Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1159/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 10 lit. b, art. 40a ust. 1 pkt. 1 i 4
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
article: art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 47
journal: Dz.U. 2006 nr 171 poz 1225
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Skupień Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. M. L. Spółki z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 stycznia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1982/10 w sprawie ze skargi Z. M. L. Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanych środków spożywczych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Z. M. L. Spółki z o.o. w Ł. na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych 1.200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 stycznia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1982/10, wydanym w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w W. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej, oddalono skargę.

Sąd pierwszej instancji ustalił następujący stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr: [...] Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] nakładającą na [...] Sp. z o.o. w Ł., zwaną dalej "spółką", karę pieniężną w wysokości 16.400 zł za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego masła.

Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły art. 3 pkt 10, art. 40a ust.1 pkt 4 oraz ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.). Zgodnie z art. 3 pkt 10 powołanej ustawy artykuł rolno-spożywczy zafałszowany oznacza produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli: a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej; b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą, c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.

W myśl art. 40a ust. 1 pkt 4 tej ustawy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 zł.

W świetle art. 40a ust. 4 ustawy, kary pieniężne, o których mowa w ust. 1-3, wymierza, w drodze decyzji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzania kontroli wojewódzki inspektor albo wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej. Natomiast zgodnie z art. 40a ust. 5 wspomnianej ustawy, ustalając wysokość kary, wojewódzki inspektor albo wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów.

Podstawę materialno prawną decyzji stanowiły również przepisy art. 46 ust. 1 i art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225 ze zm.).

Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 wyżej powołanej ustawy, oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności: a) co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji; b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada; c) przez sugerowanie, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości.

Stosownie do art. 47 wspomnianej ustawy, nazwa środka spożywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się z opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia, tak aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów (ust. 1); Nazwa środka spożywczego wyprodukowanego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, pod którą środek spożywczy jest wprowadzany do obrotu w tym państwie zgodnie z obowiązującymi w nim przepisami, może być stosowana w oznakowaniu tego środka spożywczego wprowadzanego do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli sama lub w połączeniu z dodatkowym opisem zamieszczonym w jej bezpośrednim sąsiedztwie umożliwia konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości tego środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów (ust. 2); Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli nazwa środka spożywczego wyprodukowanego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej jest stosowana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do oznaczania innych środków spożywczych, biorąc pod uwagę ich skład i sposób wytwarzania (ust. 3); Nazwie powinny towarzyszyć informacje dotyczące postaci środka spożywczego lub procesów technologicznych stosowanych w produkcji, w szczególności określające, czy jest to środek spożywczy sproszkowany, liofilizowany, głęboko mrożony, zagęszczony, wędzony - w przypadku gdy brak tej informacji może wprowadzać nabywcę w błąd (ust. 4); Nazwa, pod którą środek spożywczy jest wprowadzany do obrotu, nie może być zastąpiona znakiem towarowym, nazwą marki lub nazwą handlową (wymyśloną) – ust. 5.

W omawianej decyzji powołano się również na przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące produktów rolnych (Dz. Urz. UE L 299 z dnia 16 listopada 2007 r., s. 1).

Stosownie do części II ust. 2 załącznika XII do powołanego rozporządzenia nr 1234/2007 pojęcie "przetwory mleczne" oznacza produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przy założeniu że można dodać substancje konieczne do ich wytworzenia, o ile nie stosuje się ich do zastąpienia - w całości lub w części - jakichkolwiek naturalnych składników mleka. Ponadto wyłącznie dla przetworów mlecznych zarezerwowana jest nazwa masło (iii).

