Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1722/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1, art. 72 par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi L.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z [...] lipca 2020 r. – po rozpatrzeniu zażalenia L.B. ("Skarżący", "Zobowiązany") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] stycznia 2020 r. oddalającego skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wynagrodzenia za pracę dokonane zawiadomieniami z 10 października 2019 r. – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W., działając jako organ egzekucyjny, prowadził z wniosku Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego, na podstawie tytułów wykonawczych:

nr [...] z 28 marca 2019 r., obejmującego należności pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie należności głównej 36.442,00 zł oraz odsetek w wysokości 16.156,00 zł, za okres październik - listopad 2013 r.,

nr [...] z 26 czerwca 2019 r., obejmującego należności pieniężne z wpływów z kosztów egzekucyjnych, opłaty komorniczej i kosztów upomnień w kwocie należności głównej 449,20 zł, za okres październik - listopad 2013 r.,

nr [...] z 26 czerwca 2019 r., obejmującego należności pieniężne z wpływów z kosztów egzekucyjnych, opłaty komorniczej i kosztów upomnień w kwocie należności głównej 72.245,80 zł, za okres kwiecień - lipiec 2013r.,

nr [...] z 28 marca 2019 r., obejmującego należności pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie należności głównej 5.683.352,00 zł oraz odsetek w wysokości 2.739.553,00 zł za okres kwiecień - lipiec 2013 r.

Przedmiotowe odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 9 lipca 2019 r. zostały doręczone Zobowiązanemu w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 17 lipca 2019 r.

W toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego W. skierował zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę Zobowiązanego z 10 października 2019 r. do:

J. sp. z o.o. nr [...]. Niniejsze zawiadomienie doręczono Zobowiązanemu 24 października 2019 r., natomiast J. sp. z o.o. w dniu 28 października 2019 r. Spółka ta pismem z 31 października 2019 r. poinformowała, że nie posiada zawartej umowy o pracę ze Skarżącym.

J. sp. z o.o. nr [...]. Niniejsze zawiadomienie doręczono Zobowiązanemu 24 października 2019 r., natomiast J. sp. z o.o. w dniu 28 października 2019 r. Spółka ta pismem z 31 października 2019 r. poinformowała, że posiada zawartą umowę o pracę z L.B. i jest wypłacane wynagrodzenie za pracę w kwocie 2.250,00 PLN, zgodnie z kartą wynagrodzeń.

N. sp. z o.o. nr [...]. Niniejsze zawiadomienie doręczono Zobowiązanemu 24 października 2019 r., natomiast N. sp. z o.o. 28 października 2019 r. Spółka ta pismem z 31 października 2019 r. poinformowała, że nie posiada zawartej umowy o pracę ze Skarżącym.

M. sp. z o.o. nr [...]. Niniejsze zawiadomienie doręczono Zobowiązanemu 24 października 2019 r., natomiast M. sp. z o.o. 28 października 2019 r. Spółka ta pismem z 31 października 2019 r. poinformowała, że nie posiada zawartej umowy o pracę ze Skarżącym.

T. sp. z o.o. nr [...]. Niniejsze zawiadomienie doręczono Zobowiązanemu 24 października 2019 r., natomiast T. sp. z o.o. 28 października 2019 r. Spółka ta pismem z 31 października 2019 r. poinformowała, że nie posiada zawartej umowy o pracę ze Skarżącym.

W złożonej skardze Skarżący odniósł się do następujących nr spraw: [...]. W uzasadnieniu wskazał nieprawidłowe doręczenie tytułów wykonawczych, co skutkuje brakiem możliwości procesowania, jeśli chodzi o możliwość zajęcia egzekucyjnego. Nadto Zobowiązany zarzucił, że zastosowany środek egzekucyjny jest środkiem zbyt uciążliwym. Dodatkowo wskazał, że korygowanie kwot wymienionych w zajęciu poprzez wydanie postanowienia o oczywistej omyłce pisarskiej jest niezgodne z prawem. W skardze Zobowiązany podniósł również, że nie otrzymał uprzedniego upomnienia w stosunku do swojej osoby. Skarżący zarzucił także niedopuszczalność egzekucji administracyjnej w związku z upływem okresu przedawnienia. Zobowiązany wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów.

Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. oddalił skargę na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej "u.p.e.a."). zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ egzekucyjny. W ramach skargi określonej w art. 54 § 1 u.p.e.a. można podnosić zarzuty formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Ponadto organ egzekucyjny wyjaśnił, iż zaskarżone czynności, polegające na zajęciu wynagrodzenia za pracę zostały dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie, tj. art. 72 § 1 u.p.e.a. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. zaskarżone czynności egzekucyjne zostały dokonane prawidłowo. Organ egzekucyjny sporządził w tym celu zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę, zawierające wszystkie elementy, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a.

W zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie i zmianę postanowienia, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:

1. art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez błędne i niewłaściwe, a także bezprawne przyjęcie, że doręczono podatnikowi w trybie doręczenia zastępczego korespondencję, pomimo wskazywania przez organ błędnych adresów w korespondencji kierowanej do podatnika, a mianowicie zamiast stosowania prawidłowego adresu ulica [...], stosowano także adresy nieprawidłowe, a mianowicie ulica [...] oraz ulica [...].

2. art. 72 oraz 75 u.p.e.a. poprzez brak skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego i błędne przyjęcie, że został on wcześniej doręczony, a tym samym naruszenie artykułu 54 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na czynność egzekucyjną wskazującą na wadliwość doręczeń we wcześniejszym etapie postępowania, co skutkuje wadliwością kolejnych czynności w niniejszym postępowaniu.

