Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3485/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188 w zw. z art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 630/18 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia rejestrów prac i pracowników narażonych na działanie szkodliwe czynników biologicznych 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od [...] S.A. z siedzibą w W. na rzecz [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 630/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] marca 2018 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia rejestrów prac i pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych, uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 680 zł.

W uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] stycznia 2018 r., nr [...], nakazano [...] S.A. z siedzibą w W.: 1) sporządzić rejestr prac i rejestr pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych zaklasyfikowanych do grupy 3 zagrożenia czynnikiem biologicznym; 2) przedłożyć do wglądu dokument potwierdzający właściwe natężenie oświetlenia sztucznego, zgodnego z Polską Normą, na stanowiskach pracy w zakładzie przy ul. [...], we wskazanym w decyzji terminie.

Organ wskazał, że [...] grudnia 2017 r. przeprowadził kontrolę sanitarną w Urzędzie [...], ujawniając nieprawidłowości w postaci braku rejestru prac i rejestru pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych zaklasyfikowanych do grupy 3 zagrożenia czynnikiem biologicznym oraz braku dokumentów, potwierdzających właściwe natężenie oświetlenia sztucznego, zgodnie z Polską Normą w pomieszczeniach pracy, na stanowiskach pracy wyposażonych w monitory komputerowe.

Z uwag dołączonych do ww. protokołu (pismo z [...] grudnia 2017 r.) wynika, że [...] S.A. jako pracodawca, posiadając wiedzę, że w procesach pracy nie odnotowano potwierdzonego narażenia na czynniki biologiczne, do których stosuje się przepisy rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki, nie miała podstaw do podjęcia decyzji o wprowadzeniu rejestrów prac i pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych.

Po rozpoznaniu odwołania od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. (dotyczącego jej pkt 1), zaskarżoną decyzją z [...] marca 2018 r., nr [...],[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w tym zakresie.

Zdaniem organu odwoławczego, ujawnione nieprawidłowości stanowią o naruszeniu art. 2211 § 2 k.p. oraz § 7 pkt 2 i pkt 14 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że w materiale dowodowym znajduje się Karta Oceny Ryzyka Zawodowego, Opis Zagrożenia czynnikami biologicznymi oraz Ocena ryzyka zawodowego. Jak odnotowano w protokole kontroli, w ocenie ryzyka zawodowego uwzględniono narażenie na czynniki biologiczne zaklasyfikowane do grupy 2 i grupy 3.

Zdaniem organu odwoławczego, skoro powołany został zespół do oceny ryzyka zawodowego dla stanowisk pracy, to pracodawca dostrzegł, że w środowisku pracy jego pracowników występuje narażenie na czynniki biologiczne grupy 2 i 3. Wobec tego, naturalną konsekwencją jest prowadzenie rejestrów prac i pracowników narażonych na te czynniki. Nie ma przy tym znaczenia, że nie odnotowano potwierdzonego narażenia na czynniki biologiczne, do których stosuje się przepisy rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 2005 r.

Zasadnicze znaczenie w rozpatrywanej sprawie ma fakt, że pracodawca, zgodnie z obowiązującymi przepisami, dokonał przeglądu stanowisk pracy, zidentyfikował czynniki szkodliwe, występujące na stanowisku pracy, a następnie sporządził ocenę ryzyka zawodowego. W sporządzonej ocenie ryzyka zawodowego uwzględnił narażenia na czynniki biologiczne zaklasyfikowane do grupy 2 i 3. W związku z powyższym, pracodawca ma obowiązek stosowania środków zapobiegawczych, co nie zwalnia go od obowiązku prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do grupy 3 lub 4 zagrożenia, w formie elektronicznej lub księgi rejestrowej, uwzględniającego w szczególności informacje dotyczące wykazu czynności, podczas których pracownik jest lub może być narażony na działanie szkodliwych czynników biologicznych.

