Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2528/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 109 ust. 5, art. 102 ust. 5 pt 24
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2014 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego B. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także: "Prezes NFZ") - działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm. - zwanej dalej także: "ustawą o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267 - zwanej dalej: "k.p.a.") - po rozpatrzeniu odwołania B. J. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także: "Dyrektor [...] OW NFZ") z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], stwierdzającej, że skarżący B. J. od dnia 1 lutego 1999 r. do dnia 15 kwietnia 1999 r. podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba ubezpieczająca się dobrowolnie - utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia [...] maja 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej okres podlegania przez skarżącego dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

[...] Oddział Wojewódzki NFZ pismem z dnia [...] maja 2011 r. poinformował skarżącego o wszczętym postępowaniu administracyjnym oraz wskazał stronie skarżącej siedmiodniowy termin na zgłoszenie uwag, wniosków oraz wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów.

W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego Dyrektor [...] OW NFZ wydał w dniu [...] czerwca 2011 r. decyzję nr [...] stwierdzającą, że skarżący B. J., jako osoba ubezpieczająca się dobrowolnie, podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od dnia 1 lutego 1999 r. do dnia 15 kwietnia 1999 r.

Od powyższej decyzji Dyrektora [...] OW NFZ strona skarżąca wniosła w dniu [...] lipca 2011 r. odwołanie do Prezes NFZ.

W wyniku rozpoznania odwołania strony skarżącej Prezes NFZ wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], na podstawie której utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji.

Na powyższą decyzję Prezesa NFZ strona skarżąca pismem z dnia [...] września 2011 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2056/11, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] OW NFZ nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r.

W uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie stwierdził, że Prezes NFZ nie wskazał, aby którykolwiek z powołanych podmiotów: Narodowy Fundusz Zdrowia bądź jego poprzednik prawny - kasa chorych, bądź ZUS powiadomiły skarżącego, że nienależnie opłaca składki. Ponadto Sąd uznał, że NFZ, a wcześniej kasa chorych, powinni zawiadomić skarżącego o ewentualnym wygaśnięciu umowy. Sąd wskazał bowiem, że obowiązek taki wynikał także z postanowień umowy nr [...] zawartej między stronami. Zdaniem Sądu, skoro na mocy § 10 tej umowy w sprawach nieuregulowanych mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego, to zgodnie z art. 77 § 2 k.c., jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem. Sąd stwierdził ponadto, że organ nie przedstawił dowodu poinformowania skarżącego o rozwiązaniu umowy, zwłaszcza, że skarżący oświadczył, iż nieprzerwanie korzystał ze świadczeń finansowanych przez NFZ. WSA w Warszawie uznał, że takie stanowisko organu i ZUS wskazywałoby, że mimo wpłacenia składki za marzec 1999 r. w dniu 19 kwietnia 1999 r., czyli z naruszeniem § 7 ust. 3 umowy, umowa ze skarżącym była kontynuowana. Sąd stwierdził również, że powyższe ustalenia są o tyle istotne, o ile weźmie się pod uwagę fakt, że do dnia 20 lipca 2011 r. obowiązywał 5-letni okres dochodzenia zwrotu nienależnie opłaconych składek od daty ich opłacenia. Sąd wskazał, że na mocy art. 3 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 138, poz. 808) okres dochodzenia zwrotu nienależnie opłaconych składek został wydłużony do 10 lat. Sąd zauważył, że przyjmując stanowisko organu, skarżący powziąłby dopiero po kilku latach (w 2011 r.) wiadomość, że nie podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu, a przy tym jednocześnie część jego składek nie podlegałaby zwrotowi jako przedawnione (Sąd wskazał jednocześnie, że co do charakteru przedawnienia nienależnie pobieranych przez ZUS należności składkowych wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 maja 2010r., sygn. akt P 29/08, LEX nr 578127, co - zdaniem WSA - można także odnieść do charakteru składek na ubezpieczenie zdrowotne, należących do sfery zabezpieczenia społecznego). W tej sytuacji WSA w Warszawie uznał, że charakter negatywnych skutków byłby nieproporcjonalny przy porównaniu zachowania skarżącego i braku reakcji organu na opóźnienie w zapłaceniu składki. Wobec tego, jak stwierdził WSA w Warszawie, zachowanie organu należało uznać jako milczącą zgodę na kontynuowanie umowy dobrowolnego ubezpieczenia ze skarżącym, chyba że posiada dokumenty informujące skarżącego o rozwiązaniu umowy. Ponadto, Sąd zauważył w uzasadnieniu wydanego wyroku, iż skarżący podnosił, że składki z tytułu ubezpieczenia opłaca regularnie do chwili obecnej. Zatem, zdaniem Sądu, organ powinien zobowiązać skarżącego do przedstawienia dowodów na poparcie twierdzeń, skoro z informacji Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS wynika, że składki nie były płacone regularnie i w należnej wielkości. W tej sytuacji, Sąd stwierdził, że należało przyjąć, iż organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Równocześnie Sąd zarzucił, że organ nie wziął pod uwagę wszystkich mających zastosowanie przepisów w powiązaniu z zapisami umowy.

