Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1117/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 60 pkt 7, art. 67
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
article: art. 77 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: § 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie: WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), WSA Iwona Tchórzewska Protokolant: Asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi R. K. na akt Starosty z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżony akt; II. uznaje obowiązek Starosty dokonania na rzecz R. K. zwrotu kwoty [...]zł (czterysta dwadzieścia pięć złotych) stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu seria i numer [...] dla pojazdu marki Land Rover o numerze rejestracyjnym [...]; III. zasądza od Starosty na rzecz R. K. [...] zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. R. K. wystąpił do Starosty z wnioskiem o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu kwoty [...]zł, stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu seria i nr [...], dotyczącej samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W przedmiotowym piśmie powołano się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] r.

W odpowiedzi na powyższy wniosek pismem z dnia [...] r. Starosta odmówił stwierdzenia uprawnienia do zwrotu żądanej przez skarżącego części opłaty za wydanie karty pojazdu.

Organ administracji odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. Akt U 6/04 stwierdzającego niekonstytucyjność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) wskazał, że w orzeczeniu tym stwierdzono utratę mocy obowiązującej przepisu z dniem [...].

Regulację dotyczącą skutków prawnych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego zawierają przepisy art. 190 ust. 1 ust. 4 ustawy z dnia [...] r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.) stanowiąc, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Tak stało się i w tym przypadku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis & 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...]. traci moc obowiązującą z dniem [...] r.

Jak podniósł Starosta w polskim systemie prawnym nie przyjęto koncepcji nieważności normy prawnej uznanej za niezgodną z Konstytucją (lub ustawą), dlatego akty i orzeczenia podjęte wcześniej na podstawie takiej normy nie ulegają automatycznemu anulowaniu. Oznacza to w szczególności, że choć niezgodny z Konstytucją akt normatywny jednak przez pewien czas obowiązywał. Ze sformułowania art. 190 ust. 3 Konstytucji wynika, że orzeczenie stwierdzające niezgodność określonego przepisu z Konstytucją wywiera skutki prawne najwcześniej od dnia ogłoszenia w sposób określony w art. 190 ust. 2 Konstytucji, a więc na przyszłość.

Oznacza to, że zasadniczo nie ma on mocy wstecznej, czyli nie odnosi się do kwestii obowiązywania tego przepisu w okresie od dnia jego wejścia w życie do dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, lub do dnia wskazanego przez Trybunał Konstytucyjny jako data utraty mocy obowiązującej tego aktu.

Ponadto w uzasadnieniu uchwały z [...]. sygn. akt. IIICZP 125/07 Sąd Najwyższy podkreślił, iż zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, jedną z przesłanek, którą bierze pod uwagę Trybunał podejmując decyzję o odroczenie wejścia w życie swojego orzeczenia są następstwa finansowe jego orzeczenia dla budżetu Państwa. Trybunał Konstytucyjny musi brać pod uwagę nie tylko taką konstytucyjną chronioną wartość jak zgodność aktów normatywnych niższego rzędu z ustawą zwykłą lub Konstytucją, co znajduje niewątpliwie oparcie w jej art. 2, ale także nie mniej ważne wartości, takie jak ochrona finansów publicznych.

Jeżeli więc Trybunał biorąc pod uwagę wszystkie chronione wartości (art. 190 ust. 1 Konstytucji) decyduje się na utrzymanie w mocy przepisu sprzecznego z ustawą, umową międzynarodową lub Konstytucją, oznacza to, że tak długo jak on obowiązuje, żadnemu zachowaniu, do którego ten przepis się odnosi, nie możemy przypisać cech bezprawności.

Z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, iż przyczyną odroczenia w czasie utraty mocy obowiązującej rozporządzenia było uwzględnienie skutków finansowych dla powiatów. Odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu przez Trybunał wyraża stanowisko prospektywnym działaniu tego orzeczenia. Przeciwny pogląd podważyłby sens odroczenia.

Powyższe stwierdzenie potwierdził również Sąd Okręgowy we W. w wyroku z dnia [...]. sygn. akt II Ca25/09, w którym zmienił wyrok Sądu Rejonowego we W. zasądzający kwotę [...]zł - przez jego uchylenie i oddalenie powództwa jako niezasadnego i nie mającego oparcia w przepisach art. 405 w związku z art. 410 k.c.

