Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1217/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 8a
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 310 poz 34  art. 3, art. 8 ust. 1 i 3
law: Dyrektywa Rady 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w  przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw  członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014r. sprawy ze skargi MP na interpretację indywidualną Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ( [...] złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym w dniu [...] M. P. wystąpił, na podstawie art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej w skrócie: "O.p."), do Dyrektora Izby Skarbowej w P. - upoważnionego przez Ministra Finansów do wydawania w jego imieniu interpretacji indywidualnych, o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych wymiany udziałów.

Opisując zdarzenie przyszłe wnioskodawca wskazał, że posiada 25 udziałów w "X." spółce z o.o. (dalej w skrócie: spółka "X."). Pozostałe udziały w ilości 26 - posiada inna osoba fizyczna. Obecnie wszyscy wspólnicy spółki "X.", tj. zainteresowany oraz osoba trzecia planują jednocześnie dokonać wymiany swoich udziałów w spółce "X." na udziały "Y." spółki z o.o. (dalej w skrócie: spółka "Y."). W wyniku tej transakcji wspólnicy spółki "X." otrzymają nowo-wyemitowane udziały w spółce "Y." i zwiększą dotychczas posiadany przez siebie stan udziałów w tej ostatniej spółce, która zostanie 100% udziałowcem w spółce "X.". W ten sposób spółka "Y." nabędzie bezwzględną większość praw głosu (100%) w spółce "X.". Dodatkowo - na moment wymiany udziałów jako element tej transakcji - wspólnicy otrzymają dopłaty pieniężne w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej nowo-wyemitowanych udziałów w spółce "Y.", które ta spółka wyda na rzecz wspólników w zamian za udziały w spółce "X.".

W oparciu o tak przedstawiony opis zdarzenia przyszłego zadano organowi podatkowemu następujące pytanie: czy otrzymana przez wnioskodawcę - na moment wymiany udziałów spółki "X." na udziały spółki "Y." - dopłata pieniężna w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej nowo-wyemitowanych udziałów w spółce "Y." podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Przedstawiając własne stanowisko wnioskodawca podał, że otrzymana - na moment wymiany udziałów spółki "X." na udziały spółki "Y." - dopłata w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej nowo-wyemitowanych udziałów w spółce "Y." korzysta ze zwolnienia w podatku dochodowym od osób fizycznych, określonego w art. 24 ust. 8a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.d.o.f.") i nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem z jakiegokolwiek tytułu. W konsekwencji na podstawie tego przepisu do przychodów wnioskodawcy nie wlicza się zarówno wartości udziałów otrzymanych w spółce obejmującej wymieniane udziały (tj. "Y."), jak i wartości dopłat przypadających na zainteresowanego w wysokości nie wyższej jednak niż 10% wartości nominalnej nowo-wyemitowanych udziałów w spółce "Y.". Przytaczając treść art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) podatnik podniósł, że brak wskazania wprost w u.p.d.o.f. dopłat pieniężnych wypłacanych przy transakcji wymiany udziałów jako podlegających z jakiegokolwiek tytułu, skutkuje brakiem opodatkowania takich dopłat pieniężnych.

W interpretacji indywidualnej z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w P., działając z upoważnienia Ministra Finansów, uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. W motywach interpretacji organ zacytował przepisy art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 9, ust. 2, ust. 7a, art. 24 ust. 5, ust. 8a i ust. 8b u.p.d.o.f. oraz art. 157 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm. – dalej w skrócie: "K.s.h.") i stwierdził, że otrzymana - na moment wymiany udziałów spółki "X." na udziały spółki "Y." - dopłata w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej nowo-wyemitowanych udziałów w spółce "Y.", nie spełnia warunków określonych w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako przychód z tytułu udziału w zyskach osób prawnych.

