Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1257/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 9 ust. 1, § 9 ust. 5
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 4, art. 73 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Dnia 7 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] października 2015r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...]


UZASADNIENIE

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w P. decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej: "strona", "producent rolny") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: "płatności ONW"), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. zawiadomił producenta rolnego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności ONW.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. ustalił producentowi rolnemu kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w łącznej wysokości [...] zł, podając, że kwota ta wynika z niedotrzymania zobowiązań wieloletnich ONW i dotyczy środków otrzymanych na mocy decyzji tego organu z dnia [...] października 2009 r., a także, że wynika ona z różnicy pomiędzy decyzjami, na podstawie których wypłacone zostały środki, a nową decyzją, wydaną po stwierdzeniu nieważności decyzji w kampanii na rok 2009.

Organ I instancji podał, że płatność ONW w pierwszym roku zobowiązania została udzielona stronie do działek rolnych o łącznej powierzchni 6,34 ha, a dzień [...] maja 2006 r., to jest dzień przekazania wynikających stąd środków finansowych, uznać należy za początek 5-letniego zobowiązania ONW.

Odnosząc się w dalszej części uzasadnienia do roku 2009 organ ten wskazał, że na wniosek strony – który poddany został kontroli administracyjnej - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją z dnia [...] października 2009 r. przyznał pomoc finansową ONW na kwotę [...] zł, która została przekazana na stosowny rachunek bankowy dnia [...] listopada 2009 r. Po ponownej weryfikacji stwierdzono jednakże, że w trakcie kontroli administracyjnej nie uwzględniono ustalonej powierzchni referencyjnej PEG. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. stwierdził wobec powyższego nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] października 2009 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Prezesa ARiMR. Kompania za 2009 rok zakończyła się wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. przyznającej stronie pomoc finansową z tytułu ONW na kwotę [...] zł, a więc kwotę niższą niż przekazana na rachunek bankowy dnia [...] listopada 2009 r.

Natomiast odnosząc się do roku 2010 organ ARiMR podał, że postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności za ten rok zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] września 2012 r. o odmowie przyznania płatności.

W ocenie organu ARiMR w rozpatrywanej sprawie doszło do przeniesienia faktycznego posiadania działek rolnych, do których producent rolny podjął dnia [...] maja 2006 r. zobowiązanie ONW. Jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW to zwraca część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha.

Organ I instancji podniósł przy tym, że w przypadku strony nie stwierdzono wystąpienia jakichkolwiek przesłanek do uznania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności trwających do końca okresu objętego zobowiązaniem ONW. Płatności ONW wypłacone stronie dnia [...] listopada 2009 r. nie wynikały także z pomyłki ARiMR, lecz z powodu niedotrzymania 5-letniego zobowiązania ONW. Chociaż z pomyłki ARiMR wynikła druga z ustalonych jako nienależne kwot, a spowodowana nieprawidłowym ustaleniem powierzchni kwalifikowanej do płatności, to zdaniem organu ARiMR błąd ten mógł zostać wykryty przez stronę, jako że doprowadził on do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Strona miała nadto wiedzę, że działka rolna D o powierzchni deklarowanej 0,12 ha ma w istocie powierzchnię PEG 0,07 ha, co wynika z karty informacyjnej otrzymanej wraz z wnioskiem spersonalizowanym w kampanii na rok 2009. Strona przed złożeniem wniosku winna również zweryfikować w terenie powierzchnię kwalifikującą się do płatności i nawet, gdy nie otrzyma informacji o wielkości maksymalnego obszaru kwalifikowanego określonej działki, powinna zadeklarować ów powierzchnię kwalifikującą się.

