Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 624/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 10 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 roku sprawy ze skarg M. S. i Gminy Miasta B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. S. i Gminy Miasta B. kwoty po 200 (dwieście) złotych na rzecz każdej z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016r., poz. 23 – dalej zwanej "k.p.a.".), uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] znak: [...] ustalającą odszkodowanie za grunty przejęte pod realizację inwestycji drogowej w zakresie punktu 1 i orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz A. J. w kwocie: 5 473,00 zł, M. S. w kwocie 10 946,00 zł, K. T. W. w kwocie: 10 946 zł, K. P. W. w kwocie: 5 473,00 zł, R. W. w kwocie: 10 946,00 zł, zgodnie z cesją wierzytelności ustanowioną na rzecz M. S. oraz posiadanymi udziałami we współwłasności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr 128/9 o pow. 0,0210 ha, 128/10 o pow. 0,0083 ha, 128/34 o pow. 0,0053 ha, położone w obrębie [...] miasta B., które przeszły z mocy prawa na własność Gminy Miasta B. z przeznaczeniem pod drogę publiczną, zgodnie z decyzją Starosty [...] nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej znak: [...] z dnia [...] Jednocześnie organ orzekł o umorzeniu, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. przedmiotowego postępowania w stosunku do A. K. – C. i w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją Starosty [...] z dnia [...] nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej znak: [...], polegającej na budowie ulicy A i ulic przyległych w zakresie: budowy jezdni i stanowisk postojowych, chodników, ścieżek rowerowych, ciągów pieszo - rowerowych, zjazdów i dojść do posesji oraz budowy kanalizacji deszczowej i odwodnienia, budowy oświetlenia ulicznego, rozbiórki odcinków kanalizacji sanitarnej, deszczowej i ciepłociągu, zatwierdzony został podział działki nr 128/4 na działki nr 128/34 i 128/33. W granicach lokalizacji inwestycji drogowej znalazła się nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działki nr 128/9 o pow. 0,0210 ha, 128/10 o pow. 0,0083 ha, 128/34 o pow. 0,0053 ha położone w obrębie [...] miasta B..

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 12 ust. 4a, ust. 4 f i ust. 5 oraz art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 687- dalej zwanej "specustawa drogowa") w związku z art. 129, art. 130, art. 132 i art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2014r. poz. 518 – dalej zwanej " u.g.n.") ustalił odszkodowanie na rzecz A. J. w kwocie: 5 473,00 zł, A. K. – C. w kwocie

10 946,00 zł, K. T. W. w kwocie: 10 946 zł, K. P. W. w kwocie: 5 473,00 zł, R. W. w kwocie: 10 946,00 zł za części nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 128/9 o pow. 0,0210 ha, 128/10 o pow. 0,0083 ha, 128/34 o pow. 0,0053 ha, położonych w obrębie [...] miasta B..

Od wyżej wskazanej decyzji odwołanie złożyła M. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy. W treści odwołania jej autorka zarzuciła błędne uznanie, że odszkodowanie w niniejszej sprawie przysługuje A. K. – C., pomimo sprzedaży przez A. K. – C. należnego do niej udziału wynoszącego 2/8 części we współwłasności w nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 121/1 i nr 128/33 M. S., zgodnie z aktem notarialnym rep. [...] nr [...] z dnia [...] i zawarciem w § 4 ww. aktu notarialnego cesji roszczenia o zapłatę odszkodowania za wywłaszczony udział w przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem odwołującej w zaskarżonej decyzji dokonano również błędnego obliczenia podstawy odszkodowania przedmiotowej nieruchomości.

Powołaną na wstępie decyzją Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S., uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie punktu 1 i orzekł o ustaleniu odszkodowania tak jak w zaskarżonej decyzji, z tym że w miejsce A. K. – C. przyznał odszkodowanie w tej samej wysokości M. S.. Jednocześnie organ orzekł o umorzeniu postępowania w stosunku do A. K. – C., w pozostałej części utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że obecnie działki nr 128/9, 128/10 oraz 128/34 uregulowane są w księdze wieczystej nr [...], gdzie jako właściciel figuruje Gmina Miasto B. na podstawie ww. decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, przy czym działki nr 128/9 i 128/10 zostały przeniesione z kw. nr [...], natomiast działka nr 128/34 z kw. nr [...]. Zdaniem organu odwoławczego Starosta [...] w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] wprawdzie błędnie przyjął, iż dla działek objętych przedmiotowym postępowaniem, tj. 128/9, 128/10, 128/34 prowadzona jest jedna księga wieczysta o nr [...], jednakże pomimo błędnego stwierdzenia w decyzji poprawnie ustalił stan faktyczny i prawny.

