Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 80/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Teresa Randak, Protokolant specjalista Katarzyna Kot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. [obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.]; dalej: O.p.) – po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez podatnika A SA z siedzibą w W. (dalej: Spółka lub skarżąca) od decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...]nr [...] określającej podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie [...] zł – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ I instancji postanowieniem z [...] wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia Spółce wysokości zobowiązania podatkowego podatku od nieruchomości za 2009 r., po złożeniu przez podatnika dwukrotnie korekt deklaracji podatkowej, której przyczyną była sprzedaż budowli podlegających opodatkowaniu na rzecz firmy B Sp. z o.o. w dniu 31 stycznia 2009 r.

Decyzją z [...] określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. Do opodatkowania organ przyjął: grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 373 m2, budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 124,45 m2. Organ wyłączył z opodatkowania grunty zajęte pod kabiny i półkabiny telefoniczne o powierzchni 5 m2, wskazując na niemożność ustalenia miejsca usytuowania w 2009 r. kabin (które obecnie w większości są zlikwidowane) i tym samym brak możliwości ustalenia stanu prawnego tych gruntów (Spółka deklarowała te grunty jedynie zakładając, że mogą one stanowić własność gminy lub Skarbu Państwa). Ponadto organ wyłączył z opodatkowania powierzchnię kabin i półkabin telefonicznych deklarowanych przez podatnika jako budynki, uznając, że nie stanowią one przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Do podstawy opodatkowania dla budowli organ przyjął: [...] zł (za styczeń) i [...] zł (za okres luty-grudzień). Podstawę opodatkowania deklarowaną przez Spółkę ([...]zł i [...]zł od lutego) organ powiększył o wartość linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej w wysokości [...]zł, ustalonej jako różnica pomiędzy wartościami budowli deklarowanymi przez Spółkę w 2007 r. i 2008 r.

Podstawę prawną wydanej decyzji stanowiły: art. 1a ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1-5, ust. 9 i 13 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 zm.; dalej: u.p.o.l).

W odwołaniu Spółka zarzuciła decyzji naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i art. 193 § 1 O.p. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 31 art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z powodu nieprzeprowadzenia dowodu z ewidencji środków trwałych Spółki w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie stanu i wartości obiektów podlegających opodatkowaniu. Zdaniem Spółki organ nie był uprawniony do dokonania ustaleń na podstawie deklaracji podatkowych za lata wcześniejsze. Ponadto zarzucono pominięcie wartość linii telekomunikacyjnych wykazaną pismem z dnia 29 kwietnia 2014 r. Dalej zarzuciła decyzji naruszenie art. 210 § 4 O.p. wskazując na szczątkowe uzasadnienie decyzji będące konsekwencją nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego. W szczególności zarzuciła, że organ wskazując linie kablowe położone w kanalizacji kablowej jako przedmiot opodatkowania nie uwzględnił, że od lutego 2009 r. inny podmiot jest właścicielem kanalizacji a inny linii kablowych, wskutek czego brak jest podatnika - właściciela całości techniczno-użytkowej w postaci kanalizacji i umieszczonych w niej kabli.

Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Powołując art. 70 § 4 O.p. stwierdził, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2009 r. nie uległo przedawnieniu, bowiem zostało przerwane wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. W dniu 30 grudnia 2014 r. strona została zawiadomiona o zajęciu rachunku bankowego dokonanego w związku z postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym zaległości w podatku od nieruchomości za 2009 r. prowadzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. (pismo Naczelnika [...] w W. z dnia 15 września 2015r. wraz z kopią zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia).