Wreszcie w ocenie organu I instancji nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu płatności uznanej za nienależną. Strona została powiadomiona przez właściwy organ o nieuzasadnionych charakterze płatności wynikającym z różnicy pomiędzy decyzjami za 2009 rok przed upływem czterech lat od daty płatności (decyzja z dnia [...] lutego 2012 r. Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. stwierdzająca nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] października 2009 r.). Odnośnie nienależnie pobranych środków z powodu niedochowania zobowiązań ONW z uwagi na przekroczenie okresu czterech lat (pierwszym powiadomieniem było zawiadomienie z dnia [...] maja 2015 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego), organ ARiMR zważył czy działanie strony nosiło cechy dobrej wiary, uznając finalnie, że strona w ów dobrej wierze nie działała, przez co znajdował zastosowanie dziesięcioletni okres przedawnienia, który w sprawie nie upłynął. Organ ten podniósł przy tym, że strona zdawała sobie sprawę z ciążących na niej zobowiązaniach. Już od 2009 roku Z. K. wzywał stronę do opuszczenia gruntów, które nabył w drodze spadkobrania po ojcu T. K. prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lutego 2009 r. Wezwania te, wystosowane dnia [...] marca 2009 r. oraz dnia [...] września 2009 r., świadczą o tym, że strona zdawała sobie sprawę z obecnego stanu prawnego działek i mimo to dokonywała tam prac polowych. Z. K. w wezwaniu z dnia [...] marca 2009 r. informował także stronę, że istnieje możliwość zawarcia umowy dzierżawy nieruchomości. Nadto strona miała możliwość skutecznego przekazania zobowiązań, jednak tego nie uczyniła.

W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej strona odniosła się do sprawy o przyznanie płatności na rok 2010, podkreślając bezprawne naruszenie posiadania przez Z. K., poprzez zaoranie w miesiącu maju zasianego przez odwołującą żyta, co w jej ocenie świadczy o naruszeniu zasad współżycia społecznego i winno spotkać się z surową karą ze strony organów władzy. Zdaniem odwołującej sprawa ta wpisuje się w wyjątkowe okoliczności. Ponadto odwołująca nie musiała skorzystać z możliwości przekazania zobowiązań ONW osobie, która sama zastosowała sobie prawo wejścia na grunty. Odwołująca wskazała także na duży wkład jaki wniosła w prowadzenie gospodarstwa rolnego, co nie może świadczyć o jej złej wierze.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P., utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, podniósł, że kwota nienależnie pobranych płatności ONW została ustalona zasadnie. Organ odwoławczy powtórzył, że w sprawie doszło do faktycznego przeniesienia posiadania działek rolnych, do których odwołująca podjęła w dniu [...] maja 2006 r. zobowiązanie ONW. Strona wielokrotnie oświadczała, że działalność rolniczą na działkach zgłoszonych do płatności ONW prowadziła do: "wiosny 2010 r.", "na dzień [...] maja", "do [...] maja 2010 r.". Jednocześnie nie zostało złożone oświadczenie przejmującego posiadanie działek rolnych o przejęciu zobowiązania ONW. Zatem w ocenie organu odwoławczego nie można uznać, że zobowiązanie ONW było kontynuowane i nie powstaje obowiązek zwrotu pomocy. Odwołująca pierwszą płatność ONW otrzymała za rok 2005 w dniu [...] maja 2006 r. na powierzchnię 6,34 ha, wobec czego ciążył na niej obowiązek prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarach ONW o łącznej powierzchni 6,34 ha nie krócej niż do dnia [...] maja 2011 r. Odwołująca powiadomiła o wejściu na grunty innego podmiotu i z tego względu w 2010 roku odstąpiono od nałożenia sankcji wynikających z przedeklarowania powierzchni. W aktach sprawy brak jednak dokumentów świadczących o dotrzymaniu zobowiązania lub ewentualnym wystąpieniu siły wyższej bądź nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających jego kontynuowanie. Organ odwoławczy podkreślił w dalszej kolejności, że strona miała świadomość nie tylko korzystnych dla siebie skutków przedsięwziętych działań ale także zgodziła się na obarczanie określonymi konsekwencjami w razie naruszenia prawa. Skoro strona wystąpiła o przyznanie płatności ONW na rok 2009 deklarując grunty, które nie były w jej posiadaniu i oświadczyła, że znane są jej zasady ich przyznawania, to uznać trzeba, że znane jej były owe zasady w ich całokształcie. Dodatkowo stwierdzono wypłatę środków w kwocie wyższej (to jest [...] zł) niż ostatecznie przyznano na rok 2009 (to jest [...] zł).

