Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 590/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8 par.1, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 279 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: art. 197 ust. 1, i ust. 4, art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia 8 października 2021 r., nr RR000000/1230/2021 w przedmiocie skreślenia z listy uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich Politechniki [...] z dnia 10 sierpnia 2021 r., 2) zasądza od Rektora Politechniki [...] na rzecz skarżącego P. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. K. (dalej zwanego też "skarżącym") jest decyzja Rektora Politechniki [...] (dalej zwanego też "Rektorem" lub "organem odwoławczym") z dnia 8 października 2021 r., nr RR000000/1230/2021, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich Politechniki [...] z dnia 10 sierpnia 2021 r., w sprawie skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich prowadzonych w dyscyplinie [...].

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżący rozpoczął w roku akademickim 2016/2017 stacjonarne studia doktoranckie, które realizował w dyscyplinie [...], na Wydziale [...] Politechniki [...].

Zawiadomieniem z dnia 9 lipca 2021 r., Kierownik Studiów Doktoranckich poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skreślenia go z listy doktorantów z powodu nieuzyskania stopnia doktora.

Zawiadomieniem z dnia 22 lipca 2021 r. (doręczonym w dniu 30 lipca 2021 r.) poinformowano skarżącego o prawie do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w terminie 7 dni.

Pismem dnia 29 lipca 2021 r. skarżący wystąpił do Kierownika Studiów Doktoranckich o ustosunkowanie się do jego pisma z dnia 6 lipca 2020 r. zawierającego prośbę o przedłużenie mu okresu odbywania studiów.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 5 sierpnia 2021 r. (doręczonym dnia 9 sierpnia 2021 r.) Kierownik Studiów Doktoranckich poinformował skarżącego, że decyzją z dnia 26 listopada 2020 r. (doręczoną dnia 18 grudnia 2020 r.) umorzono postępowanie w sprawie skreślenia skarżącego z listy uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich i tym samym przywrócono mu prawa doktoranta oraz przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich do dnia 31 stycznia 2021 r.

Decyzją z dnia 10 sierpnia 2021 r. Kierownik Studiów Doktoranckich orzekł o skreśleniu skarżącego z listy uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich Wydziału [...] Politechniki [...], prowadzonych w dyscyplinie [...] z powodu nieuzyskania stopnia naukowego doktora. Decyzja wydana została na podstawie art. 197 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.) zwanej dalej ustawą, w związku z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.) zwanej dalej "ustawa wprowadzającą", § 4 ust. 1 i 11, § 5 ust. 10 Regulaminu studiów doktoranckich w Politechnice [...] (załącznik do uchwały nr 221 Senatu Politechniki [...] z dnia 25 kwietnia 2018 r. w sprawie Regulaminu studiów doktoranckich w Politechnice [...]) zwanego dalej "Regulaminem" oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) dalej w skrócie "K.p.a.".

W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy ustalono, iż skarżący wywiązał się ze wszystkich przypisanych do semestru ósmego studiów doktoranckich obowiązków uczestnika studiów doktoranckich. Zrealizował plan i program studiów doktoranckich, w tym w dniu 6 czerwca 2021 r. uzyskał wpis w indeksie z przedmiotu seminarium dyplomowe z oceną bardzo dobrą, a także uzyskał pozytywną ocenę z realizacji badań naukowych.

W dniu 8 czerwca 2021 r. Kierownik Studiów Doktoranckich zaliczył skarżącemu ostatni, ósmy semestr studiów doktoranckich. Decyzja o skreśleniu z listy uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich została natomiast podjęta wobec niewywiązania się skarżącego z regulaminowego obowiązku, jakim jest uzyskanie stopnia naukowego doktora.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym podniósł zarzuty naruszenia:

- art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nierozpatrzenie materiału dowodowego, niewyjaśnienie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia oraz zaniechania zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, brak zbadania przez organ administracji celu i faktycznego obrotu sprawy, tj. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść decyzji w sprawie skreślenia z listy doktorantów przez dokonanie dowolnej oceny zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, która w konsekwencji doprowadziła do wydania niekorzystnej decyzji przez Kierownika Studiów Doktoranckich;

- art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli;

- art. 11 w zw. art. 107 § 1 pkt. 6 K.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia decyzji.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania skarżący wskazał, że w dalszym ciągu nie otrzymał jednoznacznej i rzeczowej odpowiedzi na pismo z dnia 6 lipca 2020 r. zawierające prośbę o przedłużenie o jeden rok odbywania studiów doktoranckich mimo, że zwracała się również w tej kwestii do Rektora Politechniki [...], w piśmie z dnia 14 czerwca 2021 r., Krajowa Reprezentacja Doktorantów.

Podniósł, że w piśmie z dnia 5 sierpnia 2021 r. Kierownik Studiów Doktoranckich powołał się z kolei na decyzję z dnia 26 listopada 2020 r. na mocy, której umorzono postępowanie administracyjne w sprawie skreślenia z listy doktorantów, przywrócono prawa doktoranta oraz przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich do 31 stycznia 2021 r. Jako jedyny powód przedłużenia podano jednak obowiązek zrealizowania w semestrze zimowym 2020/2021 30 godzin współprowadzenia zajęć dydaktycznych – od października 2020 r. do stycznia 2021 r. W żadnym z pism nie było natomiast nawet wzmianki o przedłużeniu studiów doktoranckich ze względu na przeprowadzenie szeregu pracochłonnych prac badawczych, o co zabiegał, a cztery miesiące jest to zdecydowanie za krótki okres czasu.

