Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 394/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1, ust. 2 i 3, art. 20 ust.2 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 2, par. 3, par. 4, par. 38
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art.47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 23 lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (dalej: Dyrektor ARiMR) z dnia 23 lipca 2015 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik ARiMR) w Namysłowie z dnia 14 maja 2015 r., nr [...], w sprawie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014.

Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2014 r. (wpływ do organu 29 kwietnia 2014 r.) R. K. wystąpił do Kierownika ARiMR w Namysłowie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007 - 2013) na rok 2014, w tym w ramach pakietu 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 17,02 ha. Wnioskowana kwota pomocy wynosiła 20424,00 zł. Jednocześnie zadeklarował w ramach powyższego działki rolne w ramach pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 48,14 ha.

W dniach od 10 grudnia 2014 r. w gospodarstwie rolnym R. K. odbyła się kontrola na miejscu w ramach Programu rolnośrodowiskowego, której wyniki zostały utrwalone w raporcie z czynności kontrolnych nr [...]. W ramach ww. czynności stwierdzono, że pomiary powierzchni działek rolnych B i C deklarowanych we wniosku różnią się od powierzchni stwierdzonej podczas kontroli (DR13+ oraz DR50). Ponadto w zakresie weryfikacji wymogów programu rolnośrodowiskowego dla pakietu 4 oraz 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza, jak i na obszarach Natura 2000, wariant 4.1 oraz 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, inspektorzy terenowi wskazali na niespełnienie wymogu pozostawienia 5-10% powierzchni nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki 30-50% (błąd oznaczony kodem N018) oraz wskazali nieprawidłowość polegającą na pozostawieniu w niewłaściwym miejscu w stosunku do oznaczenia na załączniku graficznym powierzchni nie wykoszonej (błąd oznaczony kodem N020). Powyższe nieprawidłowości zostały stwierdzone na działce rolnej C. Kopię raportu z powyższej kontroli przesłano stronie w dniu 29 grudnia 2014 r.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami R. K. wyjaśnił w piśmie z dnia 5 stycznia 2014 r., że część działki rolnej C nie została wykoszona na powierzchni 1,89 ha, gdyż w okresie koszenia, czyli w miesiącu wrześniu 2014 r. na ww. powierzchni działki rolnej miało miejsce wysycenie profilu glebowego wodą. Istniało zatem realne zagrożenie zniszczenia profilu glebowego, co prowadziłoby do trwałego zniszczenia łąki i sankcji z tytułu niedochowania norm DKR. Jednocześnie wskazał, iż osoba której zlecono wykonanie koszenia wykosiła działkę rolną do miejsca, do którego koszenie nie groziło ryzykiem uszkodzenia sprzętu. Do powyższych wyjaśnień dołączył oświadczenie W. G., który podał, że we wrześniu 2014 r. odmówił wykoszenia części działki ewidencyjnej nr a z powodu podmokłego gruntu w obawie o uszkodzenie sprzętu oraz profilu glebowego. Dalej beneficjent podniósł, iż dla niewykoszonej części kontrolerzy w raporcie wzajemnej zgodności zastosowali nieprawidłowość dotyczącą niewykoszenia części działki rolnej, co mogłoby prowadzić do zastosowania analogicznej nieprawidłowości w ramach kontroli wykonanej dla realizacji wymogów pakietu 4 oraz 5. Jednocześnie wskazał, iż zastosowanie kodu N018 i N020 wynika jedynie z faktu, iż obszar niewykoszony, który znajdował się na terenie podmokłym przylegał do oznaczonego do niewykoszenia w roku 2014 obszaru, który celowo miał pozostać niewykoszony. Powołując się na powyższe argumenty wniósł o usunięcie z raportu z kontroli na miejscu kodów N018 i N020 i zakwalifikowanie obszaru 1,89 ha jako obszaru niewykoszonego w roku 2014.

