Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 13/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 par. 1 pkt 4 i par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 101
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Dziosa-Płudowska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. Z. o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej w formie schronienia i wyżywienia postanawia wskazać Prezydenta Miasta G. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku H. Z. o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej w formie schronienia i wyżywienia


UZASADNIENIE

I OW 13/14

U Z A S A D N I E N I E

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2014 r. Prezydent Miasta G., działając na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta G. – Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w G. a Wójtem Gminy K. – Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w K. i wskazanie organu właściwego do załatwienia wniosku H.Z. z dnia [...] października 2013 r. o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej w formie schronienia i wyżywienia.

W uzasadnieniu wniosku organ podał, że H.Z. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w K. wniosek o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej, wskazując, że jest osobą bezdomną, przebywającą wraz z dziećmi w schronisku dla osób bezdomnych przy ul. S. w G. z uwagi na brak możliwości samodzielnego wynajęcia mieszkania.

GOPS w K. przekazał przedmiotowy wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. w dniu [...] października 2013 r., wyjaśniając, że strona zamieszkuje na terenie G. od roku 1994, z miastem tym wiąże swą przyszłość i nie jest zainteresowana powrotem na teren gminy K., gdzie była ostatnio zameldowana.

MOPR w G. w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, że H.Z. nie zamieszkuje w G. w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie prawa lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, nie jest zameldowana na pobyt stały na terenie G., a ostatnim miejscem takiego zameldowania była miejscowość N., gm. K.. Ponadto MOPR zwrócił uwagę na fakt, że decyzją z dnia [...] września 2013 r. GOPS w K. udzielił stronie świadczenia, przyjmując, że jest ona osobą bezdomną.

Mając na względzie powyższe okoliczności Prezydent Miasta G. uznał, że H.Z. jest osobą bezdomną i zastosowanie winien znaleźć art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygniecie sporu o właściwość Wójt Gminy K. wniósł o wskazanie jako właściwego do rozpatrzenia wniosku H.Z. Prezydenta Miasta G.. Organ wyjaśnił, że nie kwestionuje, że ostatnim miejscem stałego zameldowania strony była gmina K., lecz bezdyskusyjnym jest, że H.Z. od 1994 r. zamieszkuje na terenie G., o czym świadczy treść pisemnego oświadczenia z dnia [...] października 2013 r. Bezdomność wystąpiła u strony dopiero we wrześniu 2013 r., a do tego czasu centrum życiowym H.Z. pozostawało miasto G..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile ustawa nie stanowi inaczej oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór taki powstaje w przypadku rozbieżności poglądów co do zakresu działania poszczególnych organów administracji publicznej i może przybrać postać sporu pozytywnego (kiedy oba organy uznają się za właściwe) bądź też sporu negatywnego (kiedy oba organy uznają się za niewłaściwe). W obydwu przypadkach spór może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu.

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał między Prezydentem Miasta G. a Wójtem Gminy K. na tle wniosku H.Z. o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej.

Punktem wyjścia do rozważań stanowią przepisy art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, które określają właściwość miejscową organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej.

I tak stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z treści art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika zaś, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Pojęcie osoby bezdomnej zostało zdefiniowane w art. 6 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej. Osobą bezdomną na gruncie ustawy jest osoba niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 z późn. zm.) pod pojęciem "lokalu" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych (por. post. NSA z dnia 16 listopada 2010 r., I OW 81/10).

Dla celów rozpoznawanej sprawy kwestią kluczową jest fakt, iż H.Z., mimo braku stałego miejsca zameldowania, posiada miejsce stałego zamieszkania.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", zatem należy w tej kwestii odnieść się do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na jej terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Uznać zatem należy, że na miejsce zamieszkania, w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego wskazują dwa czynniki: zewnętrzny – fakt przebywania i wewnętrzny – zamiar stałego pobytu. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby, tam też ześrodkowana jest jej aktywność życiowa. Należy jednocześnie zauważyć, że samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego (vide: post. NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., I OW 154/09).

Z materiału aktowego wynika, że H.Z. od 1994 r. zamieszkuje na terenie G., gdzie podejmuje zatrudnienie, a jej dzieci uczęszczają do szkół. W ciągu tych lat strona była zameldowana na terenie G. na pobyty czasowe, a we wrześniu 2013 r., zmuszona trudną sytuacją życiową, przebywała w Schronisku dla Bezdomnych "[...]". Zgodnie z jej oświadczeniem nie zamierza jednak wracać do K. i chce pozostać na terenie G.. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że H.Z. lokuje w G. swoje centrum aktywności życiowej.

Tym samym skład orzekający nie podziela poglądu wyrażonego m.in. w postanowieniu NSA z dnia 13 października 2010 r., I OW 111/10, że w przypadku osoby bezdomnej nie może być mowy o miejscu zamieszkania, nie bada się zatem jej zamiaru stałego pobytu, ale ustala się tylko jej status. Wyłącznie formalne spełnienie warunków do uznania za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie uzasadnia automatycznego zastosowania art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, jeśli z okoliczności faktycznych wynika, że dana osoba, mimo braku zameldowania na pobyt stały, ma miejsce zamieszkania w rozumieniu kodeksu cywilnego, co w konsekwencji uprawnia do zastosowania podstawowej normy wyznaczającej właściwość miejscową organu, zawartej w art. 101 ust. 1 ustawy.

Reasumując, wynikające z przedstawionego materiału dowodowego okoliczności faktyczne świadczą, iż miejscem zamieszkania - miejscem, z którym H.Z. utożsamia centrum życiowych interesów, gdzie posiada rodzinę i gdzie przebywa jest G., zatem organem właściwym do załatwienia jej wniosku na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest Prezydent Miasta G..

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.