Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1417/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, 10, 77, 80 oraz 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego W. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Podstawę ustalenia stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie stanowi protokół kontroli z dnia [...] grudnia 2004 r., Nr [...]. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się dwa egzemplarze tego protokołu z tej samej daty i o tym samym numerze. W jednym z nich, podpisanym tylko przez młodszego inspektora transportu drogowego jako przedsiębiorstwo kontrolowane wymieniono: W. (dalej: D.), w drugim – podpisanym przez tego samego inspektora oraz osobę kontrolowaną (p. L. Ż., kierowcę pojazdu, który stwierdził ponadto, iż zapoznał się z protokołem i potwierdza dane w nim zawarte) jako przedsiębiorstwo kontrolowane wymieniono Z. (dalej: R.). Pozostałe ustalenia kontroli, tzn. stwierdzone naruszenia i nałożone z tego tytułu kary, są w obu protokołach kontroli takie same. W obu protokołach jako właściciela pojazdu wymieniono p. J. W.

W aktach sprawy znajdują się również trzy zawiadomienia (z dnia [...] grudnia 2004 r., z dnia [...] stycznia 2005 r. oraz z dnia [...] stycznia 2005 r.) o wszczęciu z urzędu postępowania wobec firmy Z.

Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r., wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzono postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu podano, że w toku postępowania wyjaśniającego wszczętego po przeprowadzonej kontroli drogowej w dniu [...] grudnia 2004 r. stwierdzono, iż dalsze prowadzenie postępowania wobec R. uznaje się za bezprzedmiotowe. Po analizie zebranego materiału dowodowego oraz wyjaśnieniach R. uznano bowiem, że Z. nie jest stroną w postępowaniu. Organ I instancji określił inny podmiot jako stronę postępowania.

Jednocześnie decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r., wydaną na podstawie m.in. powołanego wyżej protokołu kontroli z dnia [...] grudnia 2004 r., nałożono karę pieniężną w wysokości 10.750,00 zł na przedsiębiorcę – p. J. W. [...].

W odwołaniu od tej decyzji przedsiębiorca (D.) podniósł, iż nastąpiła pomyłka, gdyż samochód zatrzymany do kontroli nie jest związany z firmą, ale jest jego własnością prywatną i jest używany w gospodarstwie rolnym. Jednocześnie oświadczył, iż pożyczył samochód p. W. S.

Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2005 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania ww. przedsiębiorcy uchylono decyzję organu I instancji w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. W zaleceniach dla tego organu stwierdzono m.in., że "...wydanie rozstrzygnięcia w sprawie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w kwestii ustalenia, który podmiot wykonywał transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym podczas kontroli drogowej"...oraz ustalenie, że " w aktach sprawy brak jest bezsprzecznego określenia strony postępowania. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy także zwrócić uwagę na prawidłowe ustalenie strony postępowania, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej; przedsiębiorcą w rozumieniu tej ustawy jest osoba (...) wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy nie pozwala na jej rozstrzygnięcie przez organ odwoławczy, pomimo bezspornego stwierdzenia naruszeń opisanych w protokole kontroli Nr [...]."

Postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2006 r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 149 § 1 i art. 150 § 1 k.p.a. wznowiono z urzędu postępowanie administracyjne prowadzone w związku z kontrolą przeprowadzoną w dniu [...] grudnia 2004 r., potwierdzoną protokołem kontroli Nr [...].

Decyzją Nr [...][...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2006 r.: 1) uchylono decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. umarzającą postępowanie wszczęte na podstawie protokołu kontroli Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r.; 2) nałożono na przedsiębiorcę – Z. łączną karę pieniężną w wysokości 10.750,00 zł.

W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy i naruszeń ujętych w protokole kontroli stwierdzono, iż w toku postępowania prowadzonego w związku z ponownym rozpoznaniem sprawy zadaniem organu I instancji było przede wszystkim ustalenie, kto wykonywał w momencie kontroli przewóz oraz jaki charakter miał przedmiotowy przewóz. Organ I instancji na podstawie całokształtu materiału dowodowego ustalił, iż stroną niniejszego postępowania jest Z. W związku z powyższym wznowiono z urzędu postępowanie administracyjne wobec R., gdyż wyszły na jaw w sprawie nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi I instancji.

