Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1292/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 i art. 137
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2016 r. sprawy ze skargi D. N. i A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] (dalej także "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołania D. N. i A. S. (dalej "skarżących"), reprezentowanych przez radcę prawnego A. B., od decyzji Starosty [...] (dalej także "Starosty") z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], znak: [...], odmawiającej zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...] w części dotyczącej działek ewid. nr [...] oraz części o powierzchni [...] ha działki nr [...], części o pow. [...] ha działki nr [...] i części działki o pow. [...] ha działki [...] (dawny numer [...] o powierzchni [...] ha) wszystkie z obrębu [...], utrzymał decyzję Starosty w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Wojewodę zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] marca 2016 r., przedstawia się w następujący sposób:

1. Aktem notarialnym Repertorium Nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r. M. i A. małż. R. sprzedali Skarbowi Państwa - Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] za cenę [...] zł w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10 z 1974 r., poz. 64) nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], obejmującą obszar [...] m2. W treści aktu zawarto informację, iż na mocy decyzji Wydziału Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej [...] znak: [...], zmienionej decyzją z dnia [...] lutego 1974 r. znak [...] - ustalony został teren budowy osiedla [...] (część południowa) na terenie położonym w granicach oznaczonych na szkicu sytuacyjnym L-140/74, stanowiącym załącznik do decyzji. W skład terenu objętego lokalizacją wchodzi opisana nieruchomość.

Tytuł własności ustalono na podstawie aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...] grudnia 1948 r., Repertorium Nr [...] przed asesorem notarialnym E. M., zastępcą T. S. notariusza przy Wydziale Hipotecznym Sądu Okręgowego w W. Powyższym aktem M. i A. R. nabyli działkę budowlaną o pow. [...] m2, położoną w W. pod nazwą [...].

2. Pismem z dnia [...] listopada 1996 r. (data wpływu do Kancelarii Urzędu Rejonowego w W.) D. N. zwróciła się o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2, oznaczonej jako działka [...], wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. Do akt sprawy wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] kwietnia 1994 r., sygn. akt [...] stwierdzające, że spadek po M. R. nabyły na mocy ustawy żona A. R. i córka D. N. (pkt I), a spadek po A. R. nabyła córka D. N. (pkt II).

3. Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. radca prawny A. B., działając w imieniu swoich mocodawców: J. N., D. N. i A. S. podtrzymał wniosek D. N. o zwrot nieruchomości.

4. Do akt sprawy załączono postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. sygn. akt [...] stwierdzające, że spadek po D. N. nabyli mąż J. N. oraz dzieci D. N. i A. S.

5. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że nieruchomość o zwrot, której wystąpili wnioskodawcy odpowiada działkom ewidencyjnym o numerach [...] (obecnie części działek ewid. nr [...]) z obr. [...].

6. Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] Wojewoda [...] wyznaczył Starostę Powiatu [...] jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku D. N. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w W., dzielnicy [...], przy ul. [...], w części dotyczącej działki ewid. nr [...] z obrębu [...], wskazując w uzasadnieniu iż grunt ten stanowi własność Miasta [...].

7. Urząd [...] Biuro Gospodarki Nieruchomościami Delegatura w [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. poinformował, że działki ewid. nr [...] z obrębu [...] zostały oddane w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Spółdzielni Budowłano - Mieszkaniowej [...] na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 1997 r., znak: [...] wydanej przez Zarząd Gminy [...], która została zmieniona postanowieniem z dnia [...] listopada 1997 r., znak: [...] wydanym przez Zarząd Gminy [...]. Działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] jest działką drogową. Zaś w dniu [...] sierpnia 2011 r. Urząd Miasta [...] poinformował, że działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] nie stanowi drogi publicznej. Przedmiotowa działka położona jest w pasie drogowym drogi wewnętrznej ul. [...] zarządzanej i utrzymywanej przez [...] Spółdzielnię Budowlano Mieszkaniową [...] z siedzibą w W. przy ul. [...].

8. W dniu [...] września 2011 r. Urząd [...] Biuro Geodezji i Katastru poinformował, iż jako właściciele nieruchomości (działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...]) zostali ujawnieni M. R., A. R. i Z. B. Na podstawie aktu notarialnego Rep Nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r. teren przeszedł na własność Skarbu Państwa, a następnie na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego Nr [...] z dnia [...] grudnia 1993 jako właściciel została ujawniona Gmina [...]. W 1997 roku na podstawie decyzji Burmistrza Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 1997 r. przekazano ww. działki w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Budowłano-Mieszkaniowej [...].

9. Pismem z dnia [...] września 2011 r. [...] Spółdzielnia Budowlano -Mieszkaniowa [...] wskazała, że dla działki nr [...] z obrębu [...] urządzona jest księga wieczysta [...] oraz, że została ona zagospodarowana zgodnie z planem realizacyjnym [...]. Działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] posiada KW [...] i zrealizowana została na niej ulica [...]. Działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] posiada urządzoną księgę wieczystą Nr [...] i urządzone parkingi społeczne obsługujące mieszkańców [...] i zieleń. W części południowo - wschodniej działki nr [...] zlokalizowany jest kolektor KP 2000 x 1600 z liniami rozgraniczającymi BPRW z dnia [...] lutego 1972 r.

