Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 616/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji II i I instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 156 par. 1 pkt 2, art. 151, art. 152, art. 200 w zw. z art. 205 par. 1 i art. 206
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 pkt 6, art. 2 ust. 1, art. 44b, art. 44c ust. 1, art. 27c ust. 1 i 3-4, art. 36 ust. 1 i 2,  art. 25 ust. 1 pkt 4, art. 27 ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.
article: art. 156 par. 1 pkt 2, art. 130 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gdańsku delegowanego do Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku Piotra Przytuły sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 23 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za czynności kontrolne 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 2 kwietnia 2013 r., nr [...] w częściach, w których określają 14 dniowy termin płatności opłaty, 2. oddala skargę w pozostałym zakresie, 3. zasądza od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] na rzecz skarżącej "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. 220 (dwieście dwadzieścia) złotych kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie, 4. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej stwierdzonej nieważności nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 2 kwietnia 2013 r., nr [...] powołując się na art. 27c ust. 4, art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 104 k.p.a. ustalił dla "A" Sp. z o.o. w K. opłatę w wysokości 6479 zł płatną w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 19 grudnia 2012 r. upoważnieni przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego przeprowadzili kontrolę sanitarną w sklepie "B." w G. przy ul. [...].

W związku z podejrzeniem zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, organ wydał w dniu 21 grudnia 2012 r. skierowaną do spółki decyzję administracyjną nr [...], którą wycofano z obrotu z prowadzonego przez nią sklepu produkty zabezpieczone podczas kontroli sanitarnej, na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa tych produktów. Jednocześnie dokonano zabezpieczenia produktów i wstrzymano wprowadzanie ich do obrotu, a także wstrzymano wprowadzanie do obrotu innych produktów, co do których zachodzi podejrzenie, że są środkami zastępczymi. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W dniu 15 stycznia 2013 r. upoważnieni przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego przeprowadzili w sklepie "B." kolejne kontrole interwencyjne.

W ich wyniku organ wydał w dniu 16 stycznia 2013 r. decyzję administracyjną nr [...] nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności, którą wycofano z obrotu w w/w sklepie produkty zabezpieczone podczas kontroli sanitarnych, na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa tych produktów. Jednocześnie dokonano zabezpieczenia produktów i wstrzymano wprowadzanie ich do obrotu, a także wstrzymano wprowadzanie do obrotu innych produktów, co do których zachodzi podejrzenie, że są środkami zastępczymi. Ponadto nakazano spółce zaprzestania prowadzenia działalności w sklepie "B." w G. na czas trzech miesięcy od dnia wydania decyzji.

W dniu 16 stycznia 2013 r. organ przeprowadził kontrolę sanitarną w sklepie "B.", podczas której ponownie zabezpieczono produkty, co do których zachodziło podejrzenie, że są środkami zastępczymi.

W związku z koniecznością przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa zatrzymanych produktów pobrano próbki do badań, które zostały przekazane do Narodowego Laboratorium Kontroli Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Narodowego Instytutu Leków w W..

W dniu 24 stycznia 2013 r. otrzymano wyniki badań próbek produktów. Protokół został sprostowany w dniu 15 marca 2013 r.

Jak wynika z protokołu z badań, produkty poddane badaniom zawierają substancje wykazujące działanie psychoaktywne i są środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

Organ wskazał także, że opłaty za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zgodnie z art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ponosi podmiot odpowiedzialny za przestrzeganie wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Natomiast zgodnie z art. 27c ust. 4 ustawy koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa produktu ponosi strona postępowania, prowadzonego na podstawie art. 27c ust. 1 ustawy.

Wprowadzanie do obrotu przez spółkę środków zastępczych, pomimo zakazu wprowadzania ich do obrotu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej wyrażonego w art. 44b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, jest rażącym naruszeniem wymagań higienicznych i zdrowotnych, gdyż produkty te stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. Stanowi to zdaniem organu, podstawę do nałożenia opłaty za wykonane czynności kontrolne oraz przeprowadzenie oceny i badań bezpieczeństwa produktów.