Skarżący wywodził, że w myśl Regulaminu studiów doktoranckich, doktorant może otrzymać, w uzasadnionym przypadku, zgodę na przedłużenie odbywania studiów doktoranckich nie więcej jednak niż na dwa lata (tak stanowi rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego). Taki uzasadniony przypadek zaistniał, o czym informował w piśmie z dnia 6 lipca 2020 r. potwierdzonym podpisem promotora prof. [...] J. Z. Skarżący wskazał, że dokończenie ważnych i pracochłonnych pomiarów laboratoryjnych, jak również opracowanie otrzymanych danych pozwoliłoby mu ukończyć rozprawę doktorską oraz przystąpić do obrony. Status doktoranta umożliwiał też partycypowanie w środkach finansowych przyznawanych corocznie doktorantom na zakup m.in. niezbędnych przy realizacji badań akcesoriów pomiarowych i detali, czego również potrzebował. Ponadto istnieje możliwość korzystania z pomieszczeń laboratoryjnych w Instytucie [...] poza godzinami pracy i w dni wolne. Nieprzedłużenie statusu doktoranta o jeden rok, pozbawiło go natomiast takiego wsparcia, co w swych skutkach uniemożliwiło dokończenie rozpoczętych prac i dysertacji. Wynikłą konsekwencją zaś była niemożność przeprowadzenia obrony rozprawy, otrzymanie stopnia doktora, a nadto rezygnacja prof. J. Z. z funkcji promotora z uwagi na brak oczekiwanych postępów prac.

Decyzją z dnia 8 października 2021 r., działając na podstawie na postawie art. 197 ust. 1 i 4, art. 207 ustawy w związku z art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej, § 4 ust. 1 i 11, § 5 ust. 10 Regulaminu oraz art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 104 i art. 107 § 1 K.p.a., Rektor Politechniki [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie w sprawie wszczęto z powodu nieuzyskania przez skarżącego stopnia naukowego doktora, a podstawę wszczęcia stanowił § 5 ust. 10 Regulaminu. Na zasadzie art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. do postępowania została dopuszczona Krajowa Reprezentacja Doktorantów. Decyzja Kierownika Studiów Doktoranckich o skreśleniu z listy uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich wydana została z kolei po upływie pięciu lat od podjęcia przez skarżącego studiów doktoranckich, a do dnia wydania tej decyzji skarżący nie złożył nawet rozprawy doktorskiej. Rektor zaznaczył, że zgodnie z § 5 ust. 7 Regulaminu skreślenie z listy uczestników studiów doktoranckich nie skutkuje wstrzymaniem przewodu doktorskiego. Dalej wyjaśnił, że wobec wszczęcia postępowania w dniu 9 lipca 2021 r. i niewywiązania się przez skarżącego z obowiązku uzyskania stopnia naukowego doktora, treść jego pisma z dnia 6 lipca 2020 r. nie miała znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, kierownik studiów doktoranckich, na wniosek doktoranta, może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, w razie konieczności prowadzenia długotrwałych badań naukowych. Z pisma Kierownika Studiów Doktoranckich, z dnia 12 października 2020 r. wyraźnie wynika, że skarżącemu nie przedłużono studiów doktoranckich. Nieuzasadniony jest nadto zarzut naruszenia art. 8 K.p.a., który nie został w ogóle uzasadniony. W szczególności zaś skarżący nie przedstawił argumentów uchybienia przez Kierownika Studiów Doktoranckich zasadzie proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Nie podał również dlaczego uważa, że zaskarżona decyzja stanowi odstępstwo od utrwalonej praktyki rozstrzygania tożsamych spraw, jak również nie uzasadnił i nie skonkretyzował zarzutu naruszenia art. 11, w związku z art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. Zarzut ten jest nietrafiony, albowiem skarżący był informowany o przebiegu prowadzonego w sprawie postępowania, a treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazuje przesłanki, którymi organ kierował się przy wydaniu przedmiotowej decyzji. Zarzucając z kolei naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. skarżący nie wskazał, które konkretnie dowody zostały w postępowaniu pominięte, a treść powołanego pisma z dnia 6 lipca 2020 r., wobec ukończenia przez skarżącego studiów doktoranckich i nieuzyskania stopnia naukowego doktora, nie miała wpływu na rozstrzygnięcie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu P. K. zarzucił brak pouczenia o terminie wniesienia skargi oraz brak przywołania podstawy prawnej. Wskazał, że w decyzji powołano przepis art. 279 ustawy wprowadzającej pomijając pozostałe regulacje ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym i przepisy wykonawcze do tej ustawy, sprzed 2018 r. Powołano także § 4 ust. 1 i 11 oraz § 5 ust. 10 Regulaminu podczas, gdy należało rozważyć przedłużenie odbywania jego studiów w oparciu o rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. - w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, a w szczególności § 4, w którym kierownikowi studiów doktoranckich nie nadano kompetencji do skreślania uczestników studiów doktoranckich z list doktorantów oraz § 7 pkt 1 wyraźnie określający w jakiej uzasadnionej sytuacji kierownik studiów doktoranckich może przedłużyć odbywanie doktorantowi tychże studiów. Taki uzasadniony przypadek zaistniał w sprawie, o czym poinformował w piśmie z dnia 6 lipca 2020 r. potwierdzonym podpisem promotora. Na koniec skarżący wskazał, że dokończenie ważnych i pracochłonnych (długotrwałych) badań i pomiarów laboratoryjnych jak również opracowanie znacznej ilości danych pozwoliłoby mu przygotować i ukończyć rozprawę doktorską oraz przystąpić do obrony.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o oddalenie skargi. Zaznaczył, że pouczenie w decyzji zostało podane zgodnie z art. 107 § 1 pkt 9 K.p.a. Jako nietrafny uznał również zarzut braku przywołania właściwej podstawy prawnej wskazując, że w zaskarżonej decyzji powołano się na art. 197 ust. 1 i 4 oraz art. 207 ustawy w związku z art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej, a w treści na przepis art. 196 ust. 6 ustawy. Dalej organ odwoławczy przytoczył treść regulacji § 4 ust. 1 i ust. 11 oraz § 5 ust. 10 Regulaminu i jako bezsporne uznał to, że skarżący, po upływie pięciu lat od podjęcia przez niego studiów doktoranckich, nie uzyskał stopnia naukowego doktora. Stwierdził, że powyższe uzasadnia stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji o skreśleniu skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich z powodu nieuzyskania stopnia doktora.

