Wyrok NSA, sygn. akt I SA 815/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 610  Sprawy komunalizacji mienia
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Administracyjne postępowanie
Komunalizacja mienia
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 5 ust. 1-3
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Teza: Niespełnienie przez określony podmiot ustawowych przesłanek do uzyskania mienia ogólnonarodowego w trybie komunalizacyjnym nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania dającej podstawę do jego umorzenia, lecz jedynie brak podstaw do wydania decyzji pozytywnej dla strony.

TEZY

Niespełnienie przez określony podmiot ustawowych przesłanek do uzyskania mienia ogólnonarodowego w trybie komunalizacyjnym nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania dającej podstawę do jego umorzenia, lecz jedynie brak podstaw do wydania decyzji pozytywnej dla strony.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Zarządu Miasta L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie stwierdzenia nabycia mienia i umorzenia postępowania komunalizacyjnego i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 10 czerwca 1992 r. nr KKU-924/92/AW uchyliła decyzję Wojewody (...) z dnia 15 kwietnia 1992 r. nr GGG. GK. 726/IV/673/92, odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Miasto L. własności nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr 1142, oraz umorzyła postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że nieruchomość była wpisana w księdze wieczystej Kw nr 1142 na rzecz Skarbu Państwa. Ostatni wpis w dziale II tej księgi nastąpił dnia 14 stycznia 1948 r. i jest aktualny. Poprzedni wpis z dnia 5 listopada 1931 r. jest nieaktualny wobec późniejszej zmiany właściciela. Sporna nieruchomość pozostaje w zarządzie Zakładu Remontowego Urządzeń Gazowniczych w P. Jest to przedsiębiorstwo państwowe, którego mienie podlega szczególnej ochronie prawnej /art. 48 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych - Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80/. Organem założycielskim tego przedsiębiorstwa jest (...) Okręgowy Zakład Gazowniczy, który za pośrednictwem Przedsiębiorstwa Nafty i Gazu podlega Ministrowi Przemysłu i Handlu. Z tego względu nie było podstaw prawnych do komunalizacji, o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./. W takiej sytuacji (...) postępowanie komunalizacyjne powinno było ulec umorzeniu, jako bezprzedmiotowe. Dlatego też decyzja Wojewody została uchylona, a postępowanie pierwszej instancji umorzono /art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa/. Odmowa stwierdzenia nabycia własności byłaby uzasadniona, gdyby sprawa dotyczyła rozpoznania wniosku Prezydenta Miasta L., złożonego w trybie art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej lub art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127/. W rozważanej sprawie sytuacja taka nie występowała.

Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Zarząd Miasta L. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i stwierdzenia, że Miasto L. nabyło na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. z mocy prawa własność nieruchomości zabudowanej, stanowiącej działkę nr 2/6 i działkę nr 2/10, o łącznej powierzchni 6823 m2; dla nieruchomości tej prowadzona jest księga wieczysta Kw nr 1142A, w której widniał wpis Gmina Miasto L. /obecnie księga wieczysta Kw nr 24640 na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 15 grudnia 1992 r./. Grunty te zostały ujęte w kartach inwentaryzacyjnych, ponieważ stosownie do art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami w brzmieniu przed nowelizacją ustawy z dnia 29 września 1990 r. podlegają komunalizacji z mocy prawa w całości. Zakład Remontowy Urządzeń Gazowniczych w piśmie z dnia 25 maja 1992 r. do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej stwierdzał, że zarząd gruntu sprawował na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego w L. z dnia 18 kwietnia 1988 r. nr GG. 8240/36/88. Nie odpowiada to prawdzie, ponieważ ta decyzja dotyczyła podziału nieruchomości. Przedsiębiorstwo w dniu 27 maja 1990 r. nie sprawowało zarządu (...) i nie legitymuje się decyzją o przekazaniu mu spornego gruntu w zarząd. Dlatego też Zarząd Miasta L. zajmuje stanowisko, iż w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość była we władaniu Przedsiębiorstwa i stanowiła zasób w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Powołany w decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej art. 48 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80/ nie znajduje w tej sprawie zastosowania. Przez wydanie decyzji stwierdzającej nabycie własności mienia nie następuje podział mienia przedsiębiorstwa państwowego.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (...) pozostawiła rozstrzygnięcie w sprawie uznaniu Sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Materiał dokumentacyjny sprawy wskazuje, że Miasto L. domagało się komunalizacji spornej nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, rozpoznając odwołanie Zarządu Miasta L. od decyzji Wojewody (...) z dnia 15 kwietnia 1992 r., odmawiającej stwierdzenia nabycia przez Miasto L. własności nieruchomości opisanej na kartach inwentaryzacyjnych nr 1881 i 1882, uznała, że w sprawie nie występują przesłanki określone w art. 5 ust. 1-3 powołanej ustawy i że w związku z tym postępowanie komunalizacyjne przed organem pierwszej instancji było bezprzedmiotowe; z tego względu na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa uchyliła decyzję Wojewody (...) , o której wyżej mowa, i umorzyła postępowanie w pierwszej instancji. Stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej należy uznać za błędne.

Artykuł 138 par. 1 pkt 2 Kpa w części stanowiącej, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i umarza postępowanie pierwszej instancji, ma zastosowanie wówczas, gdy postępowanie - jako bezprzedmiotowe - nie powinno być wszczęte, a następnie zakończone decyzją rozstrzygającą sprawę co do jej istoty. W sytuacji natomiast - jak w sprawie niniejszej - kiedy występuje przedmiot postępowania administracyjnego - komunalizacyjnego

w postaci określonego mienia ogólnonarodowego, a sprawa należy do właściwości organu administracji i jest rozstrzygana przezeń decyzją /art. 18 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej/, w każdym wypadku organ właściwy w sprawach komunalizacji /wojewoda/ powinien wydać decyzję rozstrzygającą sprawę co do jej istoty (...).

Wprawdzie komunalizacja, o jakiej stanowi art. 5 ust. 1-2 omawianej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., następuje z mocy samego prawa, a w razie spełnienia przesłanek zawartych w ustępie 3 tego artykułu musi nastąpić przekazanie mienia ogólnonarodowego gminie, jednakże, jak wynika z art. 18 tej ustawy, wojewoda prowadzi postępowanie administracyjne, którego wynikiem jest decyzja w sprawie stwierdzenia nabycia przez gminę mienia z mocy prawa /a więc zarówno pozytywna, jak i negatywna/ lub decyzja w sprawie jego przekazania. Prowadzi to do wniosku, że jeżeli w wyniku przeprowadzonego postępowania wojewoda dojdzie do przekonania, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do komunalizacji z mocy prawa, to wówczas wydaje decyzję odmawiającą stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa, a nie decyzję o umorzeniu postępowania.

Stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że brak przesłanek do komunalizacji mienia na podstawie art. 5 ust. 1-3 powyższej ustawy powinien prowadzić do umorzenia postępowania komunalizacyjnego, jako bezprzedmiotowego, a nie do wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia mienia, nie znajduje (...) uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym. Przedmiot postępowania bowiem jest, a sprawa należy do kategorii spraw administracyjnych rozstrzyganych decyzją.

Niespełnienie przez określony podmiot ustawowych przesłanek do uzyskania mienia ogólnonarodowego w trybie komunalizacyjnym nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania dającej podstawę do jego umorzenia, lecz jedynie brak podstaw do wydania decyzji pozytywnej dla strony.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. W wyniku tego organ ten obowiązany będzie ponownie rozpoznać odwołanie Zarządu Miasta L.