Wobec powyższego, WSA w Warszawie we wskazaniach co do dalszego postępowania stwierdził, że organ jednoznacznie ustali, za jaki okres zostały zapłacone przez skarżącego składki i czy skarżący był wcześniej pisemnie informowany o rozwiązaniu umowy. Sąd wskazał jednocześnie, że przy ocenie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego organ weźmie pod uwagę poglądy Sądu co do zastosowanych przepisów prawa i skutków umowy nr [...].

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], stwierdził, że skarżący B. J. od dnia 1 lutego 1999 r. do dnia 8 kwietnia 2011 r. podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba ubezpieczająca się dobrowolnie.

Od powyższej decyzji organu I instancji strona skarżąca wniosła odwołanie.

Prezes NFZ decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] OW NFZ w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], stwierdził, że skarżący od dnia 1 lutego 1999 r. do dnia 15 kwietnia 1999 r. podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba ubezpieczająca się dobrowolnie.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Dyrektor [...] OW NFZ podniósł, że zgodnie z art. 9 ust. 1 obowiązującej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 marca 2003r. ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), osoba niewymieniona w art. 8 tej ustawy, tj. osoba niepodlegająca obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, mogła ubezpieczyć się dobrowolnie na podstawie pisemnego wniosku złożonego w kasie chorych. Organ wskazał, że osoba składająca wniosek, zgodnie z art. 9 ust. 1 tej ustawy, była objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z dniem określonym w umowie zawartej przez tą osobę z kasą chorych, a przestawała być nim objęta z dniem rozwiązania umowy lub nieopłacenia składki w obowiązującym terminie. Organ zauważył, iż obowiązującym terminem opłacenia składek na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne był w tym czasie - zgodnie z art. 26 ust. 1 cyt. Ustawy - termin do 15 dnia następnego miesiąca (w przypadku, gdy 15 dzień następnego miesiąca przypadał w sobotę, niedzielę lub święto - ostatnim terminem płatności był pierwszy dzień roboczy po takich dniach). Dyrektor [...] OW NFZ stwierdził, że powołane przepisy ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym znalazły swoje odzwierciedlenie w treści umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego nr [...] zawartej w dniu [...] lutego 1999 r. pomiędzy B. J. a [...] Regionalną Kasą Chorych. Zgodnie bowiem z § 4 ust. 1 tej umowy, skarżący B. J. został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym od dnia 1 lutego 1999 r. Z kolei, jak zauważył organ I instancji, § 7 ust. 3 tej umowy przewidywał, że objęcie tym ubezpieczeniem ustaje z dniem rozwiązania umowy lub nieopłacenia składki w terminie. Organ podniósł, że terminem opłacenia składki wskazanym w umowie był natomiast, analogicznie jak w cyt. ustawie, termin do 15 dnia następnego miesiąca. Organ zauważył dodatkowo, iż § 9 umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego nr [...] zawartej w dniu [...] lutego 1999 r. wskazywał, że umowa zostaje rozwiązana ze skutkiem natychmiastowym w przypadku nieopłacenia składki w obowiązującym terminie. Dyrektor [...] OW NFZ, powołując się na dane przedstawione w pismach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2011 r. i dnia [...] marca 2011 r. – stwierdził, iż wynika z nich, że skarżący B. J. opłacił składki na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 1999 r. do lutego 2011 r. Ponadto, organ uznał, że na podstawie tych danych należy stwierdzić, iż składka na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne należna za miesiąc marzec 1999 r. została uiszczona przez skarżącego po terminie, tj. dopiero w dniu 19 kwietnia 1999 r. Organ zauważył bowiem, że terminem płatności tej składki był 15 kwietnia 1999 r. Dyrektor [...] OW NFZ stwierdził, że w świetle wskazanych powyżej przepisów ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz postanowień umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, należy