Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 743/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 1, art. 21, art. 23a ust. 2,3,5, art. 16 ust. 2 pkt 1, art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 2, art. 16 ust. 1,2 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 104, art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1,2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz /spr./, Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę


UZASADNIENIE

K.N. złożyła w dniu [...] r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na syna H.N..

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej

w [...] działając z upoważnienia Burmistrza [...] przyznał K.N. zasiłek pielęgnacyjny na syna – H.N. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] r. do [...] r.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało następnie zmienione decyzją z dnia [...] r. w ten sposób, że kwotę "[...]" zastąpiono kwotą "[...]".

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działając z upoważnienia Burmistrza [...] decyzją z dnia [...] z dniem [...] r. na podstawie art. 32 ust. 1, art. 21, art. 23a ust. 2, 3 i 5, art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139 poz. 992 ze zm.) uchylił decyzje z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu organ podniósł, że do tut. Ośrodka w dniu [...]r. wpłynęło pismo Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w [...] z dnia [...]r., w którym wskazano, że A. i K.N. podlegają przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Powyższe ustalenie wynikało z faktu zatrudnienia męża wnioskodawczyni A.N. - od [...] r. na terenie [...]. Od momentu zatrudnienia A.N. podlegał ustawodawstwu [...], w tym przepisom uprawniającym do pobierania świadczeń rodzinnych na syna H.N..

Ponadto w dalszej części uzasadnienia wskazano, że wskutek wystąpienia

w niniejszej sprawie od dnia [...] r. elementu koordynacji, organem właściwym do dalszej realizacji świadczeń rodzinnych był Marszałek Województwa [...].

Wobec tego, że do rodziny K. i A.N. od [...] r. znajdowały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działając z upoważnienia Burmistrza [...] decyzją z dnia [...] z dniem [...] r. uchylił w całości decyzję z dnia [...] r. przyznającą K.N. zasiłek rodzinny na dziecko – H.N. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego.

W dniu [...] r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął kolejny wniosek K.N. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz jej syna H.

Postanowieniem z dnia [...]r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przekazał powyższy wniosek - wraz z kompletem dokumentów, a także wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na syna H.N. – według właściwości do Marszałka Województwa [...].

Marszałek Województwa [...] trzema decyzjami z dnia [...] na podstawie art. 104 kpa ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późno zm.), art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 2, art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 21 ust. 1 i 2, art. 23 a ust 3 i ust 4, art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992z późno zm.), § 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.07.2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości tych świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) oraz w związku z art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 lit. h i ust. 2, art. 13 ust. 1 i ust. 2 lit. b, art. 73 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie (Dz. U. (WE)L 149 z dnia 05.07.1971 r. ze zm.) oraz art. 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 z dnia 21.03.1972 r. dotyczącego wykonywania Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie (Dz. U. (WE)L 149 z dnia 05.07.1971 r. ze zm.) oraz Decyzją Nr 207 Komisji Administracyjnej ds. Zabezpieczenia Społecznego Pracowników Migrujących z dnia 07.04.2006r. dotyczącą interpretacji art. 76 i art. 79 ust. 3 rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71 oraz art. 10 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 dotyczących kumulacji świadczeń i zasiłków rodzinnych (Dz. U. (WE) L 175/83 z dnia 29.06.2006r.) oraz w związku z upoważnieniem Nr [...] z dnia [...]. do załatwiania w imieniu Marszałka Województwa [...] spraw dotyczących realizacji świadczeń rodzinnych w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i wydawania w tych sprawach decyzji po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...]. w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko H.N. złożonego przez Panią K.N. odmówił K.N. prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres zasiłkowy od [...] r. do [...] r. na syna H.N., a także odmówił prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od [...] r. do [...] r., oraz odmówił prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia [...] r. na rzecz H.N ze względu na pierwszeństwo do realizacji świadczeń rodzinnych w [...].

Jak wynika z akt sprawy powyższe decyzje stały się ostateczne.