W ocenie organu I instancji wykonywany przez stronę przewóz miał charakter transportu drogowego. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym, transport drogowy, tzn. krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4.

W przedmiotowej sprawie wykonywany przewóz nie spełnił wszystkich przesłanek przewozu na potrzeby własne, albowiem kierowca nie był w momencie kontroli pracownikiem strony, tzn. nie została spełniona przesłanka z art. 4 pkt 4 lit. a powołanej ustawy. Potwierdzają to zeznania strony, p. J. W. oraz wyjaśnienia kierowcy. Ponadto w piśmie z dnia [...] marca 2006 r. strona wprost oświadczyła, iż kierowca w dniu kontroli nie był pracownikiem firmy Z.

Organ I instancji nie dał wiary wyjaśnieniom strony, iż zleciła przewóz p. J. W., gdyż uznał, że wyjaśnienia te nie są zbieżne z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie, a w szczególności wyjaśnieniami złożonymi przez innego przedsiębiorcę (P.), który był nadawcą przewożonego w momencie kontroli towaru. Przedsiębiorca ten w piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. wyraźnie podkreślił, iż przewóz w dniu kontroli wykonywał kierowca na zlecenie odbiorcy, tj. firmy R., na dowód czego załączył fakturę nr [...]. Jednocześnie podkreślił, iż współpracuje z firmą Z. na zasadzie kupna - sprzedaży. Nadto oświadczył, iż towar będący przedmiotem przewozu wydano kierowcy po wcześniejszym ustaleniu telefonicznym z właścicielem firmy R. Kierowca kontrolowanego przejazdu również oświadczył, iż kontrolowany pojazd prowadził na prośbę p. W. S.

W ocenie organu I instancji powyższy stan faktyczny potwierdziły zeznania p. J. W., który zeznał, iż jedynie użyczył swój prywatny pojazd p. W. S., natomiast nie wykonywał dla niego żadnej usługi. Pojazd został użyczony nieodpłatnie na podstawie ustnej umowy, natomiast koszt paliwa pokrył p. W. S. Ponadto kierowca oświadczył, iż przewoził silniki samochodowe z firmy P. do S. dla p. W. S. na jego prośbę.

Starostwo Powiatowe w I. poinformowało również – wobec milczenia strony – że nie posiada ona zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne lub licencji na wykonywanie transportu drogowego, a Urząd Gminy w I. przesłał kserokopię wpisu do ewidencji działalności gospodarczej przedsiębiorcy Z.

Jednocześnie decyzją nr [...][...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z tej samej daty, tj. z dnia [...] listopada 2006 r., wydaną na podstawie art. 104 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., umorzono postępowanie w sprawie w całości w stosunku do przedsiębiorcy J. W. [...]

Odwołanie od decyzji Nr [...][...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2006 r. złożyła strona zarzucając organowi naruszenie art.: 6, 7, 9, 10 § 1, 11, 12, 35, 36, 73, 75, 76, 77, 79, 81, 86, 107 k.p.a. oraz obrazę art. 155 k.p.a. i innych w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W związku z przedstawionymi zarzutami strona wniosła na podstawie art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. i art. 138 § 2 k.p.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdyż ze względu na naruszenie zasad postępowania administracyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego lub o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji administracyjnej, gdyż zdaniem strony dotyczy ona sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

W ocenie strony stan sprawy przedstawiał się następująco:

1. Strona zawarła z p. J. W. [...] umowę ustną dostarczenia transportem J. W. złomu silników samochodowych z miejscowości R. do miejscowości P. Nie była to umowa użyczenia pojazdu, lecz umowa świadczenia usługi transportowej.

2. J. W. oddelegował do wykonania przedmiotowej usługi swego znajomego kierowcę przekazując mu swój samochód, którym zrealizowano transport złomu silników samochodowych. P. J. W. miał pełną świadomość celu i zakresu świadczonej usługi na rzecz W. S.

