Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 201/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5; art. 149 § 1; art. 151 § 1;
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 86 ust. 1 pkt 1-4; art. 93 ust. 2 pkt 1; art. 94; art. 95; art. 359 ust. 1;
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] 2021 r., nr [...]; II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej na rzecz B. M. kwotę [...]zł ([...]) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna utrzymała mocy wydaną w dniu [...] stycznia 2021 r. decyzję, którą Komisja Stypendialna [...] uchyliła własną ostateczną decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. i odmówiła B. M. przyznania stypendium rektora dla studentów w roku akademickim [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W uwzględnieniu wniosku z dnia [...] września 2020 r. Komisja Stypendialna [...] decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. przyznała skarżącemu B. M. stypendium rektora w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2020 r. do dnia [...] czerwca 2021 r. na kierunku [...] (niestacjonarne jednolite magisterskie).

Natomiast postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. Komisja Stypendialna [...] na postawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z urzędu wznowiła postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. przyznającą B. M. stypendium rektora. Postanowieniem wydanym w tym samym dniu Komisja Stypendialna zawiesiła skarżącemu wypłatę stypendium.

Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. Komisja Stypendialna [...] uchyliła w całości własną decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. i odmówiła skarżącemu przyznania stypendium rektora dla studentów w roku akademickim [...] na kierunku [...] (niestacjonarne jednolite magisterskie).

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzja o przyznaniu stypendium rektora dla skarżącego została wydana na podstawie niepełnego stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem rozstrzygnięcia. Wobec powyższego zasadne było wznowienie postępowania na mocy art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ pierwszej instancji wskazał, że skarżący we wniosku o przyznanie stypendium podał, iż w roku akademickim [...] studiuje na V roku studiów na kierunku [...] i oświadczył, że zapoznał się z zasadami przyznawania świadczeń określonymi w Regulaminie oraz z odpowiednimi zarządzeniami do Regulaminu, w tym z okolicznościami, które wykluczają uprawnienia do świadczeń. Ponadto student oświadczył, że nie studiował na żadnym innym kierunku niż [...] na [...] od [...] października 2016 r. Decyzję o przyznaniu skarżącemu stypendium oparto na treści tego oświadczenia. Na tej podstawie organ pierwszej instancji ustalił, że skarżący posiadał status studenta przez 48 miesięcy, czyli 4 lata. W związku z tym organ działał w przeświadczeniu, że w roku akademickim [...] przyznanie świadczeń na okres 9 miesięcy od [...] października 2020 r. do [...] czerwca 29021 r. nie spowoduje przekroczenia 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń. Natomiast z informacji z systemu POL-on wynika, że skarżący w okresie od [...] października 2006 r. do [...] września 2013 r. studiował na kierunku [...] (stacjonarne jednolite magisterskie) oraz w okresie od [...] października 2013 r. do [...] lipca 2014 r. studiował na kierunku [...] (niestacjonarne jednolite magisterskie) na [...] w L.. Tym samym w okresie od [...] października 2006 r. do [...] września 2020 r. łączny okres, w którym skarżący posiadał status studenta, wyniósł 142 miesiące, a zatem przekroczył 6 lat. Skarżący na wezwanie organu do wyjaśnienia powyższych rozbieżności przedstawił zaświadczenie z [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., jednakże w zaświadczeniu tym stwierdzono jedynie, że w okresie od [...] października 2006 r. do [...] stycznia 2021 r. B. M. otrzymał "0,- zł" z tytułu przyznanych stypendiów. W konsekwencji organ pierwszej instancji uznał, że skarżący od dnia [...] października 2020 r. nie spełnia wymogów przyznania stypendium rektora określonych w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 z późn. zm.) oraz w § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń [...] stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] (Monitor [...] poz. [...]), ponieważ prawo do stypendium przysługuje nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Na poparcie swojego stanowiska Komisja Stypendialna powołała się na opinię Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wedle której okres 6 lat wskazany w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oznacza łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Okres 6 lat przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy, co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Komisja stypendialna podkreśliła, że termin ten biegnie również w okresie urlopu od zajęć, jeżeli dana osoba pozostaje na studiach. Natomiast w przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia, liczenie tego okresu jest kontynuowane i nie zaczyna się od nowa.

