Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 509/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 35
journal: Dz.U. 2021 poz 510
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Kinga Czernis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia 16 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 kwietnia 2021 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia 27 lutego 2021 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu R. C. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] znajdującego się w miejscowości R., gmina P.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.

Pismem z dnia 21 października 2020 r. M. C. (dalej: wnioskodawca), zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy P. (dalej: organ I instancji) z wnioskiem o wymeldowanie R. C. (dalej: skarżący) z miejsca pobytu stałego w miejscowości R. [...] gmina P.. Wnioskodawca wskazał, że jest współwłaścicielem domu znajdującego się we wsi R. pod nr [...] oraz że R. C. od lat 90-tych mieszka w Kanadzie z zamiarem stałego pobytu i nie zamieszkuje w budynku będącym własnością wnioskodawcy.

W piśmie z dnia 11 stycznia 2021 r. wnioskodawca dodatkowo wskazał, że skarżący mieszka wraz z rodziną w Kanadzie i prowadzi tam własną firmę, ma też obywatelstwo kanadyjskie. Skarżący przyjeżdża do P. okazyjnie w odwiedziny do rodziców, na pogrzeby, ostatnio był w styczniu/lutym 2020 r.

M. C., matka wnioskodawcy i skarżącego, pisemnie wyjaśniła, że R. C. po ślubie, który miał miejsce w 1990 r., wyprowadził się wraz z żoną do Kanady, gdzie mieszka i pracuje. W R. bywa rzadko, przy okazji urlopu, ostatnio był w czerwcu 2019 r. na pogrzebie brata.

W toku postępowania przesłuchano w dniu 12 lutego 2021 r. w charakterze świadków sąsiadki mieszkające w budynku, w którym znajduje się przedmiotowy lokal. M. P. zeznała, że R. C. nie mieszka w przedmiotowym lokalu od ponad 20 lat, po raz pierwszy świadek zobaczyła go "w ubiegłym roku", kiedy przyjechał i zarządził remont lokalu, w lokalu się nie zatrzymał. M. L. potwierdziła, że R. C. nie mieszka pod adresem R. [...].Wskazała, że lokal ten przynajmniej od 18 lat stoi pusty oraz że R. C. widziała dwa razy, trzy lata temu i rok temu, zatrzymał się wówczas "u matki w P".

Pełnomocnik R. C. pismem z dnia 2 lutego 2021 r. wyjaśnił, że co prawda skarżący mieszka w Kanadzie, jednak w spornym lokalu pozostawił swoje rzeczy i w tym lokalu znajduje się jego centrum życiowe. Pomimo pobytu za granicą skarżący przyjeżdża do Polski i wówczas udaje się do tego lokalu. Dlatego też nie można uznać, że trwale opuścił sporny lokal. Pełnomocnik przedstawił rachunki za wodę i ścieki oraz prąd wystawione na skarżącego, dotyczące przedmiotowej nieruchomości. Wskazał też, że wnioskodawca nie uzyskał zgody pozostałych współwłaścicieli do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego.

Pełnomocnik wnioskodawcy nadesłał zdjęcia przedmiotowego lokalu, wskazując, że wynika z nich, iż wykonano stelaże, na których nie ma płyt kartonowo-gipsowych, brak jest podłogi, ogrzewania, bieżącej wody czy choćby toalety. Nie ma tam też żadnych osobistych rzeczy R. C.

W dniu 26 lutego 2021 r. została przeprowadzona przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji w P. kontrola meldunkowa w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, która wykazała, że "pod wskazanym adresem od około dwóch lat nikt nie zamieszkuje."

Burmistrz Miasta i Gminy P. wydał w dniu 27 lutego 2021 r. decyzję o wymeldowaniu R. C. z miejsca pobytu stałego. Zdaniem organu I instancji, wieloletnie nieprzebywanie skarżącego w miejscu pobytu stałego, jego wyjazd do Kanady i zamieszkiwanie tam z rodziną potwierdza, że opuszczenie spornego lokalu miało charakter dobrowolny i trwały.

Skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie, po rozpatrzeniu którego Wojewoda [...] opisaną na wstępie decyzją utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2021 r., poz. 510) organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, w której osoba zamieszkuje na pobyt stały lub czasowy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że przedmiotowe opuszczenie musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Fakt niezamieszkiwania skarżącego w spornym lokalu od ponad 20 lat potwierdzili świadkowie postępowania, nie kwestionował tego także pełnomocnik skarżącego. Co prawda skarżący jest współwłaścicielem spornego lokalu, jednak od wielu lat nie koncentruje w tym lokalu swoich interesów życiowych. Jako współwłaściciel ma obowiązek regulować opłaty związane z przedmiotowym lokalem i jak wynika z przedłożonych dokumentów realizuje ten obowiązek, to jednak nie może świadczyć o tym, że w lokalu tym znajduje się jego centrum życiowe, skoro od wielu lat mieszka wraz z rodziną w Kanadzie. Także okazyjne przyjazdy i odwiedzanie lokalu nie potwierdzają, że lokal ten jest jego centrum życiowym. Z uwagi na powyższe, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji i stwierdził, że w przypadku skarżącego nie ma mowy o jego stałym zamieszkiwaniu w miejscu pobytu stałego, a ustalenie dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu obligowało organy meldunkowe do usunięcia fikcji meldunkowej, jaka w stosunku do niego zaistniała.

Organ odwoławczy uznał, że w istniejącym stanie faktycznym opuszczenie spornego lokalu przez skarżącego nosi znamiona dobrowolności i trwałości i podzielił stanowisko organu I instancji o konieczności wymeldowania skarżącego ze spornego lokalu zgodnie z ustalonym stanem faktycznym.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania. Stwierdził, że organ I instancji podjął dostateczne kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wywiązał się z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Na tej podstawie prawidłowo przyjęto, że w przypadku skarżącego zostały spełnione przesłanki do jego wymeldowania wynikające z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Strony informowano o przeprowadzanych czynnościach dowodowych, miały możliwość składania pisemnych wyjaśnień, do akt sprawy załączono przedłożone przez nich dokumenty, a zatem stronom zapewniono czynny udział w przedmiotowym postępowaniu.

Zdaniem organu odwoławczego nie było konieczności przeprowadzenia oględzin w przedmiotowym lokalu, bowiem nie było sporu, że skarżący od wielu lat mieszka wraz z rodziną w Kanadzie. Jedynymi argumentami skarżącego było to, że jest współwłaścicielem spornego lokalu, opłaca rachunki, odwiedza lokal oraz że pozostawił tam swoje rzeczy osobiste, natomiast w kontekście jego wieloletniego niezamieszkiwania w tym lokalu nie mogą one stanowić przesłanki do odmowy wymeldowania. Nawet ewentualne pozostawienie przez osobę opuszczającą lokal jakichkolwiek rzeczy osobistych nie świadczy o tym, że ma ona tam swoje centrum życiowe i na bieżąco z tych rzeczy korzysta. Mogłoby mieć to znaczenie tylko wówczas, gdyby opuszczenie lokalu miało charakter czasowy. Jednak w rozpatrywanym przypadku nawet deklarowane przez skarżącego pozostawienie rzeczy w tym lokalu nie miałoby znaczenia podczas rozstrzygania przedmiotowej sprawy, bowiem opuszczenie tego lokalu miało miejsce ponad 20 lat temu i od tego czasu skarżący nie korzystał ani z tych rzeczy, ani z tego lokalu.

