Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 558/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2019 r. sprawy ze skargi ,,A’’ sp. z o.o. spółka komandytowa na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach - po rozpatrzeniu odwołania "A" Spółka z o.o. spółka komandytowa (dawniej "B" sp.j.; dalej jako: Strona, Skarżąca) z siedzibą w K. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z [...] r., nr [...], nakładającej na podmiot wysyłający karę pieniężną w kwocie 10.000 zł - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W podstawie prawnej powołał art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) oraz art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2332 ze zm.; dalej jako: ustawa SENT).

W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny i argumentację prawną. Wskazał, że w dniu [...]r. w M. na drodze A4 funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej [...] Urzędu Cełno-Skarbowego w K. przeprowadziłi kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanego ciągnikiem samochodowym marki [...] (nr rejestracyjny [...]) z naczepą [...] (nr rejestracyjny [...]) kierowanym przez P.K.. Kontrola obejmowała przestrzeganie obowiązków wynikających z przepisów ustawy SENT. W jej trakcie kierujący przedstawił konieczne dokumenty i według informacji zawartej w zgłoszeniu o numerze referencyjnym [...], które obejmowało olej napędowy w ilości [...] kg klasyfikowany do pozycji CN 2710 podmiotem wysyłającym była "C" S.A. z T., przewoźnikiem była "D" spółka jawna z K., a podmiotem odbierającym Spółka.

W ramach przeprowadzonych czynności kontrolnych, polegających na sprawdzeniu zgodności danych zawartych w ww. zgłoszeniu w systemie SENT ze stanem faktycznym organ stwierdził niezgodność danych dotyczących podmiotu wysyłającego i podmiotu odbierającego. W w/w zgłoszeniu SENT, jako podmiot wysyłający wskazano bowiem "C" S.A, a jako podmiot odbierający "B" spółka jawna, podczas gdy z dokumentów towarzyszących zgłoszeniu SENT wynikało, że to Spółka jest podmiotem wysyłającym, a "C" S.A. - podmiotem odbierającym. W wyniku wezwania organu Spółka przesłała kopię umowy nr [...] zawartej z "C" S.A. na sprzedaż olejów przepracowanych/ odpadowych o kodach odpadów i jakości określonej w "Warunkach jakościowego odbioru przez "C" S.A. olejów przepracowanych Grupy I, II, III oraz olejów odpadowych pozostałych" stanowiących załącznik nr 1 i załącznik nr 2 do umowy; załączyła kopie kart przekazania odpadów, raportu wagowego, faktury VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawionej przez Spółkę dla "C" S.A. oraz potwier-dzenia przelewu kwoty wynikającej z ww. faktury. Tożsame dokumenty przekazała "C" S.A.

Mając powyższe na uwadze organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia przez podmiot wysyłający przepisów obowiązującej w dniu kontroli ustawy SENT. Jednocześnie wezwał Spółkę do nadesłania oryginału faktury potwierdzającej dokonanie transakcji sprzedaży oleju przepracowanego oraz karty przekazania odpadów. Ponadto poinformował Stronę o treści art. 22 ust. 3 ustawy SENT i wezwał do wskazania czy w sprawie występują okoliczności potwierdzające ważny interes podmiotu wysyłającego i uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Strona nadesłała żądane dokumenty; w zakresie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie udzieliła odpowiedzi.

Nadto organ zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w K. z pytaniem czy przedsiębiorca posiada zaległości w składkach ZUS oraz czy wobec niego jest lub w ciągu ostatnich pięciu lat było prowadzone postępowanie egzekucyjne; do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. o informację czy przedsiębiorca posiada lub posiadał w ciągu ostatnich pięciu lat zaległości w podatkach lub innych należnościach publicznoprawnych oraz czy jest lub było prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W odpowiedzi na powyższe ZUS odpowiedział, iż płatnik nie posiada żadnych zaległości w składkach, jak również nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. poinformował, iż w ostatnich pięciu latach spółka posiadała zaległość z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego os osób fizycznych, w związku z czym toczyło się postępowanie egzekucyjne, jednakże na dzień sporządzania informacji - nie posiada zaległości.

