Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 248/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 37 , art. 43 ust. 3
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 7, art. 28, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant Referent Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia zdatności do użytku tarasu oraz udzielenie pozwolenia na jego użytkowanie uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2020 r., wydaną na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm., aktualny t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 – określanej dalej jako u.p.b.), art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm. – określanej dalej jako u.p.b. z 1974 r.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (określany dalej jako PINB) stwierdził zdatność do użytku tarasu dobudowanego do ściany szczytowej budynku wielorodzinnego

w miejscowości [...] (działka nr [...]), gm. [...] oraz udzielił inwestorom J. i J.Z. pozwolenia na użytkowanie powyższego tarasu. Jednocześnie organ wskazał dane ogólne tarasu: wymiary 9,08 x 2,95 m, wysokość od 3,50 do 4,05 m.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2019 r. przeprowadził kontrolę nieruchomości w miejscowości [...], która miała na celu zweryfikowanie zarzutów złożonej skargi w sprawie legalności wykonania różnego rodzaju robót budowlanych na terenie powyższej posesji. Jedną z kwestionowanych inwestycji była dobudowa tarasu do ściany szczytowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego (z wydzielonymi trzema lokalami). Ustalono, że przedmiotowy zadaszony taras posiada wymiary 9,08 x 2,95 m i wysokość od 3,50 do 4,05 m. Konstrukcja drewniana szkieletowa; dach jednospadowy ze spadkiem od budynku w kierunku zewnętrznym; pokrycie z gontów papowych na deskowaniu; odprowadzenie wód opadowych za pomocą rynny i rury spustowej na przyległy teren. Taras przynależy do lokalu nr 1, stanowiącego własność J. i J.Z. i jest usytuowany na poziomie tego lokalu (wysoki parter). Z terenem przyległej działki jest on skomunikowany za pomocą schodów drewnianych - 6 szt., wyposażonych w dwie balustrady. Po obu jego stronach bocznych przestrzeń nad balustradą wypełniono oszkleniem typu pleksi, strona frontowa odsłonięta - oprócz ażurowych ozdobnych elementów drewnianych i balustrad, nie została zabudowana żadną przegrodą (pełną ścianą lub przeszkleniem). Nie okazano dokumentów potwierdzających legalność jego wybudowania.

Dalej organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2019 r. przeprowadzono oględziny

w trybie przepisów k.p.a. W ich trakcie doprecyzowano, że inwestorami robót byli J. i J.Z., a prace zrealizowano w 1994 r. Nie zostały one poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na budowę, przy czym ówczesnym właścicielem budynku była Gmina. Dobudowa tarasu przez najemców (aktualnych właścicieli lokalu mieszkalnego nr 1) nastąpiła za zgodą właściciela, jednak uzyskanie takiej zgody nie było tożsame z decyzją organu administracji architektoniczno-budowlanej. W okresie budowy obowiązywały przepisy u.p.b. z 1974 r. Aktem wykonawczym do tej ustawy było rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm. – określane dalej jako r.n.u.b.). Zgodnie z § 44 ust. 1 r.n.u.b., w budownictwie osób fizycznych pozwolenia na budowę wymagało wykonywanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków. Zdaniem PINB budowę tarasu przy budynku mieszkalnym należy zakwalifikować jako rozbudowę tego obiektu o dodatkową część, dającą się wydzielić konstrukcyjnie. Tego rodzaju element budynku nie może jednak samodzielnie pełnić swojej funkcji, gdyż jest powiązany pod względem użytkowym z całym obiektem. Taka inwestycja - jako rozbudowa budynku - na mocy przywołanego wyżej przepisu, wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Formalności te nie zostały jednak dopełnione.