uznać, że skarżący B. J. przestał podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z upływem dnia 15 kwietnia 1999 r. Organ I instancji podniósł ponadto, że zgodnie z § 10 umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, w sprawach w niej nieuregulowanych miały zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego. Jednak, jak uznał organ, w przedmiotowej sytuacji brak było podstaw do zastosowania art. 77 § 2 Kodeksu cywilnego, albowiem w myśl tego przepisu, jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem. Zdaniem Dyrektora [...] OW NFZ żadna natomiast z tych okoliczności nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Zdaniem organu, rozwiązanie umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego na skutek nieterminowego opłacenia składki nastąpiło bowiem z mocy prawa, a nie na skutek jej rozwiązania za zgodą obu stron, odstąpienia od niej przez jedną ze stron lub jej wypowiedzenia przez którąkolwiek ze stron. Ponadto, organ I instancji stwierdził, że brak było przepisu zobowiązującego kasę chorych (a obecnie Narodowy Fundusz Zdrowia) do informowania osoby mającej zawartą umowę dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego o rozwiązaniu tej umowy z powodu nieterminowego opłacenia składki. Organ uznał jednocześnie, że brak również przepisu, który traktowałby brak takiej informacji, jako milczącą zgodę kasy chorych na kontynuowanie umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego. Dodatkowo, Dyrektor [...] OW NFZ zaznaczył, że w świetle art. 58 § 1 i art. 3531 Kodeksu cywilnego, kontynuowanie umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego pomimo opłacenia składki po terminie, oznaczałoby nieważność takiej umowy. Funkcjonowałaby bowiem umowa, która byłaby sprzeczna z ustawą o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Dyrektor [...] OW NFZ zauważył, że z powołanych powyżej pism Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że skarżący B. J. wielokrotnie spóźniał się z opłaceniem składki na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, jak też wielokrotnie opłacał ją w wysokości niższej, niż wymagana. Zdaniem organu, skarżący nie przedstawił natomiast jakiegokolwiek dokumentu, który pozwalałyby zakwestionować wspomniane informacje przedstawione przez ZUS. Dyrektor [...] OW NFZ uznał, że dalsze opłacanie składek na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne przez skarżącego B. J. nie może stanowić podstaw do uznania, że dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne było kontynuowane, albowiem dla przyjęcia takiego stanowiska konieczny byłby wyraźny zapis ustawowy dopuszczający takie rozwiązanie. Zdaniem organu, takiego przepisu jednak nie ma i nigdy nie było.

Pismem z dnia [...] maja 2013 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] OW NFZ, że organ ten, rozpoznając sprawę, nie uwzględnił uzasadnienia i argumentów przedstawionych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2012 r., ani też w uzasadnieniu decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] listopada 2012 r. Skarżący zarzucił, że w przeciwieństwie do wskazanego wyroku oraz decyzji organu odwoławczego, zaskarżona decyzja Dyrektora [...] OW NFZ nie odnosi się do merytorycznego stanowiska skarżącego zawartego w pismach kierowanych do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ. Skarżący nadmienił ponadto, że jest schorowaną osobą w podeszłym wieku i nie jest w stanie stawiać się do siedziby organu celem zapoznania się z materiałem dowodowym. Nadto, skarżący stwierdził, że trudno jest mu zrozumieć, dlaczego w jednych decyzjach podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od dnia 1 lutego 1999 r. do dnia 15 kwietnia 1999 r., w innych zaś do dnia 1 lutego 1999 r. do dnia 8 kwietnia 2011 r. Skarżący podkreślił jednocześnie, że został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 1 października 2012 r., jako członek rodziny - mąż pobierającej emeryturę żony E. P. Skarżący stwierdził, że powyższe jest potwierdzone zaświadczeniem z dnia [...] października 2012 r. wydanym przez ZUS [...] Oddział w [...].