W konsekwencji powyższych okoliczności organ I instancji, działając m.in. na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy SENT wydał decyzję z dnia [...] r., którą wymierzył podmiotowi wysyłającemu, tj. Spółce karę pieniężną w kwocie 10.000 zł z tytułu podania danych niezgodnych ze stanem faktycznym (innych niż dotyczących towaru) - w zgłoszeniu o numerze referencyjnym [...].

W uzasadnieniu wyjaśnił regulacje ustawy SENT i uznał, iż nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary; Strona nie wykazała ważnego interesu podmiotu wysyłającego; również nie wystąpiła w sprawie przesłanka ważnego interesu publicznego.

Kwestionując powyższą decyzję Strona złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odstąpienie w całości od nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Zarzuciła naruszenie

1. art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przeprowadzenie po wstępowania z wynikiem naruszającym zaufanie do organów podatkowych;

2. art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na ważny interes publiczny;

3. naruszenie art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzi przypadek uzasadniony ważnym interesem publicznym umożliwiający odstąpienie z urzędu przez organ od nałożenia kary pieniężnej.

W uzasadnieniu zaakcentowano, iż sytuacja, która miała miejsce w sprawie, tj. zamiana w zgłoszeniu SENT podmiotu wysyłającego z podmiotem odbierającym, nastąpiła na skutek oczywistej omyłki i miała charakter całkowicie przypadkowy. Na skutek tej pomyłki nie doszło do naruszenia interesu fiskalnego Skarbu Państwa, jak również interes ten nie został narażony, podatki należne od wskazanej wyżej transakcji zostały prawidłowo naliczone.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym organ II instancji nie uwzględnił zarzutów Spółki i utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Przedstawiając warunki i zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów na terytorium kraju oraz obowiązki podmiotu wysyłającego podkreślono, że w zgłoszeniu SENT wprowadził on dane niezgodne ze stanem faktycznym, co zresztą nie jest przez Spółkę negowane, a konsekwencją niewypełnienia należytego obowiązku jest sankcja w postaci kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł, a postanowienia normy sankcjonującej art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT są jednoznaczne, że na podmiot wysyłający nakłada się karę pieniężną. Wspomniana kara pieniężna została ustalona "w sposób sztywny" i ustawodawca nie przewidział możliwości jej miarkowania.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, które – zdaniem organu – sprowadzały się do niezastosowania art. 24 ust. 3 ustawy SENT, tj. nieodstąpienia przez organ od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3, gdyż w ocenie Strony wystąpiła przesłanka interesu publicznego skutkująca możliwością odstąpienia od nałożenia kary, a ponadto nałożona kara pieniężna nie realizuje celu ustawy SENT, tj. walki z tzw. "szarą strefą", a naruszenie przepisów ustawy nie spowodowało uszczupłeń podatkowych – organ odwoławczy wskazał na art. 12 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1039), zgodnie z którym "do postępowań w sprawie nałożenia kar pieniężnych wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy wydaniem decyzji ostatecznej stosuje się art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W przypadku gdy ustalono, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, postępowania te umarza się". W tym zakresie organ analizując czy zachodzą okoliczności wynikające z przepisu art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy zmienionej stwierdził brak przesłanki do zastosowania postanowień wynikających z art. 12 ww. ustawy zmieniającej bowiem: art. 24 ust. 1a dotyczy sytuacji, gdy towar był przewożony ze składu podatkowego a w niniejszej sprawie towar był przewożony z bazy Spółki, która statusu składu podatkowego nie posiada; art. 30 ust. 4, który zawiera ograniczenie możliwości nakładania przedmiotowych kar pieniężnych odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy nieprawidłowości ujawniono w wyniku czynności kontrolnych ex-post, o których mowa w ust. 1. Nie dotyczy natomiast sytuacji gdy do ujawnienia nieprawidłowości doszło w trakcie kontroli drogowej.