Następnie Wojewoda [...] wyjaśnił, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy Miasto B. zatwierdzonym w dniu [...] uchwałą [...] Rady Miejskiej w B. działka nr:

- 128/9 położona jest w części na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem I 5 KS z przeznaczeniem pod parkingi, w części na terenie oznaczonym symbolem I 6 MW(u) z przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną z dopuszczeniem usługowej, przy czym z załączonego do operatu szacunkowego protokołu z badania przeznaczenia terenu część o powierzchni 60 m2 położona jest na terenie oznaczonym jako I 5 Ks a 150 m2 na terenie oznaczonym jako l 6 MW (u),

128/10 położona jest w całości na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem 3 KDD z przeznaczeniem pod drogi (ulice),

128/34 położona jest w całości na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem I 5 KS z przeznaczeniem pod parkingi.

W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że rzeczoznawca majątkowy w sporządzonym operacie szacunkowym analizie poddał lokalny rynek nieruchomości obejmujący miasto B., rozszerzając go na rynek regionalny obejmujący miasta P. P., K., Z., S.. W wyniku przeprowadzonej analizy ustalono, że na badanym rynku występują udokumentowane transakcje, których przedmiotem są nieruchomości gruntowe niezabudowane przeznaczone lub zajęte pod drogi publiczne. W badanym okresie tj. ostatnich dwóch lat, cena 1 m2 gruntu zawierała się w przedziale od 30,00 zł do 116,47 zł przy cenie średniej wynoszącej 56,58 zł. Ponadto analizie poddano lokalny rynek nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę. W badanym okresie tj. ostatniego roku, na terenie miasta B., cena 1 m2 gruntu, położonego na terenach przeznaczonych pod zabudowę wynosiła średnio 104,62 zł przy rozpiętości od 50,08 zł do 199,03 zł. Wojewoda [...] wyjaśnił dalej, że do określenia wartości rynkowych przedmiotowych nieruchomości wybrano podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Wyceny przedmiotowych nieruchomości dokonano w oparciu o zapisy miejscowego planu tj. działki przeznaczone pod parkingi oraz drogę oszacowano w oparciu o transakcje nieruchomościami drogowymi, w tym również część działki 128/9 w części obejmującej obszar 60 m2. Natomiast część działki 128/9, znajdująca się na terenach I 6 MW (u) tj. 150 m2 oszacowano w oparciu o transakcje nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę. Organ odwoławczy zaznaczył jednocześnie, że w piśmie z dnia 4 marca 2016r. rzeczoznawca majątkowy stwierdziła, iż potwierdza aktualność operatu szacunkowego dla działek nr 128/9, 128/10 i 128/34.

Zdaniem Wojewody [...], operat szacunkowy sporządzony w niniejszej sprawie spełnia wymogi, określone przepisami prawa. Proces doboru nieruchomości został przeprowadzony w sposób prawidłowy, a sam operat został sporządzony zgodnie z zasadami, wynikającymi z ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. nr 207 poz. 2109 ze zm. – dalej zwanego jako "rozporządzenie") oraz standardami zawodowymi. Ponadto - w ocenie organu odwoławczego - operat jest spójny, logiczny i zupełny, a określona w nim wartość rynkowa jest możliwa do osiągnięcia na rynku nieruchomości i może stanowić podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania. Dodatkowo Wojewoda [...] zauważył, że określenie cech rynkowych i ich wpływu na ceny nieruchomości podobnych zostało dokonane z wykorzystaniem wiadomości specjalnych posiadanych przez biegłego z zakresu szacowania nieruchomości, co sprawia, że niemożliwa jest ocena w tym zakresie.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że na mocy aktu notarialnego z dnia [...] rep. [...] nr [...] A. K. – C. sprzedała należący do niej udział wynoszący 2/8 części we współwłasności w nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 121/1 i nr 128/33 M. S.. Określona w ww. akcie notarialnym cena nabycia obejmowała udział w ww. nieruchomości oraz cesję roszczenia o zapłatę odszkodowania za wywłaszczony udział w nieruchomości położonej w B., przy ulicy B, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr 128/4, 128/9 i 128/10 (§ 4 ww. aktu notarialnego). Zdaniem Wojewody [...], organ I instancji błędnie zatem uznał, iż odszkodowanie nie należy się M. S.. W miejsce A. K. – C. wstąpiła M. S. i to na rzecz M. S. Starosta [...] winien ustalić odszkodowanie, w udziale jakim dysponowała A. K. – C..

