Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 538/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 138c § 1, art. 144 § 1, art. 144 § 3, art. 144 § 5, art. 155 § 1, art. 168 § 1, art. 169 § 1, art. 169 § 4, art. 220 - 235
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 3, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Zespołu Opieki Zdrowotnej w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...],- zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 169 § 4 w zw. z art. 168 § 2 w zw. z art. 138c § 1 oraz art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. – dalej: "O.p."), pozostawiło bez rozpatrzenia odwołanie [...] w W. od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] listopada 2016 r. [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Burmistrz [...] odmówił [...] w [...] umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2016 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł [...], reprezentowany przez adwokata T. K..

Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. organ wezwał pełnomocnika strony do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez przedłożenie prawidłowego pełnomocnictwa upoważniającego do reprezentowania [...] w postępowaniu odwoławczym od w/w decyzji, tj. spełniającego wymogi określone w art. 138c § 1 i art. 138e § 2 i § 3 O.p. W wezwaniu wskazano termin na uzupełnienie braków formalnych oraz rygor w przypadku ich nieuzupełnienia.

Organ wyjaśnił, że pełnomocnik przedłożył sporządzone na właściwym wzorze pełnomocnictwo podpisane przez Dyrektora [...] w W. . Jednakże w poz. 44 formularza PPS-1 nie wskazano adresu elektronicznego pełnomocnika na profilu e-PUAP, lecz adres prywatnej skrzynki T. K. tj. [...]@gmail.com. Zdaniem organu wskazany adres nie może być uznany za adres elektroniczny, na który organ mógłby dokonywać skutecznych doręczeń pism w postępowaniu podatkowym. W tych okolicznościach organ stwierdził, że przedłożone pełnomocnictwo z dnia [...] lutego 2017 r. jest nieprawidłowe, gdyż nie spełnia wymogów określonych w art. 138c § 1 O.p. Nie wskazano w nim bowiem adresu elektronicznego pełnomocnika na platformie e-PUAP. Wobec tego, że adwokat nie wskazał adresu elektronicznego na platformie e-PUAP, organ uznał, że brak formalny pełnomocnictwa nie został usunięty, co obliguje do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia.

W skardze z dnia [...] marca 2017 r. pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie biegu wniesionemu odwołaniu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 121 O.p. oraz art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1114) w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1030 ) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (Dz. U. z 2015 r., poz. 2330) poprzez nieuzasadnione uznanie, że pełnomocnik nie przedłożył adresu elektronicznego wynikającego z informacji uwidocznionych w potwierdzeniu utworzenia profilu zaufanego na platformie ePUAP, a tym samym nie usunął braków formalnych pełnomocnictwa, do czego organ wzywał w piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia prawidłowości wydania przez SKO w P. postanowienia o pozostawieniu bez rozpoznania odwołania [...] w W. wniesionego od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych, z uwagi na niewskazanie przez pełnomocnika strony, będącego adwokatem, w formularzu pełnomocnictwa szczególnego (PPS-1) - elektronicznego adresu dla doręczeń. Należy w tym miejscu wskazać, że postępowanie odwoławcze przed organem drugiej instancji ze względu na swoją odrębność, zostało uregulowane w rozdziale 15 zatytułowanym "Odwołania" obejmującym art. 220 - 235 O.p. Artykuł. 235 O.p., odsyła w sprawach nieuregulowanych w art. 220 - 234 do stosowania odpowiednio przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji.

Według art. 168 § 1 O.p. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski) mogą być wnoszone pisemnie lub ustnie do protokołu, a także za pomocą środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego, utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne lub portal podatkowy. W zawartym w tym przepisie katalogu nie wskazano pełnomocnictwa, co oznacza że pełnomocnictwo nie jest podaniem w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Na podstawie art. 169 § 4 O.p., który stanowił podstawę zaskarżonego postanowienia, organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie.

