Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 209/02
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 2002-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 624  Powszechny obowiązek obrony kraju
Powołane przepisy: article: art. 56 ust. 1, art. 56 ust. 3, art. 127, art. 128 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2002 nr 21 poz. 205
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 lutego 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
article: par. 25
journal: Dz.U. 1992 nr 85 poz. 430
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1992 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i osób spełniających zastępczo obowiązek służby wojskowej oraz członków ich rodzin.
Teza: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1992 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i osób spełniających zastępczo obowiązek służby wojskowej oraz członków ich rodzin /Dz.U. nr 85 poz. 430 ze zm./ wydane na podstawie art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 4 poz. 16 ze zm./, nie przewiduje przyznania policjantowi w służbie kandydackiej, odbywającemu zastępczą służbę wojskową, zasiłku na członków rodziny będących na wyłącznym utrzymaniu.

TEZY

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1992 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i osób spełniających zastępczo obowiązek służby wojskowej oraz członków ich rodzin /Dz.U. nr 85 poz. 430 ze zm./ wydane na podstawie art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 4 poz. 16 ze zm./, nie przewiduje przyznania policjantowi w służbie kandydackiej, odbywającemu zastępczą służbę wojskową, zasiłku na członków rodziny będących na wyłącznym utrzymaniu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Sylwestra T. na decyzję Wojewody P. z dnia 4 stycznia 2002 r. (...) w przedmiocie uznania za jedynego żywiciela rodziny - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 127 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 4 poz. 16 ze zm./ po rozpatrzeniu odwołania Sylwestra T. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. (...) z dnia 21.11.2001 r. umarzającej postępowanie w sprawie o uznanie ww. za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny: żonę Monikę T. i syna Cypriana T., Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, co następuje:

Sylwester T. odbywający służbę w Oddziale Prewencji Policji w W. w dniu 31 sierpnia 2001 r. złożył wniosek do Prezydenta Miasta Ł. o uznanie go za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny: żonę Monikę i syna Cypriana T.

Organ I instancji nie przychylił się do prośby i decyzją (...) z dnia 7.09.2001 r. odmówił uznania Sylwestra T. syna Tadeusza, rocznik 1980 za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny.

Z powyższą decyzją nie zgodził się wnioskodawca i w dniu 3 grudnia 2001 r. złożył odwołanie do Wojewody P. Organ II instancji w dniu 23.10.2001 r. decyzją (...) uchylił w całości zaskarżoną decyzję uznając ją za przedwczesną i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Prezydent Miasta Ł. po uzupełnieniu postępowania dowodowego decyzją (...) z dnia 21.11.2001 r. umorzył postępowanie.

Sylwester T. dnia 3 grudnia 2001 r. odwołał się od decyzji Prezydenta Miasta Ł. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzję uznał za krzywdzącą. Dodał, że skoro służba w oddziałach Policji jest równoznaczna z odbywaniem zasadniczej służby wojskowej, to powinien być uznany za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny.

Po przeanalizowaniu całości dokumentacji w sprawie organ II instancji zważył co następuje:

Zgodnie z art. 127 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 4 poz. 16 ze zm./ wójt lub burmistrz /prezydent miasta/ może uznać za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny:

- poborowego, któremu doręczono kartę powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej,

- żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową,

- absolwenta szkoły wyższej odbywającego przeszkolenie wojskowe,

- poborowego odbywającego służbę zastępczą.

Z ustaleń przeprowadzonych przez organ I instancji jednoznacznie wynika, że Sylwester T. w dniu 2.01.2001 r. został mianowany policjantem w służbie kandydackiej na okres równy okresowi zasadniczej służby wojskowej na stanowisku kursanta Oddziału Prewencji Policji w W.

W świetle art. 56 ust. 1 cyt. ustawy pełnienie służby w formacji uzbrojonej nie wchodzącej w skład Sił Zbrojnych RP /Oddział Prewencji Policji/ jest równoznaczne ze spełnieniem obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej. Nie niesie za sobą natomiast wszystkich uprawnień analogicznych do tych, jakie przysługują żołnierzom odbywającym zasadniczą służbę wojskową.

Z treści art. 56 ust. 3 cyt. ustawy wynika, że poborowym pełniącym służbę w formacjach uzbrojonych nie wchodzących w skład Sił Zbrojnych i członkom ich rodzin przysługują co prawda szczególne uprawnienia, jednakże ich zakres określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.

Rada Ministrów w par. 25 rozporządzenia z dnia 5 listopada 1992 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i osób spełniających zastępczo obowiązek służby wojskowej oraz członków ich rodzin /Dz.U. nr 85 poz. 430 ze zm./ sprecyzowała, że osobom pełniącym służbę w formacjach uzbrojonych nie wchodzących w skład sił zbrojnych i członkom ich rodzin przysługują uprawnienia przewidziane w par. 3-5 oraz par. 7-8 cyt. rozporządzenia. Żaden z wymienionych przepisów nie przewiduje jednakże możliwości uznania policjanta w służbie kandydackiej odbywającego służbę w Oddziale Prewencji Policji za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny.