Organ odwoławczy wskazał, że co prawda organ I instancji wydał decyzję administracyjną przed upływem wyznaczonego skarżącemu terminu do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego (art. 10 k.p.a.), co spowodowało, że wniosek dowodowy skarżącego o przesłuchanie kolejnych świadków na okoliczność braku dobrowolności i trwałości opuszczenia tego lokalu wpłynął już po wydaniu tej decyzji i organ I instancji nie mógł się do niego odnieść, to jednak zdaniem organu odwoławczego nie miało to wpływu na wynik sprawy, bowiem została ona wystarczająco wyjaśniona. Podniósł też, że legitymację prawną do złożenia wniosku o wymeldowanie miał każdy ze współwłaścicieli spornego lokalu osobno i złożenie takiego wniosku oraz jego procedowanie nie wymagało uzyskania zgody pozostałych współwłaścicieli. Zatem zarzuty skarżącego w tym zakresie są nieuzasadnione.

R. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie:

1) art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 15, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 oraz art. 136 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia polegające na niezgodnym z rzeczywistością przyjęciu, że skarżący opuścił w sposób trwały lokal nr [...] znajdujący się w R. i nie ma tam urządzonego centrum życiowego;

2) naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 201 kodeksu cywilnego, które miało wpływ na wynik sprawy - poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji podjętej w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w sprawie wymeldowania R. C. na podstawie wniosku jednego spośród współwłaścicieli nieruchomości położonej pod adresem R. [...] w sytuacji, w której skuteczne wszczęcie takiego postępowania wymagało wniosku złożonego przez większość tych współwłaścicieli.

Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne. Istotny jest tu zamiar zainteresowanej osoby. Przy tym ustalenie stanu przebywania na stałe w danym lokalu nie wyłącza możliwości przejściowej nieobecności czy też występowania nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania.

Skarżący podniósł, że jego zamiarem nie było opuszczenie miejsca stałego pobytu na stałe, o czym świadczy to, że regularnie opłaca koszty związane z korzystaniem z nieruchomości położonej pod adresem R. [...] zlecił remont w przedmiotowej nieruchomości, regularnie odwiedza to miejsce podczas przyjazdów do Polski, w lokalu pozostawił swoje rzeczy osobiste. O takowej rezygnacji nie może też świadczyć powoływana przez oba organy okoliczność przebywania R. C. w Kanadzie.

Zdaniem skarżącego dla dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie konieczne było przesłuchanie zawnioskowanych przez skarżącego świadków w osobach M. i M. S., na potwierdzenie tego, że R. C. nie opuścił w sposób trwały nieruchomości, przebywa tam podczas przyjazdów do Polski i posiada tam swoje rzeczy oraz centrum życiowe.

Zdaniem skarżącego, błędnie też Wojewoda [...] przyjął, że legitymację prawną do złożenia wniosku o wymeldowanie miał każdy ze współwłaścicieli spornego lokalu osobno, a złożenie takiego wniosku nie wymagało uzyskania zgody pozostałych współwłaścicieli. Złożenie takiego wniosku jako czynność mieszcząca się w zakresie zwykłego zarządu rzeczą wspólną wymagało zgody większości współwłaścicieli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Odpowiedzi na skargę udzielił również uczestnik postępowania M. C., wnosząc o oddalenie skargi. Podniósł, że skarżący od wielu lat fizycznie nie przebywa pod adresem zameldowania, przebywając na stałe w Kanadzie, gdzie skoncentrował swoje interesy życiowe. Materiał dowodowy dawał pełną podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego oraz przepisów prawa materialnego. Wprawdzie, co do zasady, w razie powołania w skardze zarówno zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają ostatnie z wymienionych, to w rozpoznawanej sprawie zasadne jest przedstawienie najpierw materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, która determinuje zakres prowadzonego postępowania, w tym koniecznych ustaleń faktycznych.

Rozważania należy zatem rozpocząć od wskazania, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Za pobyt stały uważa się pobyt z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 155/21).