Szczegółowe wymagania odnośnie oznaczania produktów opatrzonych nazwą "masło" zawarto w załączniku XV wspomnianego rozporządzenia. Rozróżnia się tutaj następujące produkty: "masło", "masło o zawartości trzech czwartych", "masło półtłuste" oraz "tłuszcz mleczny do smarowania". Powyższe produkty objęte są grupą "Tłuszcze mleczne", przez które rozumie się produkty w formie stałej, miękkiej emulsji, zasadniczo typu woda w oleju, pozyskiwane wyłącznie z mleka lub niektórych produktów mlecznych; zasadniczym elementem ich wartości jest tłuszcz. Dodawane mogą być jednak także inne substancje niezbędne do ich produkcji, pod warunkiem, że nie są one używane w celu zastąpienia - w całości ani w części - jakichkolwiek składników mleka.

Przez "masło", w świetle dodatku do załącznika XV (kategorie produktu), rozumie się produkt zawierający nie mniej niż 80 % i nie więcej niż 90 % tłuszczu mlecznego, nie więcej niż 16 % wody i nie więcej niż 2 % suchej masy beztłuszczowej mleka. Natomiast "masła o zawartości trzech czwartych" powinno zawierać nie mniej niż 60 % i nie więcej niż 62 % tłuszczu mlecznego. Natomiast od "masła półtłustego" wymaga się zawartości tłuszczu mlecznego nie mniej niż 39% i nie więcej niż 41%.

W sprawie, jak ustalono, w dniach 15–18 września 2009 r. upoważnieni pracownicy M. Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przeprowadzili w przedsiębiorstwie spółki kontrolę w zakresie jakości handlowej masła i artykułów z dodatkiem serwatki jogurtowej z tłuszczem roślinnym, zawierających w swej nazwie wyraz "masło". Pobrano do oceny oznakowania próbkę "Masełka extra smarownego – mix tłuszczowy a’200 g" z partii 600 kg (partia produkcyjna 1800 kg, nr 17.10(1) z dnia 16 września 2009 r.). Oznakowanie tego produktu, a w szczególności użycie w nazwie słowa: "masełko", a w grafice – skopka, wskazywało na mleczny charakter produktu, co było niezgodne z ustaleniami kontroli. Produkt ten, na co zresztą wskazywał zamieszczony na opakowaniu skład "mixu tłuszczowego", zawierał 72% tłuszczu roślinnego. Oznakowanie wyrobu masłem naruszało przepisy załącznika XV rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007, normujące wymagania jakościowe dotyczące masła. Masłem jest bowiem produkt zawierający nie mniej niż 80% i nie więcej niż 90% tłuszczu mlecznego, nie więcej niż 16% wody i nie więcej niż 2% suchej masy beztłuszczowej. Dodawane mogą być także inne substancje niezbędne do produkcji, pod warunkiem, że nie służą zastąpieniu w całości lub w części jakichkolwiek składników mleka. Użyty na opakowaniu wyraz "masełko", jako zdrobnienie od wyrazu "masło", sugerował, że produkt jest wyłącznie pozyskiwany z mleka, a w rzeczywistości jest to produkt o innych właściwościach.

W trakcie kontroli przeprowadzono również analizy laboratoryjne w zakresie oceny zawartości tłuszczu. Badania wykazały 84% tłuszczu, czyli zawyżoną jego zawartość w stosunku do wymagań rozporządzenia Komisji (WE) nr 445/2007 z dnia 23 kwietnia 2007 r. ustanawiającego niektóre szczegółowe zasady w celu stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 2991/94 określającego normy dla tłuszczów do smarowania oraz stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1898/87 w sprawie ochrony nazw stosowanych w obrocie mlekiem i przetworami mlecznymi (Dz. Urz. UE L 2007 Nr 106, s. 24), w myśl których zawartość tłuszczu mlecznego nie powinna być większa niż 82 %.

Ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych w W. z dnia [...] września 2009 r., nr [...] zakazano spółce wprowadzenia do obrotu 600 kg "Masełka extra smarownego – mix tłuszczowy" z powyższej partii towaru.

W dniu 1 października 2009 r. wszczęto przeciwko spółce postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej.

Decyzją Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nałożono na spółkę karę pieniężną w kwocie 16.400 zł, płatną w terminie 30 dni od daty, w której rozstrzygnięcie to stanie się ostateczne.

