Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 83/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 27
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
article: § 2 ust. 1 i § 11 ust. 1 pkt. 3 lit. a
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2017 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

A.J. (powoływany również jako: "strona", "skarżący") wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego również jako: "organ odwoławczy") z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego również jako: "organ pierwszej instancji") z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] odmawiającą skarżącemu przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2017.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle następującego stanu faktycznego.

W dniu 31 maja 2017 r. A.J., działając przez pełnomocnika – A.Z., złożył do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) (powoływanej dalej jako: PRSK) na rok 2017. We wniosku tym zadeklarował do dopłat działkę rolną A/A1/A1A, położoną na działce ewidencyjnej [...], do Pakietu 5: Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże, do powierzchni 5,27 ha.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa celem złożenia wyjaśnień odnośnie posiadania i utrzymywania zgodnie z normami działek zgłoszonych do płatności.

Wezwanie to po dwukrotnym awizowaniu wróciło do organu jako nie podjęte w terminie a organ uznał je za doręczone w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r.; poz. 1257) - dalej jako "K.p.a."

Jednocześnie pismem z tego samego dnia organ poinformował o celu i treści ww. wezwania pełnomocnika skarżącego.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że ze względu na aktywność życiową jego klienta osobiste uczestniczenie w bliżej nieokreślonej czynności w siedzibie organu wiązałoby się z niedorzecznością i oczekuje on w związku z tym przedstawienia konkretnych, precyzyjnie opisanych powodów, z których wynikałoby jasno, że czynności, które chce przeprowadzić organ nie mogą być załatwione pisemnie i osobisty udział strony jest w nich niezbędny.

W piśmie z dnia [...] października 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ponownie wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa celem złożenia wyjaśnień odnośnie posiadania i utrzymywania zgodnie z normami działek zgłoszonych do płatności. Organ zaznaczył, że należy dostarczyć wszelkie dokumenty, potwierdzające stan posiadania deklarowanych działek oraz, że mogą nimi być: faktury dotyczące użytkowania deklarowanych działek, umowy kupna, dzierżawy, użyczenia, akt własności, itp.

Także i to wezwanie to po dwukrotnym awizowaniu wróciło do organu jako nie podjęte w terminie a organ uznał je za doręczone w trybie art. 44 K.p.a.

Kolejne wezwanie tożsamej treści organ skierował do skarżącego w dniu 1 grudnia 2017 r., które także, po dwukrotnym awizowaniu wróciło do organu jako nie podjęte w terminie i także w tym przypadku organ uznał je za doręczone w trybie art. 44 K.p.a.

Nadto zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącego o fakcie i treści ww. wezwania. Zawiadomienie to doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 grudnia 2017 r.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR włączył do akt sprawy zeznania złożone w dniu 12 września 2017 r. przez: B.C. i G.S. oraz oświadczenie A.R. z dnia [...].09.2017 r.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. A.Z. zwrócił się do organu o przesunięcie terminu do osobistego stawiennictwa jego mocodawców, w tym skarżącego, do dnia 15 stycznia 2018 r., w związku z okresem przedświątecznym i noworocznym oraz wyjazdami za granicę kraju.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przychylił się do tej prośby o czym poinformował pełnomocnika skarżącego pismem z dnia [...] grudnia 2017 r.

Z kolei w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. A.Z. wskazał, że jego mocodawcy nie przyjechali na Święta i nie wiedzą kiedy przyjadą w związku z czym zwrócił się do organu o przedstawienie pytań na piśmie zgodnie z K.p.a.

W odpowiedzi na powyższe organ wyjaśnił pełnomocnikowi skarżącego, że zgodnie z art. 50 § 1 K.p.a. ma prawo wezwać stronę do osobistego stawiennictwa i złożenia wyjaśnień (pominąwszy pełnomocnika), jeżeli jest to niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Wyjaśnił, że charakter sprawy oraz kwestia wymagająca złożenia wyjaśnień (posiadanie i utrzymywanie zgodnie z normami działek rolnych zgłoszonych do płatności) wymaga osobistego stawiennictwa i nie ma możliwości przedstawienia pytań na piśmie, gdyż pytania zadane stronom będą wynikać m.in. z udzielanych przez nich odpowiedzi.

W piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżącego poinformował organ, że A.J. od kilku miesięcy, tj. od zakończenia prac rolnych w sezonie wegetacyjnym roku 2017 przebywa stale na terenie Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej a skierowane do niego wezwanie narusza normy art. 51 K.p.a.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji, na podstawie art. 26 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 562), § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a. odmówił skarżącemu przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2017.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że dla uzyskania płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Dla przyznania płatności istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wnioskodawca musi, zatem wykazać, że faktycznie posiadał w dniu 31 maja danego roku grunty rolne i utrzymywać je zgodnie z normami.

W oparciu o fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych oraz komentarze do Kodeksu cywilnego organ pierwszej instancji stwierdził, że posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu dwóch elementów: elementu fizycznego władania rzeczą, określanego, jako corpus possessionis, oraz elementu psychicznego animus rem sibi habendi, rozumianego, jako zamiar władania rzeczą dla siebie a brak któregokolwiek z tych elementów przesądza o braku posiadania.

Mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy, organ pierwszej instancji stwierdził, że A.J. nie jest posiadaczem (użytkownikiem) zgłoszonych do płatności na rok 2017 gruntów rolnych.

Organ pierwszej instancji zaznaczył, że skarżący wielokrotnie wzywany do osobistego stawiennictwa miał możliwość wypowiedzenia się co do okoliczności sprawy z czego nie skorzystał.

Wskazał również, że ze względu na fakt, iż A.Z. - pełnomocnik strony, został uznany winnym za podobne przestępstwo (vide: wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...].06.2016 r. [...] oraz Sądu z dnia [...].11.2016 r. [...]) oraz biorąc po uwagę zeznania B.C. i G.S., jak również biorąc pod uwagę oświadczenia właścicieli działek deklarowanych przez "mocodawców" A.Z., do których dotarła A.R., którzy jednogłośnie oświadczyli, że nie znają pana Z. ani żadnego z jego "mocodawców" uznał, że działanie w niniejszej sprawie jest porównywalne z tym, za które A. Z. został skazany.

Organ pierwszej instancji zaznaczył, że w związku z tym, iż pełnomocnik strony, jest dla organu niewiarygodny, kilkakrotnie wzywał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień, ponieważ ciężar udowodnienia faktu spoczywa na stronie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W ocenie organu pierwszej instancji zwracane przesyłki, a także brak złożenia zmiany do wniosku EP (do której strona jest zobowiązana) z podaniem aktualnego adresu zamieszkania wskazują, że A.J. nie interesuje się swoim wnioskiem ponieważ nie jest decydentem w sprawie zadeklarowanych we wniosku działek.

Od powyższej decyzji A.J. wniósł odwołanie domagając się jej uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie poinformował, że szczegółowe stanowisko wobec zaskarżonego rozstrzygnięcia i jego uzasadnienia zostanie przedstawione w odrębnym piśmie w ramach postępowania odwoławczego w przeciągu 21 dni. Jednakże takowego pisma skarżący nie złożył.

Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137), § 2 Rozporządzenia PRSK, art. 60 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r. str. 549, ze zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1306/2013 utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie może zostać uznany jako posiadacz gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku, ale również jako samodzielny rolnik, którego działania wypełniają cele przyświecające wspólnej polityce rolnej UE. Podkreślił, że nie jest celem pomocy dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej wspieranie podmiotów, które uzurpują sobie miano rolnika. Jeżeli natomiast mamy do czynienia ze stworzeniem tylko pozorów (sztucznych warunków), tylko po to by uzyskać dopłaty, jest to sprzeczne z celami przyświecającymi systemowi wsparcia producentów rolnych.

Organ odwoławczy podkreślił, że organ pierwszej instancji powziął wątpliwość, co do rzeczywistej roli, jaką pełnił skarżący w ramach ubiegania się o płatności. Treść dokumentów znajdujących się w aktach sprawy poddaje bowiem uzasadnioną wątpliwość czy skarżący faktycznie był w posiadaniu gruntów zadeklarowanych we wniosku oraz samodzielnie prowadził działalność rolniczą, we własnym imieniu i na własny rachunek.