Kolegium ustaliło, że w 2008 r. A1 S.A. w skrócie A1 S.A. (obecnie A S.A.) zadeklarowała do opodatkowania na terenie gminy G. budowle o wartości [...] zł. Za 2007 r. Spółka zadeklarowała budowle o wartości [...] zł. W piśmie z dnia 12 czerwca 2008 r. organ I instancji wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień odnośnie dostrzeżonej różnicy w deklarowanej podstawie opodatkowania dla budowli pomiędzy 2007 a 2008 r. W piśmie z 25 czerwca 2008 r. Spółka oświadczyła, że przyczyną różnicy deklarowanych wartości jest wyłączenie w 2008 r. z podstawy opodatkowania obiektów nie będących budowlami w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, bowiem błędnie deklarowała w latach poprzednich wartość linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej. W ślad za pismem z 3 lutego 2009 r. A1 S.A. złożyła korektę deklaracji na podatek od nieruchomości za 2009 rok. Do opodatkowania zadeklarowała: grunty zw. z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 378 m2, budynki zw. z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 2,95 m2 (wys. od 1,40 do 2,20 m) i pow. 124,45 m2 (wys. pow. 2,20 m), budowle o wartości [...]zł (za styczeń) i [...]zł (za luty-grudzień) Wskazano, że przyczyną korekty (począwszy od lutego zmniejszono podstawę opodatkowania dla budowli) jest sprzeda ż przez A1 S.A. budowli podlegających podatkowi od nieruchomości. Zgodnie z informacją podatnika sprzedaż nastąpiła w dniu 31 stycznia 2009 r., a nabywcą budowli jest B Sp. z o.o. i ta spółka będzie podatnikiem z tego tytułu. W dniu 17 stycznia 2011 r. do organu I instancji wpłynęła kolejna korekta deklaracji za 2009 r., w której Spółka wskazała do opodatkowania budowle o wartości [...] zł (styczeń) i [...] zł (luty-grudzień). Zwiększono podstawę opodatkowania o wartość budowli, wobec których Spółka błędnie zakładała, że nie jest ich właścicielem.

Organ II instancji ustalił, na podstawie wyniku kontroli skarbowej przeprowadzonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. w A S.A. w zakresie podatku od nieruchomości za 2009 r., że w dniu 31 stycznia 2009 r. A1 S.A. jako korzystający oraz B Sp. z o.o. (podmiot w 99,99% zależny od A1 S.A.), jako finansujący zawarły umowę sprzedaży i leasingu zwrotnego każdego z ruchomych składników majątkowych wskazanych w załączniku do umowy. Ustalono, że przedmiot transakcji z 31 stycznia 2009 r. obejmował m.in. kable umieszczone bezpośrednio w ziemi, linie kablowe, maszty i wieże, sieci telefoniczne, sieci miejscowe SM, sieci rozdzielcze i abonenckie, sieci dostępowe kanalizację teletechniczną, OTK linie napowietrzne. Spółka poinformowała, że przedmiotem sprzedaży były kable umieszczone bezpośrednio w ziemi, nie objęto nią natomiast kabli umieszczonych w kanalizacji. Organ kontroli ustalił ponadto, że infrastruktura będąca przedmiotem umowy z 31 stycznia 2009 r. dalej pozostaje w posiadaniu A1 S.A. i będzie wykorzystywana przez ten podmiot do prowadzenia działalności telekomunikacyjnej. Spółka oświadczyła w umowie, że poszczególne elementy przedmiotu leasingu stanowią i pozostaną elementem sieci telekomunikacyjnej Korzystającego. w rozumieniu art. 2 pkt 35 Prawa Telekomunikacyjnego, i będą wykorzystywane przez niego do prowadzenia działalności telekomunikacyjnej.

Organ I instancji wezwał Spółkę m.in. do złożenia wyjaśnień i przedstawiania dowodów dotyczących linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej, które nie stanowiły przedmiotów opodatkowania wskazanych w deklaracjach (korektach) w 2009 r. W szczególności organ zwrócił się o złożenie wykazu tychże budowli wg stanu na dzień 1 stycznia 2009 r. oraz o przedłożenie wyciągu z ewidencji środków trwałych ujawniających te obiekty oraz o złożenie informacji o zdarzeniach mających wpływ na zmianę ich stanu (np. nabycie, sprzedaż).

Organ odwoławczy powołując prowadzoną w sprawie korespondencję stwierdził, że Spółka przedłożyła organowi I instancji na płycie CD wyciąg z ewidencji środków trwałych, wskazując, że obejmuje on dane dla obszaru A S.A., w obrębie którego położona jest gmina G.. Spółka poinformowała, że przedłożone dane pozwalają na wyodrębnienie i wyliczenie wartości obiektów, które organ podatkowy zamierza opodatkować jako budowle podatkiem od nieruchomości. W piśmie z dnia 29 września 2014 r. Spółka oświadczyła, że w następstwie wezwania organu zidentyfikowała obiekty, które były wcześniej deklarowane do podstawy opodatkowania, a jednocześnie nie zostały w niej uwzględnione, gdyż są tu obiekty, które nie wypełniają definicji budowli w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i tym samym nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Określiła ich wartość na kwotę [...] zł i załączyła nośnik danych w postaci płyty CD, zawierającego wyciąg z ewidencji środków trwałych.

Organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom Spółki co do wartości wyłączonych z opodatkowania budowli, ustalonej zgodnie z jej oświadczeniem na podstawie zestawienia (płyta CD), które nie może być uznane za wiarygodny dowód zwłaszcza, że wartość tych budowli według stanu na dzień 1 stycznia 2009 r. w porównaniu z 2008 r. miałaby być niższa o [...] zł. Przy ocenie wiarygodności tego dowodu uwzględniono, że Spółka wzywana przez organ nie wskazała i nie udokumentowała żadnych zdarzeń gospodarczych, które prowadziłyby do zmian w majątku Spółki polegających na prawie trzykrotnym ubytku wartości linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej. Wnioskując natomiast o przeprowadzenie dowodu z ewidencji środków trwałych Spółka nie udostępniła organowi tej ewidencji w formie umożliwiającej dokonanie rzetelnych ustaleń. Zatem zasadnym było przyjęcie wartości budowli w oparciu o dotychczas składane deklaracje.

Zdaniem SKO, kanalizacja kablowa i ułożone w niej kable stanowiąc sieć techniczną są budowlą w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a zatem stanowią przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.

Odnośnie możliwości opodatkowania samych linii kablowych w sytuacji, gdy inny podmiot jest właścicielem kanalizacji, w której te linie są ułożone SKO odwołało się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 243/15. Konkluzja uzasadnienia tego wyroku sprowadza się potwierdzenia, że wszyscy właściciele są podatnikami podatku od nieruchomości w stosunku do tych części budowli, których są właścicielami.

W skardze pełnomocnik Spółki (adwokat) wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Podniósł zarzut naruszenia:

1) art. 210 § 4 w związku z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz 193 O.p. przez niewyjaśnienie przesłanek rozstrzygnięcia w zakresie podstawy opodatkowania od spornych budowli, co jest konsekwencją zaniechania ustaleń faktycznych w tym zakresie, w tym zwłaszcza zaniechania dowodu z ewidencji środków trwałych oraz nieuwzględnienia wyjaśnień strony;

3) art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 2 oraz w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., gdyż obciążono podatkiem od nieruchomości linie telekomunikacyjne kablowe położone w kanalizacji kablowej, mimo że w okresie luty-grudzień 2009 r. – ze względu na to, że własność kanalizacji i własność położonych w niej linii kablowych nie pokrywa się – nie stanowią one dla skarżącej budowli w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Spółka uzasadniając pierwszy z zarzutów przede wszystkim zarzuciła organom nieustalenie stanu faktycznego, w tym ustalenia czy obiekt jest budowlą i jaka jest jego wartość. Ponownie odwołała się do złożonego w sprawie danych zawartych na płycie CD stwierdzając, że są one jedynym źródłem informacji o wartości linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej.

W zakresie drugiego z zarzutów zarzuciła organowi nieuwzględnienie w stanie faktycznym, że od lutego 2009 r. Spółka przestała być właścicielem kanalizacji kablowej, zaś pozostała właścicielem przebiegających przez tę kanalizację linii kablowych.

Podała, że argumentacja organu opiera się na orzecznictwie, któro odnosiło się do sytuacji, w której własność kanalizacji i kabli pokrywa się, nie uwzględniając, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. podatnikiem podatku od nieruchomości jest właściciel obiektu budowanego. Powołując wyrok NSA z 27 maja 2014 r., II FSK 1498/14 a także z 3 kwietnia 2007 r., II FSK 777/06 i II FSK 514/06 wskazała, że nie jest możliwe samodzielne opodatkowanie linii kablowych w sytuacji, w której przebiegają one przez cudzą kanalizację (tj. przez kanalizację stanowiąca własność B Sp. z o.o.). Na potwierdzenie tego stanowiska powołała dodatkowo liczne orzecznictwo sądów administracyjnych (o sygn. akt: I SA/ Ol 674/14, I SA/Łd 1132/14, 1133/14 i 213/15, I SA/Wr 338/15 oraz I SA/Lu 535/15).

SKO wniosło o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.

Postanowieniem z 8 sierpnia 2016 r. tut. Sąd zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uznając, że prawomocne rozstrzygnięcie sprawy o sygn. akt I SA/Gl 687/15 w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie podatkowe będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, tj. uznanie, że nastąpiło lub nie nastąpiło skuteczne przerwanie biegu przedawnienia poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 736/16 oddalił skargę kasacyjną Spółki od wyroku tut. Sądu z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 687/15 na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 r.