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia - działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 138 § 1 pkt 1k.p.a. - decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], stwierdzającą, że skarżący B. J. od dnia 1 lutego 1999 r. do dnia 15 kwietnia 1999 r. podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba ubezpieczająca się dobrowolnie.

W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ stwierdził, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., osoba niewymieniona w art. 8 tej ustawy mogła ubezpieczać się dobrowolnie na podstawie pisemnego wniosku złożonego w kasie chorych. Organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 9 ust. 3 cyt. ustawy, w brzmieniu obowiązującym do 26 września 2001 r. osoba, o której mowa w ust. 1 ustawy, została objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z dniem określonym w umowie zawartej przez tę osobę z Kasą Chorych, a przestawała być nim objęta z dniem rozwiązania wspomnianej umowy lub nieopłacenia składki w obowiązującym terminie. Prezes NFZ podkreślił, że w myśl art. 26 ust. 1 ustawy powszechnym o ubezpieczeniu zdrowotnym, składkę należało opłacić za każdy miesiąc kalendarzowym terminie do 15 dnia każdego następnego miesiąca. W ocenie organu odwoławczego, ze zgromadzonych dokumentów w przedmiotowej sprawie wynika, że skarżący B. J. zawarł w dniu [...] lutego 1999 r. umowę nr [...] dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego z [...] Regionalną Kasą Chorych. Zdaniem Prezesa NFZ, z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] z dnia [...] marca 2011 r. wynika, że w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS stwierdzono, że:

- za okres 02/1999, 05/1999, 08/1999, 10/1999, 12/1999, 03/2000, 04/2000, 03/2007, 06/2007, 09/2007, 12/2007, 03/2008, 11/2008, od 02/2009 do 04/2009, od 07/2009 do 05/2010, 07/2010, od 09/2010 do 01/2011 - wpłat dokonywano terminowo, w pełnych wysokościach;

- za okres 03/1999, 04/1999, 06/1999, 07/1999, 09/1999, 11/1999, 01/2000, 02/2000, od 05/2000 do 03/2003, 12/2008, 01/2009, 05/2009, 06/2009 - wpłat dokonywano po terminie, ale w pełnych wysokościach;

- natomiast za okres od 04/2003 do 02/2007, 04/2007, 05/2007, 07/2007, 08/2007, 10/2007, 11/2007, 01/2008, 02/2008, od 04/2008 do 10/2008 - widnieje zaległość.

Prezes NFZ zauważył, że zgodnie z § 7 pkt 3 ww. umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być opłacana za każdy miesiąc kalendarzowy w terminie do 15. dnia następnego miesiąca. Organ wskazał, że zgodnie z § 9 tej umowy, umowa zostaje rozwiązana ze skutkiem natychmiastowym w przypadku nieopłacenia składki w obowiązującym terminie.

Zdaniem Prezesa NFZ, ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika, że skarżący B. J. został poinformowany pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. o rozwiązaniu umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego z dniem 15 kwietnia 1999 r.

Prezes NFZ zauważył, że z akt sprawy wynika, iż skarżący nie opłacił składki za marzec 1999 r. w wymaganym terminie, tj. do dnia 15 kwietnia 1999 r. (według organu odwoławczego, strona skarżąca opłaciła składkę dopiero w dniu 19 kwietnia 1999 r.), zatem - zdaniem organu odwoławczego - umowa dobrowolnego ubezpieczenia powinna ulec rozwiązaniu z dniem 15 kwietnia 1999 r. i z tym dniem skarżący powinien przestać podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Organ odwoławczy uznał, że powyższe kwestie, tj. termin opłacania składek, a także konsekwencje nieopłacenia składki w terminie, są regulowane zarówno przepisami prawa powszechnie obowiązującego, jak i postanowieniami przedmiotowej umowy, tj. § 7 pkt 3 oraz § 9 tej umowy. Organ odwoławczy uznał, że złożenie własnoręcznego podpisu na umowie dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego potwierdza okoliczność, iż strona skarżąca zapoznała się z warunkami przedmiotowej umowy oraz jest świadoma konsekwencji niewypełnienia jej warunków. Zdaniem Prezesa NFZ, powszechnie obowiązujące przepisy prawa regulujące materię umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, przewidują skutek wygaśnięcia ubezpieczenia zdrowotnego z uwagi na nieopłacenie składki w terminie.

