Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 916/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i lit. c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 19a
journal: Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
article: art. 107 par. 3, art. 11, art. 7, art. 77par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: par. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 245 poz 2460
law: Rozporządzenie Minstra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności  przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska- Urbaniak (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska- Szary, Asesor Sądowy WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2007 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. J. S. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu łącznie kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100), w tym tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote 80/100)


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 9 stycznia 2007 r. wniesionej przez B. D. jest decyzja Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] grudnia 2006 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] października 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

B. D. zajmuje lokal mieszkalny położony w P. przy ul. [...] bez tytułu prawnego. W związku z wypowiedzeniem umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] z dnia [...] r. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w dniu [...] r. skierowała do Sądu Rejonowego w P. [...] pozew o eksmisję. Postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone.

Zobowiązana dopuściła się zwłoki w spłacie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, wynikiem czego powstało zadłużenie, które wg stanu na dzień [...] r. wyniosło [...] zł.

B. D. w dniu 11 sierpnia 2006 r. zwróciła się z prośbą do Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w L. o umorzenie należności WAM- za lokal mieszkaniowy położony w P. przy ul. [...].

Decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, art. 13 ust. 6 i art. 19 a ust. 1-3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 4, § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących WAM, Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w L. odmówił umorzenia należności z tytułu opłat za użytkowanie lokalu mieszkalnego i opłat pośrednich, położonego w P. przy ul. [...].

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, iż z uwagi na fakt, że wniosek nie spełniał wymogów formalnych, pismem z dnia 23 sierpnia 2006 r. wnioskodawczyni została wezwana do jego uzupełnienia. Organ podał, że formalny wniosek B. D. dotyczący umorzenia kwoty [...] zł wpłynął do Oddziału Regionalnego w L. w dniu 7 września 2006 r. oraz że wnioskodawczyni dołączyła do wniosku kserokopię decyzji ZUS z dnia [...] grudnia 2005 r. o przyznaniu emerytury, kserokopie kart informacyjnych leczenia szpitalnego oraz potwierdzenia dokonanych w dniu [...]r. wpłat na poczet zadłużenia.

Organ I instancji podał, że ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym wynika ponadto, iż wnioskodawczyni nie posiada ruchomości, nieruchomości ani z zasobów pieniężnych. Organ podkreślił, że z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o waloryzacji emerytury z dnia [...] r. – znak: [...] wynika, że źródłem utrzymania zobowiązanej jest świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto.

Organ podkreślił również, że celem wyjaśnienia wątpliwości, pismem z dnia 22 września 2006 r. wnioskodawczyni została wezwana w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma do złożenia aktualnego oświadczenia osób zameldowanych i przebywających w lokalu mieszkalnym, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wskazał, że w dołączonym do wniosku o umorzenie należności oświadczenia zainteresowana potwierdziła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.

Dalej organ I instancji podkreślił, że zainteresowana we wniosku o umorzenie należności wskazała ponadto na okoliczności, które według niej spełniają ustawowe przesłanki umorzenia należności przysługującej WAM, a szczególności ciężką sytuację materialną, a także trudną sytuację zdrowotną, która potwierdziła zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] r.

Następnie organ wyjaśnił, że problematykę objętą wnioskiem zobowiązanej regulują przytoczone na wstępie decyzji przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Stosownie do postanowień § 2 ust. 1 pkt 2 niniejszego rozporządzenia należności pieniężne przysługujące Agencji mogą być umarzane w całości lub części w razie wystąpienia następującej przesłanki- dłużnik, będący osobą fizyczną posiada wyłącznie składniki majątkowe nie podlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej na podstawie odpowiednio art. 829-833 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego lub art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przedmioty codziennego użytku domowego lub egzekucja należności spowodowałaby zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków rodziny.

Zdaniem organu ww. przesłanki umorzenia należności w kwocie [...] zł przysługującej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nie zostały spełnione przez B. D.. Organ podkreślił, że zobowiązana pobiera świadczenie wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w wysokości [...] zł, co stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji pieniężnej wymaganej kwoty.

Pismem z dnia 8 listopada 2006 r. B. D. wniosła od powyższej decyzji odwołanie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 13 ust. 7, art. 19 a ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej utrzymał mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż na podstawie zebranego materiału w sprawie rozpoznając odwołanie zainteresowanej nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w rozpoznawanej sprawie organ I instancji słusznie uznał, że sytuacja finansowa, w jakiej znajduje się wnioskodawczyni, nie uzasadnia umorzenia należności przysługującej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Organ podkreślił, że skarżąca pobiera świadczenie wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, co stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji pieniężnej zaległej kwoty, stąd nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności.

Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej podał, że w stosunku do zainteresowanej nie prowadzono egzekucji z ruchomości zarówno w trybie egzekucji sądowej jak i administracyjnej.

W ocenie organu zły stan zdrowia oraz konieczność zakupu leków nie jest wystarczającym argumentem by umorzyć należności przysługujące Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, ponieważ wnioskodawczyni uzyskuje stałe dochody.