Sąd postanowieniem z 26 marca 2018 r. podjął zawieszone postępowanie sądowe.

Na rozprawie pełnomocnik Spółki wnosił i wywodził jak w skardze. Podkreślił wadliwe ustalenie podstawy opodatkowania, bowiem Spółka przekazała organowi zestawienie budowli podlegającej opodatkowaniu wynikającej z ewidencji środków trwałych w mimo to organ ustalił ją uwzględniając deklaracje z lat poprzednich. Według pełnomocnika tok przyjęty tok postępowania w innych sprawach świadczy o tym, że podstawę opodatkowania można ustalić według danych przekazanych przez Spółkę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Kontroli Sądu – w ramach art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegała decyzja z dnia [...] określająca stronie skarżącej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009 r.

W toku postępowania ostatecznie wyjaśniona została kwestia skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia w rozpoznawanej sprawie.

Zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (w stanie prawnym obowiązującym w sprawie). Termin zobowiązania podatkowego w rozpoznawanej sprawie (dotyczącej 2009 r.) upływał z dniem 31 grudnia 2014 r.

Decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...], natomiast w dniu 8 grudnia decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Do skutecznego zajęcia rachunku bankowego doszło w dniu 30 grudnia 2014 r., również w tym dniu doręczono skarżącej odpis tytułów wraz z zawiadomieniem o zajęciu.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 736/16 oddalił skargę kasacyjną Spółki od wyroku tut. Sądu z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 687/15 na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 r.

Sporne w niniejszej sprawie pozostały dwie kwestie:

- czy w stanie prawnym obowiązującym w 2009 r. linie kablowe ułożone w kanalizacji kablowej, której prawo własności należy do innego podmiotu podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako część budowli. Problem wiąże się ze skutkami zawartej przez skarżącą w dniu 31 stycznia 2009 r. umową sprzedaży infrastruktury telekomunikacyjnej i leasingu zwrotnego z powiązaną w 99,99% spółką zależną B Sp. z o.o. Na podstawie tej umowy doszło do rozdzielenia praw właścicielskich linii kablowych (które nadal należą do skarżącej) od kanalizacji kablowej (które stały się własnością ww. spółki zależnej). Bezspornie skarżąca nadal wykorzystywała całość budowli w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą;

- jaką wartość kabli ułożonych w kanalizacji kablowej należy przyjąć jako podstawę opodatkowania. Podaną przez skarżącą, wynikającą z ewidencji środków trwałych zapisanej na płycie CD, czy przyjętą przez organy podatkowe na podstawie deklaracji podatkowych podatnika za lata 2007-2008.

Podkreślenia wymaga, że tut. Sąd orzekał już w sprawie dotyczącej zobowiązania podatkowego Spółki w podatku od nieruchomości za 2010 r. dotyczącym tej samej gminy, a więc w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym. Wprawdzie decyzja organu odwoławczego została uchylona wyrokiem z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 224/16 z uwagi na konieczność ustalenia czy nastąpiło zdarzenie, które przerwało bądź zawiesiło bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2010 r., to w sprawie tej odniesiono się do spornych kwestii występujących w sprawie niniejszej. Sąd podzielił wywody tego orzeczenia.

Odnosząc się zatem do pierwszej z nich należy podnieść, że problem materialnoprawny występujący w sprawie był rozpatrywany w dotychczasowym orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych niejednolicie. Został rozstrzygnięty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 2651/15. Powtórzony został także w dalszych orzeczeniach tego Sądu, m.in. w sprawach o sygn. akt: II FSK 2782/15, II FSK 3608/15, II FSK 3128/15 czy II FSK 3033/15 (wszystkie powołane w uzasadnieniu wyroki są dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyrokach tych wyrażono pogląd, zgodnie z którym organy podatkowe miały postawy do objęcia opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości linii kablowych należących do skarżącej Spółki w sytuacji, gdy kanalizacja kablowa, w której linie te są położone znajduje się w rękach innego właściciela. Sąd aprobuje wyrażone tam stanowisko.

Na potrzeby rozstrzygnięcia sprawy należy przytoczyć przepisy materialnoprawne stanowiące jego podstawę, obowiązujące w 2009 r.

Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Budowla – uwzględniając jej definicję zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy – to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Z definicji tej wynika, że budowlą jest każdy obiekt budowlany z wyłączeniem budynku lub obiektu małej architektury.

Opodatkowania podatkiem od nieruchomości następuje z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.[obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.]; dalej: P.b.), zgodnie z jej art. 3 pkt 1, 2 i 3 ilekroć mowa jest w niej o:

1) obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć:

a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,

b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,

c) obiekt małej architektury,

2) budynku - należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach;

3) budowli - należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową;

Przywołana definicja budowli jest definicją zakresowo niepełną. Wymieniono w niej przykładowo określone budowle, zastrzegając podstawową negatywną przesłankę, że budowlą jest każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury. Natomiast w załączniku do ustawy P.b. (kategoria XXVI), do obiektów budowlanych zaliczone zostały między innymi sieci elektroenergetyczne, wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, cieplne i telekomunikacyjne.

NSA dla prawidłowej wykładni powołanych przepisów prawa materialnego sięgnął do rozważań i dyrektyw interpretacyjnych Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyroku z dnia 13 września 2011 roku sygn. akt P 33/09 (Dz.U. z 2011 r. Nr 206 poz. 1228). Odnosząc się do kwestii wykładni analizowanych tu przepisów prawnych Trybunał zaznaczył, że trudności interpretacyjne spowodowane są nie dość precyzyjnym wyznaczeniem przez ustawodawcę relacji występujących pomiędzy regulacjami powołanych aktów normatywnych (ustawy: P.b. i u.p.o.l.). Trybunał zauważył jednak, że sytuację taką w procesie stosowania prawa należy uznać za typową, gdyż najczęściej okazuje się, że organy stosujące prawo muszą brać pod uwagę tzw. kontekst normatywny regulacji prawnej, co nie tylko wyklucza komfort odwołania się do przepisów jednego aktu normatywnego, lecz zazwyczaj oznacza konieczność szczegółowego rozważenia związków zachodzących pomiędzy unormowaniami należącymi do różnych dziedzin prawa. Trybunał, odwołując się o orzecznictwa sądów administracyjnych zauważył, że o kwalifikacji określonych obiektów jako budowli, oprócz definicji sformułowanej w art. 3 pkt 3 P.b., mogą przesądzać również inne przepisy rozważanej ustawy oraz załącznik do niej określający kategorie obiektów budowlanych, a ponadto stwierdził, że o zakwalifikowaniu określonego obiektu jako budowli w rozumieniu P.b. może współdecydować treść innych regulacji prawnych, w tym także treść aktów podstawowych. Przepisy odrębne nierzadko precyzują bowiem znaczenie wyrażeń występujących w prawie budowlanym lub rozważane wyrażenia wprost definiują.

Pozwoliło to na stwierdzenie, że niewątpliwie obiekt budowlany, jakim jest sieć techniczna (w stanie tej sprawy sieć telekomunikacyjna - służąca do przesyłu sygnału) nie ma cech budynku ani obiektu małej architektury. Stanowi jednocześnie jedną, zorganizowaną całość użytkową, sieć składającą się z funkcjonalnie powiązanych elementów (w tym linii kablowych umieszczonych w kanalizacji). Stanowi zatem "obiekt budowlany" w rozumieniu art. 3 P.b., a także, jako budowla, przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości według art. 2 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.

Trafność takiego stanowiska potwierdza także nowelizacja ustawy Prawo budowlane, wprowadzona ustawą z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz.U. z 2010 nr 106 poz. 675). Zmiana przepisów polegała na dodaniu do art. 3 ust.3 P.b. pkt 3a. Przepis ten wprowadził i zdefiniował pojęcie obiektu liniowego wskazując, że budowlą jest kanalizacja kablowa, przy czym kable w niej zainstalowane nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części, ani urządzenia budowlanego. Skoro zatem, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, to biorąc pod uwagę, że linia telekomunikacyjna umieszczona w kanalizacji kablowej nie jest ani obiektem budowlanym lub jego częścią ani urządzeniem budowlanym, linia taka po dniu wejścia w życie omawianej nowelizacji nie stanowi już przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Skoro dopiero w ramach ww. nowelizacji Prawa budowlanego, ustawodawca uznał, że budowlą jest sama kanalizacja kablowa, bez zainstalowanych w niej kabli, które nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części, ani urządzenia budowlanego, to w stanie prawnym obowiązującym przed zmianą przepisów tj. do lipca 2010 r., sieć telekomunikacyjna odpowiadała zakresowi pojęcia budowli na gruncie Prawa budowlanego, a w konsekwencji i przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zarówno wówczas, gdy położona była w kanalizacji, jak i bezpośrednio w ziemi. W takim układzie to jednakże sieć telekomunikacyjna stanowi obiekt budowlany, a konkretnie rzecz ujmując budowlę, i jako zbiór poszczególnych elementów konstrukcyjnych oraz urządzeń i instalacji, które zostały połączone w celu realizacji określonego zadania, a więc stanowiąc całość techniczno-użytkową, podlega ona na gruncie regulacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości - z uwzględnieniem każdego z jej elementów. Tworzenie całości techniczno-użytkowej należy przy tym rozumieć jako połączenie poszczególnych elementów w taki sposób, aby zgodnie z wymogami techniki nadawały się one do określonego użytku.

Dotychczasowe orzecznictwo (wyroki NSA z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1674/09, II FSK 1673/09, z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 144/10, z dnia 5 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1240/10) prezentuje pogląd, że jeżeli kable są położone w kanalizacji kablowej, wówczas oba te elementy tworzą jedną całość techniczno-użytkową, a tym samym stanowią jedną budowlę. Sama kanalizacja kablowa, bez wypełnienia jej kablami, nie mogłaby bowiem służyć celowi świadczenia usług telekomunikacyjnych. Ta złożona z kanalizacji kablowej i kabli wraz z urządzeniami i instalacjami budowla stanowi przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości, jeżeli jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Sprzedaż kanalizacji kablowej innemu podmiotowi nie powoduje utraty związku funkcjonalnego kabli z tą kanalizacją. Tworzenie całości techniczno-użytkowej należy rozumieć jako połączenie poszczególnych elementów w taki sposób, aby zgodnie z wymogami techniki nadawały się one do określonego użytku. Nie można wykluczyć, że każdy z tych elementów może być samodzielnym obiektem, choć nie zawsze będzie mógł być samodzielnie wykorzystywany do określonego celu, budowla stanowić ma zaś całość techniczno-użytkową (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt II FSK 553/10). Rozdzielenie własności poszczególnych elementów budowli na gruncie prawa cywilnego nie oznacza, że budowla ta jako pewna techniczna całość (sieć telekomunikacyjna) utraci na gruncie prawa podatkowego ten walor i przestanie być przedmiotem opodatkowania. Przyjęcie stanowiska prezentowanego przez skarżącą Spółkę, zgodnie z którym rozdzielenie własności tych dwóch elementów sieci powodowałoby, że okablowanie nie stanowiłoby już przedmiotu opodatkowania oznaczałoby, że to od woli podatnika, a nie od woli ustawodawcy, zależałoby, co jest przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

Zdaniem NSA w przepisach prawa podatkowego brak jest też zastrzeżenia, że opodatkowane elementy budowli muszą stanowić samodzielną budowlę. Przeciwnie, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają również części budowli związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podatnikiem podatku od nieruchomości może być zatem właściciel części budowli. Również w art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. ustawodawca definiując podstawę opodatkowania odnosi ją między innymi do budowli lub ich części. W związku z powyższym nie ma przeszkód prawnych, aby opodatkować część budowli stanowiącą, z innymi elementami budowli, integralną, nadającą się do określonego użytku całość.

Pod pojęciem właściciela budowli, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. należy zatem rozumieć także właściciela części budowli, nawet w sytuacji, gdy poszczególne części tej budowli samodzielnie nie stanowią budowli.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że fakt, iż nastąpiła zmiana właściciela jednego z elementów budowli nie zmienia charakteru tej budowli, dalej mamy bowiem do czynienia z przewodami telekomunikacyjnymi ułożonymi w kanalizacji kablowej tworzącej całość techniczno-użytkową, czyli budowlę. Okoliczność zbycia kanalizacji kablowej na rzecz innego podmiotu, przy jednoczesnym pozostawieniu linii kablowych w rękach skarżącej Spółki, nie oznacza, że przestała istnieć całość techniczno-użytkowa pomiędzy tymi liniami kablowymi a kanalizacją kablową, w której zostały umieszczone. Czynność ta nie prowadzi do wyłączenia z opodatkowania części budowli tylko dlatego, że wspomniana budowla nie jest już własnością jednego podmiotu.

