Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 569/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 92a ust.1, art. 92 ust.7 , art. 92c ust.1, art. 87 ust.1 pkt 3 lit.f
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 190 poz 1 art.3 pkt 1 lit.b iii, art.2 pkt 15
law: Rozporządzenie (WE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania  odpadów
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 25 ust.1
journal: Dz.U. 2020 poz 1792
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. W dniu 26 czerwca 2021 r. funkcjonariusze Z. Urzędu Celno-Skarbowego zatrzymali do kontroli przy ul. [...] w S. ciągnik samochodowy [...] wraz z naczepą ciężarową [...], którym M. Z. (dalej przywoływany jako: "Skarżący") przewoził niekompletne karoserie samochodów osobowych marki Porsche oraz Tesla, przednią i tylną część samochodu marki BMW oraz inne elementy i części pojazdów. Skarżący oświadczył, że przewozi części samochodowe z Norwegii i okazał do kontroli prawo jazdy, dowody rejestracyjne ww. pojazdów, wypis z licencji na wykonanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy oraz faktury, natomiast nie przedstawił żadnych innych dokumentów na przewożony towar.

Na miejsce kontroli funkcjonariusze wezwali patrol Inspekcji Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska ze S.. Inspektor dokonał wstępnej oceny towaru i zakwalifikował go jako odpad.

2. W dniu 29 czerwca 2021 r. funkcjonariusze dokonali szczegółowych oględzin zatrzymanego towaru i stwierdzili, że Skarżący przewoził:

- tylną część nadwozia BWM odciętą w poprzek (przepołowioną) wraz z dwoma kołami z elementami zawieszenia i bakiem. Na odciętej części nalepki z numerami ([...]). W baku paliwo. W bagażniku odciętej części znajdowały się części samochodowe, nieuszkodzone, niezabrudzone i zafoliowane, tj. dwie lampy z kloszem czerwonym oraz części z tworzywa sztucznego będące elementami wyposażenia wnętrza samochodu (gałka zmiany biegów, dwa panele środkowe, uchwyt do napojów, panel z zapalniczką, konsola środkowa z kratką nawiewu, osłony słupków wewnętrznych). Inne elementy wyposażenia wnętrza samochodu niezabrudzone, nieuszkodzone oraz niezafoliowane, tj. elementy z tworzyw sztucznych tapicerowane - 6 szt., konsolę środkową (tunel), a także dwa halogeny z obudową i dwa nadkola z tworzywa sztucznego zabrudzone. W bagażniku znajdowało się również urządzenie do ładowania samochodu;

- samochód osobowy BMW z odciętym tyłem, z zawieszeniem przednim, drzwiami przednimi i tylnymi wraz z szybami i deską rozdzielczą. Na prawym słupku środkowym nalepka z numerem VIN [...] W środku dwa fotele przednie, tylną szybę, tylną kanapę, przednią szybę pękniętą, silnik wraz ze skrzynią biegów, płyn do chłodzenia silnika. Na lewej stronie komory silnika zeszlifowany nr nadwozia. W miejscach odcięcia tylnej części nadwozia wystawały różnego rodzaju przewody;

- nadwozie Tesla bez drzwi, foteli, tapicerki, oprzyrządowania. Elementy z tworzywa sztucznego w bagażniku luzem, są to elementy wyposażenia wnętrza. Na podszybiu zeszlifowane numery nadwozia. W przedniej komorze zbiorniczek z płynem hamulcowym, który wyciekał z przewodów;

- luzem cztery baterie do samochodów z napędem elektrycznym oraz element napędu samochodu elektrycznego o numerze [...], zanieczyszczoną rurę wydechową wraz z tłumikiem oraz 10 kół;

- nadwozie Porsche bez elementów wyposażenia, zawieszenia oraz urządzeń napędowych. W środku nadwozia były umieszczone luzem elementy metalowe oraz różne urządzenia elektroniczne uszkodzone i nieuszkodzone. Sposób zapakowania elementów w nadwoziu uniemożliwiał ich rozładowanie oraz skatalogowanie, spisanie i sfotografowanie.

W celu uregulowania sytuacji wwiezionych odpadów, kontrolujący wystąpili do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w S. o przeprowadzenie oceny towaru. Pismem z 1 lipca 2021 r. WIOŚ wyjaśnił, że zatrzymany towar to mieszanina używanych części samochodowych oraz przecięte pojazdy wycofane z eksploatacji o walorach złomu, stanowiące odpad sklasyfikowany pod kodem 160104*. Przewóz do Polski takich odpadów wymaga zastosowania pisemnego zgłoszenia i zgody.