Decyzją z dnia [...] Marszałek Województwa [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 30 ust.1I, ust. 2 pkt 1 i pkt 3 i pkt 4, ust. 7, ust. 8 w związku z art. 21 i 23a ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz w związku z upoważnieniem Nr [...] r. do załatwiania w imieniu Marszałka Województwa [...] spraw dotyczących realizacji świadczeń rodzinnych w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i wydawania w tych sprawach decyzji uznał świadczenia rodzinne tj. zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego i świadczenie opiekuńcze tj. zasiłek pielęgnacyjny wypłacony K.N na syna H.N za okres od [...] r. do [...]r. w łącznej kwocie [...] zł za świadczenia nienależnie pobrane. Jednocześnie wezwał stronę do zwrotu kwoty [...] zł nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba przestała być uprawniona do świadczeń rodzinnych do dnia całkowitej spłaty należności (odsetki ustawowe na dzień wydania decyzji wyniosły [...] zł).

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że K.N. w decyzjach wydanych z upoważnienia Burmistrza [...] została pouczona o konieczności niezwłocznego powiadamiania organu wydającego świadczenia o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

W ocenie organu w okolicznościach niniejszej sprawy, w których stwierdzono pierwszeństwo do realizacji świadczeń rodzinnych w [...] znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Marszałek w dalszej części uzasadnienia przytoczył przepisy ustawy

o świadczeniach rodzinnych w tym art. 30 ust. 2 pkt 1 zgodnie, z którym świadczenie rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części są świadczeniami nienależnie pobranymi, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważane są świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23 a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne (art. 30 ust. 2 pkt 3).

Organ I instancji wyjaśnił, że skoro zasiłek pielęgnacyjny oraz zasiłek rodzinny stanowią świadczenia niepodzielne, a przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od dnia 13 listopada 2006 r., czyli od dnia podjęcia przez A.N zatrudnienia na terenie [...], zatem zwrotu świadczeń rodzinnych należało żądać od dnia [...] r., wraz z ustawowymi odsetkami.

W odwołaniu od powyższej decyzji K.N. podniosła, że kwestionuje wskazane rozstrzygnięcie w zakresie zasiłku pielęgnacyjnego, którego to świadczenia nie przyznano na jej dziecko w [...]. Wobec tego odwołująca wniosła

o wstrzymanie orzekania w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego do czasu udzielenia odpowiedzi przez zagraniczną instytucję i nie naliczania odsetek od nienależnie pobranych świadczeń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 23 a ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkujące uznanie świadczeń za nienależnie pobrane. Stosownie do tego przepisu za świadczenia nienależne uznaje się świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, czyli w sytuacji, gdy wyjazd członka rodziny do innego kraju i podjęcie przez niego zatrudnienia nastąpił po wydaniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. W ocenie Kolegium taka okoliczność zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdyż mąż wnioskodawczyni A.N. został zatrudniony na terytorium [...] od dnia [...] r., czyli już po wydaniu decyzji z dnia [...]r. przyznającej świadczenie rodzinne na okres zasiłkowy [...], a także po wydaniu decyzji z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. przyznających zasiłek pielęgnacyjny.

W tej sytuacji, zdaniem organu II instancji, zaistniała podstawa prawna do uznania wypłaconych w okresie od dnia [...] r. do [...] r. świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz zasiłku pielęgnacyjnego, za świadczenia nienależnie pobrane.

Kolegium reasumując podniosło, że powyższe świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi stosownie do treści art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie organ pouczył stronę o możliwości złożenia wniosku w sprawie umorzenia części należności.

K.N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie skargę na powyższą decyzję ostateczną.

Skarżąca wskazała, że nie kwestionuje rozstrzygnięcia organów w zakresie zwrotu zasiłku rodzinnego, lecz nie zgadza się z rozstrzygnięciem dotyczącym zasiłku pielęgnacyjnego. Następnie wyjaśniła, że pobrany przez nią zasiłek pielęgnacyjny przeznaczyła na zakup, niezbędnych w leczeniu jej syna, lekarstw i środków medycznych.

K.N. podniosła ponadto, że wiedziała o zasadzie nie dublowania się świadczeń przyznawanych przez kraje Unii, a także o konieczności zwrotu świadczeń, w sytuacji gdyby się pokryły. Jednocześnie skarżąca wskazała, że zaskarżone decyzje są bardzo krzywdzące dla jej syna, w kontekście nie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w [...].