Z tych też względów Starosta odmówił zwrotu opłaty w wysokości [...] złotych za wydanie karty pojazdu do samochodu marki [...] o nr rej. [...].

Pismem z dnia [...] r. skarżący wezwał Starostę do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie stwierdzenia uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty w kwocie [...]zł za wydanie karty pojazdu seria i nr [...].

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Starosta pismem z dnia [...] r. ponownie odmówił stwierdzenia uprawnienia do zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu seria i nr [...], podtrzymując w całości poprzednio zajęte w sprawie stanowisko.

W dniu [...] r. R. K. wniósł skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na akt Starosty odmowy stwierdzenia uprawnienia do zwrotu kwoty [...]zł, stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu seria i nr [...] dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Skarżący domagał się uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Starosty dokonania na rzecz skarżącego zwrotu kwoty [...]zł, stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu.

W skardze zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, 7, 8 oraz 77 § 1 i 4 kodeksu postępowania administracyjnego;

2. naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie w przedmiotowej sprawie przez organ przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia [...] r. - Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

3. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 90 akapit pierwszy Traktatu Wspólnot Europejskich (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), który sprzeciwia się opłacie związanej z wydaniem pierwszej karty pojazdu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego;

4. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, z której wynika, iż organ krajowy stosujący prawo jest obowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową, a w stanie faktycznym sprawy sprzeczny z art. 90 akapit pierwszy TWE jest przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu wynikał z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem [...] r. na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421). W § 1 tego rozporządzenia określono opłatę za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium [...] w wysokości [...] zł.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia [...] r., sygn. akt U 6/04, stwierdził niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji [...].

W ocenie skarżącego mimo, że Trybunał Konstytucyjny odroczył do dnia [...] r. utratę mocy obowiązującej przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, należy przyjąć, że przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku,. Zarazem organ samorządowy pobierając opłatę za wydanie karty pojazdu dopuścił się również naruszenia art. 90 akapit pierwszy Traktatu Wspólnot Europejskich. W konsekwencji odmowa zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo jako pozbawiona podstawy prawnej

W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem odmowa zwrotu skarżącemu części opłaty za wydanie karty pojazdu nastąpiła z naruszeniem prawa.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest akt Starosty polegający na odmowie zwrotu kwoty [...]zł, stanowiącej część opłaty w kwocie [...]zł, jaką skarżący uiścił za wydanie w dniu [...] roku karty pojazdu seria i nr [...] dla samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] zarejestrowanego po raz pierwszy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310).

Z uwagi na tak określony przedmiot zaskarżenia w pierwszej kolejności rozważenia wymaga charakter opłaty za kartę pojazdu oraz dopuszczalność zaskarżenia do sądu administracyjnego aktów wydanych w związku z odmową zwrotu nadpłaty z tego tytułu, jak również forma, w jakiej powinien się wypowiedzieć organ administracji publicznej.

W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. (I OPS 3/07, publ. ONSAiWSA 2008/2/21) wyrażony został pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia [...] r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wątpliwości co do aktualności tezy wyrażonej we wskazanej uchwale powstały po wejściu w życie ustawy z dnia [...] r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885, z późn. zm.). Źródłem wątpliwości w kontekście spornej opłaty stała się treść przepisów art. 60 pkt 7 i art. 67 ustawy o finansach publicznych. Pierwszy z tych przepisów w katalogu środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym wymienia dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Do tej kategorii należy zaliczyć także opłaty za wydanie karty pojazdu pobierane przez starostów na pokrycie kosztów druku i dystrybucji zamówionych i wydawanych właścicielom pojazdów kart. Z kolei zgodnie z art. 67 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 ustawy, nieuregulowanych w ustawie o finansach publicznych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej "Zobowiązania podatkowe", regulującego między innymi zagadnienia nadpłaty (rozdział 9). Odesłanie do przepisów k.p.a. oraz odpowiednio stosowanych przepisów dotyczących nadpłaty podatku oznacza, że w przypadku złożenia wniosku o zwrot nadpłaconej opłaty, stanowiącej niepodatkową należność budżetową o charakterze publiczno-prawnym w rozumieniu art. 60 ustawy o finansach publicznych, właściwy organ powinien załatwić sprawę przez wydanie decyzji administracyjnej.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nowe regulacje znajdują jednak zastosowanie tylko w odniesieniu do opłat pobranych od dnia [...] r., a więc po wejściu w życie ustawy o finansach publicznych.