Od powyższej decyzji pełnomocnik "A" Sp. z o.o. w K. złożył odwołanie wnosząc o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie przez organ art. 27c ust. 4, art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Rozpoznając odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 23 maja 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że opinia dotycząca zatrzymanych produktów została sporządzona przez wiarygodną instytucję badawczą i zawiera jednoznaczne wnioski prowadzące do stwierdzenia, że substancje te są środkami zastępczymi i stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że nie jest kompetentny, by podważać poprawność badań wykonanych przez cenioną w Polsce i Europie jednostkę naukową, która dzięki interdyscyplinarnym badaniom naukowym, skutecznie identyfikuje zagrożenia dostarczając danych naukowych, które umożliwiają podejmowanie praktycznych działań w całym systemie opieki zdrowotnej.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest poprawna pod względem proceduralnym, tj. przywołana została właściwa podstawa prawna uwzględniająca przepisy prawa materialnego i proceduralnego, a rozstrzygnięcie i uzasadnienie jest jasne i zrozumiałe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na przedmiotową decyzję ego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, "A" Sp. z o.o. w K., wniosła o jej uchylenie, zarzucając organowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 27c ust. 4, art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, mimo bezzasadnego obciążenia skarżącego opłatą w wysokości 6479 zł za wykonane czynności kontrolne oraz przeprowadzenie oceny i badań bezpieczeństwa produktów.

Z zaskarżoną decyzją nie sposób się, w ocenie spółki zgodzić, albowiem zarówno to, że zabezpieczone produkty są środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, to, że stanowią one zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, oraz to, że wprowadzając te produkty do obrotu, skarżąca rażąco naruszyła wymagania higieniczne i zdrowotne, nie zostało przez organy udowodnione. Tym samym obciążenie skarżącej opłatą było bezzasadne.

Wskazano, że autorka ekspertyzy, której kosztami sporządzenia obciążono skarżącą, stwierdziła, iż przedmiotowe produkty są środkami zastępczymi, stanowiącymi zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bez przytoczenia jakichkolwiek na to dowodów, w tym odnośnie faktycznego używania produktów skarżącej jako substytutów środków odurzających i substancji psychotropowych.

Ekspertyza, zdaniem skarżącej, jest lakoniczna, nieprecyzyjna i pozbawiona wyjaśnienia, jakie przesłanki przemawiały za przedstawionymi w niej wnioskami.

W ekspertyzie zabrakło: 1. informacji odnośnie przeprowadzonych badań - kto owe badania przeprowadzał, co badał, w jaki sposób i w jakim okresie, 2. informacji, na jakiej podstawie stwierdzono stwarzanie przez zidentyfikowane substancje zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi. czy przeprowadzono badania i jakie są ich wyniki odnośnie bezpieczeństwa danych substancji znajdujących się w produktach skarżącego służących uzdatnianiu gleby, stosowanych zgodnie z ich przeznaczeniem, 3. informacji odnośnie stwarzania przez produkty skarżącego zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, gdy są stosowane zgodnie z ich instrukcją i przeznaczeniem, czy też niezgodnie, 4. informacji odnośnie proporcji zidentyfikowanych substancji, mających według jej autora działanie psychoaktywne, do reszty składników produktów skarżącego, 5. informacji pozwalającej uznać, iż dołączone do ekspertyzy karty charakterystyki sporządzone zostały zgodnie z prawem krajowym i unijnym, zgodnie z wymogami ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach.

Wskazano, że zarówno przez autorkę ekspertyzy, jak i przez organy administracyjne nie zostało wyjaśnione, czym jest analog strukturalny środka odurzającego lub substancji psychotropowej, a zatem to, co zostało zidentyfikowane w produktach oferowanych przez skarżącego. Żadna z ustaw nie definiuje, czym analog strukturalny jest, jak również nie jest wyjaśnione, czy działanie psychoaktywne analogu strukturalnego i jego ewentualne zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi jest porównywalne do tego stwierdzonego w odniesieniu do substancji wpisanych do załącznika ustawy o przeciw działaniu narkomanii, czy też nie.

Podniesiono także, że w uzasadnieniach decyzji organy pominęły okoliczność, iż skarżąca na oferowanych przez siebie produktach umieszczała czytelną i zrozumiałą informację mówiącą, że oferowany produkt przeznaczony jest do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych. Skarżąca nigdy w żaden sposób nie sugerowała klientom, że użycie oferowanych produktów w sposób inny, niż wskazany na opakowaniu w innym celu niż poprawa kondycji roślin doniczkowych, jest wskazane i bezpieczne.

