Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 733/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie as. sąd. WSA Maciej Jaśniewicz /spr./ as. sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant ref.-staż. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007r. sprawy ze skargi M.F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. /-/ K.Pawlicki /-/ J.Małecki /-/ M.Jaśniewicz


UZASADNIENIE

Organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej M.F. na wniosek wierzyciela – Spółki A w O. W. z siedzibą w G.W., na podstawie wystawionego przez nią tytułu wykonawczego z dnia [....] grudnia 2005 r. o nr [...]. Z treści tytułu wykonawczego wynikało, iż wierzyciel dochodzi należności z tytułu składek za lata 2003 do 2005 na kwotę [...] zł. W dniu [...] grudnia 2005 r. M.F. złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które doprecyzowała pismem z dnia [...] stycznia 2006 r. Zarzuciła w nich, iż organ egzekucyjny nie zbadał dopuszczalności egzekucji administracyjnej. W ocenie zobowiązanej Spółka A w O. W. z/s w G.W. jest instytucją prywatną i dlatego dochodzenie przedmiotowej należności na drodze postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego odbywa się niezgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej. Podniosła, iż nie jest członkiem tej spółki , gdyż do niej nie wstąpiła, a także za niezrozumiałe uznała zablokowanie w ZUS wypłatę w całej wysokości jej najniższej emerytury.

Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do wierzyciela z wnioskiem o wypowiedź w zakresie wniesionych zarzutów przez M.F., a także zawiesił postępowanie egzekucyjne postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. do czasu wydania przez wierzyciela ostatecznego postanowienia. Wierzyciel Spółka A w O.W. z/s w G.W. w dniu [...]wydał postanowienie, w którym utrzymał w mocy obciążenie zobowiązanej M.F. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Spółka B była zrzeszona w Związku Spółek C, która na mocy Uchwały Wiejskiego Zebrania z [...] kwietnia 2003 r. weszła w skład Spółki A w O.W. Zgodnie z art.165 pkt.5 Prawa wodnego "następca prawny wstępuje w jego prawa i obowiązki". W treści postanowienia zawarto pouczenie, że przysługuje na nie zażalenie do Starostwa Powiatowego. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez M.F. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w uwzględniając ostateczne stanowisko wierzyciela uznał zarzuty za nieuzasadnione. Uzasadniając podniesiono, że w zakresie złożonych przez zobowiązaną zarzutów wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Na postanowienie to zobowiązana złożyła zażalenie z dnia [...] kwietnia 2006r., w którym podniosła, iż organ egzekucyjny nie zbadał dopuszczalności egzekucji administracyjnej w myśl art.29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podniosła, że Spółka A w O.W. z/s w G.W. jest instytucją prywatną opartą na umowie wspólników z art.860 § 1 Kodeksu cywilnego. Wskazała, iż Spółka A nie może opierać się o przepis art.165 pkt.7 ustawy Prawo wodne, gdyż nie powstała w oparciu o tę ustawę. Zebranie Wiejskie odbyte w dniu [...].04.2003 r. nie miało prawa przymusowego włączenia jej osoby do członkostwa Spółki A, a tym bardziej do obowiązku płacenia składek z datą od [...] 01.2003 r.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art.138 § 1 pkt.1 w związku z art.144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm; dalej kpa) oraz art.18, art.33 pkt.1 i art.34 § 5 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954; dalej u.p.e.a.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając podniósł, że organ egzekucyjny I instancji wszczął egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego zgodnie z art.26 § 1 u.p.e.a. i działał na zlecenie wierzyciela. Zgodnie z art.170 ust.5 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne ( tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz 2019 ze zm.; dalej Prawo wodne) do egzekucji składek i świadczeń, o których mowa w ust.1 ustawy na rzecz spółki wodnej, stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych. Wobec tego warunek dopuszczalności egzekucji administracyjnej został spełniony. Wszczęcie oraz prowadzenie postępowania egzekucyjnego było prawidłowe. Zgodnie z art.34 u.p.e.a. zarzuty, których podstawą jest między innymi nieistnienie obowiązku ( art. 33 pkt. 1 u.p.e.a.) rozpatruje się po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art.33 pkt. 1-5 u.p.e.a. wypowiedź taka jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z analizy sprawy wynika zdaniem organu odwoławczego, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego przeprowadził przedmiotowe postępowanie w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującym w tym zakresie uregulowaniami prawnymi. Wypowiedź wierzyciela z dnia [...] lutego 2006 r. została wysłana też na adres M.F. Zgodnie z art.44 kpa pismo było dwukrotnie awizowane tj. dnia [...] i [...] marca 2006 r. W związku z tym zostało uznane jako pismo doręczone. Stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny ( Naczelnik Urzędu Skarbowego) bada z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, dotyczącego sprawdzenia i oceniania, czy dłużnik jest zobligowany do uiszczania dochodzonej przez wierzyciela należności. Zarzuty zobowiązanej, że spółka nie może opierać się na przepisach Prawa wodnego, ponieważ nie powstała w oparciu o tę ustawę oraz, że zebranie wiejskie nie jest podstawą włączenia do członkostwa spółki wodnej nie są przedmiotem rozstrzygania przez Urząd Skarbowy. Organy egzekucyjne nie są uprawnione do podważania stanowiska wierzyciela. Naczelnik, jako organ egzekucyjny I instancji, może zawiesić lub umorzyć postępowanie egzekucyjne na żądanie wierzyciela. W przypadku dalszego kwestionowania dochodzonych w drodze egzekucji należności zobowiązana winna zwrócić się do wierzyciela - Spółki A w O.W. z/s w G. W., a nie organu egzekucyjnego.