Należy zauważyć, że opłaty za wydanie karty pojazdu w wadliwej wysokości były pobierane w okresie znacznie poprzedzającym wejście w życie tej ustawy. W niniejszej sprawie opłatę pobrano w 2006 r. W związku z powyższym rozstrzygnięcia wymaga zagadnienie intertemporalne – jakie przepisy są właściwe do spraw, w których nienależna opłata za wydanie karty pojazdu została pobrana przed [...] r., a wniosek o zwrot tej nadpłaconej kwoty został złożony już po tym dniu.

W ocenie Sądu, sprawy zwrotu kwoty nadpłaconej przed dniem [...] r. z tytułu opłaty za kartę pojazdu powinny być rozstrzygane przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych. Obowiązujące od dnia [...] r. przepisy ustawy z dnia [...] r. o finansach publicznych, wymuszające przez odesłanie do przepisów k.p.a. oraz Ordynacji podatkowej decyzyjną formę rozstrzygania w zakresie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jako niepodatkowej należności budżetowej, nie mogą mieć zastosowania do czynności dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie przepisów tej ustawy.

Podkreślić należy, że pobranie opłaty, której częściowego zwrotu domaga się skarżący, nastąpiło bez wydania decyzji administracyjnej dotyczącej ustalenia jej wysokości. Obowiązek wniesienia opłaty za wydanie karty pojazdu nie stanowi też odrębnej sprawy i nie może być egzekwowany poza sprawą o zarejestrowanie pojazdu (uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r., I OPS 3/07, ONSAiWSA 2008/2/21), a rejestracja dokonywana jest w drodze decyzji administracyjnej. Jest to konsekwentne następstwo tego, że obowiązek uiszczenia opłaty i jej wysokość wynikały i wynikają wprost z przepisów prawa, to jest z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia [...] r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.), stanowiącego, że kartę pojazdu dla samochodu innego niż pochodzący od producenta lub importera nowych pojazdów wprowadzonych do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wydaje za opłatą starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP. Z kolei wysokość opłaty precyzyjnie określało rozporządzenie wydane na podstawie upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 77 ust. 4 pkt 2 tej ustawy. W związku z tym do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy nie może odnosić się przepis art. 115 ust. 1 ustawy z dnia [...] r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 ze zm.) zawierający normę intertemporalną, według której do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta z całą pewnością nie odnosi się do stanów faktycznych takich, jak w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie spraw będących w toku w dniu wejścia ustawy w życie, a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał przed dniem wejścia w życie ustawy decyzyjnego trybu załatwienia.

Brak jednoznacznej wypowiedzi ustawodawcy w kwestii intertemporalnej każe poszukiwać jej rozstrzygnięcia drogą wykładni i kierowania się ogólnie przyjętymi zasadami prawa międzyczasowego. Przyjęcie jednego z możliwych rozwiązań (dalsze stosowanie przepisów dotychczasowych lub oparcie się na zasadzie bezpośredniego działania nowych przepisów) nie może następować w sposób automatyczny, lecz musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia [...] r., I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006/3/71). W tym zakresie należy się kierować poszanowaniem wynikającej z art. 2 Konstytucji podstawowej zasady prawa międzyczasowego niedziałania prawa wstecz, sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Gdyby do zwrotu należności pobranej pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i nast. ustawy o finansach publicznych, przewidującemu tryb rozstrzygania spraw w drodze decyzji administracyjnej. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 tej ustawy odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III Ordynacji podatkowej i - co istotne – powodowałoby to konieczność zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia. Prowadziłoby to do pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego.

Należy zatem przyjąć, że przepisy ustawy o finansach publicznych nie mogą mieć zastosowania do czynności związanych ze zwrotem opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu, jeśli czynność pobrania tej opłaty miała miejsce przed wejściem w życie wskazanej ustawy. Takie stanowisko prezentowane jest w licznych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki: z dnia [...] r., I OSK 2105/12, z dnia [...] r.,I OSK 2091/12, z dnia [...] r. I OSK 818/12, z dnia [...] r., I OSK 1282/12).