Reasumując, organ administracyjny niższego stopnia nie udowodnił faktycznego używania przedmiotowych substancji jako substytutu substancji psychotropowej i środka odurzającego. Poprzestanie na stwierdzeniu, że zatrzymane produkty jedynie mogą być używane zamiast lub w takich samych celach jak środki odurzające lub substancje psychotropowe nie było wystarczające. Nie udowodniono wprowadzania do obrotu środków zastępczych czy też środków stanowiących zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a tym samym naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 maja 2013 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 kwietnia 2013 r., nr [...], która ustaliła na rzecz "A" Sp. z o.o. w K. opłatę za przeprowadzenie ocen i badania bezpieczeństwa zatrzymanych produktów oraz czynności kontrolne w wysokości 6479 zł.

Skarga podlega częściowemu uwzględnieniu, choć nie z przyczyn w niej wskazanych.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny zasadności i prawidłowości obciążenia "A" Sp. z o. o. w K. kosztami za czynności kontrolne oraz badanie próbek produktów, pobranych w trakcie przeprowadzania kolejnych kontroli w sklepie "B." przy ul. [...] w G..

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz.1263 ze zm.), dalej jako - ustawa o PIS, w związku z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz.124), zwana - ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii.

Jak stanowi art. 1 pkt 6 ustawy o PIS, Państwowa Inspekcja Sanitarna powołana jest do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami m.in. zdrowotnymi żywności, żywienia i przedmiotów użytku.

Wykonywanie zadań przez PIS polega, jak stanowi art. 2 tej ustawy, na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo - zdrowotnej. Katalog sposobów realizacji tych zadań nie ma charakteru zamkniętego, co wynika ze sformułowania - w szczególności.

Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, przeciwdziałanie narkomanii realizuje się m.in. przez działalność zapobiegawczą, ograniczanie szkód zdrowotnych i społecznych, zwalczanie niedozwolonego obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania substancji, których używanie może prowadzić do narkomanii.

Przepis art. 44 b w/w ustawy zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. "Środek zastępczy" to - substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych (art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). "Wprowadzanie do obrotu" to - udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych (art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).

Przepis art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii stanowi, że w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Zgodnie z art. 27c ust. 1, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do produktów, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu jest regulowane w przepisach odrębnych, z wyłączeniem przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów.

3. W przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, właściwy państwowy inspektor sanitarny:

1) zatrzymuje produkt;

2) nakazuje zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzaniu produktu do obrotu na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia, nie dłuższy niż 3 miesiące.

4. Koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań, o których mowa w ust. 1, ponosi strona postępowania.

5. W przypadku stwierdzenia, że produkt nie stwarza zagrożenia zdrowia lub życia ludzi, koszty poniesione na podstawie ust. 4 są zwracane stronie postępowania.

6. W przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny zakazuje, w drodze decyzji, wytwarzania produktu lub wprowadzania produktu do obrotu, a także nakazuje wycofanie produktu z obrotu oraz jego zniszczenie na koszt strony postępowania.

7. Egzekucja należności pieniężnych, o których mowa w ust. 4, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Natomiast zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o PIS, za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań (art. 36 ust. 2 ustawy o PIS).

Jak wynika z przywołanej regulacji, zasadniczą przesłanką obciążenia strony postępowania kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa produktu (które mają wyjaśnić czy produkt stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia) jest wystąpienie uzasadnionego podejrzenia, że produkt takie zagrożenie stwarza. Przy czym, co należy podkreślić, prawo pobierania próbek do badań laboratoryjnych zawsze przysługuje państwowemu inspektorowi sanitarnemu lub Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu w związku z wykonywaną kontrolą, co wynika z art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIS. Faktem powszechnie znanym jest szkodliwe dla zdrowia i życia działanie środków zastępczych (w języku potocznym nazwanych dopalaczami). W ocenie Sądu, wprowadzanie do obrotu środków zastępczych stwarza przez te produkty zagrożenie zdrowia lub życia. W okolicznościach niniejszej sprawy, istnienie uzasadnionego podejrzenia, że sprzedawane w sklepie skarżącej produkty mogą stwarzać zagrożenie życia lub zdrowia, nie mogło budzić wątpliwości.