W wykonaniu zarządzenia z dnia 13 stycznia 2022 r. zwrócono Rektorowi akta administracyjne sprawy przekazane wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę wzywając do ich trwałego spięcia i uporządkowania, w tym trwałego ponumerowania. Wezwanie to wykonane zostało przy piśmie z dnia 21 stycznia 2022 r.

Z kolei przy piśmie procesowym z dnia 27 lutego 2022 r. skarżący przedłożył kopie następujących dokumentów:

- swojego pisma z dnia 6 lipca 2020 r. wraz z jego pisemną akceptacją promotora na okoliczność złożenia prośby o przedłużenie studiów i jej poparcia przez promotora;

- pismo Rzecznika Praw Doktoranta Krajowej Reprezentacji Doktorantów z dnia 14 czerwca 2021 r. wystosowane w sprawie skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów na okoliczność, że w ocenie autora tego pisma zaskarżona decyzja Rektora z dnia 8 października 2021 r. nie jest prawidłowa.

Ponadto skarżący przedłożył wydruk ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) na okoliczność, że zgodnie z art. 35 pkt 1 tzw. Tarczy 3.0 termin zamknięcia przewodu prowadzonego na tzw. "starych zasadach", który nie zostanie wcześniej sfinalizowany został przesunięty do dnia 31 grudnia 2022 r. (art. 179 ust. 4 przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym).

Podczas rozprawy, w dniu 3 marca 2022 r., pełnomocnik organu zaakcentował, że skarżący może kontynuować zdobycie tytułu naukowego eksternistycznie zgodnie z powołanym w decyzji odwoławczej § 5 ust. 7 Regulaminu. Na pytanie Sądu skarżący oświadczył, że w dniu 6 lipca 2020 r. zgłosił wniosek o przedłużenie studiów, który został zaakceptowany przez promotora. Studia przedłużono mu do 31 stycznia 2021 r. z uwagi na potrzebę zaliczenia 30 godzin zajęć, które następnie odbył. Po utracie statusu doktoranta nie będzie miał dostępu do środków finansowych np. na badania. Dlatego nie mógł kontynuować przewodu doktorskiego. Skarżący wyjaśnia również, że mimo formalnego zakończenia egzaminów i zajęć dydaktycznych obowiązujących w toku studiów doktoranckich uważa, że na podstawie § 7 ust. 1 można przedłużyć studia doktoranckie. Z kolei pełnomocnik organu oświadczył, że promotor zrezygnował z powodu braku postępów w przewodzie doktorskim, a skarżący nie wystąpił o nowego promotora. Skarżący studiował 5 lat i zaliczył cały program studiów, odbył wszystkie zajęcia. Nie można przedłużyć czegoś co jest już zakończone. Skarżącego obowiązuje tarcza 3.0, czyli automatyczne przedłużenie studiów doktoranckich bez składania wniosku w tym zakresie.