W niniejszej sprawie sporna opłata została pobrana w 2006 r., co w konsekwencji przedstawionego stanowiska skutkuje zastosowaniem dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych.

Kolejną konsekwencją zaprezentowanego stanowiska jest stwierdzenie, że w sprawach o zwrot opłaty za kartę pojazdu uiszczonych przed dniem [...] r. nie stosuje się przedawnienia, w tym również na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Upływ czasu mógłby być brany pod uwagę przez sąd administracyjny, a wcześniej przez organ administracji publicznej, tylko w przypadku istnienia administracyjnoprawnych regulacji wprowadzających materialne terminy realizacji roszczeń (terminy przedawnienia), jak np. w przypadku zwrotu nadpłaty podatku. W przypadku spornego roszczenia o zwrot nadpłaconej kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu takich regulacji brak, a stosowanie zasad prawa podatkowego jest tu niemożliwe, skoro z przedstawionych na wstępie przyczyn przepisy Ordynacji podatkowej mogą znaleźć zastosowanie tylko do opłat pobranych od dnia wejścia w życie ustawy z dnia [...] r. o finansach publicznych.

W ramach merytorycznej oceny zasadności żądania skarżącego zwrotu nadpłaconej części opłaty za kartę pojazdu, wskazać należy, że materialnoprawną podstawę pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu stanowił przepis art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Natomiast wysokość opłaty w dacie jej pobrania określał § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do powołanego przepisu rozporządzenia za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości [...] zł.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia [...] r. w sprawie U 6/04 orzekł o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym i art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Równocześnie Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia [...] r.

Niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia [...] r. z ustawą i Konstytucją wynikała z faktu, że zawyżenie (o wartość ponad kwotę [...]zł) wysokości opłaty za kartę pojazdu wykraczało poza zakres delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5. Według tych przepisów minister właściwy do spraw transportu został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu (art. 77 ust. 4 pkt 2), z uwzględnieniem znaczenia tych dokumentów dla rejestracji pojazdów oraz wysokości kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (art. 77 ust. 5). Wbrew dyspozycjom ustawodawcy, Minister Infrastruktury ustalił opłatę uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Tym samym, w ocenie Trybunału, należało uznać kwestionowany przepis rozporządzenia za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający akt wykonawczy uprawnień ustawodawcy.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził też niezgodność spornej regulacji z art. 217 Konstytucji, ponieważ ustanowiona w niej opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym, a ta materia zastrzeżona jest do regulacji ustawowej. W. opłaty nie odzwierciedla faktycznych kosztów "usługi publicznej" w postaci wydania karty pojazdu, stanowi więc w istocie formę daniny publicznej, wykraczającej poza zakres upoważniania ustawowego i niezgodnej z zasadą ustawowej formy nakładania podatków i danin publicznych (art. 217 Konstytucji).

Potwierdza to treść aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 59, poz. 421), w którym opłatę ustalono na kwotę [...]zł, jak również przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] r., w którym opłatę w takiej samej kwocie [...]zł przewidziano za wydanie wtórnika karty pojazdu.

Jednocześnie trzeba wskazać, że mimo, iż utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu została odroczona do dnia [...] r., był on niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od początku jego obowiązywania. Wymaga zaś podkreślenia, że analiza przepisu art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prowadzi do wniosku, iż sędziowie zachowują uprawnienia do samodzielnej oceny i ustalenia zgodności podustawowych aktów normatywnych z ustawami przy rozpoznawaniu spraw, a w razie stwierdzenia ich niezgodności z ustawami, odmowy ich zastosowania w konkretnej sprawie. Odmowa zastosowania niezgodnego z ustawą podustawowego przepisu normatywnego wynika z nałożonego na sędziego obowiązku stosowania wyłącznie ustaw. Przytoczone stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądowym (por. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r., OPS 3/00, ONSA 2000/4/136, z dnia [...] r., OPK 20/00, ONSA 2001/3/104; wyroki Sądu Najwyższego z dnia [...] r., III KK 475/07, LEX nr 388535 oraz z dnia [...] r., III KK 206/07, LEX nr 307755; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] roku, III SA/Wa 256/06, LEX nr 256457 oraz z dnia [...] roku III SA/Wa 3017/05, LEX nr 188452).

