Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt IV SA 2966/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2004-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Asesor WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2004 r., sprawy ze skargi E. i T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia: I) uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, II) zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III) orzeka, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

2 IV SA 2966/03

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 29 maja 2003r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nałożył na E. i T. L. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 32410 zł z powodu uchylania się od obowiązku wykonania rozbiórki budynku parterowego znajdującego się na działce nr 91/2 w obrębie D. gmina D. W uzasadnieniu podano, iż zobowiązani nie wykonali nakazu rozbiórki budynku wybudowanego samowolnie w związku z czym wszczęto przeciwko nim postępowanie egzekucyjne. Wskazano, iż powierzchnia zabudowy tego budynku wynosi 69,55 m2, zaś wysokość grzywny stanowi iloczyn jego powierzchni oraz 1/5 ceny l m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ustalonej i ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych, która zgodnie z komunikatem z dnia 17 lutego 2003r. wynosi 2330 zł.

Na postanowienie to zażalenie złożyli E. i T. L., wnosząc o jego zmianę lub uchylenie ze względu na drastyczną uciążliwość nałożonego środka egzekucyjnego. Podali, iż w 1991 r. adaptowali na altankę barakowóz, do którego został przyłączony prowizoryczny obiekt drewniany. Obiekty te nie są związane trwale z gruntem i przeznaczone są do użytkowania jedynie w okresie letnim. Podnieśli, iż ich sytuacja materialna uniemożliwia im zapłatę nałożonej grzywny. Powołali się także na fakt, iż od dnia 11 lipca wchodzą w życie przepisy zmieniające Prawo budowlane.

Postanowieniem z dnia 17 lipca 2003 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Podano, iż organ nadzoru budowlanego ma obowiązek egzekwowania wykonania decyzji ostatecznych. Grzywna w celu przymuszenia nakładana jest, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, przy czym jej wysokość w przypadku obowiązku wynikającego z Prawa budowlanego określona jest w art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podniesiono, iż grzywna w celu przymuszenia jest najłagodniejszym środkiem egzekucyjnym, a w razie wykonania obowiązku nałożona a nieuiszczona lub nieściągnięta grzywna podlega umorzeniu. Wskazano, iż podstawą egzekucji w administracji jest tytuł wykonawczy, a w niniejszej sprawie tytuł taki istnieje i obejmuje nakaz rozbiórki zgodnie z treścią decyzji. Wyjaśniono także, iż nowe przepisy Prawa budowlanego mogą mieć zastosowanie do spraw niezakończonych decyzją ostateczną.

l

Na powyższe postanowienie skargę wnieśli E. i T. L. Ponownie powołali argumenty zawarte w zażaleniu odnośnie uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Wyjaśnili, iż altanka służy im do przechowywania narzędzi. Podali także, iż planują wystąpić o zezwolenia na budowę trwałego budynku, a dotychczasowy obiekt będzie wykorzystywany jako miejsce noclegu i składowania narzędzi na czas budowy.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Stąd też pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenie w niniejszej sprawie zapadło w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie.

Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 póz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż przytoczone w jej treści.

Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110 póz. 968 ze zm.) grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Przy czym w myśl

art. 121 § 5 tej ustawy wysokość grzywny w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części,

objętej nakazem przymusowej rozbiórki i 1/5 ceny l m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych.

Zaskarżone postanowienia zostały wydane w celu egzekucji obowiązku określonego ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 19 lutego 2001 r. nakładającego obowiązek rozbiórki budynku parterowego. Zatem wysokość grzywny w celu przymuszenia należało ustalić zgodnie z powołanym wyżej art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi iż podstawą ustalenia jej wysokości jest cena l m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszona przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Wprawdzie przepis nie określa, z jakiej daty winna być to cena, należałoby jednak przyjąć iż chodzi tu o cenę obowiązującą (tj. obwieszczoną) w momencie wydawania postanowienia. W niniejszej sprawie organy przyjęły, iż kwota ta stanowi 2330 zł. Jednakże zarówno na dzień wydawania postanowienia przez organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy został już ogłoszony Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 19 maja 2003r. w sprawie ceny l m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2003r. (Dz.Urz. GUS Nr 2 póz. 15), w którym cena ta została ustalona na 2071 zł. Zatem wysokość grzywny została wymierzona z naruszeniem powołanego art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ponadto podnieść należy, iż skarżący kwestionują nie tylko wysokość nałożonej grzywny, ale także uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego, co może stanowić podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Zgodnie zaś z art. 122 § 3 powołanej ustawy zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Przy czym zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2001 r. (sygn. akt II SA/Gd 1512/99, niepublik.) w postępowaniu egzekucyjnym w administracji istotną kwestią jest rozgraniczenie pomiędzy zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego a zażaleniem na postanowienie o zastosowaniu określonego środka egzekucyjnego. Rozgraniczenie między tymi środkami prawnymi jest istotne, gdyż błędne uznanie zarzutów za zażalenie powoduje, iż o zarzutach orzeka niewłaściwy organ, który nadto działa jako organ odwoławczy mimo braku środka zaskarżenia. Nie ma przy tym

znaczenia, jaką nazwę zobowiązany nadał swojemu podaniu, lecz jaka jest jego treść. Zatem organ winien najpierw wyjaśnić, czy wniesione podanie ma charakter zarzutów czy też zażalenia, czy też może obydwu tych środków, a następnie rozpoznać je z zachowaniem przepisów o właściwości. W przypadku bowiem zgłoszenia zarzutów rozstrzygnięcie podejmuje najpierw organ egzekucyjny, który wydaje w tym przedmiocie postanowienie, na które służy zażalenie - art. 34 § 4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Należy jednak wyjaśnić, iż wysokość grzywny w przypadku nakazu rozbiórki jest ściśle określona przepisami prawa, a w związku z tym organ nie ma możliwości wymierzenia jej w innej wysokości, niż to wynika z dyspozycji powołanego art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jedynie w przypadku wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Nie mogą też odnieść skutku zarzuty skarżących odnoszące się do decyzji o nakazie rozbiórki. Dopóki bowiem funkcjonuje w obrocie prawnym decyzja ostateczna w tej, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Wobec powyższego zarówno zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty stosownie do art. 200 tej ustawy. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.