Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 333/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ar. 36-6 ust. 2, art. 36-8 usy. 1, ust. 12, art. 36-14, art. 36-5 ust. 3, art. 36-4 ust. 1, ust. 6
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2014 r. sprawy ze skargi K. B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2013 r. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

K.B. (dalej jako "skarżąca" lub "zdająca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2013 r., z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]. Zaskarżoną uchwałą Komisja Egzaminacyjna II stopnia utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] stwierdzającą, iż skarżąca uzyskała wynika negatywny z egzaminu radcowskiego.

Jako podstawę prawną Komisja Odwoławcza wskazała art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm., dalej też jako "u.r.p."), w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym:

W dniach od [...] do [...] marca 2013 r. skarżąca przystąpiła do egzaminu radcowskiego przed Komisją Egzaminacyjną Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w W. Po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz po dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że:

- z pierwszej części egzaminu radcowskiego, stanowiącej zestaw pytań testowych składający się ze 100 pytań skarżąca otrzymała 82 punktów, co stanowi ocenę dobrą,

- z drugiej części egzaminu radcowskiego ocenę dobrą,

- z trzeciej części egzaminu radcowskiego ocenę dobrą,

- z czwartej części egzaminu radcowskiego ocenę dobrą,

- z piątej części egzaminu radcowskiego ocenę niedostateczną.

Zgodnie z treścią art. 366 ust. 1 u.r.p., pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Mając na uwadze uzyskaną przez skarżącą ocenę z części piątej obejmującej prawo administracyjne, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Zadanie z piątej części egzaminu radcowskiego polegało na dokonaniu przez zdających oceny prawidłowości rozstrzygnięcia przez organy administracji publicznej sprawy zwrotu świadczenia rodzinnego i sporządzeniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej wniesienia, sporządzeniu opinii prawnej.

W przedstawionym w zadaniu stanie faktycznym organ I instancji przyznał stronie na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie rodzinne w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. W związku z ujawnieniem się nowych okoliczności, które nie były znane organowi w dniu wydania decyzji, organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie przyznania tego zasiłku. Następnie organ I instancji decyzją uznał za nienależnie pobrany dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym oraz zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził także, że decyzja ta stanowi zakończenie postępowania wznowieniowego. Strona wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o umorzenie postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło umorzenia postępowania oraz utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Praca skarżącej z zakresu prawa administracyjnego została sprawdzona przez dwóch egzaminatorów, którzy wystawili ocenę cząstkową niedostateczną (2).

Pierwszy z egzaminatorów – radca prawny A.S. - stwierdził, że skarga została sporządzona z zachowaniem istotnych warunków formalnych. Przy rozwiązaniu zadania zdająca nie podniosła w sposób prawidłowy zarzutów, które były w tym zadaniu kluczowe tj. zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 albo § 2 k.p.a. oraz art. 30 ust. li art. 30 ust. 2 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że zdająca nie dostrzegła problemu prawnego zawartego w zadaniu egzaminacyjnym. Zdająca nie wskazała również w sposób prawidłowy na naruszenie przez organ odwoławczy art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i orzeczenie na jego podstawie o odmowie umorzenia postępowania. Egzaminator podniósł, że zdająca wskazuje zarzuty w których wymienia te przepisy, jednakże sformułowanie tych zarzutów jak i ich uzasadnienie jest całkowicie błędne i nie odnosi się do zagadnienia prawnego zawartego w zadaniu egzaminacyjny .Pozostałe zarzuty które podniosła zdający tj naruszenie art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. są zarzutami uzupełniającymi których podniesienie w pracy egzaminacyjnej przez osobę która ma uzyskać uprawnienia profesjonalnego pełnomocnika są niewystarczające w szczególności jeśli zważy się, że zadanie egzaminacyjne polegało na sporządzeniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skoro skarga nie musi spełniać konkretnych wymogów (poza dotyczącymi pisma procesowego oraz zachowaniu terminu do wniesienia skargi), celem egzaminu musi być sprawdzenie umiejętności sformułowania zarzutów, ale również dostrzeżenie zagadnienia prawnego zawartego w kazusie egzaminacyjnym. W pracy zagadnienie to nie zostało dostrzeżone. Zdająca błędnie wskazała na naruszenie art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a., co niewątpliwie wskazuje na brak zrozumienia istoty dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz rodzi podejrzenie braku znajomości treści art. 127 § 1 k.p.a.. Zdająca co prawda wskazała na naruszenie prawa materialnego tj. art. 30 ust 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych jednakże ani ze sformułowania tychże zarzutów ani z ich uzasadnienia nie wynika, aby zdająca uchwyciła problem prawny zawarty w zadaniu egzaminacyjnym tj. kwestię nieprawidłowego orzeczenia przez organ I instancji w jednej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależne i o zwrocie tego świadczenia bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie oraz orzeczenie o uznaniu świadczenia za nienależne i o jego zwrocie w jednej decyzji. Praca pomija zasadnicze zarzuty będące podstawą prawidłowego rozwiązania zadania egzaminacyjnego. Wobec całkowitego pominięcia kluczowego zagadnienia dla pracy egzaminacyjnej brak jest możliwości pozytywnej oceny pracy. Wskazała, że praca została sporządzona starannie, zdający potrafi posługiwać się językiem prawniczym jakkolwiek sformułowane zarzuty są lakoniczne a uzasadnienie niektórych nie pozwala na zrozumienie intencji zdającej.

