Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 271/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 78 ust 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 10 poz 55
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.
article: art 6, art 7, art 8, art 9, art 10 § 1, art 77 § 1, art 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 141 § 4, art 106 § 4, art 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 700/09 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 700/09 oddalił skargę S. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

S. S. pełnił zawodową służbę wojskową do dnia [...] września 2002 r., na stanowisku: kierownik sekcji obsługi obiektów w Wojskowym Ośrodku Szkolenia [...] w K., które to stanowisko zostało zlikwidowane na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. wskutek rozformowania Wojskowego Ośrodka Szkolenia [...], zaś w ocenie organu nie było możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, stosownie do posiadanego stopnia wojskowego oraz kwalifikacji zawodowych. W tej sytuacji, na wniosek Komendanta Wojskowego Ośrodka Szkolenia [...] w K. Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. wypowiedział żołnierzowi stosunek zawodowej służby wojskowej.

W dniu [...] września 2007 r. S. S. wystąpił do Dowódcy Wojsk Lądowych z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2001 r., zarzucając podjecie jej z rażącym naruszeniem prawa - art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegającym na braku poszukiwania przez organ dla żołnierza stanowiska służbowego i braku wykazania możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe, a zatem dokonania niezasadnego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2001 r. Następnie Minister Obrony Narodowej rozpatrzeniu odwołania S. S., decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] grudnia 2008 r., podnosząc w uzasadnieniu, iż wykazanie przez organ braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe nie jest jednoznacznie określone w przepisie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a ponadto nie jest jednolicie interpretowane w judykaturze sądów administracyjnych, zwłaszcza z okresu dokonania żołnierzowi wypowiedzenia. A zatem zarzut braku udokumentowania przez organ poszukiwania innego stanowiska dla żołnierza nie jest jednoznaczny z brakiem czynienia takich poszukiwań i wobec rozbieżności w interpretacji prawa co do zakresu tych poszukiwań jak i sposobu ich dokumentowania, nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 700/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd - dokonując wykładni przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym w chwili wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej - wskazał na dwie zasadnicze przesłanki umożliwiające wypowiedzenie żołnierzowi zawodowemu stosunek służbowy: pierwsza, która stwarza określony stan faktyczny poprzez założenie, że jednostka wojskowa, w której żołnierz dotychczas pełnił zawodową służbę wojskową, podlegała rozformowaniu bądź też zmniejszył się jej stan etatowy i druga, zakładająca konieczność zaistnienia braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym.

Wojewódzki Sąd stwierdził, iż zaistnienie pierwszej przesłanki jest bezsporne, natomiast strona podnosi brak udokumentowania przez organ istnienia drugiej przesłanki, co w jej ocenie świadczy o tym, iż organ nie poszukiwał dla skarżącego innego stanowiska służbowego odpowiadającego jego kwalifikacjom, a zatem niesłusznie dokonał wypowiedzenia stosunku. Twierdzenie powyższe, zdaniem Sądu jest niezasadne, ponieważ: po pierwsze, z samego braku udokumentowania dokonywanych przez organ czynności poszukiwania dla skarżącego wolnego stanowiska służbowego nie można obecnie zasadnie wnioskować, iż organ w ogóle takiego stanowiska nie poszukiwał, zwłaszcza, iż działań takich dokonywano (albo powinno się dokonać) w 2001 r. a skarżący nie wykazał wprost braku dokonywania przez organ takich działań, wnioskując jedynie z braku stosownych dokumentów o braku ich przeprowadzenia. Kwestionując twierdzenie skarżącego w tym zakresie, organ dodatkowo wskazał na przepisy ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 76, poz. 804 ze zm.), które wprowadziły obowiązek osiągnięcia nakazanej liczebności Sił Zbrojnych, co w efekcie doprowadziło do radykalnego zmniejszenia liczby stanowisk służbowych w jednostkach podległych Wojskom Lądowym. Opisany proces redukcji stanowisk służbowych w znacznym stopniu ograniczył możliwość wyznaczenia żołnierzy z likwidowanych lub rozformowywanych jednostek służbowych na inne stanowiska służbowe. Stąd też, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, istnienie w Siłach Zbrojnych RP innego wolnego stanowiska służbowego, odpowiadającego kwalifikacjom chorążego S. S., zwłaszcza z uwagi na jego specjalność i wykształcenie oraz mając nadto na uwadze potrzeby Sił Zbrojnych, było wówczas mało prawdopodobne. Po drugie, z brzmienia przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, obowiązującego w chwili wypowiedzenia skarżącemu stosunku zawodowej służby wojskowej, nie wynika jak szeroki ma być zakres poszukiwań innego stanowiska służbowego, czy poszukiwania te mogą być ograniczone do danej jednostki, w której żołnierz pełni służbę, czy do danego rodzaju wojsk, czy też do wszystkich formacji w Siłach Zbrojnych RP, a ponadto, w jaki sposób owe czynności poszukiwawcze należy dokumentować. Również i orzecznictwo w tym przedmiocie jest rozbieżne, dlatego też, zdaniem Sądu, nie można w sposób przekonywujący postawić organom zarzutu nieposzukiwania wolnego stanowiska służbowego w całych strukturach Sił Zbrojnych RP. Po trzecie, argumentem najważniejszym w niniejszej sprawie jest to, iż nawet gdyby założyć, że organ w ogóle nie dokonywał wyżej wskazanych poszukiwań, nie można takiego uchybienia w procedurze zwalniania żołnierza z zawodowej służby wojskowej uznać za rażące uchybienie prawa. Byłoby to tylko zwykłe naruszenie przepisu, mogące stanowić przedmiot zwykłego trybu odwoławczego, a nie trybu nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji.

