Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3010/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3, art. 5 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1684/17 w sprawie ze skargi H. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza na rzecz H. J. od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1684/17 po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty, oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd przytoczył następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. J. utrzymał w mocy decyzję częściową nr [...] Wojewody Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], potwierdzającą skarżącej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej we wsi K., gmina K., powiat S., dawne województwo [...].

W dniu 31 grudnia 2008 r. do Wojewody Pomorskiego wpłynął wniosek H. J. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez A.Z. poza obecnymi granicami RP we wsi K.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak: [...] Wojewoda Pomorski odmówił H. J. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, gdyż nie udowodniono, że wyżej wymieniona jako właścicielka pozostawiła nieruchomość na dawnych Kresach Wschodnich oraz, że została zmuszona do opuszczenia byłego terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.

Od powyższej decyzji H. J. złożyła odwołanie do Ministra Skarbu Państwa, który decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r.

Na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2012 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. Wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r., sygn, akt I SA/Wa 1633/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił przedmiotową skargę H.J.

H.J. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I OSK 590/13 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie, decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r.

Pismem z dnia [...] września 2015 r. skarżąca zwróciła się do Wojewody Pomorskiego o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przysługującej jej 1/3 części wartości rekompensaty za pozostawione mienie, zgodnie z jej udziałem w spadku wynikającym z treści postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. I Ns 189/09.

Wojewoda Pomorski, postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2016 r., nr [...] uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie spełnia wymogi określone w art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 poz. 1418), powoływanej dalej jako "Ustawa zabużańska" oraz wezwał stronę postępowania do:

1. wskazania formy realizacji prawa do rekompensaty,

2. wskazania numeru rachunku bankowego, w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego,

3. dołączenia aktualnego operatu szacunkowego, określającego wartość nieruchomości pozostawionej we wsi K., gmina i powiat S., dawne województwo [...], w skład której wchodziło:

- 4,5 ha ziemi,

- stodoła dla bydła, o powierzchni ok 100 m2, na murowanym fundamencie, drewniana, dach kryty blachą, wybudowana w 1917 r.,

- stodoła na zboże o powierzchni 300 m2, na murowanym fundamencie, drewniana, dach kryty blachą, wybudowana w 1917 r.

Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. skarżąca zwróciła się do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem o zmianę powyższego postanowienia poprzez uwzględnienie, że przedmiotowa nieruchomość położona była we wsi K., w granicach gminy K., powiat S., dawne województwo [...] oraz ujęcie domu mieszkalnego oraz dodatkowych 9 ha ziemi w składzie pozostawionego mienia.

Wojewoda Pomorski, postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] zmienił postanowienie nr [...] z dnia [...] października 2016 r., poprzez uwzględnienie kwestii położenia przedmiotowej nieruchomości we wsi K., w granicach gminy K., powiat S., dawne województwo [...]. Organ wojewódzki odmówił zmiany w zakresie rodzaju i powierzchni pozostawionej nieruchomości.

Decyzją częściową nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] Wojewoda Pomorski potwierdził H. J. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A.Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej we wsi K., gmina K., powiat S., dawne województwo [...] w udziale jej przysługującym tzn. w wysokości 1/3 części z 20% zwaloryzowanej wartości pozostawionej nieruchomości.

Wojewoda Pomorski rozstrzygając niniejszą sprawę nie uwzględnił domu mieszkalnego oraz dodatkowych 9 ha ziemi, jako składników nieruchomości pozostawionej przez A. Z. poza obecnymi granicami RP.

Od powyższej decyzji H. J. złożyła odwołanie.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. J. utrzymał w mocy decyzję częściową nr [...] Wojewody Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...].

H. J. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny powołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła H. J. zaskarżając wyrok w całości i - na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." - zarzuciła mu naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 2 w związku z art. 1 Ustawy zabużańskiej polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 roku (nr [...]) w sytuacji, w której Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał błędnej wykładni przepisów art. 2 w związku z art. 1 Ustawy zabużańskiej i przyjął, że wszystkie składniki majątku, za które przyznawana jest rekompensata musiały istnieć (lub być własnością osoby opuszczającej terytorium) już 1 września 1939 roku, podczas gdy żaden przepis Ustawy zabużańskiej - w szczególności art. 1 i 2 rzeczonej ustawy - nie wymaga, by składniki majątku istniały (lub były własnością osoby opuszczającej terytorium) dokładnie w dniu wybuchu wojny, czyli 1 września 1939 roku, a jedynie by pozostawienie posiadanych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej było wynikiem opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku;

b. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 2 w związku z art. 1 Ustawy zabużańskiej w związku z art. 8 ust. 1, art. 2, art. 64 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 37 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 roku (nr [...]) w sytuacji, w której Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał błędnej i niezgodnej z Konstytucją wykładni przepisów art. 2 w związku z art. 1 Ustawy zabużańskiej i przyjął, że wszystkie składniki majątku, za które przyznawana jest rekompensata, musiały istnieć (lub być własnością osoby opuszczającej terytorium) już 1 września 1939 roku, podczas gdy prokonstytucyjna wykładnia przepisów Ustawy zabużańskiej, uwzględniająca zwłaszcza zasadę demokratycznego państwa prawnego, zasadę równego traktowania przez władze publiczne, zasadę zakazu dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny, jak również zasadę równej dla wszystkich ochrony prawnej własności oraz innych praw majątkowych wskazuje na to, że przepisy art. 1 i 2 rzeczonej ustawy nie wymagają, by składniki majątku istniały (lub były własnością osoby opuszczającej terytorium) dokładnie w dniu wybuchu wojny, czyli 1 września 1939 roku, a jedynie by pozostawienie posiadanych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej było wynikiem opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku;

c. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 5 Ustawy zabużańskiej w zw. z art. 7 i art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017 r. poz. 1257), powoływanej dalej jako "k.p.a.", polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 roku (nr [...]) w sytuacji w której organy administracji obu instancji zaniechały podjęcia wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony (w sytuacji w której organy uznały, że oświadczenia świadków: M. C. i R. Z. z dnia [...] marca 2003 roku oraz G. C. i L. B. z dnia [...] października 2015 roku nie spełniają wymogów wskazanych w art. 6 ust. 5 Ustawy zabużańskiej);

d. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 roku (nr [...]) w sytuacji w której organy administracji obu instancji zaniechały podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, przy uwzględnieniu zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej i jednocześnie zaniechaniu przez organy administracji obu instancji w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz zaniechaniu dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego tego, czy dana okoliczność została udowodniona, w szczególności poprzez z jednej strony przyjęcie, że doszło do kolektywizacji należącego do A. Z. gospodarstwa rolnego, a z drugiej, że brak jest dowodów wskazujących na to, że w skład majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wchodziło dodatkowe 9 ha ziemi które uległo kolektywizacji oraz przez bezpodstawne przyjęcie, że w kontekście całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza zaświadczenia K. i Wiejskiego Komitetu Wykonawczego rejonu G. obwodu G. z dnia [...] marca 2003 roku (Nr [...]) oraz oświadczenia świadków: M. C. i R. Z. z dnia [...] marca 2003 roku oraz G. C. i L. B. z dnia [...] października 2015 roku nie zostało udowodnione to, że w skład nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jej opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku wchodził dom mieszkalny wybudowany w 1941 roku oraz dodatkowe 9 ha ziemi;

e. art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na nie rozpoznaniu sprawy w granicach skargi oraz nie rozpoznaniu wszystkich zarzutów objętych skargą jak również na nie odniesieniu się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do następujących zarzutów podniesionych w skardze:

– zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 ust. 5 Ustawy zabużańskiej w związku z art. 7 i art. 75 § 1 k.p.a. polegającego na zaniechaniu podjęcia przez organ prowadzący postępowanie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony (w sytuacji w której organ uznał, że oświadczenia świadków: M. C. i R. Z. z dnia [...] marca 2003 roku oraz G.C. i L. B. z dnia [...] października 2015 roku nie spełniają wymogów wskazanych w art. 6 ust. 5 Ustawy zabużańskiej),

– zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegającego na zaniechaniu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, przy uwzględnieniu zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej i jednocześnie zaniechaniu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz zaniechaniu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego tego, czy dana okoliczność została udowodniona, w szczególności przez z jednej strony przyjęcie, że doszło do kolektywizacji należącego do A. Z. gospodarstwa rolnego, a z drugiej, że brak jest dowodów wskazujących na to, że w skład majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wchodziło dodatkowe 9 ha ziemi które uległo kolektywizacji oraz przez bezpodstawne przyjęcie, że w kontekście całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza zaświadczenia K. Wiejskiego Komitetu Wykonawczego rejonu G. obwodu G. z dnia [...] marca 2003 roku (Nr [...]) oraz oświadczenia świadków: M. C. i R. Z. z dnia [...] marca 2003 roku oraz G.C. i L. A. B. z dnia [...] października 2015 roku nie zostało udowodnione to, że w skład nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jej opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku wchodził dom mieszkalny wybudowany w 1941 roku oraz dodatkowe 9 ha ziemi,

w konsekwencji czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wyjaśnił dlaczego uznał zasadność nieprawidłowego postępowania organów obu instancji w zakresie zaniechania podjęcia wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego spraw i tym samym dopuścił się naruszenia art. 151 p.p.s.a. polegającego na bezzasadnym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 roku (nr [...]).

Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej poprzez uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 roku (nr [...]) w całości oraz poprzedzającej ją decyzji częściowej numer [...] Wojewody Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2017 roku (znak: [...]) w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto skarżąca kasacyjnie wniosła o zasądzenie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na obu podstawach: naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że są one w części uzasadnione i z tego powodu skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Jako całkowicie nieuzasadnione uznać należy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., którego naruszenia dopatruje się strona skarżąca kasacyjnie stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a". Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Sąd I instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie w zakresie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Fakt, że Sąd I instancji oddalił skargę (zamiast ją uwzględnić jak żądała tego skarżąca kasacyjnie) nie oznacza, że uchybił temu przepisowi. To, że Sąd I instancji przyjął ustalenia organów administracyjnych, a w konsekwencji ich rozstrzygnięcia za prawidłowe i tym samym nie uwzględnił zarzutów skarżącego nie oznacza, iż naruszył powyższy przepis.

Uzasadnieniu zaskarżonego wyroku także nie można zarzucić, że nie realizuje ono niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2009 r. I OSK 487/08). Co więcej Sąd ma obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, co obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. Jedynie w sytuacji, gdy lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego akt administracyjny, pozbawiałoby stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, naruszałoby prawo. Tymczasem te wszystkie elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Fakt, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z argumentacją Sądu I instancji zaprezentowaną w uzasadnieniu, nie została nią przekonana, a wręcz uważa ją za błędną nie oznacza eo ipso naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Jako nieuzasadnione uznać także należy zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 5 Ustawy zabużańskiej w zw. z art. 7 i art. art. 8, 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Otóż zgodnie z art. 5 ust. 1 Ustawy zabużańskiej potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa. Natomiast w myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 tej ustaw do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości.

Słusznie zatem, zarówno organy administracyjne, jak i Sąd I instancji podnosiły powołując się na orzecznictwo sądowe, że ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2017 r. Sygn. akt I OSK 1890/16 (CBOSA) "Z treści art. 6 ustawy zabużańskiej wynika wprost, bez potrzeby dokonywania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych, że do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Obowiązek wykazania tych okoliczności ustawodawca nałożył na osoby ubiegające się o rekompensatę, skoro dokumenty na okoliczność pozostawienia nieruchomości, ich rodzaju i powierzchnię należy dołączyć do wniosku o przyznanie rekompensaty. Postępowanie o przyznanie rekompensaty jest prowadzone na wniosek a nie z urzędu, a wynik tego postępowania uzależniony jest w dużej mierze od wypełnienia wymogów ustawy przez osoby ubiegające się o przyznanie rekompensaty." Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1295/13 (Lex nr 1657926) "Ustawa z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest ustawą szczególną i z tej racji, zawarte w niej przepisy proceduralne mają pierwszeństwo, przed przepisami k.p.a. W związku z tym, choć ww. ustawa nie ogranicza obowiązków, które - na zasadzie k.p.a. - obciążają organ, tym niemniej wprowadza ona również ustawowe obowiązki zobowiązujące wnioskodawcę do określonego postępowania. Do takich obowiązków należy zaś dołączenie do wniosku stosownej dokumentacji, na której oparte jest dochodzone uprawnienie (art. 6 ww. ustawy)." Wykładnia przepisów art. 6 ust. 4 pkt 1-3 i art. 6 ust. 5 ustawy prowadzi do wniosku, że wolą ustawodawcy jest, aby prawo własności mienia zabużańskiego wykazywać w pierwszej kolejności w oparciu o dowód z dokumentu urzędowego, sądowego lub archiwalnego. Dowód z oświadczeń świadków można natomiast przyjąć wyłącznie wtedy, gdy brak jest urzędowego opisu mienia i orzeczenia PUR i to przy założeniu, że oświadczenia takie będą spełniać wymogi wymienione w art. 6 ust. 5 ww. ustawy. Oświadczenia powinny być złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że w przypadku postępowania dowodowego w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty ustawodawca w sposób istotny ograniczył zasadę oficjalności w stosunku do ogólnej regulacji przyjętej w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Przenosząc powyższe uwagi na okoliczności sprawy niniejszej należało podzielić pogląd Sądu I instancji wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organy administracji publicznej prowadzące postępowanie w sprawie rekompensaty nie naruszyły powołanych wyżej przepisów procedury administracyjnej regulujących zasady postępowania dowodowego.