Drugi z egzaminatorów – sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I.K. – wskazała, że skarga została prawidłowo skonstruowana pod względem formalnym. Podniosła, że zarzuty skargi nie oddają problemu prawnego i naruszeń prawa jakich dopuścił się organ odwoławczy podejmując swoje rozstrzygnięcie. W osnowie skargi nie zawarto praktycznie żadnego z istotnych zarzutów i wniosków. W skardze brak podstawowego i głównego w sprawie zarzutu naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego tj. art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W skardze brak także zarzutu naruszenia art. 151 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania jednej z decyzji przewidzianych w tym przepisie. Całkowicie umknęło uwadze zdającej, że organ nie może dowolnie zmieniać stosowanych trybów i po wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. przejść do trybu określonego w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych czyli po wznowieniu postępowania wydać od razu decyzję o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia korzystając z przesłanki przewidzianej w art. 30 ust. 2 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W skardze brak także zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącej przez organy obu instancji czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Za wadliwy i niewłaściwie uzasadniony uznać należy postawiony w skardze zarzut naruszenia w rozpatrywanej sprawie przez organy orzekające art. 112 k.p.a., który to przepis nie miał zastosowania w tej sprawie i odnosi się do innej niż zaskarżone decyzji administracyjnych. Skarga zawiera wadliwie sformułowany wniosek o zwrot kosztów postępowania sądowego zamiast jedynie o zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Całkowicie umknęło uwadze zdającej, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit a p.p.s.a strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji tego błędu pełnomocnik całkowicie niezasadnie uiścił w rozpatrywanej sprawie wpis. Skarga zawiera wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, który to wniosek w sprawie o zwrot nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego wraz z ustawowymi odsetkami jest niezwykle istotny z punktu widzenia ochrony interesów skarżącej. Egzaminator wskazał, że brak jest praktycznie uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji co może czynić wniosek nieskutecznym. Uzasadnienie postawionych w skardze zarzutów jest krótkie i lakoniczne, nie zawiera pogłębionej analizy dostrzeżonych naruszeń prawa, co również znacznie obniża walory ocenianej pracy . Zaproponowany przez zdającego sposób rozstrzygnięcia jest poprawny i uwzględnia interes strony którą reprezentuje. Praca napisana poprawnie językowo.

Skarżąca złożyła do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości odwołanie od ww. uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w W., wnosząc o uchylenie uchwały podjętej w I instancji.

Uchwale tej zarzuciła:

- naruszenie przepisu art. 365 ust 2. w zw. z art. 364 ust. 1 ,8 i 10 u.r.p. poprzez dowolne uzasadnienie przez egzaminatorów ocen cząstkowych opracowanego rozwiązania z zakresu prawa administracyjnego z pominięciem kryteriów ustawowych tej oceny zawartych w przepisie art. 365 ust 2 u.r.p bez uwzględnienia rozpiętości skali ocen od 2 - 6,

- naruszenie art. 365 ust 3 w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p przez egzaminatora Sędziego WSA w Warszawie I.K. polegające na :

a/ braku spójności między oceną cząstkową pracy a uzasadnieniem oceny tj. wystawieniem oceny niedostatecznej w sytuacji gdy zdaniem egzaminatora oceniana skarga została prawidłowo skonstruowana pod względem formalnym oraz zaproponowany przez zdającego sposób rozstrzygnięcia jest poprawny i uwzględnia interes strony którą reprezentuje, co świadczy o przekroczeniu przez egzaminatora (i w konsekwencji przez całą komisję) granic tzw. luzu administracyjnego,

b/ błędnej ocenie stanu faktycznego sprawy i niezasadnym wytknięciu przez egzaminatora w uzasadnieniu oceny cząstkowej, że nie podniesiono zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. podczas gdy zarzut ten został podniesiony w pracy co z pewnością wpłynęło na ocenę pracy i mogło przesądzić o negatywnej ocenie ,

c/ błędnej ocenie stanu faktycznego sprawy i niezasadnym wytknięciu przez egzaminatora w uzasadnieniu oceny cząstkowej, że całkowicie umknęło uwadze, że na podstawie art. 239 pkt. 1 lit a ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawach pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych oraz że pełnomocnik całkowicie niezasadnie uiścił w rozpatrywanej sprawie wpis podczas gdy nie dołączono do skargi dowodu uiszczenia wpisu a w uzasadnieniu skargi wprost wskazano, że skarżąca jest zwolniona z kosztów postępowania, co z pewnością wpłynęło na ocenę pracy i mogło przesądzić o negatywnej ocenie,

d/ błędnej ocenie stanu faktycznego sprawy i niezasadnym wytknięciu przez egzaminatora w uzasadnieniu oceny cząstkowej, że w pracy "brak jest praktycznie uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (...) wywodu wyjaśniającego dlaczego pełnomocnik skarżącej wnosi o podjęcie prze Sąd konkretnych działań " w sytuacji gdy wnoszono o wstrzymanie wykonania decyzji przez organ (a nie sąd) na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a., który to wniosek nie wymagał uzasadnienia, co z pewnością wpłynęło na ocenę pracy i mogło przesądzić o negatywnej ocenie,

e/ błędnej ocenie stanu faktycznego sprawy i niezasadnym wytknięciu przez egzaminatora w uzasadnieniu oceny cząstkowej "że całkowicie umknęło uwadze zdającego ,że organ nie może dowolnie zmieniać stosowanych trybów i po wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przejść do trybu określonego w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych czyli po wznowieniu wydać od razu decyzję o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia korzystając z przesłanki przewidzianej w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych", w sytuacji gdy jako jeden z zarzutów podniesiono zarzut naruszenia art. 30 ust 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że przepis ten nie miał zastosowania, a także, że organ II instancji nie zbadał podstawy prawnej decyzji organu I instancji co z pewnością wpłynęło na ocenę pracy i mogło przesądzić o negatywnej jej ocenie,

- naruszenie art. 365 ust 3 w zw. art. 365 ust 2 u.r.p. przez egzaminatora radcę prawnego A.S. polegające na :

a/ uznaniu ,że błędnie wskazano na naruszenie art. 127 w zw. z art. 15 k.p.a. w sytuacji gdy naruszenie to w kazusie egzaminacyjnym miało miejsce co z pewnością wpłynęło na ocenę pracy i mogło przesądzić o negatywnej jej ocenie,

b/ niezasadnym przyjęciu, że mimo podniesienia zarzutu naruszenia art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uchwycono problemu prawnego zawartego w zadaniu egzaminacyjnym ,

c/ błędnej ocenie stanu faktycznego sprawy i niezasadnym wskazaniu wśród zarzutów które podniesiono zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. co może świadczyć o błędnym umieszczeniu uwag dotyczących innej pracy w uzasadnieniu oceny cząstkowej,

d/ niezasadnym przyjęciu ,że zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. są zarzutami uzupełniającymi,

e/ niezasadnym przyjęciu w pkt 3 uzasadnienia oceny cząstkowej, że praca pomija zasadnicze zarzuty będące podstawą prawidłowego rozwiązania zadania egzaminacyjnego,

- naruszenie art. 365 ust 2 u.r.p. poprzez oparcie przez egzaminatorów ocen cząstkowych opracowanego rozwiązania zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa administracyjnego wyłącznie na opisie istotnych zagadnień do zadania z zakresu prawa administracyjnego i potraktowanie tych wytycznych jako dokumentu zawierającego wiążące Komisję Egzaminacyjną kryteria oceny prac odmiennie od ustawowych.

Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodów z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu, zobowiązanie Rady Okręgowej Izby radców Prawnych w W. do przedłożenia dokumentacji związanej z przeprowadzeniem piątej części egzaminu radcowskiego, zmianę ocen cząstkowych z zadania z zakresu prawa administracyjnego, uchylenie uchwały I instancji, orzeczenie co do istoty sprawy przez podjęcie uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego złożonego w dniach [...]-[...] marca 2013 r. stwierdzającej pozytywny wynik egzaminu.

Skarżąca w uzasadnieniu odwołania wskazała na oceny jakie uzyskała z pozostałych części egzaminu radcowskiego, przytoczyła fragmenty uzasadnień sądów administracyjnych na okoliczność prawidłowego sporządzenia pracy egzaminacyjnej oraz polemizowała z egzaminatorami w zakresie dokonanych ustaleń i ocen zawartych w uzasadnieniu opinii cząstkowych.

W piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. stanowiącym uzupełnienie odwołania skarżąca wskazała, że treść zdania z piątej części egzaminu radcowskiego wywołała u niej dodatkowy stres i przywołała negatywne emocje ze względu na sytuację rodzinną i osobistą (choroba [...]).

Uchwałą z dnia [...] listopada 2013 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr [...] do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2013 r., utrzymała w mocy zaskarżoną Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Komisja II stopnia podkreśliła, że w badanej sprawie egzaminowany kwestionuje ocenę uzyskaną z pracy z zakresu prawa administracyjnego. Wskazała, że pracę zdającego z piątej części egzaminu radcowskiego sprawdzali egzaminatorzy, którzy jednomyślnie ocenili ją na ocenę niedostateczną i przytoczyła uzasadnienia ocen pracy dokonane przez poszczególnych egzaminatorów.

Organ wskazał, analizując stan faktyczny wynikający z zadania egzaminacyjnego w kontekście obowiązujących przepisów prawa niewątpliwie prawidłowe rozwiązanie zadania z piątej części egzaminu radcowskiego polegało na sporządzeniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydaną w postępowaniu wznowieniowym. Zdająca - jako profesjonalny pełnomocnik - w kontekście obowiązujących przepisów prawa w szczególności powinna była zwrócić uwagę na następujące zaistniałe uchybienia, a to:

- naruszenie art. 151 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania jednej z decyzji przewidzianych w tym przepisie co jest prawną konsekwencją wznowienia postępowania (nie można dowolnie zmienić stosowanych trybów i po wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przejść do trybu określonego w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych),

- naruszenie art. 30 ust. 1 ust. 2 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem z treści tego przepisu wynika, że za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie pobrane na podstawie decyzji, która została uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego (w sprawie nie nastąpiło uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania i stronie nie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego),

- naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o odmowie umorzenia postępowania, podczas gdy Kodeks postepowania administracyjnego nie przewiduje wydania takiej decyzji,

- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwieniu jej wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań,

- naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji o zwrocie pobranego dodatku rodzinnego, która to była obciążona wskazanymi wadami.

Organ odwoławczy podkreślił, że zdająca wybrała w tej części egzaminu prawidłowy sposób rozwiązania postawionego przed nim problemu, albowiem sporządziła skargę do sądu administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarga w zasadzie spełniała minimalne wymogi formalne. Zdaniem organu zbędne było, w związku z dyspozycją art. 215 § 1 p.p.s.a określanie przez zdającego w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, przy czym błędnie do należności głównej doliczono należne odsetki, przez co dodatkowo nieprawidłowo określono wartość przedmiotu zaskarżenia. Nadto w skardze zawarto informację o uiszczeniu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa tymczasem nie było obowiązki uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa zgodnie z art. 2 pkt 1 lit c ustawy z dnia 16 listopada 2006 r o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2012 r. poz.1282 ze zm.). Prawidłowo wskazano na zwolnienie ustawowe skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych z tym, że w tej sytuacji błędem było żądanie zwrotu kosztów postępowania skoro strona była zwolniona od kosztów postępowania, zatem należało wystąpić tylko z wnioskiem o zwrot kosztów zastępstwa procesowego .

Organ podniósł, że zdająca złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 2 pkt. 1 p.p.s.a. Wniosek nie został uzasadniony. Skoro wniosek został złożony na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a, to adresatem wniosku był organ i to on powinien go rozpoznać. W przypadku gdyby zdająca jako podstawę wniosku wskazała art. 61 § 3 p.p.s.a to wówczas adresatem wniosku byłby sąd i on rozpoznawałby wniosek natomiast organ w takim przypadku mógłby wstrzymać wykonanie aktu z urzędu. Brak działania organu z urzędu spowodowałby rozpoznanie wniosku przez sąd bez potrzeby jego ponawiania. Zatem złożony wniosek na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a o wstrzymanie wykonania decyzji rozpoznać miał organ, co oznacza, że w zakresie swojego uznania może wziąć pod uwagę racje i argumenty wskazane przez skarżącego. O wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania organ orzeka postanowieniem na które nie służy żaden środek zaskarżenia. W interesie skarżącego było uzasadnienie złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji mogło skutkować niezastosowaniem ochrony tymczasowej. Taki stan rzeczy może przynieść negatywne skutki dla osoby reprezentowanej. W przypadku zaniedbania uzyskania ochrony tymczasowej na możliwie najwcześniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego mogłoby doprowadzić do egzekucji stwierdzonych w decyzji należności jeszcze przed rozpatrzeniem skargi przez sąd.

W ocenie Komisji Odwoławczej nienależyte zabezpieczenie tej sfery interesów skarżącej jest istotną wadą jej pracy. Wskazane uchybienia przemawiają za brakiem dostatecznej wiedzy zdającej z zakresu postępowania sądowoadministracyjnego. Zdająca w petitum skargi zawarła komentarz o treści "w mojej ocenie w niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania dlatego też nie skarżę decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania". Natomiast w dalszej treści skargi (pkt 6 i 7) stawia zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. z tym, że bez sformułowania i uzasadnienia na czym polegało naruszenie tego przepisu postępowania administracyjnego. Zdająca nie dostrzegła, że procedura administracyjna nie przewiduje wydania decyzji o odmowie umorzenia postępowania. Zdający przywołując zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. ogólnikowo je uzasadnia. Uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. a także art. 107 § 3 k.p.a. zdająca sprowadza do braku kontroli instancyjnej i braku należytej analizy stanu faktycznego. Zdaniem organu zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. w realiach zadania egzaminacyjnego był nietrafny i zdająca nie potrafiła go uzasadnić. Wadliwa jest także konstrukcja zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 112 k.p.a. i art. 30 ust 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a uzasadnienie ogólnikowe, chaotyczne i mało zrozumiałe. Przywołane w końcowej części uzasadnienia skargi zarzuty naruszenia art. 35 § 3 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. nie zostały uzasadnione, przy czym zarzut naruszenia art. 35 § 3 k.p.a. jest niezrozumiały w stanie faktycznym zadania egzaminacyjnego . Stawiane w skardze zarzuty i ich uzasadnienie koncentrują się na braku należytej analizy stanu faktycznego sprowadzającego się do braku kontroli instancyjnej. Zdająca słusznie podniosła zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z tym, że nie potrafiła prawidłowo uzasadnić tego naruszenia.