Dalej organ II instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie rozważył wszystkie okoliczności i fakty przedstawione przez dłużniczkę, dokonał ich oceny w aspekcie dyrektyw określonych w § 2 rozporządzenia z dnia 29 października 2004 r. oraz uzasadnił odmowę umorzenia zaległości uznając, że sytuacja finansowa, w jakiej znajduje się B. D., nie uzasadnia umorzenia należności przysługującej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Prezes WAM podkreślił, że rozumie trudną sytuację wnioskodawczyni, jednakże w takiej sytuacji dłużniczka ma prawo złożenia wniosku o odroczenie spłaty należności albo rozłożenie ich spłaty na raty zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Podkreślił również, że występując do organu z wnioskiem o rozłożenie spłaty należności na raty lub o odroczenie terminu jej spłaty dłużniczka ma prawo zaproponować, z uwzględnieniem jej możliwości płatniczych, wysokość i terminy spłaty rat lub długość okresu, na jaki spłata zostałaby odroczona.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2007 r. B. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżąca podała, że organ pominął fakt, iż zadłużenie powstało bez jej winy, że jest bardzo ciężko chorą osobą (cierpi na schorzenia [...], a także cierpi na [...]). B. D. podkreśliła, że również pominięto zupełnie fakt, że w pracy w jednostce wojskowej w P., otrzymała mieszkanie oraz że w pracy tej nabawiła się wszystkich schorzeń, które rzutowały na przyznanie renty inwalidzkiej. Skarżąca podała, że jej renta inwalidzka wynosi obecnie kwotę [...] zł miesięcznie oraz że z tej kwoty ponad [...] zł wydaje na zakup lekarstw. Skarżąca wskazała, że powyższe informacje również zostały pominięte w ocenie jej bardzo ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej oraz w ocenie zdolności do płacenia zadłużenia.

Zdaniem skarżącej groźba eksmisji sądowej wytoczonej przez Oddział Regionalny Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. jest nadużyciem prawa i bardzo ją krzywdzi.

B. D. zarzuciła zaskarżonej decyzji pominięcie faktu rozłożenia na raty zaległości mieszkaniowej, którą mogłaby spłacać na dogodnych dla niej warunkach po 100 zł miesięcznie z otrzymywanej renty inwalidzkiej z ZUS przez okres 5 lat. Zdaniem skarżącej byłoby to rozwiązanie sprawiedliwe i słuszne dla obu stron oraz pozostawałoby w zgodzie z treścią rozporządzenia MON z 29 października 2004 r., bowiem w aktualnym bardzo ciężkim położeniu materialnym i zdrowotnym zasługuje na odroczenie spłaty i na zastosowanie ewentualnych rat płatności.

W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego art. 19 a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Zaskarżona decyzja dotyczy ulgi w zapłacie należności czynszowych, zatem podstawą prawną wniosku i decyzji obu instancji organów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej są przepisy art. 19a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 368 ze zmianami) zwanej dalej" ustawą o zakwaterowaniu sił zbrojnych" oraz Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz.U. Nr 245, poz. 2460) zwanym dalej "rozporządzeniem wykonawczym", wydanym z delegacji art.19a ust.5 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Natomiast przepisami proceduralnymi są przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zmianami) zwanej dalej "k.p.a.", gdyż podstawę ich stosowania stanowi § 6 cytowanego rozporządzenia wykonawczego.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej należności pieniężne przysługujące Agencji mogą być umarzane w całości lub w części w razie wystąpienia co najmniej jednego z następujących przypadków:

1) dłużnik, będący osobą fizyczną, zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawił składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej na podstawie odpowiednio art. 829-833 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.2)) lub art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm.3));

2) dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, o których mowa w pkt 1, oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny;

3) dłużnik, będący osobą prawną, został wykreślony z właściwego rejestru i brak jest majątku, z którego można by prowadzić egzekucję należności, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przeszła na osoby trzecie;

4) sąd wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika albo oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z tego powodu, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania albo był obciążony hipoteką, hipoteką morską, zastawem, zastawem rejestrowym lub zastawem skarbowym w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania;

5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne.

Ustęp 2 § 2 cyt. rozporządzenia przewiduje ponadto, że umorzenie należności pieniężnych przysługujących Agencji, w przypadku gdy oprócz dłużnika głównego są zobowiązane również inne osoby, może nastąpić wtedy, gdy przesłanki umorzenia zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych.

Analiza przytoczonych przepisów wskazuje, że wymienione przypadki nie stanowią katalogu zamkniętego – mogą wystąpić i inne nieopisane w rozporządzeniu wykonawczym. Przemawia za tym zapis art. 19a ust.1 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych, który wskazuje jako przyczyny umorzenia względy społeczne, gospodarcze i finansowe. Nie jest bowiem możliwe, uwzględniając system polskiego prawa, aby przepisy wykonawcze, wydane z delegacji ustawowej, zmieniały, poprzez zawężenie zakresu obowiązującego przepisu, który stanowił podstawę jego wydania. Stąd też przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, iż należności Agencji mogą być umorzone w razie wystąpienia "co najmniej jednego z następujących przypadków" należy rozumieć, że w szczególności jeden z opisanych przypadków może być powodem umorzenia należności.

