Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1058/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant: Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 20 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K., E. K. i Z. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 marca 2002 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 9 kwietnia 2001 r., nr [...] nakazał A. K. rozebranie samowolnie wybudowanego obiektu letniskowego zlokalizowanego na działce Nr w B. w części należącej do zobowiązanego i decyzją z dnia 9 kwietnia 2001 r., [...] nakazał E. i Z. K. rozebranie samowolnie wybudowanego obiektu letniskowego zlokalizowanego na działce Nr w B. w części należących do zobowiązanych. Decyzjami z dnia 4 stycznia 2002 r. nr [...] i [...], organ odwoławczy uchylił zaskarżone decyzje i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, że rozgraniczenie wyodrębnionych części obiektu letniskowego należących do E. i Z. K. oraz A. K. nie pokrywa się z granicą między działkami, a odrębna rozbiórka każdej części jest niemożliwa. Wobec powyższego właściwe jest orzeczenie rozbiórki całego obiektu budowlanego w stosunku do wszystkich współwłaścicieli.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia 11 stycznia 2002 r., nr [...], nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.), nakazał A. K., E. i Z. K. rozebrać samowolnie wybudowany obiekt budowlany pełniący funkcję letniskową, który jest usytuowany częściowo na działce nr, a częściowo na działce nr w B. W uzasadnieniu wskazano, że w wyniku oględzin stwierdzono, że na działce nr i w B. istnieje obiekt budowlany pełniący funkcję letniskową o konstrukcji drewnianej z dachem jednospadowym kryty papą. Obiekt ten posadowiony jest na fundamentach punktowych nietrwale związanych z gruntem. Przedmiotowy obiekt stanowi całość konstrukcyjną mimo, że układ funkcjonalny i podział pomieszczeń nie odpowiada przebiegowi granicy działki nr i (granica przebiega przez pomieszczenia należące do właścicieli działek nr i). Obiekt został zrealizowany w 1977 r. przez U. K. i był przedmiotem postępowania o nakazanie rozbiórki. Decyzją z dnia 13 lutego 1980 r. Naczelnik Gminy nakazał rozbiórkę domku letniskowego należącego do U. K. położonego na gruncie należącym do M. R.. U. K. uzyskała 9 lutego 1981 r. pisemną zgodę Wojewódzkiego Urzędu Wydziału Rolnictwa Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa na przesunięcie przedmiotowego obiektu budowlanego z młodnika do starszego drzewostanu. Wobec powyższego organ administracji uznał istniejący obiekt budowlany jako obiekt nowy. W następstwie podziału nieruchomości należącej do M. R. powstały m. in. działki gruntu nr i, które w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania terenu zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy z dnia 3 lipca 1991 r. nr [...], oznaczone są symbolem RL – tereny lasów. Organ pierwszej instancji wskazał, że kwestia legalności wzniesienia przedmiotowego obiektu budowlanego była już kilkakrotnie przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu administracyjnym. Kierując się wskazaniami organu odwoławczego, organ ten uznał, że wobec rozbieżności pomiędzy faktycznie wyodrębnionymi częściami obiektu letniskowego a przebiegiem granicy pomiędzy działkami nr i, właściwe będzie wydanie decyzji nakazującej wszystkim współwłaścicielom rozbiórkę całego obiektu letniskowego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli E. K. i Z. K. oraz A. K. zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 3, art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. Skarżący wskazali, iż Urząd Wojewódzki, Wydział Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa dopuścił do użytkowania przedmiotowy obiekt budowlany pod warunkiem przesunięcia go na teren starszego drzewostanu. Fakt przesunięcia obiektu nie jest w zaskarżonej decyzji kwestionowany. Uznanie domku letniskowego za obiekt nowy podczas, gdy został on tylko przeniesiony w inne miejsce na mocy decyzji administracyjnej, jest zatem wadliwe. Zdaniem skarżących przesunięcie domku letniskowego spełnia warunki określone w art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. W związku z tym zaskarżona decyzja wydana została w sprawie uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną i jest dotknięta wadą nieważności, co uzasadnia wniosek o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie.