3. Kierowca - w obecności J. W. - uzyskał od W. S. informację skąd i dokąd będzie realizowany transport złomu silników samochodowych. Nie było potrzeby szczegółowego instruowania kierowcy p. J. W. co do miejsca odbioru silników, gdyż ten sam kierowca - samochodem p. J. W., realizował w przeszłości takie zlecenia, za które wynagrodzenie pobierał właściciel pojazdu. Zgodnie z treścią art. 46 pkt 1 ustawy - Prawo przewozowe drogę przewozu przesyłki ustalił przewoźnik, a nie W. S., a więc przewoźnikiem nie był skarżący. Fakt ten potwierdzają dowody znajdujące się w dyspozycji strony przedmiotowego postępowania administracyjnego.

Tymczasem według strony w przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji ustalił następujący stan faktyczny:

1) organ uznał a' priori, że stan faktyczny zdarzenia jest zgodny z wyjaśnieniami p. J. W., bez sprawdzenia:

a) kto upoważnił kierowcę do kierowania prywatnym pojazdem p. J. W.,

b) czy w przeszłości kierowca wykonywał tego typu zlecenia z upoważnienia właściciela pojazdu na rzecz firmy R.,

c) czy w przeszłości p. J. W. realizował zlecenia usług transportowych na rzecz firmy R. - odpłatnie lub nieodpłatnie,

d) czy w przeszłości p. J. W. realizował takie usługi na rzecz innych podmiotów,

e) czy p. J. W. jest zainteresowany nieujawnieniem świadczenia przez niego usług transportowych,

f) na jakich zasadach kierowca, nie będący pracownikiem firmy R., z upoważnienia właściciela pojazdu, wykonuje usługi transportowe,

g) dlaczego kierowca został wybrany przez p. J. W. na kierowcę samochodu wymienionego w protokole kontroli,

h) dlaczego samochodem p. J. W., o ile był on "użyczony" skarżącemu, nie kierowali pracownicy firmy R., a osoba wyznaczona przez J. W.,

i) w jaki sposób organ ustalił, że p. J. W. zeznał prawdę na temat hipotetycznego użyczenia samochodu, a skarżący zeznał nieprawdę, a tym samym która z osób zainteresowana określonym rozstrzygnięciem, tzn. zwolnieniem z konieczności zapłacenia kary finansowej - zeznała prawdę,

j) dlaczego organ administracji nie dokonał konfrontacji pomiędzy W. S., a J. W., jeśli przy rozbieżnych zeznaniach osób zainteresowanych - jedne zeznania uznaje za wiarygodne, a drugie nie; p. J. W. jest żywotnie zainteresowany określonym rozstrzygnięciem, a więc nie można wykluczyć, iż świadomie wprowadza on organ w błąd co do okoliczności realizacji zlecenia usługi.

2) organ zacytował w treści uzasadnienia decyzji administracyjnej treść pism, kierowanych do organu przez właściciela firmy R. J. S. uznając je za dowód w sprawie. Treść przedmiotowych pism nie uprawniała jednak organu do sformułowania tez dowodowych, których treść miałaby wskazywać na naruszenie prawa przez W. S. J. S. jedynie potwierdził, że:

a) był nadawcą złomu silników dla firmy R.,

b) kontaktował się z nim ostateczny odbiorca przesyłki,

c) współpracuje z firmą R.,

d) W. S. podał mu dane osobowe kierowcy realizującego zlecenie.

W ocenie strony organ nie ustalił, czy:

a) J. S. miał wiedzę do kogo należał samochód i czy ta wiedza lub jej brak miała wpływ na realizację zlecenia,

b) J. S. przesyłał w przeszłości złom do firmy R. za pośrednictwem kierowcy pojazdu,

c) J. S. sprawdza każdorazowo tytuł prawny posiadania pojazdów samochodowych realizujących odbiór złomu, czy tylko uzgadnia szczegóły nadania towaru z bezpośrednim odbiorcą,

d) czy praktyka realizacji zlecenia przez J. S. na rzecz W. S. odbiegała od zasad realizacji zleceń na rzecz innych podmiotów.

Brak odpowiedzi na te pytania jednoznacznie wskazuje na uchybienie zasadom wynikającym z treści art. 7 k.p.a., co ma oczywisty wpływ na charakter rozstrzygnięcia administracyjnego.