W wyniku wniesionych zastrzeżeń do raportu z kontroli Kierownik ARiMR przychylił się do argumentacji R. K. w zakresie błędnego zastosowania kodu N020, natomiast nie podzielił stanowiska odnośnie błędnego zastosowania kodu N018. Wraz z przekazaniem pisma do strony dokonał stosownych korekt w raporcie z kontroli na miejscu nr [...].

W dniu 26 stycznia 2015 r. do Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wpłynęły kolejne zastrzeżenia do raportu z kontroli na miejscu nr [...]. R. K. ponownie wnioskował o zakwalifikowanie powierzchni 1,89 ha niewykoszonego obszaru działki rolnej C, jako powierzchni nieskoszonej, do której nie należało przypisywać kodu N018. Wskazał, że na działce rolnej C występuje zarówno powierzchnia świadomie pozostawiona jako nieskoszona oraz przylegająca do niej niewykoszona powierzchnia błędnie zakwalifikowana przez kontrolerów, jako powierzchnia prowadząca do zawyżenia powierzchni niewykoszonej, wskazanej na załączniku graficznym.

W odpowiedzi na powyższe pismo Kierownik ARiMR w Opolu, w piśmie z dnia 27 stycznia 2015 r., podtrzymał swoje poprzednie stanowisko odnośnie ustaleń zawartych w raporcie z kontroli na miejscu nr [...], wyjaśniając, że obszar niewykoszony na działce rolnej C stanowi spójną całość, a powierzchnia nieświadomie niewykoszona w danym roku zaliczana jest na działce pakietowej do powierzchni niewykoszonej w ramach wymogów określonych dla programu rolnośrodowiskowego (w ramach pakietu 4 i 5).

Decyzją z dnia 14 maja 2015 r. Kierownik ARiMR w Namysłowie przyznał R. K. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 49336,62 zł, w tym z tytułu: pakiet 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 16144,68 zł oraz pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 33 191,94 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepisy art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), zwanej dalej ustawą, art. 16 ust. 3 i 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L z 2011 r. nr 25, s. 8 - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 65/2011"), § 2, § 3 § 10, § 11, § 12, § 20, § 26 i § 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm. - zwanego dalej: "rozporządzeniem z 2013 r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm., zwanej dalej K.p.a.)

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji wskazał podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia i fakty stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. Organ I instancji uwzględnił wyniki zawarte w raportach z kontroli na miejscu przeprowadzonych w ramach wzajemnej zgodności, w ramach programu rolnośrodowiskowego oraz kontroli kwalifikowalności powierzchni. Konsekwencją uwzględnienia wyników zwartych w raportach z kontroli było zastosowanie określonych sankcji i zmniejszeń płatności polegających na:

- zmniejszeniu kwoty płatności w związku z uwzględnieniem do płatności powierzchni stwierdzonej podczas kontroli kwalifikowalności powierzchni - dla pakietu 4 o kwotę 1260,00 zł;

- zmniejszenie kwoty płatności z powodu przedeklarowania powierzchni zgłoszonej w stosunku do powierzchni stwierdzonej - w ramach pakietu 4 - art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 o kwotę 2520,00 zł;

- zmniejszanie kwoty płatności z tytułu zastosowania sankcji CC w ramach pakietu 4 - art. 71 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 o kwotę 449,32 zł;

- zmniejszenie kwoty płatności w związku z uwzględnieniem do płatności powierzchni stwierdzonej podczas kontroli kwalifikowalności powierzchni - dla pakietu 5 o kwotę 4425,10 zł;

- zmniejszenie kwoty płatności z powodu przedeklarowania powierzchni zgłoszonej w stosunku do powierzchni stwierdzonej - w ramach pakietu 5 - art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 o kwotę 8850,20 zł;

- zmniejszanie kwoty płatności z tytułu zastosowania sankcji CC w ramach pakietu 5 - art. 71 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 o kwotę 1026,55 zł;

- zmniejszenie w związku ze stwierdzeniem w ramach kontroli rolnośrodowiskowej nieprawidłowości oznaczonej kodem N018 dla działki rolnej C o kwotę 18458,01 zł.