Według organu interpretacyjnego objęcie udziałów nie może dotyczyć czynności przeniesienia własności istniejących już praw, w takiej sytuacji następuje bowiem zbycie lub nabycie udziałów (akcji). Przedmiotowy wniosek dotyczy objęcia udziałów po raz pierwszy. Zgodnie z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., pojęcie "wymiany udziałów", jakim posługuje się ustawa, dotyczy stanu faktycznego, w którym istnieją już, co najmniej dwie spółki kapitałowe, a jedna z takich spółek dokonuje czynności prawnej wymiany udziałów (akcji) z przynajmniej jednym wspólnikiem drugiej (spółki). Zdaniem organu hipotezą powyższej normy prawnej objęte są jedynie takie sytuacje, gdy spółka zbywa "udziały (akcje) własne", czyli takie, które zostały uprzednio objęte przez jej wspólnika (akcjonariusza) i przeniesione (sprzedane, darowane) na spółkę, zgodnie z art. 200 § 1 K.s.h. Organ uznał, że opisane przez wnioskodawcę zdarzenie przyszłe, nie spełnia warunków wymienionych w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., gdyż strona obejmie udziały nowo-wyemitowane, do których z kolei nie ma zastosowania ten przepis u.p.d.o.f. Ponadto przedmiotowego zdarzenia do wymiany udziałów nie pozwala zaliczyć fakt, że parytet wymiany uprawniający do zwolnienia zostanie uzyskany w wyniku jednoczesnego wniesienia udziałów przez zainteresowanego i osobę trzecią. W konsekwencji według organu, dopłata otrzymana przez wnioskodawcę nie może podlegać zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.

Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa M. P., reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą interpretację, żądając jej uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej interpretacji zarzucono naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., poprzez jego błędną wykładnię oraz uznanie, że skarżący uzyskuje przychód z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, gdyż otrzymana - na moment wymiany udziałów spółki "X." na udziały spółki "Y." - dopłata w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej nowo-wyemitowanych udziałów w spółce "Y.", nie spełnia warunków określonych w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Uzasadnienie skargi w znaczącej części jest tożsame z argumentacją skarżącego przedstawioną we wniosku inicjującym postępowanie, jak i w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie autora skargi, w przedstawionym zdarzeniu przyszłym planowana transakcja wymiany udziałów nie spowoduje po stronie skarżącego powstania jakiegokolwiek przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Skarżący zwrócił także uwagę, że przepis art. 24 ust. 8a został wprowadzony do u.p.d.o.f. w celu dostosowania tej ustawy do przepisów prawa wspólnotowego, w szczególności do przepisów Dyrektywy Rady 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie wnoszenia aktywów wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego (Dz. Urz. UE L 2009.310.34 – dalej w skrócie: "Dyrektywa 2009/133/WE"). Podkreślono, że Dyrektywa 2009/133/WE wyraża ogólną zasadę, zgodnie z którą transakcja wymiany udziałów powinna być, co do zasady, neutralna podatkowo oraz nie może być dzielona na poszczególne czynności przeniesienia przez poszczególnych udziałowców (akcjonariuszy) posiadanych udziałów (akcji) na spółkę kapitałową, lecz powinna być oceniana całościowo.

W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny uznał stanowisko strony skarżącej za nieuzasadnione i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Badając zaskarżony akt według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej w skrócie: "P.p.s.a.") Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Punktem wyjścia dla uznania interpretacji indywidualnej organu podatkowego za sprzeczną z prawem było przyjęcie przez Sąd opisu zdarzenia przyszłego, który został przedstawiony we wniosku strony i stanowił podstawę faktyczną tej interpretacji. Należy bowiem zaznaczyć, że postępowanie o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej wszczynane jest tylko na wniosek, na podstawie art. 14b § 1 O.p. Treść wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej wyznacza przedmiotowy zakres postępowania interpretacyjnego. Wnioskowy charakter postępowania o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej oraz systemowe odczytanie art. 14b-14h O.p. prowadzą do konkluzji, że organ wydający interpretację jest niejako "związany" merytorycznie zakresem problemu prawnego, jaki strona przedłoży we wniosku (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 1135/10, publ.: LEX nr 1082188).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zasadniczo do wykładni art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., co do rozstrzygnięcia dwóch kwestii, a mianowicie, czy transakcja wymiany udziałów może dotyczyć udziałów nowo-wyemitowanych oraz dodatkowo czy wymianę udziałów między udziałowcami, w wyniku której jedna spółka uzyska bezwzględną większość praw głosu w drugiej spółce należy traktować jako całość, jak twierdzi skarżący w skardze, czy też, jak wywodzi organ w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji, warunek wielkości praw głosu – parytet - wymagany do zastosowania art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. przy wymianie udziałów - nie zostanie spełniony, w sytuacji gdy skarżący dokona wniesienia aportem udziałów w ten sposób, że czynność ta zostanie dokonana jednocześnie z czynnością wniesienia aportu udziałów przez drugiego wspólnika.

W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane w obydwu kwestiach przez organ interpretacyjny nie znajduje oparcia w przepisach prawa, a tym samym nie zasługuje na akceptację.

W myśl art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., jeżeli spółka nabywa od udziałowców (akcjonariuszy) innej spółki udziały (akcje) tej innej spółki oraz w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki własne udziały (akcje) albo w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki własne udziały (akcje) wraz z zapłatą w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej własnych udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej - wartości rynkowej tych udziałów (akcji), oraz jeżeli w wyniku nabycia:

1) spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo

2) spółka nabywająca, posiadająca bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa ilość udziałów (akcji) w tej spółce

- do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę, pod warunkiem że podmioty biorące udział w transakcji podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia (wymiana udziałów).

W ocenie Sądu kontrolę legalności zaskarżonego aktu należy poprzedzić odwołaniem się do genezy wprowadzenia do u.p.d.o.f. przepisu art. 24 ust. 8a. Wskazana regulacja prawna obowiązuje od dnia 1 stycznia 2011 r. Wyjaśnienia wymaga, że zagadnienie wymiany udziałów pomiędzy podmiotami z różnych państw członkowskich Unii Europejskiej regulują przepisy Dyrektywy 2009/133/WE. Z kolei, pierwsze regulacje odnoszące się do transakcji wymiany udziałów pomiędzy polskimi podmiotami gospodarczymi (spółkami kapitałowymi) zostały wprowadzone do krajowego porządku prawnego z dniem 1 maja 2004 r., poprzez wprowadzenie do ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.d.o.p.") art. 12 ust. 4d i art. 16 ust. 1 pkt 8d. Ustawodawca polski, mając na względzie zakres regulacji objętych Dyrektywą 2009/133/WE w procesie implementacji, uregulował wówczas skutki podatkowe transakcji wymiany udziałów po stronie udziałowca będącego podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Uwadze polskiego ustawodawcy nie uszło także, że przepisy obowiązujące w większości państw członkowskich UE obejmują przywilejami wynikającymi z Dyrektywy 2009/133/WE także podatników będących osobami fizycznymi. Należy bowiem wskazać, że Trybunał Sprawiedliwości UE orzekał w sprawach związanych z Dyrektywą 2009/133/WE (uprzednio: Dyrektywa 90/434/EWG), w których stroną postępowania była osoba fizyczna (zob.: wyrok z dnia 17 lipca 1997 r. w sprawie C-28/95 Leur-Bloem; wyrok z dnia 5 lipca 2007 r. w sprawie C-321/05 Kofoed). W polskim orzecznictwie sądowoadministracyjnym również podkreślano, że przepis art. 8 ust. 1 Dyrektywy 2009/133/WE jest bezwarunkowy i dostatecznie precyzyjny, albowiem jednoznacznie nakazuje wyłączenie spod opodatkowania wskazanych w nim czynności (także wymiany udziałów/akcji) wobec akcjonariuszy, nie czyniąc przy tym rozróżnienia na akcjonariuszy będących osobami prawnymi i akcjonariuszy będących osobami fizycznymi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 603/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając to na uwadze powstała konieczność wprowadzenia także do u.p.d.o.f. regulacji odnoszących się do wymiany udziałów, analogicznych do tych zawartych w zmienionej wcześniej u.p.d.o.p. Stosowną regulację w tym względzie zawarto właśnie w art. 24 ust. 8a-8c u.p.d.o.f. Wprowadzenie zaproponowanych zmian ma zapewnić wewnętrzną spójność polskiego systemu podatku dochodowego, tj. podatku dochodowego od osób prawnych i podatku dochodowego od osób fizycznych, realizując przy tym założenia Dyrektywy 2009/133/WE.