Zaniechanie przez organ administracji wyjaśnienia istotnych okoliczności i rozbieżności zeznań zainteresowanych stron postępowania wskazuje, że decyzja ma charakter rozstrzygnięcia dowolnego (wyrok NSA z 12 grudnia 1981 r., sygn. akt SA/Gd 159/81).

Uprawnienia organu do wydania decyzji administracyjnej nie zwalniają go z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem prawnym i faktycznym (wyrok NSA z 19 marca 1981 r., sygn. akt SA 234/81).

W rozpatrywanej sprawie organ uznał za udowodnioną hipotezę, że przewoźnikiem był skarżący, a nie firma J. W. Przedmiotową hipotezę organ wywiódł jedynie z zeznań J. W., które nie zostały zweryfikowane metodami dopuszczalnymi prawem. Sam fakt zawarcia w treści zeznań J. W. stwierdzenia, iż przedmiotowy samochód jest używany wyłącznie w gospodarstwie rolnym nie znajduje swego odzwierciedlenia w materiałach dowodowych posiadanych przez skarżącego. Samochód ten realizował bowiem usługi transportowe na rzecz firmy R. m.in. w O., co mogą potwierdzić świadkowie, których organ nie przesłuchał.

Zeznania W. S., który wskazał, że korzystał z usługi p. J. W. jeden raz, dotyczyło realizowania usługi z firmą R., a nie zleceń transportowych z innych podmiotów gospodarczych.

Ponadto, zdaniem skarżącego, organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 9 i 10 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na charakter rozstrzygnięcia administracyjnego.

Strona nie była informowana o przesłuchaniach świadków, nie była informowana w sposób prawidłowy o normie art. 10 k.p.a., gdyż nie można uznać za realizację prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu informacji w zawiadomieniu z dnia [...] sierpnia 2006 r., iż skarżący ma 7 dni na wypowiedzenie się w sprawie materiałów dowodowych, gdy z kolejnej korespondencji wynika, że postępowanie prowadzono do listopada 2006 r. Okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu, w którym strona nie miała możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów przed wydaniem decyzji, nie mogą być uznane za udowodnione. Tym samym naruszono zasadę wynikającą z treści art. 81 k.p.a. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej kwestii jest jednoznaczne - organ zbiera materiał dowodowy i całość tego materiału powinna być przedstawiona stronie, aby mogła ona w sposób wyczerpujący odnieść się do całości zebranego materiału (wyrok NSA z 27 sierpnia 1997 r., sygn. akt III SA 66/96 oraz wyrok NSA z 25 kwietnia 1996 r., sygn. akt SA/Wr 2294/95).

Skarżący nie wiedział jak długo będzie trwało postępowanie administracyjne, nie był informowany o przedłużeniu terminów prowadzonego prawie przez rok postępowania administracyjnego.

W podobny sposób organ naruszył normę art.: 11, 12, 35, 36, 73, 75, 76, 77, 79, 81, 86 i art. 107 k.p.a.

Zaniedbanie organu administracji w kwestii ustosunkowania się do istotnych różnic w zeznaniach osób zainteresowanych określonym rozstrzygnięciem, zaniechanie skonfrontowania rozbieżnych zeznań i treści dowodowych, niewyjaśnienie dlaczego jednym zeznaniom nadano klauzulę wiarygodności, a innym nie - stanowi istotne uchybienie zasadom postępowania administracyjnego i miało wpływ na charakter rozstrzygnięcia.

Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r. utrzymano zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Główny Inspektor Transportu Drogowego po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie uznał, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy bezsprzecznie wynika, że skarżący (R.) jest stroną postępowania. Wyjaśnienia złożone przez przedsiębiorcę P., który był nadawcą przewożonego w momencie kontroli towaru, świadczą o tym, że przewóz w dniu kontroli kierowca wykonywał na zlecenie odbiorcy, tj. Z. Świadczy o tym załączona faktura nr [...]. Ponadto wyjaśnił, iż towar wydano kierowcy po wcześniejszym ustaleniu telefonicznym z właścicielem Z. p. W. S. Podkreślono także, że kierowca w piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. oświadczył, że kontrolowany pojazd prowadził na prośbę p. W. S. i przewoził silniki samochodowe z firmy P. do S. dla p. W. S. na jego prośbę.

Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, stwierdzono, iż organ I instancji nie uchybił obowiązkom określonym w k.p.a. W sposób wszechstronny dokonał oceny stanu faktycznego, działał w granicach i zgodnie z przepisami prawa. Organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r. złożył zainteresowany wnosząc – ze względu na naruszenie przez organ I i II instancji art.: 6, 7, 9, 10 § 1, 11, 12, 35, 36, 73, 75, 76, 77, 79, 81, 86, 107 i obrazę art. 155 k.p.a. oraz art. 5, 6, 92 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2006 r.

Skarżący nigdy nie był informowany, że przedmiotowy samochód jest własnością prywatną p. J. W., a z oceny znamion zewnętrznych i uzyskanych informacji od zleceniobiorcy nie mógł posiadać wiedzy, że samochód nie był środkiem trwałym firmy D. Zebrany fragmentarycznie w ramach postępowania administracyjnego materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że J. W. trudni się nielegalnym transportem drogowym, a potencjalni zleceniodawcy są wprowadzani w błąd co do uprawnień właściciela samochodu.

Strona postępowania nigdy nie zatrudniała kierowcy, nigdy nie był on pracownikiem firmy R. i nigdy skarżący nie był pracodawcą wyżej wymienionego.

W lutym 2005 r. strona wyjaśniła swoją rolę w realizacji transportu złomu silników samochodowych i organ I instancji uznał, iż nie jest on stroną postępowania administracyjnego, będącego skutkiem kontroli drogowej z dnia [...] grudnia 2004 r.

Organ - jak wynika z treści decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. - uznał za stronę postępowania J. W. i w dniu [...] lutego 2005 r. nałożył na firmę D. karę pieniężną w wysokości 10.750,00 zł.

Na skutek odwołania złożonego przez J. W., decyzja ta została uchylona.

Skarżący nie zna przesłanek zarówno wydania, jak i uchylenia decyzji, gdyż nie był stroną tamtego postępowania.

Główny zarzut skarżącego sprowadzał się do stwierdzenia, że stan faktyczny i prawny istniejący w chwili zdarzenia (kontroli) nie uległ żadnej zmianie, a w związku z tym nieuprawnione było podjęcie decyzji o uchyleniu decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. umarzającej postępowanie wszczęte na podstawie protokołu kontroli z dnia [...] grudnia 2004 r. wobec skarżącego.

W ten sposób, w ocenie skarżącego, nastąpiło istotne naruszenie art. 16 (zasada trwałości decyzji administracyjnych) w zw. z art. 110 k.p.a., a decyzja rozstrzygająca co do istoty sprawę, w której decyzją ostateczną postępowanie umorzono, jest nieważna (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). W uzasadnieniu tej tezy strona skarżąca odwołała się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt III SA 103/97.

W tej sytuacji nie było dopuszczalne nowe rozstrzygnięcie bez uprzedniego wzruszenia ostatecznej decyzji umarzającej postępowanie - w jednym z trybów nadzwyczajnych, przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 145, art. 155, art. 156).

Nadto strona przypomniała użyte w odwołaniu zarzuty naruszenia art.: 6, 7, 9, 10, 11, 12, 35, 73, 75, 76, 77, 79, 81, 86 i 107 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia administracyjnego. Naruszenia te dotyczyły w szczególności ustalenia stanu faktycznego sprawy, na co strona skarżąca zwróciła już uwagę w odwołaniu.

W ocenie strony skarżącej - jako że organ I jak i II instancji uznał skarżącego za przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy bez wymaganej licencji - istotnym w sprawie było ustalenie czy:

1. strona była właścicielem pojazdu zatrzymanego do kontroli,

2. strona była przedsiębiorcą w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa,

3. strona zatrudniła kierowcę, do prowadzenia pojazdu zatrzymanego do kontroli,

4. zlecenie przez stronę przewozu odpadów osobom trzecim, dysponującym transportem ciężarowym i posiadającym tytuł prawny do samochodu realizującego transport, jest równoznaczne z wykonywaniem przez stronę transportu drogowego odpadów bez wymaganej licencji,

5. strona w świetle obowiązujących przepisów prawa odpowiada za błędy formalne i nieprawidłowości prawne popełnione przez wynajętego przewoźnika

Zarówno organ I, jak i II instancji ustalił bezspornie, że:

1. strona postępowania nie była właścicielem pojazdu zatrzymanego do kontroli i nie posiadała tytułu prawnego do samochodu realizującego transport,

2. strona nigdy nie zatrudniała kierowcy realizującego transport.