Podsumowując organ uznał, że z uwagi na fakt, iż nie zachodzi konieczność przeprowadzenia nowego postępowania wyjaśniającego, a wydana decyzja nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, był uprawniony wydać rozstrzygnięcie reformacyjne polegające na zmianie zaskarżonego rozstrzygnięcia w części dotyczącej pkt 1sentencji, polegające na przyznaniu odszkodowania M. S. w udziale, który przysługiwał A. K. – C. w związku z uznaniem, iż nastąpił przelew wierzytelności. Ponadto organ stwierdził, że w związku faktem, iż w miejsce A. K. – C. wstąpiła M. S., zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., należało orzec o umorzeniu postępowania w stosunku do A. K. – C..

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy wynika, że wywłaszczona nieruchomość nie została wydana zgodnie z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej, toteż słusznie nie powiększono kwoty odszkodowania o kwotę równą 5 % wartości oszacowanych nieruchomości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję wywiedli M. S. oraz Gmina Miasto B.. Skarga M. S. została zarejestrowana pod numerem [...], zaś skarga Gminy Miasta B. pod numerem [...].

M. S. zarzuciła zaskarżonej decyzji :

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

art. 12 § 5 specustawy drogowej poprzez niezastosowanie odpowiednio przepisów o gospodarce nieruchomościami do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, w okoliczności gdy stosowanie tych przepisów jest obligatoryjne;

art. 18 specustawy drogowej poprzez błędne wyliczenie wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przez Wojewodę [...], który oparł się na niepełnym, niejasnym i sprzecznym operacie szacunkowym rzeczoznawcy;

- art. 23 specustawy drogowej w zw. z art. 155 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie w kwestii braku wykorzystania przy szacowaniu nieruchomości wszelkich, niezbędnych i dostępnych danych o nieruchomościach, co wpłynęło negatywnie na jakość sporządzonego operatu szacunkowego, tym samym błędną wartość odszkodowania wyliczoną przez biegłego i ustaloną przez organ, mimo że to ostatecznie organ powinien dokonać oceny operatu szacunkowego;

art. 156 pkt 1a u.g.n. poprzez jego niezastosowanie w kwestii braku umożliwienia skarżącej zapoznania się z "aktualizacją wyceny z dnia 18 lutego 2016 r." przez organ administracji publicznej, który zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie aktualizacji operatu szacunkowego, mimo że organ ten jest obowiązany umożliwić osobie, której interesu prawnego dotyczy jego treść, przeglądanie informacji, wchodzących w zakres operatu szacunkowego oraz sporządzanie z niego notatek i odpisów a osoba może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z operatu szacunkowego i informacji wchodzących w jego zakres, co było uzasadnione interesem skarżącej;

art. 156 pkt 3 i 4 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie w kwestii wykorzystania operatu szacunkowego do celu, dla którego został sporządzony, przez okres przekraczający możliwy oraz dokonanie jego "aktualizacji" w sposób niezgodny z przepisami prawa oraz naruszający interes prawny skarżącej;

art. 157 pkt 1 u.g.n. poprzez brak dokonania oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych, mimo że z odwołania skarżącej wynikało kwestionowanie przez nią prawidłowości dokonanych obliczeń przez biegłego;

b) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym:

art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ zasady zaufania do władzy publicznej, a mianowicie niezachowanie przez Wojewodę [...] obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z pominięciem słusznego interesu obywatela;

art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ właściwości instancyjnej tj. brak rozpoznania przez organ II instancji przedmiotowej sprawy pod względem merytorycznym i prawnym, a ograniczenie się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i pozbawienie skarżącej instancji odwoławczej poprzez wydanie decyzji reformatoryjnej;

art. 28 k.p.a. poprzez uchylenie się przez organ odwoławczy od obowiązku ustalenia, czy skarżąca w przedmiotowej sprawie ma prawnie chroniony interes, a w konsekwencji niezawiadomienie jej o wszczęciu postępowania i naruszenie jej uzasadnionego interesu prawnego;

art. 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji brak wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, co doprowadziło do rozstrzygnięcia sprzecznego z zasadą prawdy materialnej;

art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ wniosków dowodowych skarżącej w sytuacji, gdy przedmiotem dowodu miały być okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, a nie zachodziła żadna z przesłanek odmowy uwzględnienia żądania strony, o której w § 2, co doprowadziło do rozstrzygnięcia sprzecznego z zasadą prawdy materialnej;

- art. 79 § 1 k.p.a. (art. 91 § 1 w zw. z 92 k.p.a.) w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o miejscu i terminie przeprowadzania rozprawy, a w konsekwencji niezapewnienie przez organ stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania;

- art. 81 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie przez organ, iż okoliczność ustalenia właściwej kwoty tytułem odszkodowania została już przez organ udowodniona, w sytuacji gdy strona de facto pozbawiona była możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, w tym także dokonanej "aktualizacji" z uwagi na niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania;

- art. 89 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy, w sytuacji gdy istniała potrzeba wyjaśnienia sprawy przy udziale biegłego rzeczoznawcy majątkowego, co doprowadziło do braku wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcia sprzecznego z zasadą prawdy materialnej;

- art. 106 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez wydanie przedmiotowej decyzji z pominięciem wymaganego prawem stanowiska innego organu, tj. oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, której dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych, mimo że skarżąca wskazywała w swoim odwołaniu, że kwestionuje prawidłowość dokonanych w operacie obliczeń;

- art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez "braki w uzasadnieniu faktycznym oraz prawnym" zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji niewyjaśnienie przez organ zasadności przesłanek, którymi się kierował przy załatwieniu przedmiotowej sprawy, w tym także brak uzasadnienia dla pozbawienia skarżącej instancji odwoławczej i możliwości wniesienia uwag odnośnie do poczynionej przez biegłą "aktualizacji";

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie przez organ II instancji zaskarżonej decyzji i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, tylko wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy (w tym dokonanie zgodnej z prawem aktualizacji) ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Z powyższych względów M. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz o zasądzenie na swą rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji przez organ administracji, zaś w przypadku nie przychylenia się przez organ do powyższego wniosku - o wydanie przez sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania w całości zaskarżonej decyzji. Dodatkowo skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci operatu szacunkowego przedmiotowej nieruchomości z 2016r. na okoliczności niejasności, niezupełności i sprzeczności w sporządzonym przez biegłą operacie szacunkowym, a tym samym na okoliczność wadliwości wydanej decyzji i konieczność jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Z kolei Gmina Miasto B. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego - art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 134 ust. 2, 151, 153 i 154 u.g.n. oraz w związku z § 36 rozporządzenia poprzez błędne uznanie, że operat szacunkowy sporządzony dnia 16 czerwca 2014r. z potwierdzoną aktualnością w piśmie z dnia 4 marca 2016r. przez rzeczoznawcę majątkowego J. S. - "został sporządzony zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia w sprawie wyceny" w związku z czym "spełnia wymogi określone przepisami prawa, został sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, w sposób zgodny z zasadami wynikającymi z ustawy o gospodarce nieruchomościami, rozporządzenia w sprawie wyceny oraz standardami zawodowymi, jest spójny, logiczny i zupełny, a określona w operacie wartość rynkowa jest możliwa do osiągnięcia na rynku nieruchomościami i może stanowić w ocenie organu drugoinstancyjnego podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania. Określenie cech rynkowych i ich wpływu na ceny nieruchomości podobnych zostało natomiast dokonane z wykorzystaniem wiadomości specjalnych posiadanych przez biegłego z zakresu szacowania nieruchomości...", podczas gdy zawiera on następujące błędy:

- w tabeli nr 8 znajdującej się na stronie 19 przedmiotowego operatu, w tabeli nr 11 - strona 21 operatu i tabeli nr 12 strona 22 operatu błędnie obliczono wartość współczynnika Ui dla cech: sposób użytkowania oraz stan nieruchomości,

- w tabeli nr 9 znajdującej się na stronie 19 operatu błędnie obliczono zakres współczynników korygujących dla cechy rynkowej uzbrojenie i cechy dojazd/dostęp,

co doprowadziło do ustalenia odszkodowania w kwocie nieodpowiadającej wartości rynkowej przejętej nieruchomości. Mając na uwadze powyższe, Gmina Miasto B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skarg, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto odnosząc się do uwag Prezydenta Miasta B. organ wskazał, że kwestionowane współczynniki mieszczą się w ustanowionych przedziałach. Wprawdzie nie stanowią one wartości środkowej, jednakże ze względu na wielość atrybutów wpływających na ich zakres oraz dużą uznaniowość, o której decyduje rzeczoznawca w procesie szacowania nieruchomości, organ odwoławczy uznał, iż zostały one wyliczone w sposób prawidłowy.

Natomiast zajmując stanowisko w sprawie skargi M. S. organ stwierdził, że operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z zasadami wynikającymi z u.g.n. i rozporządzenia. Zdaniem organu odwoławczego, nie było podstaw, aby zwrócić się do organizacji zawodowej celem oceny poprawności sporządzonego operatu szacunkowego, zaś skarżąca nie skorzystała z możliwości wystąpienia do ww. organizacji zawodowej. Z kolei w kwestii ewentualnego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, organ odwoławczy wyjaśnił, że nie znalazł podstaw do jej wyznaczenia i przeprowadzenia, a w postępowaniu prowadzonym na podstawie specustawy drogowej brak jest obowiązku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Jednocześnie organ, odnosząc się do kolejnych zarzutów M. S., wskazał, że zaktualizowany operat szacunkowy może stanowić podstawę ustalenia odszkodowania za nieruchomość przez kolejne 12 miesięcy, przy czym Krajowy Standard Wyceny Podstawowy Nr 3 w pkt. 6.3 stanowi, że nie aktualizuje się operatu szacunkowego, jeżeli upłynął okres ponad 2 lat od jego sporządzenia, a także gdy zaistniały okoliczności, które w ocenie rzeczoznawcy majątkowego powodują konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego. Organ odwoławczy w tym miejscu zaznaczył, że potwierdzenie aktualności nastąpiło przed upływem 2 lat od jego sporządzenia, a zatem powyższa czynność została dokonana w sposób prawidłowy. Ponadto Wojewoda [...] zauważył, iż na żadnym etapie postępowania odwoławczego M. S. nie skorzystała z przysługującego jej prawa wglądu do akt sprawy, a zatem twierdzenie, iż nie umożliwiono stronie zapoznania się z "aktualizacją operatu szacunkowego", jest bezpodstawne. Zdaniem organu odwoławczego również twierdzenie, iż zastała naruszona zasada dwuinstancyjności nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewoda [...] w końcowej części odpowiedzi na skargę dodał, że w ślad za skargą Prezydenta Miasta B., pismem z dnia 20 lipca 2016r. Urząd Miasta B. w załączeniu przesłał kserokopię dokumentów przekazanych drogą e-mailową otrzymanych w dniu 20 lipca 2016r. z których wynika, iż będący stroną postępowania R. W. zmarł 1 lutego 2012r., o czym ww. organ został poinformowany w dniu otrzymania informacji od spadkobierców. Organ odwoławczy podkreślił, że wraz z organem I instancji nie został poinformowany w toku prowadzonego postępowania o zgonie ww. osoby, a korespondencja była odbierana przez żonę zmarłego, zatem nic nie wskazywało na fakt, iż dana osoba mogła nie żyć. Z uwagi jednak na powyższe wystąpiono do Ministra Infrastruktury i Budownictwa o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...].

Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2016r., wydanym na rozprawie połączono do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oznaczone sygnaturami akt II SA/Łd 624/16 i II SA/Łd 615/16, w związku z tym, że dotyczą tej samej decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi są zasadne, lecz nie z powodu zarzutów podniesionych dla ich uzasadnienia.

Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.)

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji naruszają przepisy prawa w stopniu skutkującym stwierdzeniem ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Jak bowiem wynika z nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę dokumentów, R. W., który był współwłaścicielem wywłaszczonej nieruchomości, zmarł 1 lutego 2012r., tj. przed wszczęciem postępowania w przedmiocie odszkodowania. Organy, nie posiadając wiedzy o zgonie wywłaszczonego współwłaściciela, prowadziły postępowanie z jego udziałem.

Taka sytuacja odpowiada natomiast przesłance nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. rażącemu naruszeniu prawa. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 708/12 dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji. Skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (np. wyroki NSA z 27 kwietnia 1983 r. sygn. akt II SA 261/83, LEX 10693; z 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, LEX 82653; z 9 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 140/11, wyrok WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1973/05, LEX 258282). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Powinien bowiem w sposób prawidłowy na każdym etapie postępowania ustalić krąg podmiotów mających interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu nadzorczym".

Podzielając tę ocenę, od lat utrwaloną w orzecznictwie sądów administracyjnych, stwierdzono nieważności decyzji zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Wobec zaś stwierdzonego rażącego naruszenia prawa procesowego rozstrzyganie merytorycznych zarzutów, zgłaszanych w skargach a odnoszących się do merytorycznej prawidłowości sporządzonego operatu szacunkowego stało się zbędne a przede wszystkim przedwczesne.

Ponownie prowadząc postępowanie, organy prawidłowo ustalą krąg stron postępowania, co dotyczy zarówno następców prawnych R. W., jak również uprawnień cedenta i cesjonariusza wierzytelności, objętej umową cesji z dnia 3 grudnia 2013r. w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, dotyczącego skuteczności takich umów w ramach toczących się postępowań administracyjnych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżących ich zwrot w kwotach równych uiszczonym wpisom sądowym.

JK