Po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania B. M. Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia i ocenę dokonane przez Komisję Stypendialną w decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. podnosząc, że wskutek niepoinformowania organu przez stronę o fakcie studiowania na [...] przed rozpoczęciem studiów na [...] organowi pierwszej instancji nie była znana okoliczność faktycznego okresu studiowania przez skarżącego, co stanowiło nową, nieznaną organowi okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Odwoławcza Komisja Stypendialna uznała za niezasadny podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez błędną wykładnię pojęcia "przysługiwania świadczenia". Organ odwoławczy uznał za właściwą wykładnię zastosowaną przez organ pierwszej instancji oraz wynikającą z opinii Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, podkreślając, że Komisja Stypendialna przede wszystkim dokonała pogłębionej wykładni przepisu w oparciu o dostępne orzecznictwo oraz doktrynę prawa.

Odnosząc się do argumentów strony organ podniósł, że przytoczone przez skarżącego odmienne poglądy, wyrażone w wybranych nieprawomocnych wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych, ograniczają się jedynie do wykładni językowej pojęcia "przysługiwania świadczenia", pomijając wykładnię celowościową. Natomiast organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy nie ograniczył się wyłącznie do wykładni językowej przepisów prawa, a istniejące wątpliwości rozwiał w oparciu o wykładnię celowościową przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Organ drugiej instancji zauważył, że wymienionego przepisu nie można stosować w oderwaniu od art. 95 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, ponieważ w myśl tej regulacji każda uczelnia ustala szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń, co oznacza że spełnienie kryteriów otrzymania stypendium na jednej uczelni nie jest równoznaczne z uzyskaniem stypendium na innej uczelni. W efekcie prawo do ubiegania się o świadczenie nie może być utożsamiane z pobieraniem świadczenia. Zdaniem organu nie można postawić znaku równości pomiędzy pojęciami "przysługiwania świadczenia" oraz "pobierania świadczenia".

B. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...], zarzucając jej naruszenie:

1) art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz § 11 ust. 6 Regulaminu świadczeń [...] polegające na utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r., w sytuacji gdy w niniejszej sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi, który wydał decyzję, bowiem okoliczności, które ujawniły się po wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2020 r., nie były istotne i nie miał żadnego wpływu na treść tej decyzji, a zatem ich ujawnienie po wydaniu decyzji nie uzasadniało wznowienia postępowania, a w konsekwencji uchylenia/weryfikacji decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. i wydania nowej decyzji rozstrzygającej istotę sprawy; nie było zatem podstaw do wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. i decyzji z dnia [...] lutego 2021 r., co winno skutkować ich uchyleniem,

2) art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń [...] polegające na błędnej wykładni pojęcia "przysługiwania świadczenia" poprzez przyjęcie, że pojęcie to jest tożsame w swej treści z pojęciem "przysługiwania statusu studenta" i pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie", w sytuacji gdy są to pojęcia odmienne.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, albo naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej utrzymująca w mocy decyzję, którą Komisja Stypendialna [...] – po wznowieniu postępowania – uchyliła własną decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. przyznającą B. M. stypendium rektora dla studentów i odmówiła przyznania skarżącemu stypendium rektora w roku akademickim [...].

Skarżący nie kwestionował ustalenia organów, że w okresie od [...] października 2006 r. do [...] września 2013 r. studiował na [...] w L. na kierunku [...] (stacjonarne jednolite magisterskie), a następnie od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] lipca 2014 r. na kierunku [...] (niestacjonarne jednolite magisterskie). Następnie skarżący od [...] października 2016 r. rozpoczął studia na [...] na kierunku [...].

Na wstępie, w związku ze sformułowanym w skardze zarzutem naruszenia przepisów normujących instytucję wznowienia postępowania administracyjnego wskazać należy, że wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy jedna z wad postępowania przewidzianych w art. 145 -145b k.p.a. nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia (por. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX).

Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowił podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, dotyczy sytuacji, gdy wyjdą na jaw nowe okoliczności lub nowe dowody, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, a jednocześnie nie były znane organowi, który wydał decyzję oraz są istotne dla sprawy. Ten ostatni warunek jest spełniony wtedy, gdy zachodzi bezpośredni związek między nowymi okolicznościami lub nowymi dowodami a przedmiotem pierwotnego postępowania prowadzonego w sprawie.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że złożenie nierzetelnego oświadczenia, w którym wskazał, że nie był wcześniej studentem, nie mogło być podstawą do wznowienia postępowania w sprawie przyznania stypendium. Skarżący nie kwestionuje, że we wniosku o przyznanie stypendium oświadczył, iż studiuje jedynie na [...] i że wcześniej nie studiował. Tymczasem po wydaniu decyzji o przyznaniu stypendium organ pierwszej instancji w oparciu o dane z systemu POL-on ustalił, że skarżący, odmiennie niż wynika to z jego wniosku, studiował na [...] w okresach od dnia [...] października 2006 r. do dnia [...] września 2013 r. oraz od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] lipca 2014 r. Zgodzić się należy z organem, że powyższa okoliczność miała walor nowej okoliczności faktycznej nieznanej wcześniej organowi, skoro w postępowaniu o przyznanie skarżącemu stypendium rektora zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. Komisja Stypendialna nie korzystała z danych ujawnionych we wskazanym systemie. W sytuacji ujawnienia nieznanej wcześniej organowi okoliczności odmiennej, niż wynikająca z oświadczenia skarżącego zawartego w stosownym punkcie wniosku o przyznanie stypendium, nie można uznać za wadliwe samego wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wymaga podkreślenia, że przewidziane w art. 149 § 1 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania jest aktem procesowym i nie rozstrzyga sprawy wznowienia. Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie to stanowi jedynie podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Stwierdzenie czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jaki jest jej wpływ na rozstrzygnięcie, może być wyłącznie efektem postępowania prowadzonego po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. i winny być zawarte w decyzji określonej w art. 151 k.p.a. Stosownie do art. 151 § 1 k.p.a. dopiero po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Do ponownego rozpoznania sprawy co do istoty organ może przejść dopiero wówczas, gdy stwierdzi, że podstawa wznowienia postępowania istnieje.

W ocenie Sądu skarżący zasadnie zarzucił naruszenie zaskarżoną decyzją art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia [...] lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 z późn. zm.) oraz postanowienia Regulaminu świadczeń [...] stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] (Monitor [...] poz. [...]).

Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce student może ubiegać się o stypendium rektora.

Stosownie zaś do art. 93 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Podobne unormowania zawarte są w § 2 ust. 1 lit d oraz § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń [...], ustalonego na mocy upoważnienia przewidzianego w art. 95 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z wymienionymi postanowieniami Regulaminu świadczenia, o których mowa w § 2 ust. 1, a zatem także przewidziane w § 2 ust. 1 lit d stypendium rektora, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia, jednolitych studiach magisterskich i studiach doktoranckich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Organy obu instancji w rozpoznawanej sprawie uznały, że upłynął okres przewidziany w powołanych przepisach ustawy oraz postanowieniach Regulaminu świadczeń [...], gdyż skarżący studiuje przez czas dłuższy niż 6 lat. W przypadku skarżącego w okresie od [...] października 2006 r. do [...] września 2020 r. upłynęły łącznie 142 miesiące, w których posiadał on status studenta.

W ocenie Sądu zasadny jest podniesiony w skardze zarzut dokonania przez organy błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu. Analiza treści decyzji organów obu instancji wskazuje, że organy zrównały pojęcie "przysługiwania świadczeń" z pojęciami "przysługiwania statusu studenta" oraz "przysługiwaniem możliwości ubiegania się o świadczenia". Takie rozumienie omawianego pojęcia nie wynika jednak z treści art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zauważyć należy, że ustawa nie zawiera własnej definicji pojęcia "przysługiwania świadczeń". W sytuacji zaś braku definicji ustawowej pojęcie to należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym nie zasługuje na podzielenie leżące u podstaw zaskarżonej decyzji stanowisko, według którego dla oceny czy upłynął przewidziany w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy okres 6 lat nie ma znaczenia, czy student występował o świadczenia oraz czy zostało mu ono przyznane przez właściwy organ uczelni, to jest czy pobierał świadczenie, a istotny miałby być jedynie okres przysługiwania statusu studenta, niezależnie od faktu czy student pobierał świadczenia i przez jaki okres (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 15 października 2020 r., III SA/Lu 289/20 oraz z 10 listopada 2020 r., III SA/Lu 352/20, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 12 sierpnia 2020 r., III SA/Łd 106/20 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 18 sierpnia 2020 r., II SA/Go 155/20 i przytoczony w tych orzeczeniach pogląd doktryny).

Sąd podziela wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym wykładnia językowa wyklucza możliwość zrównania znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczeń", o którym mowa w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenia" (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 18 sierpnia 2020 r., II SA/Go 155/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 20 sierpnia 2020 r., III SA/Gd 460/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 12 sierpnia 2020 r., III SA/Łd 106/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 28 lipca 2020 r., II SA/Ol 107/20 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r., II SA/Sz 222/20).

