Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1655/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za znaczące osiągnięcia na rok akademicki 2019/2020 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] marca 2020r. nr [...] 2. zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz M.M. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego (zwany dalej "Ministrem") decyzją z [..] czerwca 2020r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. M. - studenta [...] roku studiów drugiego stopnia [...] w [...] (zwany dalej "[...]") na kierunku [...] (zwany dalej: "Skarżącym") - utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2020r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania Skarżącemu stypendium Ministra za znaczące osiągnięcia na rok akademicki 2019/2020 (zwane dalej "Stypendium"), po uchyleniu po wznowieniu decyzji Ministra z [...] grudnia 2019r. nr [...].

W podstawie prawnej powołano art. 359 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2018r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020r. poz. 85, ze zm., zwana dalej "u.P.s.w.n."), art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020r. poz. 256, zwana dalej "k.p.a."). Minister w uzasadnieniu wskazał, że Rektor [...] złożył [...] października 2019r. wniosek o przyznanie Skarżącemu Stypendium, które Minister przyznał w ww. decyzji z [...] grudnia 2019r.

[...] poinformował Ministra pismem z [...] stycznia 2020r., że Skarżący odbywa studia przez okres dłuższy niż 6 lat. Minister w związku z tym, postanowieniem z [...] lutego 2020r., wznowił postępowanie w sprawie i wstrzymał wykonanie ww. decyzji z [...] grudnia 2019r.

Minister ustalił, na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy i danych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce [...], że Skarżący rozpoczął studia po raz pierwszy [...] października 2011r. na kierunku [...]. W toku dalszego kształcenia Skarżący rozpoczynał studia pierwszego stopnia również na kierunkach [...] [...] [...], a od [...] października 2018r. rozpoczął studia drugiego stopnia na kierunkach [...], [...] i [..]. Z informacji zamieszczonych w [...] wynika, że w dacie ww. decyzji Ministra z [...] grudnia 2019r. okres obywania studiów przez Skarżącego był dłuższy niż 6 lat, w związku z czym nie przysługiwało Mu już prawo do otrzymania Stypendium.

Minister ww. decyzją z [...] marca 2020r., na podstawie art. 151 § 1, w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., po wznowieniu postępowania, uchylił ww. decyzję z [..] grudnia 2019r. i odmówił Skarżącemu przyznania Stypendium.

Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy domagał się przywrócenia decyzji z [..] grudnia 2019r. przez uchylenie decyzji z [...] marca 2020r. i wypłacenia Stypendium. Skarżący, powołując się na u.P.s.w.n., stwierdził, że spełnia warunki do otrzymania Stypendium. Oświadczył, że przed zapoznaniem się z decyzją o przyznaniu Stypendium nie posiadał wiedzy o interpretacji Ministerstwa dotyczącej 6-letniego okresu studiów, w którym studentowi przysługuje prawo do otrzymania ww. świadczenia. Na stronach [...] i Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (zwane dalej: "Ministerstwem") w okresie składania wniosku nie znajdowały się informacje, które mógłby potraktować jako przesłanki do tego, że nie spełnia warunków do otrzymania Stypendium. Skarżący nie zgodził się z interpretacją Ministra, że do 6-letniego okresu studiów wlicza się (sumuje) wszystkie okresy studiów, odbytych przez studenta ubiegającego się o stypendium. W u.P.s.w.n. ani w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 1 kwietnia 2019r. w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców (Dz. U. 2019r., poz. 658, zwane dalej "Rozporządzeniem") nie ma informacji o sumowaniu okresów studiów. Skarżący na obecnie studiach magisterskich, które rozpoczął [...] października 2018r., nie ma statusu studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. Nie posiadał wiedzy, że w roku akademickim 2019/2020 będą inne zasady przyznawania stypendium ministra niż w roku akademickim 2018/2019, w którym przyznane zostało mu stypendium. Ani Ministerstwo ani [...] nie opublikowały odpowiednich informacji wskazujących, że Skarżący nie będzie uprawniony do otrzymania Stypendium. Skarżący wyjaśnił, że chcąc ubiegać się o Stypendium, poniósł koszty i niepotrzebnie zmarnował czas na pozyskiwanie nowych osiągnięć naukowych.