Z kolei zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ meldunkowy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 (inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu) decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Wydanie decyzji o wymeldowaniu danej osoby może nastąpić wyłącznie po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, w wyniku którego zostanie bezspornie ustalone, że dana osoba w określonym miejscu nie zamieszkuje, a miejsce to (lokal) opuściła w sposób trwały i dobrowolny. Przy ustalaniu czy opuszczenie lokalu miało taki właśnie charakter należy zatem zbadać, czy ustalone w sprawie okoliczności potwierdzają wewnętrzną wolę osoby zainteresowanej co do opuszczenia miejsca zameldowania. Do okoliczności wskazujących wolę dobrowolnego opuszczenia lokalu przez daną osobę należą m.in. sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w innym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w danym lokalu. Co istotne, rozpatrując sprawę o wymeldowanie, należy w każdym przypadku rozważyć wnikliwie jej indywidualne okoliczności. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może bowiem nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Zwrócić należy jednak uwagę na to, że ustalając "trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu" nie można wyłącznie poprzestawać na twierdzeniach (oświadczeniach) osoby zainteresowanej rozpatrzeniem sprawy. Trzeba zbadać, czy argumentacja strony znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych (por. wyrok NSA z 26 lipca 2017 r., II OSK 2106/16 oraz wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., II OSK 3427/18).

Należy także przypomnieć i podkreślić, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie są wyłącznie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby i jako takie nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Wymeldowanie poświadcza jedynie opuszczenie miejsca pobytu stałego (zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się). Jest to zatem wyłącznie akt, którego istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. W przypadku osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, decyzję w sprawie wymeldowania wydaje organ gminy (art. 35 ustawy o ewidencji ludności).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zdaniem Sądu zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy został przez organy zebrany w sposób wystarczający, a przyjęte przez nie ustalenia faktyczne, istotne z punktu widzenia wydania decyzji orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego, wynikały z prawidłowo przeprowadzonej oceny zgromadzonych w toku postępowania dowodów.

W sprawie nie jest sporne, że skarżący w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku wyjechał do Kanady, gdzie zamieszkuje wraz z rodziną i gdzie prowadzi własną firmę, co jednoznacznie wynika z materiału dowodowego.

Fakt, że centrum życiowe skarżącego nie mieści się w R. ale zostało na stałe przeniesione do Kanady potwierdzają wyjaśnienia matki skarżącego M. C. oraz zeznania świadków M. L. i M. P. Potwierdziły one, że skarżący mieszka w Kanadzie, a w R. bywa sporadycznie. M. L. zeznała, że w budynku mieszka od 18 lat i skarżącego widziała po raz pierwszy trzy lata temu i potem rok temu i że w tym czasie zatrzymał się u swojej matki.

Także ustalenia dokonane przez Komisariat Policji w P. potwierdziły, że pod wskazanym adresem nikt nie mieszka. Ostatnią osobą, która tam mieszkała był B. C., który zmarł w dniu 13 czerwca 2019 r. Dodatkowo w aktach sprawy znajdują się zdjęcia przesłane przez M. C., z których wynika, że w przedmiotowym lokalu prowadzony jest generalny remont i lokal jest w stanie wykluczającym zamieszkiwanie w nim. Ze zdjęć nie wynika także, aby w przedmiotowym lokalu znajdowały się czyjekolwiek rzeczy osobiste.