Organ odwoławczy zauważył, iż organ pierwszej instancji wielokrotnie wzywał skarżącego do złożenia wyjaśnień. Następnie wskazując na treść art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy PROW stwierdził, że w sprawie ani skarżący ani jego pełnomocnik nie wykazali w prowadzonym postępowaniu aktywności w celu udowodnienia swoich twierdzeń. Organ zaznaczył, że pełnomocnik strony doskonale wiedział, że organ pierwszej instancji wymagał od strony dostarczenia wszelkich dokumentów potwierdzających stan posiania deklarowanych działek (faktury, umowy, akty własności, itp.). Pomimo posiadania tej wiedzy ani skarżący ani jego pełnomocnik nie dostarczyli do siedziby organu pierwszej instancji żadnych dokumentów, które mogłyby potwierdzić prowadzenie działalności rolniczej przez A.J. Co więcej, w ocenie organu odwoławczego, potwierdzeniem tezy o nieprowadzeniu działalności rolniczej przez skarżącego jest informacja jego pełnomocnika, o wyjeździe strony na długotrwały pobyt zagraniczny.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zauważył, że z informacji przekazanej przez A.R. wynika, iż w dniach [...] sierpnia 2017 r. udała się ona w miejsce zamieszkania skarżącego i jego brata, jednak ich nie zastała. Informacja ta koreluje z oświadczeniem pełnomocnika o wyjeździe strony poza granicę kraju. W ocenie organu odwoławczego treść ww. zawiadomienia nasuwa uzasadnione podejrzenia, że wymienieni w tym piśmie mocodawcy A.Z., w tym skarżący, pełnili rolę fikcyjnych użytkowników działek rolnych zadeklarowanych we wnioskach tych osób.

Organ odwoławczy stwierdził, że ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie braku przesłanek przyznania wnioskowanych płatności. Strona nie dowiodła bowiem, iż jest w posiadaniu gruntów zgłoszonych do płatności. Ponadto sposób postępowania strony organ odwoławczy ocenił jako kreowanie sztucznych warunków dla uzyskania płatności w sprzeczności z celami wspólnej polityki rolnej. Uznał zatem, że w sprawie zachodzi również przesłanka negatywna przyznania wnioskowanych płatności, o której mowa w art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013.

Na powyższą decyzję A.J. wniósł skargę zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 8, art. 10, art. 14 § 1, art. 79a, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 zastosowanej jako podstawa rozstrzygnięcia, pomimo braku zaistnienia przesłanek wskazanych w hipotezie tej normy.

Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wniósł także o orzeczenie o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego według przepisanych norm.

Skarżący nie uzasadnił podniesionych zarzutów zaznaczył jednak, że takowe uzasadnienie przedstawi w kolejnym piśmie procesowym, które wniesione zostanie w terminie nieprzekraczającym ustawowego terminu przewidzianego na przekazanie skargi do Sądu. Przy czym, podobnie jak w przypadku odwołania, skarżący wspomnianego pisma nie złożył.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie przypomnieć należy, że stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji z dnia [...] czerwca 2018 r. odmawiającą skarżącemu przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2017.

Organ stwierdził, że skarżący nie był w 2017 r. posiadaczem zadeklarowanych do płatności gruntów rolnych, a jego działanie miało na celu sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności tak, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Skarżący zarzuca organowi naruszenie przepisów postępowania takich jak art. 7, art. 8, art. 10, art. 14 § 1, art. 79a, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. przy czym nie wskazuje z jakich przyczyn uznaje, że normy te zostały przez organ naruszone. Podnosi również zarzut związany z naruszeniem art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 twierdząc, że został on zastosowany jako podstawa rozstrzygnięcia, pomimo braku zaistnienia przesłanek wskazanych w hipotezie tej normy.

W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w powiązaniu z lekturą decyzji organów obu instancji pozwala stwierdzić, że rozstrzygnięcie organu jest słuszne i nie narusza przepisów wskazanych w skardze.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów związanych z naruszeniem przepisów K.p.a. wskazać należy, że stosownie do treści art. 4 ustawy PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149), chyba że ustawa stanowi inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy PROW).

Powyższe przepisy wskazują zatem na pewne odstępstwa, w zakresie prowadzenia postępowania, w stosunku do regulacji wynikających z K.p.a. Wyłączono wprost zastosowanie art. 79a i 81 K.p.a. Nadto ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stosownie bowiem do zasady praworządności, o której mowa w art. 27 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, a którą należy rozumieć jako działanie organów na podstawie przepisów prawa, organ powinien wprawdzie podejmować działania zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, niemniej jednak, zgodnie z art. 27 ust. 2 ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zgodnie zatem z powyższą zasadą na organie, który (odmawiając płatności) wywodzi skutki prawne z zarzutu tworzenia sztucznych warunków ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków. Natomiast obowiązek udowodnienia spełniania warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie.