Przy piśmie procesowym z dnia 4 marca 2022 r. pełnomocnik Rektora przekazał dokumentację studiów doktoranckich skarżącego. W piśmie wyjaśnił, że skarżący ukończył kształcenie w ramach stacjonarnych studiów doktoranckich, które rozpoczął w roku akademickim 2016/2017. Ukończenie studiów doktoranckich oznacza, że skarżący spełnił wszystkie obowiązki określone Regulaminem. Oznacza to, że zrealizował program czteroletnich studiów doktoranckich, zaliczył wszystkie obowiązkowe i wybieralne przedmioty w postaci zaliczeń i egzaminów, odbył przewidziane praktyki zawodowe i przeprowadził wymaganą liczbę zajęć dydaktycznych, a także uzyskał pozytywną ocenę z realizacji badań naukowych. Zgodnie z postanowieniem § 4 ust. 11 Regulaminu studia doktoranckie kończą się uzyskaniem stopnia doktora. Skarżący, który wykonał plan i program studiów doktoranckich, a także uzyskał pozytywną ocenę z wykonania badań naukowych, został na podstawie § 5 ust. 10 Regulaminu skreślony z listy uczestników studiów doktoranckich. Ewentualne przywrócenie skarżącemu statusu doktoranta, nie ma żadnego prawnego i praktycznego (merytorycznego) uzasadnienia, albowiem skarżący ukończył czteroletnie studia doktoranckie i z oczywistego względu, nie jest możliwe ich przedłużenie. Jednocześnie, skreślenie skarżącego z listy doktorantów nie skutkuje wstrzymaniem postępowania przewodu doktorskiego, który został wszczęty uchwałą Rady Wydziału [...] z dnia 27 września 2018 r. w sprawie wszczęcia przewodu doktorskiego w dyscyplinie [...] [...] P. K. (dowód: uchwała nr [...] wraz z wyciągiem z protokołu Rady Wydziału [...] z dnia 27 września 2018 r.). Uchwała ta nadal jest ważna i nie utraciła swojej mocy, co wynika z § 5 ust. 7 Regulaminu. Ponadto, z § 28 ust. 1 Regulaminu w sprawie nadawania stopnia doktora w Politechnice [...] w [...] (załącznik do uchwały nr 413 Senatu Politechniki [...] z dnia 1 kwietnia 2020 r.) wynika, że od osoby ubiegającej się o stopień doktora, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej lub była uczestnikiem studiów doktoranckich nie pobiera się opłaty za przeprowadzenie postępowania o nadanie stopnia naukowego doktora w trybie eksternistycznym. Dalej wyjaśniono również, że wskazany przez pełnomocnika skarżącego przepis art. 179 ust. 4 ustawy wprowadzającej, w brzmieniu określonym przez art. 35 pkt 1 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem postępowania, o których mowa w ust. 1 i 2 oraz przewody doktorskie, niezakończone do dnia 31 grudnia 2022 r. odpowiednio umarza się albo zamyka. Z brzmienia tegoż przepisu wyraźnie wynika, że przewody doktorskie mogą być kontynuowane do dnia 31 grudnia 2022 r., a po tej dacie przewody doktorskie trzeba zamknąć. Reasumując, skarżący może realizować swój przewód doktorski do dnia 31 grudnia 2022 r., uzyskując do podanej daty stopień naukowy doktora. Skreślenie skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich nie ma żadnego wpływu na kontynuowanie przewodu doktorskiego. Przepis art. 179 ust. 4 ustawy wprowadzającej nie wprowadza natomiast obowiązku przedłużenia studiów doktoranckich do dnia 31 grudnia 2022 r. Przewody doktorskie, które zostały wszczęte na podstawie dotychczasowych przepisów, a które nie zostały zakończone do dnia 31 grudnia 2022 r. zostaną obowiązkowo zamknięte, po upływie tego terminu. Na zakończenie zaznaczono, że podczas studiów doktoranckich skarżący korzystał wyłącznie ze środków w wysokości 5.000,00 zł, tytułem grantu dziekana Wydziału [...] Politechniki [...] przyznanego skarżącemu w 2017 r., o który mogli ubiegać się jedynie pracownicy Wydziału [...].

Ustosunkowując się do powyższego pisma, w piśmie procesowym z dnia 17 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącego podkreślił, że powodem skreślenia z listy uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich było tylko i wyłącznie nieuzyskanie przez skarżącego stopnia naukowego doktora, zaś przewody doktorskie, które zostały wszczęte przed 30 kwietnia 2019 r. i niezakończone dopiero do dnia 31 grudnia 2022 r., odpowiednio umarza się albo zamyka się (art. 179 ust. 4 ustawy wprowadzającej). Tym samym skarżący nie musiał występować z żadnym wnioskiem by mógł realizować swój przewód doktorski do dnia 31 grudnia 2022 r. Co więcej, zgodnie z art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 (czyli tak jak ma to miejsce w przypadku skarżącego) prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Tym samym i w tym wypadku skarżący nie przekroczył ustawowego terminu w zakresie podjętych studiów doktoranckich. Reasumując, pełnomocnik Rektora nie jest w stanie wykazać zasadności wydania zaskarżonej decyzji. Lakoniczne zaś twierdzenia, że skarżący nie uzyskał stopnia naukowego doktora - mimo iż spełnia wszystkie wymagane prawem przesłanki by realizować w dalszym ciągu przewód doktorski i nie naruszył w tym względzie żadnego wymaganego prawem terminu, nie czynią zadość działaniom rzekomo podejmowanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Z tego względu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Podczas rozprawy w dniu 28 kwietnia 2022 r., skarżący podniósł, że nie było podstaw do skreślenia go z listy doktorantów, gdyż nadal musi wykonać prace badawcze potrzebne do obrony pracy doktorskiej. W toku studiów wykonał urządzenie, które służy do pomiarów i zrealizowania założeń pracy doktorskiej. Potrzebuje do tego akcesoriów i dostępu do laboratoriów uczelni. Otrzymał dofinansowanie z uczelni. Na początku grant w kwocie 5.000 zł, a w toku studiów także 14.000 zł dofinansowania poza normalnym budżetem. Nadal musi prowadzić prace badawcze, do tego potrzebny jest dostęp do laboratoriów uczelni. Jako doktorant mógłby nadal występować o budżet doktorancki między innymi na drobne wydatki badawcze. Pełnomocnik organu powołał się na § 5 ust. 10 Regulaminu i stwierdził, że skarżący zrealizował badania. Skarżącemu wydłużono studia już o jeden rok, na jego wniosek. Nie będzie też płacił za laboratoria i dostęp do pomieszczeń uczelni. Może do końca 2022 r. obronić pracę doktorską. Nie będzie pobierał stypendium doktoranckiego i nie ma legitymacji doktoranta. W każdej chwili też może otrzymać zaświadczenie uczelni o ukończeniu studiów doktoranckich. Na pytanie Sądu pełnomocnik organu stwierdził, że sprawozdanie semestralne doktoranta za VIII semestr IV roku studiów z 15 lipca 2020 r. jest pozytywną oceną z realizacji badań naukowych w rozumieniu § 5 ust. 10 Regulaminu.