Powołując się wprawdzie na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2056/11, Prezesa NFZ stwierdzi jednakże wyraźnie, iż ppowszechnie obowiązujące przepisy prawa regulujące materię umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, jak i sama umowa, nie przewiduje możliwości zawarcia dorozumianej umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego poprzez kontynuowanie opłacania składek, po wygaśnięciu ubezpieczenia zdrowotnego z uwagi nieopłacenie składki w terminie. Zatem, jak uznał organ odwoławczy, powyższa kwestia nie jest uregulowana ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z zm.), gdyż kodeks cywilny ma zastosowanie w sprawach nieuregulowanych umową dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego oraz przepisami ustawy o świadczeniach. Prezes NFZ zauważył natomiast, iż ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, a także § 7 pkt 3 oraz § 9 umowy, regulują jednoznacznie kwestię wygaśnięcia ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego z powodu nieopłacenia składki w terminie.

W świetle powyższego, Prezes NFZ uznał, iż umowa ulega rozwiązaniu z powodu nieopłacenia składki w terminie i powyższy skutek nie może być uzależniony od pisemnego poinformowania strony skarżącej o wygaśnięciu ubezpieczenia, gdyż wygaśnięcie ubezpieczenia następuje z mocy prawa.

Ponadto organ odwoławczy podkreślił, iż organy administracji publicznej przy wykonywaniu zadań określonych w ustawie o świadczeniach mogą działać tylko w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), co - zdaniem Prezesa NFZ - oznacza więc, że organy te mają tylko takie uprawnienia, jakie wynikają z aktów normatywnych.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. skarżący, za pośrednictwem organu odwoławczego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] lipca 2013 r.

W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła, że w spornej decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. Prezes NFZ w dalszym ciągu nie ustosunkował się do merytorycznych argumentów i wyjaśnień przedstawianych przez skarżącego w składanych przez niego odwołaniach, jak i w poprzedniej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem skarżącego, sporna decyzja Prezesa NFZ nie uwzględnia również stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2012 r. i w dalszym ciągu stwierdza, że jako osoba ubezpieczająca się dobrowolnie, skarżący podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu od dnia 1 lutego 1999 r. jedynie do 15 kwietnia 1999 r.

Skarżący stwierdził ponadto, że niezależnie od rozbieżnych ustaleń poczynionych zarówno w decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz w decyzji tego organu z dnia [...] kwietnia 2013 r., nie rozumie on, w jaki sposób przestał podlegać z dniem 9 kwietnia 2011 r. dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, skoro poprzednia decyzja Prezesa NFZ wydana w przedmiotowej sprawie została przez skarżącego zaskarżona w ustalonym trybie i terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 26 września 2011 r. W świetle powyższego, skarżący uznał, że podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu zarówno w dniu 9 kwietnia 2011 r., jak i np. w okresie 23 kwietnia -14 maja 2012 r., gdy na podstawie skierowania z [...] Oddziału NFZ przebywał na leczeniu w sanatorium uzdrowiskowym w [...].

Mając na względzie powyższe, skarżący podkreślił, że naczelnym motywem jego skargi jest chęć zakończenia wreszcie bezproduktywnego sporu z NFZ, w trakcie którego skarżący traci czas i resztki zdrowia.