W przepisach prawa podatkowego brak jest bowiem zastrzeżenia, że opodatkowane elementy budowli muszą stanowić samodzielną budowlę. Przeciwnie, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają również części budowli związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podatnikiem podatku od nieruchomości może być zatem właściciel części budowli.

Podsumowując tę cześć rozważań należy stwierdzić, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, zatem zarzuty podniesione w pkt 2 skargi, dotyczące naruszenia: art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 2 i art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., należało uznać za niezasadne.

Akceptacja powyższego stanowiska pozwala odnieść się do drugiego ze spornych zagadnień tj. przyjętej przez organy podatkowej wartości przedmiotu opodatkowania (linii kablowych ułożonych w kanalizacji kablowej) na podstawie deklaracji podatkowych skarżącej Spółki za lata 2007-2008.

Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 210 § 4 w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 193 O.p.

Zgodnie z art. 210 § 4 O.p. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wszelkie wymogi określone w tym przepisie.

Autor skargi zarzucił organom nieuwzględnienie podanej przez Spółkę, w piśmie z dnia 29 września 2014 r., wartości linii kablowych. Podkreślić należy, że Spółka wzywana do przedłożenia ewidencji środków trwałych znajdujących się na terenie gminy G. wg stanu na dzień 1 stycznia 2009 r., który to dokument pozwoliłby zweryfikować informację Spółki o wartości wyłączonych z opodatkowania w 2009 r. obiektów przedłożyła dokument – ewidencję środków trwałych na nośniku CD, a następnie w załączniku do ww. pisma podała ich zestawienie wraz z wartością [...]zł. Jednocześnie nie przedłożyła i nie udokumentowała żadnych zdarzeń gospodarczych, które prowadziłyby do zmian w majątku Spółki polegających na prawie trzykrotnym ubytku wartości linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej. Dane podane na nośniku były niekompletne i nieczytelne, zatem nieprzydatne przy ustalaniu wartości budowli. Zatem zasadne było przyjęcie przez organy podatkowe wartości budowli na podstawie dotychczasowych deklaracji określających wartości budowli w 2007 r. i w 2008 r.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., w brzmieniu obowiązującym w 2009 r., podstawę opodatkowania stanowi dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 4-6 - wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. Stosownie zaś do art. 4 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3, powstał w ciągu roku podatkowego - podstawą opodatkowania jest wartość stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji na dzień powstania obowiązku podatkowego. W przypadku osób prawnych ustalenie wartości stanowiącej podstawę obliczania amortyzacji regulowane jest ustawą z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. Podstawę opodatkowania budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej stanowi wartość początkowa ustalona na potrzeby amortyzacji, którą w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych jest – w razie odpłatnego nabycia – cena ich nabycia.

Zatem zasadnicze znaczenie, jako dowód w sprawie ustalenia wartości budowli, ma ewidencja środków trwałych. Nie oznacza to jednak, że ewidencja ta jest wyłącznym dowodem mogącym wskazywać na wielkość podstawy opodatkowania budowli w podatku od nieruchomości. W przypadku, gdy podatnik nie przedstawia organom właściwej ewidencji środków trwałych albo w przedstawiona ewidencja jest nieczytelna, bądź też wykazana w niej wartość budowli jest zaniżona, to w okolicznościach konkretnej sprawy organ może dla ustalenia podstawy opodatkowania budowli sięgnąć do innych dowodów. Prowadząc postępowanie podatkowe w zakresie prawidłowości deklarowanej przez podatnika podstawy opodatkowania i wysokości podatku, organ podatkowy ma obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Niemniej jednak, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, obowiązek ten nie jest niczym nieograniczony. Jeżeli podatnik dysponuje dowodem mogącym przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, powinien ujawnić go organom podatkowym. W przeciwnym razie podatnika obciążają negatywne konsekwencje tego zaniechania. Strona powinna współdziałać z organem podatkowym w procesie gromadzenia dowodów, a nieprzedłożenie dowodów będących w jej posiadaniu może prowadzić do niekorzystnych dla niej skutków.

