Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 741/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 11, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 4 pkt 1-6a, art. 42 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 Art. 3 pkt h, art. 4 pkt a
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie : WSA Bożenna Blitek spr. WSA Halina Jakubiec Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2010 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 maja 2009 r. Nr : [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji , II. orzeka , że uchylone decyzje nie mogą być wykonane .


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2007r. w miejscowości A funkcjonariusze Izby Celnej – Referat Grupa Mobilna dokonali kontroli dokumentów związanych z przejazdem po drodze krajowej K. R. zespołem pojazdów o masie całkowitej 4,19 tony składającym się z samochodu ciężarowego marki Ford Transit o numerze rejestracyjnym [...] (o masie całkowitej 3500 kg) oraz przyczepy o numerze rejestracyjnym [...] (o masie całkowitej 690 kg). W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że K. R. był właścicielem pojazdu, którym nie przewożono żadnego ładunku. Stwierdzono też, że K. R. nie posiadał karty opłaty drogowej wskazującej na uiszczenie opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że K. R. w chwili kontroli nie prowadził działalności gospodarczej i posiadał status osoby bezrobotnej.

Decyzją z dnia [...] 2008r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na K. R. karę pieniężną w kwocie 3000 złotych z powodu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Organ zarzucił K. R. naruszenie art. 42 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 4 ust. 6 ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001r. (Dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874), przewozem drogowym jest transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także każdy inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. (Dz. Urz. UE L. 102 z 11 kwietnia 2006r). Z kolei pkt 4 tego przepisu określa czym jest niezarobkowy przewóz drogowy. Jest to więc przewóz na potrzeby własne, a więc każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi i c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy, lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin. Natomiast w art. 3 ust. 2 w/w ustawy ustawodawca stwierdził, iż do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty nie będące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Organ I instancji podniósł, że art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym zobowiązuje podmioty wykonujące przewóz drogowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, przy uwzględnieniu przewidzianych w tym przepisie wyjątków. Opłaty te uzależnione są zgodnie z ust. 2 od czasu przejazdu po drogach krajowych, rodzaju pojazdu samochodowego, dopuszczalnej masy całkowitej i emisji spalin, przy czym - zgodnie z art. 42a - przepisu art. 42 nie stosuje się do podmiotów nie będących przedsiębiorcami, a zaliczanych do sektora finansów publicznych. Organ I instancji wskazał również, że zgodnie z art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę opłaty drogowej. Z kolei w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 z późn. zm.) stwierdzono, że karta opłaty drogowej składa się z dwóch części: winiety samoprzylepnej umieszczanej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu oraz odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób do kontroli karty opłaty. Ust. 3 stanowi, że dowód uiszczenia opłaty stanowią obie przedziurkowane części karty opłaty łącznie. W myśl ust. 4 odcinek kontrolny nieprzedziurkowany i winieta nieprzedziurkowana oraz nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty. Z tego tez względu Naczelnik Urzędu Celnego uznał, że pomimo wykonywania przewozu "na pusto" zespołem pojazdów przez osobę fizyczną bezrobotną, to przewóz ten podlega ustawie o transporcie drogowym, gdyż dopuszczalna masa całkowita zespołu przekraczała 3500 kg masy całkowitej, a podmiot dokonujący tego przewozu nie będący przedsiębiorcą nie podlegał wyłączeniu z obowiązku uiszczenia opłaty drogowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. R. wniósł o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniósł również o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego decyzji organu I instancji. Kwestionując zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji odwołujący się wskazał, iż w trakcie prowadzonego postępowania organ ten zlekceważył