Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 863/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych~Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 a par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 18 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2017 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2013 roku numer [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] (dalej także "zaskarżonym postanowieniem") Minister Spraw Wewnętrznych (dalej także "Minister"), po rozpatrzeniu zażalenia J. S. (dalej "skarżącego") na postanowienie Wojewody [...] (dalej także "Wojewody") z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], odmawiającego wszczęcia na wniosek skarżącego postępowania administracyjnego, utrzymał postanowienie Wojewody w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Ministra zaskarżonego obecnie postanowienia z dnia [...] sierpnia 2013 r., przedstawia się w następujący sposób:

1. Pismem z dnia 13 maja 2013 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] (dalej także "Prezydenta") z dnia [...] stycznia 1981 r. nr [...] (dalej także "decyzji z 1981 r.") – wydanej na podstawie art. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (Dz. U. z 1963 r. Nr 59, poz. 328 z późn. zm.) – o zmianie nazwiska J. P. z nazwiska "P." na nazwisko "S.".

2. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., wydanym na podstawie art.61a k.p.a., Wojewoda odmówił wszczęcia żądanego postępowania, stwierdzając brak po stronie skarżącego koniecznego interesu prawnego w rozumieniu art.28 k.p.a.

3. Skarżący wniósł do Ministra zażalenie na postanowienie Wojewody, kwestionując jego zgodność z prawem.

III. Zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Minister rozpatrzył zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewody, utrzymując to postanowienie w mocy.

Uzasadniając własne rozstrzygnięcie, Minister wskazał w szczególności, że zarówno na gruncie obecnie obowiązujących przepisów o zmianie imienia i nazwiska, jak i w przypadku regulacji obowiązujących w chwili wydania decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 1981 r., prawo do zmiany imienia i nazwiska w trybie administracyjnym przysługuje osobie, która imię i nazwisko nosi. Prawo to jest prawem osobistym i niezbywalnym. Zatem stroną o zmianę nazwiska może być wyłącznie osoba, której postępowanie dotyczy i która wnosi o zmianę własnego nazwiska na inne, i tylko ta osoba będzie posiadała przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o zmianie nazwiska. Przymiot strony w postępowaniu dotyczącym badania legalności decyzji o zmianie nazwiska, w tym także co do wystąpienia przesłanek nieważności decyzji wskazanym w art. 156 § 1 k.p.a., nie może przysługiwać osobie trzeciej, gdyż jest to wynikiem szczególnego charakteru ochrony nazwiska, jako dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c. W ocenie Ministra postępowanie mające na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Prezydenta z dnia [...] stycznia 1981 r. mogłoby być wszczęte wyłącznie na wniosek J. S.. J. S. nie przysługuje prawo do żądania wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o zmianie nazwiska J. P. z nazwiska "P." na nazwisko "S.", gdyż nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Uciążliwości jakich doznaje J. S. w związku z noszeniem tego samego nazwiska przez J. S., czy zamiar wystąpienia o przewidzianą przepisami Kodeksu cywilnego ochronę dóbr osobistych, zdaniem organu odwoławczego, nie dają podstaw do przyznania J. S. przymiotu strony w postępowaniu mogącym mieć wpływ na nazwisko J. S..

IV. Pismem z dnia 9 września 2013 r. skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na postanowienie Ministra z dnia [...] sierpnia 2013 r., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

1) art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 23 k.c. i art. 24 k.c. oraz art. 7 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez nieprawidłowe uznanie, że skarżący nie ma interesu prawnego we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 1981 r. w sytuacji, gdy pozostawanie w obrocie prawnym tej decyzji umożliwia osobie trzeciej posługiwanie się nazwiskiem skarżącego oraz jego rodziny, narusza dobra osobiste skarżącego szczególnie nazwisko, wizerunek, cześć i twórczość artystyczną oraz tożsamość, przynależność do danej rodziny i godność, a także narusza prawo do poszanowania jego życia prywatnego i rodzinnego;