Skargę na decyzję z [...] marca 2018 r. wniosła [...] S.A. z siedzibą w W., zarzucając jej:

I. Na podstawie art. 145 § 1 ust. pkt a) u.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ wynik sprawy:

1) art. 222 (1) § 2 ustawy Kodeks pracy oraz § 7 pkt 2) i pkt 14) rozporządzenia Ministra Zdrowiej w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005 r. Nr 81, poz. 716 z późn. zm.) i Załącznika nr 2 pkt 8 (Wykaz prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych) poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że:

a. z samego faktu sporządzenia przez skarżącą Kart Oceny Ryzyka Zawodowego, stanowiących materiał dowodowy w niniejszej sprawie wynika, iż skarżąca była zobowiązana do prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwych czynników biologicznych oraz rejestru pracowników zatrudnionych przy tych pracach,

b. sformułowanie użyte w odwołaniu Skarżącej cyt.: "dokonując oceny ryzyka zawodowego dla stanowisk pracy, Zespół powołany przez Dyrektora RS oparł się w swych działaniach na wytycznych zawartych w obowiązujących normach dotyczących oceny ryzyka zawodowego, przy uwzględnieniu posiadanej wiedzy o zagrożeniach zidentyfikowanych na stanowiskach pracy w [...] (...), potwierdza że pracodawca dostrzegł, że w środowisku pracy występuje narażenie na czynniki biologiczne grupy 2 i 3,

c. nie ma znaczenia dla obowiązku prowadzenia ww. rejestrów prac narażających na działanie szkodliwych czynników biologicznych "brak odnotowania potwierdzonego narażenia na czynniki biologiczne",

– a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że skarżąca była zobowiązana do prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwych czynników biologicznych oraz rejestru pracowników zatrudnionych przy tych pracach, o których to rejestrach mowa w wymienionych przepisach, czym je naruszyła, podczas gdy skarżąca w sposób prawidłowy dokonała oceny ryzyka na kontrolowanych stanowiskach, a w kartach oceny ryzyka stanowiących standardowy wzór wskazano w rubryce "Ryzyko po ocenie" ocenę "Ryzyko akceptowalne (pomijalne)" co należy rozumieć nie inaczej jak w ten sposób, że poziom ryzyka wynikającego z kontaktu z czynnikami biologicznymi w tej grupie zawodowej jest równy populacji generalnej, a brak "potwierdzonego narażenia" (zgodnie z Załącznikiem 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki) na czynniki biologiczne uniemożliwiał zakwalifikowanie pracy na kontrolowanych stanowiskach w Urzędzie [...] w K. jako pracy narażającej pracowników na działanie czynników biologicznych, a tym samym brak obowiązku Skarżącej prowadzenia ww. rejestrów,

II. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, którego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy przy prawidłowym rozstrzygnięciu decyzja ta powinna zostać w całości uchylona, a postępowanie w sprawie umorzone,

2) art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz braku wszechstronnego rozważenia sprawy, w szczególności w zakresie stwierdzonego przez Organy I i II instancji braku "potwierdzonego narażenia", poziomowi ryzyka występującego na kontrolowanych stanowiskach odpowiadającemu tzw. ryzyku populacji generalnej, a także braku wskazania przez Organ I instancji w protokołach pokontrolnych oraz w uzasadnieniu decyzji szczegółowo określonych zagrożeń konkretnymi czynnikami biologicznymi na poszczególnych stanowiskach, od czego zależało ew. przyjęcie sposobu wykonania zaleceń inspekcji sanitarnej,

a w konsekwencji powyższego naruszenie

3) art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady ogólnej pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej przejawiającej się m.in. w prowadzeniu postępowania zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania, poprzez niezastosowanie jej w niniejszej sprawie.

W merytorycznym uzasadnieniu wyroku sąd wojewódzki stwierdził, że decyzje organów administracji publicznej zostały wydane w oparciu o art. 2221 k.p. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki. Sąd podkreślił, że w sprawie istotne znaczenie ma § 7 pkt 2 rozporządzenia, zgodnie z którym stosowanie środków zapobiegawczych nie zwalnia pracodawcy od obowiązku prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do grupy 3 lub 4 zagrożenia (opisanych w załącznikach do rozporządzenia, w tym w załączniku nr 2), w formie elektronicznej lub księgi rejestrowej.