Dodatkowo odnosząc się do podniesionych przez stronę w odwołaniu kwestii braku wpływu stwierdzonej podczas kontroli nieprawidłowości, na uszczuplenia należności podatkowych organ zauważył, że z treści przepisów ustawy SENT nie wynika, aby nakładanie kar pieniężnych w przypadkach wymienionych w ustawie uzależnione było od powstania uszczupłeń podatkowych wskutek naruszenia przepisów tej ustawy; wszystkie obowiązki podmiotu wysyłającego określone w art. 8 ust. 1 jak również w art. 5 ust. 2 ustawy SENT mają charakter formalny, ich niewypełnienie skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł; zarówno wydanie decyzji nakładającej karę jak i jej wysokość, nie zależą od uznania organu, bowiem w przepisie tym nie użyto zwrotu "może"; również nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których podmiot wysyłający nie zaktualizował wymaganych danych w zgłoszeniu, bowiem przedmiotowa kara nie jest uzależniona od wystąpienia przesłanki winy.

Ustosunkowując się do zarzutu metody działania sprzecznej z art. 281 § 2 Ordynacji podatkowej – organ odwoławczy stwierdził, że przepis pozostaje bez związku z niniejszą sprawą.

Rozpatrując natomiast kwestię odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wynikającej z ustawy SENT organ wyjaśnił, że Rada Ministrów do chwili obecnej nie wydała przepisów wykonawczych w oparciu o delegację wynikająca z art. 26 ust. 4 ustawy SENT co powoduje jedynie brak możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 26 ust. 3 pkt 3 i pozostaje bez wpływu na funkcjonowanie regulacji zawartych w art. 26 ust 3 pkt 1 i 2 i w przypadku zaistnienia ważnego interesu podmiotu wysyłającego lub ważnego interesu publicznego, o których mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, nie pozbawiło strony możliwości ubiegania się o taką pomoc – jednak analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwoliła na uznanie, iż zachodzi przypadek ważnego interesu podmiotu wysyłającego lub ważnego interesu publicznego, uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Okolicznościami stanowiącymi ważny interes podmiotu wysyłającego mogą być: znaczne pogorszenie jego sytuacji ekonomicznej, w szczególności na skutek zdarzenia losowego, zagrożenie jego egzystencji lub zastosowanie się do błędnego pouczenia ze strony władz skarbowych natomiast Strona nie udzieliła żadnej odpowiedzi na wezwanie organu w tym zakresie, a tym samym nie wykazała przesłanek wskazujących na istnienie swojego ważnego interesu przemawiającego za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Natomiast organ z urzędu nie stwierdził jej zaistnienia. Także nie uznał aby zachodziła przesłanka odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes publiczny, który należy interpretować uwzględniając zasady konstytucyjne i nie można przyjąć, że nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego jak i indywidualnego, ani do sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy, a w realiach tej sprawy, niedopuszczalnym z punku widzenia interesu publicznego byłoby przerzucenie odpowiedzialności finansowej podmiotu wysyłającego na Budżet Państwa, a więc pośrednio na wszystkich obywateli, za niewypełnienie przez ten podmiot swoich ustawowych obowiązków.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że podjęte przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie zostało oparte na kompletnie zgromadzonym i rozpatrzonym materiale dowodowym, dającym przez to podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych; całokształt postępowania wskazuje, że było ono prowadzone w sposób budzący zaufanie do organu. Strona miała zapewniony aktywny udział w postępowaniu i możliwość składania wyjaśnień i dowodów oraz skorzystania z prawa wglądu do akt.

