Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1053/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 151a §1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 79a, art. 136, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 3, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący AWSA Karina Gniewek – Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lipca 2021 r. sprawy ze sprzeciwu M.H. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej M.H. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ drugiej instancji") z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], uchylająca decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ pierwszej instancji") z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy ustalenia dla M. H. (dalej: "sprzeciwiająca się" lub "wnioskodawczyni") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem L. H. i przekazująca sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. 2018 r. poz. 570), art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. 2020 r. poz. 256 – dalej: "k.p.a.") oraz art. 3 pkt 11, art. 17 ust. 1-4, art. 20 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1-1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. 2020 r. poz. 111 – dalej: "u.ś.r.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Wnioskiem z dnia 24 lutego 2021 r. sprzeciwiająca się wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem L. H., legitymującym się wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], Wójt Gminy [...] odmówił wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji wskazał, że niepełnosprawność syna sprzeciwiającej się, zgodnie z przedłożonym orzeczeniem, istnieje od 14 maja 2003 r., tj. od 31-go roku życia. Podał, że skarżąca jest osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny. Organ nadmienił, że L. H. jest kawalerem, a innymi osobami zobowiązanymi do alimentacji jest jego rodzeństwo: D. S. oraz T. H. Ponadto Wójt ustalił, że sprzeciwiająca się w chwili składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawnego syna pobierała świadczenie emerytalne na podstawie decyzji ZUS Inspektorat w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...]. Zdaniem organu przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdził, że skarżąca sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawnym synem. Jednakże organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące przyznanie wnioskowanego świadczenia, gdyż niepełnosprawność syna skarżącej powstała później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, oraz później niż do ukończenia 25 roku życia, a ponadto wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury, co również wyklucza przyznanie świadczenia.

Od powyższej decyzji M. H. wniosła odwołanie zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

2) błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Na skutek rozpoznania wniesionego odwołania, SKO wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], którą uchyliło rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Zdaniem organu odwoławczego Wójt dokonał błędnej wykładni prawa materialnego, sprzecznej z obowiązującym porządkiem prawnym. Organ odwoławczy przypomniał, że przywołanym wyżej wyrokiem Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wskazany przepis u.ś.r. nie został jak dotąd znowelizowany ani uchylony. SKO wyjaśniło, że w z związku z powyższym nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1 lit. b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z Konstytucją. W stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż to wskazano w ww. przepisie, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy więc dokonywać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności. Końcowo SKO stwierdziło, że skarżąca spełnia wszelkie przesłanki do uzyskania świadczenia, a brak merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ nadzoru instancyjnego wynika jedynie z konieczności ugruntowania w organie pierwszej instancji obowiązującej praktyki orzeczniczej.

Sprzeciwiająca się, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, nie zgodziła się z wydaną decyzją, wnosząc sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 ust. 2 K.p.a., poprzez bezpodstawne przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, pomimo niewskazania przez organ drugiej instancji potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. W oparciu o tak sformułowany zarzut wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Zdaniem sprzeciwiającej się, organ odwoławczy, uchylając decyzję Wójta bezzasadnie nie orzekł co do istoty sprawy. Jak wskazała, organ drugiej instancji nie miał wątpliwości co do stanu faktycznego ustalonego przez organ pierwszej instancji, a zatem SKO winno orzec co do istoty sprawy. Jednocześnie skarżąca podniosła, że podstawą do ponownego przekazania sprawy organowi pierwszej instancji nie może być wymuszenie na organie niższej instancji do ugruntowania w tym organie obowiązującej praktyki orzeczniczej.

Odpowiadając na sprzeciw, SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko, wskazując, że nie wnosi on żadnych nowych okoliczności do sprawy i nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64 d § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.")

W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 p.p.s.a. odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną jest przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. ( Wyrok WSA w Łodzi z 22 października 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 534/19 to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Oznacza to, iż organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że organ II instancji nadużył dyspozycję art. 138 § 2 k.p.a.

W sprawie z wnioskiem o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego wystąpiła M. H. w związku z opieką nad synem – L. H.

Organ I instancji ustalił, że syn skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe (orzeczenie z 28 maja 2020 r.). W orzeczeniu stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od 14 maja 2003 r. W toku postępowania ustalono również, że wymagający opieki ma rodzeństwo D. S. oraz T. H., którzy pracują dorywczo. Stwierdzono także, że L. H. jest kawalerem, nie ma dzieci, a jego ojciec nie żyje. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że opiekę nad nim, w pełnym zakresie sprawuje wnioskodawczyni, która zamieszkuje razem z synem w jednym domu. W ramach opieki przygotowuje posiłki, robi zakupy, realizuje recepty, umawia do specjalistów.

Odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia organ I instancji stwierdził istnienie dwóch negatywnych przesłanek: niepełnosprawność wymagającego opieki nie powstała do ukończenia 18 roku życia, bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, o czym stanowi art. 17 ust. 1b u.ś.r., a ponadto, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury - wymienione z kolei w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., jako podstawa odmowy wnioskowanego świadczenia.

W odwołaniu sprzeciwiająca się reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zakwestionowała obie negatywne przesłanki. W odniesieniu do pierwszej z nich, powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od okresu, w którym powstała niepełnosprawność. W odniesieniu do drugiej negatywnej przesłanki, zarzuciła, że nie można w demokratycznym państwie prawa zmuszać obywatela do wystąpienia o świadczenie mniej korzystne, tylko z powodu zastosowania wykładni literalnej. Jednocześnie zaznaczyła, że z treści złożonego przez nią oświadczenia wynika jednoznacznie intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego.