Następnie organ I instancji podkreślił, że z uwagi na zakres wykonanych robót przedmiotowa sprawa stanowi przypadek, o którym mowa w art. 48 u.p.b. Uwzględniając datę realizacji prac, zastosowanie ma art. 103 ust. 2 u.p.b., który odsyła do przepisów dotychczasowych, tj. u.p.b. z 1974 r. Oceniając możliwość zalegalizowania obiektu budowlanego lub jego części – zdaniem PINB - należy ustalić, czy zaistniały przesłanki do wydania nakazu rozbiórki, określone w art. 37 ust. 1 i 2 u.p.b. z 1974 r. Na podstawie pisma Wójta Gminy z dnia [...] października 2019 r. ustalono, że nieruchomość w miejscowości [...] (działka nr [...]) nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W postępowaniach legalizacyjnych, prowadzonych na podstawie u.p.b. z 1974 r., brak takiego planu należy interpretować jako brak zakazu zabudowy na danym terenie. Wykluczono zatem możliwość wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.b. z 1974 r. Następnie – zdaniem organu – należało ustalić, czy budowa tarasu spowodowała niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b. z 1974 r. W trakcie kontroli oraz oględzin udokumentowano stan techniczny tarasu, jak również jego usytuowanie względem granic działki i istniejącej zabudowy (szkic sytuacyjny na mapie w skali 1:500). Nie stwierdzono, aby ta część budynku mieszkalnego stwarzała jakiekolwiek zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Jest ona utrzymywana w odpowiednim stanie technicznym. Potwierdza to w szczególności stan zachowania całej konstrukcji drewnianej, pokrycia i elementów odwodnienia dachu uwidocznione w dokumentacji fotograficznej. Nie zaobserwowano przy tym odkształceń, pęknięć, ugięć konstrukcji lub innych oznak mogących świadczyć o nadmiernym stopniu zużycia, względnie

o wadliwym wykonawstwie tarasu, co przy uwzględnieniu daty budowy winno się ujawnić w trakcie eksploatacji. PINB stwierdził, że powyższe ustalenia wykluczają nakazanie rozbiórki budynku na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b. z 1974 r.

Dalej organ podniósł, że konieczne było ustalenie, czy zaistniały przesłanki obligujące do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b.

z 1974 r., zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W celu stwierdzenia, czy stanowiący przedmiot postępowania zadaszony taras przy budynku mieszkalnym powoduje takie utrudnienia, dokonano analizy pod kątem spełnienia wymagań technicznych w oparciu o aktualne wymagania techniczne, określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia

12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 – określanego jako r.w.t.). Minimalna odległość tarasów od granicy działki określona jest w § 12 ust. 6 pkt 1 r.w.t., który stanowi, że odległość od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż 1,5 m do okapu lub gzymsu zwróconego w stronę tej granicy, a także do balkonu, daszku nad wejściem, galerii, tarasu, schodów zewnętrznych, rampy lub pochylni - z wyjątkiem pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych. Na podstawie szkicu załączonego do protokołu z dnia [...] czerwca 2019 r., sporządzonego na mapie w skali 1:500 z uwidocznionymi granicami działek

i istniejącą zabudową organ stwierdził, że odległość od granicy działki jest zachowana. Dokonana rozbudowa nie spowodowała także żadnych zmian

w zakresie odległości budynku mieszkalnego - w skład którego wchodzi taras - od innych zabudowań (wymagania wynikające z § 271-273 r.w.t.). Sposób odprowadzenia wód opadowych odpowiada rozwiązaniom, wynikającym z § 28 r.w.t. Dodatkowo organ wyjaśnił, że ograniczenia, wynikające z § 13, 19, 23, 36, 40, 60 r.w.t., odnoszące się do parametrów budynków, czasu nasłonecznienia pomieszczeń i ich odległości od różnego rodzaju urządzeń, nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. W trakcie czynności kontrolnych nie stwierdzono odkształceń, ugięć, pęknięć, itp., mogących sugerować nieprawidłowości na etapie wykonawstwa. Taras wykazuje jedynie naturalne zużycie, co potwierdza sporządzona dokumentacja fotograficzna. Mając na uwadze dokonane ustalenia organ I instancji wykluczył przesłanki, mogące stanowić podstawę wydania nakazu rozbiórki, wynikające z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b. z 1974 r. co prowadzi do wniosku, że przedmiotowy taras może zostać zalegalizowany.