I tak, bezspornym było w sprawie, że w sklepie "B." przy u. [...] w G. zostały przeprowadzane kontrole sanitarne w dniach: 19 grudnia 2012 r., 15 stycznia 2013 r. i 16 stycznia 2013 r. Kontroli dokonano na skutek zawiadomienia Komendy Miejskiej Policji w G. (w związku z podejrzeniem sprzedaży środków zastępczych), a ich przeprowadzaniu towarzyszyło duże zainteresowanie młodzieży Okoliczności te pozostawały poza sporem. W ich konsekwencji, organ wydał decyzje w trybie art. 27c ust. 1 i 3 ustawy o PIS, wycofujące zatrzymane podczas kontroli produkty z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa, w związku z istnieniem uzasadnionego podejrzenia, że produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Można tu zaznaczyć, że Sądowi z urzędu jest wiadome, że skarżąca spółka od przedmiotowych decyzji wywiodła odrębne skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, które zostały oddalone. Niemniej należy zauważyć, że pozostawanie w obrocie prawnym decyzji wydanych na podstawie art. 27c ust. 1 ustawy o PIS, nie stanowi warunku wydania decyzji na podstawie art. 27c ust. 4 tej ustawy, obciążającej stronę opłatą za czynności kontrolne i badanie składu produktu.

Poza sporem było również, że stroną postępowań toczących się w trybie art. 27 ust. 1 ustawy o PIS, była "A" Sp. z o.o. w K..

Zatem zgodnie z art. 27 ust. 4 tej ustawy skarżąca spółka ponosi koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań.

Zatrzymane podczas kontroli próbki zostały poddane badaniom w Narodowym Laboratorium Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Narodowego Instytutu Leków w W.. W przekazanym organowi protokole badań z dnia 23 stycznia 2013 r., nr NI-0062-13 (sprostowanym w dniu 15 marca 2013 r.), wskazano, że zatrzymane podczas kontroli produkty o nazwach "S. L" (zatrzymane w dniu 19 grudnia 2012 r. i 16 stycznia 2013 r.), "S. S" (zatrzymane w dniu 19 grudnia 2012 r., 15 stycznia 2013 r. i 16 stycznia 2013 r.) "S. M" (zatrzymane w dniu 19 grudnia 2012 r., 15 stycznia 2013 r. i 16 stycznia 2013 r.), "J.L" (zatrzymane w dniu 19 grudnia 2012 r., 15 stycznia 2013 r. i 16 stycznia 2013 r.), "J.M" (zatrzymane w dniu 19 grudnia 2012 r., 15 stycznia 2013 r. i 16 stycznia 2013 r.), "N.S" (zatrzymane w dniu 19 grudnia 2012 r., 15 stycznia 2013 r. i 16 stycznia 2013 r.), "V. S" (zatrzymane w dniu 15 stycznia 2013 r. i 16 stycznia 2013 r.),"N.M" (zatrzymane w dniu 19 grudnia 2012 r., 15 stycznia 2013 r. i 16 stycznia 2013 r.) oraz S. M" (zatrzymane w dniu 15 stycznia 2013 r. i 16 stycznia 2013 r.) zawierają substancje wykazujące działanie psychoaktywne i są środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Trudno więc uznać, aby produkty te nie naruszały wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Szeroka argumentacja i zarzuty skargi dotyczące wyników badań Narodowego Instytutu Leków w W., nie mogą mieć zasadniczego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji o kosztach. Nie są wystarczające do uznania, że zatrzymane produkty nie są środkami zastępczymi i do podważenia wyników w tym zakresie (w toku postępowania nie zgłoszono dowodów przeciwnych). Charakter podniesionych w skardze zarzutów wskazuje, że w głównej mierze odnoszą się one do wydanej przez organ decyzji w oparciu o przepis art. 27c ust. 6 ustawy o PIS. W tym miejscu należy wskazać, że spółka "A" odrębnie zaskarżyła decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 maja 2013 r., nr [...], utrzymującą decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 kwietnia 2013 r., nr [...], na mocy której organ wycofał z obrotu ze sklepu "B." przy ul. [...] w G. produkty o nazwach "S. L", "S. S", S. M", "J.L", "J.M", "N.S", "V. S", "N.M" i "S. M" - według opisu na opakowaniu służące do przygotowania mieszanki sadzeniowej do roślin egzotycznych doniczkowych - uznając je za środki zastępcze w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zakazał wprowadzania do obrotu ww. produktów oraz orzekł o zniszczeniu objętych decyzją środków zastępczych na koszt skarżącej spółki. Jednocześnie Sądowi z urzędu jest wiadome, że wyrokiem z dnia 17 października 2013 r., zapadłym w sprawie sygn. akt III SA/Gd 615/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę.

