Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2514/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 36 ust. 8, art. 37 ust. 1, art. 28 ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 198
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.
article: art. 71 b ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Justyna Mazur, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... lipca 2016 r. nr ... w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Gminę S. (dalej – Gmina) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Finansów z [...] lipca 2016r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2015r. nr [...], zobowiązującą Gminę do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej (dalej – subwencja) za rok 2011 w wysokości 115.505,70 zł.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym;

Pismem z [...] marca 2015r. Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało Ministra Finansów - w związku z kontrolą przeprowadzoną przez Urząd Kontroli Skarbowej w K. - o uzyskaniu przez Gminę S. zawyżonej o 182.629,97 zł kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011.

Mając powyższe na uwadze, Minister Finansów wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zmniejszenia części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011, o czym powiadomił Gminę pismem z [...] kwietnia 2015r. Jednocześnie organ zwrócił się do strony o zajęcie stanowiska w sprawie.

Skarżąca Gmina w piśmie z [...] maja 2015r. odniosła się do nieprawidłowości wykazanych w Przedszkolu Miejskim nr [...], w Przedszkolu Miejskim nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi im. [...], w Szkole Podstawowej nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi i w Gimnazjum nr [...].

W piśmie z [...] czerwca 2015r. Ministerstwo Edukacji Narodowej uznało ucznia wykazanego w wadze P26 i P39 oraz w liczbie ogółem uczniów przez dyrektora Gimnazjum nr [...] w S. za prawidłowo ujętego w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2010r. i określiło kwotę nienależnie otrzymanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wys. 177.469,61 zł.

Gmina pismem z 26 czerwca 2015r. uzupełniając wyjaśnienia w zakresie błędnie wykazanych danych w systemie informacji oświatowej w Szkole Podstawowej nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi w S. załączyła kopie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego dotyczące dwóch uczniów wykazanych w wadze P5.

Wobec powyższego Ministerstwo Edukacji Narodowej pismem z [...] lipca 2015r. określiło kwotę nienależnie otrzymanej przez Stronę części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wys. 115.505,70 zł.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Minister Finansów decyzją z [...] grudnia 2015r. zobowiązał Gminę S. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 115.505,70 zł Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 między jednostki samorządu terytorialnego został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej w sposób określony w algorytmie stanowiącym załącznik do rozporządzenia MEN z 16 grudnia 2010r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz.U. nr 249, poz. 1659). Podstawę do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 dla jednostek samorządu terytorialnego stanowiły zweryfikowane przez jednostki samorządu terytorialnego dane o liczbie uczniów/wychowanków wykazywane przez szkoły i placówki w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010r. Dalej organ podniósł, że w systemie informacji oświatowej wykazywani byli uczniowie/wychowankowie zakwalifikowani do danej wagi na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3 ustawy z 7 września 1991r. o systemie oświaty tj. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych, zgodnie z rodzajem niepełnosprawności określonej w orzeczeniu wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

Minister wskazał, że w wyniku wykazania w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2010r. błędnych danych o liczbie uczniów przez dyrektora:

1) Przedszkola Miejskiego nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi im. [...] w S. zawyżono o 1 wychowanka liczbę wychowanków przeliczanych wagą P28;

2) Przedszkola Miejskiego nr [...] w S. zawyżono o 1 wychowanka liczbę wychowanków przeliczanych wagą P28;

3) Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w S. zawyżono o 1 ucznia liczbę uczniów przeliczanych wagą P2;

4) Szkoły Podstawowej nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi w S. zawyżono o 1 ucznia liczbę uczniów ogółem oraz liczbę uczniów przeliczanych wagą P39, ponadto zawyżono o 2 uczniów liczbę uczniów przeliczanych wagą P2 i P6;

5) Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w S. zawyżono o 2 uczniów liczbę uczniów przeliczanych wagą P2;

6) Gimnazjum nr [...] w S. zawyżono o 1 ucznia liczbę uczniów przeliczanych wagą P2 oraz zawyżono o 1 ucznia liczbę uczniów przeliczanych wagą P3.