10. Zgodnie z informacjami zawartymi w wypisie z rejestru gruntów z dnia [...] listopada 2011 r.:

- działka ewidencyjna [...] z obrębu [...] jest własnością [...] W. w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...], o pow. [...] ha opisana jest jako droga (dr), dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...];

- działka ewidencyjna [...] z obrębu [...] jest własnością [...] W. w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...], o pow. [...] ha, opisana jest jako zurbanizowane tereny niezabudowane (Bp), dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...];

- działka ewidencyjna [...] z obrębu [...] jest własnością [...] W. w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...], o pow. [...] ha, opisana jest jako tereny mieszkaniowe (B)s dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...].

11. W dniu [...] lutego 2012 r. odbyła się rozprawa administracyjna, podczas której został złożony wniosek o przeprowadzenie rozprawy.

12. Protokół z przeprowadzonych w dniu [...] marca 2012 r. oględzin wskazuje, iż na działce nr [...] znajdują się utwardzenia w postaci chodników i dojść. Na działce nr [...] znajduje się ulica [...], tj. droga wewnętrzna do osiedla. Na działce nr [...] znajduje się część parkingu społecznego - w terenie ogrodzonym siatką. Parking ten stanowi głównie teren utwardzony, nietrwale wysypany żużel oraz teren nieutwardzony od dz. Nr [...] - zakrzaczony. Przedstawiciel [...] SBM [...] podczas oględzin okazała mapę z której wynika, że na dz. Nr [...] zrealizowany jest budynek.

13. Z pisma [...] Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej [...] z dnia [...] maja 2012r. wynika, że zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji Nr [...] z dnia [...] lipca 1972 r. oraz planami realizacyjnymi osiedla [...], pierwsze inwestycje mieszkaniowe powstały w 1979 r.

14. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu przesłuchania świadków z dnia [...] listopada 2012 r. S. M., T. W., J. S., J. R., W. Z., W. M. wynika, że pierwszy budynek przy ul. [...] powstał w 1978 r. Całość osiedla została zrealizowana w 1981 r. łącznie z terenami zielonymi. Na etapie wywłaszczenia były to ogródki działkowe. Po wywłaszczeniu ogródki te funkcjonowały nadal jako wymagane tereny zielone - zgodnie z decyzją o wywłaszczeniu. Przez działkę nr ewid. [...] przechodzi kolektor KP 2000 x 1600 z liniami rozgraniczającymi BPRW z dnia [...] lutego 1972 r. w 1990 r. na działce były place nie ogrodzone, mieszkańcy parkowali na tym terenie samochody (wśród zieleni). W 1995 r. parkingi ogrodzono. Parkingi te budowali sami wszyscy mieszkańcy osiedla. Mieszkańcy zgłaszali budowę parkingów m.in. do Spółdzielni (...). Powierzchnia ta na działce nr [...] funkcjonowała przez długi czas jako integralna część osiedla. Coraz większa liczba mieszkańców posiadająca samochody w sposób naturalny stworzyła potrzebę rezygnacji z część terenów zielonych i stworzenie na tych miejscach parkingów, które nadal tworzą integralną część osiedla.

15. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. [...] Spółdzielnia Budowlano – Mieszkaniowa [...] przesłała uwierzytelnioną kopię opisu technicznego planu realizacyjnego [...], zgodnie z którym działka ewid. nr [...] stanowi teren zielony. Przez przedmiotową działkę nr [...] przebiega kolektor o średnicy KP 2000 x 1600 z liniami rozgraniczającymi.

16. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Starosta odmówił zwrotu nieruchomości położonej w W. w dzielnicy [...], przy ul. [...] w części dotyczącej działek ewid. nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż na przedmiotowych działkach cel wywłaszczenia został zrealizowany. Odnosząc się do działki ewid. nr [...] wskazano, iż modyfikacja obecnego zagospodarowania nie przesądza o zbędności przedmiotowej nieruchomości dla prawidłowego funkcjonowania osiedla. Ponadto zaznaczono, iż na dzień wydania decyzji widnieje wpis użytkowania wieczystego na rzecz [...] Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej [...].

17. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy ww. decyzję, wskazując w uzasadnieniu, iż w sprawie zostały spełnione negatywne przesłanki zawarte w art. 229 u.g.n. W konsekwencji nie przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości.

18. Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2014 r. ,sygn. akt I SA/Wa 1230/13, tut. Sąd uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. Sąd podkreślił, iż w rozpoznawanej sprawie organy nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, w jakiej dacie prawo użytkowania wieczystego ustanowione na rzecz Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej [...] zostało ujawnione w księdze wieczystej. Nie wyjaśniając dokładnie tej kwestii nie można odnieść się do kwestii zastosowania w sprawie przepisu art. 229 u.g.n. W konsekwencji nie można ustalić, czy skarżącym przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości.

19. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Starosta odmówił zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...] w części dotyczącej działek ewid. Nr [...] oraz części o pow. [...] ha działki nr [...] części o pow. [...] ha działki nr [...] i części o pow. [...] ha działki nr [...] (dawny numer [...] o pow. [...] ha) z obrębu [...]. W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, iż w sprawie nie ma zastosowania art. 299 u.g.n., gdyż prawo użytkowania wieczystego na rzecz [...] Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej [...] z siedzibą przy ul. [...] zostało ujawnione w księgach wieczystych Nr [...] po dniu 1 stycznia 1998 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Rozpoznając wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości Starosta [...] wskazał, iż na przedmiotowych działkach cel wywłaszczenia został zrealizowany. Zgodnie z projektem zagospodarowania terenu osiedla [...], zatwierdzonym decyzją z dnia [...] października 1977 r. Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...] na terenie działki nr [...] zaprojektowano ciągi piesze, dojścia m.in. do budynku nr [...]; na terenie działki nr [...] zgodnie z projektem obsługę komunikacyjną zapewnia ulica osiedlowa, przebiegająca na zewnątrz grup budynków mieszkalnych, wykorzystując częściowo istniejące ulice [...]; na terenie obecnej działki nr [...], przewidziano tereny zielone "na terenie projektowanego osiedla znajduje się kilkanaście cennych drzew, które przewiduje się do zachowania ponadto tereny sadów, których fragmenty w miarę możliwości będą zachowane. Modyfikacja obecnego zagospodarowania działki nr [...] nie przesądza o zbędności przedmiotowej nieruchomości dla prawidłowego funkcjonowania osiedla. Ponadto Starosta wskazał, iż dla postępowania o zwrot nieruchomości nie ma znaczenia obecne wykorzystanie nieruchomości, jeżeli cel został zrealizowany. Powołując się na przeprowadzone w dniu [...] marca 2012 r. oględziny, przeprowadzoną w dniu [...] lutego 2012 r. rozprawę administracyjną, na znajdujący się w aktach protokół z zeznań świadków organ stwierdził, ze cel wywłaszczenia został zrealizowany.

20. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego A. B., wnieśli do Wojewody odwołanie od decyzji Starosty z dnia [...] maja 2015 r. (za pośrednictwem tego organu), wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie o zwrocie przedmiotowej nieruchomości. Skarżący zarzucili decyzji Starosty, co następuje:

- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 136 ust.3 oraz art.137 u.g.n., w ten sposób, że niesłusznie przyjęto jakoby w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości;

- naruszenie przepisów postępowania poprzez uchybienie treści art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., polegające na niepodjęciu przez organ administracji publicznej wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienie stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

W uzasadnieniu strony podniosły, iż organ odwoławczy niesłusznie uznał, że na przedmiotowej nieruchomości zrealizowany został cel wywłaszczenia i tym samym nie zachodzą przesłanki zwrotu nieruchomości określone w art. -136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ugn. Błędne uznanie organu odnosi się w szczególności do części nieruchomości obejmującej działkę ewidencyjną nr [...]. Na terenie obecnej działki [...] przewidziano tereny zielone, natomiast na dzień dzisiejszy na przewidywanych terenach zielonych znajduje się dziki parking stworzony przez mieszkańców osiedla.

Ponadto pełnomocnik wskazał, że J. N. zmarł w dniu [...] listopada 2013 r., zaś spadek po nim nabyli z mocy ustawy syn D. N. i córka A. S.

III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Wojewoda rozpoznał odwołanie skarżących od decyzji Starosty z dnia [...] maja 2015 r., utrzymując tę decyzję w mocy.

Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Wojewoda wskazał w szczególności, co następuje:

1. [Cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości] Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [...], aktualnie stanowiąca działki ewid. o nr: [...] oraz część działek ewid. nr [...] (dawny numer [...]) wszystkie z obrębu [...], wywłaszczona aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1974 r. nr [...], została przeznaczona pod osiedle mieszkaniowe [...] (część południowa).

Zgodnie z planem realizacyjnym [...] zatwierdzonym decyzją z dnia [...] października 1977 r. Nr [...] Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...]:

1) na terenie działki nr [...] zaprojektowano ciągi piesze, dojścia m.in. do budynku nr [...];

2) na terenie działki nr [...] zgodnie z projektem obsługę komunikacyjną zapewnia ulica osiedlowa, przebiegająca na zewnątrz grup budynków mieszkalnych, wykorzystując częściowo istniejące ulice [...];

3) na terenie obecnej działki nr [...], przewidziano tereny zielone, na terenie projektowanego osiedla znajduje się kilkanaście cennych drzew, które przewiduje się do zachowania ponadto tereny sadów, których fragmenty w miarę możliwości będą zachowane.