2) art. 61a § 1 kpa w zw. z art.28 kpa w zw. z art. 1025 § 1 kc w zw. z art. 679 § 1 kpc oraz art. 21 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieprawidłowe uznanie, że skarżący nie ma interesu prawnego we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r. w sytuacji, gdy pozostawanie w obrocie prawnym tej decyzji, umożliwia osobie trzeciej, nie będącej członkiem rodziny skarżącego, posługiwanie się nazwiskiem skarżącego jako swoim nazwiskiem rodowym, "podszywanie się" pod członka rodziny S., a przez to także pod spadkobiercę ustawowego A. S. – ojca skarżącego, co narusza prawo do dziedziczenia skarżącego;

3) art. 61a § 1 kpa w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 2, art. 18, art. 30 i art. 47 oraz art. 73 Konstytucji RP poprzez nieprawidłowe uznanie, że skarżący nie ma interesu prawnego we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r. w sytuacji, gdy pozostawanie w obrocie prawnym tej decyzji umożliwia osobie trzeciej nie będącej członkiem rodziny skarżącego posługiwanie się nazwiskiem [...], jako swoim nazwiskiem rodowym, co jest sprzeczne z zasadą praworządności i sprawiedliwości społecznej, ochrony rodziny, życia prywatnego i rodzinnego oraz narusza prawo godności skarżącego jako człowieka i artysty oraz jego wolność twórczości artystycznej;

4) art. 61a § 1 kpa w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 18 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie ma interesu prawnego we wszczęciu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r., a skutkiem tego jest uniemożliwienie skarżącemu wystąpienia z wnioskiem o skreślenie z aktów stanu cywilnego np. aktu małżeństwa czy aktu urodzenia J. P. części wpisu dotyczącego danych o jej nazwisku rodowym S., który to wpis narusza dobra osobiste skarżącego;

5) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 61 § 1 kpa poprzez błędne przyjęcie, że rażące naruszenie prawa, do którego doszło przy wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r. nie stanowi podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego, jak też art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 kpa poprzez zaniechanie przedstawienia uzasadnienia faktycznego i prawnego braku podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego ten akt postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 24 września 2013 r., Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2306/13, tut. Sąd oddalił wniesioną skargę.

VII. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 842/14, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także "NSA"), po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej skarżącego, wniesionej od wyroku tut. Sądu z dnia 21 stycznia 2014 r., uchylił w/w wyrok i przekazał Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając nieważność kontrolowanego postępowania sądowego z przyczyny, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (strona postępowania została pozbawiona możności obrony swych praw). NSA uznał, iż do w/w uchybienia doszło na skutek niezawiadomienia o toczącym się postępowaniu sądowym J. S., tj. osoby, której interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego (a która nie brała udziału ani w postępowaniu sądowym, ani w postępowaniu przed organami administracji). Powyższe zaniechanie pozbawiło zainteresowaną możliwości zgłoszenia udziału w charakterze uczestnika celem obrony przysługujących jej praw.

VIII. Pismem z dnia 3 czerwca 2016 r. skarżący uzupełnił argumentację skargi, podnosząc iż kwestionowana decyzja Prezydenta z 1981 r. nie korzysta z domniemania zgodności z prawem, albowiem pomimo formalnego powołania w niej art.2 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk, decyzją tą w rzeczywistości dokonano, w sposób oczywiście bezpodstawny i w oparciu o fałszywe dane, zmiany nazwiska zainteresowanej na podstawie art.1 ustawy. Okoliczność ta jest źródłem interesu prawnego skarżącego w sprawie.

IX. W dniu 27 czerwca 2016 r. C. P. D. MSWiA udostępniło Sądowi adres zameldowania zainteresowanej na pobyt stały, tj. "[...]".

X. Pismami z dnia 4 lipca 2016 r. Sąd:

- zawiadomił zainteresowaną o toczącym się postępowaniu i o możliwości zgłoszenia wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w trybie art.33 § 2 p.p.s.a.

- przesłał zainteresowanej odpis skargi i odpowiedzi na skargę.