Rozpoznając odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 18 marca 2002 r., nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy ustalił, że przedmiotowy obiekt letniskowy został wybudowany w latach siedemdziesiątych. Wobec tego obiektu toczyło się postępowanie zakończone decyzją o nakazie rozbiórki z dnia 13 lutego 1980 r., którą wykonano poprzez zlokalizowanie domku w starszym drzewostanie. Organ odwoławczy uznał, że ustawienie domku letniskowego w nowym miejscu, obecnie na działkach nr i, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę należało potraktować jako samowolę budowlaną. W świetle regulacji Prawa budowlanego z 1974 r., które z mocy art. 103 § 2 Prawa budowlanego z 1994 r. ma zastosowanie w niniejszej sprawie, wzniesienie domku letniskowego wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. W obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego teren działek nr i, na których zlokalizowany jest obiekt podlegający rozbiórce, ma przeznaczenie leśne. W sprawie zachodzą zatem przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. do wydania nakazu rozbiórki. Organ odwoławczy stwierdził, że nakaz skierowany został do wszystkich współwłaścicieli obiektu, który uprzednio należał do U. K., z uwagi na to, że rozgraniczenie użytkowanych przez poszczególnych współwłaścicieli części obiektu nie pokrywa się z granicą pomiędzy działkami, a odrębna rozbiórka każdej z części jest niemożliwa.

Skargę na tę decyzję złożyli E. K. i Z. K. oraz A. K. zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. i wnosząc o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnili, że obowiązujący od 1991 r. uproszczony plan zagospodarowania przestrzennego Gminy, zatwierdzony zarządzeniem Naczelnika Powiatu z dnia 22 października 1974 r. określa teren działek nr i jako teren istniejącej zabudowy. Skarżący wskazali, iż nie mogą obecnie ponosić konsekwencji dokonywanych w latach po wybudowaniu domku letniskowego zamian zarówno w przeznaczeniu terenu, zmian planów zagospodarowania nieuwzględniających dotychczasowej zabudowy oraz regulacji prawnych wydanych w kilka lat po wzniesieniu obiektu, gdyż chodzi tu o zasadę państwa prawa, poszanowania praw nabytych i zakazu retroaktywności prawa. Skarżący zakwestionowali ustalenia organu pierwszej instancji, że obiekt podlegający rozbiórce ma charakter obiektu nowego podczas, gdy powstał on już w 1970 r. i nie uległ zmianie. Skarżący stwierdzili, iż obiekt przeniesiony został w inne miejsce na mocy aktu z dnia 9 lutego 1981 r., który w ocenie skarżących miał charakter decyzji administracyjnej. Przesunięcie domku stanowi jedynie wykonanie wskazanej decyzji i jako takie stanowi realizację normy art. 39 Prawa budowlanego 1974 r. Zaskarżona decyzja została zatem wydana w sprawie uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną i jest dotknięta wadą nieważności, co uzasadnia wniosek o jej uchylenie i umorzenie postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, iż przesunięcie obiektu w inne miejsce jest równoznaczne z jego rozbiórką w poprzednim miejscu i postawieniem go następnie w nowym miejscu. Przedmiotowy obiekt został rozebrany na podstawie nakazu rozbiórki z 13 lutego 1980 r. Następnie w oparciu o zgodę z dnia 9 lutego 1981 r. obiekt postawiono w nowym miejscu. Zgoda ta była jedynie uzgodnieniem władz leśnych – Wydziału Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa, a nie decyzją organu budowlanego, jakim był Wydział Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organ administracji w zaskarżonej decyzji nie naruszył przepisów prawa, a podniesione w skardze zarzuty są niezasadne. Organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały bowiem prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego.