Nadto ograniczona została zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.) i zasada udzielania informacji (art.9 K.p.a.) przez ustalenie, że organ zobowiązany jest do ich przestrzegania tylko na żądanie strony.

Wskazane wyżej odstępstwa wynikają z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawna nie może być oceniania przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa (por. wyrok we WSA we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 800/17, wszystkie cytowane w niniejszym orzeczeniu uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu organ przeprowadził postępowanie zgodnie z ww. przepisami nie naruszając także art. 14 i art. 77 i art. 80 K.p.a. a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 K.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestę stanowi fakt posiadania przez skarżącego gruntów, do których domaga się przyznania spornej płatności. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 Rozporządzenia PRSK Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Z kolei zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 3 lit.a) ww. Rozporządzenia w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1: pkt 4 i 5, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez:

a) rolnika użytków rolnych lub obszarów przyrodniczych wynosi co najmniej 1 ha,

b) zarządcę obszarów przyrodniczych wynosi co najmniej 1 ha.

Zauważyć w tym miejscu należy, że na temat posiadania gruntów rolnych w rozumieniu przepisów o płatnościach istnieje już ugruntowana linia orzecznicza. Wynika z niej, że wolą ustawodawcy jest finansowe wspieranie rolników, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne. Ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne. Pojęcie posiadania nie jest odrębnie zdefiniowane w przepisach o płatnościach, należy więc odwoływać się do regulacji tej instytucji w podstawowym akcie prawnym, jakim jest Kodeks cywilny (art. 336-352). Kodeks rozróżnia różne pojęcia posiadania (samoistne, niesamoistne, w dobrej lub złej wierze). Stosowanie cywilistycznego pojęcia posiadania musi uwzględniać istotę regulacji prawnych w dziedzinie płatności rolnych, których podstawowym celem jest wspieranie podmiotów prowadzących rzeczywiście działalność rolniczą, a nie wspieranie posiadaczy gruntów rolnych, niezależnie od tego, czy grunty te wykorzystują rolniczo. Dla uzyskania wskazanych płatności nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Innymi słowy, posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niedostateczne i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, zaś pojęcie posiadanie na gruncie rozporządzenia w sprawie płatności należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. W tym stanie pojęcie posiadania gruntów rolnych należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Oznacza to, że można mieć tytuł prawny do gruntu rolnego, ale nie mieć uprawnienia do płatności oraz że można posiadać grunty rolne bez tytułu prawnego, a nawet w złej wierze i z tego tytułu mieć prawo do uzyskania płatności. Dodatkowo należy wskazać, że rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście. W zależności od możliwości władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to by rolnik posiadał decyzyjność jak, co, gdzie i kiedy dany grunt zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe. Co więcej, tego rodzaju prace nie mogą mieć charakteru jedynie sporadycznego, muszą trwać przez cały rok kalendarzowy. Istotą przedmiotowych płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakie nasiona wysiać, jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych, podejmuje także decyzje o terminie zbioru plonów, itp. Linia orzecznicza, w której wyrażano takie stanowisko jest obszerna, tylko tytułem przykładu można wskazać wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., II GSK 537/11; z 13 czerwca 2012 r., II GSK 734/11; z 18 lipca 2012 r., II GSK 932/11).

Samo złożenie wniosku o przyznanie dofinansowania nie może przesądzać per se, że wnioskodawca spełnia warunki ich przyznania. Okoliczność ta świadczy tylko o tym, że strona chce takie dopłaty otrzymać. Natomiast ustalenie czy wnioskodawcy przysługuje status posiadacza czy też nie i czy prowadzi on faktyczną działalność rolniczą na deklarowanych działkach rolnych należy poczynić in concreto na tle całokształtu okoliczności sprawy (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 lutego 2019r. sygn. akt I SA/Rz 1126/18).