W związku z powyższym, jak podkreślił organ zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych łącznie o 24,4870, a tym samym została zawyżona o kwotę 115.505,70 zł część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2011 dla Miasta S.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Minister Finansów wydał decyzję z [...] lipca 2016r., na mocy której utrzymał w mocy decyzję własną wydaną w I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. Podkreślono, że dane w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2010 r., stanowiły podstawę do wyliczenia kwot części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Miasta S., za niezasadne organ uznał wykazanie przez dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi w S. dwóch uczniów w systemie informacji oświatowej, którzy na dzień 30 września 2010 r. nie posiadali orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Podkreślono, że ww. uczniowie uzyskali orzeczenia po dniu 30 września, tj. orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego: nr [...] z [...] października 2010 r. oraz nr [...] z [...] października 2010 r.

Minister podkreślił przy tym, że jedynie posiadanie przez ucznia ważnego - na dzień sporządzania sprawozdania, tj. w powyższym przypadku 30 września 2010 r. - orzeczenia o potrzebie, kształcenia specjalnego wydanego przez zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, umożliwia szkole organizację kształcenia specjalnego oraz wykazanie ucznia w odpowiedniej tabeli w systemie informacji oświatowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Gmina S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] lipca 2016r. oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Finansów z [...] grudnia 2015r.

Skarżąca podniosła następujące zarzuty:

1. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa poprzez nierozpatrzenie w sposób -wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego a w konsekwencji przyjęcie, iż dwóch uczniów Szkoły Podstawowej nr [...] w S. zostało nieprawidłowo wykazanych na dzień 30 września 2010 r. w systemie informacji oświatowej w wadze P2, podczas gdy przedstawione przez Gminę dokumenty wskazywały na fakt, iż skarżąca na dzień wprowadzania informacji do systemu dysponowała orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego podjętymi przez odpowiedni organ w dniu 29 września 2010 r.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie :

a) art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżąca otrzymała kwotę części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej w kwocie wynoszącej 115.505,70 zł, w konsekwencji żądanie od skarżącej jej zwrotu;

b) art. 37 ust. 5 w zw. z art. 36 ust. 8 ww. ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez ponowne rozpoznawanie sprawy i utrzymanie w mocy decyzji pomimo upływu łat 5 od końca roku budżetowego, za który sporządzono sprawozdanie zawierające dane stanowiące podstawę do wyliczenia subwencji.

Powyższe zarzuty Skarżąca rozwinęła w uzasadnieniu skargi. Podkreśliła m.in., że rozstrzygnięcia wydane w stosunku do dwóch uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego zostały wydane w dniach 1 i 8 października 2010r., co w ocenie Gminy było działaniem nieprawidłowym, gdyż faktyczną datą wydania decyzji przez Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w S. był dzień 29 września 2010r. Dalej opierając na się na powyższym Skarżąca wskazała, że nie powinna ona ponosić konsekwencji, że orzeczenie indywidualne zostało nieprawidłowo opatrzone późniejszą datą niż jego wydanie przez zespół orzekający.

Autor skargi stoi na stanowisku, że organ dysponując protokołem z posiedzenia Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w S. nie uwzględnił kolegialnego charakteru podejmowanych decyzji przez zespół i w konsekwencji przyjął niezgodną z rzeczywistością datę wydania orzeczenia. Zwrócił również uwagę Sądu na możliwość przedawnienia zobowiązania objętego zaskarżoną decyzją.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w obu decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach Ministra nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji.

Stan faktyczny został, zdaniem Sądu, ustalony przez Organ w sposób prawidłowy.

Na wstępie, należy zająć się zarzutem przedawnienia. Nie jest on zasadny, gdyż decyzja o zwrocie nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, zgodnie z art. 36 ust. 8 ustawy z 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U,. 2016r. poz. 198 dalej jako u.d.j.s.t.), nie może być wydana po upływie 5 lat, licząc od końca roku budżetowego, za który sporządzono sprawozdanie z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego, zawierające dane stanowiące podstawę do wyliczenia subwencji. W niniejszej sprawie przedawnienie rozpoczęło bieg od dnia 31 grudnia 2010 r. i winno się zakończyć z dniem 31 grudnia 2015 r. Decyzja Ministra (ustalająca) została wydana w dniu [...] grudnia 2015 roku, a doręczona w dniu 8 grudnia 2015 roku tj., przed upływem biegu przedawnienia.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. Ramy materialnoprawne rozpoznawanej sprawy przedstawiają się następująco: zgodnie z art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t. w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Jak już podkreślono wcześniej Minister Finansów orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r., w związku z tym, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby uczniów, w poszczególnych wagach, co spowodowało zawyżenie liczby tzw. uczniów przeliczeniowych o 24,4870.

Podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej zgodnie z art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t., tzn. według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 16 grudnia 2010 roku w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz.U. nr 249, poz. 1659). Algorytm przewidywał m.in. odrębne wagi P2, P3, P4, P6, P28, przy których mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie, wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 roku, którzy posiadali orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572, z późn. zm.).

W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z ww. przepisem, orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych.

Zdaniem Sądu organ ma więc rację wskazując, że podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok 2011, stanowiły orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego zgodnie z rodzajem niepełnosprawności określonej w orzeczeniu wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

W związku z tym, że część oświatowa subwencji ogólnej ustalana jest na podstawie danych według stanu na dzień 30 września 2010 r., warunków do uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej nie spełniali uczniowie, którzy według stanu na dzień 30 września 2010 r. nie posiadali aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego.

Nie ulega wątpliwości, tak organu jak i sądu, że dwóch uczniów Szkoły Podstawowej nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi w S. zostało nieprawidłowo wykazanych na dzień 30 września 2010r. w systemie informacji oświatowej, pomimo, że nie posiadali orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Uczniowie uzyskali stosowne orzeczenia po dniu 30 września 2010r. tj. orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w dniu 1 października 2010r. (nr [...]) oraz w dniu 8 października 2010r. (nr [...]).

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że faktycznie została zawyżona liczba uczniów przeliczeniowych (łącznie o 24,4870 uczniów). Zatem Gmina S. została zasadnie zobowiązana do zwrotu kwoty 115.505,70 zł z tytułu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej.

W ocenie Sądu nie stanowi tu usprawiedliwienia powoływanie się przez skarżącą na sposób orzekania przez zespół poradni psychologiczno-pedagogicznej i przekonanie, że dniem wydania decyzji winien być dzień 29 września 2010r. tj. dzień posiedzenia zespołu orzekającego i sporządzenia protokołu, który zawiera informację o podjętym rozstrzygnięciu. Wskazać należy, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 18 września 2008r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. nr 173, poz.1072) protokół z posiedzenia zespołu orzekającego oraz wydane przez ten zespół orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, to dwa odrębne dokumenty. Zawarta w protokole z posiedzenia zespołu orzekającego informacja o rozstrzygnięciu podjętym przez ten zespół odnosi się do kwestii uwzględnienia bądź nieuwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia. Ponadto protokół ten nie zawiera treści (w szczególności zaleceń) stanowiących podstawę podjęcia właściwych działań w zakresie organizacji kształcenia specjalnego przez szkołę lub placówkę oświatową i nie jest doręczany wnioskodawcom - rodzicom lub opiekunom prawnym dziecka, którzy tylko na podstawie stosownego dokumentu - orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, mogą występować o przysługujące świadczenia. Zgodnie z § 16 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, orzeczenie doręcza się wnioskodawcy w terminie 14 dni od dnia posiedzenia zespołu orzekającego.

Zatem wykazanie uczniów w systemie informacji oświatowej może nastąpić zatem wyłącznie w sytuacji, gdy na dzień sprawozdania, tj. 30 września, szkoła lub placówka posiada stosowne orzeczenie, a nie jego zapowiedź zawartą w protokole z posiedzenia zespołu orzekającego.

Poza tym skoro część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2011 została ustalona na podstawie danych według stanu na dzień 30 września 2010 r. to brak jest podstaw do uwzględnienia przy kalkulacji kwoty części oświatowej subwencji ogólnej orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydanych po dniu 30 września 2010 r.

Dopiero bowiem posiadanie przez uczniów aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wskazującego na określony rodzaj niepełnosprawności, uprawnia placówkę do wykazania ucznia przy odpowiednich wagach.

Podsumowując uznać należy, iż Sąd nie podziela tezy Skarżącego jakoby organ naruszył art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., gdyż Minister Finansów jest zobowiązany do wydania decyzji zobowiązującej, do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, gdy zachodzą ustawowe przesłanki, które wydanie takiego orzeczenia uzasadniają. Przy tym organ dokonał oceny wszystkich dowodów zebranych w sprawie z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów i wbrew zarzutom skargi nie dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa.

W ocenie Sądu Minister Finansów dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, a także przestrzegał wskazanych reguł procesowych. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że zbadał on wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny.

Mając na względzie to wszystko o czym wyżej mowa Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.