W pierwszej kolejności rozważenia wymagał podniesiony przez skarżących zarzut nieważności postępowania z uwagi na naruszenie art. 156 § 3 k.p.a. – orzeczenie w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zarzut ten jest niezasadny. Dla tożsamości sprawy administracyjnej niezbędna jest bowiem tożsamość przedmiotu rozstrzygania, której w niniejszym przypadku brak. Wbrew stanowisku skarżących, fakt, iż w 1980 r. wydano nakaz rozbiórki przedmiotowego domku skierowany do U. K., nie wyłącza obecnie możliwości prowadzenia postępowania dotyczącego nakazu rozbiórki tego obiektu posadowionego w innym miejscu. Wydana dnia 13 lutego 1980 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm.) decyzja w przedmiocie rozbiórki domku letniskowego zlokalizowanego w młodniku została w całości wykonana. Obiekt ten usunięto bowiem z poprzedniego miejsca posadowienia. Wykonanie decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowanego sprowadza się do fizycznego usunięcia danego obiektu z miejsca, w którym się znajduje, a celem nakazu rozbiórki nie jest zniszczenie danego obiektu, lecz doprowadzenie do jego nieistnienia w miejscu, w którym się on znajduje. O ile w przypadku obiektu trwale związanego z gruntem wykonanie rozbiórki wiąże się z rozbiórką substancji budynku, o tyle, w przypadku obiektów nietrwale związanych z gruntem rozbiórka polegać może wyłącznie na ich usunięciu z miejsca posadowienia, bez naruszenia ich konstrukcji. W sytuacji, w której adresat nakazu rozbiórki usuwa z miejsca posadowienia obiekt budowlany trwale bądź nietrwale z gruntem związany – nakaz rozbiórki uznać należy za wykonany. Wykonania nakazu rozbiórki nie musi wiązać się z demontażem lub zniszczeniem obiektu. Postawienie nietrwale związanego z gruntem obiektu budowlanego w innym miejscu, podobnie jak wybudowanie w innym miejscu obiektu trwale związanego z gruntem, stanowi wykonanie nowych robót budowlanych. Organ administracji może zatem w takiej sytuacji ponownie badać zgodność z prawem wykonanej inwestycji.

Wbrew stanowisku skarżących, brak jest w niniejszej sprawie podstaw do uznania, iż ponowne postawienie obiektu w innym miejscu stanowiło realizację normy art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Przepis ten stanowi, iż w sytuacji, gdy względy społeczne lub gospodarcze przemawiają ze celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego, co do którego wydany został nakaz przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 lub w wypadku, o którym mowa w art. 38 ust. 2, właściwy terenowy organ administracji państwowej może odroczyć wykonanie przymusowej rozbiórki na oznaczony czas i zezwolić na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego w sposób określony w decyzji. Skarżący błędnie przypisali cechy decyzji administracyjnej z zakresu prawa budowlanego uzgodnieniu, któremu Wydział Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa Urzędu Wojewódzkiego nadał formę pisma z dnia 9 lutego 1981 r. Znaczenie prawne tego pisma wypełniało się w uzyskaniu przez skarżących zgody organu administracji właściwego w sprawach z zakresu gospodarki leśnej na zlokalizowanie domku letniskowego na terenie leśnym i nie miało charakteru decyzji wydanej na podstawie art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Przede wszystkim wskazać należy, iż treść pisma z dnia 9 lutego 1981 r. niewątpliwie nie ma związku z treścią art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Przepis ten dotyczy bowiem odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego, a więc zgodny na czasowe niewykonywanie nakazu rozbiórki i pozostawienie obiektu przez oznaczony czas w dotychczasowym miejscu, a nie wyrażenia zgody na jego posadowienie w innym miejscu. Nadto wskazać należy, iż zastępca dyrektora Wydział Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa Urzędu Wojewódzkiego nie był organem właściwym do wydania decyzji o odroczeniu wykonania nakazu rozbiórki.

Posadowienie przedmiotowego domku letniskowego w innym miejscu, stanowiło zatem zaistniałą po wykonaniu nakazu rozbiórki, realizację nowego obiektu budowlanego. Wydane decyzje nie naruszają zakazu orzekania w sprawie poprzednio rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną, a w sprawie nie zachodzi przesłanka stwierdzenia ich nieważności przewidziana w art. 156 § 3 k.p.a.

Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie oraz oświadczenia skarżących składane w toku postępowania administracyjnego wskazują, że istniejący domek letniskowy zrealizowano w obecnym miejscu na początku lat 80-tych, po wydaniu decyzji z dnia 13 lutego 1980 r. w sprawie nakazu rozbiórki i sporządzeniu pisma z dnia 9 lutego 1981 r. dotyczącego zgody władz leśnych na umieszczenie przedmiotowego obiektu letniskowego w starszym drzewostanie. Powyższe ustalenie przesądziło o zastosowaniu w niniejszej sprawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj.: Dz. U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126 ze zm.), przepisu art. 48 tego prawa, dotyczącego rozbiórki, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, czyli przed dniem 1 stycznia 1995 r., lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

W myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Podstawową przesłanką orzeczenia nakazu rozbiórki w świetle tego przepisu jest wybudowanie obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy.