W oparciu o ocenę WIOŚ kontrolujący stwierdził, że doszło do trzech naruszeń, opisanych w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj.:

- wwóz odpadów na terytoriom Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia,

- wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach,

- wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

3. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S., działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 - dalej "k.p.a."), art. 92a ust. 1 i ust. 3, ust. 7, art. 93 ust.1 i 2 ustawy z dnia 6 września 20001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 180 - dalej "u.t.d.") oraz lp. 4.5, 4.7 i 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za wwóz odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia.

4. Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji wskazując na następujące uchybienia:

- art. 2 pkt 15 lit. a rozporządzenia WE/1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów poprzez przyjęcie, że winien dysponować pozwoleniem na międzynarodowy przewóz odpadów, podczas gdy zgodnie z tą regulacją nie był podmiotem uprawnionym do dokonania zgłoszenia, a co za tym idzie uzyskania zezwolenia,

- art. 25 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów poprzez jego niezastosowanie, bowiem z treści tego przepisu wynika, że odpowiedzialność za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów ponosi podmiot zobowiązany do zgłoszenia, wysyłający albo odbiorca odpadów, przy czym nie był żadnym z powyższych podmiotów, a co za tym idzie nie ponosi odpowiedzialności za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów, bowiem nie miał możliwości uzyskania stosownego zezwolenia,

- art. 92a ust. 1 u.t.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie kary za przewóz odpadów bez wymaganego zezwolenia, podczas gdy nie był podmiotem uprawnionym do zgłoszenia przewozu odpadów,

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie przez Organ, że przy wykonywaniu usługi transportowej miał świadomość, że przewożone części samochodowe posiadają status odpadu, a co za tym idzie ich przewóz wymaga stosownego zezwolenia, posiadania stosownej dokumentacji oraz oznakowania pojazdu, podczas gdy działał w uzasadnionym przekonaniu, że przewozi części samochodowe, które nie posiadają statusu odpadów, a zatem nie podlegały obowiązkowi oznakowania pojazdu.

5. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. decyzją z dnia [...] maja 2022 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 92a ust. 1 i ust. 7, art. 93 ust. 1 i 2 u.t.d. oraz lp. 4.5, 4.7 i 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d., utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że fakt nielegalnego przemieszczenia odpadów niezgodnego z przepisami rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 został potwierdzony przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w S. w ocenie towaru z 1 lipca 2021 r. W dacie kontroli, tj. 26 czerwca 2021 r. Skarżący nie przedstawił zezwolenia na wwóz odpadów, nie posiadał też przy sobie dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, a środek transportu był nieoznakowany. Dlatego też, funkcjonariusze stwierdzili popełnienie trzech naruszeń przepisów o przewozie odpadów, opisanych w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym pod l.p. 4.5, 4.7 oraz 4.8.

Zdaniem Organu II instancji, naruszenia zostały prawidłowo zaklasyfikowane. Z zebranego bowiem materiału dowodowego wynika, że przewóz drogowy/ przemieszczanie odpadów powinno odbywać w procedurze pisemnego zgłoszenia i zgody, jednak GIOŚ takiej zgody/zezwolenia nie wydał. Tym samym kontrola przeprowadzona przez funkcjonariuszy wykazała wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia. Nadto kierowca nie posiadał i nie okazał kontrolujących żadnego z dokumentów o którym mowa w § 8 ust.1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r., poz. 1742), stąd uznanie, że wystąpiło naruszenie opisane pod lp. 4.7 jest prawidłowe. Z kolei w świetle § 9 oraz § 10 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, do którego odsyła lp. 4.8, środki transportu odpadów powinny być oznaczone tablicą z napisem "ODPADY" bądź samą literą "A", tymczasem żadnej z takich tablic kontrolowany zespół pojazdów nie posiadał, więc doszło do naruszenia opisanego pod lp.4.8.