Minister po ponownym rozpatrzeniu wniosek Skarżącego o przyznanie Stypendium wskazał, że na podstawie posiadanych dokumentów, w tym również po wnikliwej analizie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i zweryfikowaniu danych na temat okresów studiowania Skarżącego na podstawie [...], ustalił, że Skarżący odbywał studia na wielu kierunkach studiów, w tym: a) [...] października 2011r. podjął po raz pierwszy stacjonarne studia pierwszego stopnia na Wydziale [...] i [...] w [...] na kierunku [...] i został skreślony z listy studentów [...] listopada 2013 r., b) [...] października 2014r. rozpoczął studia stacjonarne pierwszego stopnia na [...] na kierunku [....] i został skreślony z listy studentów [...] marca 2015r., c) [...] października 2014r. rozpoczął studia stacjonarne pierwszego stopnia na Wydziale [...] na kierunku [...].etyka, które ukończył [...] września 2018 r. uzyskując tytuł zawodowy licencjata, d) [...] października 2015r. rozpoczął studia stacjonarne pierwszego stopnia na Wydziale [...] [...] [...] na kierunku [...] i został skreślony z listy studentów [...] czerwca 2016r., e) [...] października 2015r. rozpoczął studia stacjonarne pierwszego stopnia na Wydziale [...] na kierunku [...] i został skreślony z listy studentów [...] listopada 2015r., f) [...] października 2016r. rozpoczął studia stacjonarne pierwszego stopnia na Wydziale [...] na kierunku [...] i został skreślony z listy studentów [...] kwietnia 2017r., g) [...] października 2016r. rozpoczął studia stacjonarne pierwszego stopnia na Wydziale [...] na kierunku [...], które ukończył [...] lipca 2018 r. uzyskując tytuł zawodowy licencjata, h) [...] października 2018r. rozpoczął studia stacjonarne drugiego stopnia na Wydziale [...] na kierunku [...] polska i został skreślony z listy studentów [...] listopada 2019r., i) [...] października 2018r. rozpoczął studia stacjonarne drugiego stopnia na Wydziale [...] na kierunku [...] i został skreślony z listy studentów [...] lipca 2019r., j) [...] października 2018r. rozpoczął studia stacjonarne drugiego stopnia na Wydziale [...] na kierunku [...], na którym studiował w dniu wydania decyzji o przyznaniu stypendium ministra ([...] grudnia 2019 r.), k) [...] października 2019r. rozpoczął studia stacjonarne drugiego stopnia na Wydziale [...] na kierunku [...], na którym studiował w dniu wydania decyzji o przyznaniu stypendium ministra ([...] grudnia 2019r.).

Skarżący do czasu uzyskania pierwszego tytułu zawodowego licencjata studiował łącznie przez 72 miesiące (26 miesięcy na kierunku [...] (lit. a), 46 miesięcy na kierunkach [...] (lit. c) i [...] (lit. g), które ukończył uzyskując tytuł zawodowy licencjata). Okres studiów pierwszego stopnia odbywanych równolegle lub po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata (lit. b, c, d, e i f) nie wliczają się do 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń, z uwagi na art. 93 ust. 1 i 2 pkt 2 lit. b u.P.s.w.n. Studia drugiego stopnia Skarżący rozpoczął [...] października 2018r. równolegle na trzech kierunkach: [...]i [...], oraz [...] (lit. i-k) oraz kolejne [...] października 2019r. na kierunku [...] (lit. l), z czego do dnia wydania przez Ministra decyzji z [...] grudnia 2019r. studiował na dwóch kierunkach, przy czym grudzień 2019r. był 15 miesiącem studiowania na studiach drugiego stopnia, a zatem łącznie ze studiami pierwszego stopnia - 87 miesiącem studiowania. Skarżący w dacie wydania ww. decyzji przekroczył 6-letni okres przysługiwania świadczeń, w tym Stypendium.