W niniejszej sprawie organy administracji publicznej nałożyły obowiązek prowadzenia rejestru na podstawie § 7 pkt 2 rozporządzenia. Nie ulega wątpliwości, zdaniem sądu wojewódzkiego, że praca w placówce [...] nie należy do żadnej z siedmiu wprost wyliczonych kategorii, wskazanych w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Obowiązek prowadzenia rejestru może zatem obciążać pracodawcę jedynie wówczas, gdy działanie czynników biologicznych zostanie potwierdzone. Przed nałożeniem obowiązku organy były zatem zobligowane do poczynienia ustaleń w tym przedmiocie.

W ocenie sądu pierwszej instancji organy administracji publicznej nie uczyniły zadość wymogom, wynikającym z przepisów k.p.a., w tym art. 7, 77 § 1 i 107 k.p.a., a w kwestii w sprawie najistotniejszej – a mianowicie, czy działanie czynników biologicznych zostało potwierdzone – w kontrolowanych decyzjach praktycznie brak ustaleń faktycznych. Organy administracji nie zbadały, jakich stanowisk pracy ewentualne działanie miałoby dotyczyć, jacy pracownicy, i w jaki sposób, mieliby z tymi czynnikami się stykać, czy dotyczyłoby to wszystkich, czy tylko niektórych z pracowników urzędu [...]. Co najważniejsze, w decyzji nie wskazano, jakie miałyby to być czynniki, i na jakiej konkretnej, popartej rzetelnymi analizami czy dowodami, podstawie oparta została konkluzja, że działanie czynników biologicznych jest potwierdzone.

W efekcie, sąd wojewódzki uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organy wydały rozstrzygnięcia arbitralne i naruszające art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. Sąd wskazał jednocześnie, że rozpatrując sprawę ponownie organy administracji publicznej powinny przeprowadzić właściwe postępowanie wyjaśniające, dokładnie ustalając i analizując okoliczności, mogące potwierdzić bądź wykluczyć działanie czynników biologicznych w urzędzie [...], a ustalenia, dowody i ich ocenę przedstawić w uzasadnieniu decyzji w sposób umożliwiający weryfikację prawidłowości rozstrzygnięcia.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 630/18, złożył [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżając go w całości na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, p.p.s.a.).

I. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:

a. art. 2221 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917 z późn. zm., k.p.) w zw. z § 7 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005 r., Nr 81, poz. 716 z późn. zm., rozporządzenie) poprzez ich nieprawidłową wykładnię, wskutek której uznano, że strona – [...] S.A. – nie była zobligowana do prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwych czynników biologicznych oraz rejestru pracowników zatrudnionych przy takich pracach w zakresie grupy 3;

b. załącznika nr 2 lp. 8 do rozporządzenia poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że w stosunku do pracy wykonywanej na rzecz [...] S.A. brak jest potwierdzenia narażania pracowników na działanie czynników biologicznych, pomimo że organ w toku kontroli stwierdził, że "w ocenie ryzyka zawodowego uwzględniono narażenie na czynniki biologiczne zaklasyfikowane do grupy 2 i grupy 3", dla pracowników służby sprzedaży", a także poprzez fakt, że strona sama przyznała, że w ocenie ryzyka zawodowego uwzględnione zostały narażenia na czynniki biologiczne zaklasyfikowane do grupy 2 i grupy 3;

II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, w zakresie, w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił skargę strony, podczas gdy na gruncie postępowania zachodziły okoliczności przemawiające za oddaleniem skargi w całości, a także poprzez przyjęcie jako podstawy uchylenia decyzji organu zarzutu innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji odnosił się do nieprawidłowości związanych z zastosowaniem przepisów prawa materialnego;

b. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku części zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności ustaleń organu dot. ryzyka narażenia na czynniki biologiczne zaklasyfikowane do grupy 2 i grupy 3, podczas gdy [...] S.A. przyznała istnienie zagrożenia powyższymi czynnikami;

c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i uchylenie przez Sąd I instancji decyzji obu instancji, podczas gdy okoliczności sprawy nie dawały podstaw do podjęcia przez Sąd I instancji takiego rozstrzygnięcia, a tym samym doprowadziło to do zbyt daleko idącego przekroczenia zasady braku związania sądu granicami skargi, która to swoboda nie może być utożsamiana z dowolnością.

Mając powyższe na uwadze, wniesiono:

1) na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 sierpnia 2018 r. r., sygn. akt III SA/Kr 630/18, w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,

2) na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

3) na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie

lub ewentualnie:

1) na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 630/18, w całości i rozpoznanie sprawy co do jej istoty,

2) na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

3) na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że organ w sposób odpowiedni i należyty przeprowadził postępowanie dowodowe, co znajduje potwierdzenie nie tylko w treści rozstrzygnięć, ale również w aktach sprawy, a więc stanowisko sądu wojewódzkiego w tym przedmiocie jest nieuzasadnione.

Skarżący kasacyjnie odniósł się także do rozumienia pojęcia "potwierdzone narażenie", istotnego w kontekście przeprowadzonej w podmiocie kontroli sanitarnej, podkreślając, że błędne było dokonanie przez sąd jedynie językowej wykładni załącznika nr 2 lp. 8 (gdzie użyto tego sformułowania), z pominięciem wykładni funkcjonalnej i celowościowej. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że pojęcie to oznacza narażenie, które potencjalnie może wystąpić podczas wykonywania czynności na danym stanowisku pracy, jednak nie oznacza, że wystąpiło dotychczas w kontrolowanym zakładzie czy też w statystykach w obrębie większego obszaru. Wystarczy tu, że rodzaj wykonywanych czynności powoduje kontakt z określonym czynnikiem biologicznym, będącym zagrożeniem dla zdrowia pracownika.

Pismem z [...] sierpnia 2018 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, [...] S.A. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie.

Zarzuty skargi kasacyjnej oparto o obie podstawy z art. 174 p.p.s.a., tj. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię (pkt 1) oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Zgodnie z art. 2221 § 2 k.p. pracodawca prowadzi rejestr prac narażających pracowników na działanie szkodliwych czynników biologicznych oraz rejestr pracowników zatrudnionych przy takich pracach. Na podstawie § 3 przywołanego przepisu, w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki, ustalono m.in. sposób prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwych czynników biologicznych i rejestru pracowników zatrudnionych przy tych pracach oraz sposób przechowywania i przekazywania tych rejestrów do podmiotów właściwych do rozpoznawania lub stwierdzania choroby zawodowej (§ 1 pkt 4 rozporządzenia). Załącznik nr 1 do ww. zarządzenia określa klasyfikację szkodliwych czynników biologicznych, dzieląc je na cztery grupy zagrożenia. Podział ten opiera się na potencjalnym niebezpieczeństwie wywołania chorób u ludzi, przy czym grupa 1 dotyczy czynników, które w najmniejszym stopniu powodują niebezpieczeństwo wywołania chorób, a grupa 4 – czynników niebezpiecznych, wywołujących ciężkie choroby u ludzi. Zidentyfikowanie danego czynnika biologicznego w miejscu pracy, zależnie od jego przynależności do jednej z grup, wpływa na zakres i rodzaj obowiązków pracodawcy.

Treść przywołanych wyżej przepisów wskazuje, że obowiązki pracodawcy związane z prowadzeniem odpowiedniej dokumentacji (rejestru: prac i pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych) odnoszą się do wszystkich pracodawców, którzy zatrudniają pracowników "w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych" (art. 2221 § 1 k.p.). Przepis ten nie uzależnia nałożenia tego obowiązku od faktycznego wystąpienia w zakładzie pracy działania takich czynników.

