Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 79/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1154/15 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1154/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że Skarżący zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i synem (uczniem liceum ogólnokształcącego), małżonkowie nie posiadają żadnego majątku, od marca 2015 r. nie osiągają żadnych dochodów, skarżący od marca 2014 r. leczy chorobę zwyrodnieniową stawów kolanowych, był rehabilitowany i dwukrotnie operowany, z uwagi na brak efektów zastosowanego leczenia został skierowany na kolejną operację, ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy, obecnie skarżący i jego rodzina otrzymują pomoc od rodziców skarżącego, którą określił "na poziomie poniżej minimum egzystencji". Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a.") referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie w terminie 14 dni wskazanych w wezwaniu dokumentów. Pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie o co najmniej 14 dni terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów ze względu na – jak to określił – konieczność zgromadzenia i przeanalizowania obszernej dokumentacji z udziałem skarżącego. Wskazał także, że nie dysponuje dokumentacją wymienioną w wezwaniu. Jednocześnie pełnomocnik nadesłał: kopie wyciągów z rachunku bankowego skarżącego za okres od 20 marca do 19 lipca 2015 r., na którym we wskazanym okresie nie dokonano żadnych transakcji i którego saldo wynosiło 74,05 zł; mało czytelne kopie zdjęć stron internetowych banków obrazujących stan konta za okres od 1 kwietnia do 21 sierpnia 2015 r., na którym jedynymi księgowanymi operacjami były opłaty bankowe oraz stan konta za okres od 1 kwietnia do 21 sierpnia 2015 r., którego saldo końcowe było ujemne i wynosiło 0,52 zł, przy czym z dowodów tych nie sposób wywieść kto jest posiadaczem ww. rachunków, kopię wniosku o rozliczenie konta płatnika składek RD-3, złożonego przez skarżącego w ZUS w dniu 23 lipca 2015 r. wraz z odpowiedzią ZUS, z której wynika, że z uwagi na błędne dokumenty rozliczeniowe brak jest możliwości poprawnego rozliczenia konta, kopie pisma i zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego, z których wynika, że zaległości podatkowe skarżącego wynoszą 292.406,70 zł. Referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedziony został sprzeciw.

W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że Skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy, gdyż nie wykonał nałożonego na niego obowiązku przedstawienia stosownej dokumentacji, która umożliwiłaby ocenę jego sytuacji materialnej.

Pełnomocnik skarżącego wywiódł zażalenie, w którym wniósł o uchylenie postanowienia z dnia 13 stycznia 2015 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Autor zażalenia zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 255 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie przyznania prawa pomocy,

- art. 163 § 1 - § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd I instancji nieprawidłowego uzasadnienia postanowienia,

- art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP na skutek ograniczenia praw Skarżącego do sądu na skutek bezzasadnej odmowy przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu podniesiono, że WSA w Gdańsku dokonał błędnej oceny sytuacji majątkowej Skarżącego oraz, że odmowa uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy prowadzi do pozbawienia Skarżącego prawa do sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a.") osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o swoim stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, zgodził się z Sądem I instancji, że skarżący uniemożliwił dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Podkreślić należy, że pomimo wezwania o przedstawienie stosownej dokumentacji, która ukazywałaby jego trudną sytuację majątkową, Skarżący uchylił się od tego obowiązku. Nadesłane dokumenty nie mogły stać się podstawą do odtworzenia sytuacji majątkowej Skarżącego. W rezultacie, Sąd I instancji pozbawiony został możliwości dokonania oceny czy zaszły okoliczności określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., uzasadniające przyznanie Skarżącemu prawa pomocy. Tym samym orzeczenie WSA w Warszawie należy uznać za prawidłowe.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów Konstytucji RP wskazać należy, że skoro Skarżący nie przedstawił wskazanych przez Sąd I instancji dokumentów przedstawiających jego trudną sytuację majątkową, to rozstrzygnięcie którym odmówiono mu przyznania prawa pomocy, nie może zostać potraktowane jako ograniczające prawo Skarżącego do sądu. Z tego powodu zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP jest niezasadny.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut dotyczący naruszenia art. 163 § 1 - § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo uzasadnił orzeczenie. Wskazał bowiem podstawę prawną rozstrzygnięcia, jak również powody, z których odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy.

Reasumując, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.