W uzasadnieniu wymienionego na wstępie, zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. powołał się na art. 54 § 1, § 4-6 u.p.e.a. i wskazał, że organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez Zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym zawiadomieniami z 10 października 2019 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę Zobowiązanemu. Zastosował zatem przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. środek egzekucyjny. Działania zmierzające do zajęcia wynagrodzenia za pracę podjęte zostały zgodnie z przepisami art. 72 u.p.e.a., poprzez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie wezwano pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu, aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych.

Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny przesłał do Skarżącego zawiadomienia z 10 października 2019 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Zawiadomienia te Zobowiązany odebrał 24 października 2019 r. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone wcześniej, tj. 17 lipca 2019 r. wraz z korespondencją zawierającą zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. z 9 lipca 2019 r. Przedmiotowa korespondencja została doręczona na adres: ul. [...], w trybie art. 43 k.p.a. pełnoletniemu domownikowi Zobowiązanego, który podjął się oddania pisma adresatowi. Powyższe informacje wynikają ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdził, że organ egzekucyjny zastosował w/w środek egzekucyjny zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę z 10 października 2019 r. spełniały warunki określone treścią art 67 § 2 u.p.e.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania podatkowego, w szczególności art. 43 k.p.a. oraz art. 33, art. 54, art. 67, art. 72 i art. 75 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że nastąpiło doręczenie zastępcze, w szczególności w sytuacji, gdy nastąpiło nieprawidłowe doręczenie tytułów wykonawczych oraz kwoty wymienione w zajęciu były korygowane poprzez wydanie postanowienia o oczywistej omyłce pisarskiej, co jest niezgodne z prawem, a także brakiem wcześniejszego doręczenia upomnienia w stosunku do Zobowiązanego, a także naruszenie artykułów Ordynacji podatkowej tj. art. 107, art. 108, art. 116, art. 122 i art. 123 § 1, art. 124, art. 187 § 1 i 2, art. 188 poprzez uchybienie w spełnieniu procesowych obowiązków organu prowadzącego postępowanie skarbowe oraz nieprzeprowadzenie czynności, które przyczyniłyby się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest oczywiście niezasadna.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Skarga złożona w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy.

Badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zaś zarzuty skargi są bezpodstawne.

Przedmiotem sporu pomiędzy stronami w rozpoznawanej sprawie jest zasadność oddalenia skargi na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wynagrodzenia za pracę.

Skarżący uważa, że doszło do naruszenia przepisów postępowania podatkowego, w szczególności art. 43 k.p.a. oraz art. 33, art. 54, art. 67, art. 72 i art. 75 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że nastąpiło doręczenie zastępcze w szczególności w sytuacji, gdy nastąpiło nieprawidłowe doręczenie tytułów wykonawczych oraz kwoty wymienione w zajęciu były korygowane poprzez wydanie postanowienia o oczywistej omyłce pisarskiej, co jest niezgodne z prawem, a także brakiem wcześniejszego doręczenia upomnienia w stosunku do Skarżącego, a także naruszenie art. 107, art. 108, art. 116, art. 122 i art. 123 § 1, art. 124, art. 187 § 1 i 2, art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez uchybienie w spełnieniu procesowych obowiązków organu prowadzącego postępowanie skarbowe oraz nieprzeprowadzenie czynności, które przyczyniłyby się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Organ uważa, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa przy rozpoznawaniu skargi na czynności egzekucyjne oraz nie było podstaw do jej uwzględnienia.

W powyżej zarysowanym sporze rację należy przyznać organowi.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.).

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. W sprawie skargi postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.).

W orzecznictwie istnieje utrwalony pogląd, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (zob. np. wyrok NSA z 20 października 2021 r., III FSK 247/21). Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z 6 października 2021 r., III FSK 4238/21).

Tak więc skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Przysługuje ona wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Służy ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. W jej ramach można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności (wyrok NSA z 20 października 2021 r., III FSK 370/21).

Przenosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że nie może stanowić podstawy skargi na czynności egzekucyjne niedoręczenie lub ewentualna wadliwość doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych. Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nie stanowi przesłanki dopuszczalności zajęcia egzekucyjnego. Zgodnie z art. 72 § 4 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy. Z przepisu tego wynika wprost, że nie ma podstaw do twierdzenia, że zajęcie wynagrodzenia za pracę może być dokonane dopiero po doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Podnoszone przez Skarżącego okoliczności dotyczące wadliwości doręczenia odpisów tytułów wykonawczych pozostają zatem bez znaczenia dla zagadnienia prawidłowości skarżonej czynności zajęcia egzekucyjnego oraz zasadności oddalenia skargi Skarżącego na tę czynność. Skoro organ nie był uprawniony do zbadania tych okoliczności i do odniesienia się do nich, to nie ma podstaw do twierdzenia, że naruszył prawo nie badając ich.

Podstawy skargi na czynności egzekucyjne nie może również stanowić zarzut korygowania wysokości kwot podlegających egzekucji poprzez sprostowanie decyzji, ponieważ okoliczność taka może być podnoszona w zarzucie w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w kontekście nieistnienia egzekwowanej należności pieniężnej (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Również i zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego mógł być podnoszony w zarzucie w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). Zarzut niedoręczenia upomnienia stanowi zaś podstawę zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazaną w art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Wskazać należy, że organ nie mógł dopuścić się naruszenia art. 107, art. 108, art. 116, art. 122 i art. 123 § 1, art. 124, art. 187 § 1 i 2 oraz art. 188 Ordynacji podatkowej, ponieważ postępowanie w rozpoznawanej sprawie nie toczyło się na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej.

Konkludując należy stwierdzić, że wszystkie zarzuty skargi okazały się niezasadne. Sąd nie stwierdził innych okoliczności wskazujących na naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania i uzasadniających uwzględnienie skargi.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.