Korespondencję tę doręczono skarżącej w dniu 7 lipca 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

XI. Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2013 roku z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stosownie do art.119 pkt 1 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżone postanowienie Ministra odpowiada prawu.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

XII. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 5 sierpnia 2013 r. prowadzi Sąd do wniosku o konieczności podzielenia w całości stanowiska zajętego przez tut. Sąd w poprzednim wyroku wydanym w niniejszej sprawie, tj. w wyroku z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2306/13, uchylonym przez NSA wyłącznie z racji formalnych uchybień przeprowadzonego ówcześnie postępowania sądowego. Stosownie do powyższego:

Istotą rozpoznawanej sprawy było ustalenie, czy skarżący posiada przymiot strony w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., gdyż tylko posiadanie tego przymiotu uprawniało go do skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 1981 r. o zmianie nazwiska J. P. z nazwiska "P." na nazwisko "S.".

Zgodnie z art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zatem, stosownie do postanowień przytoczonego przepisu, wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność, bowiem postępowanie nadzorcze ma szczególny charakter i złożenie organowi żądania stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznego wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, ponieważ wszczęcie i prowadzenie postępowania zależy od uprzedniej kontroli przez organ, czy zachodzą formalnoprawne przesłanki warunkujące jego dopuszczalność. W świetle art. 61a § 1 kpa organ po otrzymaniu żądania uruchamia postępowanie wstępne, w ramach którego zmierza do ustalenia istnienia podmiotowych podstaw do wszczęcia postępowania nadzorczego. Zatem we wstępnym etapie postępowania organ bada, czy podmiot występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji posiada legitymację procesową strony, której niewystąpienie wyklucza dopuszczalność merytorycznego rozpoznania żądania. W przypadku braku interesu prawnego podmiotu występującego z takim wnioskiem, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, stosownie do treści art. 61a § 1 kpa, nie przechodząc do drugiego etapu postępowania rozpoznawczego. Na tym etapie postępowania wstępnego organ nie dokonuje oceny, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, powodujących jej nieważność, gdyż to może być dopiero przedmiotem postępowania rozpoznawczego.

Podmiotem legitymowanym do żądania wszczęcia postępowania jest, zgodnie z art. 61a § 1 i art. 157 § 2 kpa, strona postępowania. Stroną postępowania jest zaś w świetle art. 28 kpa osoba lub jednostka, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przywołany art. 28 kpa nie stanowi samoistnej normy prawnej, a to z tego względu, że ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego.

W doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przymiot strony postępowania daje tylko własny, bezpośredni i realny interes prawny, oparty o przepisy prawa materialnego. Aby więc uznać określony podmiot za stronę postępowania konieczne jest stwierdzenie, że istnieje realny i bezpośredni związek między chronionym przez prawo materialne interesem prawnym tego podmiotu a aktem czy czynnością organu administracji publicznej, które zostaną czy zostały wydane w tym postępowaniu. Interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa oznacza w istocie rzeczy istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sprawą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja uprawnień lub obowiązków. Związek bezpośredni oznacza, że rozstrzygnięcie administracyjne dotyczy bezpośrednio sfery prawnej określonego podmiotu [por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 11 października 1999 r., OPS 11/99 (ONSA 2000, nr 1, poz. 6) oraz wyroki NSA z dnia 29 grudnia 2010 r., I OSK 304/10 (LEX nr 688228) i z dnia 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1957/11 (LEX nr 1336345)]. Z powyższego wynika, że elementem kwalifikującym dany podmiot jako stronę w postępowaniu administracyjnym jest istnienie interesu prawnego lub obowiązku. Od interesu prawnego dającego prawa strony należy odróżnić interes faktyczny, który nie jest chroniony przez obowiązujące normy prawne. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydano decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby, lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Wobec tego przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. W powyższym tonie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2005 r., II OSK 310/05, Lex nr 190891 i w wyroku z dnia 25 października 2006 r., II GSK 163/06, Lex nr 274855.

Zatem obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest sprawdzenie legitymacji procesowej osób zgłaszających swój udział w sprawie, bowiem dopuszczenie do takiego postępowania osób niebędących stronami narusza podstawowe zasady tego postępowania.

W przedmiotowej sprawie słusznie więc organ przyjął, że skarżący nie posiada przymiotu strony, nie może więc skutecznie żądać wszczęcia postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 1981 r. o zmianie nazwiska J. P. z nazwiska "P." na nazwisko "S.".

Inicjowanie konkretnych postępowań przed organami administracji sytuuje jedynie skarżącego jako stronę w ujęciu procesowym, gdyż rozstrzygając wniosek strony, nawet negatywnie, organ czyni to w drodze postanowienia, kierowanego do osoby, która żąda czynności organu, gdy przepis prawa przewiduje w takich sprawach wydanie aktu administracyjnego. Sytuacja taka nie daje jednak skarżącemu uprawnień materialnoprawnych, a tylko posiadanie takich dawałoby możliwość skutecznego domagania się wszczęcia postępowania nadzorczego.

Trafne jest zatem stanowisko organów obu instancji, że w sprawie dotyczącej zmiany nazwiska na podstawie art. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk, prawa strony nie przysługują osobom trzecim, poza zainteresowanym dokonaniem zmiany. Wynika to ze szczególnego charakteru ochrony nazwiska, jako dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c., w sytuacji gdy normy prawa materialnego nie wiążą ze zmianą nazwiska skutków prawnych dla osób trzecich w sferze praw i obowiązków spoczywających na osobie, która dokonała zmiany nazwiska. Osoba trzecia może mieć co najwyżej interes faktyczny w sprawie dotyczącej zmiany nazwiska, co nie jest wystarczającą przesłanką dla przyjęcia, że ma ona status strony w rozumieniu art. 28 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2011 r., II OSK 334/10, LEX nr 992554).

Powyższe rozważania trzeba odnieść także do postępowań nadzwyczajnych, których efektem może być ewentualnie podważanie decyzji dotyczącej zmiany nazwiska. Osoba trzecia, która nie może wykazać, że zmiana nazwiska dokonana przez inną osobę prowadzi do rzeczywistej zmiany jej sytuacji prawnej w sferze praw i obowiązków nie może być uznana za stronę postępowania dotyczącego badania legalności decyzji o zmianie nazwiska (w tym co do wystąpienia przesłanek nieważności decyzji wskazanych w art. 156 §. 1 kpa). W tym świetle organ pierwszej instancji trafnie odmówił, w myśl art. 61a § 1 kpa, wszczęcia na wniosek skarżącego J. S. postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zmianie nazwiska przez J. P. z nazwiska "P." na nazwisko "S.", a organ odwoławczy prawidłowo utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący nie miał bowiem własnego, bezpośredniego i opartego na prawie materialnym interesu prawnego co do wyniku sprawy, której przedmiotem była zmiana nazwiska przez J. P.. Ani uprzednio obowiązujące przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk, ani obecnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska nie czynią osoby trzeciej stroną postępowania w sprawie dotyczącej zmiany nazwiska Jeżeli zatem skarżący, nie legitymował się przymiotem strony tego postępowania, to wszczęcie postępowania nadzorczego z jego inicjatywy było w tej sytuacji niedopuszczalne. W związku z powyższym obowiązkiem organu, wynikającym z art. 61a § 1 kpa, było orzeczenie o odmowie jego wszczęcia postępowania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że obowiązuje zasada względnej stabilizacji imion i nazwisk. Oznacza ona, że imię i nazwisko są trwałymi atrybutami człowieka, prawnie mu przypisywanymi poprzez zarejestrowanie w aktach stanu cywilnego. Są to dwa elementy identyfikujące osobę oraz składające się na jej stan cywilny. W związku z czym powinny one być stabilne, a ich zmiana jest dopuszczalna tylko z ważnych powodów. Prawo do używania imienia i nazwiska w brzmieniu ojczystym jest konstytucyjnie chronionym prawem każdego obywatela (art. 1 i art. 67 ust. 1 i 2 Konstytucji RP) i jest ważnym względem w rozumieniu art. 2 ust. 1 w związku z art. 7 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (Dz. U. z 1963 r. Nr 59, poz. 328 z późn. zm.). Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lipca 1993 r., SA/Wr 605/96 (ONSA z 1994 r., nr 3, poz.10); z dnia 18 stycznia 1994 r., SA/Gd 1114/93 (LEX nr 10577), z dnia 15 marca 2007 r., II OSK 452/06 (LEX nr 325299) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 7 października 2009 r., III SA/Wr 83/09 (Lex nr 574063). Powyższe oznacza, że skarżący J. S. nie posiadał interesu prawnego we wszczęciu postępowania o zmianę nazwiska J. P. z nazwiska "P." na nazwisko "S." w rozumieniu art. 28 kpa, który stanowi, że "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Podkreślenia wymaga przy tym fakt, że ustalenie interesu prawnego następuje w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego, a przepisy prawa materialnego, które w sprawie o zmianę nazwiska znajdują zastosowanie nie przewidują, aby osoba trzecia miała legitymację do domagania się zmiany nazwiska osoby, która o taką zmianę wnioskuje. Może to uczynić jedynie ona sama. Za materialnoprawnym ujęciem interesu prawnego, a nie procesowym przemawia ugruntowane orzecznictwo sądowe. Naczelny Sąd Administracyjny w tezie wyroku z dnia 29 maja 2008 r., l OSK 826/07 wypowiedział się w ten sposób, że "ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego". Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w tezie wyroku z dnia 9 października 2008 r., II SA/Gd 463/08 (LEX nr 499865) stwierdził, że "Interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby". Brak interesu prawnego osoby domagającej się wszczęcia postępowania administracyjnego przesądza z kolei o bezprzedmiotowości tego postępowania administracyjnego. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, a jednym z nich jest wszczęcie postępowania przez uprawnioną przepisem prawa materialnego osobę.

