Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 139/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienia

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 139/04 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 stycznia 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie: NSA Józef Gach (spr), Asesor: WSA Maja Chodacka, Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007r., spraw ze skarg J. K., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29 grudnia 2003r. od nr [...], do nr [...], , z dnia 13 stycznia 2004r. od nr [...], do nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, uchyla zaskarżone postanowienia


UZASADNIENIE

W dniach od [...].2002r. do [...].2003r. przeprowadzona została w stosunku do J. K. kontrola skarbowa w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za grudzień 1996r. i za poszczególne miesiące od stycznia 1997r. do listopada 1999r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za rok podatkowy 1996, 1998 i 1999. Podczas tego postępowania ustalono, że J. K. nie przebywa w miejscu zamieszkania oraz iż jest poszukiwany przez Prokuraturę Okręgową w Opolu listem gończym. W związku z nieobecnością J. K. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej złożył do sądu wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej celem reprezentowania podatnika w prowadzonym postępowaniu kontrolnym. Postanowieniem z dnia [...].2002r. Sąd Rejonowy dla K. (sygn. akt [...]) wyznaczył I. O. -G. przedstawicielem dla J. K. w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej.

Postępowanie to w stosunku do kontrolowanego J. K. zostało zakończone wydaniem 10 decyzji z dnia [...].2003 r. nr [...] do [...] oraz [...] do [...], od których I. O. - G. złożyła odwołanie.

Izba Skarbowa rozpatrując te odwołania uznała, iż Skarżąca nie ma umocowania prawnego do działania w imieniu J. K. i ośmioma postanowieniami nr [...] - [...] z dnia 29.12.2003r. i dwoma z dnia 13.01.2004r. nr [...] i [...] stwierdziła niedopuszczalność wniesionych przez Skarżącą odwołań. Na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej Skarżąca wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w których domagała się ich uchylenia. Zarzuciła błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, iż udzielony jej postanowieniem Sądu zakres przedstawicielstwa dla nieobecnego J. K. obejmuje jedynie reprezentację w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Zdaniem skarżącej cel ustanowienia kuratora przesądza nie tylko o prawie wniesienia odwołania, ale także skargi do sądu administracyjnego. Ponadto według Skarżącej stanowisko przedstawione przez Izbę Skarbową winno skutkować, celem zapewnienia należytej reprezentacji strony nie obecnej w postępowaniu odwoławczym, podjęciem kroków w celu ustanowienia kuratora (przedstawiciela).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienia są niezgodne z prawem. Prawem tym jest przede wszystkim art. 138 § 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz.U. nr 132 poz. 926 z późn. zm.) w związku z art. 31 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (tekst jednolity: Dz. U. 2004 r. Nr 8 poz. 65 z późn. zm.), który stanowi, że w zakresie nie uregulowanym do postępowania kontrolnego stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Wspomniany zaś wyżej art. 138 § 1 stanowi, że organ kontroli skarbowej występuje do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej, jeżeli kurator nie został już wyznaczony. Wyznaczenie przez Sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu administracyjnego następuje na podstawie i w trybie art. 184 k.r.o. oraz art. 601 k.p.c. Art.184 § 1 k.r.o. stanowi, że dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika, ustanawia się kuratora. To samo dotyczy wypadku, gdy pełnomocnik nieobecnego nie może wykonywać swoich czynności albo gdy je wykonywa nienależycie. Należy również powołać się na treść art. 180 k.r.o., który stanowi w § 1, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, organ państwowy, który ustanowił kuratora, uchyli kuratelę, gdy odpadnie jej cel. § 2 stanowi natomiast, że jeżeli kurator został ustanowiony dla załatwienia poszczególnej sprawy, kuratela ustaje z chwilą ukończenia tej sprawy.

W świetle przepisów art. 180 k.r.o. ogół kurateli z punktu widzenia zakończenia ich bytu można podzielić na dwie kategorie. Do pierwszej należą kuratele, które wygasają na skutek orzeczenia organu, który je ustanowił, do drugiej takie, które ustają ex lege z chwilą wykonania ich zadania. Z przepisów tych wynika też, że regułą jest ustanie kurateli na skutek orzeczenia. Z samego prawa kuratela ustaje tylko wtedy, gdy wynika to ze szczególnego przepisu lub z istoty danej kurateli.

W rozpoznawanej sprawie kuratela została ustanowiona dla nieobecnego na okres kontroli skarbowej. Gdyby nawet przyjąć, że wygasła ona z chwilą zakończenia tej kontroli, to w myśl przepisów art. 171 kro w zw. z art. 178 § 2 kro, które stanowią, że "jeżeli w chwili ustania opieki zachodzi przeszkoda do natychmiastowego przejęcia zarządu majątkiem przez osobę, która pozostawała pod opieką, albo przez jej przedstawiciela ustawowego lub spadkobierców, opiekun obowiązany jest nadal prowadzić pilne sprawy związane z zarządem majątkiem, chyba że sąd opiekuńczy postanowi inaczej" oraz "w zakresie nie uregulowanym przez przepisy, które przewidują ustanowienie kuratora, stosuje się odpowiednio do kurateli przepisy o opiece z zachowaniem przepisów poniższych". Złożenie odwołania od decyzji organu kontroli skarbowej jest z pewnością sprawą pilną, gdyż ustawa Ordynacja podatkowa w art. 223 § 2 przewiduje dla tej czynności termin zawity. Z jego uchybieniem wiążą się więc dla osoby nieobecnej ujemne skutki w postaci pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Jednakże zdaniem Sądu kuratela jaka występuje w rozpoznawanej sprawie nie wygasa nawet z chwilą uprawomocnienia się decyzji wydanych przez organ kontroli skarbowej w stosunku do nieobecnego. Obowiązujące przepisy dopuszczają skargę na prawomocne wyroki sądów administracyjnych do Trybunału Konstytucyjnego. Jego udział w tych postępowaniach nie jest wykluczony. Mając na uwadze ten charakter i cel - należyte reprezentowanie strony nieobecnej - przy jednoczesnym uznaniu zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z 9 lutego 1989r. III CZP 117/88, że kurator ten jest kuratorem w danym postępowaniu (podobnie jak kurator procesowy z art. 143 kpc), nie można uznać, że reprezentacja ta ogranicza się wyłącznie do czynności tego postępowania i nie obejmuje prawa do wniesienia odwołania. Potwierdza to również stanowisko, w pełni akceptowane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, przedstawione przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 8.03.1957 r., sygn. akt 3 CR 179/57, OSN 1958 nr IV, poz.97, z którego wynika, że przez ukończenie sprawy należy rozumieć nie tylko wydanie w sprawie orzeczenia, ale także podjęcie środków odwoławczych zarówno zwyczajnych, jak i nadzwyczajnych. Kurator absentis, powołany na mocy przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, powołany jest do ochrony wszelkich interesów nieobecnego. Zaakceptowanie stanowiska wyrażonego przez stronę przeciwną doprowadziłoby do sytuacji, w której gdy strona postępowania pozostaje nadal nieobecna nie będzie podmiotu uprawnionego do zaskarżenia decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej co w efekcie doprowadzi do ich uprawomocnienia się. Takiego stanu rzeczy nie można zaakceptować.

Z tego względu Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowił zgodnie z art. 200 tej ustawy.