2. [Wytyczne orzecznictwa sądowego w zakresie ustalania celu wywłaszczenia] Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1186/15 podkreślił, że jest rzeczą oczywistą, że w przypadku planowania takiej inwestycji jak budowa osiedla mieszkaniowego inwestycja ta nie ograniczała się tylko do budowy budynków mieszkalnych, ale obejmowała również całą infrastrukturę tego osiedla w postaci: budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących jak również takie obiekty jak: szkoły, przedszkola, żłobki, ośrodki zdrowia, ciągi komunikacyjne, parkingi, tereny sportowe, rekreacyjne, tereny zieleni osiedlowej, ale również sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze itp. Te szczegółowe ustalenia następowały w planie realizacyjnym. Zarówno na etapie realizacji inwestycji możliwa była zmiana planu realizacyjnego, jak również możliwość takiej zmiany nie można było wykluczyć w przyszłości, gdy potrzeby mieszkańców będą ją uzasadniać. Tak między innymi w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015r. sygn. akt I OSK 1044/14, z dnia 27 listopada 2014r. sygn. akt I OSK 846/13. W wyroku z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 850/13 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n. należy przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami stosować odpowiednio m. in. do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie art. 6 ww. ustawy z dnia 12 marca 1958. Powyższe oznacza zatem, że choć oczywiście skutek - w postaci wywłaszczenia nieruchomości - jest zawsze ten sam, niezależnie od tego, czy doszło do niego w drodze decyzji administracyjnej, czy na skutek czynności prawnej, określonej w tym przepisie, ale przy rozpoznawaniu wniosków zwrotowych konieczne jest jednak uwzględnienie specyfiki sytuacji, w której doszło do pozbawienia osoby dawniej uprawnionej do nieruchomości, jej dotychczasowych praw. Zaakcentowania wymaga, iż zawarcie umowy - na zasadzie art. 6 ww. ustawy gruntowej z 1958 r. - wymagało jedynie złożenia właścicielowi oferty - w rozumieniu przepisów prawa cywilnego - w postaci wezwania do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Powinno ono zawierać przy tym jedynie: dokładne określenie przedmiotu nabycia, oferowaną cenę, termin, w jakim właściciel powinien odpowiedzieć na ofertę i proponowany termin zawarcia umowy, jak również uprzedzenie właściciela o możliwości zastosowania i trybu-wywłaszczenia w razie nie dojścia do skutku umowy. W odróżnieniu zaś od powyższej sytuacji, wydanie decyzji wywłaszczeniowej poprzedzało wniesienie wniosku o wszczęcie postępowania przez podmiot ubiegający się o wywłaszczenie, który - zgodnie z art. 16 ust. 1, 2 i 3 ustawy z 1958 r. - był dokumentem mocno sformalizowanym.

Dlatego też, skoro osiedle to powstało, to wniosek o zwrot działek nie mógł zostać uwzględniony i to niezależnie od tego, jaka infrastruktura osiedlowa na spornym terenie powstała, czy też, w jaki sposób teren ten został zagospodarowany. Jak zwraca uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 846/13, który to pogląd w pełni podziela organ odwoławczy, zmiany celu wywłaszczenia nie oznacza modyfikacja projektu zagospodarowania terenu polegająca na dostosowaniu jej do potrzeb inwestora, osiedle mieszkaniowe jest pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można również - co do zasady - wykluczyć możliwości, by na terenie osiedlowym, pierwotnie przeznaczonym pod zieleń lub mającym tzw. charakter rekreacyjny, w przyszłości powstał np. jakiś obiekt bardziej obecnie potrzebny jego mieszkańcom (podobne stanowisko w wyroku NSA z dnia 20 września 2013 r. sygn. akt I OSK 643/12 ). Również Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia [...] stycznia 1988 r. sygn. akt [...] uznał, że należy odróżnić zmiany celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu. Za zmiany celu Sąd uznał jakościową zmianę inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości. Modyfikacja zaś celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru. Z kolei w wyroku z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1417/13 Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zwrócił uwagę, że na tle art. 136 ust. 3 u.g.n., wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być oceniane - przy jej kontroli - proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Należy bowiem zaznaczyć, że inne (wyższe) wymagania dotyczące określoności celu wywłaszczenia będą istnieć na tle aktów wywłaszczeniowych dokonywanych pod rządami obowiązującej Konstytucji RP, zwłaszcza w świetle procesu stałego jej rozwoju i precyzowania norm przez Trybunał Konstytucyjny, a inne (niższe) wymagania należy odnosić do celu wywłaszczenia określanego w aktach z wcześniejszego okresu. Następuje bowiem zasadniczo stały wzrost standardu prawnego i wymagań prawnych - fakt ten musi być uwzględniony przy stosowaniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż regulacja zawarta w tych przepisach wiąże się z zasady z kwestiami natury historycznej.

3. [Ocena realizacji celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości] Odnosząc wskazane wyżej uwarunkowania prawne do niniejszej sprawy, należy stwierdzić że cel, na jaki została przeznaczona przedmiotowa nieruchomości w akcie notarialnym z dnia [...] lipca 1974 r. tj. budowa osiedla mieszkaniowego [...], został na tej nieruchomości zrealizowany. Należy w tym kontekście odwołać się następujących dowodów, zgromadzonych w sprawie:

(-) Na zrealizowanie celu wywłaszczenia przed złożeniem przez D. N. wniosku o zwrot z [...] listopada 1996 r. wskazuje protokół przesłuchania osób, które brały udział w zakładaniu parkingu przy ul. [...], stwierdzający że całość osiedla została zrealizowana w 1981 r. łącznie z terenami zielonymi;