Kwestionując prawidłowość powyższej decyzji ostatecznej strona wniosła skargę żądając uchylenia decyzji obu instancji i zasądzenia kosztów oraz zarzuciła naruszenie:

1. art. 120 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej na skutek kontroli drogowej prowadzonej bez podstawy prawnej, wobec zmiany art. 2 ust. 1 pkt 16a ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej dokonanej ustawą o zmianie ustawy - Kodeks kamy oraz niektórych innych ustaw z dnia 23 marca 2017 r., w wyniku której od 27 kwietnia 2017 r. przepis art. 2 ust. 1 pkt 16a ustawy o KAS funkcjonowała w dwóch różnych wersjach;

2. art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez jego niezastosowanie, pomimo istnienia przesłanek do uchylenia decyzji organu pierwszej in.stancji w całości i w tym zakresie umorzenia postępowania;

3. art. 187 § 1 w zw. z art. 122 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że zgromadzony w sprawie materiał nie daje podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny;

4. art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przeprowadzenie postępowania z wynikiem naruszającym zaufanie do organów władzy publicznej;

5. art. 24 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że :

a) w sprawie nie zachodzi przypadek uzasadniony interesem publicznym umożliwiający odstąpienie przez organ od nałożenia kary pieniężnej i sprowadzenie interesu publicznego wyłącznie do celu fiskalnego, wyrażającego się w konieczności wymierzenia i ściągnięcia kary określonej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT w całości, skoro sytuacja finansowa spółki pozwala na zapłatę tej kary w pełnej wysokości,

b) uznanie jako sprzecznego z interesem publicznym odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej z uwagi na wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP zasadę powszechności opodatkowania,

c) uznanie, że odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, spowoduje przeniesienie odpowiedzialności finansowej podmiotu wysyłającego na Budżet Państwa zatem ogół obywateli,

d) uznanie, że odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, spowoduje uprzywilejowanie skarżącego w stosunku do innych podmiotów, które nie kwestionowały zasadności i wysokości wymierzonej im kary określonej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT.

W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze organ uznał ich bezzasadność podkreślając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni potwierdza naruszenie przez podmiot wysyłający obowiązków wynikających z art. 5 ust. 1 oraz art. 5 ust. 2 pkt 2-5 ustawy SENT poprzez podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, a w konsekwencji konieczność nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł - wynikającej z art. art. 24 ust. 1 tej ustawy. W sprawie nie zachodziły również okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, o których mowa w art. 24 ust. 3 SENT (ważny interes podmiotu wysyłającego lub interes publiczny z art. 22 ust. 3). Natomiast ustosunkowując się do zarzutów przedstawionych w skardze w pełni podtrzymał dotychczasowe stanowisko wskazując, że w przeważającej części zarzuty są tożsame z podniesionymi na etapie postępowania odwoławczego. Odnosząc się do twierdzenia Strony, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem zasady praworządności (art. 120 Ordynacji podatkowej), bowiem kontrola drogowa została przeprowadzona przez funkcjonariuszy Służby Celno- Skarbowej w dniu [...] r. bez podstawy prawnej, gdyż wobec zmiany art. 2 ust. 1 pkt 16a ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, dokonanej ustawą o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw z dnia 23 marca 2017 r. (Dz. U z 2017 r., poz. 768) w momencie kontroli, tj. w dniu [...] r. art. 2 ust. 1 pkt 16a ustawy o KAS miał dwa różne brzmienia, stanowiąc, że do zadań KAS należy: "wykonywanie zadań wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz.U. poz.708)" oraz "ujawnianie i odzyskiwanie mienia zagrożonego przepadkiem w związku z przestępstwami, o których mowa w pkt 13-16 albo art. 33 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2016 r. poz. 2137, z późn. zm.) – organ wyjaśnił, że jakkolwiek w ustawie z dnia 16 listopada 2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej doszło do niefortunnego ustanowienia dwóch przepisów art. 2 ust. 1 pkt 16a, które normowały odrębne kwestie, tym niemniej nieuprawniony jest wniosek, iż któryś z tych przepisów był nieobowiązujący. Zaznaczył, iż ustawodawca w dniu 9 marca 2018r. ogłosił w Dz. U. z 2018 poz. 508 tekst jednolity ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej, gdzie ujęte zostały obydwa przepisy oznaczone tą samą jednostką redakcyjną art. 2 ust. 1 pkt 16a i żaden z tych przepisów nie został przez ustawodawcę uchylony, a w oparciu o art. 9 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 10 maja 2018r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018r. Nr 1039) zmieniono ich numerację. Zatem nieuprawnione są zarzuty strony skarżącej, co do braku podstaw prawnych do wykonywania zadań wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, przez organy Krajowej Administracji Skarbowej. Dodatkowo podkreślił, iż jak wynika bezpośrednio z treści art. 13 ust. 3 ustawy SENT, kontrole przewozu towarów przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej.