Na gruncie przepisów obowiązujących w czasie realizacji inwestycji, z mocy art. 28 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, na inwestorze ciążył obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Przepisy § 44 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. nr 8, poz. 48 ze zm.) nie przewidywały bowiem zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę obiektu budowlanego w postaci domku letniskowego. Inwestor nie posiadł pozwolenia na budowę. W szczególności pozwolenia takiego nie stanowiło Pismo Wydziału Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa Urzędu Wojewódzkiego z dnia 9 lutego 1981 r. Zgoda tego organu na posadowienie obiektu na terenie leśnym nie zwalniała skarżących z obowiązku uzyskania wydanego przez właściwy organ pozwolenia na budowę, a jego brak kwalifikował zrealizowaną inwestycję jako samowolę budowlaną.

W niniejszej sprawie zachodzi także przesłanka nakazu rozbiórki z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. jaką jest niezgodność z planem zagospodarowania przestrzennego. W miejscowym ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy, zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy z dnia 3 lipca 1991 r. nr [...] (Dz. Urz. Woj. Gd. Nr 15, poz. 120), działki nr 261 i 261 oznaczone są symbolem RL – tereny lasów (dowód: wypis z planu zagospodarowania przestrzennego k. 10 akt I inst.). Lokalizacja samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego o funkcji rekreacyjnej narusza zatem ustalenia obowiązującego w dacie wydania decyzji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy obowiązującym w latach 1980-1981, działki nr i stanowiły tereny lasów także w tym okresie (dowód k. 34 – 35 akt). Zarzuty skarżących, iż poprzednio obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego dopuszczał realizację inwestycji nie są zatem uzasadnione.

Nadto w ocenie Sądu, z treści art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane wynika, iż orzekając o nakazie rozbiórki organ administracji winien uwzględnić jedynie ustalenia planistyczne obowiązujące w dacie wydawania decyzji. Przepis ten stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będąc w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia

Zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane Terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

Z brzmienia art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane wynika wprost, że przesłanka nakazu rozbiórki jaką jest wybudowane niezgodnie z przepisami (bez wymaganego pozwolenia na budowę) badana jest w odniesieniu do przepisów obowiązujących w okresie budowy obiektu. Rozwiązanie takie jest oczywiste, bowiem stronie nie można czynić zarzutu, iż wybudowała ona obiekt samowolnie, w sytuacji w dacie jego budowy nie obowiązywał wymóg uzyskania pozwolenia na budowę. Poza istnieniem przesłanki budowy obiektu niezgodnie z przepisami, art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w ust. 1 i 2 wprowadza dodatkowe przesłanki niezbędne do orzeczenia nakazu rozbiórki jakimi są

1. położenie na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę

2. powodowanie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia

3. istnienie innych ważnych przyczyn poza wymienionymi w ust. 1 tego przepisu.