Ponadto, skarżący ponownie podkreślił, że z uwagi na przywołany spór, został on obecnie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, jako członek rodziny (mąż) jego pobierającej emeryturę małżonki E. P., co potwierdza zaświadczenie z dnia [...] października 2012 r. wydane przez ZUS [...] Oddziału w [...]. W konsekwencji skarżący uznał, że dopiero od tego czasu przestał być objęty dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ odwoławczy ponownie wskazał, iż powszechnie obowiązujące przepisy prawa regulujące materię umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, jak i sama umowa, nie przewidują możliwości zawarcia dorozumianej umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego poprzez kontynuowanie opłacania składek, po wygaśnięciu ubezpieczenia zdrowotnego z uwagi nieopłacenie składki w terminie. W tej sytuacji Prezes NFZ uznał, że powyższa kwestia nie jest uregulowana ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, gdyż kodeks ten ma zastosowanie jedynie w sprawach nieuregulowanych umową dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego oraz przepisami ustawy o świadczeniach. Organ odwoławczy zauważył, iż ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz § 7 pkt 3 i § 9 umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego regulują jednoznacznie kwestię wygaśnięcia ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego z powodu nieopłacenia składki w terminie. W świetle powyższego, Prezes NFZ uznał, iż wskazana umowa uległa rozwiązaniu z powodu nieopłacenia składki w terminie i powyższy skutek nie mógł być uzależniony od pisemnego poinformowania strony skarżącej o wygaśnięciu ubezpieczenia, gdyż wygaśnięcie ubezpieczenia następuje z mocy prawa. Organ odwoławczy ponownie zauważył również, iż organy administracji publicznej przy wykonywaniu zadań określonych w ustawie o świadczeniach mogą działać tylko w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), a więc - jak wskazał Prezes Funduszu - organy te mają tylko takie uprawnienia, jakie wynikają z aktów normatywnych. Reasumując, Prezes NFZ stwierdził, że rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie oparte jest na okoliczności, iż skarżący B. J. nie opłacił składki za marzec 1999 r. w wymaganym terminie, tj. do dnia 15 kwietnia 1999 r.

Ponadto, Prezes NFZ, odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż w okresie od dnia 23 kwietnia do dnia 14 maja 2012 r. przebywał on w sanatoriom uzdrowiskowym w [...], na podstawie skierowania [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ - zauważył, iż nawet wydanie żądanego skierowania pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy zauważył, że Narodowy Fundusz Zdrowia nie posiada informacji, w jakich terminach ubezpieczony opłaca składkę na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, gdyż zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie przekazuje takich danych Narodowemu Funduszu Zdrowia, bez przeprowadzenia indywidualnego postępowania wyjaśniającego.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutu skarżącego, iż nie odniesiono się w zaskarżonej decyzji do argumentów i wyjaśnień strony skarżącej, Prezes NFZ stwierdził, iż organy obu instancji - zgodnie z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. - podjęły wszelkie odpowiednie czynności zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego, stosując się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2056/11. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] lipca 2013 r. wydana została na podstawie prawidłowo zebranego w sprawie materiału dowodowego, w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga B. J. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2013 r., jak i utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], stwierdzająca, że skarżący od dnia 1 lutego 1999 r. do dnia 15 kwietnia 1999 r. podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba ubezpieczająca się dobrowolnie - naruszają prawo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny legalności obu spornych decyzji - stwierdził, że organy Narodowego Funduszu Zdrowia, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuściły się przede wszystkim mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem - wbrew normie prawnej wyrażonej w tym przepisie - nie zastosowały się w pełni do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2012 r., wydanego w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 2056/11.

Zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przyjmuje się zgodnie, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji publicznej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 5, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 398; podobnie: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 691-692 i cyt. tam wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2320/05, LexPolonica nr 402781).

Nawet w przypadku sporu co do stanu faktycznego, będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (tak również: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1999 r., sygn.. akt I SA 1089/99, niepublik.).

Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Niewątpliwie, ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku.

Pamiętać należy przy tym, że ocena prawna, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez sąd istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu (tak m. in. /w:/ wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 marca 2004 r., sygn. akt IV SA 3103/02).

Należy ponadto wskazać, że ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku, a także oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą.

Warto zauważyć, iż Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 426/08, stwierdził jednoznacznie, że związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (por. także: M. Jagielska, J. Jagielski i R. Stankiewicz /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, po red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 2 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 592 i powołane tam orzecznictwo).

Mając na względzie powyższe, należy zauważyć, że w niniejszej sprawie Prezes NFZ rozstrzygając w dniu [...] lipca 2013 r., zaś wcześniej Dyrektor [...] OW NFZ, wydając sporną decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], bezwzględnie związani byli oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2056/11.