W doktrynie do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy celem ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 O.p., należy zaliczyć tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu (zob. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2016, s. 901). Do braków takich zalicza się w szczególności brak pełnomocnictwa jeżeli strona działa przez pełnomocnictwa lub też określone braki, które dotyczą pełnomocnictwa. Należy jednak podkreślić, że powinny to być braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu. W orzecznictwie sądów administracyjnych do braków podania związanych z pełnomocnictwem zalicza się w szczególności: brak złożenia wraz z podaniem dokumentu pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 541/07, LEX nr 969661), złożenie niepoświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 259/06, LEX nr 307371; wyrok NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II GSK 940/13, LEX nr 159843), dołączenie pełnomocnictwa osoby, która podpisała wniosek bez jednoczesnego przedłożenia dokumentu wskazującego na skład zarządu spółki w dacie złożenia tego wniosku oraz sposobu reprezentacji, co wykazywałoby prawidłowość ustanowionego pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2011 r., sygn. akt I FSK 1071/10, LEX nr 1096278).

W świetle powyższych spostrzeżeń nasuwa się zatem wątpliwość, czy brak formalny w pełnomocnictwie w postaci niepodania przez profesjonalnego pełnomocnika adresu elektronicznego, co stanowi naruszenie art. 138c § 1 O.p., jest brakiem formalnym, którego usunięcie następuje na zasadach określonych w art. 169 § 1 O.p.? Udzielenie odpowiedzi na to pytanie wymaga odpowiedzi na pytanie, czy niewskazanie w takim przypadku adresu elektronicznego uniemożliwia nadanie właściwego biegu podaniu złożonemu przez osobę, która złożyła pełnomocnictwa ze wskazanym wyżej brakiem. Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi negatywnej. Brak adresu elektronicznego w pełnomocnictwie udzielonym pełnomocnikowi profesjonalnemu nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowania. W szczególności wskazać należy, że taki brak w żadnej mierze nie niweczy skuteczności udzielonego pełnomocnictwa. Ponadto wyłącznie taki brak pełnomocnictwa, jeżeli w pozostałym zakresie pełnomocnictwo jest sporządzone zgodnie z wymogami prawa, nie może budzić żadnych wątpliwości organu podatkowego dotyczących skuteczności pełnomocnictwa. Zaznaczyć bowiem należy, że wymóg wskazania w pełnomocnictwie adresu elektronicznego nie dotyczy istoty stosunku prawnego pełnomocnictwa. Wiąże się natomiast z przewidzianą w art. 144 § 5 O.p. zasadą doręczania pism pełnomocnikom profesjonalnym za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W istocie stanowi ułatwienie organom podatkowym, które w jednym dokumencie otrzymują pełnomocnictwo oraz dane niezbędne do komunikowania się z pełnomocnikiem.

Od dnia 1 stycznia 2016 r. z art. 144 § 5 O.p. wynika, że pełnomocnikom profesjonalnym (doradcom podatkowym, radcom prawnym, adwokatom) oraz organom administracji publicznej pisma są doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego, czyli odmiennie niż pozostałym osobom fizycznym, osobom prawym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej. Przepis ten wprowadza wyjątek od zasady przewidzianej w art. 144 § 1 oraz w art. 144a O.p. Doręczanie pism w postaci tradycyjnej - papierowej, podmiotom wymienionym w art. 144 § 5 O.p., co do zasady, jest możliwe tylko w jednym przypadku, a mianowicie gdy pełnomocnik lub organ administracji publicznej (w zasadzie osoba reprezentująca taki podmiot) znajdują się w siedzibie organu podatkowego. Ponadto doręczenie pełnomocnikowi profesjonalnemu może również nastąpić w sposób tradycyjny, czyli na zasadach określonych w art. 144 § 1 pkt 1 O.p. w przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 144 § 3 O.p.).

Sąd w składzie orzekającym podziela poglądy przedstawione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt I GSK 166/17 (dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). co do problematyki pełnomocnictwa oraz związanych z tym dokumentem braków formalnych i w dalszej części uzasadnienia powoła się na argumentację w nim zawartą.

Jak wskazał NSA w powołanym orzeczeniu, pełnomocnictwo nie jest podaniem w rozumieniu art. 168 § 1 O.p. W konsekwencji brak formalny w pełnomocnictwie w postaci niewskazania przez profesjonalnego pełnomocnika adresu elektronicznego, co stanowi naruszenie art. 138c § 1 O.p., nie podlega usunięciu na zasadach określonych w art. 169 § 1 O.p. i to niezależnie od tego, czy pełnomocnictwo złożono razem, czy też odrębnie z podaniem (w niniejszej sprawie - z odwołaniem). Przepis ten ma bowiem zastosowanie wyłącznie do podań, których braki uniemożliwiają nadanie właściwego biegu tym podaniom, w tym również związane z wadliwością dokumentu zawierającego umocowanie do działania w imieniu strony postępowania - o ile jednak uniemożliwia to nadanie sprawie dalszego biegu. Natomiast w świetle treści art. 138c § 1 i art. 144 § 3 i 5 O.p brak wskazania w pełnomocnictwie szczególnym adresu elektronicznego przez profesjonalnego pełnomocnika nie sposób zaliczyć do tej kategorii braków, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu. Stąd też według NSA, w takim przypadku zastosowanie może znaleźć art. 155 § 1 O.p.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, iż wymóg wskazania w pełnomocnictwie adresu elektronicznego nie dotyczy istoty stosunku prawnego pełnomocnictwa. Wiąże się natomiast z przewidzianą w art. 144 § 5 O.p. zasadą doręczania pism pełnomocnikom profesjonalnym za pomocą środków komunikacji elektronicznej i w istocie stanowi ułatwienie dla organu podatkowego, który w jednym dokumencie otrzymuje pełnomocnictwo oraz dane niezbędne do komunikowania się z pełnomocnikiem. Niewskazanie adresu elektronicznego przez pełnomocnika profesjonalnego nie stanowi przeszkody w doręczaniu takiej osobie pism przez organ podatkowy. W takim przypadku należy bowiem zastosować art. 144 § 3 O.p. W zakresie pojęcia "problemy techniczne" mieści się także nieposiadanie przez pełnomocnika adresu elektronicznego, bowiem pojęcie to dotyczy zarówno organu jak i adresata. Jak przy tym zaznaczył NSA, wprowadzeniu obowiązku dokonywania doręczeń pełnomocnikom profesjonalnym za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na zasadach określonych w O.p. nie sprzyja brak wyraźnego zobowiązania tych podmiotów do posiadania adresów elektronicznych w portalu podatkowym lub w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, który obsługuje elektroniczną skrzynkę podawczą tego organu. W konsekwencji bowiem brak takiego adresu nie stanowi naruszenia przez pełnomocnika przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Dlatego też, jeżeli pełnomocnik profesjonalny nie posiada takiego adresu, mamy do czynienia z sytuacją problemu technicznego w rozumieniu art. 144 § 3 O.p.

Analogiczne stanowisko zajęły Sądy w Gliwicach w wyrokach z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 447/17, sygn. akt I SA/Gl 447/17oraz w Gdańsku w wyroku z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 270/17, również opowiadając się za mniej restrykcyjną interpretacją art. 144 § 3 i 5 O.p.

W świetle powyższego wydane przez Kolegium postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania z powodu niewykonania wezwania należało uznać za wadliwe. W ocenie Sądu brak wskazania w pełnomocnictwie szczególnym adresu elektronicznego przez pełnomocnika profesjonalnego nie stanowi braku uniemożliwiającego nadanie odwołaniu właściwego biegu. Tym samym zaskarżone rozstrzygnięcie narusza art. 169 O.p. W zaistniałej sytuacji organ powinien był rozpatrzyć odwołanie, uznając za dopuszczalne zastosowanie art. 144 § 3 O.p. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszych rozważaniach.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 119 pkt 3, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., jak w pkt II sentencji, zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł, obejmującą uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie adwokata w kwocie [...]zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). W powyższej kwocie nie uwzględniono kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa z uwagi na stwierdzony przez Sąd brak dowodu uiszczenia tej opłaty.