Zdaniem organu II instancji Sylwester T. w swoim odwołaniu słusznie podniósł, że pełnienie służby w Oddziale Prewencji Policji jest równoznaczne ze spełnianiem obowiązku służby wojskowej. Jednak błędnie wyciąga z tego wniosek, że organ samorządu terytorialnego może uznać policjanta w służbie kandydackiej za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członka rodziny. Nie dostrzega bowiem, że w wyniku mianowania go policjantem w służbie kandydackiej /stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - Dz.U. nr 30 poz. 179 ze zm./ uległ zmianie jego status prawny i wobec tego w stosunku do jego osoby nie mają zastosowania przepisy art. 127 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP.

W ocenie organu II instancji Sylwester T. domaga się uprawnienia nie przewidzianego w przepisach prawa dla osoby pełniącej służbę w formacji uzbrojonej nie wchodzącej w skład Sił Zbrojnych RP. W związku z tym jego żądanie jest bezprzedmiotowe.

Wobec tego, iż kompetencje organu odwoławczego obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych /wyrok NSA z dnia 28 maja 1984 r. II SA 225/84/ należy uznać, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta Ł. błędnie wskazano jako podstawowy argument brak właściwości rzeczowej organu do rozpatrzenia sprawy.

Zamiast wymienionej przesłanki właściwe zastosowanie ma stwierdzenie braku podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. W świetle wymienionych wyżej okoliczności organ II instancji uznał za zasadne utrzymać w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł.

W skardze do NSA Sylwester T. podniósł, iż wydana decyzja jest krzywdząca i wniósł o pozytywne rozpatrzenie swojej sprawy. Skarżący podnosi, iż jego koledzy będący w podobnej sytuacji uzyskali wnioskowane decyzje, na dowód czego załącza kserokopię jednej z nich. Skarżący podnosi, że posiada na utrzymaniu bezrobotną żonę i dziecko, czego oficjalnego potwierdzenia mu się odmawia. Zdaniem skarżącego jasne i te same przepisy są różnie interpretowane. Polska jest jedna i jeśliby się zasiłek nie należał osobom pełniącym służbę w Oddziałach Prewencji Policji to Komenda Stołeczna Policji nie wypłacałaby pieniędzy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu.

Wprawdzie, zgodnie z postanowieniem art. 56 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, pełnienie służby w formacji uzbrojonej niewchodzącej w skład Sił Zbrojnych RP, takiej jak Oddział Prewencji Policji, jest równoznaczne ze spełnieniem obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej, jednakże nie jest równoznaczne z posiadaniem wszystkich uprawnień, jakie przysługują żołnierzom odbywającym zasadniczą służbę wojskową.

Decydującą w tym zakresie jest dyspozycja przepisu art. 56 ust. 3. Zgodnie z tym przepisem poborowym pełniącym służbę w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych i członkom ich rodzin, niezależnie od uprawnień określonych dla tych osób w przepisach z tytułu tej służby, przysługują szczególne uprawnienia przewidziane w niniejszej ustawie oraz w przepisach wydanych na jej podstawie dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i ich rodzin w zakresie określonym przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia. Wydane na podstawie delegacji ustawowej art. 56 ust. 3 ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1992 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i osób spełniających zastępczo obowiązek służby wojskowej oraz członków ich rodzin /Dz.U. nr 85 poz. 430 ze zm./ sprecyzowało zakres uprawnień osób pełniących służbę w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych. Na podstawie par. 25 rozporządzenia osobom takim przysługują uprawnienia przewidziane w par. 3-5 oraz par. 7 i par. 8 powołanego rozporządzenia. Żaden z przytoczonych przepisów nie przewiduje możliwości przyznania policjantowi zasiłku z tytułu posiadania członków rodziny na wyłącznym utrzymaniu.

Żołnierzom odbywającym zasadniczą służbę wojskową przysługuje zasiłek, w kwocie najniższego wynagrodzenia pracowników, z tytułu posiadania na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny, albowiem żołnierz, poza żołdem, nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia, czy uposażenia. Natomiast zgodnie z przepisem art. 131 ust. 1 ustawy o Policji, przepisy rozdziałów 7-9 ustawy dotyczące policjantów w służbie przygotowawczej stosuje się do policjantów w służbie kandydackiej. Skarżący jako policjant w służbie kandydackiej otrzymuje więc uposażenie, a zatem posiada źródło utrzymania dla rodziny. Dlatego też nie przyznano osobom odbywającym służbę zastępczą uprawnienia do zasiłku na utrzymanie osób będących na wyłącznym utrzymaniu pełniących służbę zastępczą. Dlatego też brak jest podstawy prawnej do orzekania o statusie takich osób, jako posiadających na wyłącznym utrzymaniu swoich bliskich. Brak jest również podstaw do innej interpretacji obowiązujących przepisów, a powołaną przez skarżącego decyzję uznającą osobę odbywającą służbę zastępczą za posiadającą na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny należy zakwalifikować jako nieważną, albowiem wydaną bez podstawy prawnej.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.