Również za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 24 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskazując, że z treści przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów nie wynika, aby nakładanie kar pieniężnych w przypadkach wymienionych w ustawie uzależnione było od powstania uszczupleń podatkowych wskutek naruszenia przepisów tej ustawy, a organ nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których podmiot wysyłający wprowadził do zgłoszenia dane niezgodne z rzeczywistością, bowiem przedmiotowa kara nie jest uzależniona od wystąpienia przesłanki winy; powołał się na stanowisko sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organowi zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności nałożenia na podmiot wysyłający kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł z tytułu niewykonania obowiązku, polegającego na podaniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym (innych niż dotyczących towaru) w zgłoszeniu SENT, w którym jako podmiot wysyłający wskazano "C" S.A, zaś jako podmiot odbierający Skarżącą, podczas gdy z dokumentów towarzyszących zgłoszeniu SENT wynikało, że to Spółka jest podmiotem wysyłającym, a "C" S.A. - podmiotem odbierającym.

Na wstępie należy wskazać, że art. 5 ust. 1 ustawy SENT określa zakres zgłoszenia w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju i na jego podstawie podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu. Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy SENT podmiot wysyłający, podmiot odbierający oraz przewoźnik są obowiązani niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia. Dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu zawarte w zgłoszeniu nie podlegają aktualizacji (art. 8 ust. 2 tej ustawy).

Natomiast zgodnie z normą art. 24 ust 1 pkt 2 ustawy SENT w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru - odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10. 000 zł.

W rozpoznawanej sprawie zachodzi właśnie taka sytuacja, bowiem Spółka jako podmiot wysyłający w zgłoszeniu SENT dotyczącym oleju przepracowanego wskazała omyłkowo – jak akcentuje to uchybienie Skarżąca - jako podmiot wysyłający "C" S.A., który był w rzeczywistości podmiotem odbierającym, a siebie jako podmiot odbierający a była wysyłającym.

Powyższe jest zresztą w sprawie besporne. Natomiast sporem objęta jest dopuszczalność odstąpienia od nałożenia tej kary przez organ, który po analizie przepisów nie znalazł do tego podstaw. Natomiast Spółka wskazując, że zaistniała sytuacja miała charakter oczywistej pomyłki i była całkowicie przypadkowa, nie doszło do naruszenia interesu fiskalnego Skarbu Państwa, ani interes ten nie został narażony na uszczuplenie, a podatki należne od wskazanej wyżej transakcji zostały prawidłowo naliczone - powołuje się na uzasadniony interes publiczny umożliwiający odstąpienie przez organ od nałożenia kary pieniężnej.

Odnosząc się do wskazywanej przez stronę skarżącą przyczyny braku zawinienia w niewłaściwym wypisaniu zgłoszenia przewozu o dane dotyczące podmiotu wysyłającego i odbiorcy towaru – jak trafnie uznały organy obu instancji – powyższe nie mogło doprowadzić do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W szczególności nie ma znaczenia dla wymierzenia kary popełnienie uchybienia w sposób oczywiście omyłkowy i bez zawinienia. Przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu, tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno – skarbowego są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych. Stanowisko takie jest prezentowane w orzecznictwie (vide np. wyroki o sygn. akt II SA/Bk 507, 507, 591/18 z dnia 11 i 20 grudnia 2018 r.; III SA/Gd 52/18 z 25 maja 2018 r. dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zauważyć także należy, że w uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów, zapisano, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów "nieopłacalne". Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne. Ustawa weszła w życie w dniu 18 kwietnia 2017 r., za wyjątkiem przepisów dotyczących nakładania na podmioty kar pieniężnych i mandatów, które zaczęły obowiązywać z dniem 1 maja 2017 r. Ustawodawca przewidział więc okres przejściowy, w którym nie karano uczestników przewozu towarów za naruszenia przepisów. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania.

