Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 146/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie : WSA Piotr Głowacki WSA Inga Gołowska Protokolant : starszy referent sądowy Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego skargę oddala


UZASADNIENIE

wyroku z dnia 13 sierpnia 2020 roku

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 grudnia 2019 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu zażalenia M. P. na postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 16 września 2019 roku, nr [...] o uznaniu wniesionego przez M. P. zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 13 sierpnia 2018 roku w zakresie "niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub środka egzekucyjnego" za nieuzasadniony, działając na podstawie art. 18, art. 33 pkt 4 i art. 34 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1201; dalej: "u.p.e.a.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

Z treści zaskarżonego postanowienia oraz dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, iż Prezydent Miasta K. jako organ egzekucyjny uprawniony do prowadzenia egzekucji m. in. z rachunku bankowego, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 13 sierpnia 2018 roku prowadził egzekucję wobec M. P., której przedmiotem była zaległość z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2018 w kwocie [...]zł.

Źródłem zobowiązania podatkowego, będącego podstawą prowadzonej egzekucji, była wydana wobec M. P. w dniu 2 stycznia 2018 roku decyzja [...], na mocy której ustalono wysokość podatku od nieruchomości lokalowej położonej w K. przy ul. [...] za rok 2018. Decyzja ta została doręczona zobowiązanej w dniu 30 stycznia 2018 roku. M. P. nie uiściła jednak należnego podatku od nieruchomości, wobec czego w dniu 18 czerwca 2018 roku skierowano do zobowiązanej upomnienie nr [...], które zostało przez nią odebrane w dniu 9 lipca 2018 roku. Z uwagi na okoliczność, iż M. P. mimo otrzymanego upomnienia nie uiściła należnego podatku, w dniu 13 sierpnia 2018 roku wystawiono tytuł wykonawczy nr [...]

W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał zawiadomieniem nr [...] z dnia 1 października 2018 roku, zajęcia rachunku bankowego prowadzonego na rzecz M. P. przez Bank [...] [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu doręczono zobowiązanej w dniu 23 października 2018 roku, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Następnie organ egzekucyjny dokonał w dniu 10 października 2018 roku, kolejnych zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr [...] w banku [...] S.A, oraz [...] w [...] S.A.

W dniu 17 października 2018 roku bank [...] S.A przekazał organowi egzekucyjnemu wyegzekwowaną w całości kwotę w wysokości [...] zł. Kwota uzyskana w ramach realizacji zajęcia [...], pochodziła ze środków przekazanych zobowiązanej przez Uniwersytet [...] w K. tytułem "[...]."

M. P., pismem z dnia 29 października 2019 roku (data złożenia pisma na dziennik podawczy Urzędu Miasta K.) złożyła zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zarzucając niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Zobowiązana podniosła, iż zajęte zostały środki niepodlegające egzekucji, a stanowiące świadczenia z pomocy społecznej. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że nie pracuje zarobkowo, nie ma przyznanych świadczeń rentowych ani emerytalnych, a jedyne źródło jej dochodu stanowią świadczenia otrzymywane z pomocy społecznej. Tym samym, w ocenie zobowiązanej zajęcie środków z jej rachunku bankowego zostało dokonane z naruszeniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

M. P. wniosła o zwolnienie jej rachunku bankowego z zajęcia oraz o wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania wniesionego zarzutu.

Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 26 listopada 2018 roku, nr [...], po rozpoznaniu zarzutu w zakresie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej uznał zarzut wniesiony przez zobowiązaną za nieuzasadniony.