szereg istotnych okoliczności, mających wpływ na treść decyzji, a w szczególności to, że w chwili kontroli, której następstwem było wszczęcie niniejszego postępowania, K. R. nie prowadził działalności gospodarczej i nie był przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej, ani też nie prowadził innej działalności, której charakter byłby zbliżony lub równoznaczny z działalnością gospodarczą. Odwołujący się miał wówczas status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Co więcej, nie wykonywał on przewozu na potrzeby własne. Zdaniem K. R., okoliczności te obligowały Naczelnika Urzędu Celnego do uznania, że wobec odwołującego się nie mają zastosowania przepisy ustawy o transporcie drogowym, z których wynika obowiązek uiszczania opłat drogowych. Odwołujący się podniósł również, iż zaskarżona decyzja jest także wadliwa w zakresie nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, albowiem nie wskazano w jej treści podstawy prawnej i faktycznej tego obostrzenia, jak też organ I instancji w części motywacyjnej rozstrzygnięcia w żaden sposób swojego stanowiska nie wyjaśnił. K. R. stwierdził, że organ I Instancji nie wskazał jednoznacznie czy i dlaczego przyjął, że w krytycznym czasie wykonywał on "transport drogowy", czy też "niezarobkowy przewóz rzeczy". Zarówno treść protokołu kontroli, jak i jego załącznika, a tym bardziej treść złożonych przez odwołującego się w toku postępowania wyjaśnień, jednoznacznie nie dawały podstaw do uznania, że w chwili kontroli był on przedsiębiorcą lub w jakimkolwiek zakresie prowadził działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, czy też wykonywał niezarobkowy przewóz drogowy uznany przez ustawę o transporcie drogowym za przewóz na potrzeby własne. Odwołujący się podkreślił, że w chwili przeprowadzania kontroli, tj. w dniu [...] 2007r. nie prowadził on żadnej działalności gospodarczej, a tym samym nie mógł wówczas wykonywać przewozu na potrzeby własne, pomocniczo do podstawowej działalności gospodarczej. Nadto wskazał, że do zastosowania wobec podmiotów nie będących przedsiębiorcami przepisów ustawy o transporcie drogowym, dotyczących niezarobkowego przewozu drogowego musi być spełniony przez te podmioty podstawowy warunek polegający na tym, iż przewóz wykonywany powinien spełniać przesłanki przewozu na potrzeby własne wskazane w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Kluczowym bowiem jest ustalenie znaczenia znamion zdefiniowanych przez pojęcia: "przedsiębiorca", "przewóz drogowy", "niezarobkowy przewóz drogowy", "przewóz na potrzeby własne" i "działalność prowadzona pomocniczo w stosunku do działalności podstawowej". Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 3 wymienionej ustawy, transportem drogowym jest każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4. Stąd też, zdaniem odwołującego się, Urząd Celny, powinien wszystkie opisane wyżej okoliczności szczegółowo ustalić i dopiero wówczas dokonać oceny czy w dacie kontroli był on – zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym – zobowiązany posiadać kartę opłaty drogowej. W opinii K. R., charakter wykonywanego przewozu ma znaczenie przesądzające w niniejszej sprawie i dlatego ta kwestia powinna zostać szczegółowo wyjaśniona, albowiem jeśli dokonywany przewóz nie jest transportem drogowym ani przewozem na potrzeby własne w rozumieniu ustawy, to nie podlega opłacie drogowej. Odwołujący się stwierdził, że w takiej sytuacji jedynym możliwym rozstrzygnięciem jest przyjęcie, że kierując w dniu [...] 2007r. samochodem marki Ford Transit wraz z przyczepą - nie spełniał kryteriów wymaganych do stosowania wobec niego przepisów ustawy o transporcie drogowym i dlatego nie powinienem zostać ukarany karą pieniężną w wysokości 3000 zł. W kwestii nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności K. R. wskazał, że w treści zaskarżonej decyzji nie wskazano ani podstawy prawnej ani faktycznej tego obostrzenia i nie odniesiono się w żaden sposób w uzasadnieniu. Zdaniem odwołującego się, braki te dyskwalifikują całkowicie rozstrzygnięcie organu I instancji w tym zakresie, gdyż uniemożliwiają przeprowadzenie jakiejkolwiek kontroli instancyjnej prawidłowości postępowania Naczelnika Urzędu Celnego. Odwołujący się uznał, że ponieważ organ I Instancji nie wskazał żadnej z przesłanek nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wymienionych w art. 108 § 1 Kpa, to niemożliwe jest ustalenie, która z nich znalazła zastosowanie w niniejszej sprawie, a brak podstaw do przyjęcia, że wszystkie przesłanki zostały zastosowane jednocześnie.

