Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 856/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 856/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lutego 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr), Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Bogusław Wolas, Protokolant: Iwona Sadowska-Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2009r., sprawy ze skargi " J" Spółka z o.o. z/s we W., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 14 kwietnia 2008r Nr [...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2006r, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...].05.2007 r. "J. C." sp. z o.o. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego o odroczenie terminu zapłaty zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2006r. Pismem z dnia [...].11.2007r. Spółka zmieniła zakres wniosku z dnia [...].05.2007r. występując o rozłożenie na raty przedmiotowej zaległości. Swoją prośbę Spółka uzasadniła faktem, iż bierze udział w realizacji bardzo dużego przedsięwzięcia w N. Jak podaje przeszkody hydrotechniczne w zakreślonym terminie nie zostały usunięte, w związku z czym wykonawca nie jest w stanie wejść z frontem robót, a tym samym nie może odbierać gabionów. Ponadto przedmiotowy wniosek Spółka motywowała planami wznowienia dostaw od lipca 2007r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art.67a §1 pkt2 i art.67b§l pkt 2 Ordynacji podatkowej, decyzją z dnia [...]. Nr [...] odmówił rozłożenia na raty zapłaty zaległego podatku od towarów i usług za IV kwartał 2006r. w kwocie 19.745,59 zł, nie stwierdzając istnienia przesłanek do udzielenia wnioskowanej ulgi.

Organ podatkowy podniósł , iż rozłożenie na raty zaległości podatkowej ustawodawca uzależnił zatem od istnienia "ważnego interesu podatnika", lub "interesu publicznego" i chociaż zobowiązania podatkowe winny być regulowane terminowo, mając na względzie zasady współżycia społecznego, w niektórych przypadkach przewidziano możliwość odstąpienia od w/w zasady. Jednakże warunkiem koniecznym do przyznania podatnikowi układu ratalnego w spłacie należności podatkowych jest dokładne zbadanie jego aktualnej sytuacji materialnej pod kątem realnych możliwości płatniczych oraz okoliczności powstania przedmiotowego zobowiązania podatkowego.

W trakcie przeprowadzonego postępowania ustalono , iż przedmiotowa zaległość podatkowa powstała w wyniku nie uiszczenia w ustawowym terminie kwoty podatku należnego, zadeklarowanej w złożonej przez Spółkę deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7K za IV kwartał 2006r.

W stosunku do Spółki organ podatkowy prowadził postępowanie egzekucyjne również na rzecz innego wierzyciela t j . Urzędu Miejskiego dochodząc kwoty 46.587,18 zł wg stanu na dzień 07.01.2008r.

Zauważono również, że pomimo wezwania - Spółka nie przedłożyła aktualnych informacji finansowych co nie pozwoliło dokonać analizy bieżącej sytuacji płatniczej firmy.

Sytuacja finansowa Spółki, która pomimo znaczących przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, m.in. za rok 2005 w wysokości 423.510,46 zł, za rok 2006 - 814.208,33 zł, generuje równie wysokie straty, odpowiednio za rok 2005 w wysokości 194.322,07 zł oraz za rok 2006 w kwocie 64.964,75 zł. Ponadto stwierdzono, iż nastąpił spadek kapitału własnego, bowiem za okres 2005r. wynosił 44.194.149,86 zł, natomiast za 2006r. obniżył się on do wartości 44.129.185,11 zł.

Zestawienie powyższych danych z obciążającymi Spółkę zobowiązaniami, które utrzymują się także na znacznie wysokim poziomie, a także z dochodzonymi przez wierzycieli Spółki w trybie egzekucyjnym, nie daje zdaniem organu żadnej gwarancji spłaty jakiegokolwiek układu ratalnego na spłatę przedmiotowej zaległości.

Również ewentualne przychylenie się do wniosku Spółki i rozłożenie na raty przedmiotowej zaległości w kwocie 19.745,59 zł, w kontekście sytuacji finansowej Spółki i obciążających Ją zobowiązań, stanowiłoby ulgę iluzoryczną, pozostając bez żadnego istotnego wpływu na poprawę jej sytuacji . Zdaniem organu kolejny wniosek, wobec nie zmienionej sytuacji , faktycznej, świadczy o tym, iż wola spłaty jest pozorna, a faktycznym celem Spółki nie jest spłata zaległości lecz uniknięcie egzekucji.

Pismem z dnia [...].01.2008r. Strona złożyła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, w którym wniosła o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu odwołania Strona nie skonkretyzowała zarzutów przeciw zaskarżonej decyzji, a jedynie podniosła tendencyjność organu podatkowego, wyrażającą się zdaniem Podatnika podniesieniem okoliczności, iż Spółka wielokrotnie występowała u udzielanie Jej ulg w spłacie należności podatkowych, a ponadto, że w uzasadnieniu "nie podano ani jednego pozytywnego faktu na rzecz podatnika".

Dyrektor Izby Skarbowej po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego oraz i przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie decyzją z dnia 14.04.2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

W decyzji organu odwoławczego podkreślono, iż rozstrzygnięcia w zakresie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych uregulowanych przepisem art.67a §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej podejmowane są w ramach uznania administracyjnego, co oznacza że organ podatkowy, po zbadaniu stanu faktycznego sprawy i jego ocenie, nawet w sytuacji wystąpienia przesłanek przewidzianych tym przepisem nie jest zobligowany do udzielenia ulgi w spłacie zaległości we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy, podobnie jak organ podatkowy I instancji, kolejny raz nie stwierdził istnienia przesłanek przewidzianych wyżej powołanymi przepisami do udzielenia wnioskowanej ulgi.

Ze zgromadzonej dokumentacji sprawy (Strona pomimo wezwań organu I instancji nie przedłożyła danych finansowych dot. roku 2007) wynika, iż sytuacja finansowa Spółki jest trudna, o czym zaświadcza zarówno fakt obciążających Ją zobowiązań, w tym przedmiotowych zaległości podatkowych w podatku VAT za IV kwartał 2006r. w kwocie 19.745,59 zł wraz z odsetkami za zwłokę, jak również fakt, że od Spółki są dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym zaległe zobowiązania wobec ZUS Inspektorat oraz wobec Urzędu Miasta w łącznej wysokości 677.686,66 zł wg stanu na dzień [...].01.2008r.

W kontekście powyższego, przychylenie się do wniosku Strony i rozłożenie na raty przedmiotowej zaległości podatkowej w podatku VAT byłoby bezzasadne i bezcelowe, a udzielona ewentualnie ulga jedynie iluzoryczną, pozostająca bez wpływu na poprawę sytuacji finansowej Spółki. Ponadto, przychylenie się do wniosku Strony skutkowałoby de facto kredytowaniem działalności gospodarczej nieefektywnego podmiotu gospodarczego, generującego kolejne zaległości z tytułu nieuregulowanych w terminie zobowiązań publicznoprawnych, w tym podatkowych.

Zatem, w ocenie organu odwoławczego, działanie takie naruszałoby również zasadę równości i powszechności opodatkowania wobec ogółu podatników rzetelnie i terminowo rozliczających swoje zobowiązania wobec budżetu Państwa.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której Skarżący zarzucił tendencyjność w traktowaniu podatnika. W opinii Skarżącego decyzja uznaniowa nie oznacza dowolności i subiektywnej analizy materiału dowodowego . Podkreślono , iż uregulowano wszystkie bieżące zobowiązania, o których rozratowanie wnosił Skarżący. Zwrócono również uwagę , iż wniosek podatnika dotyczy rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami a nie ich umorzenia a zatem pozytywne załatwienie wniosku doprowadziłoby do odzyskania pełnej należności wraz z odsetkami .

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji .

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skargi decyzja ta nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że decyzje dotyczące ulg podatkowych podejmowane przez organy administracyjne w trybie art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa należą do rozstrzygnięć podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zgodnie z art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, odroczyć lub rozłożyć na raty zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę.

Ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu podatkowego ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla podatnika sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku.

Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje organu do zastosowania ulgi, jaką jest rozłożenie na raty zaległości podatkowej .

Tym samym, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to, bowiem wyłączna kompetencja organu podatkowego .

W związku z tym ustalenie , że istnieją przyczyny z art. 67a Ordynacji podatkowej, które uzasadniałyby ewentualne rozłożenie na raty należności , stanowi konieczną przesłankę do rozważenia możliwości rozłożenia na raty , ale samo przez się nie zobowiązuje organu podatkowego do wydania decyzji pozytywnej dla podatnika.

Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia ani też nie ma legitymacji do rozłożenia na raty zaległości podatkowych w sytuacji gdy organ odmówił takie rozstrzygnięcia. Oznacza to , że uprawnione jest jedynie do rozpatrzenia sprawy i skontrolowania decyzji organu jak również postępowania, które doprowadziło do wydania decyzji pod względem legalności.

W szczególności kontroli podlega czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego , czy zebrano dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany w kryteriach słuszności i celowości , pozostaje poza kontrolą Sądu Administracyjnego .

Przesłanką do rozłożenia na raty zaległości podatkowej jest ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jeżeli organ podatkowy przeanalizował, czy powyższe przesłanki nie wystąpiły i odpowiednio uzasadnił swoją decyzję, to do niego należy wybór rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 czerwca 2004 r., III SA 444/03, M. Podat. 2004/8/4).

O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o rozłożeniu na raty , bądź nie, zaległości podatkowej. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (S. Babiarz i in.: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 253).

Za ważny interes podatnika należy uznać sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych wskutek utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, POP 2000, nr 6, poz. 168)

Dokonując oceny prawidłowości decyzji Sąd kierował się przytoczonymi powyżej kryteriami wypracowanymi w orzecznictwie i doktrynie.

Organ podatkowy podejmując decyzję na podstawie art. 67a § 1 pkt 1 O.p. obowiązany jest do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych, aby stwierdzić, czy w danym przypadku ważny interes podatnika mógłby uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku. Zaznaczyć jednak należy , iż obowiązek dokonania pewnych ustaleń faktycznych nie jest obowiązkiem bezwzględnym oderwanym od okoliczności przebiegu postępowania dowodowego oraz zachowania podatnika . Tutaj trzeba podnieść , że organ podatkowy podjął niezbędne próby dokonania ustaleń faktycznych jednak w wyniku braku współpracy nie wszystkie te okoliczności zdołał ustalić - strona pomimo wezwania organu nie przedłożyła danych finansowych dotyczących 2007 r.

Zdaniem Sądu z zebranego w sprawie pozostałego materiału dowodowego wynika, że organ podatkowy dokonał takich ustaleń i przeanalizował sytuację finansową podatnika. Dla rozpatrzenia wniosku strony w niniejszej sprawie przez organ podatkowy zasadnicze znaczenie miało przeanalizowanie sytuacji finansowej podmiotu oraz przyczyny powstania zaległości podatkowych. Istotne w tym kontekście jest ustalenie, że w trakcie ostatnich lat generował straty.

Należy podkreślić, że rozłożenie na raty zaległości podatkowych jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków w terminie nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku. Udzielenie ulgi podatkowej jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Przyznanie wnioskowanej ulgi świadczyłoby o potraktowaniu strony w sposób preferencyjny w stosunku do podatników wywiązujących się z obowiązku terminowego regulowania swoich zobowiązań. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć sytuację, w jakiej podatnik znalazł się z przyczyn niezależnych od jego postępowania (m.in. ciężka choroba lub klęska żywiołowa), która uniemożliwia mu jednorazową zapłatę należności podatkowej. Ogólnie trudna sytuacja finansowa podatnika sama przez się nie stanowi podstawy do zastosowania ulg w spłacie zaległości podatkowych. Obowiązująca zasada terminowego regulowania należności podatkowych oraz konstytucyjna zasada równości i sprawiedliwości opodatkowania ogranicza organ podatkowy w swobodnym przyznawaniu ulg wszystkim ubiegającym się o nie podatnikom.

W świetle tych wywodów zaznaczyć należy , iż w trakcie toczącego się postępowania zarówno przed organami podatkowymi jak i przed sądem Skarżący nie powoływał się na żadne nadzwyczajne okoliczności , które uzasadniałyby do skorzystania z ulgi.

Trzeba bowiem zwrócić uwagę , iż przyznanie ulgi następuje na wniosek podatnika , który powinien wykazać , iż jego sytuacja jest na tyle poważna , iż kwalifikuje się do przyznania ulgi . Poza treścią żądania, powinien on wskazać, co też w praktyce rodzi problemy, okoliczności, które jego zdaniem uzasadniają jego "ważny interes" lub "interes publiczny".

Nie mogą być natomiast uzasadnieniem do przyznania ulgi, przejściowe trudności w prowadzonej działalności gospodarczej, które były podstawą sformułowania wniosku o rozłożenia na raty zaległości podatkowej

Podobnie w uzasadnieniu skargi podniesiono jedynie rzekomą tendencyjność rozstrzygnięcia , wyrażając swoje zdziwienie odnośnie negatywnego rozstrzygnięcia w zakresie rozłożenia na raty. Dla Skarżącego wystarczającym uzasadnieniem skorzystania z ulgi jest bowiem fakt , iż jest to instytucja mniej uciążliwą dla budżetu państwa niż umorzenie .

Takie podejście świadczy o tym , iż Skarżący traktuję rozłożenie na raty jako doraźny środek regulacji finansowej działalności swojej firmy a nie nadzwyczajną instytucję w ramach spłat zobowiązań podatkowych .

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej może być ponawiany w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów. W takiej sytuacji Skarżący może ponownie wystąpić do organu pierwszej instancji z wnioskiem o zastosowani ulgi i wówczas ponownie sprawa rozłożenia na raty będzie rozstrzygana przez organ.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)