Z powyższych ustaleń wynika, że centrum życiowe skarżącego, czyli miejsce, w którym koncentrują się sprawy rodzinne i zawodowe skarżącego, mieści się w Kanadzie. Lokal w R. jest natomiast miejscem, które skarżący, jak sam w skardze określa, "odwiedza", nie oznacza to jednak, że od 20 lat pozostaje on jego centrum życiowym, które tylko czasowo zostało opuszczone. Zauważyć też należy, że skarżący nawet nie twierdzi, że aktualnie ma zamiar zamieszkać na pobyt stały w przedmiotowym lokalu, utrzymuje jedynie, że jego opuszczenie ma charakter tymczasowy, nie wskazując jednak, kiedy stan ten miałby ulec zmianie. Tymczasem sama chęć okazyjnego odwiedzania opuszczonego lokalu lub też wykorzystania go w jakikolwiek inny sposób, bez stworzenia tam centrum interesów życiowych, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że skarżący mieszka w przedmiotowym lokalu, a przez to spełnia warunki do zachowania meldunku w danym miejscu.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał, że nastąpiło dobrowolne i trwałe opuszczenie przez skarżącego lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Materiał dowody nie wskazuje na żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że opuszczenie tego lokalu nie było dobrowolne. Przeciwnie, z wyjaśnień M. C., których zresztą skarżący nie podważa, wynika, że lokal ten skarżący opuścił dobrowolnie po ślubie w 1990 r. i przeniósł się wraz z rodziną do Kanady, gdzie prowadzi własną firmę. Dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego potwierdza sytuacja, w której strona wyprowadzająca się nie podejmuje środków prawnych mających przywrócić możliwość stałego przebywania pod spornym adresem. Skarżący będąc zameldowany na stałe w przedmiotowym lokalu mieszka w innym kraju, nie podejmował działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu, czym dał wyraz woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie od wielu lat nie przebywa.

Trwałość opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego w R. wynika natomiast z faktu skoncentrowania życia rodzinnego i zawodowego w Kanadzie, co nie jest kwestionowane. Co więcej, okoliczność ta miała miejsce ponad 20 lat temu i na dzień orzekania nie uległa zmianie. Jest to obiektywna okoliczność, która wyklucza możliwość uznania, że opuszczenie miejsca stałego pobytu miało charakter jedynie czasowy. Ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, jak zasadnie argumentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2014 r., II OSK 644/13, nie może być oparta na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulega zmianie i być pojmowana jedynie jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Także bowiem opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe, jeżeli okres ten jest wystarczająco długi. Pojmowanie bowiem trwałości jako synonimu określenia "na zawsze" powodowałoby niemożność wymeldowania osoby, która de facto w lokalu od lat nie przebywa albo przyjeżdża do niego jedynie okazjonalnie. Zameldowanie w lokalu odzwierciedlać ma natomiast rzeczywisty pobyt osoby w lokalu. Zdaniem Sądu, sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania i to w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2012 r., II OSK 2143/10). Skoro zatem skarżący od ponad 20 lat mieszka w Kanadzie, a jego powroty do Polski mają charakter odwiedzin, to nie można uznać, że opuszczenie powyższego lokalu miało tymczasowy charakter i nie spowodowało zerwania więzi z tym miejscem, której istnienie jest niezbędne dla stwierdzenia, że dane miejsce stanowi dla danej osoby jej miejsce stałego pobytu, nawet jeśli okresowo w nim nie przebywa.

Skarżący argumentował, że o czasowym jedynie charakterze opuszczenia przez niego miejsca zameldowania na pobyt stały świadczy fakt pozostawienia przez niego w spornym lokalu rzeczy osobistych i opłacanie rachunków. Fakt pozostawienia w lokalu jakichkolwiek rzeczy osobistych nie znalazł potwierdzenia w materiale dowodowym, wynika jedynie z twierdzeń skarżącego. Niemniej nawet gdyby tak było, to sam ten fakt w świetle art. 35 ustawy o ewidencji ludności, nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w tym miejscu, jeżeli tak jak w rozpoznawanej sprawie, nie wiąże się z faktycznym trwałym przebywaniem właściciela tych rzeczy w miejscu stałego zameldowania. Jeżeli przez dłuższy czas strona, będąc zameldowana w lokalu, mieszka w innym miejscu, to tym samym daje wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowana.