Na koniec PINB stwierdził, że w postępowaniach legalizacyjnych, prowadzonych na podstawie u.p.b. z 1974 r., organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione do badania czy inwestor lub właściciel obiektu posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Niewykazanie się przez ten podmiot prawem do dysponowania nieruchomością nie może stanowić podstawy do nakazania rozbiórki wybudowanego już obiektu lub jego części; decyzja nakazująca rozbiórkę musi opierać się wyłącznie na przesłankach prawnomaterialnych wynikających wprost z u.p.b. z 1974 r. Jeżeli zaś brak jest takich przesłanek, organ administracji winien zalegalizować budowę. W konsekwencji organ I instancji stwierdził zdatność do użytku przedmiotowego tarasu oraz udzielił pozwolenia na jego użytkowanie.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła G.K., która nie zgodziła się z ustaleniami, jakich dokonał PINB w zakresie daty budowy przedmiotowego tarasu. Wskazała, iż do 2003 roku tarasu tego nie było. Został on wybudowany dopiero po tej dacie. W związku z tym skarżąca zarzuciła niewiarygodność informacji odnośnie daty budowy tarasu przekazanych przez J. i J.Z. w trakcie oględzin. Ponadto, zdaniem skarżącej, taras stanowi duże obciążenie dla konstrukcji budynku mieszkalnego. Wskazała również, że zarówno ona, jak i jej ojciec, będący współwłaścicielami lokalu mieszkalnego nr 3 w budynku w miejscowości [...] nie wyrażali i nadal nie wyrażają zgody na istnienie tarasu.

Po rozpoznaniu odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (określany dalej jako WINB) decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy uznał za zasadne zastosowanie przez PINB przepisów u.p.b. z 1974 r., gdyż jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przedmiotowy obiekt - taras został wykonany w 1994 r. Ustalenie w tym zakresie podjęte zostały w trakcie oględzin, w których skarżąca uczestniczyła i nie wniosła ona w tej części żadnych uwag, co wynika z treści protokołu oględzin. Odwołująca nie przedstawiła dowodów przeciwnych mogących podważyć dokonane w toku postępowania ustalenia, że przedmiotowy obiekt został w całości wybudowany przed 1 stycznia 1995 r. Dalej WINB wskazał, że w sprawach dotyczących obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę zastosowanie mają przepisy art. 48 u.p.b., z wyjątkiem obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie powyższej ustawy, t.j. przed 1 stycznia 1995 r., lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Zgodnie bowiem z przepisem art. 103 ust. 2 u.p.b. do takich obiektów nie stosuje się art. 48 lecz przepisy dotychczasowe, to jest przepisy u.p.b. z 1974 r.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji WINB wskazał, iż PINB prawidłowo uznał, że dobudowa tarasu do budynku mieszkalnego, który jest trwale połączony z tym budynkiem stanowi rozbudowę tego budynku. Rozbudowa polega bowiem na powiększeniu bryły obiektu budowlanego poprzez zmianę jego granic. Taka rozbudowa budynku mieszkalnego, zdaniem organu II instancji, wymagała pozwolenia na budowę zgodnie z § 44 ust. 1 r.n.u.b.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 42 ust. 3 u.p.b. z 1974 r., mającym zastosowanie do legalizacji obiektów wybudowanych bez pozwolenia na budowę przed dniem 1 stycznia 1995 r., podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie tak wykonanego obiektu jest stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego jego zdatności do użytku. Decyzję taką organ może wydać wyłącznie

w sytuacji, gdy nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 u.p.b. z 1974 r., obligujące ten organ do wydania nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu, jak również w sytuacji wykonania wszystkich obowiązków nałożonych

w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 40 u.p.b. z 1974 r., o ile taka decyzja została wydana w sprawie.

Następnie WINB podał, że przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.b. z 1974 r. wiąże konieczność wydania nakazu rozbiórki z usytuowaniem obiektu na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Przy czym oceny stanu faktycznego co do przeznaczenia gruntu należy dokonać według stanu prawnego z daty orzekania przez organ stosujący analizowany przepis. Z akt sprawy wynika, że teren działki nr [...] nie jest objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego utracił moc prawną. W sytuacji zaś braku planu, a w konsekwencji braku zakazu zabudowy terenu w określony sposób, brak jest przesłanki do orzeczenia rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.b. z 1974 r.

Organ odwoławczy podzielił również stanowisko PINB zawarte

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż rozpatrywany taras nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia (przesłanka rozbiórki określona w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b. z 1974 r.). W trakcie oględzin organ powiatowy nie stwierdził nieodpowiedniego stanu technicznego tarasu. Nie zaobserwował również żadnych odkształceń, pęknięć, ugięć konstrukcji lub innych oznak mogących świadczyć o nadmiernym stopniu zużycia, względnie o wadliwym wykonawstwie tarasu. Ponadto

z dokumentów sprawy wynika, iż lokalizacja tarasu będącego przedmiotem niniejszego postępowania naprawczego spełnia wymagania § 12 ust. 6 pkt 1 r.w.t. Zatem - zdaniem WINB - przedmiotowy taras spełnia warunki dla istniejącego obecnie usytuowania określone w wyżej wymienionym przepisie.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie zachodzą również przesłanki do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r. ze względu na brak zaistnienia innych ważnych przyczyn poza wymienionymi w ust. 1 tego artykułu. W szczególności, w ocenie WINB, w przedmiotowej sprawie nie można mówić o ewentualnym naruszeniu uzasadnionych interesów osób trzecich, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 u.p.b. z 1974 r., bowiem o naruszeniu uzasadnionych interesów w rozumieniu powyższego przepisu, można mówić wówczas, gdy naruszone są zostały konkretne przepisy, w tym warunki techniczne lub normy obowiązujące w budownictwie, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło.

Odnosząc się do pozostałej treści odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że przepisy art. 37, art. 40 i art. 42 u.p.b. z 1974 r. nie uzależniają wydania rozstrzygnięć, o których w nich mowa od tego, czy inwestor obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, posiadał w dacie budowy prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czy też nie posiadał takiego prawa. Niewykazanie się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością, nie może stanowić podstawy do nakazania rozbiórki wybudowanego już obiektu, decyzja nakazująca rozbiórkę musi opierać się wyłącznie na przesłankach prawnomaterialnych wynikających z u.p.b. z 1974 r. Jeżeli zaś brak jest takich przesłanek, organ administracji winien zalegalizować budowę.

G.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję WINB, w której podważyła twierdzenie organu, iż sporny taras został wybudowany w 1994 r.. Powołała się na pismo Starostwa Powiatowego, z którego - jej zdaniem - wynika, że w latach 1990 – 2018 na działce nr [...] nie dokonywano żadnych przedsięwzięć polegających na wykonywaniu robót budowlanych. Skarżąca zakwestionowała również twierdzenie organu, jakoby "Urząd Gminy" wyraził zgodę na wybudowanie tarasu. Zdaniem skarżącej, gdyby tak było, to pozostali współwłaściciele otrzymaliby oficjalną informację dotyczącą wyrażonej zgody. Ponadto skarżąca wskazała, że stan budynku jest zły, a dodatkowe obciążenie w postaci tarasu powoduje katastrofalne skutki.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności

w niniejszej sprawie była decyzja WINB utrzymująca w mocy opisaną na wstępie decyzję PINB, stwierdzającą zdatność do użytku tarasu dobudowanego do ściany szczytowej budynku wielorodzinnego w miejscowości [...] (działka nr [...]), gm. [...] oraz udzielającą inwestorom J. i J.Z. pozwolenia na użytkowanie powyższego tarasu.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowił art. 43 ust. 3 u.p.b. z 1974 r., zgodnie z którym podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Mając na uwadze systematykę powyższego aktu prawnego przepis ten dotyczy sytuacji wzniesienia obiektów niezgodnie z przepisami. Ponadto w aktualnym stanie prawnym ma on zastosowanie do postępowań legalizacyjnych odnoszących się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie u.p.b. (tj. przed 1 stycznia 1995 r.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 u.p.b., art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia

w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Zastosowanie powyższej normy prawnej organy obu instancji uzasadniły ustaleniem, że rozbudowa spornego tarasu nastąpiła w 1994 r. i nie została poprzedzona uzyskaniem wymaganego przez § 44 ust. 1 r.n.u.b. pozwolenia na budowę. Jednocześnie organy nie stwierdziły przesłanek stanowiących podstawę do nakazania przymusowej rozbiórki albo przejęcia na własność Państwa, określonych w art. 37 ust. 1 i 2 u.p.b. z 1974 r., zgodnie z którym, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie

z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 u.p.b. z 1974 r.); terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1 ( art. 37 ust. 2 u.p.b.

z 1974 r.).

Zdaniem Sądu powyższe decyzje zostały wydane przedwcześnie; nie ustalono bowiem wszystkich okoliczności niezbędnych do zastosowania w kontrolowanej sprawie właściwej normy prawa materialnego. Przepisy k.p.a. nakładają bowiem na organy administracji obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) oraz oceny okoliczności istotnych dla sprawy w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy (art. 80 k.p.a.), co z kolei powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji wydanej przez organ (art. 107 § 3 k.p.a.).

Przede wszystkim nasuwa wątpliwości prawidłowość ustaleń poczynionych przez organy odnośnie daty powstania spornego tarasu. Organy oparły się bowiem w tym zakresie na oświadczeniach inwestorów J. i J.Z., utrwalonych w protokole oględzin z dnia [...] lipca 2019 r., którzy wskazali, iż zbudowali go w 1994 r. za zgodą ówczesnego właściciela budynku Gminy. Organ nie dostrzegł jednak, iż w protokole z dnia [...] czerwca 2019 r. znajduje się inna data powstanie tego tarasu. Znajduje się w nim bowiem stwierdzenie: "Tarasy przy budynku zostały zrealizowane w roku około 2000 przez P. K. i Z.". Organy w żaden sposób nie odniosły się do tej rozbieżności i nie wskazały dlaczego wybrały właśnie datę wskazaną w protokole oględzin z [...] lipca 2019 r. W kontekście powyższego oraz faktu, iż skarżąca zakwestionowała w odwołaniu przyjętą przez PINB datę powstania spornego budynku, niewątpliwie konieczne było przeprowadzenia w tej kwestii wnikliwego postępowania dowodowego. Przy czym podkreślić należy, iż – wbrew zarzutom skargi – nie sposób z pisma Starostwa Powiatowego z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] wywodzić, iż "na przestrzeni lat 1918-2018 na działce nr [...] nie dokonywano żadnych przedsięwzięć dot. prac budowlanych". Pismo to bowiem jedynie wskazuje, iż w powyższym okresie nie wpłynęło żadne zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych ani nie wydano żadnego pozwolenia na budowę, co akurat nie było kwestionowane przez inwestorów, którzy oświadczyli, że nie uzyskali pozwolenia na budowę spornego tarasu.

Niewątpliwie rzetelne ustalenie daty powstania powyższego obiektu ma istotne znaczenie dla zastosowania właściwych przepisów, które – jeśli się zważy na treść u.p.b oraz u.p.b. z 1974 r. – różnią się przesłankami legalizacji samowoli budowlanej oraz konsekwencjami tej legalizacji. Zwłaszcza należy zwrócić uwagę, że na gruncie u.p.b. konieczne jest stwierdzenie, iż inwestor legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Natomiast zgodnie

z ugruntowanym orzecznictwem, art. 37 u.p.b. z 1974 r. nie ustanowił przesłanki rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu powiązanej z niepotwierdzeniem prawa własności nieruchomości, na której obiekt ten wybudowano, czy też niepotwierdzeniem prawa do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane. Takiego obowiązku nie można również domniemywać, ponieważ nie wynika on

z relewantnych przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z 21 listopada 2018 r. , II OSK 2877/16; wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r., II OSK 570/17, wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., II OSK 620/16; wyrok NSA z 7 listopada 2017 r. , II OSK 2811/16; wyrok NSA z 10 marca 2017 r., II OSK 1753/15).

Również brak jest dostatecznych ustaleń jeśli chodzi o stan techniczny spornego tarasu. Stwierdzenia odnoszące się do tej okoliczności zawarte

w decyzjach organów obu instancji nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Podkreślenia wymaga bowiem w szczególności, iż żaden

z wyżej wskazanych protokołów z oględzin nie odnosi się do tej kwestii. Pierwszy

z nich, tj. z dnia [...] czerwca 2019 r. podaje jedynie wymiary tarasu, opisuje jego konstrukcję oraz datę jego powstania. Z załączonych do niego jedynie dwóch zdjęć nie sposób formułować stanowczych twierdzeń w tej materii. Mowa w nim ponadto

o protokole z kontroli okresowej sporządzonym przez osobę posiadającą uprawnienie budowlane w 2018 r., jednakże ani nie załączono go, ani też nie opisano jego treści. Natomiast drugi protokół z oględzin, tj. z dnia [...] lipca 2019 r. w ogóle nie odnosi się do stanu technicznego spornego tarasu. Ponadto organy całkowicie pominęły poczynienie jakichkolwiek ustaleń dotyczących wpływu tego obiektu na pozostałą konstrukcję budynku mimo, iż skarżąca w odwołaniu wskazywała, że taras stanowi zbyt duże obciążenie dla budynku. Celowym było odniesienie się do tej okoliczności dodatkowo z tego powodu, że jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego fundamenty budynku wymagały wzmocnienia pięcioma przyporami.

Ponadto - zdaniem Sądu - organy nadzoru budowlanego w sposób niedostateczny zbadały istnienie interesu prawnego skarżącej G.K. w rozumieniu art. 28 k.p.a., uzasadniającego jej udział w sprawie w charakterze strony. Podkreślić bowiem należy, iż skarżąca nie jest ujawniona w rejestrze gruntów dotyczącym działki nr [...] jako jej współwłaścicielka. Ujawnieni są jedynie jej rodzice J.K. i B.K., która – jak wynika z notatki służbowej z dnia [...] października 2019 r. - zmarła [...] stycznia 2003 r. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela w całej rozciągłości pogląd utrwalony zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie, że wykazanie następstwa prawnego, jeśli chodzi o spadkobranie, wymaga przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku albo aktu poświadczenia dziedziczenia. Jak bowiem wynika z treści art. 1025 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2020 r. , poz. 1740 – określanej dalej jako k.c.) domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Natomiast względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 k.c.). Mimo zatem deklaratoryjnego charakteru powyższych aktów, niedopuszczalne jest przyjmowanie domniemania posiadania interesu prawnego w sprawie przy braku dokumentu stwierdzającego nabycie spadku (prawomocnego postanowienia sądu powszechnego lub aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza), bowiem ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie może orzekać w materii należącej do kognicji sądów powszechnych. Dopiero wykazanie następstwa prawnego prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia przez notariusza jest podstawą dla przyjęcia istnienia legitymacji do bycia stroną postępowania administracyjnego (por. wyroki NSA z: 8 kwietnia 2016 r. , I OSK 1577/15; 25 listopada 2016 r. , II OSK 458/15, z 22 czerwca 2017 r., I OSK 2933/16, M. Fras (red.), M. Habdas (red.), K.c.. Komentrz. Tom VI., WKP 2019, t. 5 do art. 1027, J. Ciszewski (red.), K.c. Komentarz, WKP 2019, t. 2 do art. 1027). Takiego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po B.K. brak jest w aktach i żaden z organów nadzoru budowlanego nie zażądał jego przedstawienia od skarżącej, mimo, że na każdym etapie postępowania organy winny były badać kwestię legitymacji strony, zwłaszcza tej, która inicjuje postępowania.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż doszło w sprawie do naruszenia przez organy przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, co uzasadniało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.) uchylenie zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności zażąda od skarżącej przedłożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po B.K., a w przypadku ustalenia, iż skarżąca jest następcą prawnym wspomnianej spadkodawczyni, uzupełni postępowanie dowodowe w odniesieniu do wyżej wskazanych niewyjaśnionych okoliczności mających wpływ na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.

Sąd nie rozstrzygał o kosztach postępowania, które poniosła skarżąca, gdyż mimo stosownego pouczenia zawartego w zawiadomieniu o rozprawie nie złożyła wniosku o zwrot tych kosztów, a tym samym zgodnie z art. 210 § 1 p.p.s.a. utraciła prawo do żądania ich zwrotu.