Konsekwencją takiej oceny jest nieuwzględnienie zarzutów skargi.

Posiadanie przez dany podmiot statusu strony nie zależy od subiektywnej oceny tego podmiotu w tym zakresie, zaś okoliczności występujące w danej sprawie muszą w sposób nie budzący wątpliwości wskazywać na przesłanki określone w art. 28 kpa. Tylko przepis prawa materialnego, stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Nie wyklucza to w pewnych sytuacjach prawa do żądania przez określony podmiot wszczęcia postępowania przed organem administracji. Jednakże w każdym przypadku ustalenie, czy żądanie pochodzi od strony, następuje w decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty lub w inny sposób kończącej sprawę. W sytuacji, gdy okaże się, że postępowanie wszczęto na wniosek podmiotu, który nie posiada interesu prawnego, winno ono ulec umorzeniu w każdym stadium postępowania, stosownie do art. 105 § 1 kpa.

Rację również ma organ odwoławczy, który w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia stwierdził, że poczucie naruszenia tożsamości, dóbr osobistych, prywatności skarżącego przez noszenie przez J. S. nazwiska w tożsamym brzmieniu nie daje J. S. prawa do kształtowania jej nazwiska. Decyzja o zmianie nazwiska i o wyborze nowego, podyktowana ważnymi względami, pozostaje w wyłącznej gestii osoby, która je nosi. Przyjęcie, że osoba trzecia może ingerować w prawo do noszenia nazwiska przez inną osobę, prowadziłoby do sytuacji, w której każdy, kto nosi nazwisko wybrane przez osobę dokonującą zmiany, mógłby zgłosić zastrzeżenia co do jej wyboru. Procedura administracyjna zmiany imienia i nazwiska jest autonomiczna, niezależna od procedury nadawania i zmiany nazwiska w trybach przewidzianych przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Decyzja wydana w trybie administracyjnym nie wywołuje, poza zmianą nazwiska, innych zmian w stanie cywilnym tej osoby. Zmiana nazwiska nie pociąga za sobą zmiany danych w zakresie pochodzenia osoby dokonującej zmiany od określonych osób. W aktach stanu cywilnego i w dokumentach pochodnych osoby, która zmieniła nazwisko, dane rodziców pozostają bez zmian.

W ocenie Sądu organy obu instancji również w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 kpa, zaskarżone postanowienie zostało wyczerpująco uzasadnione. Obowiązkiem organu jest bowiem zbadanie rzetelnie i indywidualnie każdej sprawy, biorąc pod uwagę jej uwarunkowania prawne i faktyczne. W rozpoznawanej zaś sprawie poczynione przez organy ustalenia doprowadziły do odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla planowanej inwestycji.

Z tych względów, oceniając zaskarżone postanowienie w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie postanowień, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone postanowienia, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, dokonując przy tym prawidłowej wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.