 2020 r. i objęte nią zostały uprawy rolne inne niż strona faktycznie deklarowała we wniosku. Ponadto niniejszą polisę Strona zawarła [...] maja 2019 r., a więc po dacie wystąpienia suszy, czyli po [...] maja 2019 r., zatem uprawy wskazane w polisie w dniu stwierdzenia suszy nie były objęte ubezpieczeniem.

Nadmienić również należy, że w złożonym wniosku Skarżąca ubiegała się o przyznanie pomocy do powierzchni 192,09 ha, przy czym należało wyłączyć powierzchnię stanowiącą ugór - 1,83 ha oraz użytki zielone - 42,74 ha. Zatem powierzchnia upraw objęta ubezpieczeniem w gospodarstwie Strony powinna wynosić 50% z powierzchni 147,52 ha, czyli 73,76 ha. Natomiast z analizy polisy nr [...] obowiązującej między [...] maja 2019 r. a [...] maja 2020 r. wynika, że ubezpieczono nim uprawę ziemniaka, faceli na paszę, sałaty oraz kukurydzy o powierzchni 67,70 ha. Zatem wskazana polisa nie obejmowała swym zakresem wskazanych w niej upraw w dniu stwierdzenia suszy, gdyż okres jej obowiązywania obejmował termin późniejszy niż data stwierdzonej w dniu [...] maja 2019 r. szkody.

W konsekwencji organ prawidłowo uznał, że Strona nie posiadała ubezpieczonej powierzchni upraw co najmniej 50% w dniu wystąpienia szkody.

W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Organy nie naruszyły bowiem przepisów prawa procesowego, a organ wszechstronnie zbadał sprawę, w szczególności w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy, a następnie podjął właściwe, oparte na ustalonym stanie faktycznym rozstrzygnięcie. Powyższe odzwierciedla wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.