Określona w ww. przepisie instytucja umorzenia należności czynszowych w trybie decyzji organu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego. Wskazuje na to zawarty w/w przepisie czasownik "może".

W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

Dalej, podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowodowy zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV S. 703/99 LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. (...) Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 kpa, skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i 107 § 3 kpa." (v. wyrok NSA sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67). Na tym tle warto też przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94), w którym Sąd zważył, iż: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych".

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W uzasadnieniu decyzji Prezesa WAM zabrakło kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności związanych z przesłankami umorzenia zawartymi w § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 rozporządzenia z dnia 29 października 2004 r. Nie można bowiem uznać za spełniający ten wymóg wskazania tylko części istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a następnie sformułowanie wniosków w istocie oderwanych od tych okoliczności, bądź niemających dostatecznego w nich potwierdzenia. Uzasadnienie musi być pełne, spójne i logiczne, a takowych cech w znacznej mierze nie zawiera uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji, jakich w rozpoznanej sprawie dopuścił się organ II instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga fakt, iż Prezes WAM w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji skupił się wyłącznie na przesłance umorzenia określonej w § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. Nie dokonał natomiast analizy sytuacji skarżącej, w kontekście przesłanki wynikającej z § 2 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia.

Fakultatywny charakter instytucji umorzenia nie usprawiedliwia odstąpienia organu od prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz braku ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania. Natomiast organ w niniejszej sprawie, wskazując na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, nie uznał za celowe odnieść warunków umorzenia należności określonych w § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 29 października 2004 r., do stanu faktycznego niniejszej sprawy pozostawiając poza rozważaniami argumenty podnoszone przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego.

W tym miejscu należy podkreślić, iż na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego spoczywa na organie prowadzącym to postępowanie. Dlatego też organ powinien podjąć wszelkie kroki zmierzające do dokładnego ustalenia podstaw faktycznych, a nie ograniczać się jedynie do przerzucenia ciężaru dowodowego na stronę. Ciężar dowodu na mocy art. 77 k.p.a. obciąża organ administracyjny. W sytuacji gdy strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, ma więc on obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić.

W uzasadnieniu decyzji Prezesa WAM zabrakło uzasadnienia prawnego. Nie można bowiem uznać za spełniający ten wymóg powołania tylko przepisów prawa. Uzasadnienie musi zawierać wyjaśnienie dlaczego organ rozstrzygając sprawę określony przepis zastosował i – w razie możliwości przyjęcia różnej wykładni tego przepisu- dlaczego daną wykładnię przyjął. Zdaniem Sądu naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia prawnego decyzji, jakich w rozpoznanej sprawie dopuścił się organ II instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Bez wątpienia w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymagań przewidzianych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Niezbędna jest bowiem analiza przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie uzasadnienie decyzji składa się tylko z jednej części- z uzasadnienia faktycznego. Organ nie dokonał analizy przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 29 października 2004 r. i nie zawarł umotywowanej oceny stanu faktycznego w świetle przepisów ww. rozporządzenia. Nie wskazał również, jaki związek zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia.

Zważywszy na powyższe stwierdzić należy, iż organ wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż stwierdzenie organu, że skarżąca pobiera świadczenie wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, co stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji pieniężnej zaległej kwoty jest niewystarczające do wykazania, że wobec skarżącej nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji.

Rozpoznając ponownie sprawę organ winien więc uwzględnić całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a następnie na tej podstawie dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny. Powyższe musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek wyjaśnić podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa oraz odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Powinno ono również zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazywać jaki związek zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia.

Na marginesie już tylko Sąd zaznacza, iż niedopuszczalne jest wzywanie strony do złożenia aktualnego oświadczenia o ilości osób zameldowanych i przebywających w lokalu mieszkalnym, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Art. 64 § 2 k.p.a. służy jedynie usuwaniu braków formalnych podania – wniosku, do których - stosownie do treści art. 63 § 2 i 3 k.p.a. - należą: określenie żądania, podpis strony, jeżeli działa przez pełnomocnika - dołączenie pełnomocnictwa, oraz wymagania wskazane w przepisach szczególnych. Nie dotyczy natomiast okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nieusunięcie braków formalnych skutkuje tym, iż podanie nie jest rozpatrywane, nieprzedłożenie dowodów przez stronę prowadzi zaś do podjęcia rozstrzygnięcia przez organ w oparciu o materiał dowodowy dotychczas zebrany. Dlatego też w skierowanym do strony piśmie z 22 wrzesnia 2006 r., organ błędnie wskazał rygor wynikający z ww. art. 64 § 2 k.p.a. Jakkolwiek uchybienie to - ze względu na niezastosowanie przedmiotowego rygoru - nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, to jednak w ocenie Sądu wymagało zaznaczenia wobec jego błędnego zastosowania.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.