Zarazem należy zauważyć, że nabycie i przywóz przedmiotowego pojazdu nastąpił z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej już po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej co jest istotne i z tego względu, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu został uznany za niezgodny z prawem unijnym. Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z przepisami unijnymi stała się przedmiotem wydanego w trybie prejudycjalnym postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia [...] r. w sprawie C 134/07, w którym stwierdzono, że art. 90 akapit 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską sprzeciwia się opłacie takiej, jaką ustalono w § 1 powyższego rozporządzenia, a która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w [...] używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam zarejestrowany.

W relacji prawa unijnego i prawa krajowego obowiązuje zasada nadrzędności (pierwszeństwa) prawa unijnego nad prawem krajowym. Oznacza to, że sąd krajowy ma kompetencję niestosowania sprzecznych z prawem unijnym przepisów prawa krajowego, niezależnie przy tym od wyroku krajowego sądu konstytucyjnego, który odracza utratę mocy obowiązującej tych przepisów, uznanych za niekonstytucyjne (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia [...] roku, III CZP 37/10, LEX nr 578583).

Z przytoczonych wyżej względów w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że czynność organu administracji polegająca na odmowie zwrotu zawyżonej części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo jako wydana bez podstawy prawnej (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...], I OSK 52/07, LEX nr 516648, z dnia [...] roku, I OSK 842/09, LEX nr 591320, z dnia [...] roku, I OSK 590/09, LEX nr 591293 oraz z dnia [...] roku, I OSK 591/09, LEX nr 591294).

Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że naruszenie prawa przez organ administracji publicznej polegało w niniejszej sprawie na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, pobranej w oparciu o przepis rozporządzenia, który jest niezgodny z przepisami art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji, z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, a także przepisami unijnymi. Stwierdzenie naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy sprawia, że skargę należało uwzględnić. Skutkiem tego jest uchylenie zaskarżonego aktu na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.

Sąd w wyroku może uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. Jak wywiedziono wyżej, sprawa odmowy zwrotu opłaty jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego ma swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, tj. art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia z [...] r.

Skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ma prawo żądać aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 1 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie Sąd uznając obowiązek organu do zwrotu skarżącemu części opłaty za kartę pojazdu i ustalając wysokość części podlegającej zwrotowi w kwocie [...]zł, kierował się treścią wyroku Trybunał Konstytucyjnego z dnia [...] r. Uiszczona przez skarżącego kwota [...]zł za wydanie karty pojazdu była zawyżona, gdyż opłata winna uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Powyższe uzasadnia obowiązek organu, który pobrał opłatę, do zwrotu skarżącemu różnicy pomiędzy opłatą pobraną, a należną, z uwzględnieniem wytycznych zawartych w powołanym przepisie. Jak wskazano wyżej, pomocnym w zakresie ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi jest § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] r. (Dz.U. Nr 59, poz. 421), zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi [...] zł. Zatem różnica pomiędzy kwotą [...]zł (opłatą uiszczoną przez skarżącego za kartę pojazdu), a kwotą [...]zł (opłatą pobieraną na podstawie rozporządzenia z 2006 r.) wynosi [...] zł. Dodatkowym argumentem przemawiającym za taką interpretacją jest określenie w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2003 r. wysokości opłaty przewidzianej za wydanie wtórnika karty pojazdu także na kwotę [...]zł (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia [...] r., l OSK 773/09 oraz z dnia [...] r., l OSK 842/09).

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 146 § 1 i 2 ustawy z dnia [...] r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w pkt I i II sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z przepisem § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.), z którego wynika, że w innej sprawie, niż wymienione w § 18 ust. 1 pkt 1 lit a i b, stawka minimalnego wynagrodzenia adwokata w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi [...] zł (por. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r., I OZ 152/14). Do niezbędnych kosztów postępowania skarżącego reprezentowanego przez adwokata zaliczyć należało także poniesione przez stronę koszty sądowe w postaci uiszczonego wpisu w wysokości [...] zł oraz opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie [...]zł.