Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 496/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 127, art. 130 par. 1 pkt 6, art. 130 - art. 132, art. 240 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 24 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sek. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 kwietnia 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącej kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Ostateczną decyzją z dnia 28 stycznia 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 18 grudnia 2009 r., nr [...] określającą dla A. S.A. z siedzibą w W. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie 123.815,00 zł. wraz z odsetkami w kwocie 10.058,00 zł.

Wnioskiem z dnia 24 lutego 2010 r. A. S.A. z siedzibą w W. zażądała stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 stycznia 2010 r., nr [...].

W uzasadnieniu wniosku jako podstawę prawną stwierdzenia nieważności podatnik powołał art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zdaniem wnioskodawcy ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 stycznia 2009 r. rażąco narusza art. 21 § 3 w zw. z art. 207 § 2 Ordynacji podatkowej oraz w związku z art. 6 ust. 9 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (w dalszej części u.p.o.l.).

Spółka wskazała, że w 2008 r. złożyła dwie deklaracje na podatek od nieruchomości od obiektów znajdujących się na terenie gminy O. W każdej z nich zadeklarowała inne obiekty – w jednej zadeklarowała wyłącznie budki telefoniczne znajdujące się na terenie gminy Odolanów, w drugiej natomiast pozostałe nieruchomości i obiekty budowlane znajdujące się na terenie gminy O. Natomiast ostateczna decyzja SKO z dnia 28 stycznia 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 18 grudnia 2009 r., nie objęła budek telefonicznych.

Zdaniem podatnika pominięcie w ostatecznej decyzji z dnia 28 stycznia 2009 r. niektórych obiektów położonych na terenie gminy O. stanowi rażące naruszenie prawa. Spółka stwierdziła, że niewątpliwie rażącym naruszeniem prawa jest nieokreślenie skutków podatkowych od obiektów podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości – w sytuacji, w której z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 1 u.p.o.l. należało dokonać odpowiedniej kwalifikacji podatkowej tych obiektów. W ocenie wnioskodawcy rażącym naruszeniem prawa jest również wydanie decyzji "częściowej" tj. jedynie od niektórych obiektów podlegających podatkowi od nieruchomości – w sytuacji, w której ze względu na brzmienie art. 21 § 3 w zw. z art. 207 § 2 Ordynacji podatkowej oraz w zw. z art. 6 ust. 9 pkt 1 u.p.o.l. jedna decyzja obejmuje całe zobowiązanie w podatku od nieruchomości, a więc zobowiązanie podatkowe od wszystkich nieruchomości i obiektów budowlanych znajdujących się na terenie jednej gminy.

Decyzją z dnia 4 marca 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 stycznia 2010 r., nr [...].

Kolegium uznało, że wniosek w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 24 lutego 2010 r. jest bezzasadny. Kolegium zwróciło uwagę, że dołączona do wniosku z dnia 24 lutego 2010 r. deklaracja na podatek od nieruchomości za rok 2008, została złożona nie przez A. S.A. z siedzibą w W., ale przez A. S.A. – Departament Usługi [...]. Zdaniem organu bezsprzeczny jest fakt, iż pomimo funkcjonalno-kapitałowego połączenia ww. firm, podatnik Departament Usługi [...] jest całkowicie odrębnym podatnikiem niż adresat decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 18 grudnia 2009 r. Kolegium dodatkowo zwróciło uwagę na fakt, iż podatnik - Departament Usługi [...] złożył w dniu 9 stycznia 2008 r. deklaracje na podatek od nieruchomości (wskazując do opodatkowania budowle budek telefonicznych) i w tym zakresie uiścił należny podatek w kwocie 47,00 zł. W konsekwencji organ uznał, że zarzut nieopodatkowania budek telefonicznych znajdujących się na terenie gminy O. jest niezasadny.

Odwołanie od decyzji wniosła A. S.A. reprezentowana przez doradcę podatkowego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 marca 2010 r. oraz stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 stycznia 2010 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia 18 grudnia 2009 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok. Odwołująca spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenia art. 122 w związku z art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu odwołania stwierdzono, że jak wynika z załączonej do wniosku o stwierdzenie nieważności deklaracji obejmującej wyłącznie budki telefoniczne, podatnikiem, który złożył tę deklarację była A. S.A. Jednostka "A. S.A. Pion Techniczny Obsługi Klienta Departament Usługi [...]" jest jednostką wewnętrzną A. S.A. Jednostka ta nie posiada osobowości prawnej. Nie jest zatem odrębnym od A. S.A. podmiotem prawa ani podatnikiem. Załączoną do wniosku o stwierdzenie nieważności deklarację na podatek od nieruchomości obejmującą wyłącznie budki telefoniczne złożyła zatem A. S.A, działająca przez jednostkę wewnętrzną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 kwietnia 2010r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż odwołujący podaje, że podatnikiem była A. S.A., zaś odwołanie wniosła jej jednostka organizacyjna "[...] S.A, Pion Obsługi Klienta Departament Usługi [...]", tymczasem w deklaracji w rubryce D.1. określającej dane identyfikacyjne zaznaczono, że podmiotem składającym deklarację była osoba prawna, zaś jako pełną nazwę podano: "A. S.A."- Departament Usługi [...]". SKO zauważyło, że nie jest to nazwa tożsama z wskazywaną przez odwołującego w odwołaniu, bowiem nie zawiera w nazwie określenia "Pion Obsługi Klienta".

Odnosząc się do zarzutu odwołania, że NIP A. S.A. i NIP wskazany w deklaracji są takie same, SKO wywiodło, iż w istocie tak jest, jednakże są także dane różnicujące te podmioty, co mogłoby wskazywać, że nastąpiła pomyłka w numerze NIP. Z załączonego przez obwołującego odpisu z KRS wynika jednoznacznie, że siedzibą A. S.A, jest miasto stołeczne W. Tymczasem, w deklaracji podatnik sam wpisał, że siedzibą "A. S.A. - Departament Usługi [...]" jest miasto O. A zatem zdaniem Kolegium skoro z jednej strony podatnik sam wskazał, że podmiot jest osobą prawna o takiej właśnie nazwie, nadto zaś wskazał, że ma on inną siedzibę niż A. S.A., szczegółowo wskazując adres siedziby tego podmiotu w O., trudno przyjąć na obecnym etapie postępowania, że jest inaczej.

Dalej Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 247 § 1 pkt 3) Ordynacji podatkowej, organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych SKO uznało, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z powodu rażącego naruszenia prawa należy kierować się przede wszystkim gramatyczną wykładnią tego pojęcia, eliminując przy ocenie wystąpienia takiej kwalifikowanej wady decyzji elementów rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła A. S.A. w W. żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 marca 2010 r. oraz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przez odmowę stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że wbrew stanowisku organu odwoławczego zasadny jest wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia 28 stycznia 2010 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza miasta i Gminy nr [...] z dnia 18 grudnia 2009 r. Jej zdaniem pominięcie przy wydaniu decyzji w sprawie zobowiązania w podatku od nieruchomości przez organ podatkowy niektórych obiektów podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości stanowi rażące naruszenia art. 207 par. 2, art. 21 par. 3 Ordynacji podatkowej oraz art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Jest zatem rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 247 par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Spółka zarzuciła również zaskarżonej decyzji, iż nie znajduje ona oparcia w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym i narusza art. 122 w zw. z art. 180 par. 1, art. 187 par. 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej. Uzasadniając powyższy zarzut skarżąca powołała argumentację prezentowaną w odwołaniu. Zobowiązana podniosła ponadto, iż zaskarżona decyzja narusza art. 130 par. 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Zwróciła uwagę, że w przedmiotowej sprawie w wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia 29 kwietnia 2010 r. brał udział ten sam członek SKO, który orzekał uprzednio w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i który podlega bezwzględnemu wyłączeniu. Na poparcie swoje stanowiska spółka przywołała wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Po 163/10 i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2005 r., sygn. akt P 8/03.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 2)

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż uwzględniając przepisy zawarte w ustawie Ordynacja podatkowa, regulujące postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję, w przedmiotowej sprawie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania podatkowego. Zdaniem Sądu trafny jest zarzut skargi naruszenia przez organ odwoławczy art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z treścią art. 130 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. samorządowego 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od załatwienia spraw dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Z kolei przepis art. 240 § 1 pkt 3 powołanej ustawy stanowi, że wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130 - 132 Ordynacji podatkowej. Zdaniem składu orzekającego powyższa zasada znajduje zastosowanie również przy rozpatrywaniu sprawy na skutek złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, a zatem zaistnienie powyższej przesłanki rodziło skutek opisany w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.

Ponadto, dodać należy, iż przepisy o wyłączeniu pracownika, członka samorządowego kolegium odwoławczego odgrywają ważną rolę i mają na celu zapewnienie stronom obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2005 r. sygn. akt P 8/03 (OTK-A 2005/3/20). Takie gwarancje powinny być zapewnione także i stronie postępowania prowadzonego przez ten sam organ w trybie nadzwyczajnym.

W tym miejscu zwrócić również należy uwagę na fakt, iż skarżąca spółka, która złożyła odwołanie ma prawo oczekiwać, iż pomimo, że ponowne rozstrzygnięcie wydawane jest przez ten sam organ administracji, to jednak ponownej oceny jego sprawy dokona inny pracownik tego organu. Nie sposób bowiem uznać za pogłębianie zaufania obywateli do organów Państwa takiego działania organu administracji, w którym ten sam pracownik dwukrotnie rozpatruje sprawę indywidualną, jeżeli ponowne rozpatrywanie tej samej sprawy ma służyć zobiektywizowaniu oceny prawnej niezależnie od wydanego już w sprawie pierwszego rozstrzygnięcia.

Zaskarżona decyzja została wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w składzie: T. Z., J. P., K. S., natomiast poprzedzająca ją decyzja z dnia 4 marca 2010 r. została wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w składzie: J. P., A. W., K. S. A zatem w wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia 29 kwietnia 2010 r. brało udział dwóch tych samy członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którzy orzekali uprzednio w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

W ocenie Sądu, J. P. oraz K. S. podlegali wyłączeniu z ponownego rozpatrywania sprawy stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji z podanej wyżej przyczyny uniemożliwia Sądowi dokonanie merytorycznej oceny tej decyzji. Ocena taka jest bowiem możliwa dopiero po ustaleniu, iż zaskarżony akt organu administracji nie jest dotknięty wadami nieważności lub powodującymi wznowienie postępowania. Niewątpliwie dokonanie oceny wadliwych czynności organu, które muszą być powtórzone, doprowadziłoby do pozbawienia strony prawa do rozpatrzenia jej sprawy przez organ II instancji, a to byłoby sprzeczne z wyrażoną w art. 127 Ordynacji podatkowej zasadą dwuinstancyjności postępowania podatkowego.

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy, zaś o kosztach postępowania zgodnie z art. 200 cytowanej ustawy.

M. Ławniczak B. Sokołowska M. Kosewska