Dodatkowo Sąd podniósł, iż przed wydaniem decyzji o wypowiedzeniu przeprowadzono z zainteresowanym rozmowę i poinformowano go o zaistniałej sytuacji. Nadto, gdyby skarżący po otrzymaniu decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego uznawał, iż organ wbrew przepisowi ustawy nie poszukiwał dla niego innego stanowiska służbowego, to mógł przecież odwołać się od powyższej decyzji. Skarżący tego nie uczynił, a zatem traktował decyzję wypowiadającą jako prawidłową, a zatem również musiał w taki sam sposób traktować dochowanie przez organy wojskowe procedury przewidzianej w art. 78 ust. 2 pkt 2 wówczas obowiązującej ustawy pragmatycznej. Dopiero po ponad 6 latach skarżący twierdzi, iż brak jest udokumentowania przez organy wojskowe poszukiwania innego stanowiska. Uznanie zasadności żądania skarżącego, wyrażonego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2001 r., opierającego się na takiej przesłance, pozostawałoby w sprzeczności z zasadą trwałości decyzji administracyjnej i nadto pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem rażącego naruszenia prawa.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przesłanka wskazana przez stronę, jako podstawa do wzruszenia ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. wypowiadającej stosunek służbowy, nie mieści się w kategorii rażącego naruszenia prawa, które jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), a decyzja Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2001 r. takich wad nie zawiera, bowiem została wydana przez właściwy organ, skierowano ją do właściwej strony postępowania, opierała się na istniejącej wówczas podstawie prawnej, nadawała się do wykonania, a jej wykonalność nie powodowała czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jej nieważność z mocy przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż nie stwierdza się nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, gdy naruszenie to wynika z różnej wykładni danego przepisu, a w omawianej sprawie, właśnie z takim stanem rzeczy many do czynienia, na co trafnie wskazał również organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Za bezzasadne Sąd I instancji uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2001 r., tj. art. 7 K.p.a., który to przepis nakłada na organ administracji publicznej przestrzeganie zasady praworządności oraz zobowiązuje do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również do załatwienia sprawy. Jak bowiem wynika z uzasadnienia decyzji - przed jej wydaniem - organ zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, wyjaśnił wszelkie rozbieżności i niejasności a w szczególności ustalił wystąpienie przesłanki braku możliwości wyznaczenia chorążego na inne stanowisko służbowe oraz wydał rozstrzygnięcie, które wyrażało interes społeczny (w tym przypadku interes Sił Zbrojnych) oraz słuszny interes strony.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, Sąd wskazał, iż brak wypowiedzenia się strony co do zebranego materiału dowodowego nie miało wpływu na rozstrzygnięcie zapadłe przed organem II instancji a ponadto, w trakcie prowadzonego postępowania skarżący nie przejawiał zainteresowania sprawą, nie zgłaszał chęci zapoznania się z materiałem dowodowym, jak również wypowiedzenia się co do niego, zaś dla zasadności takiego zarzutu skarżący powinien wykazać, iż organ np. zlekceważył jego wnioski dowodowe. Tymczasem z akt sprawy administracyjnej i z pism nie wynika, aby skarżący przejawiał inicjatywę dowodową, czy też domagał się przeprowadzenia określonych czynności itp. Chybiony jest także zarzut niespełnienia przez zaskarżoną decyzję wymogów przewidzianych w art. 77 § 1 K.p.a., albowiem uzasadnienie tej decyzji jest prawidłowe, uwzględniające całość sprawy i istotę problemu.