(-) W piśmie z dnia [...] września 2011 r. [...] Spółdzielnia Budowlano - Mieszkaniowa [...] poinformowała, że:

- działka nr [...] została zagospodarowana zgodnie z planem realizacyjnym [...],

- na działce ewidencyjnej nr [...] zrealizowana została ulica [...],

- działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] posiada urządzone parkingi społeczne obsługujące mieszkańców [...] i zieleń; w części południowo - wschodniej działki nr [...] zlokalizowany jest kolektor KP 2000 x 1600 z liniami rozgraniczającymi BPRW z dnia [...] lutego 1972 r.;

(-) Przeprowadzone w dniu [...] marca 2012 r. oględziny również, potwierdzają realizację na przedmiotowych działkach celu wywłaszczenia wskazanego w akcie notarialnym. Protokół ten wskazuje, że:

- na działce nr [...] znajdują się utwardzenia w postaci chodników i dojść’

- na działce nr [...] znajduje się ulica [...], tj. droga wewnętrzna do osiedla,

- na działce nr [...] znajduje się część parkingu społecznego - w terenie ogrodzonym siatką; parking ten stanowi głównie teren utwardzony, nietrwale wysypany żużel oraz teren nieutwardzony od dz. Nr [...] - zakrzaczony.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza realizację na działkach nr [...] z obrębu [...] uszczegółowionego celu określonego w planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją z dnia [...] października 1977 r. Znajdujące się na tych działkach: droga wewnętrzna do osiedla, utwardzenia w postaci chodników i dojść składają się na infrastrukturę osiedla mieszkaniową, stanowiąc jej typową formę.

4. [Modyfikacja celu wywłaszczenia w odniesieniu do działki ew. nr [...] z obrębu [...]] Inaczej natomiast wygląda sytuacja w przypadku działki ew. nr [...] z obrębu [...]. Plan realizacyjny na tej działce przewidywał tereny zielone, a obecnie znajduje się parking powstały z inicjatywy mieszkańców osiedla. Z protokołu przesłuchania świadków biorących udział w tworzeniu tego parkingu wynika, iż w 1995 r. parking ogrodzono, wcześniej mieszkańcy parkowali na tym terenie samochody (wśród zieleni). Parkingi te budowali sami, wszyscy mieszkańcy osiedla. Mieszkańcy zgłaszali budowę parkingów m.in. do Spółdzielni. Nie budzi wątpliwości, że powstały parking służy mieszkańcom osiedla mieszkaniowego i stanowi dopuszczalną modyfikację uszczegółowionego w planie realizacyjnym celu wywłaszczenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż parking należy do infrastruktury osiedla mieszkaniowego. Przy czym należy zaznaczyć, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przy ocenie realizacji celu publicznego, za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego (w ramach planowanej dzielnicy mieszkaniowej), należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze - chodniki. (tak m. in. wyrok NSA z dnia 3 września 2010 r., sygn. I OSK 1537/09, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. III SA/Po 648/07). Nie ma znaczenia, że parking powstał z inicjatywy mieszkańców, a nie spółdzielni mieszkaniowej. Kluczowym jest, że służy potrzebom mieszkańców osiedla mieszkaniowego, a nie osób spoza tego osiedla. W świetle wszystkich przywołanych wyżej okoliczności cel, na jaki wywłaszczono nieruchomość należącą do poprzedników skarżących należy uznać za zrealizowany, co stanowi przesłankę do orzeczenia o odmowie zwrotu tejże nieruchomości.

5. [Brak podstaw do zastosowania art.229 u.g.n.] Trafnie ocenił orzekający w I instancji Starosta, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art.229 u.g.n. Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy odpisów księgi wieczystej:

1) [...] prowadzonej da działki [...] z obrębu [...] - prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w dniu [...] września 2010 r.,

2) [...] prowadzonej dla działki ew. [...] z obrębu [...] - prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w dniu [...] czerwca 2007 r.,

3) [...] prowadzonej dla działki ew. nr [...] (część dawnej działki ew. [...]) - prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w dniu [...] czerwca 2007 r.,

4) [...] prowadzonej dla działki ew. nr [...] (część dawnej działki ew. [...]) - prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w dniu [...] czerwca 2007 r.,

5) [...] prowadzonej dla działki ew. nr [...] (część dawnej działki ew. [...]) - prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w dniu [...] maja 2014 r.

Zgodnie z treścią art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Przepis ten nie znajdzie jednakże zastosowania w sprawie, a to z tej przyczyny, że ustanowione na przedmiotowych działkach, na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej [...], prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione po dniu 1 stycznia 1998 r., czyli po dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pomimo jednak uznania, że zwrot nieruchomości nie może nastąpić z uwagi na ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przy braku spełnienia dyspozycji z art. 229 u.g.n., organ I instancji dokonał zbadania realizacji celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości, co stanowi o wyczerpującym i prawidłowym dokonaniu subsumcji zaistniałego w sprawie stanu faktycznego do normy z art. 136 i 137 u.g.n.