Minister podkreślił, że ww. przepisy ustanawiają okres studiowania z prawem do świadczeń i Stypendium, odpowiadający co do zasady standardowemu cyklowi kształcenia na studiach pierwszego i drugiego stopnia albo na jednolitych studiach magisterskich. Świadczenia przysługują zatem na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych - 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czyje pobiera. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. Do 6-letniego okresu należy wliczać (sumować) tylko okresy odbywania kształcenia na studiach, tj. od podjęcia studiów do ich ukończenia albo skreślenia z listy studentów (a nie cały rok studiów w przypadku zakończenia kształcenia po pierwszym semestrze). W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i podjęcia kolejnych studiów, liczenie tego okresu powinno być kontynuowane (z wyłączeniem przerw między studiami). Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się. Do 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie u.P.s.w.n. (sprzed [...] października 2018r.). Ustawodawca określił zatem jednakowy okres przysługiwania świadczeń w ramach studiów obowiązujący wszystkich studentów. Każdy student dysponuje potencjalną możliwością korzystania ze wsparcia z budżetu państwa przez ten sam okres, zaś realizacja tego uprawnienia w sposób oczywisty uwarunkowana jest indywidualnie i uzależniona od spełniania kryteriów otrzymania świadczeń, decyzji studenta co do wyboru kierunku studiów, czy sposobu realizacji procesu kształcenia. Niemniej, przepis ten umożliwia racjonalne planowanie przez studentów ścieżki kształcenia z uwzględnieniem 6-letniego okresu przysługiwania prawa do świadczeń.

W ocenie Ministra odmienna interpretacja art. 93 ust. 2 pkt 1 u.P.s.w.n., zaprezentowana przez Skarżącego, zakładająca przysługiwanie prawa do świadczeń przez okres 6 lat na każdym poziomie kształcenia, jest niespójna z ustawowo określonym czasem trwania poszczególnych etapów kształcenia. Nie znajduje logicznego uzasadnienia ustanawianie 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń na studiach pierwszego stopnia trwających standardowo 6 lub 7 semestrów i na studiach drugiego stopnia trwających zwykle od 3 do 5 semestrów. Takie rozumienie ww. przepisu prowadziłoby do nierównego traktowania studentów, którzy realizują studia w standardowym cyklu kształcenia na studiach pierwszego i drugiego stopnia względem studentów, którzy po ukończeniu studiów pierwszego stopnia podejmują jednolite studia magisterskie, a tym samym okres przysługiwania świadczeń dla tych studentów byłby znacznie dłuższy. Omawiana regulacja jest rozwinięciem zasady określonej w art. 184 ust. 5 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, ze zm.), obowiązującej w poprzednim stanie prawnym. W myśl ww. przepisów studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuował naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługiwały świadczenia, chyba że kontynuował on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres 3 lat. Ograniczenie czasowe uprawnienia do świadczeń w ramach studiów dotyczyło, podobnie jak obecny 6-letni okres, wszystkich studentów, niezależnie od czasu trwania studiowanego kierunku, jednakże funkcjonowało ono wyłącznie na studiach kontynuowanych w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra po ukończeniu studiów pierwszego stopnia. Rozwiązanie to, przez brak czasowego limitu prawa do świadczeń na studiach pierwszego stopnia oraz jednolitych studiach magisterskich, umożliwiało nieograniczone studiowanie ze wsparciem z budżetu państwa na kolejnych kierunkach studiów bez ich ukończenia, co niejednokrotnie prowadziło do nadużywania przez studentów prawa do otrzymywania świadczeń przez: 1) przedłużanie okresu kształcenia na studiach pierwszego stopnia lub jednolitych studiach magisterskich, 2) podejmowanie kolejnych studiów pierwszego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, bez ukończenia poprzednio podjętych studiów na innym kierunku.