Nie można pomijać, że zagwarantowanie neutralności podatkowej transakcji wymiany udziałów ma ułatwiać spółce nabywającej udziały (akcje) od udziałowców innej spółki koncentrację praw głosu (a więc z reguły i kapitału) w tej innej spółce, a równocześnie ma umożliwiać podwyższanie własnego kapitału zakładowego poprzez wydawanie nowych udziałów (emisję akcji), obejmowanych (nabywanych) przez dotychczasowych udziałowców tej innej spółki. Jeżeli zatem spółka nabywająca osiąga te cele, przez wymianę własnych udziałów (akcji) na udziały wspólników innej spółki i równocześnie uzyskując w tej innej spółce większość praw głosu albo posiadając już taką większość, zwiększa ilość udziałów w tej innej spółce, wówczas do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę - przy spełnieniu dodatkowych warunków wymienionych w przepisie, nie mających znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 1577/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na względzie wspomniane wyżej cele regulacji z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., uznać należy, że hipoteza normy prawnej zawartej w tym przepisie, obejmująca transakcje wymiany udziałów, została sformułowana z perspektywy działania spółki nabywającej udziały (akcje), tj. podmiotu, który nie jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, a dopiero dyspozycja tej normy odnosi się do podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, stanowiąc, że do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom). Zarówno treść powołanego przepisu, jak i przytoczona jego wstępna analiza wskazuje na ścisły związek pomiędzy działaniami udziałowców spółki zbywającej udziały (akcje) a sytuacją prawnopodatkową spółki nabywającej, która przekłada się na sytuację prawnopodatkową tych udziałowców. W związku z tym należy stwierdzić, że wskazana wymiana udziałów (akcji) realizowana jest między spółkami, jako podmiotami ich pierwotnych majątków. Zbywalne udziały (akcje) wspólników (akcjonariuszy) odzwierciedlają jedynie liczbowo oznaczony ułamek kapitału zakładowego spółki, dlatego opisana w hipotezie normy zawartej w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. sytuacja nie stanowi o nabyciu udziałów (akcji) "udziałowców (akcjonariuszy)" i uzyskaniu bezwzględnej większości praw głosu w spółce "przez udziałowców (akcjonariuszy)", lecz o nabyciu udziałów (akcji) "spółki" przez "spółkę nabywającą". Tym samym - w rozumieniu wskazanego przepisu - to spółka nabywająca uzyskuje bezwzględną większość praw głosu w tej innej spółce, w wyniku czego jedynie niejako "wtórnie" do przychodów osoby fizycznej będącej udziałowcem (akcjonariuszem) nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych jej oraz nabytych przez spółkę (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Po 680/12 i z dnia 31 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 903/13 i I SA/Po 904/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu za takim sposobem rozumienia przepisu art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. przemawiają założenia Dyrektywy 2009/133/WE, na gruncie której pod pojęciem "podmiotów biorących udział w transakcji" (art. 3 i art. 8 ust. 3 tego aktu) należy rozumieć spółkę nabywającą i nabywaną. Jednocześnie takie pojmowanie treści art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. realizuje cel ustawodawcy w zakresie zapewnienia wspomnianej wewnętrznej spójności polskiego systemu podatku dochodowego w odniesieniu do zagwarantowania neutralności podatkowej transakcji wymiany udziałów. W związku z powyższym, jako całkowicie bezzasadne jawi się stanowisko organu podatkowego, który w istocie rzeczy opisaną we wniosku o interpretację wymianę udziałów pomiędzy spółkami kapitałowymi rozpoznaje u ich udziałowców (akcjonariuszy) - w tym przypadku u skarżącego - gdy tymczasem transakcję tę powinien rozpoznać pomiędzy spółkami, a jedynie skutek prawnopodatkowy w postaci zwolnienia przychodu od opodatkowania winien zanalizować u udziałowców (akcjonariuszy) spółki nabywającej.

W kontekście poczynionych wyżej rozważań stwierdzić należy, że skarżący trafnie podniósł w skardze, że transakcję wymiany udziałów należy traktować jako całość. W ocenie Sądu nie budzi najmniejszych wątpliwości, że w wymianie udziałów nie chodzi o jedną konkretną czynność wspólnika, lecz o pewne z góry zaplanowane działania, które prowadzą do określonego skutku, jakim jest uzyskanie większości praw głosu przez spółkę nabywającą (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 1577/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Inaczej rzecz ujmując przez transakcję wymiany udziałów, o której mowa w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., należy rozumieć szereg czynności różnorodzajowych prowadzących finalnie do uzyskania przez spółkę nabywającą bezwzględnej większości praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo do zwiększenia przez spółkę nabywającą, która już posiada bezwzględną większość prawa głosu w spółce której udziały (akcje) nabywa, ilości udziałów (akcji) w tej spółce (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Po 539/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dokonując interpretacji prawa podatkowego należy kierować się wykładnią językową danego przepisu (por. uchwała NSA z dnia 14 marca 2011 r., sygn. akt II FPS 8/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Analiza przepisu art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. jednoznacznie prowadzi do wniosku, że przepis ten mówi o "udziałowcach (akcjonariuszach) zbywających udziały spółki kapitałowej". Uznać zatem należy, że na podstawie przepisu art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. z wyłączenia może skorzystać grupa udziałowców (akcjonariuszy), którzy wniosą udziały (akcje dają spółce nabywającej większość praw głosu). Aktualnie udziałowcy (akcjonariusze) mniejszościowi mogą skorzystać z wyłączenia, jeżeli będą współdziałać w grupie, która łącznie posiada większość praw głosów. Należy więc przyjąć, że ustawodawca, dokonując implementacji Dyrektywy 2009/133/WE do u.p.d.o.f., wziął pod uwagę kwestię związaną z opodatkowaniem transakcji, jako całości i zastosowaniem wyłączenia w ramach postulatu neutralności z punktu widzenia konkurencji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 486/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie takie pojmowanie treści art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. realizuje cel ustawodawcy w zakresie zapewnienia wspomnianej wewnętrznej spójności polskiego systemu podatku dochodowego w odniesieniu do zagwarantowania neutralności podatkowej transakcji wymiany udziałów.