Wystawianie na nazwisko skarżącego rachunków związanych z utrzymaniem mieszkania jest związane z faktem jego zameldowania w tym mieszkaniu, natomiast sam z siebie nie świadczy o istnieniu tam centrum życiowego skarżącego ani o przejściowym charakterze opuszczenia przez niego przedmiotowego lokalu. Kontynuowanie wystawiania rachunków związanych z utrzymaniem mieszkania na nazwisko skarżącego może być też związane z zobowiązaniami rodzinnymi, lub z innymi okolicznościami, które z akt nie wynikają, niemniej jednak z całą pewnością nie jest związane z przebywaniem skarżącego w tym lokalu i koncentracją jego spraw życiowych w tym miejscu.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że nie stanowi przesłanki wymeldowania czasowe opuszczenie miejsca pobytu w celu podjęcia pracy zarobkowej za granicą, lecz z zamiarem powrotu do dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. m.in. NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2499/11 i z dnia 8 listopada 2013r., II OSK 1301/12). Ustalenie stanu przebywania na stałe w danym lokalu nie wyłącza możliwości przejściowej nieobecności, czy też występowania regularnych okresów nieobecności w miejscu stałego zameldowania, co nie upoważnia jeszcze do automatycznego stwierdzenia, że zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 34 ustawy o ewidencji ludności. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że lokal w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych (por. wyrok WSA w Gdańsku z 26 stycznia 2017r., sygn. akt III SA/Gd 1087/16). W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że centrum życiowe skarżącego od ponad 20 lat znajduje się w Kanadzie. Skarżący jedynie sporadycznie przyjeżdża do Polski odwiedzając rodzinę, takie okazjonalne wizyty nie świadczą jednak o zachowaniu rzeczywistej więzi z przedmiotowym lokalem.

O istnieniu takiej więzi nie świadczy też fakt zlecenia przez skarżącego remontu przedmiotowego lokalu, skoro skarżący nie twierdzi nawet, że remont ten zlecił w celu ponownego zamieszkania w tym lokalu, tj. faktycznego przeniesienia swojego centrum życiowego z Kanady do R. Ponadto oceny istnienia przesłanek wymeldowania organ dokonuje według stanu faktycznego na dzień wydania decyzji. Późniejsza zmiana stanu faktycznego będzie co najwyżej uzasadniać złożenie wniosku o ponowne zameldowanie skarżącego w przedmiotowym lokalu, jednak nie może uzasadniać odmowy wymeldowania. Powtórzyć należy, że postępowanie o wymeldowanie ma na celu doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy. W żadnej mierze interpretacja okoliczności faktycznych nie może zatem prowadzić do sprzecznego z brzmieniem przepisu utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która w rzeczywistości w nim nie zamieszkuje.

Podsumowując wskazać należy, że organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w wystarczającym zakresie dla podjęcia rozstrzygnięcia o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. Ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie zostały poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r., poz. 735, dalej k.p.a.) zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Wymogom tym przeprowadzone przez organy postępowanie sprostało.

W ocenie Sądu prawidłowo również Wojewoda [...] stwierdził, że przeprowadzenie wnioskowanego przez skarżącego dowodu z przesłuchania świadków M. i M. S. było zbędne. Dowód ten zawnioskowany został na okoliczność potwierdzenia tego, że R. C. nie opuścił w sposób trwały przedmiotowej nieruchomości, przebywa tam podczas przyjazdów do Polski i posiada tam swoje rzeczy i centrum życiowe. Otóż wskazać należy, że okoliczności te zostały dostatecznie wyjaśnione na podstawie zgromadzonych dowodów. Kwestie przyjazdów do Polski, pozostawienia rzeczy osobistych w przedmiotowym lokalu, jak również trwałości opuszczenia lokalu i miejsca skoncentrowania spraw życiowych skarżącego były przedmiotem oceny organów, czemu dano wyraz powyżej. Powtórzyć należy w skrócie, że fakt okazjonalnych odwiedzin przez skarżącego miejsca zameldowania na pobyt stały jak i fakt pozostawienia w nim rzeczy osobistych, z których jednak nie korzysta, nie uzasadniają twierdzenia o czasowym i przejściowym jedynie opuszczeniu przez skarżącego tego miejsca i o skoncentrowaniu w nim spraw życiowych. Trudno uznać, aby zeznania dodatkowych świadków, w świetle dotąd zgromadzonego materiału dowodowego, w skład którego wchodzą m.in. wyjaśnienia matki skarżącego M. C., sąsiadek, zdjęć, wyników kontroli meldunkowej, mogły wpłynąć na odmienną ocenę ustaleń faktycznych, z których jednoznacznie wynika, że centrum życiowe skarżącego od ponad 20 lat znajduje się w Kanadzie, a nie w R.. Zamiar opuszczenia przez skarżącego miejsca zameldowania na pobyt stały potwierdzają obiektywne okoliczności faktyczne wynikające z całokształtu zachowania skarżącego.

Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Kontynuowanie postępowania dowodowego w kierunku żądanym przez skarżącego byłoby niecelowe w świetle zasady ekonomiki i szybkości postępowania. Jak bowiem przyjmuje orzecznictwo sądowe, postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie (wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I GSK 830/13); przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia, a zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 czerwca 2016 r., I SA/Gd 95/16). Uprawnienie strony do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu podlega ograniczeniom, a organ powinien każdorazowo rozważyć żądanie przeprowadzenia dowodu z uwagi na celowość i konieczność zapewnienia szybkości postępowania, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń (wyrok NSA z dnia 11 lutego 2014 r., II OSK 2191/12). Jeśli zatem organ na podstawie dowodów zebranych w toku postępowania może dokonać ustalenia stanu faktycznego niebudzącego wątpliwości, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne; nie ma obowiązku uwzględniania wszystkich wniosków dowodowych, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu (wyrok NSA z 21 lipca 2016 r., I FSK 808/16).

Bezsporne naruszenie przez organ I instancji art. 10 § k.p.a. nie miało wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 6 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 2905/14 oraz uchwała 7 sędziów NSA z 25 kwietnia 2005 r. sygn. FPS 6/04 opubl. w ONSAiWSA 2005/4/66, podjęta na gruncie analogicznej do zawartej w art. 10 § 1 k.p.a. regulacji art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej). Uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może zatem stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Takiego wpływu skarżący w tej sprawie nie wykazał. Jego wniosek dowodowy, którego organ I instancji nie rozpatrzył przed wydaniem decyzji, został rozpatrzony przez organ odwoławczy odmownie, wobec uznania, że materiał dowodowy sprawy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, z którą to oceną zgodził się Sąd. W tej sytuacji nie można uznać, że uchybienie popełnione przez organ I instancji miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Sam fakt, że organy podjęły rozstrzygnięcie niezgodne z oczekiwaniami strony skarżącej nie uzasadnia zarzutu naruszenia wskazanego przepisu.

Nietrafny okazał się również podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. Wbrew argumentacji skargi, organ odwoławczy odniósł się do żądań, wniosków i zarzutów zawartych w odwołaniu w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia. Nie stanowi naruszenia powyższego przepisu to, że organ odwoławczy orzekał na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przed organem I instancji, skoro materiał ten był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Wojewoda [...] rozpatrzył cały materiał dowodowy i na jego podstawie dokonał oceny istnienia przesłanek wymeldowania skarżącego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Zarzut skargi nieprzeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego był w tych okolicznościach niezasadny, skarżący bowiem nie wskazał jakie dowody mające znaczenie dla rozstrzygnięcia zostały przez Wojewodę [...] pominięte. Zaznaczyć przy tym należy, że jedynym złożonym w toku postępowania odwoławczego wnioskiem dowodowym był wniosek o przesłuchanie w charakterze świadków M. i M. S. Do wniosku tego organ odwoławczy się odniósł, słusznie uznając go za dotyczący okoliczności już wyjaśnionych w toku postępowania, o czym była mowa wyżej. Podjęte w okolicznościach faktycznych i prawnych rozstrzygnięcie Wojewody [...] mieści się w zakresie dyspozycji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i nie stanowi naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 k.p.a.