Odnosząc się do okresu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności uznanej za nienależną Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wskazał, że podstawowym okresem przedawnienia jest okres dziesięcioletni, istnieje jednak możliwość skrócenia tego okresu do czterech lat pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze. Datami granicznymi, które należy brać przy tym pod uwagę, jest z jednej strony data płatności, a z drugiej strony dzień pierwszego powiadomienia beneficjenta płatności o jej nieuzasadnionym charakterze. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że płatności ONW na rok 2009 zostały zrealizowane na rachunek bankowy beneficjenta dnia [...] listopada 2009 r. Z kolei za datę pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionych charakterze tych płatności należy uznać dzień doręczenia decyzji Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia [...] lutego 2012 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] października 2009 r., to jest [...] lutego 2012 r. Jako że pomiędzy tak wyznaczonymi datami nie minął nawet krótszy, czteroletni okres przedawnienia, zdaniem organu odwoławczego nie może być mowy o przedawnieniu obowiązku zwrotu.

Organ odwoławczy podniósł także, że płatności ONW na rok 2009 nie wynikały z pomyłki ARiMR. Płatności te przekazane zostały na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] października 2009 r., wydanej w oparciu o posiadane wówczas przez ten organ dokumenty. Jednakże na skutek pojawienia się nowych okoliczności i wyjścia na jaw nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, została ona unieważniona decyzją Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia [...] lutego 2012 r. Ostatecznie ustalone zostało, że odwołującej płatności ONW na rok 2009 przysługuje w kwocie niższej niż kwota pierwotnie przyznana.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu producent rolny zarzucił organowi ARiMR przewlekłe działanie. Skarżąca wskazała ponadto, że organ ten zignorował wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Po 46/12, gdzie uchylono decyzję ARiMR, wydając tą samą decyzję, a zmieniając jedynie datę. Zdaniem skarżącej postępowanie spadkobiercy, jako niezgodne z zasadami współżycia społecznego, stanowiąc samowolne stosowanie prawa, winno być traktowane jako nadzwyczajna okoliczność. Skarżąca zaznaczyła także, że nadal jest posiadaczem gospodarstwa rolnego.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P., w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] października 2015 r., jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja z dnia [...] sierpnia 2015 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenia może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") uzasadnia ich uchylenie.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że skarżona decyzja rozstrzyga w przedmiocie ustalenia wobec strony skarżącej kwoty nienależnie pobranej płatności na rok 2009 z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Płatność ta została udzielona skarżącej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Z całą stanowczością trzeba przy tym zauważyć, że skarżona decyzja nie obejmuje płatności ONW na rok 2010, nie rozstrzyga zwłaszcza w przedmiocie jej przyznania, zatem jakiekolwiek żądania oraz twierdzenia skarżącej odnoszące się bezpośrednio do przyznania płatności ONW na rok 2010 nie mogą w ramach niniejszego postępowania odnieść zamierzonego skutku. W szczególności nie jest trafione odwoływanie się przez stronę skarżącą do wyroku tut. Sądu z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Po 46/12, który zapadł właśnie na kanwie sprawy w przedmiocie przyznania płatności ONW na 2010 rok.

W tym miejscu wskazać także trzeba, że uznanie przez organ ARiMR łącznej kwoty nienależnie pobranej płatności ONW na 2009 rok nastąpiło w ramach kontrolowanej sprawy z dwóch powodów. Po pierwsze, organ ARiMR stwierdził, że nienależnie została pobrana płatność na rok 2009 w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy płatnością pierwotnie przyznaną na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] października 2009 r., a płatnością przyznaną skarżącej ostatecznie, po stwierdzeniu nieważności tejże decyzji, decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] lutego 2013 r. (kwota nienależnie pobranej płatności [...] zł). Po drugie, organ ARiMR uznał, że skarżąca pobrała nienależnie płatność na rok 2009 w kwocie wynikającej z niedotrzymania przez nią 5-letniego zobowiązania ONW (kwota nienależnie pobranej płatności [...] zł).

O ile nienależny charakter pierwszej z powyżej wyszczególnionych kwot płatności ONW na rok 2009 nie budzi istotnych wątpliwości (co nie oznacza, że organ ARiMR prawidłowo rozważył wszelkie okoliczności związane z koniecznością jej zwrotu, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia), o tyle konieczne pozostaje bardziej szczegółowe odniesienie się do nienależnego charakteru drugiej z tych kwot.

Podnieść w konsekwencji należy, że płatność ONW przysługuje rolnikowi, który podjął zobowiązanie prowadzenia działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego (por. § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm., dalej: "rozporządzenie ONW" – w zw. z art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia, Dz. Urz. UE Seria L z 1999 r. Nr 160, poz. 80 ze zm.). Podjęcie wynikającego z tej regulacji 5-letniego zobowiązania ONW powoduje, że w razie uchybienia temu zobowiązaniu, w którymś z kolejnych lat jego trwania, poprzez zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, po stronie producenta rolnego, który takiego zaniechania się dopuścił, aktualizuje się - co do zasady - obowiązek zwrotu części bądź całości dotychczas otrzymanych płatności ONW. Kwestia ta na gruncie rozporządzenia ONW została uregulowana w jego § 9 ust. 1, który stanowi że - jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt. 1 tego rozporządzenia, to zwraca:

1) całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, gdy zaniechał prowadzenia tej działalności:

a) na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW,

b) na części działki rolnej lub działek rolnych położonych na obszarach ONW, a ich łączna powierzchnia, na której nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż 1 ha;

2) część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha.

W realiach kontrolowanej sprawy strona skarżąca otrzymała pierwszą płatność ONW na rok 2005 dnia [...] maja 2006 r. do działek rolnych o powierzchni 6,34 ha, co spowodowało rozpoczęcie powyżej odmówionego zobowiązania 5-letniego (por. § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, Dz. U. z 2004 r. Nr 73, poz. 657 ze zm.). Tym samym na skarżącej spoczął obowiązek prowadzenia działalności rolniczej na wskazanych działkach rolnych, o powierzchni nie mniejszej niż 6,34 ha, nie krócej niż do dnia [...] maja 2011 r. Nie budzi także wątpliwości, na gruncie poczynionych przez organ ARiMR ustaleń faktycznych, że skarżąca przed końcem tak zakreślonego okresu zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na wspomnianych działkach rolnych. Znajduje to jednoznaczne potwierdzenie w oświadczeniach samej skarżącej, która wprost wskazała, że działalność rolniczą prowadziła do 2010 roku (zob. pismo skarżącej z dnia [...] kwietnia 2014 r., w którym nota bene skarżąca przyznała, że nie mogła dotrzymać podjętych zobowiązań), czy też, że grunty rolne uprawiała do dnia [...] maja 2010 r. (oświadczenie skarżącej z dnia [...] kwietnia 2014 r.) - przy jednoczesnym braku dowodów na okoliczność przeciwną. Natomiast okoliczność, zgodnie z którą strona skarżąca w roku 2010 zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych o łącznej powierzchni 6,34 ha, do których podjęła 5-letnie zobowiązanie ONW, aktualizuje - co do zasady - konieczność zastosowania mechanizmu zwrotu przyznanej do powierzchni tych działek płatności ONW na rok 2009, jako płatności pobranej nienależnie (zob. przywołany już powyżej § 9 ust. 1 rozporządzenia ONW).

Jednakże, choć w realiach kontrolowanej sprawy, konieczność zwrotu płatności ONW przyznanej skarżącej na rok 2009, w zakresie w jakim skarżąca zaniechała prowadzenia działalności rolniczej, nie budzi wątpliwości – co do zasady – to za nieprawidłowe, w świetle poczynionych przez organ ARiMR ustaleń faktycznych, uznać trzeba dalsze założenia tego organu, w tym zwłaszcza co do określenia - z prawnego punktu widzenia - przyczyny, która doprowadziła do zaniechania tejże działalności. Nie jest bowiem zrozumiałe dlaczego w okolicznościach faktycznych sprawy (z których wynika: – że postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lutego 2009 r. stwierdzono nabycie spadku przez Z. K. po dotychczasowym właścicielu spornych działek rolnych T. K., - że Z. K. w pismach z dnia [...] marca 2009 r. oraz [...] września 2009 r. wzywał skarżącą do wydania tych działek rolnych oraz zaprzestania prowadzenia na nich prac polowych, a także wreszcie – że w 2010 roku Z. K. wszedł na przedmiotowe grunty, rozpoczynając ich użytkowanie rolnicze) organ ARiMR przyjął, że pomiędzy stroną skarżącą a Z. K. doszło do przeniesienia posiadania tych działek rolnych, co więcej, organ ARiMR powołał się przy tym na § 9 ust. 2 rozporządzenia ONW. Z ostatniego wynika natomiast, że w ocenie organu ARiMR w kontrolowanej sprawie zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej przez stronę skarżącą nastąpiło na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu (Z. K.) i to w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, choć organ ten nie poczynił jakichkolwiek ustaleń z których wynikałoby, że pomiędzy skarżącą a Z. K. została kiedykolwiek zawarta jakakolwiek umowa prowadząca do przeniesienia posiadania spornych działek rolnych. Organ ARiMR całkowicie pomija przy tym wyjaśnienia samej skarżącej, w których konsekwentnie sprzeciwia się ona przejęciu posiadania przez Z. K., podkreślając nielegalny charakter dokonanych przez tego ostatniego czynności. Nie jest także zrozumiałe dlaczego organ ARiMR zarzuca skarżącej, iż ta dokonywała prac polowych na przedmiotowych działkach rolnych pomimo wezwań o ich wydanie kierowanych do niej przez Z. K., skoro po pierwsze, sam organ zakłada, że tytuł prawny do gruntów nie ma znaczenia dla oceny ich posiadania (faktycznego użytkowania) przez producenta rolnego, a po drugie, odmienne zachowanie skarżącej prowadziłoby w istocie do uznania zaprzestania realizacji 5-letniego zobowiązania ONW.

Tymczasem jednoznaczna kwalifikacja przyczyny, z powodu której doszło do zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarach ONW, ma kapitalne znaczenie dla ostatecznego przyjęcia w rozstrzygnięciu kontrolowanej sprawy obowiązku zwrotu przyznanej płatności ONW na rok 2009 w obecnie rozważanej części. Organ ARiMR winien bowiem ustalając tę przyczynę w sposób wyczerpujący wyjaśnić, czy zaistniałe w ramach tej sprawy zaniechanie działalności rolniczej nie nastąpiło na skutek siły wyższej bądź innych równoważnych okoliczności wyłączających obowiązek zwrotu płatności ONW. W skarżonej decyzji organ ARiMR ograniczył się w tym względzie wyłącznie do jednozdaniowego stwierdzenia, że okoliczności takie w sprawie nie wystąpiły, co wskazuje na całkowicie arbitralną ocenę tej kwestii. Konieczność poczynienia ostatnio wskazanych rozważań wynika natomiast, na poziomie prawodawstwa krajowego z § 9 ust. 5 rozporządzenia ONW (zob. również art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 173) oraz art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE Seria L z 2006 r. Nr 368, poz. 15 ze zm.)). Organ ARiMR zobligowany był zatem, po określeniu przyczyny z powodu której skarżąca zaniechała działalności rolniczej na spornych działkach rolnych, szczegółowo rozważyć, czy przyczyna ta nie wpisuje się w powyższe regulacje i czy w kontrolowanej sprawie nie powinno znaleźć zastosowania wynikające z tych regulacji zwolnienie z obowiązku zwrotu przez skarżącą płatności ONW na rok 2009.

Zaniechania w powyższym zakresie jakich dopuścił się organ ARiMR, a które świadczą o istotnym naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), są wystarczające do wyeliminowania zarówno decyzji podjętej w I jak i II instancji.

Niezależnie od powyższego, istotnego uchybienia wskazanych regulacji procesowych organ ARiMR dopuścił się także badając kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu dochodzonej płatności ONW. Zgodnie z mającym w tym względzie zastosowanie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE Seria L. z 2004 r. Nr 141, poz. 18 ze zm., dalej: "rozporządzenie 796/2004") obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. W ramach powyżej przywołanej regulacji unijnej w pierwszej kolejności konieczne jest jednoznaczne ustalenie dwóch dat granicznych, to jest z jednej strony, daty płatności danej pomocy, a z drugiej strony, daty pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności.

W realiach kontrolowanej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, że pomoc z tytułu ONW na rok 2009 została wypłacona stronie skarżącej dnia [...] listopada 2009 r., to jest dnia przekazania przyznanych w tym względzie środków finansowych na określonych przez skarżącą rachunek bankowy. Wątpliwości budzi natomiast określenie przez organ ARiMR drugiej z wymienionych dat granicznych, to jest daty pierwszego powiadomienia skarżącej o nieuzasadnionym charakterze tej płatności. Ustalając tę datę organ ARiMR całkowicie pominął bowiem to, że w ramach rozpoznawanej sprawy doszło do stwierdzenia nienależnego charakteru płatności ONW na rok 2009 z dwóch, całkowicie odmiennych powodów. W konsekwencji ów data może być różna w zależności od powodu, który determinuje konieczność zwrotu dochodzonej kwoty. Inaczej rzecz ujmując skarżąca mogła zostać w różnych datach po raz pierwszy poinformowana o nienależnym charakterze poszczególnych kwot, objętych w kontrolowanej sprawie rozstrzygnięciem organu ARiMR. Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do tego problemu. Co istotne, nie wyjaśnił przy tym dlaczego odstąpił od prezentowanego w tym względzie poglądu wyrażonego w pierwszej instancji, w którym wyraźnie wskazano na odmienne daty pierwszego powiadomienia o nienależnym charakterze płatności ONW na 2009 rok wobec poszczególnych, dochodzonym w tym zakresie kwot. Nata bene, także poczynione w tym względzie rozważania przez organ I instancji jawią się jako niewystarczające, bowiem poza samym rozróżnieniem dat pierwszego powiadomienia skarżącej o nienależnym charakterze poszczególnych kwot płatności ONW na rok 2009, organ ten nie wyjaśnił w żaden sposób, na tle powyższych uwag, dlaczego za właściwą dla kwoty wynikającej ze stwierdzenia nieważności pierwotnie wydanej decyzji w kampanii za 2009 rok i przyznania ostatecznie płatności w niższej wysokości – uznał datę doręczenia decyzji stwierdzającej jej nieważność, a dla kwoty wynikłej z niedochowania przez skarżącą 5-letniego zobowiązania ONW – uznał datę doręczenia zawiadomienia z dnia [...] maja 2015 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego.