Jak wskazał organ pierwszej instancji, w świetle art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych niespełnienie wymagań w zakresie znakowania artykułu rolno-spożywczego jest niespełnieniem wymagań jakości handlowej. Odwołano się m.in. do przepisu art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, wymagającego od oznaczenia produktu spełnienia powinności informacji nabywcy o rodzaju produktu, aby nabywca nie był wprowadzony w błąd. Ponadto, jak zaznaczono, określenia służące identyfikacji artykułu rolno-spożywczego muszą być podane zgodnie z rzeczywistością. Przypomniano o celach prawa żywieniowego, mającego przede wszystkim ochraniać interesy konsumentów i zapobiegać jakimkolwiek praktykom mogącym wprowadzać go w błąd, w tym w następstwie niezgodnego z prawem znakowania tych produktów.

W ocenie organu pierwszej instancji "Masełko extra smarowne" jest produktem zafałszowanym w świetle przepisu art. 3 pkt 10 lit. b ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Omawiane oznakowanie miało na celu ukrycie rzeczywistego składu produktu i innych właściwości, zawierające nazwę niezgodną z przepisami o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Tym samym w istotny sposób naruszono interesy konsumentów.

Odwołując się do art. 40a ust. 1 pkt 4, ust. 4 i ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych nałożona kara pieniężna w kwocie 16.400 zł uwzględnia najwyższy stopień szkodliwości czynu, a także świadomość spółki, iż omawiane oznakowanie wspomnianego produktu żywnościowego jest nieuczciwą praktyką skierowaną przeciw dużej liczbie konsumentów.

W wyniku odwołania spółki Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, wspomnianą decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia i ocenę prawną zawartą w decyzji organu pierwszej instancji. Zaakcentowano wysokie wymagania ustawodawcy wspólnotowego w odniesieniu do produktu o nazwie "masło", który musi spełniać wszystkie parametry jakościowe zastrzeżone dla tego produktu. Kontrolowany produkt, co przypomniano, zawierał jedynie 10% tłuszczu mlecznego i 72% tłuszczu roślinnego. Omawianego produktu nie można więc uznać ani za produkt maślany, ani za produkt złożony. Natomiast oznaczenie produktu sugerowało konsumentowi nabycie artykułu spożywczego o wyższej jakości. Ponadto w produkcie tym stwierdzono wskutek badań laboratoryjnych zawyżoną zawartość tłuszczu. Konsument nie został więc prawidłowo i rzetelnie poinformowany o składzie produktu.

Nazwa "masełko" wraz z grafiką skopka, jak wskazał organ odwoławczy, stanowią główny element oznakowania spornego produktu żywnościowego. Natomiast określenie "mix tłuszczowy" i skład produktu opisany jest małą czcionką na odwrocie opakowania. W takiej sytuacji, widząc dużą nazwę "masełko" oraz wizerunek skopka, które jest naczyniem jednoznacznie kojarzącym się z tradycyjną produkcją masła, konsument będzie przekonany o nabyciu masła. Uzasadnia to zakwalifikowania omawianego towaru do produktu zafałszowanego, w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

Od powyższej decyzji spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. który, jak to wskazano na wstępie, skargę tę oddalił.

Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się zasadności zarzucanego przez spółkę naruszenia przez organ art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe określenie podmiotu odpowiedzialnego za zafałszowanie produktu, a także naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na nieistniejących faktach oraz arbitralnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, co nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu. Nie podzielił także zasadności zarzutu błędnej interpretacji rozporządzenia (WE) nr 178/2002 poprzez błędne jego zastosowanie w rozpatrywanej sprawie oraz niewłaściwej interpretacji art. 40a ust. 1 pkt 2 oraz ust. 4 i 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

Jak zaznaczył Sąd pierwszej instancji, obrotem w rozumieniu ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych są, stosownie do art. 3 pkt 4, czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, polegające na wprowadzeniu na rynek żywności lub pasz w celu sprzedaży. Pojęcie wprowadzenia do obrotu dotyczy każdego etapu obrotu. W świetle powyższego skarżąca spółka, jako producent w rozumieniu art. 3 pkt 9 powołanej ustawy, nie tylko produkowała artykuły rolno-spożywcze, ale i wprowadzała je do obrotu. W tej sytuacji za niezasadny uznano zarzut naruszenia przez organ art. 28 k.p.a.