Od powyższego wyroku złożono skargę kasacyjną zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 78 ust. 2 pkt 2 i art. 79 ust. 4 w związku z art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), a także art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na uznaniu, iż nieprzeprowadzenie właściwego postępowania wyjaśniającego przez Dowódcę Śląskiego Okręgu Wojskowego w przedmiocie możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe, manifestujące się poprzez brak zgromadzonych w aktach wojskowych skarżącego dokumentów świadczących o poszukiwaniu dla niego takiego stanowiska, jak również nieprzeprowadzenie ze skarżącym rozmowy kadrowej oraz niezapoznanie go z dokumentami i innymi materiałami, dotyczącymi jego zwolnienia, nie stanowi rażącego naruszenia wyżej powołanych przepisów prawa przez Dowódcę Śląskiego Okręgu Wojskowego, wydającego decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. wypowiadającą skarżącemu służbę wojskową, tym samym nie istnieje przesłanka stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i nierozważenie wszechstronnie zebranego materiału dowodowego w sprawie w zakresie uznania, iż brak dokumentacji zebranej w aktach wojskowych skarżącego, brak przeprowadzenia z nim rozmowy kadrowej oraz niezapoznanie go z dokumentami i innymi materiałami, dotyczącymi jego zwolnienia, jak również fakt wystawienia przez Dowódcę Ośrodka Szkolenia na Potrzeby Sił Pokojowych w K. zaświadczenia o wolnym etacie podoficera, nie stanowią dowodu niepodjęcia przez Dowódcę Śląskiego Okręgu Wojskowego czynności zmierzających do wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe w innych jednostkach wojskowych;

3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi S. S. z dnia [...] kwietnia 2009 r., tj. zarzutów rażącego naruszenia przez Dowódcę Śląskiego Okręgu Wojskowego art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1, a także art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przy wydaniu decyzji nr [...].

Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ewentualnie rozpoznanie sprawy merytorycznie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, praktycznie powtórzono zarzuty i argumenty zawarte w skardze, podkreślając, iż organ administracyjny nie wykazał spełnienia przesłanki braku możliwości wyznaczenia żołnierza zawodowego na inne stanowisko służbowe, tym samym dokonał rażącego naruszenia przepisów prawa, co przesądza o nieważności wydanej decyzji. Skarżący nie zgadza się z wywodami i wnioskami Sądu pierwszej instancji podnosząc, iż Sąd w ogóle nie rozpatrzył podnoszonych przez niego w skardze zarzutów rażącego naruszenia przez Dowódcę Śląskiego Okręgu Wojskowego przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1, a także art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, podczas, gdy wedle art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnienie wyroku winno zawierać między innymi zwięzłe przedstawienie zarzutów podniesionych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, stanowiące odpowiedź na zgłaszane zarzuty. Zdaniem skarżącego, Sąd swoją uwagę skupił jedynie na wykładni przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Tymczasem, według skarżącego, brak jakichkolwiek dowodów dokumentowych w jego aktach skutkuje koniecznością oceny wypełnienia przez organ wojskowy dyspozycji wymienionych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które w niniejszej sprawie bez wątpienia mają zastosowanie.

Ponadto, skarżący nie zgadza się z poglądem prezentowanym przez Sąd pierwszej instancji, wedle którego okoliczność zmiany linii orzeczniczej NSA wyklucza stwierdzenie rażącego naruszenia przepisów prawa przez organ administracyjny stosujący przepis, którego wykładnia była przedmiotem zmiany tej linii. Po pierwsze, przedmiotowe zagadnienie zostało poddane zaledwie dwóm odmiennym analizom NSA, przy czym wykładnia korzystna dla skarżącego jest aktualnie obowiązująca i została ukształtowana przez Sąd po pięciu latach od wydania poprzedniej. Oznacza to, iż zagadnienie nie stanowiło przedmiotu kilku wzajemne wykluczających się orzeczeń NSA, wydawanych nieomal równolegle lub jedna po drugiej wskutek szczególnie zawiłego problemu prawnego, lecz zostało poddane jednej błędnej analizie, ostatecznie skorygowanej przez Sąd, który konsekwentnie linię swą utrzymuje od ponad trzech lat do chwili obecnej. Po drugie, zdaniem skarżącego, oczywistym jest, iż warunek skutecznego wypowiedzenia żołnierzowi stosunku służbowego w postaci braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, odnosił się również do innych jednostek organizacyjnych poza tą, w której żołnierz ten pełnił służbę, gdyż ta, wedle drugiej przesłanki, zawartej w treści przepisu art. 78 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, podlegała przecież rozformowaniu i jako taka nie rokowała możliwości dalszego trwałego zatrudnienia żołnierza. Natomiast żołnierz w zamyśle ustawodawcy miał tracić zatrudnienie jedynie w przypadku, gdy nie istniała jakakolwiek możliwość dalszego zatrudniania go w strukturach wojskowych. Dlatego w tym zakresie organ wojskowy, wydający decyzję o wypowiedzeniu żołnierzowi służby, winien poprzedzić ją wybitnie daleko idącą ostrożnością poprzedzoną rzeczywistym badaniem wszelkich możliwości utrzymania żołnierza na jakimkolwiek stanowisku wojskowym, czego nie uczynił.