W świetle art. 86 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, student może, ale nie musi, ubiegać się o przyznanie stypendium. Brzmienie przywołanego przepisu wyłącza możliwość uznania, że samo posiadanie statusu studenta jest równoznaczne z przysługiwaniem prawa do stypendium. Aby świadczenie przysługiwało, muszą zostać spełnione następujące warunki: ubiegający się musi mieć status studenta, we wniosku o przyznanie stypendium musi wyrazić wolę ubiegania się o pomoc oraz musi spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danego stypendium. Przesłanki ubiegania się o stypendium rektora określono w art. 91 ustawy. Zgodnie z tym przepisem stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Analogiczne wymogi oraz konieczność złożenia wniosku przewidziane są w § 19 ust. 2 Regulaminu świadczeń [...].

Zasadnie skarżący zwrócił uwagę na uzasadnienie projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W uzasadnieniu tym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Zatem przedstawione wyżej rozumienie użytego w art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy pojęcia "przysługiwania świadczeń", jako odnoszącego się do pobierania stypendiów, czyli do stypendiów przyznanych, pozostaje w zgodzie z uzasadnieniem projektu ustawy.

Można także zauważyć, że przepisy art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce określają, w jakich sytuacjach studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia. Żaden z wymienionych przepisów nie wiąże jednak prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania, co może być spowodowane nie tylko nieprzykładaniem się do nauki, lecz sytuacją zdrowotną, losową czy ekonomiczną (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 10 czerwca 2020 r., II SA/Sz 222/20).

Przedstawiona wyżej argumentacja wskazuje, że wykładnia językowa art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce znajduje także potwierdzenie w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy, jak i w treści innych norm prawnych tej ustawy.

Trzeba równocześnie podkreślić, że stanowisko przyjęte przez Sąd w niniejszej sprawie pozostaje także w zgodzie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dokonując wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w uzasadnieniu wyroku wydanego w dniu 15 czerwca 2021 r. w sprawie o sygn. akt III OSK 4082/21, Naczelny Sąd Administracyjny również w pierwszym rzędzie odwołał się do wykładni językowej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, należy je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to, że student występował o świadczenie, które zostało mu przyznane i je pobrał. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. Zwracając także uwagę na odzwierciedlenie powyższej wykładni językowej w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także na brak w tej ustawie przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż 6 lat, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób natomiast zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta.

W konsekwencji uprawnione jest stwierdzenie, że 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także w § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń [...], należy odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy przyznanej mu przez organy uczelni.

Zatem organy rozstrzygające w niniejszej sprawie dokonały błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i bezzasadnie powiązały początek przewidzianego w tym przepisie okresu 6 lat z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa (Regulamin) nie wiąże przysługiwania, to jest otrzymywania świadczeń stypendialnych, to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec termin 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń [...]. Termin ten należy odnosić do okresu, kiedy świadczenie rzeczywiście studentowi przysługiwało, w następstwie złożenia przez niego wniosku oraz spełnienia przesłanek, na czas określony w decyzji przyznającej stypendium. To właśnie ten czas zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy nie może przekroczyć łącznie 6 lat.

Organy w niniejszej sprawie w ogóle nie ustalały czy i ewentualnie w jakim okresie w czasie swoich studiów począwszy od 2006 r. skarżący był beneficjentem stypendiów. Sam skarżący przedstawił zaświadczenie z [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. stwierdzające, że w okresie od dnia [...] października 2006 r. do dnia [...] stycznia 2021 r. B. M. otrzymał kwotę "0 zł" z tytułu przyznanych stypendiów. W konsekwencji naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, organy nie odniosły się do tego zaświadczenia w sposób należyty oraz nie dokonały na tej podstawie ustaleń faktycznych. Wobec powyższego organy naruszyły także normy art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie dokonały wadliwej interpretacji przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W następstwie organy błędnie uznały, że okoliczność odbywania przez skarżącego studiów przez okres ponad 6 lat jest równoznaczna z utratą przez skarżącego uprawnienia do uzyskania stypendium rektora.

W konsekwencji decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. Rozstrzygając ponownie w sprawie organ winien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną.

Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z poźn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W sprawie niniejszej Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z [...] maja 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.