Ustosunkowując się do twierdzeń pełnomocnika organu wyrażonych podczas rozprawy, w piśmie procesowym z dnia 2 maja 2022 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że:

- nieprawdą jest twierdzenie jakoby skarżący studiował przez 5 lat, bowiem według § 4 ust. 1 Regulaminu stacjonarne studia doktoranckie trwają 4 lata i tyle lat skarżący studiował, a możliwość przedłużenia studiów daje wskazana wyżej regulacja i § 7 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r.;

- nieprawdą jest, iż skarżącemu wydłużono studia już o jeden rok, na jego wniosek, bowiem decyzją z dnia 26 listopada 2020 r., przedłużono skarżącemu okres studiów do dnia 31 stycznia 2021 r. tylko w celu wykonania praktyki zawodowej, czyli tylko o 2 miesiące i nie wzięto pod uwagę potrzeb badawczych, które skarżący wyraził w swoim piśmie o przedłużenie studiów z dnia 6 lipca 2020 r.;

- istotą przedłużenia studiów doktoranckich jest ich ukończenie. Doktorant w tym okresie ma za zadanie zwiększenia swoich wysiłków aby dokończyć długotrwałe badania i napisać dysertację, a nie prowadzić zajęcia dydaktyczne. Skarżący zaś nie otrzymał takiej możliwości mimo faktu, iż wykonał 75% prac i pozostało mu tylko 25%. Skarżący nie otrzymał przy tym do chwili obecnej odpowiedzi ze strony uczelni na temat przyczyn odmowy udzielenia mu przedłużenia.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 106 § 2 i 3 P.p.s.a. sformułowany został wniosek o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z załączonych dokumentów w postaci kopii pism z dnia 26 listopada 2020 r., pisma skarżącego z dnia 29 lipca 2021 r. wraz z potwierdzeniem nadania i pisma organu pierwszej instancji z dnia 5 sierpnia 2021 r.

W piśmie procesowym z dnia 4 maja 2022 r. pełnomocnik organu wskazał, że pisma, których dopuszczenia jako dowodów domaga się skarżący znajdują się w aktach sprawy. Przedłożył również załącznik zawierający wyjaśnienia, gdzie wskazano, że:

- żadne wewnętrzne akty normatywne obowiązujące w Politechnice [...] nie normują kwestii posiadania przez każdego doktoranta własnego budżetu na wydatki związane z pracą naukową (przygotowaniem pracy doktorskiej);

- na rzecz Katedry [...], pod kątem tematyki pracy naukowej skarżącego, zakupiono sprzęt, który był wykorzystywany do budowania stanowiska pomiarowego związanego z pracami skarżącego;

- skarżący podczas studiów doktoranckich korzystał również ze sprzętu, znajdującego się na wyposażeniu Katedry [...];

- uzyskał również inne wsparcie w postaci: dostosowania godzin pracy w celu możliwości realizowania studiów doktoranckich, pomocy w znalezieniu promotora, udostępniania pomieszczeń Katedry [...];

- skarżący może przeprowadzić swój przewód doktorski do dnia 31 grudnia 2022 r., a skreślenie z listy uczestników studiów doktoranckich nie ma wpływu na kontynuowanie przewodu doktorskiego;

- skarżący nadal może prowadzić pracę naukową związaną z przewodem doktorskim i w uzgodnieniu z władzami wydziału korzystać ze sprzętu;

- skarżący rozpoczął studia doktoranckie w roku akademickim 2016/2017, a ostateczna decyzja w sprawie skreślenia została wydana w dniu 8 października 2021 r., co oznacza, że skarżący był uczestnikiem studiów przez pięć lat: 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020 i 2020/2021;

- pismem z dnia 6 lipca 2020 r. skarżący wystąpił o przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich do końca września 2021 r., co motywował koniecznością zrealizowania istotnych, pracochłonnych pomiarów i badań laboratoryjnych, a pomimo posiadania statusu doktoranta do dnia wydania ostatecznej decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich, przez ponad 14 miesięcy nie wykonał tychże pomiarów oraz badań i nie zakończył przewodu doktorskiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza z kolei nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, a stosowanie do art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach. W przypadku braku wskazanych uchybień, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd w tych granicach kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. – poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji wykazała, że akty te zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc uzasadniającym ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W ocenie Sądu organy nie dokonały w sprawie wszystkich koniecznych ustaleń i nie rozpoznały sprawy w jej całokształcie czym w istotny sposób naruszyły art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) zwanej nadal K.p.a.