Decyzją z dnia 18 maja 2009r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm.), art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1, ust. 4, art. 92a ust. 3, art. 93 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874) oraz rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 z późn. zm.), Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2008r. nr [...]. Analizując stan faktyczny sprawy oraz zgromadzony w trakcie postępowania administracyjnego materiał dowodowy w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż organ celny l instancji zasadnie nałożył na K. R. karę pieniężną w kwocie 3000 zł – za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zdaniem organu odwoławczego, z materiału tego bezsprzecznie wynika, iż w dniu kontroli K. R. wykonywał przewóz drogowy zespołem pojazdów przekraczającym dopuszczalną masę całkowitą 3,5 tony i tym samym podlegał przepisom ustawy o transporcie drogowym, na podstawie jej art. 3 ust. 1. Organ II instancji stwierdził, że na potrzeby ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, która nie może przekraczać 3,5 tony, sumuje się całkowitą masę dopuszczalną pojazdu samochodowego oraz przyczepy. Na taką wykładnię wskazuje początkowa treść przepisu art. 3 ustawy o transporcie drogowym, gdzie mówi się wyraźnie o zespole pojazdów. W świetle art. 2 pkt 50 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym przyczepa jest również pojazdem, tyle że bez silnika, przystosowana do łączenia go z innym pojazdem. Z tych względów na potrzeby art. 3 ustawy o transporcie drogowym przyczepa stanowi element zespołu pojazdów. Na gruncie ustawy o transporcie drogowym nie ma jakiegokolwiek znaczenia okoliczność, czy zespół pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony - poruszając się na drodze krajowej - przewoził jakikolwiek towar. Dopuszczalna masa całkowita, o której mowa w art. 3 ustawy o transporcie drogowym, odnosi się jedynie do kwestii parametrów techniczno-eksploatacyjnych pojazdu Rozumie się przez nią największą określoną właściwymi warunkami technicznymi masę pojazdu obciążonego osobami lub ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. Organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 3 ustawy o transporcie drogowym nie odnosi się do rzeczywistej masy całkowitej, przez którą rozumie się masę pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób. Za niezasadne uznał Dyrektor Izby Celnej argumenty odwołującego się dotyczące: niewykonywania przez niego w tym dniu żadnych usług oraz przewozów transportowych, nieprowadzenia w tym czasie działalności gospodarczej czy też faktu posiadania statusu osoby bezrobotnej. W ocenie organu odwoławczego, błędne jest przeświadczenie odwołującego się, iż jako osoba bezrobotna oraz nieświadcząca w tym czasie działalności gospodarczej nie podlegał ustawie o transporcie drogowym. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Ponadto, zgodnie z definicją niezarobkowego przewozu drogowego - jest to przewóz na potrzeby własne, a więc każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku. Za nieistotny uznano argument strony odnoszący się do faktu, iż w trakcie kontroli samochód jak i przyczepa były puste. Odnosząc się z kolei do nieświadomości odwołującego się co do wymogu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, organ II instancji podniósł, iż jednym z wielu fundamentów państwa prawa jest zasada: "ignorantia iuris nocet" – nieznajomość prawa szkodzi. Zasada ta pociąga za sobą stan, w którym nikt nie może uchylić się od ujemnych skutków naruszenia normy, czy ich niedopełnienia na tej podstawie, że normy tej nie znał, nie rozumiał czy rozumiał opatrznie. Zatem, zdaniem organu II instancji, nieznajomość przepisów prawa, czy też błędna ich interpretacja nie zwalnia od konieczności przestrzegania określonych przepisów, a tym samym nie może stanowić podstawy do zwolnienia osoby zainteresowanej z negatywnych konsekwencji. Odnosząc się do zarzutów odwołującego się o braku wyjaśnienia oraz ustalenia wszystkich okoliczności i charakteru wykonywanego przewozu organ odwoławczy stwierdził, iż są one chybione, albowiem w niniejszej sprawie organ administracji dochował podstawowej zasady postępowania wyjaśniającego, w tym zasady zobowiązującej do ustalania prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa). Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności i wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego – w tym na rozłożenie ciężaru dowodu, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych ze sprawą. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 Kpa obowiązek organu administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Konsekwencją obowiązywania zasady praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 Kpa, ustanawiającym obok innych wymogów decyzji, obowiązek organu zawarcia w niej uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ odwoławczy podkreślił, iż zastosowanie w/w przepisów proceduralnych znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz w rozstrzygnięciu organu I instancji. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, Naczelnik Urzędu Celnego prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie, informował stronę w zakresie podejmowanych czynności, udostępniał akta sprawy przesyłając je do miejsca zamieszkania strony w każdym przypadku, gdy odwołujący się wystąpił z takim wnioskiem oraz przeprowadzał dowody na każdy wniosek strony. Organ odwoławczy stwierdził, iż chybiony jest zarzut o bezpodstawności nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności oraz braku wskazania podstawy prawnej i faktycznej tego obostrzenia. W przypadku wymiaru kar pieniężnych w transporcie drogowym ustawa ta obliguje organ wymierzający karę do obligatoryjnego nadania "rygoru" tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji następuje na podstawie przepisu art. 93 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, co znajduje odzwierciedlenie w podstawach prawnych decyzji. Ponadto organ odwoławczy uznał, iż decyzja ta zawiera wszystkie niezbędne elementy decyzji administracyjnej i jest zgodna ze wzorem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej według załącznika Nr 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2008r. w sprawie kontroli w zakresie przewozu drogowego (Dz. U. Nr 76, poz. 454).