Podana przez skarżącą wartość budowli nie została poparta materiałem dowodowym umożliwiającym ustalenie wartości poszczególnych budowli położonych na terenie gminy. Zgodnie z art. 180 § 1 O.p., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Koresponduje z tym regulacja zawarta w art. 181 O.p. wymieniająca katalog dowodów, która nie ma jednak charakteru zamkniętego. Oznacza to, że ustawa nie zabrania wykorzystania jako dowodu w sprawie podatkowej deklaracji podatkowych podatnika dotyczących okresu wcześniejszego. Żaden przepis prawa nie stanowi, że dowód taki byłby sprzeczny z prawem. Każdy dopuszczalny dowód podlega ocenie według reguł wynikających z art. 191 O.p., a jego przydatność w sprawie oceniana jest przez pryzmat przyczynienia się do jej wyjaśnienia. Zdaniem Sądu przydatność omawianych dowodów dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest oczywista i w tym zakresie podzielić trzeba stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji.

Zdaniem sądu, obowiązki podatnika w tym zakresie (a więc wykazania okoliczności korzystnych dla niego) w szczególności nabierają znaczenia, jeżeli organ musi skorzystać z danych, znajdujących się wyłącznie w dyspozycji podatnika. Tak jest właśnie przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości w sytuacji, gdy przedmiotem opodatkowania jest budowla i organ ma obowiązek zastosować art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. W świetle tego przepisu sposób ustalania podstawy opodatkowania w przypadku budowli wymaga zatem szczególnej aktywności ze strony podatnika, która nie zawsze może zostać zastąpiona przez organ. Podatnik bowiem jest dysponentem wiedzy i dokumentów na okoliczność wartości linii kablowych w kanalizacji kablowej.

Wobec powyższego, jeśli organ, na potrzeby opodatkowania linii kablowych w kanalizacji kablowej za 2009 r., odwołał się do dokumentacji samego podatnika, to postąpił prawidłowo. Natomiast, gdy podatnik chce wykazać, że tak ustalona wartość przedmiotu opodatkowania jest nieprawidłowa, ma obowiązek konkretnie wyjaśnić na czym te nieprawidłowości miałyby polegać, o jakie kwoty wartość budowli została przez organ zawyżona i z jakich powodów. Dotychczas podatnik poprzestaje na ogólnym negowaniu ustaleń i stanowiska organu w omawianym zakresie, co nie jest wystarczające dla podważenia legalności zaskarżonej decyzji. Podatnik nie wykazał żadnego konkretnego związku pomiędzy tym ogólnie formułowanym zarzutem a wynikiem sprawy.

Podobnie sprawa przedstawia się na etapie postępowania sądowego. Na rozprawie na pytanie Sądu jaka właściwie jest różnica pomiędzy danymi przyjętymi przez organ a przekazanymi przez Spółkę pełnomocnik podał, że ustalenia tych okoliczności zaniechał organ I instancji będąc w posiadaniu płyty CD, z której dane te wynikały. Jednocześnie poinformował, że nie jest w stanie wskazać tych różnic, gdyż tego problemu nie analizował.

Zgodnie z przepisem art. 21 § 2 O.p. co do zasady podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty. Podatek wskazany w deklaracji za 2007 r. i 2008 r. jest podatkiem do zapłaty za ten rok. Jednak złożone przez Spółkę deklaracje poza znaczeniem, jaki jej nadaje powołany przepis art. 21 § 2 O.p., ma niewątpliwie wartość dowodową. Z deklaracji tych wynika m.in. wartość początkowa będąca podstawą opodatkowania w zakresie ww. budowli. Spółka powinna była informować organy podatkowe o wszelkich dokonywanych zmianach, mających wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego. Z akt sprawy nie wynika, aby Spółka deklarowała zmiany w zakresie podstawy opodatkowania dotyczącej budowli (w zakresie wartości linii kablowych) z tego wynika, że takie zmiany nie następowały. W związku z tym, za 2009 r. organ I instancji był uprawniony do przyjęcia za podstawę opodatkowania budowli kwotę zadeklarowaną przez Spółkę w 2007 r. i w 2008 r. Kwota ta odzwierciedla wartość przedmiotowych budowli (w zakresie linii kablowych umieszczonych w kanalizacji kablowej) nie tylko w tych latach, ale i w latach następnych skoro Spółka nie przedstawiła żadnego (wiarygodnego) dowodu określającego inną wartość tych linii kablowych w kanalizacji kablowej.

Stanowisko Sądu w tej sprawie wspiera aktualna linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyroki tego Sądu: z 7 lutego 2014 r. II FSK 502/12, z 10 czerwca 2016 r. II FSK 3568/15, z 14 czerwca 2016 r. II FSK 2651/15).

Na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.