Na wskazane powyżej postanowienie Prezydenta Miasta K. M. P. wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Postanowieniem nr [...] z dnia 10 czerwca 2019 roku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta K. i przekazało sprawę Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 16 września 2019 roku, nr [...] po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku M. P., z uwzględnieniem wskazówek zawartych w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia 10 czerwca 2019 roku postanowił uznać wniesiony w dniu 29 października 2018 roku zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 13 sierpnia 2018 roku w zakresie: "niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego" za nieuzasadniony.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana zarzuciła naruszenie art. 8 § 1 pkt 11 u.p.e.a. poprzez zajęcie środków znajdujących się na jej rachunku bankowym, które nie podlegały egzekucji administracyjnej. Podała, iż zajęta kwota była przeznaczona na wydatki związane z operacją kręgosłupa, płatne badania, leczenie i inne potrzeby życiowe. Wskazała przy tym, iż w ramach bezpłatnych porad prawnych konsultowała się z prawnikiem, który potwierdził, iż do egzekucji doszło wbrew przepisom prawa. Podnosząc opisane w zażaleniu uchybienia M. P. wniosła o zwrot "bezprawnie zagrabionej kwoty w całości".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 6 grudnia 2019 roku, nr [...] po rozpoznaniu zażalenia M. P. na postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 16 września 2019 roku, nr [...] - utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ II instancji w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia uznał, że zarzuty podniesione przez zobowiązaną były niezasadne. Podzielając pogląd wyrażony przez organ I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., mają charakter formalny. Egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Organ wskazał, iż przesłanki podmiotowe odnoszą się do zobowiązanego lub do organu egzekucyjnego, a zatem egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Wyjaśniając znaczenie przesłanek przedmiotowych niedopuszczalności egzekucji organ wskazał, iż odnoszą się one do przedmiotu egzekucji i jej podstaw. Jako przykład podał sytuację, w której przedmiotem egzekucji jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej lub, gdy tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony.

Przenosząc poczynione uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy organ II instancji stwierdził, iż nieuiszczony podatek od nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej (art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a.), w związku z art. 1 c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz.U. z 2019 poz. 1 170). Następnie organ wskazał, że Prezydent Miasta K. wymieniony został w art. 19 § 4 u.p.e.a. jako organ egzekucyjny uprawniony do prowadzenia egzekucji m. in. z rachunku bankowego, a nadto nie stwierdzono przeszkód do prowadzenia egzekucji w stosunku do zobowiązanej, jak również innych okoliczności, które wyłączałyby dopuszczalność egzekucji.

W dalszej kolejności Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uznając za słuszną argumentację przedstawioną przez organ I instancji, odniosło się do przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe wskazując, iż w art. 54 tejże ustawy wymienione zostały świadczenia wolne od zajęcia egzekucyjnego, a przekazanie przez bank środków objętych katalogiem wyłączeń spod egzekucji stanowiłoby naruszenie umowy o prowadzeniu rachunku bankowego.

Następnie organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 10 § 4 u.p.e.a., nie podlegają egzekucji świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenie wychowawcze oraz jednorazowe świadczenie, o którym mowa w art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" (Dz. U. poz. 1860 oraz z 2018 r. poz. 1076). Wskazał przy tym, iż zgodnie z art. 86a § 1 in fine u.p.e.a., "Zajęcie nie dotyczy kwot wolnych od egzekucji".

Konkludując organ II instancji zauważył, iż środki wskazane w katalogu świadczeń niepodlegających egzekucji, powinny zostać uwzględnione przez bank z urzędu i zwolnione spod egzekucji tego typu wierzytelności z rachunku bankowego. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego taka sytuacja miała miejsce w związku z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego bank [...] S.A. Wówczas bowiem bank nie przekazał na rzecz organu egzekucyjnego żadnych środków pochodzących z zajętego rachunku, na który wpływały zasiłki z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Doszło zatem do uwzględnienia katalogu wyłączeń przewidzianym w u.p.e.a oraz prawie bankowym. W tym stanie rzeczy oba orzekające w sprawie organy uznały, iż w realiach niniejszej sprawy nie występuje żadna przesłanka niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego.