Odnosząc się do przedmiotu kontroli przypomnieć trzeba, że postępowanie administracyjne, w wyniku którego wydana została zaskarżona decyzja, dotyczyło skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich. Z uwagi na to, że skarżący studia rozpoczął w roku akademickim 2016/2017, stosownie do art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.) zwanej nadal "ustawą wprowadzającą", materialnoprawną podstawę działania organów stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.) zwanej dalej ustawą. Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r.

Ponadto materialnoprawną podstawę działania organów stanowiły również uregulowania Regulaminu studiów doktoranckich w Politechnice [...] przyjętego, stosownie do art. 196 ust. 6 ustawy, uchwałą Senatu Politechniki [...] z dnia 25 kwietnia 2018 r., nr 221, zwanego dalej "Regulaminem".

Na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy do postępowania w tej sprawie odpowiednie zastosowanie znajdowały również przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazany przepis ustala bowiem, że do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Pomimo uwzględnienia wskazanych regulacji, w ocenie Sądu organy nie rozpoznały jednak sprawy w sposób prawidłowy i wyczerpujący. Dokonana ocena merytoryczna jest niepełna i niewystarczająca do podjęcia rozstrzygnięcia, a stanowisko organów co do zaistnienia podstaw skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich uznać należy za co najmniej przedwczesne, z uwagi na brak ustalenia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności.

Wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z zawartą w art. 6 K.p.a. zasadą praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to m.in. obowiązek podejmowania działań zgodnie z normami obowiązującego prawa tak materialnego jak i regulującymi procedurę podejmowania decyzji.

W zakresie procedury art. 7 K.p.a. wskazuje na konieczność podejmowania przez organy administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakłada z kolei na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 K.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny. W myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 § 1 K.p.a. doniosłą rolę pełni uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i powinno dokładnie wyjaśniać podstawy faktyczne i prawne dokonanej przez organ oceny. W myśl art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jego zadaniem jest zatem dokładne wyjaśnienie dokonanej przez organ oceny. Nabiera ono przy tym szczególnego znaczenia w przypadku decyzji uznaniowej. W sytuacji, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia wybór rodzaju rozstrzygnięcia, działanie organu musi polegać na wykazaniu w sposób szczegółowy i przekonujący, że w sprawie należało wydać takie, a nie inne rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uznaniowej uniemożliwia – w przypadku jej zaskarżenia – ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania oraz, czy podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza te granice i nie jest rozstrzygnięciem dowolnym. Daje również podstawę do postawienia organom skutecznego zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 K.p.a.), a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. Takie też wadliwości, zdaniem Sądu, zaistniały w niniejszej sprawie.

Dokonując oceny legalności działań organu w pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że wraz ze skargą organ odwoławczy przedłożył Sądowi niekompletne akta administracyjne. Na skutek pierwszego wezwania Sądu z 13 stycznia 2022 r. zostały, chronologicznie ułożone, spięte, ponumerowane i częściowo uzupełnione. Następnie szersza dokumentacja dotycząca przebiegu studiów doktoranckich skarżącego została przedłożona dopiero na kolejne wezwanie Sądu, które wynikało z faktu podnoszenia przez stronę i organ na rozprawie okoliczności nie znajdujących potwierdzenia w przedłożonych wcześniej dokumentach aktowych, na podstawie których wydano kontrolowane decyzje. Już sam fakt uzupełniania przez Sąd i to dwukrotnie akt administracyjnych świadczy, że organy rozstrzygnęły sprawę z naruszeniem zasad art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.

I choć organy uczelni działają w granicach przyznanej uczelniom autonomii, to podejmując władcze rozstrzygnięcia indywidualne zobowiązane są do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a ich rozstrzygnięcia nie mogą mieć charakteru dowolnego.

W niniejszej sprawie jako przyczynę skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich organy wskazały brak wywiązania się z obowiązku uzyskania stopnia naukowego doktora. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjęły art. 197 ust. 1 i ust. 4 ustawy oraz § 4 ust. 1 i ust. 11, a także § 5 ust. 10 Regulaminu.

Stosownie do tego zauważyć przyjdzie, że w art. 197 ust. 1 ustawy określone zostały obowiązki doktoranta. Przepis ten stanowi, że doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich, w tym zobowiązany jest do wypełnienia odpowiednio obowiązków określonych w art. 189 ust. 2 ustawy, tj. do uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów; składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów; przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni. W przypadku doktorantów, którzy nie wywiązują się z tych obowiązków, a także obowiązków określonych art. 197 ust. 2 ustawy – tj. realizowania programu studiów doktoranckich w tym prowadzenia badań naukowych i składania sprawozdań z ich przebiegu – na podstawie art. 197 ust. 4 mogą być oni skreśleni przez kierownika studiów z listy uczestników studiów doktoranckich. Użyty przez ustawodawcę zwrot "mogą zostać skreśleni" wskazuje że decyzja podejmowana w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, a nie związany.