W oceni Ministra niezasadnym i niecelowym jest finansowanie świadczeń stypendialnych dla osób, które nie są zainteresowane ukończeniem wybranego kierunku studiów i uzyskaniem wysokich kwalifikacji zawodowych, lecz świadomie rezygnują ze studiów i ponownie podejmują kształcenie na innym kierunku w celu przedłużenia okresów otrzymywania stypendiów oraz zapomóg. Wprowadzenie uregulowań jednoznacznie określających okres przysługiwania świadczeń na studiach eliminuje podobne praktyki oraz wpływa motywująco na terminową realizację procesu kształcenia przez studentów, co jest szczególnie istotne z punktu widzenia interesu publicznego w przypadku bezpłatnych dla studentów studiów stacjonarnych w uczelniach publicznych, których ciężar finansowania spoczywa jednakże na budżecie państwa.

Zdaniem Ministra celem art. 93 ust. 2 pkt 1 u.P.s.w.n. było zrównanie szans dostępu do świadczeń stypendialnych przez umożliwienie korzystania z nich maksymalnie przez 6 lat studiowania. Osoby, które przedłużają okres studiowania, przez rozpoczynanie równocześnie innych kierunków muszą liczyć się z tym, że w momencie przekroczenia sześcioletniego okresu studiowania utracą również prawo do wsparcia tego procesu ze strony budżetu państwa. Dalsze wspieranie takich studentów mogłoby generować zarzuty nierównego traktowania obywateli i byłoby niesprawiedliwe w stosunku do studentów, którzy są w stanie ukończyć studia w okresie 6 lat.

Minister, odnosząc się do zarzutu Skarżącego o braku wiedzy w sprawie warunków przyznawania Stypendium, wskazał, że informacje na temat sposobu ustalania 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń zamieszczono w publikacji Ministerstwa - Przewodnik po systemie szkolnictwa wyższego i nauki wydanej w marcu 2019r. (www.konstytucjadlanauki.gov.pl i w serwisie internetowym: www.mnisw.gov.pl). Błąd Skarżącego co do stosowania ww. przepisu, czy też Jego specyficzne motywacje dotyczące pozyskiwania nowych osiągnięć naukowych (w celu uzyskania stypendium), nie zwalniają organu administracji publicznej od obowiązku działania zgodnie z przepisami prawa.

2. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie ww. decyzji Ministra z [...] czerwca 2020r. i [...] marca 2020r. i przywrócenie ww. decyzji z [...] grudnia 2019r. - przyznanie Skarżącemu Stypendium.

Zdaniem Skarżącego spełnił on wszystkie warunki wynikające z Rozporządzenia, w którym nie ma zapisu o restrykcji związanej z niemożliwością otrzymania Stypendium, który podejmuje studia przez okres dłuższy niż sześć lat. Skarżący nie zgodził się z interpretacją art. 93 ust. 2 u.P.s.w.n. dokonaną przez Ministra, że do 6-letniego okresu studiów wlicza się (sumuje) wszystkie okresy studiów odbytych przez studenta ubiegającego się o stypendium. Okres 6 lat, o którym mowa w ww. przepisie, dotyczy oddzielnie okresu studiów pierwszego stopnia i oddzielnie studiów drugiego stopnia i jednolitych studiów magisterskich. Przy takiej interpretacji Skarżący nie posiada statusu studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. Na etapie składania wniosku nikt z koordynatorów zarówno ze strony [...], jak i z Ministerstwa nie zweryfikował okresu 6 lat, a o niekorzystnej interpretacji – o łącznym okresie podejmowania studiów – dowiedział się z zaskarżonej decyzji. Skarżący nie posiadał też wiedzy, że w roku akademickim 2019/2020 będą inne zasady przyznawania stypendium ministra niż w roku akademickim 2018/2019, w którym przyznane zostało mu to stypendium. W związku z tym stwierdził, że nie ma jasnych przesłanek do tego, by nie mógł otrzymać w roku akademickim 2019/2020 Stypendium. Wymóg studiowania krócej niż 6 lat przy uwzględnieniu wszystkich, zarówno podejmowanych, jak i ukończonych, studiów nie ma odniesienia do żadnego zapisu obowiązującego prawa, na mocy którego dodano taki warunek. W ocenie Skarżącego interpretacja Ministra nie może być podstawą prawa. Podstawą jest prawo - przepis prawa (ustawa).

3. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał ustalenia dokonane w zaskarżonej decyzji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów, niż w niej podniesione.

2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, z uwagi na art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."), gdyż Minister w piśmie z [...] grudnia 2020r, a Skarżący w piśmie z [...] stycznia 2021r. zawnioskowali o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167 ze zm., zwana dalej "P.u.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. sprawowana jest przez Sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej (np. decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.).

Sąd wyjaśnia również, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Ostatni z ww. przepisów nie miał jednak zastosowania w sprawie, gdyż organ administracyjny wydał w sprawie decyzję administracyjną, którą zaskarżył Skarżący, a nie interpretację indywidualną, o której mowa w art. 57a P.p.s.a.

Z przepisu art. 134 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że w ramach kontroli zaskarżonego aktu, Sąd jest obowiązany do badania jego zgodności z prawem w pełnym zakresie i nie ogranicza się do zarzutów skargi. Uwzględnia więc z urzędu naruszenia prawa, których nie podnosi strona wnosząca skargę. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Minister wydał zaskarżoną decyzję we wznowionym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowaniu, a więc z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów lub nowych okoliczności faktycznych, istotnych dla sprawy, nieznanych organowi, który wydał decyzję.

W związku z tym przypomnieć należy, że w razie uznania dopuszczalności wznowienia postępowania organ administracji wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.). Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).

Zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw określonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy,

3) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli stwierdzi że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, ale występują przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 k.p.a. wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 151 § 2 k.p.a.).

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że postępowanie wznowieniowe jest dwuetapowe. Na wstępnym etapie w sprawie wznowienia postępowania organ administracyjny bada tylko i wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowej przesłance wznowienia oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. (por. np. wyrok NSA w Warszawie z 14 czerwca 1999r. sygn. akt IV SA 2397/98, LEX nr 47857). W przypadku ustalenia, że podanie o wznowienie postępowania nie określa przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a., gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo nie został zachowany termin jego złożenia, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (por np. wyrok NSA z 7 stycznia 2009r. sygn. akt II OSK 1747/07, LEX nr 484887).

Także w przypadku wznowienia postępowania z urzędu przez organ administracyjny, ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna, gdyż ustalenie, czy zachodzą podstawy wznowienia, powinno nastąpić wyłącznie w toku wznowionego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 21 marca 2019r. (LEX nr 2645399) zwrócił uwagę, że czym innym jest brak podstaw do wznowienia, a czym innym jest brak istnienia przesłanek wznowieniowych. To drugie oznacza taki stan, że jest możliwe wznowienie postępowania, ale w tym wznowionym postępowaniu nie zaistniały podstawy, np. do uchylenia ostatecznej decyzji i orzeczenia na nowo co do istoty sprawy w postepowaniu po wznowieniu.

Minister w zaskarżonej decyzji przyjął, że istniała podstawa wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i w związku z tym przyjął, że zasadne było uchylenie przez Ministra w decyzji z [...] marca 2020r. oraz decyzji Ministra z [...] [...] grudnia 2019r. o przyznaniu Skarżącemu stypendium za znaczące osiągnięcia naukowe na rok akademicki 2019/2020. Minister podał bowiem, że został poinformowany przez [...] - pismem z [...] stycznia 2020r., że Skarżący odbywa studia przez okres dłuższy niż 6 lat. Dodatkowo Minister wskazał, że wynikało to z danych zamieszczonych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce [...]. Minister wskazał, że w dacie wydania przez Ministra ww. decyzji z [...] [...] grudnia 2019r. było wiadome, że Skarżący rozpoczął studia po raz pierwszy [...] października 2011r. na kierunku [...]. W toku dalszego kształcenia Skarżący rozpoczynał studia pierwszego stopnia również na kierunkach [...], [...], [...], a od [...] października 2018r. rozpoczął studia drugiego stopnia na kierunkach [...] , [...] i [...]. Skarżący obywa więc studia przez okres dłuższy niż 6 lat, w związku z czym nie przysługiwało Mu już prawo do otrzymania Stypendium, z uwagi na art. 93 u.P.s.w.n.