Nie podzielając zarzutu spółki, że kontrolowany produkt nieprawidłowo został uznany za produkt zafałszowany, Sąd pierwszej instancji wskazał na wspomnianą już definicję takiego produktu zawartą w art. 3 pkt 10 powołanej ustawy, przychylając się do wspomnianego stanowiska organów. Przypomniano regulacje wspólnotowe dotyczące oznakowania i wprowadzania do obrotu produktów mlecznych. W szczególności Sąd pierwszej instancji powołał przepis art. 114 ust. 1 rozporządzenia nr 1234/2007, w myśl którego, a co nie miało miejsca w okolicznościach sprawy, produkty żywnościowe przeznaczone do spożycia przez ludzi można wprowadzać do obrotu jako mleko i przetwory mleczne, tylko jeśli są zgodne z definicjami i nazwami ustanowionymi w załączniku XII. W myśl pkt II.2, na co wskazał organ, pojęcie "przetwory mleczne" oznacza produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przy założeniu że można dodać substancje konieczne do ich wytworzenia, o ile nie stosuje się ich do zastąpienia - w całości lub w części - jakichkolwiek naturalnych składników mleka. Wyłącznie dla tej kategorii przetworów zarezerwowana jest nazwa "masło" (pkt I.2. lit. a) ppkt iii powoływanego załącznika). Jak wskazano, powoływany załącznik w pkt II.3. dopuszcza możliwość używania nazw stosowanych do przetworów mlecznych również w połączeniu ze słowem lub słowami oznaczającymi przetwory złożone, których żadna część nie zastępuje ani nie ma w zamierzeniu zastępować żadnego składnika mleka i w których mleko lub produkt mleczny są częścią zasadniczą - zarówno w kategoriach ilości, jak i charakterystyki produktu. Jednakże, zgodnie z pkt III.1 załącznika, nazwy, o których mowa w pkt II tego załącznika, nie mogą być stosowane do produktów innych niż wymienione w tym punkcie. W odniesieniu do produktów innych niż opisane w pkt II załącznika obowiązuje zakaz używania jakiejkolwiek etykiety, jakiegokolwiek dokumentu handlowego, materiału reklamowego, jakiejkolwiek formy reklamy w rozumieniu art. 2 ust. 1 dyrektywy Rady 84/450/EWG z dnia 10 września 1984 r. w sprawie reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej lub jakiejkolwiek formy prezentacji, które wskazywałyby, implikowały lub sugerowały, że produkt ten jest przetworem mleczarskim (pkt III.2. załącznika). Jednak w odniesieniu do produktu, który zawiera mleko lub przetwory mleczne, nazwa "mleko" lub nazwy wymienione w pkt II.2 akapit drugi niniejszego załącznika mogą być stosowane tylko do opisania jego podstawowych surowców i wymienienia jego składników, zgodnie z dyrektywą 2000/13/WE.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, że sporny produkt, jako zawierający 10% tłuszczu mlecznego i 72% olejów roślinnych, nie spełniał warunków dla oznaczenia go jako masło. Zatem, nieuprawnione było użycie na etykiecie produktu nazwy "masełko". Co do sposobu rozumienia tego pojęcia podzielono stanowisko organu. Masełko jest bowiem odmianą masła, nawet o wyższej jakości. Rysunek skopka mógł dodatkowo wzmagać przeświadczenie u konsumentów, że produkt jest masłem o wysokiej jakości. Natomiast pozostałe informacje co do charakteru produktu i jego zawartości, podzielając w tej mierze argumentację organów, były zaznaczone znacznie mniejszą czcionką i do tego na odwrocie opakowania. Wspomniane informacje były więc tak rozmieszczone na opakowaniu, aby utwierdzić konsumenta, że kupuje produkt mleczny o bardzo wysokiej jakości. Przypomniano postanowienia zawarte w pkt. II.1. załącznika XV do rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007. W myśl tych przepisów przy etykietowaniu i prezentacji produktów, o których mowa w pkt I.1 niniejszego załącznika, należy zastosować reguły określone w dyrektywie 2000/13/WE, a ponadto wskazać następujące informacje: nazwę handlową określoną w dodatku, w przypadku produktów, o których mowa w dodatku - całkowity procent zawartości tłuszczu według masy w chwili produkcji, w przypadku tłuszczów złożonych, o których mowa w dodatku w części C - zawartość tłuszczu roślinnego, mlecznego lub innego tłuszczu zwierzęcego w porządku malejącym, według masy, jako procent całkowitej masy w momencie produkcji. Informacja, o której wyżej mowa powinna być zrozumiała i powinna zostać przedstawiona w widocznym miejscu, tak by była łatwo dostrzegalna, czytelna i nieusuwalna (pk II.5. ww załącznika). Zabronione jest stosowanie do produktów, o których mowa w dodatku, takich terminów, które oznaczają, implikują lub sugerują zawartość tłuszczu inną niż ta, o której mowa w tym dodatku, zgodnie z pkt III.2. załącznika XV do cytowanego rozporządzenia.

Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że produkt był zafałszowany, w rozumieniu art. 3 pkt 10 lit. b) ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

Skoro artykuły wprowadzone przez spółkę do obrotu były zafałszowane, to tym samym spełnione zostały przesłanki określone w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych do nałożenia kary pieniężnej. Powołany przepis, jak podniósł Sąd pierwszej instancji, nie uzależnia nałożenia kary od stwierdzenia winy po stronie dystrybutora we wprowadzeniu do obrotu zafałszowanego artykułu. Odpowiedzialność określona w tym przepisie ma charakter obiektywny i przesłanką przyjęcia tej odpowiedzialności jest tylko fakt wprowadzenia produktu do obrotu.

Spółka od powyższego wyroku złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia prawa materialnego, tj. :

1. art. 3 pkt 10 w zw. art. 40a ust. 1 pkt 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych przez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie poprzez zakwalifikowanie produktu "Masełka extra smarownego-mix tłuszczowy 200 g" jako produktu zafałszowanego, w związku z czym nałożono na skarżącego karę pieniężną.

2. art. 46 ust. 1 i art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zw. z przepisami pkt. II.2, pkt. II.3 i pkt. III.1 załącznika XII do rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 poprzez ich nieprawidłową interpretację, a mianowicie uznanie, iż słowo "masełko" może być wyłącznie stosowane w zasadzie do przetworów mlecznych określonych w powyżej wskazanym załączniku (tak jak masło), a co za tym idzie jego używanie wprowadza konsumentów w błąd.

Jak podnosi się w skardze kasacyjnej, słowo "masło" nie występowało na opakowaniu. Użyte zaś w nazwie słowo "masełko" ("masełko ekstra smarowne" mix tłuszczowy a 200 g") nie jest tożsame z nazwą "masło", a zakresy tych słów się nie pokrywają. Żaden przepis prawa żywnościowego nie zawiera definicji "masełka". Nieprawidłowa jest interpretacja słowa "masełko" sprowadzająca się do twierdzenia, że "masełko" jest odmianą słowa "masło". Tymczasem "Masełko ekstra smarowne- mix tłuszczowy a 200 g" jest "miksem tłuszczowym", o którym mowa w pkt C poz. 1 dodatku do załącznika XV do rozporządzenia Nr 1234/2007, a zatem produktem otrzymywanym z mieszaniny tłuszczów roślinnych lub zwierzęcych i zawierającym nie mniej niż 80% i nie więcej niż 90% tłuszczu. Tak określone parametry produktu są w pełni spełnione przez produkt pod nazwa "masełko ekstra smarowne-mix tłuszczowy a 200 g".

Według spółki w sprawie nie zaszły przesłanki dla uznania omawianego artykułu żywnościowego za produkt zafałszowany, w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 10 w związku z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (w skardze kasacyjnej omyłkowo wskazano przepis art. 40a ust. 1 pkt 1 wspomnianej ustawy, który w sprawie nie miał zastosowania). Tym samym sporne oznaczenie nie wprowadzało konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości i składu, a zatem wbrew ustaleniom Sądu pierwszej instancji, akceptującym stanowisko organów, nie naruszało przepisów art. 46 ust. 1 i art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Natomiast, w ocenie spółki, zarzut naruszenia tych przepisów byłby możliwy tylko wtedy, gdy w nazwie produktu użyto by słowa "masło", a w opisie produktu nie wymieniono by składników z których produkt został wyprodukowany. Ponadto, także przepisy określone w Załączniku XII do rozporządzenia Nr 1234/2007 nie uzasadniają nałożenia wspomnianej kary pieniężnej, przepis pkt II.2 posługuje się pojęciem "masło" a nie "masełko", tym samym nie uzasadnia stosowania nazwy "masełko" tylko do przetworów mlecznych określonych w tym załączniku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie została oparta na skonkretyzowanych zarzutach naruszenia prawa materialnego. Oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia prawa materialnego wywiera ten skutek, że na etapie rozpoznawania tego środka zaskarżenia w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym miarodajne są, jako skutecznie nie podważone, bo nie objęte zarzutami skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., te ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji, które stanowiły podstawę subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

Skarga kasacyjna, co należy zauważyć, nie podważa stanowiska Sądu pierwszej instancji, akceptującego ustalenia organów, o naruszeniu przez sporne oznaczenie wskazanych przepisów załącznika XV do rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007, normujących wymogi dotyczące oznaczenia masła. W tym zakresie spółka ograniczyła się jedynie do wskazania, iż przepis pkt. II.2 załącznika XII do omawianego rozporządzenia posługuje się nazwą "masło", a nie "masełko". Jednakże, z czym zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, wyraz "masełko", tym bardziej gdy towarzyszy mu słowo "ekstra", wskazuje na masło wysokiej jakości. Dlatego nie sposób podzielić stanowiska skargi kasacyjnej, pozbawionej zresztą bliższej argumentacji, mającym w rzeczywistości na celu uczynienie legalnym używanie chronionego oznaczania "masło" dla produktu zawierającego w znacznej mierze tłuszcz roślinny.

Niczego nowego nie wnosi też do sprawy stanowisko skargi kasacyjnej, że "masełko ekstra smarowne" mix tłuszczowy, jest produktem, o którym mowa w pkt C poz. 1 dodatku do załącznika XV. Dla tych tłuszczy, stanowiących mieszaninę tłuszczów roślinnych i zwierzęcych, czego skarga kasacyjna nie bierze pod uwagę, nie zastrzega się wyraźnego oznaczenia, w przeciwieństwie do tłuszczy grupy A, o nazwie "Tłuszcze mleczne", dla których zastrzeżone jest oznaczenie "masło" lub "tłuszcz mleczny". Toteż, skarga kasacyjna nie podważyła, a w swej istocie nawet nie odniosła się, do argumentacji Sądu pierwszej instancji oraz organów, wskazujących na nielegalność używania przez spółkę oznaczenia "masełko" na gruncie przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 .