Od powyższej decyzji odwołał się R. K., który ponownie podniósł, że raport z kontroli na miejscu w zakresie realizacji norm i wymogów ustanowionych dla programu rolnośrodowiskowego nadal zawiera błędne ustalenia w postaci zastosowania dla powierzchni niewykoszonej na działce rolnej C kodu N018. W jego ocenie, w przypadku nieprzylegania części niewykoszonej do powierzchni niewykoszonej pozostawionej celowo, kwalifikacja powyższej nieprawidłowości byłaby odmienna od użytej w raporcie z kontroli na miejscu. Wniósł o uwzględnienie zastrzeżeń, traktując część nieskoszoną jako brak DKR. Powołał się również na obecnie obowiązujące normy w nowym Programie Rolnośrodowiskowym, które pozwalają na pozostawienie 15-20% powierzchni niekoszonej, stąd pozostawiona powierzchnia niekoszona byłaby prawidłowa.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor ARiMR w Opolu decyzją z dnia 23 lipca 2015 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W obszernym uzasadnieniu zrelacjonował przebieg postępowania oraz zacytował treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i podał, że z mocy § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2013 r., R. K., będąc beneficjentem pomocy w ramach Programu Rolnośrodowiskowego finansowanego ze środków PROW 2007-2013 zobowiązany był do realizacji tego Programu przez okres pięciu kolejnych lat oraz do przestrzegana szeregu wymogów i norm, które swym charakterem i zakresem znacznie wykraczają poza standardowe wymogi obowiązujące innych producentów rolnych nierealizujących omawianego zobowiązania. W szczególności dla pakietu Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w załączniku nr 3 rozporządzenia z 2013 r. określono m.in. wymóg pozostawienia na łąkach kośnych 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki. Zgodnie z ustaleniami zawartymi w raporcie z kontroli na miejscu przeprowadzonej dla programy rolnośrodowiskowego beneficjent pozostawił powierzchnię niewykoszoną, która wynosiła 14,21%, zamiast maksymalnie 10%. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że R. K. nie kwestionuje faktu niewykoszenia działki rolnej C na powierzchni 6,38 ha. Dodał, że argumenty dotyczące błędnego zastosowania kodu N018 nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ nawet w przypadku gdyby niewykoszona w związku z wysyceniem profilu glebowego powierzchnia nie przylegała do powierzchni niekoszenia wskazanej na załączniku graficznym, to zgodnie z ww. przepisami rozporządzenia powierzchnia taka stanowiłaby zawyżenie powierzchni niewykoszonej. Zgodnie bowiem z tą regulacją wymóg pozostawienia na łąkach kośnych powierzchni działki rolnej nieskoszonej, pozwala beneficjentowi na pozostawienie na łące 5-10% powierzchni niewykoszonej, stąd każda inna powierzchnia stanowi jej zawyżenie.

Dalej wyjaśnił, że w sprawie okolicznością mogącą wpłynąć odmienne na rozstrzygnięcie organu I instancji byłoby zastosowanie przepisów dotyczących wystąpienia siły wyższej. Zgodnie bowiem z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 państwa członkowskie mogą uznać pewne kategorie siły wyższej lub wyjątkowe okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta, np. katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa. Jednakże po myśli ust. 2 powyższego przepisu przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Tymczasem w przedmiotowej sprawie nie dokonano powyższego zgłoszenia, dlatego też organ I instancji prawidłowo nie zastosował tej regulacji. Stwierdził, że argumentacji strony, iż wykoszenie nie było możliwe w miesiącu wrześniu 2014 r. została podniesiono dopiero w ramach składanych zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych, tj. w styczniu 2015 r. W tym zakresie dodał, że kwestie uwzględniania siły wyższej reguluje również przepis § 45 rozporządzenia z 2013 r., który jednak również odnosi się tylko i wyłącznie do zwolnienia z obowiązku zwrotu wcześniej pobranych płatności, a nie do zachowania prawa do otrzymania płatności. Podkreślić w tym miejscu należy, iż konstrukcja przywołanych przepisów prawa jest jednoznaczna i nie pozostawia cienia wątpliwości, iż opisane stanowisko organów Agencji jest zasadne i prawidłowe. Odnosząc się zaś do powołanego w odwołaniu argumentu dotyczącego zwiększenia przez ustawodawcę w ramach Programu Rolnośrodowiskowego na lata 2014-2020 obowiązku pozostawienia powierzchni nieskoszonej w przedziale 15% - 20% powierzchni działki, organ odwoławczy podniósł, iż organy ARiMR są związane zasadą praworządności, co wynika z treści art. 6 K.p.a., według którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Wobec tego zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, zobligowany jest do orzekania na podstawie rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. w zakresie trybu i warunków przyznawania płatności rolnośrodowiskowej, które to przepisy mają zastosowanie w odniesieniu do producentów rolnych uczestniczących w programie rolnośrodowiskowym objętym PROW 2007-2013.

Następnie organ odwoławczy, przedstawiając sposób wyliczenia płatności wskazał, że dokonał sprawdzenia poprawności naliczenia płatności rolnośrodowiskowych należnych stronie za rok 2014 i nie stwierdził w tym zakresie nieprawidłowości. Odnotował, że płatność w ramach pakietu 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, zgodnie z art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, powoduje przyznanie płatności do powierzchni stwierdzonej, tj. 15,97 ha, pomniejszonej o podwojoną różnicę. Płatność w ramach pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków powoduje przyznanie płatności do powierzchni stwierdzonej, tj. 44,91 ha zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę. Podkreślił, że łącznie płatności rolnośrodowiskowe na rok 2014: 16144,68 zł (pakiet 4) i 33191,94 zł (pakiet 5) wynoszą 49336,62 zł

We wniesionej skardze R. K., reprezentowany przez r. pr. M. C., domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji w całości i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

2) art. 7 K.p.a., polegające na niezałatwieniu sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, w sytuacji, gdy nie stał temu na przeszkodzie interes społeczny;

3) naruszenie art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, a także poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne jej uzasadnienie oraz brak wskazania jej dokładnej podstawy prawnej, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

4) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika ARiMR o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy o braku zmniejszenia kwoty podstawowej o 30 % za wariant 5.1., bowiem zastosowanie kodu NO 18 było nieprawidłowe. Poza tym zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1) art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 173, dalej zwanej ustawą) poprzez ich niezastosowanie, co uniemożliwia realizację zasady praworządności i legalności;

2) naruszenie § 45 pkt 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361, z późn. zm., dalej zwanego także rozporządzeniem z 2013 r.) poprzez jego niezastosowanie, pomimo wystąpienia w stanie faktycznym niniejszej sprawy wyjątkowych okoliczności, których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mających wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będących wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że zasadnym jest zmniejszenie płatności o współczynnik w wysokości 30% przysługującej płatności w danym roku;

3) naruszenie § 38 ust. 2 rozporządzenia z 2013 r. poprzez jego zastosowanie i błędne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie miały miejsce przesłanki do zmniejszenia wysokości płatności rolnośrodowiskowej o współczynnik w wysokości 30%;

4) naruszenie załącznika nr 7 do rozporządzenia dot. wysokości współczynników procentowych stosowanych do dokonywania zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych w ramach pakietów lub wariantów poprzez niezasadne zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy kodu N018 dla wariantu 5.1;

5) naruszenie art. 28 ust. 4 ustawy;

6) naruszenie Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 277 z 21.10.2005), w szczególności jego celów zawartych w preambule, a także art. 1, 3, 4, 20, 36, 38 i 39;