Sąd w związku z tym stwierdza, że skoro na dzień wydania ww. decyzji Ministra z [...] grudnia 2019r., jak również w chwili wydawania zaskarżonej decyzji Ministra oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra z [...] marca 2020r. w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce [...], do którego Minister ma dostęp, znajdowały się informacje dotyczące Skarżącego i odbywanych przez niego w minionych latach studiów wyższych na różnych kierunkach, należało przyjąć, że dowody te nie wyszły na jaw po wydaniu ostatecznej decyzji, lecz stale było dostępne organowi, który z nieznanych przyczyn do nich nie sięgnął. Dowody te nie mogły też być uznane za nowe dowody w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nieprawidłowe było stwierdzenie Ministra o możliwości wznowienia z tego powodu postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem ww. decyzji Ministra z [...] grudnia 2019r. W sprawie nie zaszła bowiem przesłanka "wyjścia na jaw" nowych dowodów już po wydaniu ww. ostatecznej decyzji Ministra z [...] grudnia 2019r. Zdaniem Sądu organ ten przed wydaniem ww. decyzji z [...] grudnia 2019r. powinien z urzędu w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy (at. 77 § 1 k.p.a.), gdyż stosownie do art. 7 k.p.a., w toku postępowania administracyjnego stoi na straży praworządności i ma z urzędu lub na wniosek stron podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Dodatkowo, stosownie do art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Zdaniem Sądu w świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nowe okoliczności i dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, jeżeli spełniają łącznie następujące cechy: wyjdą na jaw po wydaniu decyzji ostatecznej, są nowe (nieznane organowi, mimo, że działał w sprawie z uwzględnieniem obowiązujących w k.p.a. zasad), są istotne dla sprawy (a więc mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy) i nie były znane organowi, który wydał decyzję, lecz wyszły na jaw już po wydaniu ostatecznej decyzji. Wznowienie postępowania może nastąpić nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie – wyjście na jaw - tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. Analogiczne stanowisko prezentowane było wielokrotnie w judykaturze (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z 28 marca 2018r. sygn. akt I SA/Bk 27/18, LEX nr 2475883).

Natomiast brak wzięcia pod rozwagę przez organ przy wydawaniu ostatecznej decyzji – w rozpoznawanie sprawie przez Ministra w ww. decyzji z [...] grudnia 2019r. – całokształtu okoliczności dowodowych, które powinny znaleźć się w aktach sprawy przed wydaniem tej decyzji, gdyż dotyczyły Skarżącego i zdaniem organu miały znaczenie w sprawie, czy też błędna ocena tych dowodów, które istniały i powinny być znane organowi, który wydał ww. ostateczną decyzję, gdyż miał obowiązek przestrzegać podstawowych zasad wynikających z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a., nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ustawodawca w ww. przepisie odwołuje się bowiem do nowych okoliczności faktycznych, a nie do okoliczności, których organ nie ustalił, albo do, których - choć powinien i z łatwością mógł - nie sięgnął. Dodatkowo ustawodawca wskazuje na zwrot "wyjście na jaw", a nie brak należytego ich uwzględnienia w sprawie przez organ.

W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że przesłanką do wznowienia postępowania nie może być ponowna ocena, odmienna od poprzedniej, stanowiącej podstawę wydania kwestionowanej decyzji (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1874/17, dostępny na www.nsa.gov.pl). Zmiana bowiem przez organ administracyjny interpretacji obowiązującego przepisu prawa nie stanowi ani nowego dowodu ani nowej okoliczności, która istniały w chwili wydawania ostatecznej decyzji. Innymi słowy, wzruszenie decyzji w trybie wznowienia nie jest dopuszczalne, jeżeli za nowe okoliczności faktyczne uznaje się nową, odmienną ocenę dowodów (w tym przypadku wykładnię przepisu prawnego) znaną organowi wydającemu decyzję pierwotną (por. np. Komentarz do art. 145 § 1 k.p.a. pod red. M. Wierzbowski, 2019 Legalis i przywołane w nim orzecznictwo sądowoadministracyjne).