Jako że powyższa kwestia będzie wymagała ponownego rozważenia ze strony organu ARiMR, a organ odwoławczy – mimo że zdaje się czynić pewne istotne ustalenia – nie objął przedmiotem swych rozważań i oceny dobrej wiary skarżącej, ocena twierdzeń organu I instancji poczynionych w tym ostatnim względzie - na obecnym etapie postępowania - jest niedopuszczalna.

W końcowym fragmencie uzasadnienia - odnośnie tej części dochodzonej płatność na rok 2009, która stanowi kwotę będącą różnicą pomiędzy płatnością pierwotnie przyznaną na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] października 2009 r., a płatnością przyznaną skarżącej ostatecznie, po stwierdzeniu nieważności tejże decyzji, decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] lutego 2013 r. - wskazać trzeba, że organ ARiMR nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący dalszych jeszcze okoliczności zwalniających stronę skarżącą od obowiązku zwrotu płatności w tym zakresie, a wynikających z art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004. Zgodnie z tym przepisem obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Koniecznym zatem pozostaje zwrócenie uwagi na to, że organ odwoławczy w tym względzie, odmiennie niż organ I instancji, uznał że przekazane skarżącej środki finansowe tytułem płatności na rok 2009, także w rozważanej obecnie kwocie, nie wynikały z pomyłki ARiMR. Organ odwoławczy ponownie całkowicie pominął potrzebę dokonania rozróżnienia dochodzonych od skarżącej kwot z uwagi na odmienne powody, dla których stwierdzony został ich nienależny charakter. Nie bez racji – w ustalonym stanie faktycznym sprawy - pozostaje natomiast stanowisko organu I instancji, w którym organ ten wprost przyznał, że różnica w kwocie między płatnością wypłaconą, a płatnością należną na rok 2009 wynika z pomyłki ARiMR. Organ ARiMR wydając decyzję z dnia [...] października 2009 r. winien bowiem prawidłowo, w ramach kontroli administracyjnej wniosku skarżącej, która została przecież przez ten organ przeprowadzona, ustalić powierzchnię kwalifikującą się do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Niemniej jednak organ ten z istotnym uchybieniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. rozważył dalszą przesłankę zastosowania omawianego zwolnienia, zgodnie z którą obowiązek zwrotu płatności nie ma zastosowania, jeżeli ów błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. O braku spełnienia tej przesłanki nie może bowiem z góry świadczyć fakt stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na skutek błędu, zwłaszcza że wskazany błąd nie odnosi się do sfery prawa, a do sfery faktów, świadcząc o nieprawidłowościach w poczynionych przez organ ustaleniach faktycznych. Nie znajduje także potwierdzenia w zgromadzonym obecnie materiale dowodowym to, aby strona mogła wiedzieć, że działka rolna D o zadeklarowanej powierzchni 0,12 ha, w istocie ma powierzchnię PEG 0,07 ha. W aktach administracyjnych brak jest zwłaszcza karty informacyjnej, która została doręczona skarżącej wraz ze spersonalizowanym wnioskiem na rok 2009, na którą to kartę powołuje się organ ARiMR. Organ ARiMR w celu jednoznacznego wyjaśnienia powyższych wątpliwości winien zatem uzupełnić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy o wspomnianą karę informacyjną, dopiero bowiem w oparciu o wynikające z niej informacje, w tym zwłaszcza o wskazaną w niej powierzchnię PEG dla działki rolnej D, można będzie uznać, czy skarżąca rzeczywiście mogła wykryć błąd jakiego dopuścił się w tym względzie organ ARiMR wydając decyzję z dnia [...] października 2009 r.

Ponownie rozpoznając sprawę organ ARiMR uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu, a także zawarte w nim wskazania, co do dalszego postępowania. Organ ARiMR winien przy tym mieć na względzie także te wskazania zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1253/15, które odnoszą się do nieprawidłowego umorzenia przez ten organ skontrolowanej tam sprawy w zakresie płatności ONW przyznanych skarżącej na rok 2009.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.