Ponownie podkreślić należy, że to beneficjent ubiegający się o przyznanie pomocy z otrzymanej pomocy wywodzi skutki prawne z tego też względu to na nim spoczywa obowiązek udowodnienia spełniania warunków do przyznania płatności, w tym posiadania gruntów w ww. znaczeniu.

Jednakże w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał jakoby był posiadaczem działek zgłoszonych do płatności.

Skarżący ignorował wielokrotne wezwania organu do osobistego stawiennictwa celem złożenia wyjaśnień. W toku całego postępowania, prócz tego, że wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, skarżący nie przejawiał żadnej aktywności prowadzącej do wyjaśnienia sprawy.

Zaznaczyć trzeba, że niezależnie od wezwań kierowanych do skarżącego, które z uwagi na brak ich odbioru w przewidzianym terminie, zostały uznane przez organ w trybie art. 44 K.p.a., o celu kierowanych do skarżącego wezwań oraz dowodów, których domaga się organ informowany był także pełnomocnik skarżącego. Tym samym w okolicznościach niniejszej sprawy przyjąć należy, że miał świadomość jakich dowodów domaga się organ. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, pomimo posiadania tej wiedzy ani skarżący ani jego pełnomocnik nie wykazali żadnej aktywności w celu wyjaśnienia wątpliwości organu. Nie przedstawili żadnego dowodu, który potwierdziłby status skarżącego jako rolnika czy też zarządcy posiadającego zgłoszone do płatności grunty.

Działania pełnomocnika strony ograniczały się w zasadzie do kwestionowania sposobu prowadzenia postępowania przez organ. Powoływał się on na zasadę pisemności postępowania, wnosił o wydłużenie terminu stawiennictwa skarżącego a także podważał możliwość wzywania skarżącego od osobistego stawiennictwa z uwagi na jego pobyt za granicą. Nie podjął on natomiast żadnych czynności prowadzących do merytorycznego wyjaśnienia sprawy. Co istotne ani strona ani jej pełnomocnik nie złożyli, pomimo ciążącego na nich w tym zakresie obowiązku, wniosku o zmianę wpisu do ewidencji producentów, uaktualniając miejsce zamieszkania skarżącego. Trudno zatem czynić organowi zarzuty, że kierował do skarżącego wezwania zgodnie z posiadanymi danymi. Zgodzić się również należy z wnioskiem organu pierwszej instancji, że posiadane przezeń informacje odnośnie uprzedniej karalności pełnomocnika skarżącego w związku z kreowaniem sztucznych warunków do uzyskiwania dopłat, informacji pozyskanych o A.R. oraz zeznań B.C. i G.S. a także faktu, że wszystkie te informacje powielają jeden schemat działania mający na celu wyłudzenie odpłat podważają wiarygodność pełnomocnika skarżącego, co też uzasadniało wzywanie strony do złożenia wyjaśnień osobiście.

Trafny jest również wniosek organu, że uporczywe uchylanie się przez stronę od wyjaśnienia okoliczności niniejszej sprawy umacnia przekonanie, iż skarżący nie jest posiadaczem działki rolnej zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017.

Już tylko tego względu decyzja organu jest trafna. W zaistniałych okolicznościach organ nie miał bowiem podstaw by przyznać skarżącemu wnioskowaną płatność.

Nadto w ocenie Sądu, zgromadzony przez organ materiał dowodowy, bierna postawa skarżącego oraz fakt, że jego pełnomocnik brał udział także w innych postępowaniach przed organem, w których powielany był mechanizm działania jak w sprawie skarżącego wobec jego innych mocodawców, pozwalał organowi przyjąć, że skarżący usiłował brać udział w kreowaniu sztucznych warunków dla uzyskania płatności.

Z tego też względu chybionym okazał się także zarzut skarżącego związany z naruszeniem przez organ art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013, który wskazuje, iż bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Kwestia ta jest jednak nieistotna wobec faktu, iż skarżący nie wykazał, że jest posiadaczem gruntów wskazanych we wniosku o przyznanie płatności. Odmowa przyznania płatności ze względu na stworzenie przez stronę sztucznych warunków do uzyskania dopłat jest bowiem możliwa dopiero wówczas gdy beneficjent spełnia warunki formalne uprawniające do ich uzyskania, do których należy zaliczyć m.in. posiadanie deklarowanych we wniosku gruntów.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Z tego też względu Sąd, na podstawie art.151 P.p.s.a., skargę oddalił.