IV. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżący wnieśli do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą Wojewody z dnia [...] marca 2016 r., zarzucając tej decyzji, co następuje:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 136 ust. 3 oraz art. 137, a także art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami, w ten sposób, że niesłusznie przyjęto jakoby w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a także uznania, iż zachodzą określone w art.229 przesłania wyłączenia prawa do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości;

2. naruszenie przepisów postępowania poprzez uchybienie treści art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego, polegające na nie podjęciu przez organ administracji publicznej wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia spawy.

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazali w szczególności, co następuje:

1. Oceniając spełnienie się przesłanek do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w odniesieniu do działki ewidencyjnej o numerze [...], organy obu instancji w sposób wadliwy skupiły się nie na celu wywłaszczenia, określonym w decyzji wywłaszczeniowej, lecz na późniejszym sposobie wykorzystania przedmiotowej nieruchomości, stwierdzając iż na części terenu wskazanej działki mieści się parking osiedlowy wybudowany z inicjatywy mieszkańców. Organ odwoławczy przyjął przy tym, jakoby rozpoczęcie robót budowlanych, zmierzających do wybudowania między innymi parkingu samochodowego oraz jego dalsze istnienie wskazywały na przystąpienie do rzeczywistej realizacji celu wywłaszczenia oraz jego pełne zrealizowanie w przepisanych ustawowo terminach - odpowiednio 7 i 10 lat od dnia zawarcia umowy. Stanowiska tego nie można zaakceptować z następujących przyczyn:

(-) Zgodnie z postanowieniami decyzji lokalizacyjnej Nr [...] z dnia [...] lipca 1972 oraz zatwierdzonego planu realizacyjnego osiedla [...] na terenie odpowiadającym działce ewidencyjnej o numerze [...] znajdować się miała zieleń osiedlowa z ciągami spacerowymi. Przy realizacji tego celu przewidywano zaś zachowanie kilkunastu cennych drzew oraz miarę możliwości terenów sadów. Z zeznań świadków nie można w sposób wystarczający wysnuć przypuszczenia, iż cel w postaci zieleni osiedlowej i ciągów spacerowych został rzeczywiście w pełni zrealizowany. Jedną sprawdzoną i pewną informacją jest okoliczność, iż na dzień dzisiejszy na przewidywanych "terenach zielonych" znajduje się "dziki" parking stworzony przez mieszkańców osiedla w ten sposób, że stopniowo, już od 1990 roku zaczęli oni parkować na tym terenie samochody. Teren parkingu, mieszczący się na części obszaru działki o numerze [...], jest w części utwardzony, nietrwałe wysypany żużlem, a w części pozostawiony bez jakiejkolwiek ingerencji - nie utwardzony - ogrodzony siatką. Przy czym wskazać należy, iż parking ten powstał jedynie z inicjatywy niektórych mieszkańców — dla potrzeb jego budowy nie zmieniono planu realizacyjnego w tym zakresie, nie uzyskano też zgodnych z wymogami prawa budowlanego pozwoleń budowlanych;

(-) Organ odwoławczy przyjął, że zgodnie ze wspomnianymi wytycznymi lokalizacji inwestycji przedmiotowa nieruchomość nie była przeznaczona na zieleń urządzoną, a miał to być jedynie pas zieleni z zachowanym drzewostanem, oddzielający ulicę od budynków mieszkalnych. Nie sposób się jednak zgodzić z przedstawioną interpretacją. Na podstawie przywołanych postanowień decyzji lokalizacyjnej oraz planu realizacyjnego osiedla można śmiało przypuszczać, iż zieleń osiedlowa miała mieć charakter zorganizowany i rekreacyjny, o czym świadczy chociażby przewidywane przeprowadzenie ciągów spacerowych. Zaś sformułowanie o zachowaniu - przy realizacji celu wywłaszczenia - jedynie w miarę możliwości terenów sadów pozwala domniemywać, iż na wspomnianym terenie zakładano podjęcie pewnych prac budowlanych zmierzający do przystosowania terenu do przyjętych założeń inwestycyjnych. Wobec powyższego użyte tutaj sformułowanie "tereny zielone" można rozumieć jako wydzielony, zaprojektowany i zagospodarowany obszar pokryty roślinnością pełniący funkcje estetyczne, rekreacyjne lub osłonowe;

(-) W myśl art.137 u.g.n., wskazującego jako przesłankę uznania nieruchomości za "zbędną" - "nierozpoczęcie prac" i "niezrealizowanie" celu wywłaszczenia, niezaprzeczalnym jest, iż realizacja celu wywłaszczenia zawsze powinna przybierać postać określanego działania. Niepodjęcie przez realizatora inwestycji żadnych czynności nie może być uznane za działanie zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia. W wyroku z dnia 2 czerwca 2011 roku, o sygn. I OSK 1125/10, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że w art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami chodzi o sytuację, gdy we wskazanym terminie bez względu na przyczynę zaniechań w ogóle nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Przesłanka z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy zachodzi zatem w szczególności w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim, jak w czasie wywłaszczenia - bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Za w pełni zrealizowaną inwestycję - "tereny zielone", w ramach osiągnięcia celu wywłaszczenia nie można zatem uznać pozostawienia nieruchomości w niemalże identycznym stanie jak ten sprzed wywłaszczenia. Z zeznań świadków wynika, iż działki przeznaczone mocą postanowień planu zagospodarowania terenu osiedla na tereny zielone "na etapie wywłaszczenia były to ogródki działkowe. Po wywłaszczeniu ogródki te funkcjonowały nadał jako wymagane tereny zielone". Wynika z tego, iż w ramach "realizacji" przedmiotowej inwestycji nie dokonano żadnych prac, pozostawiając ten teren w stanie niezmienionym. Niedopuszczalne jest zatem uznanie, iż cel inwestycji został zrealizowany;