Z powyższą decyzją nie zgodził się K. R. i pismem z dnia 24 czerwca 2009r. wniósł skargę domagając się jej uchylenia jako niesłusznej oraz przekazania sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 2 marca 2010r. pełnomocnik organu wyjaśnił, że nie zastosowano prawa obowiązującego na dzień wydania decyzji tylko na dzień zdarzenia. Podał również, że według organu skarżący wykonywał wówczas przewóz drogowy, przy czym nie był to zarobkowy przewóz drogowy. Skarżący wprawdzie nie był przedsiębiorcą, ale był podmiotem, który wykonywał przewóz drogowy.

Z akt administracyjnych wynika, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego o sygn. akt [...] skarżący K. R. został uznany winnym popełnienia wykroczenia z art. 92 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204, poz. 2088 ze zmianami) polegającego na tym, że "w dniu [...] 2007 r. w miejscowości A rejonu [...], będąc kierowcą, w trakcie kontroli drogowej, w pojeździe ciężarowym m-ki Ford Transit o nr rej. [...], nie posiadał wymaganego dokumentu na podstawie art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, w postaci karty opłaty za przejazd po drogach krajowych" i za to wymierzono mu karę grzywny w kwocie 100 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Skarga jest uzasadniona i z tego względu zostaje uwzględniona .

Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Kwestią sporną jest natomiast to, czy skarżący był zobowiązany uiścić opłatę za przejazd po drogach krajowych, czy tez takiego obowiązku nie miał.

Organy administracyjne obu instancji uważają, że skarżący był zobowiązany uiścić opłatę za przejazd po drogach krajowych albowiem w dniu kontroli wykonywał przewóz drogowy zespołem pojazdów o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony i tym samym podlegał przepisom ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.).

Natomiast skarżący już w odwołaniu stwierdził, że w chwili kontroli nie był przedsiębiorcą, nie prowadził działalności gospodarczej, miał status osoby bezrobotnej i nie wykonywał przewozu na potrzeby własne, a zatem nie mają do niego zastosowania przepisy ustawy o transporcie drogowym.

Wobec zalegania w aktach administracyjnych prawomocnego wyroku o sygn. akt [...] Sąd zauważa, że zgodnie z art. 11 p.p.s.a.

"Art. 11. Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny."

Z powyższego wynika, że ustalenia sądu powszechnego co do popełnienia przez skarżącego wykroczenia (a więc nie przestępstwa) nie wiążą sądu administracyjnego, który władny jest do samodzielnej oceny, czy w chwili kontroli skarżący był obowiązany do posiadania karty opłaty za przejazd po drogach krajowych w rozumieniu obowiązku uiszczenia tej opłaty, czy też takiego obowiązku nie posiadał.

W ocenie Sądu podstawowe znaczenie w sprawie ma pojęcie przewozu drogowego, gdyż takim pojęciem posługują się przepisy ustawy o transporcie drogowym (np. art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1). Ogólnie z przepisów tych wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych spoczywa na podmiotach dokonujących przewozu drogowego. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 6a ustawy o transporcie drogowym (także w brzmieniu na dzień zdarzenia 30.07.2007 r.):

Art. 4. Użyte w ustawie określenia oznaczają:

1) krajowy transport drogowy - podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej (...)

2) międzynarodowy transport drogowy - podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej (...)

3) transport drogowy - krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również:

a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4,

b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy;

4) niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych;

5) niezarobkowy krajowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne wykonywany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

6) niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne wykonywany z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej;

6a) przewóz drogowy - transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006".

Z powyższego wynika, że pojęcie określone w art. 4 pkt 5 mieści w sobie pojęcie "przewozu drogowego", które z kolei jest zdefiniowane w pkt 6a przepisu art. 4. Z treści przytoczonych wyżej pojęć wynika jednoznacznie, że cytowane wyżej pojęcia zawarte w art. 4 omawianej ustawy w pkt 1 – 6, a także częściowo w pkt 6a w zakresie: "przewóz drogowy - transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy" po pierwsze: dotyczą prowadzenia działalności gospodarczej, a po drugie: dotyczą przedsiębiorców.