W tej sytuacji, wskazać trzeba więc, iż w przedmiotowym wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ustosunkowując się do zarzutów skarżącego B. J. zawartych w skardze na poprzednio wydaną w niniejszej sprawie decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] - stwierdził wyraźnie, iż Prezes NFZ nie wskazał, aby którykolwiek z powołanych podmiotów: Narodowy Fundusz Zdrowia bądź jego poprzednik prawny - kasa chorych, bądź ZUS powiadomiły skarżącego, że nienależnie opłaca składki. Ponadto, Sąd uznał we wskazanym orzeczeniu, że Narodowy Fundusz Zdrowia, a wcześniej kasa chorych, powinni zawiadomić skarżącego o ewentualnym wygaśnięciu umowy, albowiem - zdaniem Sądu - obowiązek taki wynikał także z postanowień umowy nr [...] dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego zawartej w dniu [...] lutego 1999 r. pomiędzy skarżącym z [...] Regionalną Kasą Chorych. Jednocześnie WSA w Warszawie stwierdził jednoznacznie w uzasadnieniu w/w wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r., że skoro na mocy § 10 powołanej umowy w sprawach nieuregulowanych mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego, to zgodnie z art. 77 § 2 k.c., jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem. Sąd zarzucił ponadto, że organ nie przedstawił dowodu poinformowania skarżącego o rozwiązaniu umowy, zwłaszcza, że skarżący oświadczył, iż nieprzerwanie korzystał ze świadczeń finansowanych przez NFZ. W konsekwencji WSA w Warszawie uznał we wspomnianym orzeczeniu, że takie stanowisko zarówno organu NFZ oraz ZUS wskazywałoby, że mimo wpłacenia składki za marzec 1999 r. w dniu 19 kwietnia 1999 r., czyli z naruszeniem § 7 ust. 3 umowy, umowa dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego ze skarżącym była kontynuowana. Sąd stwierdził również, że powyższe ustalenia są o tyle istotne, o ile weźmie się pod uwagę fakt, że do dnia 20 lipca 2011 r. obowiązywał 5-letni okres dochodzenia zwrotu nienależnie opłaconych składek od daty ich opłacenia, który zmieniony został dopiero na mocy art. 3 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (vide: wydłużenie okresu dochodzenia zwrotu nienależnie opłaconych składek do 10 lat). W tej sytuacji, WSA w Warszawie, analizując charakter ewentualnych negatywnych skutków braku reakcji organów na opóźnienie w zapłaceniu przez skarżącego składki, stwierdził w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r., że "zachowanie organu należało uznać jako milczącą zgodę na kontynuowanie umowy dobrowolnego ubezpieczenia ze skarżącym, chyba że posiada dokumenty informujące skarżącego o rozwiązaniu umowy".

Wobec powyższego, WSA w Warszawie we wskazaniach co do dalszego postępowania stwierdził, że organ jednoznacznie ustali, za jaki okres zostały zapłacone przez skarżącego składki i czy skarżący był wcześniej pisemnie informowany o rozwiązaniu umowy, wskazując jednocześnie bardzo wyraźnie, że przy ocenie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego "organ weźmie pod uwagę poglądy Sądu co do zastosowanych przepisów prawa i skutków umowy nr [...]".

Tymczasem, zarówno Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Funduszu, jak i Prezes NFZ, w toku ponownego rozpoznawania sprawy, wbrew jednoznacznemu stanowisku wyrażonemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie we wskazanym wyżej wyroku wydanym w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 2056/11 - stwierdzili w uzasadnieniu obu spornych decyzji administracyjnych, iż powszechnie obowiązujące przepisy prawa regulujące materię umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego (głównie chodzi o przepisy art. 9 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym), jak i sama umowa, nie przewidują możliwości zawarcia dorozumianej umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego poprzez kontynuowanie opłacania składek, po wygaśnięciu ubezpieczenia zdrowotnego z uwagi nieopłacenie składki w terminie. Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że powyższa kwestia nie jest uregulowana ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, albowiem ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, a także § 7 pkt 3 oraz § 9 umowy zawartej pomiędzy skarżącym a [...] Regionalną Kasą Chorych, regulują jednoznacznie kwestię wygaśnięcia ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego z powodu nieopłacenia składki w terminie. W świetle powyższego, Prezes NFZ - wbrew stanowisku wyrażonemu w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2012 r. - uznał w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., iż "umowa ulega rozwiązaniu z powodu nieopłacenia składki w terminie i powyższy skutek nie może być uzależniony od pisemnego poinformowania strony skarżącej o wygaśnięciu ubezpieczenia, gdyż wygaśnięcie ubezpieczenia następuje z mocy prawa".

Należy uznać w konsekwencji, że skoro rozpatrując ponownie sprawę, organy Funduszu obu instancji były związane stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażonym w powołanym wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2056/11, należy dojść niestety do przekonania, że ocena prawna wyrażona przez Sąd we wspomnianym orzeczeniu nie została przez organy administracji w pełni zastosowana w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Otóż, należy uznać, że Prezes NFZ oraz Dyrektor [...] OW NFZ, wbrew wyraźnej ocenie prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartej w uzasadnieniu powyższego wyroku, konsekwentnie wskazywali, że dalsze opłacanie przez skarżącego B. J. składek na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne nie może stanowić podstaw do uznania, że dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne było kontynuowane, albowiem dla przyjęcia takiego stanowiska konieczny byłby wyraźny przepis ustawowy dopuszczający takie rozwiązanie. Zdaniem organów obu instancji, takiego przepisu jednak nie nigdy nie było.

W tej sytuacji, kierując się wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonymi w wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r. - Sąd uznał, że skarga B. J. zasługuje na uwzględnienie, albowiem sporne decyzje organów obu instancji - naruszają przepisy prawa.

Zdaniem Sądu, wydając przedmiotowe decyzje, organy Funduszu dopuściły się zasadniczej obrazy normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 153 p.p.s.a., a także - w konsekwencji tego uchybienia - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. - polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu w następstwie tego nieprawidłowej (niepełnej) oceny przesłanek koniecznych przy ustalaniu obowiązku podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Tym samym organy administracji publicznej, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuściły się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa i stanowionego przez nie prawa.

Naruszenie wspomnianych przepisów miało - w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny zarówno zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] lipca 2013 r., jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Należy wskazać, że z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. - wynika, iż to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem.

Mając powyższe na uwadze, a także kierując się wyraźnymi wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2056/11, należy uznać, iż w toku ponownego postępowania organy Funduszu winny dokonać wszechstronnej oceny całości zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego, pamiętając o ocenie prawnej wyrażonej we wspomnianym wyroku co do zastosowanych przepisów prawa i skutków umowy nr [...].

W ocenie Sądu, brak pełnego odniesienia się przez organy Funduszu do wskazanych okoliczności, istotnych dla oceny prawidłowości zastosowania norm prawnych wyrażonych zarówno w przepisach ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, jak i postanowieniach umowy, nie daje stronie skarżącej możliwości właściwego ustosunkowania się do stanowiska organu.

W tej sytuacji uchybienie to nie pozwala sądowi administracyjnemu na pełne skontrolowanie legalności zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ.

Z tej przyczyny należy uznać, że uchybienia formalne poczynione w toku niniejszego postępowania przez organ administracji publicznej, uniemożliwiły Sądowi prawidłowe ustosunkowanie się do zarzutów skargi i wypowiedzenie się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nieprawidłowości te miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, aby sporne rozstrzygnięcia Prezesa NFZ oraz Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Funduszu ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem obu tych organów zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) dotyczących ustalenia okresu podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Podkreślić należy bowiem, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ administracji publicznej ustaleń faktycznych i w konsekwencji szczegółowego wyjaśnienia swego stanowiska w sprawie.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, należy zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, że stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, jak i decyzji Dyrektora [...] OW NFZ, są nie tylko sprzeczne z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2012 r., ale również pozbawione szerszego wyjaśnienia, co utrudnia polemikę z motywami kierującymi organem administracji.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stwierdzając, że uchylone decyzje organów obu instancji nie będą podlegać wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Sąd orzekł kierując się wskazaniami zawartymi w przepisie art. 152 p.p.s.a.

Zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot uiszczonego wpisu sądowego w kwocie 200 złotych, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a.