Przechodząc dalej, to w związku z przeprowadzonymi czynnościami kontrolnymi oraz badaniem próbek poniesione zostały koszty, które Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny ustalił na kwotę 6479 zł. Zaskarżoną decyzją rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy. W podstawie prawnej przywołano art. 27c ust. 4, art. 36 ust. 1 i 2 o PIS oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. nr 36, poz. 203). Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie art. 36 ust. 4 ustawy o PIS, w dalszej części uzasadnienia zwane - rozporządzeniem.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia, wysokość opłat za badania laboratoryjne lub inne czynności ustala się na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania. W § 3 i 4 rozporządzenia określa jakie koszty składają się na koszty bezpośrednie oraz koszty pośrednie. Przy czym stosowanie do § 5 rozporządzenia, do wysokości kosztów bezpośrednich określonych w § 3 dolicza się wysokość kosztów pośrednich, o których mowa w § 4.

Czas pracy pracownika niezbędny do wykonania badania laboratoryjnego oraz innej czynności, stanowiący podstawę ustalenia wysokości wynagrodzenia, o którym mowa w § 3 pkt 1, określa dyrektor stacji sanitarno-epidemiologicznej na wniosek kierownika właściwej komórki organizacyjnej stacji sanitarno-epidemiologicznej - § 6 rozporządzenia (jak wynika z akt sprawy, wnioski takie zostały złożone przez kierownika stacji).

Analiza uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wskazuje, że na ustaloną kwotę złożyły się koszty bezpośrednie - 704 zł, koszty pośrednie - 239,55 zł oraz koszty przeprowadzonych badań laboratoryjnych. Przy czym koszt badania jednej próbki produktu wyniósł - 615 zł, a ilość próbek przekazanych do badań - 9, razem opłata za badania - 5535 zł.

Skarżąca spółka nie zakwestionowała wynikającego z decyzji wyliczenia. Nie zgłosiła w stosunku do niego zarzutów, ani w wniesionym odwołaniu, ani w skardze. Spółka była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do podważenia dokonanego przez organ ustalenia kosztów. W kontekście § 3 i 6 rozporządzenia, wyliczenie nie nasuwa wątpliwości co do zasadności i prawidłowości ustalenia przez organ pierwszej instancji kosztów uznanych za niezbędne. Tym samym organ odwoławczy utrzymując to rozstrzygnięcie w mocy nie naruszył prawa.

W świetle poczynionych rozważań, zasadność obciążenia kosztami skarżącej spółki, nie może budzić wątpliwości.