Biorąc zatem pod uwagę powyższe Sąd uznał za prawidłowe stanowisko skarżącego, oparte na literalnym brzmieniu art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., zgodnie z którym ustawodawca dopuścił możliwość sumowania udziałów (akcji) w ramach transakcji wymiany udziałów, w tym również udziałów nowo-wyemitowanych. Analizowany przepis nie przewiduje żadnych wymogów co do ilości udziałów (akcji) nabywanych przez spółkę nabywającą od poszczególnych udziałowców (akcjonariuszy) spółki nabywanej. W związku z tym możliwe jest zsumowanie nowo-wyemitowanych udziałów przenoszonych przez kilku wspólników w celu dokonania wymiany udziałów - według proporcji określonej w tym przepisie. Ze sformułowania zawartego w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. wynika bowiem, że w przepisie tym ustawodawca konsekwentnie odnosi się do udziałowców (akcjonariuszy) spółki nabywanej w liczbie mnogiej, podczas gdy spółka nabywająca wskazywana jest w liczbie pojedynczej. Zasadnym więc jest twierdzenie, że ustawodawca dopuszcza również taki model operacji, w której większość głosów w spółce nabywanej jest uzyskiwana przez spółkę nabywającą w wyniku nabycia udziałów (akcji) w tej spółce od kilku udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki. Kierując się zatem zasadą racjonalności prawodawcy nie można uznać, że zastosowanie w tym wypadku liczby mnogiej i pojedynczej jest przypadkowe.

W świetle dokonanych ustaleń Sąd stwierdza, że Dyrektor Izby Skarbowej wadliwie zinterpretował przepis art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. wykluczając z transakcji wymiany udziały nowo-wyemitowane oraz błędnie rozpoznał wymianę udziałów pomiędzy spółkami (Spółką zależną i Spółką kapitałową) u ich udziałowców (akcjonariuszy), gdy tymczasem transakcję tę powinien rozpoznać pomiędzy spółkami, a jedynie skutek prawnopodatkowy w postaci zwolnienia przychodu od opodatkowania winien zanalizować u udziałowców (akcjonariuszy) spółki nabywającej. Uchybienie to doprowadziło organ do błędnej konstatacji, że warunek wielkości praw głosu - wymagany do zastosowania art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. przy wymianie udziałów - nie zostanie spełniony, w sytuacji gdy skarżący dokona wniesienia aportem udziałów w ten sposób, że czynność ta zostanie dokonana jednocześnie z czynnością wniesienia aportu udziałów w Spółce zależnej przez drugiego wspólnika.

W tym miejscu Sąd jeszcze raz podkreśla, że transakcja, do której odnoszą się przepisy Dyrektywy 2009/133/WE, a co za tym idzie także przepis art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., może dotyczyć udziałów nowo-wyemitowanych oraz nie może być dzielona na poszczególne czynności przeniesienia przez poszczególnych udziałowców (akcjonariuszy) posiadanych udziałów (akcji), ale powinna być oceniana, jako całościowa transakcja podwyższenia kapitału zakładowego spółki. To wynik tej właśnie transakcji, dotyczący uzyskania większości praw głosu przez spółkę nabywającą, przesądza o zastosowaniu przedmiotowego zwolnienia od opodatkowania przychodów w odniesieniu do udziałowców (akcjonariuszy) w związku z objęciem przez nich również nowo-wyemitowanych udziałów (akcji) spółki.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, podniesiony w skardze, zarzut naruszenia art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. za w pełni zasadny.

Reasumując Sąd stwierdza, że zaskarżona interpretacja indywidualna wydana została z naruszeniem prawa materialnego. Wobec powyższego akt ten został wyeliminowany z obrotu prawnego, co oznacza, że zachodzi konieczność dokonania ponownej oceny stanowiska strony zaprezentowanego we wniosku o wydanie interpretacji z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego, na które składają się kwota [...] zł uiszczonego wpisu sądowego od skargi i koszty wynagrodzenia doradcy podatkowego w kwocie [...] zł oraz niezbędny wydatek w postaci opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 4 P.p.s.a., jak w pkt II wyroku.