Uchylając decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Kolegium prawidłowo stwierdziło, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji na podstawie niekonstytucyjnej części przepisu. Jednocześnie jednak stwierdziło, że wnioskodawczyni spełnia wszelkie przesłanki do uzyskania świadczenia, a "brak orzeknięcia merytorycznego przez organ nadzoru instancyjnego wynika tylko z konieczności ugruntowania w organie pierwszej instancji obowiązującej praktyki orzeczniczej", co pozostaje w całkowitej sprzeczności z treścią wyżej powołanego przepisu.

Jeśli bowiem organ II instancji stwierdził, a to wynika z treści uzasadnienia, że wnioskodawczyni spełniała wszystkie przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia obowiązany był do rozstrzygnięcia sprawy. Jakiekolwiek pozaprawne dyrektywy, jak wskazana wyżej potrzeba ugruntowania w organie I instancji obowiązującej praktyki, nie mogą usprawiedliwiać wydanego rozstrzygnięcia. Rola organu II instancji jako organu odwoławczego nie sprowadza się do roli organu kasacyjnego. Organ odwoławczy jest organem merytorycznym. Należy więc do niego ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, rozważenie zarzutów podniesionych w odwołaniu i ustosunkowanie się do nich.

Ponadto Sąd stwierdza, że Kolegium odniosło się merytorycznie tylko do jednej negatywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia tj. daty powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, podczas gdy organ I instancji jako przyczynę odmowy wnioskowanego świadczenia wskazał jeszcze jedną negatywną przesłankę tj. ustalenie prawa do emerytury - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., z którą polemizowała sprzeciwiająca się. Organ II instancji bez jakiejkolwiek argumentacji, ustosunkowania się do ustaleń organu I instancji i zarzutów odwoławczych, stwierdził, że wnioskodawczyni spełnia wszelkie przesłanki do uzyskania świadczenia, odżegnując się jednak od rozstrzygnięcia sprawy.

Rozpoznając sprzeciw, sąd administracyjny nie powinien dokonywać bezpośrednio wykładni prawa materialnego, tym niemniej, jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 stycznia 2021 r. I OSK 2606/20). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wymagają tego okoliczności.

W art. 17 ust. 5 u.ś.r. ustawodawca zawarł negatywne przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym w pkt 1 lit. a powołaną przez organ I instancji okoliczność, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.: Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Na tle powyższego przepisu oczywistym jest zakaz jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczenia emerytalnego.

Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę lub świadczenie emerytalno-rentowe, winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń i zrezygnować z pobierania świadczenia niższego.

Sąd zwraca jedynie uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi otrzymującemu świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości (wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, a także wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych z 20 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Go 833/18, z 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 137/19 oraz z 12 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 472/19). Nie oznacza to jednak konieczności wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego stanowiącego różnicę między wysokością emerytury netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne), a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Takie rozliczanie nie znajduje bowiem podstawy prawnej w obowiązujących przepisach a ponadto powodowałoby dalsze wątpliwości, w zakresie chociażby opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ich wysokości i podstawy. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na ich podstawie oraz wypłacanych przez wskazane w tych ustawach organy. Nie ma jednego przepisu regulującego zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy.

Powyższe argumenty przemawiają za celowością dopuszczenia możliwości przyznania osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierającym emeryturę - świadczenia w pełnej wysokości określonej w art. 17 ust. 3 u.ś.r., pod warunkiem wyboru jednego z tych świadczeń.

W tym przypadku osoba swój wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury lub renty rodzinnej na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z tym przepisem prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty tego świadczenia poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale zawieszenie tego prawa i wstrzymanie jej wypłaty skutkuje odpadnięciem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. tj. posiadania prawa do emerytury, które w tym wypadku wiązane być musi nie tylko z samym prawem, ale i z realizacją tego prawa w postaci wypłaty emerytury.

W takiej sytuacji zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona złożyła wniosek wraz z decyzją o wstrzymaniu wypłaty emerytury. W miesiącu wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytura nie będzie wypłacana i strona nabędzie prawo do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości.

O konieczności złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ powinien stronę poinformować i wezwać do złożenia wymaganych dokumentów stosując odpowiednio przepisy art. 24a ust. 1-3 u.ś.r. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie, z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości.

W niniejszej spawie organ odwoławczy pominął w zupełności podnoszone kwestie. Nie wyjaśnił, czy poza złożonym przez sprzeciwiającą się w odwołaniu zapewnieniem, że intencją zgłoszonego żądania było dokonanie wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, jako korzystniejszego, a także świadomością konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego poszły realne zachowania sprzeciwiającej się, tj. czy złożyła do organu rentowego wniosek o zawieszenie prawa do emerytury, jeśli tak to w jakiej dacie, czy została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty emerytury, a jeśli nie, to czy sprzeciwiająca się została pouczona o powyższym prawie.

Wszystkie powyższe uwagi wskazują na to, że organ II instancji nie wywiązał się należycie z obowiązku ponownego wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, nie odniósł się również do wszystkich postawionych w odwołaniu zarzutów. Wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. z powołaniem się na konieczność ugruntowania w organie pierwszej instancji obowiązującej praktyki orzeczniczej w sytuacji gdy organ uznaje sprawę za gotową do rozstrzygnięcia stanowi ewidentne naruszenie tego przepisu.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 151a §1 p.p.s.a. O kosztach stanowiących wynagrodzenie pełnomocnika Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 i 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).