Z tego faktu jednoznacznie wynika, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 5 tego przepisu ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, skarżący nie był osobą uprawnioną do ubiegania się o licencję na wykonywanie transportu drogowego. Trudno więc byłoby oczekiwać, że osoba niemająca prawa do posiadania stosownej licencji, taką licencją może dysponować.

Tym większym nieporozumieniem jest żądanie od takiej osoby przedstawienia licencji i karania ją za jej brak.

Wskazuje to na błędy logiczne organu I jak i II instancji i podejmowanie przez te organy działań sprzecznych nie tylko z zasadami logiki, ale i zasadami współżycia społecznego.

Ustalenie organu, jakoby kierowca realizował transport na zlecenie skarżącego, a więc był pracownikiem zleceniodawcy, jest obarczone błędem logicznym. Skarżący uzgodnił treść zlecenia z właścicielem pojazdu, który to oddelegował do wykonania zadania swojego kierowcę i powierzył mu własny samochód do wykonania przedmiotowego zlecenia.

Tak więc zleceniobiorcą i wykonawcą transportu był właściciel pojazdu, a nie skarżący. Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym i faktycznym, to zleceniobiorca był przedsiębiorcą realizującym transport drogowy, a nie skarżący.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, a odnosząc się do zarzutów skarżącego odwołał się do treści art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym (podjęcie i zarobkowe wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji) oraz art. 4 pkt 4 tej ustawy, zawierającego definicję niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne). Nawiązując do wymagań określonych w art. 4 pkt 4 lit a powołanego przepisu stwierdził, że pojazd nie był prowadzony przez pracownika przedsiębiorcy, interpretując pojęcie pracownika zgodnie z Kodeksem pracy. W konkluzji stwierdził, iż wykonywany w dniu kontroli przewóz rzeczy nie był przewozem na potrzeby własne i strona powinna posiadać wymaganą licencję. Konsekwencją jej braku jest kara pieniężna (art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym) i treść lp. 1.1.1 załącznika do tej ustawy.

Ponadto organ II instancji stwierdził, iż skarżący nie odniósł się w skardze do pozostałych nieprawidłowości w transporcie stwierdzonych w skarżonych decyzjach ani kar pieniężnych nałożonych w związku z tym na skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r., utrzymującą w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2006 r., którą uchylono decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. umarzającą postępowanie wszczęte na podstawie protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz nałożono na przedsiębiorcę - Z. łączną karę pieniężną w wysokości 10.750,00 zł.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika – mimo zastosowanego nazewnictwa firm, przyjętego zresztą za organami orzekającymi w sprawie przez Sąd – iż uczestniczące w sprawie podmioty są osobami fizycznymi, prowadzącymi działalność gospodarczą na podstawie odpowiednich wpisów do ewidencji działalności gospodarczej (i innych wymaganych zezwoleń), pod różnymi firmami, a to: W. J. [...] oraz Z. W przedmiocie wykonywanej działalności gospodarczej obu przedsiębiorców figurują – odpowiednio – "usługi transportowe", a po zmianie, "transport drogowy towarów" oraz "transport ciężarowy". Ponadto p. W. S. posiada od [...] października 1993 r. koncesję na prowadzenie w kraju obrotu (skupu, sprzedaży) surowcami wtórnymi metali nieżelaznych (złomem).

Zakres i charakter stwierdzonych w sprawie naruszeń ustawy o transporcie drogowym i związanych z tym wysokości nałożonych kar pieniężnych nie ma w rozpatrywanej sprawie istotnego znaczenia. Podstawową kwestią jest bowiem ustalenie, kto w rozpatrywanej sprawie był – a ściślej: powinien być – stroną prowadzonego postępowania, i kogo powinny obciążać nałożone kary pieniężne.