Tu można wskazać, że skarżąca spółka powołała się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA//Po 326/13 (orzeczenie dostępne w Internecie). Jednak orzeczenie to nie może mieć istotnego wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Wyrok ten dotyczy innego stanu faktycznego, i co jest ważne, innej podstawy prawnej, a mianowicie art. 52a ust. 1, 2 i 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a więc przepisu karnego. Przedmiotem kontroli sądowej w przywołanej sprawie było wymierzenie przez organy kary za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego. Tymczasem, materiał zgromadzony wskazywał, że doszło do udzielania innej osobie środków, a nie wprowadzanie ich do obrotu. Z zeznań świadka wynikało, że nabywca kupował je dla siebie i na własny tylko użytek, czego organy nie wzięły pod uwagę. Ustawodawca zaś odrębnie penalizuje i sankcjonuje "wprowadzanie do obrotu" oraz "udzielanie innej osobie". Dlatego osobą trzecią w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, nie może być konsument. W przypadku, gdy odbiorcą (nabywcą) środków jest konsument, to następuje - udzielanie innej osobie. Nie kwestionując oceny prawnej (jak i przywołanego w tym wyroku dorobku doktryny i orzecznictwa), to została ona dokonana na potrzeby prawidłowej kwalifikacji czynu karalnego i wymierzenia kary. Jak wskazał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę spółki w sprawie sygn. akt III SA/Gd 504/13 (w przedmiocie wycofania z obrotu produktów) przyjęcie takiej wykładni oznaczałoby, że inspektor sanitarny mógłby podejmować czynności w oparciu o art. 27c ustawy o PIS w zw. z art. i 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, tylko w przypadku uzasadnionego podejrzenia udostępniania środków zastępczych odbiorcy hurtowemu. Przyjęcie takiej wykładni stałoby w rażącej sprzeczności z zadaniami, do realizacji których ustawodawca powołał ten organ oraz celem jego działań - jakim jest ochrona zdrowia i życia ludzkiego. Ponadto, ocena dokonywana przez organ czy produkt stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia, nie może być uzależniona od osoby nabywcy (kryterium podmiotowe).

Oczywistym jest również, że skarżąca spółka jest podmiotem gospodarczym i prowadzi działalność handlową, w tym sprzedaż w przedmiotowym sklepie. Zatem jako przedsiębiorca jest zobowiązana spełniać określone przepisami prawa warunki wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności dotyczące ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego i moralności publicznej, a także ochrony środowiska.

Trzeba dodać, że wobec nie stwierdzenia przez organy, że produkty te nie stwarzają zagrożenia zdrowia lub życia ludzi, brak podstaw do domagania się przez stronę ich zwrotu w oparciu o art. 27 ust. 5 ustawy.

Niezależnie od tego, wskazać trzeba, że organ pierwszej instancji w swoim rozstrzygnięciu, oprócz ustalenia wysokości opłaty, zobowiązał również skarżącą spółkę do jej zapłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji na konto Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej na wskazany rachunek bankowy lub w kasie Stacji.

Przy czym organ, nie wskazał żadnej podstawy faktycznej ani prawnej tej części orzeczenia. Podkreślić należy, że przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w tym art. 27c tej ustawy, nie zawierają regulacji upoważniającej właściwego państwowego inspektora sanitarnego do rozstrzygania w drodze aktu administracyjnego o sposobie i terminie wykonania obowiązku zapłaty określonej należności pieniężnej.

Przeciwnie, zgodnie z art. 27c ust. 7 ustawy o PIS, egzekucja należności pieniężnych, o których mowa w ust. 4 następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Także przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują do określania w sytuacji, jak miała miejsce w niniejszej sprawie, terminu wykonania obowiązku uiszczenia należności pieniężnej. Można tu dodać, że zgodnie z art. 130 § 1 k.p.a., przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie podlega wykonaniu. Wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji (§ 2).

Nie istniała żadna materialnoprawna podstawa prawna do zawarcia w przedmiotowej decyzji, zobowiązania co do sposobu i terminu wykonania obowiązku nałożonego na skarżącą spółkę. Tym bardziej zobowiązania do wykonania obowiązku w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji, kiedy nie podlegała wykonaniu z mocy prawa.

Zatem rozstrzygnięcie dotyczące sposobu i terminu wniesienia opłaty dotknięte jest kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. zostało wydane bez podstawy prawnej, co skutkuje koniecznością stwierdzenia przez Sąd jej nieważności w tej części, jak i w tej części decyzji organu odwoławczego, które utrzymało w mocy wadliwe w tym zakresie orzeczenie.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 kwietnia 2013 r., w częściach, w których określają 14 dniowy termin płatności opłaty jako wydanych bez podstawy prawnej.

W pozostałym zakresie skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na zasadzie art. 152 tej ustawy określono, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej stwierdzonej nieważności nie podlega wykonaniu.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 206 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponieważ skarga została uwzględniona częściowo, Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przy częściowym uwzględnieniu skargi, zasadne jest zasądzenie części poniesionych przez stronę kosztów postępowania, a mianowicie ich połowy, co stanowi kwotę 220 zł.