Jako niezasadny należało ocenić zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 201 kodeksu cywilnego. Zgłoszenie przez wnioskodawcę żądania wymeldowania skarżącego z przedmiotowego lokalu stanowiącego współwłasność wnioskodawcy nie wymagało zgody większości współwłaścicieli. Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, decyzja o wymeldowaniu wydawana jest z urzędu lub na wniosek właściciela (lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2). Przepis ten jako osobę legitymowaną do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie wskazuje właściciela. Współwłasność jest natomiast formą własności, która może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Potwierdza to także systematyka ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740) – Dział IV Współwłasność znajduje się w Tytule I Własność. Współwłaściciel jest zatem legitymowany do skutecznego wszczęcia postępowania administracyjnego o wymeldowanie innej osoby z lokalu mieszkalnego, do którego ma tytuł prawny, niezależnie od wysokości przysługującego mu udziału, co wynika wprost z art. 35 ustawy.

Wskazać też należy, że w stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie powyższego przepisu kwestia przysługiwania osobie dysponującej tytułem prawnym do lokalu statusu strony w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby budziła wątpliwości w orzecznictwie i została rozstrzygnięta w uchwale NSA z dnia 5 grudnia 2011 r. sygn. akt II OPS 1/11. Uchwała ta podjęta została na gruncie poprzednio obowiązującego art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jednak z uwagi na jej treść i przedstawioną motywację, zachowuje swoją aktualność również pod rządami ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. W uchwale tej wskazano m.in. że z ochrony prawa własności należy wyprowadzić prawo właściciela aby zameldowanie (lub wymeldowanie) określonej osoby w jego lokalu było zgodne ze stanem rzeczywistym oraz prawo przeciwdziałania naruszaniu jego własności. Realizacja tych praw, w ocenie Sądu orzekającego w sprawie, przysługuje właścicielowi niezależnie od wysokości przysługującego mu udziału w prawie własności, nie ma bowiem żadnych racjonalnych podstaw do tego, aby takie ograniczenie wprowadzać.

Wobec zatem jednoznacznego brzmienia art. 35 ustawy o ewidencji ludności nie ma aktualnie potrzeby poszukiwania dodatkowego uzasadnienia dla legitymacji współwłaściciela nieruchomości do żądania wszczęcia postępowania w sprawie wymeldowania w przepisach prawa cywilnego. Nawet gdyby jednak taka potrzeba rzeczywiście istniała, to należałoby uznać, że wniesienie podania o wymeldowanie przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości ma charakter czynności zachowawczej w rozumieniu art. 209 kodeksu cywilnego, zmierzającej do ochrony wspólnego prawa. Dla skuteczności podjęcia takiej czynności nie ma znaczenia uzyskanie aprobaty pozostałych współwłaścicieli, ponieważ czynności zachowawcze mogą być podejmowane również przeciwko samym współwłaścicielom, np. w drodze powództwa o zakazanie niszczenia wspólnej rzeczy. Taki pogląd wyrażony został w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 4 kwietnia 2013 r., IV SA/Po 71/13, utrzymanym w mocy powołanym w skardze wyrokiem NSA z dnia 11 lutego 2015 r. II OSK 1677/13. Niemniej jednak Sąd rozpatrujący niniejszą skargę stoi na stanowisku, że każdy współwłaściciel jest legitymowany do skutecznego wszczęcia postępowania administracyjnego o wymeldowanie osoby z lokalu mieszkalnego, do którego ma tytuł prawny, niezależnie od wysokości przysługującego mu udziału, co wynika z art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

Uznać zatem należy, że organy orzekające prawidłowo zastosowały art. 35 ustawy o ewidencji ludności wydając decyzję o wymeldowaniu.

Mając powyższe na uwadze Sad na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.