Zapis § 4 ust. 1 Regulaminu stanowi z kolei, że studia doktoranckie trwają 4 lata. W uzasadnionych zaś przypadkach, określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017 r., poz. 1696), doktorant może uzyskać zgodę kierownika studiów doktoranckich na przedłużenie okresu odbywania studiów. Stosownie do zapisu § 4 ust. 11 Regulaminu studia doktoranckie kończą się uzyskaniem stopnia doktora. W § 5 ust. 10 Regulaminu ustalono natomiast, że doktorant, który zrealizował plan i program studiów oraz uzyskał pozytywną ocenę realizacji badań naukowych, lecz nie uzyskał stopnia doktora, zostaje skreślony z listy doktorantów przez kierownika studiów doktoranckich. Decyzja w tym przedmiocie, jak wynika z zapisu regulaminu, ma charakter związany, na co wskazuje zwrot "zostaje skreślony".

Powołując art. 197 ust. 4 ustawy i § 5 ust. 10 regulaminu organy nie wyjaśniły dlaczego konieczne w ich ocenie było podjęcie przedmiotowego rozstrzygnięcia, czy wynikało to z oceny w ramach uznania administracyjnego i braku realizacji obowiązków doktoranta, czy ze związania na zasadzie § 5 ust. 10 Regulaminu. Tymczasem w obydwu regulacjach różnie zostały określone przesłanki rozstrzygnięcia.

Z tego powodu Sąd nie jest w stanie ocenić legalności rozstrzygnięcia w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego.

Mając na uwadze powołane regulacje zauważyć trzeba, że przepis art. 197 ust. 4 i zapis § 5 ust. 10 Regulaminu wykluczają się, albowiem pierwszy wskazuje jako podstawę uznaniowego skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich brak realizacji obowiązków doktoranta podczas, gdy drugi stanowi o związanym skreśleniu studenta z listy doktorantów w przypadku realizacji obowiązków w zakresie zrealizowania planu i programu studiów oraz uzyskania pozytywnej oceny z realizacji badań naukowych, w sytuacji gdy doktorant nie uzyska stopnia doktora. Co należy dostrzec art. 197 ust. 4 ustawy dotyczy "skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich" podczas, gdy w § 5 ust. 10 Regulaminu mowa jest o "skreśleniu z listy doktorantów".

W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że skarżący wywiązał się z obowiązków doktoranckich przypisanych do semestru ósmego studiów. Zrealizował plan i program studiów, w tym w dniu 6 czerwca 2021 r. uzyskał wpis w indeksie z przedmiotu seminarium dyplomowego z oceną bardzo dobrą. Uzyskał pozytywną ocenę realizacji badań naukowych, a w dniu 8 czerwca 2021 r. Kierownik Studiów Doktoranckich zaliczył skarżącemu ostatni, ósmy semestr. Organ odwoławczy w swej decyzji nie odniósł się do tych okoliczności. Wskazał natomiast, że powodem wszczęcie postępowania było nieuzyskanie przez skarżącego stopnia naukowego doktora. Jako niemające znaczenia uznał przy tym pismo skarżącego z dnia 6 lipca 2020 r. o przedłużenie studiów wskazując, że z pisma Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia 12 października 2020 r. wyraźnie wynika, że skarżącemu studiów doktoranckich nie przedłużono.

Mając na uwadze uwzględnione przez organy okoliczności podnieść trzeba, że nie zostały one ustalone na podstawie prawidłowo ocenionego materiału dowodowego. Uzasadnienia decyzji organów pierwszej i drugiej instancji nie dają odpowiedzi o zastosowany tryb, gdyż skarżący został skreślony "z listy uczestników studiów doktoranckich" z powodu nieuzyskania stopnia doktora. Jednocześnie organy nie wyjaśniły kwestii uzyskania przez skarżącego pozytywnej oceny realizacji badań naukowych.

Dopiero w dalszych wyjaśnieniach składanych podczas rozprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym wskazano, że pozytywną oceną z realizacji badań naukowych w rozumieniu § 5 ust. 10 Regulaminu jest sprawozdanie semestralne doktoranta za VIII semestr IV roku studiów z 15 lipca 2020 r.

W nadesłanych dodatkowo aktach dotyczących przebiegu studiów doktoranckich skarżącego znajduje się jednak również pismo Prorektora ds. kształcenia i dydaktyki z dnia 14 kwietnia 2021 r. (k. akt 200), w którym mowa jest o braku złożenia przez skarżącego do końca ósmego semestru sprawozdania z działalności doktoranckiej, a także o rezygnacji promotora skarżącego z pełnienia tej funkcji z uwagi na "brak postępów w realizacji badań oraz rokowań na zakończenie pracy doktorskiej".

Do akt załączono też pismo promotora z dnia 9 kwietnia 2021 r. o rezygnacji (k. 198), jednak okoliczność ta nie została rozważona. Ponadto w uzupełnionych aktach znajduje się decyzja Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia 26 listopada 2020 r. umarzająca prowadzone już wcześniej postępowanie w sprawie skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich i jednocześnie orzekająca o przedłużeniu skarżącemu studiów doktoranckich do 31 stycznia 2021 r.