Ponadto uznanie przez Sąd za wiarygodne twierdzenia organu wojskowego, iż nie miał on możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko, jest błędne, bowiem do zadań Sądu nie należało ustalenie po kilku latach, czy możliwości takie wówczas były, lecz wyłącznie stwierdzenie, czy organ ten podjął wówczas starania w poszukiwaniu takiej możliwości. Zdaniem skarżącego, brak w jego aktach wojskowych jakichkolwiek dokumentów lub innych materiałów podważa, iż starania takie były podejmowane przez organ.

Dodatkowo zebrany w sprawie materiał dowodowy dowodzi, iż powołane w petitum skargi kasacyjnej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zostały rażąco naruszone przez organ wojskowy, który nie gromadząc dokumentacji w aktach żołnierza (choćby notatek służbowych świadczących o wykonywanych telefonach lub kierowanych zapytaniach o etat do innych jednostek organizacyjnych), dowiódł działania bez oparcia w przepisach prawa, które obowiązki takie bez wątpienia na organ nakładały, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, brak należytego i wyczerpującego informowania żołnierza o okolicznościach faktycznych i prawnych w jego sprawie, tj. możliwościach jakiegokolwiek zatrudnienia w strukturach wojskowych, przez co zagwarantowaniu mu czynnego udziału w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania sądowego. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez S. S. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 700/09, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Całkowicie chybiony jest zarzut dotyczący naruszenia art. 106 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym. Przede wszystkim § 4 art. 106 stanowi, że fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powoływania się na nie przez strony i w żaden sposób nie miał on zastosowania w niniejszej sprawie. Natomiast przepis ten nie służy do analizy dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, bowiem do kompetencji sądu administracyjnego należy ocena przestrzegania prawa przez organ administracji publicznej m.in. przy stosowaniu przepisów postępowania. Zatem przepis ten nie służy do kwestionowania przyjętych przez Sąd ustaleń faktycznych dokonanych przez organ.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten określa elementy uzasadnienia orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku zastosował się do wymogów wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a. tj. zwięźle przedstawił stan sprawy, wskazał zarzuty podniesione w skardze, zaprezentował stanowisko organu, podał podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz ją wyjaśnił. Szczególne miejsce w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku zajmuje wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wywiódł, że przedmiotem sprawy nie było zbadanie zgodności z prawem decyzji wydanej w trybie zwykłym, którą na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wypowiedziano skarżącemu stosunek służbowy, ale decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym, w którym organ nadzoru badał jedynie czy przedmiotowa decyzja nie jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. W związku z tym zakres oceny legalności zaskarżonej decyzji ograniczał się do tej kwestii.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, iż całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż nieprzeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. Przede wszystkim powołane przepisy są przepisami postępowania i w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego nie można skutecznie kwestionować ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd.

Nie jest także zasadny zarzut błędnej wykładni przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 i art. 79 ust. 4 w zw. z art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.). Przede wszystkim Sąd nie dokonał wykładni tych przepisów, a w skardze kasacyjnej nie wskazano na czym miałaby polegać ta błędna wykładnia, zwłaszcza że przepis art. 79 ust. 4 odnosił się do terminu zwolnienia ze służby a art. 108 ust. 1 był przepisem kompetencyjnym dla Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie uprawnień przewidzianych w ustawie dla Ministra Obrony Narodowej. W skardze kasacyjnej nie wskazano jaka zdaniem skarżącego powinna być interpretacja tych przepisów i na czym polegało mylne rozumienie tych przepisów przez Sąd.