Należy przy tym jednoznacznie stwierdzić, że tożsamość prowadzonego postępowania nie ulega wątpliwości, a obowiązujące przepisy prawne wyłączają możliwość podziału odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia.

W innym, przedmiotowym ujęciu sprawa sprowadza się do ustalenia (pytania), czy w sytuacji stwierdzonej protokołem kontroli z dnia [...] grudnia 2004 r. miało miejsce użyczenie pojazdu (przez firmę D.), którym, przy pomocy wskazanego kierowcy, nie będącego pracownikiem przedsiębiorcy, wykonano przewóz drogowy rzeczy (przez firmę R.) bez posiadania licencji, nie dający się również zakwalifikować jako przewóz na potrzeby własne, czy też było to zlecenie usługi transportowej przewozu złomu (firmie D.), za wykonanie której zlecający (firma R.) nie może ponosić żadnej odpowiedzialności.

Przy rozpoznaniu sprawy po raz pierwszy [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego umarzając decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. postępowanie w sprawie (i stwierdzając, że podmiotem postępowania jest inny podmiot) uznał, że firmie R. nie przysługuje w sprawie przymiot strony, a tym samym przychylił się niejako do koncepcji umowy zlecenia usługi transportowej. W następstwie karę pieniężną nałożono na firmę D.

Natomiast w wykonaniu decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2005 r., wydanej po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy (firmy D.), uchylono powołaną wyżej decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. oraz nałożono karę pieniężną w tej samej wysokości na firmę R. Tym samym uznano, że to właśnie ta firma wykonywała transport drogowy bez wymaganej licencji, którego nie można było zakwalifikować jako transportu na potrzeby własne.

Jednocześnie decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z tej samej daty, tj. z dnia [...] listopada 2006 r. umorzono postępowanie w sprawie w całości w stosunku do firmy D.

W rozpatrywanej sprawie wobec niejednoznaczności protokołu kontroli z dnia [...] grudnia 2004 r. podstawowe znaczenie ma właściwe ustalenie stanu faktycznego, a ściślej – określenie strony postępowania, na co trafnie zwrócono uwagę w wytycznych zawartych w uzasadnieniu decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2005 r.

Niestety, zalecenie prawidłowego ustalenia strony postępowania zostało odebrane przez organ I instancji jako zachęta nie tyle do poszerzenia i pogłębienia postępowania dowodowego w sposób zobiektywizowany, lecz jako wskazanie innej strony postępowania (tzn. firmy R.).

Wątpliwości przedstawione w odwołaniu i skardze przez ten podmiot (R.), a zwłaszcza kierunek argumentacji, zmierzającej do wykazania, iż firma D. wykonywała od lat systematycznie nielegalny krajowy transport drogowy, są na tyle poważne, że nie sposób podzielić oceny Głównego Inspektora Transportu Drogowego, iż "...z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy bezsprzecznie wynika, że skarżący (R.) jest stroną postępowania."

Nie do Sądu należy dokonywanie ustaleń faktycznych w rozpatrywanej sprawie. Za trafne trzeba jednak uznać stwierdzenie firmy R., iż w tej sprawie interes prawny, przesądzający o tym, kto jest stroną w sprawie, jest ściśle związany z interesem faktycznym, polegającym na uniknięciu kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia.

Trzeba też zauważyć, że przy pomocy podniesionych w sprawie nowych dowodów (m.in. faktury nr [...], wystawionej przez P.), nie można wykazać – jak trafnie podnosi firma R. - nowych, istotnych dla sprawy okoliczności, a zatem dowody te nie miały znaczenia dla wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W tej sytuacji należało uznać, że w postępowaniu w rozpatrywanej sprawie naruszono przepisy art. 7, 10, 77, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynika sprawy.

Niezależnie od powyższego należy podnieść, że zakończenie tej samej kontroli dwoma protokołami, w których wymienieni są różni przedsiębiorcy jako podmioty kontrolowane, dezawuuje samą kontrolę i uzyskane w jej następstwie wyniki.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.