Przepisy ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, uregulowały w sposób bardzo wąski możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na poszczególne podmioty odpowiedzialne, uczestniczące w procedurze monitorowania przewozu towarów (art. 21 ust. 3, 22 ust. 3 i 24 ust. 3 ustawy). Przypadku możliwości odstąpienia od nałożenia na podmiot wysyłający kary pieniężnej za nieprawidłowe wypełnienie zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy SENT dotyczy przepis art. 24 ust. 3 ustawy. Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem m.in. podmiotu wysyłającego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio tego podmiotu lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy. Odesłanie do art. 26 ust. 3 ustawy powoduje, że możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej istnieje, gdy odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo gdy stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo gdy stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach rozporządzenia określającego szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych. Do dnia dzisiejszego takie rozporządzenie nie zostało wydane.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji rozważyły normę z art. 24 ust. 3 ustawy z uwzględnieniem odesłania do art. 26 ust. 3 ustawy. Odnośnie "ważnego interesu " wskazać należy, że o istnieniu takiego interesu uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na tenże interes. Zdaniem składu orzekającego tut. Sądu termin "ważny interes" wyczerpuje się zarówno w wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, ale także powinien uwzględniać normalną, aczkolwiek trudną sytuację ekonomiczną (wysokość uzyskiwanych dochodów, wydatków, ich wzajemne proporcje itp.). Nie każde przy tym trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też – w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną.

Natomiast w sprawie niniejszej zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, aby istniały okoliczności uzasadniające szczegółowe rozważanie i ocenę sytuacji ekonomicznej ukaranego podmiotu. Skarżąca nie wskazała na jakiekolwiek trudne warunki finansowe, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużenie oraz na to, jak wysokość kary wpłynie na funkcjonowanie przedsiębiorstwa; nie złożyła nawet wniosku w tym zakresie. Pamiętać należy, że ukarany jest profesjonalistą w swojej dziedzinie. Gdy nie powołuje się zatem na własne trudne warunki ekonomiczne, tzn. nie przedstawia konkretnych, indywidualnych okoliczności, w oparciu o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem uczyni z ukaranego beneficjenta pomocy publicznej – brak jest podstaw do wymagania od organu, aby takich okoliczności poszukiwał z urzędu.

Mimo jednak powyższego organ poczynił z urzędu ustalenia co od zaległości w zakresie obciążeń publicznoprawnych Spółki i w tym zakresie nie stwierdził podstaw do zastosowania tej przesłanki.

Podobne też argumenty powodują bezpodstawność zarzutów o niewłaściwym rozważeniu "interesu publicznego" jako podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Dobrem, które mieści się w pojęciu "interesu publicznego", jest zaufanie obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Innymi słowy, interes publiczny powinien być rozumiany w tym wypadku jako sytuacja, gdy dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej podmiotu (tu: skarżącej spólki), że na skutek zapłaty kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej. Efekt przysporzenia do budżetu państwa na skutek uiszczenia kary byłby zatem pozorny. Tymczasem w interesie publicznym jest, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną. Także w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 28 czerwca 2018 r. w sprawie I SA/Ol 204/18, mimo że uchylającym decyzje organów celno-skarbowych z uwagi na nierozważenie interesu publicznego jako przesłanki odstąpienia od kary pieniężnej, wskazano wyraźnie, że choć przepis art. 67a Ordynacji podatkowej ma charakter uniwersalny, to jednak na tle ustawy o SENT istnieje mniej możliwości stosowania ulgi z uwzględnieniem okoliczności powstania obowiązku zapłaty. Wynika to z tego, że przewidziane w ustawie o SENT kary pieniężne wiążą się z naruszeniem obowiązków wynikających z tej ustawy niezależnie od sposobu powstania naruszenia. Tymczasem na tle przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej sposób powstania zaległości ma znaczenie dla uwzględnienia przesłanki interesu publicznego.