Organ odwoławczy zgodził się z egzaminatorami i stwierdził że zdająca wskazuje zarzuty w których wymienia liczne przepisy mające znaczenie w pracy egzaminacyjnej z tym, że sformułowanie tych zarzutów jak i ich uzasadnienie jest całkowicie błędne i nie odnosi się do zagadnienia prawnego zawartego w zadaniu egzaminacyjnym. W sprawie postępowanie zostało wznowione, zatem powinno toczyć się w trybie i na zasadach określonych w przepisach zawartych w rozdziale 12 działu II kpa "Wznowienie postępowania". Zdająca nie dostrzegła faktu, że postępowanie prowadzone było w tym trybie zatem nie wyciągała żadnych wniosków co do proceduralnych tego konsekwencji. Zdająca nie dostrzegła naruszenia art. 151 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania jednej z decyzji przewidzianych w tym przepisie. W przedmiotowej sprawie decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz zobowiązaniu do jego zwrotu wydana została na podstawie art. 30 ust. 1 i art. 30 ust.2 pkt. 4 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych Ten ostatni przepis stanowi, iż za nienależne pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Zdający jak wyżej wskazano nie dostrzegł naruszenia przepisu art. 105 §1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o odmowie umorzenia postępowania, której nie przewiduje procedura administracyjna, a pomimo wskazania na końcu uzasadnienia art. 10 § 1 k.p.a. nie wskazał na czym polegało naruszenie tego przepisu. Uzasadnienie skargi nie zawiera logicznych prawnych wywodów i przemawia za brakiem zrozumienia przez zdającego istoty rozpatrywanej sprawy.

Reasumując organ wskazał, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd nie jest związany zarzutami skargi, jednak biorąc pod uwagę cel egzaminu jakim jest sprawdzenie wiedzy osoby, mającej świadczyć profesjonalną pomoc prawną dla uzyskania oceny pozytywnej nie może być uznane za wystarczające sporządzenie skargi spełniającej wyłącznie minimalne wymogi formalne, ale również wykazanie się dostateczną wiedzą z zakresu problemu którego skarga ta dotyczy.

Na powyższą uchwałę K.B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie,. Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie:

I. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. naruszenie art. 8 k.p.a w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p i w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483; dalej jako "Konstytucja RP") poprzez naruszenie zaufania strony do organów władzy publicznej i przyjęcie przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia rażąco nierównych kryteriów oceny odwołań i prac z zakresu prawa administracyjnego, a tym samym niezastosowanie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP,

2. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. poprzez:

a. nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu od uchwały I instancji, tj.

• zarzutu sporządzenia wewnętrznie sprzecznych uzasadnień ocen cząstkowych przez organ I instancji,

• zarzutu błędnego wytknięcia pracy egzaminacyjnej z prawa administracyjnego uchybień, które nie zostały w niej popełnione,

• zarzutu oparcia negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego na błędnych ustaleniach faktycznych przyjętych w ocenach cząstkowych (w tym m.in. że skarżąca nie uchwyciła problemu prawnego zawartego w zadaniu egzaminacyjnym z prawa administracyjnego),

• zarzutu oparcia ocen cząstkowych wyłącznie na Opisie istotnych zagadnień do zadania z zakresu prawa administracyjnego, piątej części egzaminu radcowskiego i potraktowania Opisu istotnych zagadnień jako dokumentu zawierającego wiążące organ I instancji kryteria oceny prac,

b. dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i dokonanie niesprawiedliwej, nazbyt surowej oceny jej pracy egzaminacyjnej z zakresu prawa administracyjnego w oparciu o wytknięte uchybienia (z których część jest nieuzasadniona), których waga zważywszy na ustawowe kryteria oceny nie uzasadniała negatywnej oceny pracy, z pominięciem szeregu pozytywnych elementów opracowanej przez skarżąca na potrzeby egzaminu skargi,

c. przyjęcie za własne przez Komisję II Stopnia błędnych ustaleń faktycznych poczynionych przez organ I instancji w zakresie braku zrozumienia przez skarżącą istoty zadania egzaminacyjnego, podniesionych zarzutów, twierdzeń i wywodów skargi do sądu administracyjnego przygotowanej przez nią w ramach egzaminu radcowskiego oraz oparcie zaskarżonej uchwały o tak błędnie przyjęty stan faktyczny, w szczególności poprzez:

• przyjęcie, że sformułowanie zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych było całkowicie błędne i nie odnosiło się do zagadnienia prawnego zawartego w zadaniu egzaminacyjnym,

• przyjęcie, że skarżąca nie dostrzegła faktu, że w zadaniu egzaminacyjnym postępowanie prowadzone było w trybie wznowienia,

• przyjęcie, że w realiach zadania egzaminacyjnego zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. był nietrafny,

d. nieprzeprowadzenie przez organ I instancji wnioskowanych przez nią dowodów powołanych na okoliczność mającą istotne znaczenie dla sprawy tj. dostrzeżenia istoty zagadnienia prawnego zawartego w zadaniu egzaminacyjnym z zakresu prawa administracyjnego - prowadzące w konsekwencji do błędu w ustaleniach faktycznych i przyjęcia, że nie dostrzegła istoty zagadnienia prawnego zawartego w zadaniu egzaminacyjnym z zakresu prawa administracyjnego,

e. niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego poprzez całkowite pominięcie przez Komisję Odwoławczą treści pisma uzupełniającego odwołanie z dnia [...] lipca 2013 r.

3. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. oraz w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia zaskarżonej uchwały w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, nierozpatrzenie zgłoszonych przez skarżącą wniosków dowodowych i nieustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, a także niewyjaśnienie w sposób pełny i przekonujący zasadności przesłanek rozstrzygnięcia;

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 364 ust. 1 u.r.p w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez potraktowanie Opisu istotnych zagadnień jako dokumentu zawierającego wiążące Komisję II Stopnia kryteria oceny prac odmienne od ustawowych, podczas gdy Opis istotnych zagadnień nie ma charakteru wiążącego i stanowi jedynie instrument pomocniczy, a podane w Opisie istotnych zagadnień rozwiązanie kazusu egzaminacyjnego było jedynie jednym z wariantów, niewykluczającym przyjętego przeze mnie rozwiązania.

Ponadto wniosła o zobowiązanie Komisji II Stopnia do przedłożenia sądowi uchwały Komisji II Stopnia z dnia [...] listopada 2013 r. dotyczącej zdającej A.C.

W skardze skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od uchwały w sprawie wyników egzaminu radcowskiego. Wskazała, że zarzuty, które podniosła w skardze skonstruowanej na potrzeby egzaminu radcowskiego, dotyczyły zasadniczo trzech okoliczności:

1. nie przeprowadzenia od nowa przez organ odwoławczy postępowania, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a., co godziło w zasadę dwuinstancyjności i świadczyło o braku należytego wyjaśnienia sprawy,

2. nie skontrolowania przez organ odwoławczy podstawy prawnej decyzji organu I instancji,

3. wadliwego utrzymania w mocy przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji opartej na podstawie art. 30 ust. 2 pkt ustawy o świadczeniach rodzinnych która nie miała zastosowania.

Wskazała, że skargę oparła głównie na zarzucie naruszenia art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 4 (art. 105 § 1 k.p.a. został w tym miejscu omyłkowo powołany przeze mnie). Stanęła na stanowisku, że klientka Justyna Zajda, którą zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym reprezentowała, została faktycznie pozbawiona jednej instancji. Organowi II instancji zarzuciła naruszenie art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. przejawiające się w braku kontroli instancyjnej decyzji organu I instancji zarówno pod kątem istnienia przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (do czego organ II instancji był zobowiązany w świetle art. 149 § 2 k.p.a.), jak i prawidłowości zastosowanej przez organ I instancji podstawy prawnej. Po analizie uzasadnienia organu II instancji można bowiem dojść do wniosku, że organ ten w całym postępowaniu odwoławczym ograniczył się wyłącznie do zbadania zarzutów podniesionych w odwołaniu, a nie rozpatrzył sprawy od nowa w jej całokształcie, co stoi w sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności. W ocenie skarżącej przyjęta przez nią koncepcja rozwiązania była jednym z wariantów dopuszczalnych i możliwych do przyjęcia w stanie faktycznym wynikającym z kazusu egzaminacyjnego, a tym samym zasługiwała na pozytywną ocenę.

Skarżąca powołała się na uchwałę Komisji Odwoławczej dotyczącej innej zdającej – A.C. – gdzie wskazano, że podniesiony zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. jest prawidłowy i adekwatny do stanu faktycznego sprawy, a podniesienie tego zarzutu daje podstawy do stwierdzenia, że zdająca zauważyła, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie nadzwyczajnym. Zdaniem skarżącej całkowicie inny pogląd wyrażony przez organ odwoławczy w stosunku do jej pracy egzaminacyjnej narusza zasadę wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skarżąca podkreśliła, że organ odwoławczy pominął pozytywne elementy sporządzonej przez nią na potrzeby egzaminu skargi, m.in. prawidłowe oznaczenie sądu, prawidłowe oznaczenie rodzaju pisma, wniesienie skargi w terminie, prawidłowe wskazanie zaskarżonej decyzji, określenie naruszenie prawa, prawidłowe sformułowanie wniosków o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji opartych na prawidłowej podstawie prawnej, prawidłowe sformułowanie wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego itd.

Odnosząc się do wskazanych przez organ uchybień polegających na zbędnym określeniu wartości przedmiotu zaskarżenia oraz nieprawidłowym określeniu wartości przedmiotu zaskarżenia poprzez błędne doliczenie do należności głównej należnych odsetek, wskazała, że nie wywołało żadnych negatywnych konsekwencji dla poprawności pracy egzaminacyjnej.

Ustosunkowując się do zbędnego uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, podniosła, że uchybienie to nie ma istotnego znaczenia, bowiem profesjonalny pełnomocnik może wystąpić do właściwego organu podatkowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w trybie przepisów ordynacji podatkowej.

Także nieprawidłowo zgłoszone żądanie zwrotu kosztów postępowania (zamiast tylko zwrotu kosztów zastępstwa procesowego) w ocenie skarżącej nie powinno być traktowane jako błąd pracy. Dzięki tak sformułowanemu wnioskowi stronie zostałyby zwrócone także ewentualne koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (w sytuacji określonej w art. 91 § 3 p.p.s.a.).

Skarżąca podniosła także, że brak wniosku o wstrzymania wykonania decyzji (czy to na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. czy też na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.) jako dodatkowym nieobligatoryjnym elementem skargi, a tym bardziej brak uzasadnienia takiego wniosku nie może być uznany za brak formalny skargi.

Odnosząc się do zarzutu Komisji II Stopnia dotyczącego błędnego wskazania w pracy egzaminacyjnej naruszenia art. 35 § 3 k.p.a., skarżąca wskazała, że zarzut ten jest nieuzasadniony. Jak jednoznacznie wynika z przedstawionego w kazusie egzaminacyjnym stanu faktycznego, wskazane w omawianym przepisie terminy załatwienia sprawy nie zostały dochowane zarówno przez organ I instancji, jak i organ II instancji. Otóż, wszczęcie postępowania wznowieniowego nastąpiło 19 lipca 2012 r., a wydanie decyzji przez organ I instancji nastąpiło dopiero 11 października 2012 r. (po upływie ponad 2 miesięcy), natomiast wydanie decyzji przez organ II instancji nastąpiło 11 marca 2013 r. po upływie ponad 3 miesięcy od dnia otrzymania odwołania w dniu 14 listopada .2012 r. (zamiast miesiąca od dnia otrzymania odwołania).