Końcowo skarżąca wniosła o szczególne potraktowanie sprawy jej dziecka,

a także o "wyłączenie spod jurysdykcji sprawy zasiłku pielęgnacyjnego i nie naliczanie odsetek, które są bardzo wysokie". Ponadto oświadczyła, że zobowiązuje się zwrócić pobrany zasiłek pielęgnacyjny, jak tylko przedmiotowe świadczenie zostanie przyznane na rzecz jej syna w [...].

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do wydania orzeczenia o zmianie decyzji poprzez przyznanie skarżącej określonego prawa bądź uprawnienia, wynikającego z przepisów prawa normujących określoną dziedzinę spraw. Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem kontroli decyzji wydanych w granicach danej sprawy wedle kryterium celowości i słuszności podjętego rozstrzygnięcia, czy z punktu widzenia życiowych potrzeb strony, lecz ocenia, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu analiza postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie doprowadziła do stwierdzenia, że organy prawidłowo orzekły na podstawie przepisów prawa.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sądowej kontroli jest ocena legalności decyzji organów administracji nakazujących K.N. zwrot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, czyli zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz świadczenia opiekuńczego, jakim jest zasiłek pielęgnacyjny uzyskanych na rzecz jej syna H.N..

Należy zauważyć, że stosownie do treści art. 13 ust. 2 - Rozporządzenia Rady EWG z dnia 14 czerwca 1971 r. Nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. UE.L. z 1971 r. Nr 149, poz. 2) – pracownik najemny zatrudniony na terytorium jednego Państwa Członkowskiego podlega ustawodawstwu tego państwa, nawet jeżeli zamieszkuje na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub jeżeli przedsiębiorstwo lub pracodawca, który go zatrudnia ma swoją zarejestrowaną siedzibę lub miejsce prowadzenia działalności na terytorium innego Państwa Członkowskiego (lit. a) oraz osoba prowadząca działalność na własny rachunek na terytorium jednego Państwa Członkowskiego podlega ustawodawstwu tego państwa, nawet jeżeli zamieszkuje na terytorium innego Państwa Członkowskiego (lit. b). Jak wynika ponadto z treści art. 73 powołanego Rozporządzenia pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego są uprawnione, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni terytorium tego państwa. Stosownie do art. 1 lit. u) i) rozporządzenia określenie "świadczenia rodzinne" oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, wyrównujące koszty utrzymania rodziny zgodnie z ustawodawstwem określonym w art. 4 ust. 1 lit. h.

Ponadto stosownie do decyzji Komisji Administracyjnej Do Spraw Zabezpieczenia Społecznego Pracowników Migrujących z dnia 7 kwietnia 2006 r. Nr 207 (Dz. U. UE L z 2006 r., Nr 175, poz. 83) jeżeli osoba wykonuje działalność zawodową, z racji wykonywanego zawodu, przysługują jej zasiłki rodzinne na terenie państwa w którym jest zatrudniona.

W świetle powołanych przepisów należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo przyjęły, że skoro mąż wnioskodawczyni A.N. został zatrudniony na terenie [...], od dnia [...] r., to od tej daty podlegał on ubezpieczeniu społecznemu kraju zatrudnienia, zatem do rodziny K.N. znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Następstwem powyższego stwierdzenia było prawidłowe przekazanie sprawy, dotyczącej świadczeń rodzinnych na rzecz H.N., przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działającego z upoważnienia Burmistrza [...]– Marszałkowi Województwa [...], jako organowi właściwemu.

Zgodnie bowiem z treścią art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" samorząd województwa realizuje zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Do zadań tych należy: pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej

w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (pkt 1) oraz wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego (pkt 2).

Stosownie do treści art. 2 pkt 2 ustawy świadczeniem rodzinnym są również świadczenia opiekuńcze tj. zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne.

Pojęcie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego zdefiniowane zostało

w art. 30 ust. 2 ustawy. Natomiast osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (art. 30 ust. 1). Zauważyć należy, że obowiązek zwrotu jest instytucją zapobiegającą pobieraniu świadczeń rodzinnych przez osoby nieuprawnione do nich, które w toku postępowania nie wykazały całego, istotnego dla sprawy stanu faktycznego, albo też zaniechały realizacji ciążącego na nich, jako uprawnionych, obowiązku informowania organu, o każdej zmianie okoliczności faktycznych mających wpływ na dalsze przysługiwanie świadczenia,

a organ z urzędu nie wykrył tych zdarzeń ani w postępowaniu, ani też w ramach kontroli legalności pobierania świadczeń rodzinnych (por. A. Korcz – Maciejko i W. Maciejko, wyd. Beck 2009 r., Komentarz do ustawy o świadczeniach rodzinnych, s. 455).

W przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23 a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne (art. 30 ust. 2 pkt 3).

W przypadku, o którym mowa w art. 23 a ust. 1 ustawy gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa. W przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust.2).

W myśl art. 23 a ust. 5 w przypadku gdy marszałek województwa,

w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W świetle powołanych przepisów należy stwierdzić, że nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie pobrane za okres, w którym znajdowały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z wyjazdem członka rodziny osoby uprawnionej do świadczenia poza granice Rzeczypospolitej Polskiej. Przesłanką stwierdzenia obowiązku zwrotu jest, w tej sytuacji, wydanie ostatecznej decyzji uchylającej decyzję przyznającą świadczenia z przyczyn nabycia świadczeń zagranicznych.

Jak wynika bowiem z poglądu wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych – warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Uznanie świadczenia za nienależne i nałożenie obowiązku jego zwrotu, bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie, prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne, jedna przyznająca świadczenie oraz druga nakładająca obowiązek jego zwrotu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 331/05, publ. Lex nr 187405).

W niniejszej sprawie, decyzja w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych została wydana w konsekwencji uprzednio wydanych przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z upoważnienia Burmistrza [...] dwóch decyzji z dnia [...] r. uchylających z dniem [...] r.: decyzje (z dnia [...] r.), w sprawie przyznania K.N. na rzecz jej syna H.N. zasiłku pielęgnacyjnego, a także decyzję (z dnia [...] r.) w sprawie przyznania K.N na rzecz jej syna świadczeń rodzinnych.

Ponadto bezsporny w sprawie jest fakt, że mąż wnioskodawczyni opuścił terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i podjął zatrudnienie na terenie [...], od dnia [...] r., zatem powyższe zdarzenie miało miejsce już po wydaniu przez organy decyzji w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych na rzecz syna wnioskodawczyni H.N., czyli decyzji z dnia [...] r., a także z dnia [...] r. oraz [...]r. Należy jednocześnie zauważyć, że świadczenia rodzinne są świadczeniami niepodzielnymi, wypłacanymi miesięcznie.

W tym miejscu należy stwierdzić, że organy administracji publicznej prawidłowo uznały, że świadczenia rodzinne wypłacone K.N. na rzecz jej syna H.N. od dnia [...] r., do dnia [...] r. stanowiły świadczenia nienależne, gdyż wobec stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia, skarżąca nie była osobą uprawnioną do ich pobierania. Konsekwencją powyższego ustalenia było zatem rozstrzygnięcie o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba przestała być uprawniona do świadczeń rodzinnych do dnia całkowitej spłaty należności. Zaskarżone decyzje zawierają prawidłowe wyliczenie nienależnie pobranych świadczeń, które zostały wykazane w załączniku do decyzji organu pierwszej instancji, który określa dodatkowo wyliczenie odsetek zgodne z art. 30 ust. 8 ustawy. W myśl powołanego przepisu - kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. W dyspozycji powołanego przepisu wskazano zatem obowiązek nałożony na organ orzekający o naliczaniu odsetek od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba zobowiązana przestała być uprawniona do świadczeń rodzinnych, czyli w niniejszej sprawie organ prawidłowo naliczył odsetki począwszy od [...] r.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego rozstrzygnięcia o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń w sytuacji nie przyznania na rzecz jej syna zasiłku pielęgnacyjnego w [...] należy podkreślić, że jak wynika z treści przytoczonych przepisów uznanie przez organy wypłaconego świadczenia za nienależne następuje

w momencie stwierdzenia, że członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami kraju i stał się osobą uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym kraju członkowskim. Bez znaczenia zatem dla stwierdzenia nienależności świadczenia jest faktyczny brak podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie tego świadczenia przez instytucje państwowe kraju, w którym podjął zatrudnienie członek rodziny wnioskodawczyni.

W tym stanie rzeczy orzeczono, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 ze zm.).