Odnośnie zaś niewłaściwego zastosowania powyższych przepisów to również nie wskazano na czym ono polegało co do przepisu art. 79 ust. 4 w zw. z art. 108 ust. 1. Natomiast zarzut ten dotyczący zastosowania art. 78 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy nie jest zasadny. Jak to podniesiono wyżej przedmiotem niniejszego postępowania jest stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, a nie decyzja o wypowiedzeniu tego stosunku. W związku z tym to nie decyzja o wypowiedzeniu jest przedmiotem oceny legalności. A więc Sąd I instancji stosował ten przepis jedynie w kontekście istnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. i uznał, że decyzja nie zawiera wad określonych w powyższym przepisie. Podstawową kwestią było ustalenie czy zachodziły obie przesłanki z art. 78 ust. 2 pkt 2 umożliwiające wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego. Bezsporne jest, iż jednostka wojskowa, w której skarżący pełnił służbę została rozformowana. Natomiast zdaniem skarżącego organy nie wykazały braku możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe.

Zasadność tego zarzutu podlega jednak, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego z powodu rozformowania jednostki, ocenie w aspekcie przesłanki rażącego naruszenia prawa określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. O zaistnieniu tej przesłanki w rozpoznawanej sprawie można by mówić tylko wówczas, gdyby nie było żadnych danych, co do tego, że organ przed wydaniem decyzji o wypowiedzeniu nie podjął jakichkolwiek czynności sprawdzających, co do możliwości pozostawienia skarżącego w służbie oraz gdyby kwestionowana z tej przesłanki decyzja nie zawierała żadnego ustalenia i odniesienia się do takiej możliwości.

Ponadto w ramach tego zarzutu rażącego naruszenia prawa nie można pominąć całego kontekstu prawnego, który niejako "wymusił" wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie podkreślił, że zmniejszenie liczebności Sił Zbrojnych RP w skali całego kraju nakazane ustawą z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 76, poz. 804 ze zm.), w znacznym stopniu ograniczyło możliwości wyznaczania żołnierzy z likwidowanych lub rozformowanych jednostek wojskowych na inne stanowiska służbowe. Trafnie też podniósł, że w tej sytuacji istnienie w Siłach Zbrojnych RP innego wolnego stanowiska służbowego, odpowiadającego kwalifikacjom skarżącego, zwłaszcza z uwagi na szczególny rodzaj rozformowanej jednostki – Wojskowy Ośrodek Szkolenia [...] – było wówczas w 2001/2002 – mało prawdopodobne.

Poza tym wprawdzie, w aktach osobowych skarżącego brak jest konkretnych dokumentów, notatek, adnotacji dotyczących podjętych przez organ czynności w zakresie możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe w Siłach Zbrojnych RP, to jednak w uzasadnieniu decyzji wskazano, że mimo podjętych czynności rozpoznawczych w tej kwestii okazało się, iż brak jest możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe. To uzasadnienie pozostaje w ścisłym związku z okolicznością udokumentowaną w aktach osobowych skarżącego, że przed wydaniem decyzji o wypowiedzeniu, przełożony skarżącego przekazał jego wniosek o pozostawienie go w służbie wojskowej do Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego w W. z przychylnym stanowiskiem. Dopiero po tym fakcie i po upływie miesiąca, została wydana decyzja o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego. Ta okoliczność potwierdza zawarte w uzasadnieniu tej decyzji wskazanie, co do braku możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe w innych jednostkach wojskowych oraz wskazuje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie podniósł, że sam fakt braku konkretnego udokumentowania dokonanych przez organ czynności poszukiwania dla skarżącego określonego wolnego stanowiska służbowego nie świadczy o rażącym naruszeniu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W takim stanie sprawy kwestia niejednolitej wykładni sądowej przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, co do zakresu poszukiwań możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, nie ma w tej sprawie istotnego znaczenia. Niemniej jednak wskazać należy na prawidłowe stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że sankcja w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie jest możliwa do zastosowania wówczas, gdy decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa, których stosowanie wymaga procesu wykładni i której wynik jest sporny w judykaturze. Taki pogląd jest przyjmowany zgodnie zarówno w orzecznictwie jak i w piśmiennictwie (zob. glosa B. Adamiak do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2006 r. FSK 439/05, OSP 2007, nr 9, poz. 100, por. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 8 lipca 1999 r. sygn. akt II SA 1387/89, Lex nr 46253; 2 lutego 2006 r. II OSK 489/05, Lex nr 196694). W konsekwencji uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że niejednolita wykładnia przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, który stanowił podstawę materialnoprawną decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nie pozwala na stwierdzenie, iż decyzja ta rażąco naruszała prawo – jest prawidłowe.

Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.