(-) Błędnie uznał organ, iż samowolne urządzenie przez niektórych mieszkańców, z pominięciem przepisów prawa, parkingu samochodowego stanowi automatyczną zmianę celu wywłaszczenia. Podobne stanowisko przedstawione zostało w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2007 roku, sygn. akt I SA/WA 724/07 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 roku, o sygn. akt I OSK 179/08, odnoszących się do analogicznej sytuacji zwrotu nieruchomości wywłaszczonych pod osiedle [...]. Tak jak i w przedmiotowej sprawie doszło tam do niezrealizowania celu wywłaszczenia. Na części wywłaszczonej nieruchomości nielegalnie - w sposób sprzeczny z wymogami prawa budowlanego - wybudowano parking, część zaś została niezagospodarowana. Organ uznał, iż należy uwzględnić wniosek spadkobierców byłych właścicieli i orzec o zwrocie nieruchomości. Stanowisko to zostało podtrzymane w przytoczonych orzeczeniach, a skargi oddalono;

Wobec powyższego uznać należy, iż organ odwoławczy niesłusznie uznał, w oparciu o przepis art.136 ust.3 oraz 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, że odmowa zwrotu przedmiotowej nieruchomości jest uzasadniona. Błędne uznanie organu odnosi się w szczególności do części nieruchomości obejmującej działkę ewidencyjną o numerze [...], zajmującą powierzchnię [...] m2, wpisaną do księgi wieczystej o numerze [...]. Organ ukształtował swoje przekonanie nie tylko w oparciu o błędną wykładnię art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz również dopuścił się naruszenia zasady prawdy obiektywnej, sformułowanej w przepisie art. 7 k.p.a., nie podejmując działań zmierzających do dokładnego i wiarygodnego wyjaśnienia okoliczności realizacji celu wywłaszczenia nieruchomości w części dotyczącej działki ewidencyjnej o numerze [...].

2. Wadliwie uznał Wojewoda, że negatywne przesłanki do zwrotu nieruchomości, przewidziane w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wystąpiły w niniejszej sprawie. Organ błędnie przyjął, jakoby ujawnienie prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej nastąpiło, podobnie jak ustanowienie tego prawa, przed 1 stycznia 1998 roku. Przy czym organ nie poczynił w tym zakresie stosownych ustaleń, naruszając tym samym dyspozycję art. 7 k.p.a. Organ nie wskazał kiedy prawo użytkowania wieczystego ujawnione zostało w księgach wieczystych. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, iż wniosek o zwrot nieruchomości złożony został jeszcze przed wydaniem decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] maja 2016 r., organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI. Sąd rozpoznał skargę z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszenia, o których mowa powyżej nie wystąpiły w niniejszej sprawie.

VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego, prowadzonego na podstawie art.136 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w którym to postępowaniu orzekł w drugiej instancji Wojewoda, było rozstrzygnięcie, czy zachodzą przesłanki do zwrotu skarżącym przedmiotowej nieruchomości, należącej w przeszłości do ich poprzedników prawnych a zbytej przez te osoby Skarbowi Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z racji tego, że nieruchomość ta miałaby stać się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art.137 u.g.n. W ocenie organów obu instancji, orzekających w niniejszej sprawie, ustawowe przesłanki do zwrotu skarżącym wywłaszczonej nieruchomości nie wystąpiły, co obligowało te organy do odmownego rozpatrzenia wniosku zwrotowego. Ocenę tę Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela. Zarzuty wniesionej skargi nie zasługują na uwzględnienie.

2. Przepis art.136 ust.3 ustawy stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art.137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Stosownie do treści art.137 ust.1 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Stosownie do treści art.137 ust.2 ustawy jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Wprawdzie powołane wyżej przepisy odnoszą się do decyzji o wywłaszczeniu, jednak stosownie do treści art. 216 ust. 1 ustawy, stosuje się je odpowiednio do nieruchomości przejętych i nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Na tej właśnie podstawie prawnej poprzednicy prawni skarżących zawarli umowę sprzedaży przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