Odnosząc się do kwestii uwzględnienia dodatkowych 9 ha ziemi w składzie mienia pozostawionego przez A. Z. poza obecnymi granicami RP organy prawidłowo wskazały, iż jedynymi dowodami mogącymi potwierdzić powyższą okoliczność są oświadczenia świadków: M. C. i R. Z. z dnia [...] marca 2003 r. oraz C. G. i B. A. z dnia [...] października 2015 r. Oświadczenia M. C. i R. Z. z dnia [...] marca 2003 r, nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, z oświadczeń nie wynika także, gdzie świadkowie zamieszkiwali, ani czy są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicielki lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Natomiast oświadczenia C. G. i B. A. z dnia [...] października 2015 r. zostały złożone przed notariuszem państwowego biura notarialnego rejonu leninowskiego miasta G., obwód g., Republiki B. pod groźbą za krzywoprzysięstwo, lecz również z nich nie wynika, czy świadkowie są osobami bliskimi właścicielki lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Zasadnie zatem, w świetle wyżej przywołanych przepisów, organy administracyjne i Sąd I instancji przyjęły, że oświadczenia ww. świadków nie mogą stanowić dowodu mającego istotny wpływ na ustalenie rodzaju oraz powierzchni pozostawionej przez A. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, gdyż nie zostały złożone zgodnie z art. 6 ust. 5 Ustawy zabużańskiej.

Natomiast, jako uzasadnione uznać należy zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 2 w zw. z art. 1 Ustawy zabużańskiej polegające na błędnej wykładni przepisów art. 2 w związku z art. 1 cyt. ustawy poprzez przyjęcie, że wszystkie składniki majątku, za które przyznawana jest rekompensata musiały istnieć (lub być własnością osoby opuszczającej terytorium) już 1 września 1939 roku, podczas gdy żaden przepis powołanej ustawy nie stawia takiego warunku.

Otóż w art.2 Ustawy zabużańskiej prawodawca posługuje się pojęciem "nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej" nie definiując go bliżej. Jednak z istoty sformułowania "pozostawienie nieruchomości" odnieść należy ten fakt do daty opuszczenia nieruchomości. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z brzmieniem art. 11 ust. 5 Ustawy zabużańskiej nakazuje odnosić "wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej" do stanu "na dzień ich pozostawienia". Przedmiotowa ustawa nie wiąże stanu "pozostawionych nieruchomości" z dniem 1 września 1939r. Data ta przyjmowana jest w tej ustawie wyłącznie jako moment wybuchu wojny w wyniku, której nastąpiło wypędzenie lub opuszczenie dotychczasowego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art.1 – element przedmiotowy) oraz jako moment oznaczenia obywatelstwa polskiego i miejsca zamieszkania (art.2 – element podmiotowy). Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy przyjąć należy, w ślad za znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniem K. Wiejskiego Komitetu wykonawczego rejonu G. obwodu G. z dnia [...] marca 2003r., nr [...], którego wartości dowodowej nie kwestionowały organy administracyjne, a wręcz przeciwnie uznawały go za dokument o najwyższej wartości dowodowej, że w skład pozostawionej przez A. Z. nieruchomości wchodził także dom mieszkalny wybudowany w 1941r.

Dodatkowo wskazać należy, że przedmiotem uchwały NSA w składzie siedmiu sędziów z 16 grudnia 2013r., sygn. akt I OPS 11/13 była wyłącznie kwestia: czy prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wynikające z art. 2 Ustawy zabużańskiej przysługuje w sytuacji, gdy przed opuszczeniem byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez właściciela nieruchomości z przyczyn, o których mowa w art. 1 powyższej ustawy, nieruchomość została włączona do kołchozu lub podlegała nacjonalizacji z innych przyczyn - i tylko w tym zakresie ma ona charakter wiążący.

Błędna wykładnia przepisów prawa materialnego sprawiła, że WSA w Warszawie nie rozpoznał w pełni wniesionej skargi. W konsekwencji należało uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W tym stanie rzeczy na podstawie art.185 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane w oparciu o przepis art. 203 pkt 1 p.p.s.a.