W skardze do Sądu na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. P. nie podniosła skonkretyzowanych zarzutów. Zobowiązana wyraziła jednak swoje niezadowolenie z treści postanowień wydanych przez organ II i I instancji. Kolejny raz wskazała, iż świadczenia socjalne jakie otrzymywała są wymienione w katalogu jako niepodlegające egzekucji. Podkreśliła, iż na skutek przeprowadzonej egzekucji zostały jej zabrane pieniądze przeznaczone na jedzenie. Powołała się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015 roku, sygn. akt K [...], zgodnie z którym obowiązek płacenia podatków nie może prowadzić do ubóstwa obywateli. Wskazała, iż jest osobą ubogą i o złym stanie zdrowia.

Wobec powyższego M. P. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu I instancji.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej - "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Kontrola sprawowana przez sąd polega na zbadaniu, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 grudnia 2019 roku, nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 16 września 2019 roku, nr [...] o uznaniu wniesionego przez M. P. zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 13 sierpnia 2018 roku w zakresie "niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub środka egzekucyjnego" za nieuzasadniony.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Wbrew twierdzeniom skarżącej, nie doszło bowiem do naruszenia przepisów u.p.e.a.

Przede wszystkim zauważyć należy, iż zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Katalog zarzutów ma charakter zamknięty i zawarty został w przepisie art. 33 u.p.e.a.

Wskazać należy, iż stosownie do treści art. 33 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 roku), podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogło być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że skarżąca wniosła zarzut: niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w brzmieniu do dnia 30 lipca 2020 roku).

Sąd stwierdza, że zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie.

Niedopuszczalność, o której mowa w art 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. (w brzmieniu do dnia 30 lipca 2020 roku), zachodzi bowiem w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych - podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowego dochodzenia danego obowiązku w drodze postępowania egzekucyjnego, czy też wyłączających możliwość dochodzenia obowiązku w stosunku do danej osoby.

Środek egzekucyjny będzie natomiast niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Niedopuszczalne jest również stosowanie środków egzekucyjnych wobec osoby niepodlegającej jurysdykcji polskich organów administracyjnych, zwłaszcza korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego, z zastrzeżeniem wyjątków wskazanych w art. 14 u.p.e.a. (tak: P. M. P., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz do art. 33, lex/el).

Zauważyć w tym miejscu należy, iż skarżąca jako podstawę zgłoszonego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazała okoliczność, iż zajęte zostały środki stanowiące świadczenia z pomocy społecznej. Organ II instancji trafnie jednak zauważył, że katalog świadczeń niepodlegających egzekucji zawiera art. 10 § 4 u.p.e.a. oraz art. 54 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe. Żadne z wymienionych w tych przepisach świadczeń nie zostało - z naruszeniem prawa - zajęte przez organ egzekucyjny.

Pamiętać nadto należy, iż zobowiązany nie może zgłosić nowych podstaw zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów oraz ewentualnego postępowania zażaleniowego (zob. wyrok WSA w Warszawie z 16.03.2005 r., III SA/Wa 2485/04, LEX nr 831889). Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy przez zobowiązanego w postępowaniu przed tym sądem (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z 3.12.1997 r., I SA/Lu 1246/96, LEX nr 35893).

Odnosząc się do powołania się przez skarżącą na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015 roku, sygn. akt K 21/14, zgodnie z którym obowiązek płacenia podatków nie może prowadzić do ubóstwa obywateli stwierdzić należy, iż stosownie do treści art. 29 § 1 in fine u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym kwestionowanie zasadności obciążenia skarżącej podatkiem od nieruchomości nie mogło być przedmiotem oceny Sądu w toku kontroli zaskarżonego postanowienia.

Mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy uznać należy, iż podniesione w skardze argumenty nie mogą stanowić podstawy do zakwestionowania stanowiska organu odwoławczego wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Organ zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy. Zawarte w postanowieniu ustalenia dowodzą, że postępowanie administracyjne nie zostało obarczone żadnymi istotnymi wadami, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie dopatrzył się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znalazł też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości lub w części.

Mając na uwadze powyższe, Sąd w oparciu o przepis art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), skargę oddalił.