Orzeczenie nakazu rozbiórki następuje w razie łącznego spełnienia podstawowej przesłanki nakazu rozbiórki jaką jest wybudowanie obiektu niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz którejkolwiek z pozostałych trzech wymienionych przesłanek. Zakresy przesłanki podstawowej oraz przesłanek dodatkowych są rozłączne. Pojęcie "sprzeczności z przepisami obowiązującymi w okresie budowy" nie obejmuje zatem elementów stanowiących istotę pozostałych przesłanek (w tym przesłanki położenia na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę). O ile zatem przesłanka wybudowania obiektu sprzecznie z przepisami oceniana jest na dzień budowy obiektu, istnienie pozostałych przesłanek nakazu rozbiórki winno być ustalane stosownie do brzmienia każdej z przesłanek oraz celu art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Analiza treści tego przepisu wskazuje, że w przypadku wszystkich trzech dodatkowych przesłanek nakazu rozbiórki, ustawodawca posługuje się czasem teraźniejszym, wskazującym na konieczność badania ich występowania w dacie wydawania decyzji (o czym świadczy użycie sformułowań nie jest przeznaczony pod zabudowę, powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami). Także cel tego uregulowania wskazuje na konieczność badania istnienia tych przesłanek w dacie wydawania decyzji. Celem tym jest doprowadzenie do rozbiórki obiektu wybudowanego samowolnie, którego istnienie narusza określone chronione przez ustawodawcę dobra. Dobrem tym jest ład przestrzenny, bezpieczeństwo dla ludzi i mienia, właściwe warunki zdrowotne i użytkowe dla otoczenia bądź inne cele określone przez ustawodawcę pod pojęciem innych ważnych przyczyn. Ich naruszenie należy oceniać według daty wydawania decyzji. Wcześniejsze istnienie tych przesłanek, w tym w dacie budowy obiektu lub po jego wybudowaniu, lecz przed wydaniem decyzji jest z punktu widzenia obojętne, a każda z dodatkowych przesłanek nakazu rozbiórki, która istniała w dacie budowy obiektu, a nie zachodzi w dacie orzekania, nie mogłaby uzasadniać orzeczenia nakazu rozbiórki, brak byłoby bowiem podstaw do nakazu rozbiórki w celu ochrony określonego dobra, jeżeli jego naruszenie w chwili orzekania nie zachodzi. Zatem jeżeli obiekt w dacie budowy pozostawał w sprzeczności z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego, a w dacie wydawania decyzji sprzeczność ta już nie zachodzi, brak będzie podstaw do orzeczenia nakazu jego rozbiórki, bowiem podstawą taką jest sprzeczność obiektu z planem w dacie wydawania decyzji. Jeżeli natomiast sprzeczność obiektu z postanowieniami planu w dacie budowy nie zachodziła, a obiekt narusza ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania decyzji, w świetle art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane istnieje przesłanka do nakazu jego rozbiórki. W ocenie Sądu badanie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego w obu datach tj budowy i orzekania nie jest, w świetle uregulowań art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, uzasadnione. W szczególności za taką interpretacją tego przepisu nie może przemawiać argument działania przez stronę w zaufaniu do treści planu obowiązującej w dacie samowolnej budowy. Strona naruszająca prawo i dokonująca samowoli budowlanej winna mieć bowiem świadomość, iż ją obciąża ryzyko późniejszego zaistnienia okoliczności stanowiących przesłanki nakazu rozbiórki przewidziane w art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. Nadto strona, w okresie ewentualnego obowiązywania korzystnego dla niej planu zagospodarowania przestrzennego, mogła doprowadzić do wszczęcia procedury legalizacyjnej, a nakaz rozbiórki po zmianie treści planu zagospodarowania przestrzennego jest konsekwencją jej zaniechania w tym zakresie i sprzeczności obiektu z ustaleniami planu. W ocenie Sądu brak jest zatem podstaw do zaakceptowania istnienia samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych sprzecznych z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a podniesiony przez skarżących zarzut naruszenia praw nabytych jest niezasadny.

Organ administracji dokonał w niniejszej sprawie prawidłowej wykładni art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane i wobec zaistnienia przewidzianych w tym przepisie przesłanek właściwie orzekł na jego podstawie nakaz rozbiórki obiektu. Przepis ten nie pozostawia organom administracji sfery uznaniowości w zakresie zastosowania sankcji rozbiórki. Stwierdzenie, że wzniesienie określonego obiektu budowlanego nastąpiło bez wymaganego pozwolenia na budowę i narusza ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego obligowało zatem organ administracji do nakazania jego rozbiórki. Norma prawna, zawarta w dyspozycji art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. określa bowiem, iż podejmowane na jej podstawie decyzje mają charakter związany (vide: wyrok NSA z 9 listopada 1999 r., IV SA 2013/96, LEX nr 43731).

Organy administracji prawidłowo nałożyły obowiązek rozbiórki przedmiotowego domku letniskowego wspólnie na E. i Z. K. i A. K.. Zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, wykonanie nakazu rozbiórki obciąża inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. W sytuacji, gdy inwestor obiektu zmarł, obowiązek rozbiórki winien być nałożony na jego aktualnego właściciela. Przedmiotowy domek letniskowy nietrwale związany z gruntem, stanowi zgodnie z art. 48 k.c. odrębny od gruntu przedmiot własności. Skarżący odziedziczyli ten obiekt po U. K., a z oświadczenia złożonego przez skarżącego A. K. na rozprawie w dniu 5 maja 2005 r. wynika, iż spadkobiercy nie dokonali podziału spadku. Zgodnie z art. 1035 k.c. majątek spadkowy stanowiący zespół wszelkich praw majątkowych stanowi przedmiot współwłasności, do której stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Wskazany obiekt budowlany jest przedmiotem współwłasności i wszystkie obowiązki publicznoprawne, w tym orzeczony nakaz rozbiórki, winny obciążać łącznie wszystkich współwłaścicieli, a odrębna własność gruntu, na którym jest on posadowiony nie ma wpływu na rozstrzygnięcie o nakazie rozbiórki obiektu.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako bezzasadną.