Organ nie stwierdził istnienia podstaw do odstąpienia od nałożenia kary. Badając wystąpienie przesłanek z art. 92c u.t.d. wywiódł, że Skarżący jest przedsiębiorcą od 1991 r., zaś przeważającą działalnością jest transport drogowy towarów, co wiąże się z obowiązkiem w zakresie znajomości i przestrzegania przepisów prawa odnoszących się do tej dziedziny. Podkreślił, że jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem nie jest zwolniony od kontroli i sprawdzenia przewożonego towaru w czasie jego załadunku. Nie może zasłaniać się więc tym, że skoro to nadawca załadował niewłaściwy towar, to bez jakichkolwiek konsekwencji może taki przewóz wykonać. Niezależnie od powyższego Organ wywiódł, że "gołym okiem" było widać, że przewożony towar to częściowo wycofane z eksploatacji części samochodowe, w których znajdowały się resztki płynów eksploatacyjnych. Także opis na przedstawionej przez Skarżącego fakturze nr [...], wskazuje, że powinien podjąć starania, które upewniłyby, że przewożony towar nie jest odpadem. W ocenie Organu oznacza to, że Skarżący nie zachował należytej staranności i nie ustalił, że przewozi odpady. Tym samym w okolicznościach sprawy nie zaistniało zdarzenie o charakterze nadzwyczajnym, które miałoby mieć wpływ na przewożenie odpadów bez zezwolenia.

W odniesieniu do zarzutów odwołania Organ podkreślił, że Skarżący wykonuje przewóz drogowy i jest profesjonalistą, a zatem musi znać wszystkie uwarunkowania prowadzonej działalności, w tym, że gdy przewozi odpady to musi posiadać zezwolenie. Twierdzenie, że Skarżący nie wiedział, że przewozi odpady jest niewiarygodne, skoro były to pocięte części karoserii, z których wyciekały płyny. Również chybiona jest argumentacja, że odpowiedzialność za ewentualne odpady ponosi nadawca/odbiorca, a nie przewoźnik. Odpowiedzialność Skarżącego wykonującego transport drogowy wynika z art. 92a. ust. 1 u.t.d. natomiast odpowiedzialność podmiotu wysyłającego odpady bez wymaganego zezwolenia wynika z art. 92a ust. 11 u.t.d. Przy czym nałożenie kary na np. na odbiorcę nie wyklucza możliwości nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy. Są to dwa odrębne i niezależne podmioty podlegające karze. Przewoźnik, posiadający wieloletnie doświadczenie zawodowe w przewozach powinien podjąć starania, aby ustalić, jaki rodzaju towaru przewozi w tym, czy to jest odpad i czy jest objęty zezwoleniem. Tym samym Organ nie zgodził się, że Skarżący nie ponosi odpowiedzialności w związku z wykonywanym przewozem odpadów.

6. Skarżący zaskarżył powyższą decyzję Organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie. W skardze decyzji tej zarzucił naruszenie:

- art. 12 pkt 15 lit. a rozporządzenia WE 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów poprzez przyjęcie, że winien dysponować pozwoleniem na międzynarodowy przewóz odpadów, podczas gdy zgodnie z powyższą regulacją nie był on podmiotem uprawnionym do dokonania zgłoszenia, a co za tym idzie uzyskania zezwolenia,

- art. 25 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów poprzez jego niezastosowanie, bowiem z treści tego przepisu wynika, że odpowiedzialność za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów ponosi podmiot zobowiązany do zgłoszenia, wysyłający albo odbiorca odpadów, przy czym Skarżący nie był żadnym z powyższych podmiotów, a co za tym idzie nie ponosi on odpowiedzialności za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów, bowiem nie miał możliwości uzyskania stosownego zezwolenia,

- art. 92a ust. 1 u.t.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji, na podstawie której wymierzono Skarżącemu karę za przewóz odpadów bez wymaganego zezwolenia, podczas gdy Skarżący nie otrzymał choćby informacji od sprzedawcy bądź nabywcy towaru, że przedmioty przez niego przewożone stanowią odpad, nie był także podmiotem uprawnionym do zgłoszenia przewozu odpadów, przedłożono mu zezwolenia, dokumenty, z których wynikało, że przewozi części pojazdów, a ponadto ich wygląd i wartość oznaczona na fakturze, spowodowały u niego przeświadczenie, że nie są to w żadnym razie odpady, a co za tym idzie nie miał on wiedzy, że dokonuje przewozu odpadów, a w konsekwencji, że wykonując usługę przewozu winien on odpowiednio oznakować pojazd,