Jak wynika z rozporządzenia, poza obowiązkiem stosowania środków zapobiegawczych, zgodnie z § 7, pracodawca zobowiązany jest do prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do grupy 3 lub 4 zagrożenia, w formie elektronicznej lub księgi rejestrowej, uwzględniającego w szczególności informacje wyszczególnione w tym przepisie. Do powyższego odnosi się również Załącznik nr 2 do rozporządzenia, regulujący wykaz prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych, których dotyczą ww. rejestry, w tym pracę w innych okolicznościach niż wymienione w lp. 1-7, podczas której jest potwierdzone narażenie na działanie czynników biologicznych. Wskazane w nim pojęcie "potwierdzonego narażenia" należy rozumieć jako potencjalne narażenie, które może wystąpić podczas wykonywania czynności na danym stanowisku pracy, niezależnie od tego czy wystąpiło dotychczas w kontrolowanym zakładzie, czy też w statystykach w obrębie większego obszaru. Wystarczy zatem, że rodzaj wykonywanych czynności powoduje kontakt z czynnikiem biologicznym, będącym zagrożeniem dla zdrowia pracownika, aby zaktualizował się obowiązek prowadzenia odpowiedniego rejestru przez pracodawcę.

W niniejszej sprawie, zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z [...] grudnia 2017 r., przeprowadzonej w Urzędzie [...], i na podstawie zawartych tam wyników, ustalono, że "w ocenie ryzyka zawodowego uwzględniono narażenia na czynniki biologiczne zaklasyfikowane do grupy 2 i grupy 3". Do protokołu został dołączony (przez podmiot kontrolowany) dokument pn. "Karta oceny ryzyka zawodowego", dla stanowiska pracy: pracownik służb sprzedaży, jednak organowi nie przedstawiono do wglądu rejestru prac i rejestru pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych zaklasyfikowanych do grupy 3 zagrożenia.

Jak wynika z załącznika nr 1 do przywołanej Karty oceny ryzyka zawodowego, na ww. stanowisku pracy występuje narażenie na zagrożenia z grupy 2 (m.in. wirus grypy, rotawirus) i 3 (prątki gruźlicy, bakterie wąglika i wirus wścieklizny). Nie budzi więc wątpliwości, że [...] S.A., jako pracodawca, odnotowała w swoim, kontrolowanym przez organ, zakładzie pracy, występowanie narażenia na zagrożenia z grupy 3, co do którego przywołany wcześniej § 7 rozporządzenia w zw. z art. 2221 § 2 k.p. nakłada obowiązek prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwych czynników biologicznych oraz rejestru pracowników zatrudnionych przy takich pracach.

Skoro więc stan faktyczny w sprawie nie był kwestionowany, a z akt administracyjnych sprawy wynika odnotowane narażenie na zagrożenia z grupy 3, to słusznie organ pierwszej instancji nakazał [...] S.A. sporządzenie rejestru prac i rejestru pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych zaklasyfikowanych do grupy 3 zagrożenia czynnikiem biologicznym, a organ drugiej instancji prawidłowo utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. Stanowisko sądu wojewódzkiego, zgodnie z którym w sprawie nie zostały poczynione ustalenia w zakresie występowania czynników biologicznych (do czego ewidentnie odnosi się załącznik do protokołu z [...] grudnia 2017 r.), a także, że obowiązek prowadzenia rejestru obciąża pracodawcę tylko wtedy, gdy ich działanie zostanie potwierdzone, należało więc uznać za nieprawidłowe.

Przypomnieć ponadto należy, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów – art. 80 k.p.a.). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.).

W niniejszej sprawie stan faktyczny został prawidłowo i wnikliwie ustalony przez organy inspekcji sanitarnej, jak również nie został zakwestionowany przez strony, dlatego zasługuje na zaakceptowanie, wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji.

W związku z powyższym, uzasadniony jest zarzut naruszenia przez sąd wojewódzki art. 2221 § 2 k.p. w zw. z § 7 pkt 2 rozporządzenia, a w konsekwencji – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Za nieuzasadniony należy jednak uznać zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz powiązany z nim zarzut naruszenia tego przepisu w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. upatrywać trzeba w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze powyższe, przeanalizował uzasadnienie zaskarżonego wyroku i nie dopatrzył się w nim takich mankamentów, które obligowałyby go do uwzględnienia skargi kasacyjnej w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, skarga kasacyjna jest uzasadniona, a ponieważ istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona – na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie 1. wyroku. O kosztach w punkcie 2. wyroku orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.