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy niniejszej wskazać należy, że – podobnie jak w przypadku "ważnego interesu podmiotu wysyłającego" – brak jest w aktach sprawy informacji, z których wynikałoby, że uiszczenie kary pieniężnej byłoby sprzeczne z interesem publicznym w rozumieniu wyżej wskazanym. Jeszcze raz wskazać należy, że trudno wymagać od organu, aby szczegółowo rozważał (także z urzędu i w każdym przypadku niezależnie od materiału dowodowego) występowanie w sprawie interesu publicznego w sytuacji, gdy jedynymi, wyłącznymi okolicznościami wskazywanymi przez skarżącą Spółkę jako podstawa do odstąpienia od ukarania jest brak zawinienia, oczywistość omyłki. Skarżąca nie wskazuje na okoliczności związane z jej sytuacją ekonomiczną a ta trudna sytuacja ekonomiczna nie wynika również z materiału dowodowego.

Dodać należy, że w sprawie I SA/Ol 204/18, jak wynika z uzasadnienia wyroku sądu, organ a priori wykluczył rozważanie zaistnienia przesłanki interesu publicznego, a z taką sytuacją w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia. Organ odwoławczy w sprawie niniejszej brał tę przesłankę pod uwagę, a wyjaśnienia w tym zakresie były wyczerpujące. Zatem wskazywane w skardze uchybienia nie wystąpiły, bowiem z uzasadnień zaskarżonej decyzji i decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, że podnoszone przez skarżącą Spółkę okoliczności uchybienia danym wskazanym w zgłoszeniu organ nie zaliczył jako objętych "interesem publicznym" z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy o SENT.

Dla odpowiedzialności Skarżącej nie ma znaczenia podnoszony fakt neutralności dla budżetu państwa popełnionego błędu w treści zgłoszenia. Wprawdzie w wyniku nowelizacji ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, dokonanej ustawą zmieniającą z dnia 10 maja 2018r. (Dz. U. z 2018r., poz. 1039), od 14 czerwca 2018r. obowiązuje rozwiązanie, zgodnie z którym w przypadkach, gdy w trakcie postepowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno – skarbowej, stwierdzono naruszenie przepisów ustawy, które nie spowodowało uszczupleń podatku VAT oraz podatku akcyzowego, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej (vide: brzmienie art. 30 ust. 1 i 4 ustawy), ale rozwiązania powyższego nie stosuje się do kontroli drogowej, a taka miała miejsce w niniejszej sprawie i jej ustalenia legły u podstaw orzeczenia spornej kary.

W konsekwencji, w świetle opisanej wyżej restrykcyjnej regulacji odpowiedzialności podmiotu wysyłającego za naruszenia przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, bezpodstawne są zarzuty podniesione w skardze. Organy obu instancji nie naruszyły prawa materialnego w postaci art. 24 ust. 3 ustawy SENT poprzez błędną wykładnię tego przepisu. To Skarżąca nietrafnie upatruje w treści przepisu podstaw do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na jednostkowość naruszenia wymagań ustawy oraz mały ciężar naruszenia zważywszy na neutralność błędu dla budżetu państwa.

Nie doszło w sprawie również do naruszenia przepisów ustawy Ordynacja podatkowej regulujących naczelne zasady procesowe, gdyż z uwagi na opisaną wyżej restrykcyjną treść regulacji ustawy o systemie monitorowania drogowego towarów, nie było potrzeby przeprowadzania postępowania dowodowego w zakresie ustaleń, czy w związku z przewozami oleju objętego zakwestionowanym zgłoszeniem doszło do uszczuplenia należności podatkowych albowiem ustawodawca poddał sankcji pieniężnej formalne błędy w zgłoszeniach bez względu na wagę tych błędów i ich wpływ na nieuczciwy obrót towarami wrażliwymi. Podobnie nie mógł odnieść żądanego skutku wskazywany skargi zarzut naruszenia konstystucyjnych zasad praworządności i proporcjonalności skoro organ oparł się na konkretnych przepisach obowiązującego prawa co obszernie wykazał w uzasadnieniu swojej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

-----------------------

2