3. Z powyższych uwarunkowań prawnych wynika, że podstawowym obowiązkiem organów orzekających w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie celu dokonanego wywłaszczenia, a następnie skonfrontowanie tego celu ze sposobem, w jaki przejęta nieruchomość została faktycznie zagospodarowana przez beneficjenta wywłaszczenia. Odnosząc powyższe dyrektywy do kontroli legalności decyzji Wojewody [...] oraz decyzji Starosty [...], wydanych w przedmiocie rozpatrzenia wniosku zwrotowego skarżących, Sąd stwierdza pełną prawidłowość: (-) dokonanych przez organy ustaleń faktycznych na okoliczność celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości oraz realizacji tego celu, (-) sformułowanego na podstawie tych ustaleń wniosku organów, że cel wywłaszczenia, wskazany w umowie wywłaszczeniowej, został zrealizowany na całości wywłaszczonej nieruchomości w wymaganych terminach, (-) sformułowanej w oparciu o powyższe oceny organów, że przesłanki do zwrotu skarżącym wywłaszczonej nieruchomości w sprawie nie wystąpiły. Stosownie do powyższego:

3.1. Bezspornie przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [...], aktualnie stanowiąca działki ewid. o nr: [...] oraz część działek ewid. nr [...] (dawny numer [...]) wszystkie z obrębu [...], wywłaszczona aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1974 r. nr [...], została przeznaczona pod osiedle mieszkaniowe [...] (część południowa). Zgodnie z planem realizacyjnym [...] zatwierdzonym decyzją z dnia [...] października 1977 r. Nr [...] Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...]:

1) na terenie działki nr [...] zaprojektowano ciągi piesze, dojścia m.in. do budynku nr [...];

2) na terenie działki nr [...] zgodnie z projektem obsługę komunikacyjną zapewnia ulica osiedlowa, przebiegająca na zewnątrz grup budynków mieszkalnych, wykorzystując częściowo istniejące ulice [...];

3) na terenie obecnej działki nr [...], przewidziano tereny zielone, na terenie projektowanego osiedla znajduje się kilkanaście cennych drzew, które przewiduje się do zachowania ponadto tereny sadów, których fragmenty w miarę możliwości będą zachowane;

3.2. Bezspornie również zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, szczegółowo zanalizowany w decyzji odwoławczej, potwierdza wprost realizację na działkach nr [...] z obrębu [...], przed złożeniem przez D. N. wniosku o zwrot z [...] listopada 1996 r., uszczegółowionego celu określonego w planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją z dnia [...] października 1977 r. Znajdujące się na tych działkach: droga wewnętrzna do osiedla, utwardzenia w postaci chodników i dojść składają się na infrastrukturę osiedla mieszkaniową, stanowiąc jej typową formę;

3.3. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza również zrealizowanie w wymaganym tereminie celu wywłaszczenia na terenie obecnej działki nr [...] z tym oczywistym zastrzeżenim, że realizacja ta nastąpiła w ramach całkowicie uprawnionej modyfikacji celu wywłaszczenia sformułowanego w planie realizacyjnym (zamiast terenów zielonych urzadzono tam parking społeczny). Sąd uznaje bowiem za prawidłową ocenę organów, że w sytuacji w której przedmiotowy parking ze swej istoty spełnia kryteria niezbędnej infrastrury towarzyszącej, obsługującej osiedle mieszkaniowe i pozostającej z nim w realnym funkcjonalnym związku, to jego realizacja stanowi dopuszczalny, alternatywny sposób wykonania nominalnego celu wywłaszczenia (tj. terenów zielonych). Zasadnie odwołały się w tym zakresie organy do utrwalonego orzecznictwa sądowego (obszernie przytoczonego w szczególności w decyzji odwoławczej), w myśl którego, po pierwsze, realizacja celu publicznego w postaci budowę osiedla mieszkaniowego obejemuje w razie wątpliwości nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze – chodniki, po drugie, na etapie realizacji inwestycji, jak też w okresie późniejszym nie można co do zasady wykluczyć dopuszczalności modyfikowania w usprawiedliwionym zakresie tak zdefiniowanego celu wywłaszczenia (nie deformując jednakże jego istoty) po to, aby dostosować go do zaktaulizowanych, realnych potrzeb mieszkańców.

4. Nie może jednakże ulegać kwestii, że przesłanki do odmowy zwrotu przedmiotowej nieruchomości wynikają w pierwszej kolejności z faktu jej obciążenia prawem użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni. Fakt, że do zaistnienia skutku rzeczowego w postaci powstania tego prawa doszło już po dniu 1 stycznia 1998 r. ma tylko takie znaczenie, że do sytuacji tego rodzaju nie znajdzie zastosowania art.229 u.g.n., w myśl którego to przepisu roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Ustanowienie na wywłaszczonej nieruchomości prawa użytkowania wieczystego już po 1 stycznia 1998 r. stanowi bowiem również przesłankę do odmowy jej zwrotu (i to nawet w sytuacji, w której przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wynikające z art. 137 u.g.n. byłyby spełnione – sytuacja ta, jak wykazano wcześniej, w sprawie niniejszej nie występuje), co wynika z uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 3/14, gdzie stwierdza się, że "Jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust.1 i 2 tej ustawy.". Nie ulega bowiem wątpliwości, że użyte w uchwale pojęcie "zbycie nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej" objemuje również ustanowienie na takiej nieruchomości, na rzecz osoby trzeciej, prawa użytkowania wieczystego.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.