Skarżąca podkreśliła, że organ błędnie wskazał, iż nie dostrzegła faktu, iż postępowanie prowadzone było w trybie wznowienia i nie wyciągnęła żadnych wniosków co do konsekwencji proceduralnych tego trybu. Wskazała, że w sporządzonej skardze zarzuciła organowi II instancji, że nie zbadał przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., do czego miał obowiązek tylko w trybie wznowienia postępowania. Ponadto w ocenie skarżącej o zrozumieniu przez nią istoty kazusu egzaminacyjnego świadczy niepodważalnie fakt wskazania w pracy egzaminacyjnej, że przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie, że organ II instancji nie zbadał podstawy prawnej decyzji organu I instancji, która była błędna, jak również że organ II instancji nie sprawdził istnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (a tym samym nie uczynił tego, do czego był głównie zobowiązany w trybie wznowienia postępowania). Podniosła, że mając na uwadze niewłaściwą podstawę prawną decyzji organu I instancji, prawidłowo uznała za przedwczesne podnoszenie w skardze argumentów dotyczących kwestii merytorycznych - czy istniały bądź nie przesłanki do wznowienia postępowania. Dodatkowo wskazała, że brak prawidłowego uzasadnienia zarzutu w rzeczywistości nie wpływa na skuteczność skargi, która w realnej pracy pełnomocnika procesowego może zostać w tym zakresie uzupełniona, a zatem niepełne czy też niewłaściwe uzasadnienie właściwego zarzutu nie może stanowić podstawy dyskwalifikacji pracy egzaminacyjnej. Ocena niedostateczną można obarczyć jedynie pracę, która jest całkowicie chybiona, nieskuteczna lub w ogóle nie chroni interesu strony.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W świetle przepisów art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy te kontrolują zaskarżone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznoprawnego z daty ich podjęcia. Ponadto w świetle art. 134 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

Na wstępie wskazać należy, iż szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w 2013 r., został uregulowany w art. od 36 do 369 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (w brzmieniu obowiązującym w dniu przeprowadzenia egzaminu) oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego, wydanym na podstawie art. 361 ust. 16 u.r.p.

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 366 ust. 2 u.r.p.), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 368 ust. 1 u.r.p.), jednak procedura odwoławcza nie została uregulowana w ustawie. W myśl art. 368 ust. 12 u.r.p. do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 3614 u.r.p. Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego. Z przepisów § 5 ust. 2 pkt 1 omawianego rozporządzenia wynika, że przewodniczący Komisji Odwoławczej wskazuje osobę odpowiedzialną za sporządzenie opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu mając na uwadze zakres odwołania i wiedzę członków komisji z zakresu prawa objętego odwołaniem. Zgodnie natomiast z § 5 ust. 3 przewodniczący lub członek Komisji sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, wraz ze stanowiskiem. Z kolei w myśl § 5 ust. 4 rozporządzenia Komisja głosuje nad ostateczną oceną z tej części egzaminu, która została zakwestionowana w odwołaniu, a następnie w sprawie uchwały o wyniku egzaminu radcowskiego. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną testu lub pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego.

Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym m. in. w wyroku z dnia 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt II GSK 695/11, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, z powołanych uregulowań wynika, że postępowanie odwoławcze przed Komisją Odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu k.p.a., tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu, ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.

Sąd uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione w pierwszej kolejności podkreśla, że zdanie egzaminatorów w przedmiocie wystawienia oceny cząstkowej korzysta z tzw. "luzu decyzyjnego", na co wskazuje przepis art. 365 ust. 2 u.r.p., w myśl którego, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, a także poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową, sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego (vide: art. 365 ust. 3 u.r.p.).

To, iż rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym oznacza, iż egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy, ustalają wyniki zdających przy zachowaniu swobody oceny w oparciu o stan faktyczny i prawny sprawy i tylko przekroczenie jego granic może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. W związku z tym Sąd może jedynie w sprawach, w których organy wydają decyzje (podejmują uchwały) o charakterze uznaniowym, badać czy nie zostały naruszone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Należy, bowiem mieć na uwadze okoliczność, że Sąd w tych sprawach nie pełni roli kolejnej komisji egzaminacyjnej, ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny merytorycznej prac egzaminacyjnych.

Sądowa kontrola uchwał komisji egzaminacyjnych polega przede wszystkim na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień oraz czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla podjętego rozstrzygnięcia. Jest to zatem kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały w zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Art. 364 ust. 1 u.o.r.p. stanowi, iż w ramach egzaminu radcowskiego sprawdzeniu poddawana jest, między innymi, wiedza zdającego z zakresu prawa i umiejętność jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie natomiast z art. 364 ust. 8 u.r.p. piąta część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Ocenie kandydatów na radców prawnych z zakresu prawa administracyjnego zostały poddane decyzje wydane przez organy administracyjne w sprawie dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego i w zależności od wyniku tej oceny, należało wnieść skargę do sądu administracyjnego, albo w przypadku uznania, że brak jest do tego podstaw, sporządzić opinię prawną.

Jednym z istotniejszych elementów stanu faktycznego i prawnego przedstawionego w zadaniu egzaminacyjnym było to, że postępowanie administracyjne zostało wznowione, a więc powinno się toczyć w trybie i na zasadach określonych w przepisach w zawartych k.p.a., dotyczących wznowienia postępowania. Kwestia ta stanowiła istotę zadania, głównie z uwagi na charakter i wagę popełnionych w tym zakresie przez organy administracyjne uchybień proceduralnych.

Ponadto istotne było również to, że decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o zobowiązaniu do jego zwrotu wydana została na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W sprawie bezsporne jest, że prawidłowym sposobem rozwiązania postawionego w zadaniu egzaminacyjnym problemu było sporządzenie skargi do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sporna zaś jest przyjęta przez skarżącą koncepcja skargi.

W ocenie Sądu prawidłowe rozwiązanie kazusu egzaminacyjnego sprowadzało się zatem do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w której należało przede wszystkim podnieść zarzut naruszenia art. 151 k.p.a. Prawidłowe rozwiązanie tego zadania egzaminacyjnego powinno wskazywać, że rozstrzygnięcie, jakie zostało wydane w przedstawionej sprawie, nie odpowiada żadnemu z dopuszczalnych tym przepisem sposobów zakończenia wznowionego postępowania. W wydanych po wznowieniu postępowania decyzjach w żaden sposób nie odniesiono się bowiem do pozostawionej nadal w obrocie prawnym dotychczasowej decyzji z 23 lipca 2009 r. przyznającej skarżącej wymienione w niej świadczenia rodzinne.

Ponadto w przedstawionej sprawie decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o zobowiązaniu do jego zwrotu wydana została na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ten ostatni przepis (zamieszczony w materiałach egzaminacyjnych) stanowi, iż za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. W związku z tym należało podnieść, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie.

Ponadto należało wskazać na naruszenie przez organ II instancji art. 105 k.p.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania przez organ II instancji, podczas gdy przepis ten nie przewiduje takiego rozstrzygnięcia.

Sąd podziela stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, że sposób ujęcia przez skarżącą problemu od strony wykazania naruszenia przez organy szeregu przepisów postępowania, w tym art. 138 § 1 pkt 1, art. 7, art., 77 § 1, art. 107 § 3,art. 112 k.p.a. świadczy o niezrozumieniu przez nią istoty zadania. Skarżąca, sporządzają omawianą skargę nie zauważył, że organ I instancji pomimo wszczęcia postępowania w nadzwyczajnym trybie wzruszenia decyzji ostatecznej - wznowienia postępowania - nie wydał decyzji uregulowanej dla tego trybu w art. 151 k.p.a., lecz rozstrzygnął sprawę decyzją wydaną na podstawie art. 104 k.p.a., jakby postępowanie prowadzone było w trybie zwyczajnym. W efekcie, na co zwróciła uwagę Komisja Egzaminacyjna II stopnia, w obrocie prawnym występowały dwie decyzje, z których jedna przyznawała dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem, a druga uznawała za nienależnie pobrany ten dodatek. Skarżąca nie zauważył ponadto (podobnie jak organ II instancji z zadania egzaminacyjnego), że organ I instancji nie uchyliwszy na podstawie w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji przyznającej stronie świadczenie rodzinne, nie mógł na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych uznać dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne. Skarżąca nie zauważyła ponadto naruszenia przez organ II instancji art. 105 K.p.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania przez organ II instancji, podczas gdy przepis ten nie przewiduje takiego rozstrzygnięcia. Nie można zgodzić się ze skarżącą, że w z treści sporządzonej przez nią w trakcie egzaminu skargi, w szczególności ze stwierdzenia że organ II instancji nie przedstawił w uzasadnieniu decyzji, z czego wyprowadził wniosek, że w stanie faktycznym sprawie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, iż zrozumiała istotę kazusu egzaminacyjnego. W ocenie Sądu takie sformułowanie zarzutu wręcz potwierdza, że skarżąca nie zrozumiała istoty zadania, i nie zauważyła, że decyzja została wydana w trybie wznowieniowym.

Skarżąca nie zauważyła także, że procedura administracyjna nie przewiduje wydania decyzji o odmowie umorzenia postępowania. Jak słusznie wskazał organ skarżąca w petitum skargi zawarła komentarz o treści "w mojej ocenie w niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania dlatego też nie skarżę decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania". Natomiast w dalszej treści skargi (pkt 6 i 7) stawia zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. z tym, że bez sformułowania i uzasadnienia na czym polegało naruszenie tego przepisu postępowania administracyjnego.

Zasadne są także inne zarzuty organu odwoławczego: ogólnikowego uzasadnienia zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. nietrafności zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a., wadliwości konstrukcji zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 112 k.p.a. i art. 30 ust 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stawiane w skardze zarzuty i ich uzasadnienie koncentrują się na braku należytej analizy stanu faktycznego sprowadzającego się do braku kontroli instancyjnej, jednakże, jak już wyżej wskazano, nie skarżąca nie podniosła, a jeśli podniosła to nie uzasadniła w sposób prawidłowy istotnych dla przedmiotowej sprawy naruszeń, tj. 151 k.p.a., art. 30 ust. 1 ust. 2 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 105 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu także naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania, o którym mowa w art. 145 § 1 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Odnosząc się do pozostałych, wymienionych przez organ odwoławczych mankamentów pracy egzaminacyjnej skarżącej, podkreślić należy, że wbrew w twierdzeniom skarżącej, nie można bagatelizować błędnego określenia przez skarżącą wartości przedmiotu zaskarżenia oraz nieprawidłowym określeniu wartości przedmiotu zaskarżenia poprzez błędne doliczenie do należności głównej należnych odsetek, zbędnego uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Powyższe wskazuje na nieznajomość przez skarżącą treści art. 239 pkt 1 lit a p.p.s.a. Podkreślić należy, że ramach egzaminu radcowskiego sprawdzeniu poddawana jest między innymi wiedza zdającego z zakresu prawa i umiejętność jej praktycznego zastosowania. Sporządzenie przez skarżącą skargi, która wymaga konwalidacji na dalszych etapach postepowania, przeczy stwierdzeniu skarżącą, iż opanowała w sposób dostateczny wiedzę z zakresu prawa administracyjnego oraz posiada umiejętność jej praktycznego zastosowania.

Także nieprawidłowo zgłoszone żądanie zwrotu kosztów postępowania (zamiast tylko zwrotu kosztów zastępstwa procesowego) winno być traktowane jako błąd pracy, wnikający z nieznajomości art. art. 239 pkt 1 lit a p.p.s.a., a podnoszone przez skarżącą zaistnienie sytuacji określonej w art. 91 § 3 p.p.s.a. należy potraktować jako zdarzenie przyszłe i niepewne, podlegające konwalidacji na rozprawie przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Należy zgodzić się także z organem, że także zawarcie w egzaminowanej skardze wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji złożonego jedynie do organu podstawie art. 61 § 2 pkt. 1 p.p.s.a., bez uzasadnienia, nie zabezpiecza w sposób pełnym interesów Justyny Zajdy.

W świetle powyższego Sąd podziela powyższe stanowisko Komisji II Stopnia, uznając, że wskazane przez egzaminatorów i potwierdzone przez organy wady sporządzonej skargi są istotne. W konsekwencji, zdaniem Sądu, egzaminatorzy prawidłowo uznali, że rozwiązanie sprawy zaproponowane przez skarżącego nie spełnia oczekiwań stawianych profesjonalnemu pełnomocnikowi w postępowaniu administracyjnym i prawidłowo zostały skarżącej postawione oceny niedostateczne z powyższego egzaminu.

Wobec powyższego Sąd badając przedmiotową sprawę nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawierało bowiem wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a., a postępowanie w sprawie było prowadzone zgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ dokonał wnikliwej analizy zadania egzaminacyjnego, w wyniku czego odniósł się merytorycznie do konkretnych wad pracy oraz omówiono błędy skarżącego bezpośrednio rzutujące na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Oceny wystawione przez obu egzaminatorów, zdaniem Sądu, zostały w sposób prawidłowy uzasadnione i następnie w całości podzielone przez organ drugiej instancji. Komisja II Stopnia w sposób obszerny, szczegółowy i konkretny wyjaśniła, dlaczego rozwiązanie zaproponowane przez skarżącą jest nieprawidłowe. W tej sytuacji ocenę tę należy uznać za kompleksową. Biorąc pod uwagę kryteria oceniania wyszczególnione w ustawie o radcach prawnych Komisja II Stopnia słusznie uznała, iż sporządzona skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie mogła zostać oceniona pozytywnie.

Odnosząc się do podniesionego przez skarżącą zarzutu nierównego potraktowania osób zdających egzamin radcowski w 2013 r. oraz wniosku o przeprowadzenie dowodu z protokołów zawierających uzasadnienie ocen cząstkowych z egzaminu radcowskiego z zakresu prawa administracyjnego, ocenianych przez inna komisję egzaminacyjną, podkreślić należy, że przeprowadzenie dowodu z opinii prac innych zdających złożony przed Sądem I instancji, prowadziłby w istocie do porównywania tych prac z pracą skarżącej. W tym kontekście należy wskazać, że okoliczności, które zdecydowały o przyznaniu ocen pozytywnych w innych postępowaniach dotyczących wyników z egzaminu radcowskiego innych osób nie są okolicznościami, które powinny, czy też mogły być badane w konkretnej sprawie. Kontrola działalności administracji publicznej może być sprawowana jedynie w granicach danej sprawy ze skargi na konkretny indywidualny akt administracyjny. Uwzględnienie przez sąd administracyjny przy tego rodzaju kontroli legalności rozstrzygnięć wydanych w innych sprawach, nawet o zbliżonym stanie faktycznym ze wskazaniem identycznej podstawy prawnej oznaczałoby, że sąd dokonałby oceny działalności administracji publicznej w szerszym zakresie aniżeli ta, do jakiej był upoważniony (vide: wyrok NSA z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt II GSK 303/12).

Zdaniem Sądu, niezasadne są także zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego tj. wskazanych w skardze przepisów ustawy o radcach prawnych.

Z przepisu art. 36⁴ ust. 10 u.r.p. wynika, że ustawodawca przyjął szerokie spektrum możliwych do zastosowania ocen. Oznacza to, że przy ocenie pracy zdającego należy uwzględnić wpływ poszczególnych aspektów zaproponowanego przez zdającego rozwiązania nie tylko pod kątem zastosowania oceny niedostatecznej, ale również oceny pozytywnej. Dla dokonania ostatecznej oceny poprawności danej pracy, będącej rozwiązaniem zadania na egzaminie radcowskim, koniecznym jest zatem dokonanie porównania i wyważenia pozytywnych i negatywnych elementów ocenianej pracy danej osoby zdającej (por. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 5 lipca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 531/12). Przy czym zróżnicowanie w przepisie art. 36⁴ ust. 10 u.o.r.p. ocen pozytywnych wskazuje na wyraźną wolę ustawodawcy do odejścia od ocen dwuwartościowych (ocena pozytywna i ocena negatywna; 0/1), a ustawodawca dopuszcza myśl, że mogą powstawać prace (skargi, apelacje opinie prawne itp.) w różnym stopniu odbiegające – z jednej strony - od prac zasługujących na ocenę pozytywną, z drugiej zaś – nie zasługujące wyłącznie na ocenę negatywną (por. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 713/11).

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie uchybienia pracy skarżącą zostały jednak właściwie ocenione przy zastosowaniu kryteriów pokrywających się z wytycznymi zawartymi w opisie istotnych zagadnień danego zadania egzaminacyjnego. Opisowi temu co prawda nie został przyznany przez ustawodawcę żaden walor normatywny i jako taki nie może on stanowić żadnego kryterium ocen (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 991/12, wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 392/11, wyrok WSA z dnia 28.10.2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1323/10), lecz stanowi on wzór (punkt odniesienia) dla prawidłowego rozwiązania danego kazusu zawierając w sobie najważniejsze jego elementy. Sąd w tym przypadku podziela jednak stanowisko Komisji II stopnia, iż przygotowana przez skarżącą praca egzaminacyjna (skarga do sądu administracyjnego) nie stanowi innego prawidłowego rozwiązania kazusu z zakresu prawa administracyjnego, gdyż skarżąca w tej sprawie na etapie postępowania wznowieniowego nie dostrzegła istoty problemu prawnego sprawy, jakim jest konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego w pierwszej kolejności wadliwej decyzji administracyjnej przyznającej stronie nienależne świadczenie.

Zdaniem Sądu dla dokonania ostatecznej oceny poprawności skargi będącej rozwiązaniem zadania z piątej części egzaminu radcowskiego, kwesta ta miała decydujące znaczenie dla dokonania porównania i wyważenia pozytywnych i negatywnych elementów ocenianej przez Komisję II stopnia pracy skarżącej w sposób, który uniemożliwił podwyższenie oceny z kwestionowanej część egzaminu radcowskiego.

W tym miejscu należy wyraźnie podkreślić, że wykonywanie zawodu radcy prawnego wymaga połączenia dwóch podstawowych elementów: wiedzy zawodowej oraz zasad etyki. Istota zawodu radcy prawnego zdefiniowana jest w przepisach art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 7 oraz art. 2 u.r.p. Zgodnie z art. 4 ust. 1 wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe. Art. 6 ust. 1 ustawy stanowi, że zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma przy tym na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana (art. 2 ww. ustawy).

Przytoczone przepisy kładą wyraźny akcent na pomoc prawną, która ma być świadczona w celu ochrony interesów mocodawcy. Prowadzenie przez radcę prawnego działalności zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania nałożonych na niego obowiązków zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi kluczową formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego. Radca prawny świadcząc pomoc prawną, która obejmuje także występowanie przed sądami i trybunałami występuje jako pełnomocnik procesowy strony, działając w jej imieniu z bezpośrednimi dla niej skutkami. Z powyższych względów za słuszne należało uznać stanowisko Komisji II stopnia, która omawiane uchybienie w pracy pisemnej kandydata z czwartej części egzaminu radcowskiego zakwalifikowała jako istotne, w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę.

Podsumowując należało stwierdzić, iż wskazane przez organ uchybienia zdającej egzamin radcowski z zakresu prawa gospodarczego są istotne, a dokonanie ich oceny za trafne i uzasadnione, przy czym zdaniem Sądu organ w zakresie formułowania tych ocen nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.