Na okoliczność tę wskazywał również organ w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym przeczy ona ustaleniom zawartym w decyzji odwoławczej, że skarżącemu nie przedłużono studiów oraz oświadczeniu złożonemu podczas rozprawy 28 kwietnia 2022 r., że skarżącemu wydłużono studia o jeden rok. Nie można tym samym uznać, że kwestia ta została wyjaśniona. Podobnie, również inne okoliczności podnoszone przez organ odwoławczy dopiero w postępowaniu przed Sądem, nie znalazły wyjaśnienia w kontrolowanych decyzjach, tj. np. kwestia możliwości dalszego prowadzenia przewodu doktorskiego i możliwości prowadzenia pracy naukowej związanej z przewodem doktorskim przy wykorzystaniu sprzętu uczelni pomimo skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich, w tym w odniesieniu do wskazanego przez organ odwoławczy zapisu § 5 ust. 7 Regulaminu, czy zapisu art. 179 ust. 4 ustawy wprowadzającej ustalającego, że przewody doktorskie wszczęte przed dniem wejście w życie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, niezakończone do dnia 31 grudnia 2022 r. odpowiednio umarza się albo zamyka się.

Zauważyć można, że wskazany jako podstawa prawna wydanych decyzji przepis art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej ustala do dnia 31 grudnia 2023 r. termin prowadzenia na dotychczasowych zasadach studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020, natomiast art. 179 ust. 4 ustawy wprowadzającej dotyczy terminu umorzenia albo zamknięcia przewodów doktorskich wszczętych przed 30 kwietnia 2019 r. na podstawie przepisów dotychczasowych. W kontrolowanych decyzjach nie ustalono w jakim terminie skarżący zakończył studia doktoranckie, ani też kiedy wszczęty został jego przewód doktorski. Stąd powstają również wątpliwości co do podstawy prawnej wszczęcia i prowadzenia przewodu doktorskiego skarżącego. Sprzeczne wydaje się być również wyjaśnienie organu złożone w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że nie jest możliwe przedłużenie studiów, albowiem skarżący je ukończył i nie można przedłużyć czegoś co jest już zakończone, a skarżącego obowiązuje tarcza 3.0, czyli automatyczne przedłużenie studiów doktoranckich bez składania wniosku w tym zakresie. Skoro ukończenie studiów wyłącza ich przedłużenie to analogicznie należałoby przyjąć, że wyłącza również skreślenie z listu uczestników studiów, wobec ich ukończenia. Ponadto organy przyjęły, że na podstawie § 4 ust. 11 studia doktoranckie kończą się uzyskaniem stopnia doktora, a skarżący takowego nie uzyskał.

Powyższe wskazuje, że ocena organów jest wybiórcza i niespójna. Organy nie dokonały prawidłowych, wyczerpujących ustaleń faktycznych istotnych dla podjęcia rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu brak dokładnego ustalenia i wyjaśnienia wskazanych powyżej okoliczności dotyczących przebiegu studiów doktoranckich oraz wszczęcia i prowadzenia przewodu doktorskiego skarżącego w ocenie Sądu skutkowała istotnym naruszeniem wskazanych wcześniej zasad proceduralnych.

Wydanie decyzji o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich, stosownie do art. 197 ust. 4 ustawy, wymaga dokonania uprzednich ustaleń co do niewywiązywania się przez doktoranta z obowiązków wynikających z treści ślubowania, regulaminu studiów doktoranckich bądź odpowiednio wynikających z art. 189 ust. 2 ustawy.

Wprawdzie wydanie takiej decyzji ma charakter fakultatywny i uznaniowy, niemniej jednak element uznaniowości nie świadczy o tym, że decyzja polega na zupełnej dowolności działania organu. W przypadku decyzji uznaniowych na organie ciąży obowiązek dokładnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego oraz przekonującego uzasadnienia przyjętego rozstrzygnięcia, tak aby zrealizowane zostały zasady wynikające z art. 8 § 1 i art.11 K.p.a.

W konsekwencji decyzja o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich jest poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony organ powinien natomiast wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne.

W niniejszej sprawie okoliczności faktyczne stanowiące podstawę podjętego rozstrzygnięcia opisane zostały w uzasadnieniach decyzji w sposób bardzo lakoniczny i nie zostały rozważone w kontekście całokształtu materiału dowodowego.

Stąd mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organy nie dokonały wyczerpujących ustaleń faktycznych i prawnych, a następnie prawidłowej oceny, która uzasadniałaby podjęte rozstrzygnięcie, a uzasadnienia decyzji zawierają istotne braki w zakresie prawidłowego umotywowania podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym organy naruszyły obowiązki wynikające z art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazane naruszenia były przy tym tego rodzaju, że uniemożliwiały Sądowi dokonanie oceny merytorycznej podjętego rozstrzygnięcia. Zaznaczyć trzeba, że Sąd kontrolując sprawę nie może domyślać się na podstawie jakiej dokumentacji organ podjął decyzję, jakim dowodom dał wiarę, a jakim odmówił wiarygodności.

Zadaniem Sądu nie jest też ustalanie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, albowiem nie może zastąpić organów uczelni w ich obowiązkach i kompetencjach. Z tej przyczyny nie zostały uwzględnione wnioski dowodowe skarżącego dotyczące dokumentów, które powinny znajdować się w aktach administracyjnych i powinny podlegać ocenie organów.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji a na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. zasądził zwrot kosztów postępowania - 200 zł wpisu i 480 zł koszty pełnomocnika.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu i sprowadzają się do ponownego rozpatrzenia istoty sprawy na podstawie kompletnego materiału dowodowego, w tym ustalenia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych dotyczących przebiegu studiów doktoranckich skarżącego. Uzasadnienia decyzji powinny natomiast w sposób wyczerpujący wyjaśniać dokonaną ocenę z odniesieniem do stanu faktycznego i prawnego.