Zgodnie z treścią art. 42 ustawy (także w brzmieniu na dzień zdarzenia 30.07.2007 r.), na który to przepis powołują się organy:

"Art. 42. 1. Podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie (....)."

Poza sporem pozostaje to, że skarżący nie był przedsiębiorcą, a więc jedynie można byłoby określić go podmiotem, ale jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że w cytowanym wyżej art. 42 nie ma mowy o tym, aby chodziło o podmioty nie prowadzące działalności gospodarczej, a do takich w chwili kontroli należał skarżący mający bez wątpienia status osoby bezrobotnej.

Sąd zauważa także, że skoro w przytoczonym wyżej przepisie art. 42 omawianej ustawy o transporcie drogowym mowa jest o podmiotach, które wykonują przewóz drogowy, to w tej sytuacji warunkiem niezbędnym do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ponowne odwołanie się do pojęcia "przewozu drogowego", a pojęcie to w części pkt 6a art. 4 (przewóz drogowy - transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy) zostało juz wyżej omówione jako związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zgodnie więc z art. 4 pkt 6a przewozem drogowym jest także: "inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006".

Powyższe odesłanie do rozporządzenia (WE) nr 561/2006 odsyła tym samym do pojęcia "przewozu drogowego" w rozumieniu tego rozporządzenia, które to pojęcie nie jest tożsame z pojęciem "przewozu drogowego" w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, albowiem zgodnie art. 4 pkt a rozporządzenia(WE) nr 561/2006:

"Dla celów niniejszego rozporządzenia zastosowanie mają następujące definicje:

a) "przewóz drogowy" oznacza każda podróż odbywana w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy;"

Tak rozumiany jak w powyższym przepisie art. 4 pkt a rozporządzenia "przewóz drogowy" oznaczałby, że skarżący wykonywał go w dniu kontroli albowiem wykonywał on podróż po drodze publicznej pojazdem bez ładunku przeznaczonym do przewozu rzeczy. Jednakże podróż, którą odbywał skarżący odbywała się pojazdem o masie całkowitej 4,19 tony (3500 kg + 690 kg), a w tej sytuacji należy zwrócić uwagę na treść art. 3 pkt h tego rozporządzenia, który stanowi:

"Art. 3. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu drogowego:

h) pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy;".

Zdaniem Sądu - z treści wyżej przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że skarżący K. R., który w chwili kontroli nie prowadził działalności gospodarczej i nie był przedsiębiorcą ani innym podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą i nie odbywał podróży zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 7,5 tony, a więc nie wykonywał przewozu drogowego, o którym mowa w przepisach ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.) - nie był zobowiązany do uiszczenia opłaty drogowej, który to obowiązek określony jest w cytowanym wyżej art. 42 omawianej ustawy.

Sąd zwraca uwagę na ustalone orzecznictwo sądownictwa administracyjnego w tym zakresie, a w szczególności na wydany w podobnym stanie faktycznym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 czerwca 2008 roku sygn. akt II SA/Rz 921/07 (opubl. LEX nr 496253): "1. Skoro art. 42 ust. 1 u.t.d. mówi o podmiotach, zatem przepis ten odnosi się również do podmiotów nie będących przedsiębiorcami, którzy wykonują niezarobkowy przewóz drogowy pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t. 2. Zwrot "o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t nie odnosi się do niezarobkowego przewozu drogowego rzeczy wykonywanego na potrzeby własne przez podmioty nie prowadzące żadnej działalności gospodarczej.", a także na zbliżone zapatrywanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w wyroku z dnia 13 marca 2008r., sygn. akt III SA/Gd 483/07 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wyrażone, co prawda, na tle Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizacji przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 370 z 31 grudnia 1985r.), przy czym przepisy powołanego rozporządzenia EWG nr 3820/85 tj. art. 1 pkt 1 i art. 4 pkt 12 odpowiadają treści art. 4 lit. a i art. 3 lit. h Rozporządzenia WE nr 561/2006.

Mając powyższe ustalenia i rozważania na względzie Wojewódzki Sąd – Administracyjny w Krakowie na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji – jak w pkt I wyroku..

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane – jak w pkt II wyroku.