7) naruszenie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), w szczególności jego celów zawartych w preambule, a także art. 47 ust. 1, który wyraźnie wskazuje, że intencją ustawodawcy jest łagodzenie negatywnych skutków związanych z wystąpieniem w trakcie realizacji planu pomocowego zdarzeń, na które beneficjenci płatności rolnośrodowiskowej nie mają żadnego wpływu, i skutków którego uniknąć nie mogą;

8) naruszenie art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady [WE] nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) poprzez błędne uznanie, iż wystąpienie siły wyższej/wyjątkowych okoliczności uzależnione jest od dokonania zgłoszenia, o którym mowa w ust. 2 tego przepisu, a w konsekwencji niezastosowanie tegoż przepisu w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

W uzasadnieniu po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania skarżący wskazał, że przedmiotem sporu są ustalenia kontroli na miejscu w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości dla działki rolnej C, co spowodowało m.in. zmniejszenie płatności o 30% sankcji w związku z pozostawieniem większej niż 10%, lecz mniejszej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej i zakwalifikowanie powierzchni 1,89 ha niewykoszonego obszaru spornej działki rolnej jako powierzchni nieskoszonej i przypisanie jej kodu N018.

W tym zakresie podał, że zarówno wspólnotowy, jak i rodzimy prawodawca, przewidział sytuacje, których wystąpienie wykluczy możliwość pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej. Takie sytuacje zostały przewidziane w art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Zdaniem skarżącego, przepis ten wskazuje katalog otwarty sytuacji, gdy państwa członkowskie nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta. Z kolei w § 45 rozporządzenia z 2013 r. wynika, iż inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany jest m.in. inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika. Ustawodawca krajowy wskazał zatem okoliczności, które po przyjęciu ich w akcie prawa rangi rozporządzenia uznawane mogłyby być za siłę wyższą. Podkreślił, iż wskazane w ww. przepisach przesłanki nie mają charakteru zamkniętego, o czym świadczy sformułowanie w art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006: "w szczególności". Zauważył, że niewątpliwie w doktrynie prawniczej brak jest pełnej definicji pojęcia "siły wyższej", jednak w odczuciu powszechnym przyjmuje się, że "siła wyższa" to ogólne określenie przyczyny sprawczej zdarzenia o charakterze przypadkowym lub naturalnym, nie do uniknięcia, takiego, nad którym człowiek nie panuje. "Siła wyższa" to zjawisko, które powoduje zwolnienie kogoś z odpowiedzialności. Stąd niesłusznie przyjął organ drugiej instancji, że w sprawie nie zachodzą żadne z okoliczności tego typu wskazane w § 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 oraz w § 45 rozporządzenia z 2013 r., ponieważ niespełnienie wymogu pozostawienia 5-10% powierzchni nieskoszonej spowodowane zostało nadzwyczajnymi okolicznościami, tj. intensywnymi opadami deszczu, które spowodowały podmokłość, a wręcz zalanie terenu i wysycenie profilu glebowego wodą i uniemożliwiły skoszenie trawy z łąk i zebranie biomasy w ustawowym terminie. W związku z powyższym istniało realne zagrożenie zniszczenia profilu glebowego, co prowadziłoby do trwałego zniszczenia łąki i sankcji z tytułu niedochowania norm DKR. Nie było możliwości wykoszenia, a tym bardziej zebrania trawy, a nadto groziło ryzykiem uszkodzenia sprzętu. Istniejący stan rzeczy spowodowany był warunkami pogodowymi, a zatem zależał od czynnika, na który nie miał żadnego wpływu. Wskazał, iż na tę okoliczność przedłożył organowi oświadczenia złożone przez W. G., który potwierdził, iż we wrześniu 2014 r. odmówił wykoszenia części działki ewidencyjnej nr a z powodu profilu glebowego i w obawie o uszkodzenie sprzętu. Podkreślił, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami koszenie po terminie 30 września 2014 r. było zabronione (Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 i Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000). Dlatego przedstawione okoliczności bez wątpienia są wyjątkowe, co więcej nieprzewidywalne z chwilą składania wniosku i zobowiązania się do realizowania 5-letniego programu. Skarżący zaakcentował, że fakt wystąpienia siły wyższej/wyjątkowych okoliczności w rozumieniu § 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 oraz w § 45 rozporządzenia z 2013 r. jest warunkiem braku wymagania częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta. Wpływu na zaistnienie tego faktu nie ma zgłoszenie bądź nie przypadku wystąpienia siły wyższej/wyjątkowych okoliczności. Wskazać należy, iż brak takiego zgłoszenia nie jest obwarowany również żadną sankcją, mogącą wpłynąć negatywnie na decyzję odnośnie braku wymagania częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta. Błędnie zatem organ wskazał, iż z uwagi na niedokonanie ww. zgłoszenia w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo nie zastosował tej regulacji. Przepisy krajowe w zakresie wystąpienia innych okoliczności, niż wskazane w § 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, nie zawierają bowiem żadnej informacji odnośnie potrzeby dokonywania jakichkolwiek zgłoszeń. Poza tym § 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 