Przechodząc do wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego, których naruszenie zarzuca się, zachodzi potrzeba odniesienia się do regulacji prawa wspólnotowego dotyczących oznakowania produktów rolno-spożywczych, a w szczególności omawianego już rozporządzenia nr 1234/2007, gdyż do tego rozporządzenia odwołuje się ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

W myśl art. 114 ust. 1 rozporządzenia nr 1234/2007 produkty żywnościowe przeznaczone do spożycia przez ludzi można wprowadzać do obrotu jako mleko i przetwory mleczne, tylko jeśli są one zgodne z definicjami i nazwami ustanowionymi w załączniku XII. Do przetworu mlecznego, w rozumieniu części II ust. 2 załącznika nr XII, zaliczono masło, które z kolei musi być wytworzone wyłącznie z tłuszczu mlecznego, co z kolei wynika z kategorii produktów przypisanych do pkt A dodatku do załącznika XV. Ponadto, stosownie do pkt 2 załącznika XII, "przetwory mleczne" oznaczają produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przy założeniu że można dodać substancje konieczne do ich wytworzenia, o ile nie stosuje się ich do zastąpienia - w całości lub w części - jakichkolwiek naturalnych składników mleka. Dlatego w okolicznościach sprawy niedopuszczalne było zastąpienie w spornym produkcie tłuszczu mlecznego tłuszczem roślinnym, gdyż tym sposobem produkt ten utracił charakter przetworu mlecznego i nie mógł już być oznaczony nazwą "masełko", która jest wyłącznie zarezerwowana dla przetworów mlecznych, a to w myśl postanowienia części II ust. 2a (iii) załącznika XII. Zatem, omawiany produkt spółki w każdym razie był oznaczony niezgodnie z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych. To zaś jest wystarczające do jego zakwalifikowania jako produktu zafałszowanego, w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 10 lit. b ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Tym samym, wprowadzenie takiego produktu do obrotu jest sankcjonowane karą pieniężną, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 4 wspomnianej ustawy.

Wprowadzenie do obrotu produktu zafałszowanego, który w oznakowaniu posiada nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą, jest deliktem administracyjnym. Bytowi prawnemu tego deliktu nie koniecznie musi towarzyszyć zamiar wprowadzenia konsumenta błąd. Ten wzgląd, stosownie do przepisu art. 40a ust. 5 wspomnianej ustawy, brany jest natomiast pod uwagę przy ustaleniu wysokości kary pieniężnej, której skarga kasacyjna nie zakwestionowała. Niemniej, o czym była już mowa, co ustaliły organy i zaakceptował Sąd pierwszej instancji, a skarga kasacyjna skutecznie nie podważyła, sporne oznakowanie omawianego produktu miało na celu wprowadzenie konsumenta w błąd, że nabywa masło o wysokiej jakości. Świadczy o tym niewątpliwie dodatkowe oznaczenie produktu zawierające obrazek skopka, które jest naczyniem jednoznacznie kojarzącym się z tradycyjną produkcją masła.

Z powyższych względów nie jest zasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, zakazujący wprowadzenia konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Nie jest również oparty na usprawiedliwionej podstawie zarzut naruszenia przepisu art. 47 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, w myśl którego nazwa środka spożywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się z opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia, tak aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów. Użycie przez spółkę nazwy "masełko" dla oznaczenia mieszaniny tłuszczu, w którego skład wchodzi tłuszcz roślinny, nie zalegalizowało tego deliktu na gruncie przepisów rozporządzenia nr 1234/2007. Dlatego nie zachodzi potrzeba ponownego ustosunkowania się do zasadności tego zarzutu skargi kasacyjnej przy okazji podniesienia przez spółkę zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Reasumując, przejawem zafałszowanego produktu, w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, sankcjonowanego karą pieniężną, o której mowa w art. 40a pkt 4 tej ustawy, jest wprowadzona do obrotu mieszanina tłuszczu, w skład którego wchodzi tłuszcz roślinny, i oznaczenie takiego produktu "masłem" lub podobnym oznaczeniem, jak przykładowo "masełko", tym bardziej w sytuacji, gdy wspomnianemu oznaczeniu towarzyszyło słowo "ekstra" wraz z obrazkiem skopka, które jest naczyniem jednoznacznie kojarzącym się z tradycyjną produkcją masła.

Z omawianych względów skarga kasacyjna, jako nie oparta na usprawiedliwionych podstawach, podlega oddaleniu, stosownie do przepisu art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.