W rozpatrywanej sprawie Minister wszczął postepowanie wznowieniowe i wydał zaskarżoną decyzję, o utrzymaniu w mocy ww. własnej decyzji z [..] marca 2020r. na skutek informacji [..] zawartej w piśmie z [...] stycznia 2020r.

Zdaniem Sądu ww. informacje istniały i powinny być znane Ministrowi w chwili wydawania pierwotnej decyzji Ministra z [...] grudnia 2019r. nr [...], gdyż znajdowały się w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce [...], a organ ma obowiązek stać na straży praworządności i działać zgodnie z ww. zasadami przewidzianymi w k.p.a. (m.in. w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a.). Nie można tym samym uznać, że informacje zawarte w piśmie [...] z [...] stycznia 2020r. "wyszły na jaw" po wydaniu ww. ostatecznej decyzji Ministra z [...] grudnia 2019r. i nosiły przymiot nowości w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Można tu bowiem mówić o niedopatrzeniu Ministra w należytym zbadaniu stanu faktycznego sprawy przed wydaniem ww. decyzji z [...] grudnia 2019r. o przyznaniu Skarżącemu ww. Stypendium oraz nie wzięciu pod rozwagę danych wynikający ze Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce [...], a nie o wyjściu na jaw nowych okoliczności faktycznych lub dowodów po wydaniu tej decyzji, nawet, gdyby uznać, że były one istotnych w sprawie. Możliwe jest także uznanie - z uwagi na podaną w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji Ministra i poprzedzającej ją decyzji Ministra z [...] marca 2020r. ww. argumentację – o zmianie wykładni przepisu prawa, który powołano w podstawie ww. ostatecznej decyzji Ministra z [...] grudnia 2019r. - art. 93 u.P.s.w.n.

Sąd stwierdza jednak, że odmienna wykładnia przepisu prawa, który stanowił podstawę prawną ww. ostatecznej decyzji Ministra z [...] grudnia 2019r. - art. 93 u.P.s.w.n. - dokonana przez Ministra później m.in. w zaskarżonej decyzji - nie może prowadzić do wzruszenia ww. decyzji ostatecznej w trybie wznowienia. O ile bowiem nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne służą ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego, o tyle wykładnia prawa ma znaczenie już na innym etapie rozstrzygania sprawy. Sąd w tym zakresie podziela poglądy wyrażane przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 5 sędziów z 17 października 2001r. sygn. FPK 9/01 (ONSA 2002/2/64) oraz w powołanym tam orzecznictwie i literaturze, jak również w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 20 marca 2003r. sygn. akt I SA/Po 1471/01; 9 kwietnia 2003r. sygn. akt III SA 1970/01 (niepubl.).

Tym samym w rozpoznawanej sprawie należało przyjąć, że wadliwa była zarówno zaskarżona decyzja Ministra, jak również utrzymana nią w mocy decyzja Ministra z [...] marca 2020r. Obie ww. decyzje wydano z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Niemożliwe było więc odnoszenie się przez Sąd do zarzutów i argumentacji Skarżącego podniesionych w skardze. Sąd jednakowoż wyjaśnia, że znanym jest mu z urzędu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2021r. sygn. akt II SA/Wa 2166/20, w którym nie podzielono merytorycznego stanowiska Ministra prezentowanego w analogicznej sprawie (dostępny na www.nsa.gov.pl). W orzeczeniu tym wskazano, że "6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy". Zdaniem Sądu wykładnię tę należy zaaprobować z uwagi na językową i jasną treść 93 ust. 2 pkt 1 u.P.s.w.n.

3. Sąd, biorąc to wszystko pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku.

Sąd postanowił o kosztach postępowania (punkt drugi sentencji wyroku) na podstawie art. 209 i art. 200 P.p.s.a. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł.