Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 94/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: _Uchylono zaskarżone decyzje
Powołane przepisy: article: art. 22
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 94/17 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 8 czerwca 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), , Sędziowie:, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r., sprawy ze skargi M. Z., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze i odmowa przyznania świadczenia wychowawczego, , , uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji., , ,


UZASADNIENIE

Prezydent W. (dalej również jako organ, organ I instancji), po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...] września 2016 r., Nr [...], powołując się na art. 1, art. 4, art. 5, art. 10 ust. 1, art. 27 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 11, pkt 14 i pkt 16 oraz art. 48 i art. 49 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195, dalej jako ustawa lub u.p.p.w.d.), § 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz.U. z 2016 r. poz. 214) oraz art. 104, art. 150, art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 149 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23, dalej jako k.p.a.) uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] maja 2016 r., Nr [...], przyznająca M. Z. (dalej jako skarżący, strona skarżąca) świadczenie wychowawcze na I. Z. na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. (pkt I) oraz odmówił świadczenia wychowawczego na I. Z. na ww. okres (pkt II).

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wydanie niniejszej decyzji podyktowane było tym, iż w dniu 16 sierpnia 2016 r. do organu wpłynęło postanowienie Sądu Okręgowego we W. Wydział XIII Cywilny Rodzinny z dnia 23 marca 2016r., sygn. akt [...], zgodnie z którym dzieci K. Z. i I. Z. pozostają w pieczy D. Z.. W tej sytuacji, zdaniem organu, niniejszej fakt stanowi podstawę do wznowienia postępowania, gdyż jest nową okolicznością, istotną dla sprawy, a nieznaną organowi.

Po przeprowadzeniu wznowionego postępowania organ I instancji uznał, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 22 ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się.

Wobec zatem faktu powierzenia pieczy nad I. Z. D. Z. – w ocenie organu – przyjąć należało, że skarżącemu świadczenie wychowawcze nie przysługuje.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 149 i art. 150 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. bezpodstawne wznowienie postępowania, niewskazanie podstaw wznowienia oraz wydanie nowej decyzji bez przeprowadzenia postępowania dowodowego rozstrzygającego o istocie sprawy;

- art. 7 k.p.a. poprzez niezastosowanie prawdy obiektywnej, t.j. niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;

- art. 11 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi się kierował się organ przy załatwieniu sprawy;

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na przekroczeniu swobodnej oceny dowodów oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego sprawy;

- art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów.

W uzasadnieniu skarżący podał, iż wskazane przez organ I instancji postanowienie Sądu Okręgowego nie mogło stanowić podstawy wznowienia postępowania, gdyż udzielenie zabezpieczenia na czas trwania postępowania rozwodowego, nie jest nową istotną dla sprawy okolicznością. Kwestia sprawowania opieki nad małoletnimi dziećmi zostanie uregulowana dopiero z chwilą zakończenia postępowania rozwodowego. Zarzucił, iż organ jedynie powielił treść przedmiotowego postanowienia Sądu Okręgowego, a nie przeprowadził samodzielnie postępowania dowodowego, z którego wynikałoby, kto sprawuje opiekę nad I. Z.. Taka okoliczność nie została w szczególności ustalona w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Wynika z niego jedynie, iż piecza nad małoletnimi dziećmi strony została powierzona ich matce. Skarżący podkreślił, że oboje rodzice sprawują faktyczną opiekę nad małoletnimi dziećmi w sposób równomierny. Wynika to choćby ze złożonego przez niego oświadczenia o tym, że zamieszkują one w jego mieszkaniu, to on ponosi koszty ich utrzymania oraz że sprawuje nad nimi wspólną opiekę z D. Z.. Strona podniosła także, iż z załączonej do odwołania Opinii Sądowo - Psychologicznej wynika, że sprawuje on opiekę nad dziećmi w sposób ustalony z małżonką, aktywnie uczestniczy w ich wychowaniu. Zaznaczył, iż posiada bliskie kontakty emocjonalne z dziećmi. Jego zdaniem, obydwoje rodzice sprawują równocześnie opiekę nad I. Z., ale to on, jako pierwszy, złożył wniosek o przyznanie świadczenia i tym samym, to jemu winno być ono wypłacane.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej również jako Kolegium, SKO lub organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., Nr [...], podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem organu odwoławczego ustalony na podstawie akt sprawy stan faktyczny w pełni uzasadnia uchylenie decyzji z dnia 16 maja 2016, przyznającej skarżącemu świadczenie wychowawcze. Kolegium zauważyło, że niniejsze postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte w związku z uzyskaniem przez organ I instancji informacji o tym, że w toku postępowania o rozwód, z powództwa D. Z. przeciwko M. Z., postanowieniem Sądu Okręgowego we W. Wydziału XIII Cywilnego Rodzinnego z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt [...], powierzono powódce wykonywanie pieczy nad dziećmi – K. Z. oraz I. Z., na czas trwania procesu. Skoro zatem sytuacja rodzinna strony, przed wydaniem decyzji w przedmiocie świadczenia wychowawczego, pozostawała odmienna od tej, która była podstawą do przyznania tego prawa, to nie było przeszkód, aby w otwartym postępowaniu wznowieniowym dokonać ustaleń w kwestii zaistnienia nowej, istotnej dla sprawy okoliczności faktycznej, istniejącej w dniu wydania decyzji, nieznanej organowi, który wydał decyzję. Okoliczność powierzenia małżonkowi osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze pieczy nad małoletnim dzieckiem, którego świadczenie to dotyczy, potraktować trzeba, jako potencjalnie istotne. W konsekwencji – zdaniem organu odwoławczego - należało uznać, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., stanowiąca podstawę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją o przyznaniu świadczenia wychowawczego i tym samym nie zasługuje na uwzględnienie podnoszony przez stronę zarzut braku podstaw do wznowienia postępowania.

Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, iż w niniejszej sprawie zachodzi sytuacja opisana w art. 22 ustawy dotycząca zbiegu prawa do niniejszego świadczenia. Zgodnie z brzmieniem tegoż przepisu, w przypadku zbiegu prawa rodziców dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. Ponadto, w przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm., dalej jako ustawa o pomocy społecznej lub w skrócie u.p.s.), w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.

Zdaniem SKO prawo do świadczenia wychowawczego na małoletniego syna I. Z. przysługuje zarówno skarżącemu, jak i jego małżonce, przy czym skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego w dniu 1 kwietnia 2016 r., zaś D. Z. złożyła taki wniosek w dniu 13 kwietna 2016 r. W takiej sytuacji świadczenie winno zatem zostać przyznane temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad I. Z. jeśli taka opieka nie jest sprawowana obopólnie.

Z akt sprawy wynika, że przez Sądem Okręgowym we W. zawisła sprawa z powództwa D. Z. o rozwiązanie przez rozwód małżeństwa zawartego z M. Z.. W jego toku, w dniu 23 marca 2016 r. wydane zostało postanowienie, zgodnie z którym, na czas trwania procesu, powierzono powódce wykonywanie pieczy nad małoletnimi dziećmi stron postępowania. Postanowienie to jest prawomocne. Ponadto postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 22 maja 2015 r. zobowiązano skarżącego do zaspokajania potrzeb rodziny, tj. małoletnich synów stron i powódki, poprzez zapłatę kwoty 1 700 zł miesięcznie.

W kontekście powyższego Kolegium podało, że tak w doktrynie jak i judykaturze nie budzi wątpliwości, że podstawowymi atrybutami władzy rodzicielskiej są: piecza nad dzieckiem (jako najobszerniejszy element), piecza nad jego majątkiem oraz reprezentacja. Piecza nad osobą dziecka obejmuje zaś w szczególności: 1) wychowanie dziecka, 2) kierowanie dzieckiem, 3) zapewnienie dziecku odpowiednich warunków bytowych, 4) troskę o zdrowie i bezpieczeństwo dziecka. Tym samym, Sąd Okręgowy powierzając D. Z. wykonywanie pieczy nad I. Z., w taki sposób uregulował wykonywanie nad nim władzy rodzicielskiej, iż powierzył jej wykonywanie nad nim faktycznej opieki.

Nadto organ odwoławczy podał, że w toku przeprowadzonego w dniu 1 sierpnia 2016 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, iż małżonkowie zamieszkują wspólnie w jednym lokalu mieszkalnym, przy czym M. Z. prowadzi oddzielne od D. Z. i małoletnich dzieci, gospodarstwo domowe. M. Z. pozostaje zatrudniony, pokrywa koszty związane z utrzymaniem mieszkania, przyczynia się do zaspokajania potrzeb rodziny uiszczając łączną kwotę 1 700 zł miesięcznie. W oświadczeniu z dnia 1 sierpnia 2016 r. D. Z. wskazała, że w trakcie mediacji, pomiędzy małżonkami ustalono sprawowanie opieki "nazmiennej" nad synami. Polega ona m.in. na tym, iż dwa weekendy dzieci spędzają z nią, zaś dwa weekendy z ojcem. Wskazała również, iż dzieci pozostają na jej utrzymaniu, to ona zapewnia im produkty spożywcze, jak i inne potrzebne rzeczy, w tym ubrania, leki, buty. Okoliczności te zostały potwierdzone w toku rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 20 lipca 2016 r. Wynika z niego, iż M. Z. prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe - "ma odrębne miejsce do spania, własną żywność, środki czystości, higieny osobistej". Zaznaczono w nim także, iż kwestia kontaktów ojca z dziećmi została ustalona w drodze mediacji w ten sposób, iż M. Z. spędza z synami co drugi weekend, co drugi dzień po powrocie z pracy, odbiera starszego syna z przedszkola lub go tam zawozi. Strona zaznaczyła również, iż dni, których pory popołudniowe spędza z synami, nie są sztywno określone. Podobnie, w dołączonej do odwołania "Opinii sądowo - psychologicznej" z dnia 8 sierpnia 2016 r. wskazuje się, iż małżonkowie prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, wymieniają się w opiece na dziećmi.

Z powyższych ustaleń, w uznaniu Kolegium, nie wynika jednak, iż skarżący oraz jego żona sprawują równoczesną opiekę nad I. Z.. Po pierwsze, opieka nad małoletnim została powierzona, ww. postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 23 marca 2016 r., do wyłącznego wykonywania D. Z.. Po drugie, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż piecza taka jest przez matkę faktycznie wykonywana. Świadczy o tym m.in. istniejąca pomiędzy małżonkami rozdzielność prowadzonych gospodarstw domowych. Co w tym kontekście istotne, to D. Z. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synami, zaś M. Z. prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Przejawem takiego stanu rzeczy jest również, nałożone na M. Z. postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 22 maja 2015 r., zobowiązanie do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, m.in. przez zapłatę kwoty 600 zł miesięcznie na zaspokojenie potrzeb I. Z.. W takiej sytuacji faktycznej i prawnej, akcentowany przez Stronę nieformalny podział obowiązków w sprawowaniu opieki nad małoletnim synem, nie może być poczytywany za równoczesne sprawowanie opieki przez obojga rodziców, to jest sprawowanie jej przez każdego z nich w tożsamym wymiarze. Nie jest taką opieką, opieka sprawowana co drugi weekend oraz co drugi dzień w czasie po powrocie z pracy. Zdaniem Kolegium ustalony przez małżonków sposób sprawowania osobistych kontaktów z synami nie powoduje, aby ciężar tej opieki rozkładał się między nich równoważnie.

Wreszcie organ odwoławczy zauważył, że ustalenie na rzecz skarżącego prawa do świadczenia wychowawczego na małoletniego I. Z., stałoby w sprzeczności, w świetle okoliczności niniejszej sprawy, z samym celem przyznania takiego świadczenia, określonym w art. 4 ust. 1 ustawy. Skoro bowiem świadczenie wychowawcze przyznawane jest na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, a w świetle prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego M. Z. wypełnia ten obowiązek poprzez zapłatę odpowiedniej kwoty na rzecz matki dziecka, to oczywistym jest, że tylko ta osoba (matka) jest w stanie wykorzystać świadczenie wychowawcze zgodnie z jego przeznaczeniem.

Nie godzą się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przywrócenie mu praw do otrzymywania świadczenia wychowawczego.

W uzasadnieniu wskazał, że nie jest prawdą, jakoby Sąd Okręgowy we W., na mocy postanowienia z dnia 23 marca 2016 r. (sygn. akt [...]), powierzył D.Z. sprawowanie opieki nad I. Z.. W ustnym uzasadnieniu Sąd wskazał zaś, że od czasu przeprowadzonej mediacji, strony postępowania rozwodowego opiekują się małoletnimi synami naprzemiennie.

Nadto skarżący podkreślił, że sprawuje pieczę nad I. Z. poprzez jego wychowanie, kierowanie dzieckiem, zapewnienie mu odpowiednich warunków bytowych oraz troskę o zdrowie i bezpieczeństwo. Podkreślił, że faktycznie sprawuje pieczę nad synem w większym stopniu niż matka dziecka. Ponosi wszelkie koszty, dzięki którym syn ma zapewniony byt, wyżywienie, prywatną opiekę lekarską. W tym kontekście nadmienił, że opłaca kredyt hipoteczny, ponosi wszystkie opłaty (czynsz, media, opłaty za przedszkole). W czasie, kiedy przebywa z dziećmi również zapewnia wyżywienie.

Skarżący wskazał również, że spędza z dziećmi 50% czasu pozalekcyjnego i to on, jako pierwszy z dwojga uprawnionych, złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego. Dodał, że dzieci zamieszkują wraz z nim i to on ponosi wyższe niż matka koszty ich utrzymania. Zdaniem skarżącego spełnia wszelkie kryteria przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych, Sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Należy też dodać, że w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Działając w granicach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie przez organy administracji okoliczności faktycznych oraz obowiązujących w czasie podejmowania zaskarżonego aktu przepisów prawnych, stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy istnieje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia 16 września 2016 r., jako podjętych z naruszeniem prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontroli tutejszego Sądu podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. o uchyleniu w całości decyzji własnej z dnia [...] maja 2015 r. przyznającej skarżącemu świadczenie wychowawcze na I. Z. na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. oraz odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na I. Z.. Zdaniem organów w niniejszej sprawie wystąpiła określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podstawa wznowieniowa, zgodnie z którą w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Za taką uznały postanowienie Sądu Okręgowego we W., Wydziału XIII Cywilnego Rodzinnego z dnia 23 marca 2016 r. (sygn. akt [...]) powierzające powódce – D. Z. wykonywanie pieczy nad dziećmi na czas trwania procesu. W rezultacie przeprowadzonego postępowania wznowieniowego oraz mając przede wszystkim na względzie powyższe orzeczenie Sądu organy uznały, że skarżącemu nie przysługuje świadczenie wychowawcze, gdyż to matka faktycznie sprawuje opiekę nad I. Z..

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia i poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji stanowiły przepisy omawianej ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W art. 4 ust. 1 i ust. 2 u.p.p.w.d. wskazano, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W myśl art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.

Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. pojęcie rodzina - oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r., poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Stosownie zaś do art. 22 u.p.p.w.d., w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.

Należy mieć na uwadze, że pojęcie naprzemiennej opieki rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem, o którym mowa wyżej, pierwszy raz pojawiło się dopiero w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która weszła w życie w 2016 r. Żadne inne przepisy prawa tego rodzaju pojęcia nie zawierają.

Istotne jest także, jak to zauważył tut. Sąd w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 477/16, CBOIS, iż na gruncie powołanego wyżej przepisu sądy administracyjne "jednolicie przyjmują, iż uznanie za trafne stanowiska, że z opieką naprzemienną mamy do czynienia tylko wówczas, gdy expressis verbis takie orzeczenie znajdzie się w treści wyroku sądowego, jest nieracjonalne i niesprawiedliwe wobec tych rodziców, którzy sami ustalili zasady opieki bez uprzedniej ingerencji sądu (tak np. WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 22 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 1304/16 i WSA w Łodzi w wyroku z dnia 19 stycznia 2017r., sygn. akt II SA/Łd 918/16, zob. też wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 1460/16, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej jako CBOSA). Zgodnie z tym stanowiskiem nawet w sytuacji opieki naprzemiennej legitymowanie się orzeczeniem sądu w tym przedmiocie nie jest – jak mogłoby sugerować literalne brzmienie przepisu – bezwzględnie konieczne. Wskazano zatem, że pojęcie naprzemiennej opieki nad dzieckiem pojawiło się jak już była o tym mowa dopiero w przepisach ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która to ustawa weszła w życie 1 kwietnia 2016 r., to nie sposób wymagać od rodziców, aby ubiegając się o świadczenie wychowawcze dysponowali orzeczeniem o naprzemiennej opiece". Tu aktualne pozostają twierdzenia Trybunału Konstytucyjnego, że "w demokratycznym państwie prawnym stanowienie i stosowanie prawa nie może być pułapką dla obywatela" (por. orzeczenie z dnia 3 grudnia 1996 r., K 25/95, wszystkie cytowane orzeczenia TK dostępne: www.ipo.trybunal.gov.pl). Wywodzona z art. 2 Konstytucji zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa oraz zasada bezpieczeństwa prawnego obywateli jest przez Trybunał Konstytucyjny traktowana jako oczywista cecha demokratycznego państwa prawnego, z której wyprowadzono dalsze szczegółowe normy, odnoszące się przede wszystkim do sytuacji, gdy mamy do czynienia z następującymi po sobie zmianami obowiązującego stanu prawnego, w których ustawodawca musi uwzględnić konsekwencje faktyczne i prawne, jakie powstaną z chwilą wejścia w życie nowych uregulowań. Oznacza to, że ustawodawca wprowadzając nowe przepisy nie może tracić z pola widzenia interesów podmiotów, które ukształtowały się przed dokonaniem zmiany stanu prawnego. (por. wyrok z dnia 21 grudnia 1999 r., K 22/99). Trybunał Konstytucyjny podkreślał również, że konieczność respektowania zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa obejmuje także zakaz tworzenia przez ustawodawcę takich konstrukcji normatywnych, które są niewykonalne, stanowią złudzenie prawa i w konsekwencji dają jedynie pozór ochrony tych interesów. Brak możliwości realizacji prawa w granicach określonych przez ustawodawcę jest przejawem tworzenia pozornej instytucji prawnej i przez to stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji (por. wyrok z dnia 19 grudnia 2002 r., K 33/02 oraz z dnia 4 czerwca 2013 r., P 43/11)".

Mając na względzie powyższe, rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stanął na stanowisku, że wydanie w dniu 23 marca 2016 r. przez Sąd Okręgowy postanowienia o powierzeniu powódce wykonywania pieczy nad dziećmi nie może samo w sobie stanowić wyłącznej okoliczności przemawiającej za tym, iż to jej należy się omawiane świadczenie wychowawcze, z jednoczesnym pozbawieniem skarżącego prawa do niego, skoro na dzień wydania tegoż orzeczenia w obrocie prawnym nie funkcjonowało jeszcze pojęcie opieki naprzemiennej, gdyż dopiero w dniu 1 kwietnia 2016 r. weszła w życie ustawa je statuująca. Tym samym rzeczą organu w badanej sprawie było de facto ustalenie charakteru relacji łączących skarżącego z dziećmi, w tym jego udziału w wychowaniu oraz trosce o zapewnienie potrzeb bytowych. Jest to zasadne tym bardziej, że rozstrzygnięcie, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, czy w konkretnym przypadku występuje opieka naprzemienna należy do organu właściwego realizującego świadczenia wychowawcze.

Ustalenie powyższego wymagało od organów orzekających w niniejszej sprawie przeprowadzenia postępowania administracyjnego przy zachowaniu reguł wynikających z art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz przedstawienia wyników tego postępowania w uzasadnieniu decyzji z uwzględnieniem wskazówek zawartych w art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. Przypomnieć wszak należy, że działania organów administracji publicznej uprawnionych do prowadzenia postępowania i podejmowania orzeczeń, podporządkowane są przede wszystkim zasadzie praworządności zawartej w art. 6 k.p.a. i w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wymaga ona bezwzględnej zgodności z prawem każdej czynności procesowej, w tym - podejmowanej przez organ administracji publicznej w ramach przyznanych kompetencji – czynności orzeczniczej. Dla realizacji zasadniczego celu postępowania administracyjnego – w tym również prowadzonego w trybie wznowienia postępowania - pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie obowiązującej normy prawa, odpowiedniej dla rozstrzygnięcia danej sprawy. Niezbędnym zaś elementem prawidłowego zastosowania normy prawnej jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. W ścisłym związku z przywołaną wyżej zasadą praworządności pozostaje określona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej. W doktrynie podkreśla się wynikający dla organów administracji publicznej z tej zasady nakaz wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa (W.Dawidowicz "Ogólne postępowanie administracyjne", s.108). Z niniejszą zasadą skorelowane są regulacje umieszczone w art. 77 k.p.a. Według wskazanego przepisu organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, tak aby ustalony stan faktyczny zgodny był z rzeczywistością. To czy dana okoliczność została udowodniona, można zaś ocenić jedynie na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ nie może więc pomiąć przy ocenie żadnego dowodu, a stanowisko organu prowadzącego postępowanie – po przeprowadzaniu koniecznych czynności procesowych - winno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.

Powyższe wymagania – w świetle brzmienia art. 15 k.p.a. - aktualne pozostają także na etapie postępowania odwoławczego. Przepis ten wprowadza bowiem obowiązek dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej i stanowi o istocie postępowania odwoławczego. Tym samym organ drugiej instancji, rozpoznając odwołanie, nie jest związany ani ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez organ pierwszej instancji, ani żądaniami zawartymi w odwołaniu, gdyż zakres postępowania odwoławczego nie jest węższy niż zakres postępowania przed organem pierwszej instancji. Podobnie więc jak organ I instancji zobligowany jest dążyć z urzędu do ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. Powinien też ocenić całe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przed organem pierwszej instancji, a zwłaszcza materiał dowodowy zebrany przez ten organ. W sytuacji, gdy stwierdzi braki w postępowaniu lub pewne niejasności, może i powinien przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, o ile oczywiście nie zostaną przekroczone granice zakreślone art. 136 k.p.a.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy powyższym wymogom jednak nie sprostały. W tym kontekście wskazać bowiem należy, że wydając w niniejszej sprawie decyzje właściwe organy nie rozważyły w kontekście przyjętej nowej instytucji "naprzemiennej opieki" udziału skarżącego w zapewnieniu warunków bytowych oraz troski o zdrowie i bezpieczeństwo dziecka. Tu poprzestały wyłącznie w przywołaniu powyższego orzeczenia Sądu oraz na wskazaniu, iż skarżący prowadzi osobno jednoosobowe gospodarstwo domowe, zaś jego żona wraz z dziećmi własne. Nie uwzględniły jednak faktu, iż skarżący w znaczny sposób przyczynia się do zaspokajania potrzeb rodziny uiszczając łącznie kwotę 1700 zł, a nadto chociażby z kwestionariusza osobowego M. Z. oraz D. Z. wynika, iż ponosi wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, w którym przebywa D. Z. wraz dziećmi. Opłaca czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, spłaca kredyt za mieszkanie.

Nadto jakkolwiek organ powołuje się na treść ustaleń podjętych między małżonkami w trakcie mediacji co do - jak to określiło Kolegium – "nazmiennej" opieki nad synami, to jednak nie przeanalizował podjętych w tym zakresie ustaleń w kontekście sprawowania ewentualnie faktycznie naprzemiennej opieki nad dziećmi oraz podnoszonych przez skarżącego na etapie składania odwołania okoliczności co do jego aktywnego udziału w wychowaniu i opiece nad dziećmi, które to skarżący wiąże ze wspólnym zamieszkiwaniem, opieką nad dziećmi zgodnie z ustalonym harmonogramem w trakcie mediacji, przygotowywaniem dla nich posiłków, kąpaniem, zawożeniem i odbieraniem z przedszkola, uczęszczaniem w każdą środę na basen.

W kontekście spoczywającego na organach obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przychodzi również zauważyć, że chociaż Kolegium powołuje się na ustalenia podjęte w trakcie mediacji, to jednak w aktach sprawy próżno szukać dokumentu, z którego takie twierdzenia wynikają, co też oznacza, iż organy zaniechały podjęcia działań ukierunkowanych na jego pozyskanie i włączenie w poczet materiału dowodowego.

Zdaniem Sądu dopiero w sytuacji gdyby organ ustalił, że ojciec dziecka nie uczestniczy w procesie wychowawczo – opiekuńczym dziecka, traktowanie syna I. jako kolejnego dziecka pozostawałoby w sprzeczności z istotą świadczenia wychowawczego, jakie państwo przeznacza na pomoc rodzinom w świetle przepisów ustawy. W niniejszej sprawie nie wykazano jednakże w sposób niewątpliwy, że skarżący nie uczestniczył w procesie wychowawczym, w tym ponosił kosztów jego utrzymania. W przypadku zaś ustalenia, że uczestniczy w procesie wychowawczym, łoży na utrzymanie zarówno dzieci, to nie ma podstaw do twierdzeń aby nie uznać, że przysługuje mu prawo do świadczenia wychowawczego na syna I. jako jego drugie dziecko w rozumieniu ustawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 876/16, publ. CBOSA).

W tym kontekście Sąd nie przesądzając treści przyszłego rozstrzygnięcia co do jego meritum uznał, iż zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje były przedwczesne i rzeczą organów na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy będzie dokładne zbadanie udziału skarżącego w wychowaniu syna i zaspokajanie przez niego w tym względzie potrzeb bytowych oraz duchowych dziecka.

Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ powinien uwzględnić uwagi Sądu przedstawione w uzasadnieniu, mając na względzie przywołane powyżej okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy.

Mając zatem powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c ) w zw. z art. 135 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.