- art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na odstąpienie od wymierzenia kary, podczas gdy analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Skarżący nie mógł wiedzieć o tym, że przekazane mu do przewozu używane części samochodowe stanowią odpady, a co za tym idzie, że ich przewóz międzynarodowy wymaga dochowania określonych rygorów i pozyskania zezwolenia,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji, podczas gdy analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwalała na przyjęcie; odpowiedzialności Skarżącego za przewóz odpadów bez wymaganego zezwolenia, a przede wszystkim organ II instancji pomija fakt, że Skarżący nie był podmiotem uprawnionym do uzyskania przedmiotowego zezwolenia, a nadto nie miał możliwości ustalenia, czy przekazane mu do przewozu towary stanowią odpady,

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcie, że skarżący winien samodzielnie ustalić, że przewożone przez niego towary stanowią odpady i w konsekwencji pozyskać odpowiednie zezwolenie oraz dopełnić wymaganych przepisami czynności związanych z procedurą przewozu odpadów, podczas gdy Skarżący zajmuje się zawodowo przewozem różnego rodzaju towarów, nie posiada kompetencji pozwalających na ustalenie w sposób bezsprzeczny, że konkretna część samochodowa stanowi odpad, a nadto nie był podmiotem uprawnionym do wystąpienia o przewidziane prawem zezwolenie, a co za tym idzie, spełnienie przez niego obowiązku wskazywanego przez organ, przy braku przekazania mu stosownego zezwolenia przez nadawcę czy odbiorcę towaru, było niemożliwe.

7. W odpowiedzi na skargę Organ II wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna

8. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne są powołane do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, według powyższych kryteriów wykazała, że akt ten odpowiada prawu.

9. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S., którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. orzekającą o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za naruszenia warunków i obowiązków przewozu drogowego odpadów.

10. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Podstawę materialnoprawną ww decyzji stanowiła ustawa z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, która reguluje zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego (krajowego i międzynarodowego) jak i określa odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Zgodnie z art. 4 pkt 2 u.t.d. międzynarodowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej.

W świetle art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunkami przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów u.t.d. jak i wymienionych aktów prawa krajowego i unijnego, w tym rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str. 1, z późn. zm.), ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699, 1250 i 1726) czy ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1792).

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (ust.3).

Według art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do ustawy.

Na mocy postanowień ww. załącznika wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia podlega karze w wysokości 12.000 zł (lp. 4.5), wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach – 10.000 (lp. 4.7), zaś wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach – 10.000 (lp. 4.8).

Stosownie do art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

11. Sąd mając na uwadze powyżej zacytowane przepisy prawa stwierdza, że okoliczności istotne dla sprawy zostały przez Organ udowodnione i znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a ocena dowodów nie nosi znamion dowolności.

12. W sprawie bezsporne jest, że w dniu przeprowadzonej kontroli, zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego oraz naczepy Skarżący wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy przewożąc z Norwegii niekompletne karoserie aut i przecięte samochody osobowe oraz inne elementy i części pojazdów. W trakcie kontroli kontrolujący wezwali patrol Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska ze S., który towar ten zakwalifikował jako odpad. W piśmie z dnia 1 lipca 2021 r. WIOŚ doprecyzował dokonaną kwalifikację wskazując, że jest to odpad kategorii 160104* (t.j. zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy), którego przewóz do Polski, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit.b iii rozporządzenia WE nr 1013/2006 w sprawie przemieszczenia odpadów, wymagał zastosowania pisemnego zgłoszenia i zgody. W myśl przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oznacza to konieczność uzyskania zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na wwóz odpadów na terytorium Polski. Akta sprawy potwierdzają, że Skarżący nie okazał do kontroli zezwolenia GIOŚ. Nie przedstawił również wymaganej przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczególnych wymagań dla transportu odpadów dokumentacji potwierdzającej rodzaj transportowanego towaru (§ 8 ust. 1), zaś pojazd, którym przewożony był towar nie był oznakowany w sposób określony § 9 i 10 rozporządzenia, tj. nie posiadał tablic z literą "A" lub napisem "odpady".

W świetle powyższych niezakwestionowanych ustaleń nie budzi żadnych wątpliwości, że przewożony przez Skarżącego towar stanowił odpad podlegający procedurze uzyskania zezwolenia, co wynika to nie tylko z protokołu kontroli i protokołu późniejszych oględzin, ale przede wszystkich z oceny organu wyspecjalizowanego jakim jest Wojewódzka Inspekcja Ochrony Środowiska. Zauważyć przy tym należy, że protokół kontroli został podpisany przez Skarżącego bez zgłoszenia jakichkolwiek zastrzeżeń, co przy uwzględnieniu ostatecznego stanowiska przedstawionego przez WIOŚ, potwierdza, że wwóz towaru na terytorium RP odbył się z naruszeniem przepisów o przewozie odpadów.