Postanowienie to M.. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargą z dnia [...] czerwca 2006 r. W treści skargi nie zawarto żadnych zarzutów przeciwko zaskarżonemu postanowieniu. M.F. powołała się jedynie na zarzuty zgłoszone w swoich dotychczasowych pismach oraz w zażaleniu z dnia [...] czerwca 2006 r. Skarżąca podtrzymała zatem swoje stanowisko, iż nie była zobowiązana do zapłaty składki członkowskiej na rzecz Spółki A w O.W. z/s w G.W.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Sądy administracyjne dokonują kontrolę legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowo – administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze , które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie , a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu.

Przede wszystkim stanowisko strony skarżącej opiera się na błędnym założeniu jakoby Spółka A w O.W. z/s w G.W. oparta była na umowie cywilnoprawnej i podstawa jej funkcjonowania wynikała z przepisów Tytułu XXXI Księgi Trzeciej Kodeksu cywilnego. Należy zaś zauważyć, że spółki wodne stosownie do przepisu art.164 ust.1 Prawa wodnego są formami organizacyjnymi, które nie działają w celu osiągnięcia zysku, zrzeszają osoby fizyczne lub prawne i mają na celu zaspokajanie wskazanych ustawą potrzeb w dziedzinie gospodarowania wodami. Spółki wodne wykazują duże podobieństwo do przedsiębiorstw użyteczności publicznej ze względu na wykonywane przez nie zadania. W tworzeniu i funkcjonowaniu spółek wodnych z uwagi na wykonywane przez nie zadania przysługują staroście daleko idące uprawnienia interwencyjne, takie jak zatwierdzanie statutu spółki, które jest jednocześnie przesłanką nabycia przez nią osobowości prawnej, orzekanie o nieważności uchwał i wstrzymywanie ich wykonania, możliwość rozwiązywania zarządu spółki wodnej, ustanawianie zarządu komisarycznego, a nawet rozwiązywanie spółki. Zatwierdzany przez starostę statut i uchwały określają wysokość składek i innych świadczeń należnych od członków spółki wodnej. Powoduje to, że spółki wodne stanowią odrębną od spółek osobowych i kapitałowych kategorię spółek służących realizacji celów publicznych nie obliczonych na osiąganie zysków, które z racji pełnionych funkcji pozostają pod silnym nadzorem starosty. Dlatego też spółki wodne obok spółek utworzonych do zarządzania wspólnotami gruntowymi określane są jako spółki prawa administracyjnego (por. t.1- 10 do art.164 w Jan Szachułowicz Prawo wodne. Komentarz, Wydawnictwo prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006).

Również przepisy ustawowe regulują zasady następstwa prawnego członków spółek wodnych z uwagi na przepisy art.164 ust.7 i art.166 ust.1 pkt.7) Prawa wodnego, odsyłając w tym względzie do statutu spółki wodnej. Na członków spółki wodnej nałożono także w drodze przepisu art.170 ust.1 Prawa wodnego obowiązek do wnoszenia składek i ponoszenia określonych w statucie świadczeń, niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki. Te szczególne zadania spółek wodnych o charakterze publicznym spowodowały wyposażenie ich w szczególny instrument związany z dochodzeniem i egzekucją składek i innych świadczeń określony w art.170 ust.5 Prawa wodnego, który to przewiduje, że do egzekucji składek i świadczeń na rzecz spółki wodnej stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych. Te ostatnie zaś z mocy art.2 § 1 pkt.1) u.p.e.a. podlegają egzekucji administracyjnej. Brak jest zatem podstaw do uznania, że zasadny jest zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej przewidziany w art.33 pkt.6) u.p.e.a. Ponadto jak trafnie wskazano w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej organy egzekucyjne nie mogły uwzględnić także zarzutu nieistnienia obowiązku określonego w art.33 pkt.1) u.p.e.a., z uwagi na podnoszony przez skarżącą brak jej członkostwa w Spółce A w O.W. z/s w G.W. Stosownie bowiem do przepisu art.34 § 1 u.p.e.a. wypowiedź wierzyciela w tym zakresie była wiążąca dla organów egzekucyjnych. Wszelakie zatem twierdzenia, o braku następstwa prawnego M.F. jako członka Spółki A w O.W. nie mogły zostać uwzględnione w trybie zarzutów rozpoznawanych w postępowaniu egzekucyjnym.

Nie oznacza to jednak, że zobowiązana pozbawiona jest w ogóle możliwości ustalania zasady i prawidłowości obciążania ją składką w wysokości [...]zł w skali roku. Zgodnie bowiem z przepisem art.2 § 3 u.p.e.a. poddanie obowiązku egzekucji administracyjnej nie przesądza o wyłączeniu sporu co do jego istnienia lub wysokości przed sądem powszechnym. Jedynie takie powództwo mające na celu ustalenie, czy faktycznie skarżąca jest członkiem Spółki A w O. W., a tym samym zobowiązaną do ponoszenia składek, mogłoby doprowadzić do wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd z mocy art.35a u.p.e.a. Nie jest zaś płaszczyzną do takiego sporu postępowanie egzekucyjne w administracji, które jest postępowaniem o charakterze formalnym.

Z tych przyczyn, nie dopatrując się naruszenia procesowego i materialnego prawa podatkowego , orzeczono jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.

/-/K. Pawlicki /-/ J. Małecki /-/M. Jaśniewicz