Natomiast spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy Skarżący ponosi odpowiedzialność za nielegalny wwóz odpadów na terytorium RP oraz naruszenie pozostałych wymogów z nim związanych. Zdaniem Skarżącego, skoro nie był on bowiem podmiotem uprawionym do dokonania zgłoszenia i uzyskania zezwolenia GIOŚ, a nadto nie miał wiedzy i nie mógł wiedzieć o tym, że przewozi odpady, zatem kara nie powinna być na niego nałożona. Sąd nie podziela jednakże powyższego stanowiska.

13. Jak już wyżej wskazano, wwóz odpadów na terytorium RP wymaga zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Zezwolenie wydawane jest na wniosek zgłaszającego, którego definicja zawarta jest w art. 2 pkt 15 rozporządzenia WE nr 1013/2006. Z kolei w świetle regulacji zawartych w ustawie o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, która określa postępowanie i organy właściwe do wykonania zadań z zakresu międzynarodowego przemieszczania odpadów wynikających z rozporządzenia nr 1013/2006, w zezwoleniu tym określa się w nim między innymi zgłaszającego, odbiorcę lub odbiorców odpadów oraz przewoźnika odpadów. Z powyższego wynika, że zezwolenie, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nie jest zezwoleniem wydawanym przewoźnikowi, lecz zgłaszającemu. Nie budzi przy tym żadnych wątpliwości, że Skarżący nie jest zgłaszającym w rozumieniu art. 2 pkt 15 rozporządzenia WE nr 1013/2006. Jednakże okoliczność ta nie zwalnia Go z odpowiedzialności za wwóz odpadów na terytorium Polski bez wymaganego zezwolenia. W myśl bowiem art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d. kierowca podczas przejazdu wykonywanego w ramach przewozu drogowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawionego organu kontroli dokumenty wymagane przy przewozie odpadów. W niniejszej sprawie takim dokumentem było m.in. zezwolenie GIOŚ, którego brak stanowił o nielegalnym przemieszczaniu odpadów (tj. w niezgodności z przepisami rozporządzenia nr 10123/2006) podlegającemu sankcji administracyjnej nakładanej w trybie art. 92a ust.1 u.t.d. Sankcja ta - będąca konsekwencją naruszenia załącznika nr 3 do u.t.d. - wymierzana jest podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy, co wynika wprost z art. 92a ust. 1 u.t.d. Natomiast odpowiedzialność podmiotu wysyłającego, czy odbierającego odpady bez wymaganego zezwolenia przewidziana została w art. 92a ust. 11 u.t.d. Jak trafnie wskazał Organ nałożenie kary na odbiorcę nie wyklucza nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy, gdyż są to dwa niezależne i odrębne podmioty podlegające karze.

Innymi słowy rzecz ujmując, skoro Skarżący podjął się przewozu towaru stanowiącego odpady, to powinien uzyskać od podmiotu zgłaszającego zezwolenie GIOŚ uprawniające do wwozu na terytorium RP odpadów, a w przypadku jego nieuzyskania odmówić realizacji przewozu lub liczyć się z konsekwencjami związanymi z nielegalnym przemieszczaniem odpadów. Stąd okoliczność, że Skarżący nie był podmiotem uprawionym do dokonania zgłoszenia pozostaje bez znaczenia dla niniejszej sprawy.

14. Również powołanie się przez Skarżącego na art. 25 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nie mogło odnieść oczekiwanego rezultatu. Wprawdzie przepis ten wskazuje na podmioty podnoszące odpowiedzialność za nielegalnie międzynarodowe przemieszczenie odpadów, jednakże nie znajdował on zastosowania w niniejszej sprawie. Podkreślenia wymaga, co umknęło Skarżącemu, że czym innym jest odpowiedzialność przewidziana w ustawie o transporcie drogowym, a czym innym odpowiedzialność uregulowana w ustawie o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Każda bowiem z tych ustaw odmiennie reguluje zasady, procedurę, organy właściwe, zakres podmiotowy i tryb odpowiedzialności za określone naruszenia. Z tego też względu na gruncie niniejszej sprawy nie mogło dojść do uchybienia art. 25 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

15. O odpowiedzialności Skarżącego jako przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy rzeczy przesądza art. 92a ust. 1 u.t.d. Przy czym odpowiedzialność ta nie jest uzależniona od winy, czy dobrej lub złej woli, gdyż dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem.

Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 92c ust.1 u.t.d. Treść tego uregulowania nie pozostawia wątpliwości, że za stwierdzone naruszenia odpowiada podmiot wykonujący przewozy, chyba że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot ten nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Wymieniony przepis ma charakter wyjątkowy i podlega interpretacji ścieśniającej. Naczelny Sąd Administracyjny w dotychczasowym orzecznictwie również podkreśla, że przepis ten odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.

W rozpoznawanej sprawie Skarżący to profesjonalny podmiot, który - jak sam przyznał - świadczy zawodowo usługi transportowe od wielu lat, a zatem powinien znać regulacje prawne dotyczące przemieszczania rzeczy, w tym odpadów i posiadać wiedzę umożliwiającą dokonanie oceny statusu przewożonego towaru. Z tych też względów nie może zasłaniać się brakiem swojej wiedzy wynikającej z faktu, że nie otrzymał dokumentacji potwierdzającej, że przewożony towar to odpad. Jako przewoźnik ma obowiązek przestrzegać przepisów prawa z zakresu transportu, a zatem w Jego interesie było dokonanie samodzielnej kwalifikacji towaru oraz zweryfikowanie kompletności otrzymanych dokumentów. Nie może opierać się jedynie na informacjach zawartych w przekazanych mu fakturach oraz na swoim przeświadczeniu, że określona w nich znaczna wartość potwierdza, że zlecono mu do przewozu, zgodnie z opisem, używane części samochodowe. Taki zapis w fakturach nie zwalniał Skarżącego z ustalenia, jaki faktycznie rodzaj towaru przewozi, w tym, czy nie są to odpady objęte zezwoleniem oraz wymogiem posiadania dodatkowej dokumentacji jak i właściwego oznaczenia pojazdu zwłaszcza w sytuacji, gdy towar obejmował m.in. pocięte samochody jak i niekompletne nadwozia, z których wyciekały płyny, karoserię z pękniętą szybą oraz uszkodzone urządzenia elektroniczne czy zanieczyszczoną rurę wydechową. Rację ma Organ, że już sam wygląd w połączeniu z wyciekiem płynów sugerował, że są to wycofane z eksploatacji części samochodowe. Również patrol WIOŚ dokonując w dniu kontroli wstępnych oględzin nie miał wątpliwości co do tego, że jest to odpad.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że do stwierdzonych naruszeń doszło na skutek braku dochowania przez Skarżącego należytej staranności. Skarżący mógł bowiem przewidzieć, że przewożony towar jest odpadem, a także miał możliwość samodzielnego skontrolowania, czy towar odpowiada otrzymanej dokumentacji, a w dalszej kolejności właściwego oznaczenia pojazdu, co oznacza, że miał wpływ na powstanie ww. naruszeń. Podniesiona w skardze okoliczność jakoby nie mógł wiedzieć jak i nie mógł ustalić, że na pojazd załadowano odpady, jest zatem nie wystarczająca do uwolnienia się od odpowiedzialności, zwłaszcza, że nie podniósł, aby zaistniało zdarzenie o charakterze nadzwyczajnym, zaś swoją aktywność ograniczył wyłącznie do wykazania braku własnej winy.

Tymczasem nie wystarczy samo powołanie się na brak winy, lecz wymagane jest pozytywne wykazanie podjęcia w ramach organizacji przewozu wszystkich niezbędnych środków, a w konsekwencji dowiedzenie, że do naruszenia doszło na skutek obiektywnych, nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu. Skoro więc w niniejszej sprawie Skarżący takich obiektywnych, nieprzewidywalnych, nadzwyczajnych okoliczności nie wykazał, to tym samym należało podzielić pogląd Organu, że nie było podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. i uwolnienia Skarżącego od odpowiedzialności wynikającej z art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz obowiązku poniesienia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie.

16. Kary pieniężne za naruszenia powstałe na gruncie u.t.d. są określone w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego. Pokreślić także trzeba, że ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej. W związku z tym, że przeprowadzone postępowanie wykazało, iż Skarżący dopuścił się naruszenia obowiązków i warunków przy wykonywaniu międzynarodowego przewozu odpadów i nie zaistniały okoliczności, o których mowa art. 92c u.t.d., zatem zasadnie wymierzono za stwierdzone naruszenia karę w łącznej maksymalnej wysokości 12 000 zł.

17. W tym stanie rzeczy, z uwagi na bezzasadność podniesionych przez Skarżącego zarzutów, przy jednoczesnym braku okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.