stanowi, iż termin zgłoszenia to 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Tymczasem powierzchnia niewykoszona przylegała do wyznaczonej w 2014 r. powierzchni niekoszonej (wg Ekspertyzy Przyrodniczej i Planu Działalności Rolnośrodowiskowej), stąd pozostawał w uzasadnionym i obiektywnym przekonaniu, iż zmieścił się w tolerancji dla obszaru niekoszonego (tj. 5-10%). Z tego też powodu nie dokonał zmian we wniosku o płatność obszarową i rolnośrodowiskową. Wskazał, że do dnia otrzymania raportu z kontroli nie miał wiedzy, aby powierzchnia niekoszona na działce rolnej C była nieprawidłowa i po otrzymaniu tej informacji złożył w terminie 7 dni zastrzeżenia oraz stosowne wyjaśnienia, a także dowody na ich poparcie. Po raz kolejny skarżący podkreślił, że w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności dla powierzchni 1,89 ha na działce rolnej C stwierdzono naruszenie w ramach normy N.04.1, stąd Inspektorzy potraktowali ww. obszar jako normalną nieskoszoną w danym roku część działki rolnej. Tymczasem gdyby obszar niewykoszony w roku 2014 nie przylegał do powierzchni nieskoszonej określonej zgodnie z Ekspertyzą ornitologiczną oraz Planem Rolnośrodowiskowym nieprawidłowości wykryte podczas kontroli na miejscu zostałyby zupełnie inaczej sklasyfikowane. Okoliczność ta, czyli odmienne zakwalifikowanie tej samej działki w postępowaniach kontrolnych, spowodowała naruszenie zasady nakazującej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Skarżący wywiódł, powołując się na orzecznictwo, że organy, od których wymaga się troski o ochronę interesów państwa, powinny dbać o to, by kierując się interesem powszechnym, nie krzywdzić nikogo swoim postępowaniem. Poza tym treść rozporządzenia z 2013 r., jak i rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, wyraźnie wskazuję, że intencją ustawodawcy jest łagodzenie negatywnych skutków związanych z wystąpieniem w trakcie realizacji planu pomocowego zdarzeń, na które beneficjenci płatności rolnośrodowiskowej nie mają żadnego wpływu i skutków którego uniknąć nie mogą. Ponadto nawet gdyby uznać, że beneficjent nie wykonał zobowiązania rolnośrodowiskowego, to nie można obniżać całej płatności o kolejne 30%. Skarżący zaakcentował, iż główny cel programu został zrealizowany, a jego zachowanie nie spowodowało ujemnych następstw dla ochrony przyrody. Jego czynności w perspektywie miały na celu spełnienie wszystkich wymogów wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Programy środowiskowe mają za zadanie, z jednej strony, kompensować utratę dochodów za powstrzymywanie się od zintensyfikowania gospodarki rolnej np. poprzez zwiększanie częstotliwości koszenia łąk, pozostawiania terenów niewykoszonych, z drugiej zaś strony, mają wspomagać finansowo producentów rolnych w ich działalności rolniczej na terenach trudnych do prowadzenia działań agrotechnicznych. Podkreślił, że obniżenie płatności rolnośrodowiskowej o 30 % nie będzie jedyną sankcją, gdyż w sytuacji ostania się przedmiotowej decyzji w obrocie prawnym, poniesie on kolejne konsekwencje wynikające z art. 18 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. w związku § 38 rozporządzenia z 2013 r. Dlatego wszechstronne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy również mając na względzie interes społeczny, jak i słuszny interes obywatela jest konieczne i w pełni uzasadnione (art. 7 K.p.a.), tym bardziej, iż w nowym Programie Rolnośrodowiskowo - Klimatycznym w analogicznym pakiecie 4 "Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000" wariant 4.7 należy pozostawić 20 % powierzchni niekoszonej, tak więc w wyniku działań skarżącego z całą pewnością cel programu został zrealizowany.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że w przypadku wystąpienia którejkolwiek z okoliczności wskazanych w § 45 rozporządzenia z 2013 r. należy stosować art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006, tj. beneficjent zobligowany jest zgłosić występowanie siły wyższej wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym był w stanie dokonać tej czynności, gdyż powyższy przepis krajowy wprost odnosi się do tego uregulowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd w powyższym zakresie kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie stwierdził tego rodzaju nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie stosowania do niego przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości w świetle materiału dowodowego sprawy, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Przypomnienia wymaga, że przedmiot oceny Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Dyrektora ARiMR w Opolu, utrzymująca w mocy decyzję przyznającą skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w ograniczonej wysokości. Zakwestionowane przez skarżącego zmniejszenie płatności nastąpiło w związku ze stwierdzeniem w wyniku kontroli, że na działce gruntu C, zgłoszonej do płatności na rok 2014, skarżący nie spełnił wymogu określonego w załączniku 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361, z późn. zm.), zwanego dalej także rozporządzeniem z 2013 r.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji od razu wskazać należy, że podstawą działania organów były przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013, poz. 173 - zwanej nadal ustawą), jak i rozporządzenie z 2013 r.

Zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie kontrowersje dotyczyły przede wszystkim ustalenia i oceny stanu faktycznego sprawy, gdyż skarżący podniósł, iż ustalenia organów w tym zakresie są błędne i zarzucił naruszenie prawa procesowego - art. 7, 8, 77, 80, 107 § 1 i 3 w zw. z art. 8 K.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., jak też materialnego - art. 21 ustawy i przepisów aktów wykonawczych, dlatego kontrolując prawidłowość podjętych w sprawie rozstrzygnięć koniecznym było zbadanie, czy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał organom na poczynienie ustaleń stanowiących podstawę wydanych w sprawie decyzji.

Odnosząc się do powyższych zarzutów w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 1 ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Natomiast w myśl art. 21 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że wprowadza on istotne modyfikacje zasad postępowania, które mają pierwszeństwo w stosunku do reguł przewidzianych w postępowaniu administracyjnym określonym w przepisach K.p.a. Jak zasadnie wywiedziono w orzecznictwie, stanowiąc w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 K.p.a. W postępowaniu w sprawie przyznania pomocy to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z 7 marca 2012 r., sygn. Akt II GSK 88/11, dostępny na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z wyrażonej w art. 77 K.p.a. zasady postępowania dowodowego, statuującej obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania pomocy.

W świetle powyższego za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 7 i art. 77, 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, skoro kwestia zebrania materiału dowodowego została na gruncie ustawy ujęta odmiennie niż we wskazywanych przez skarżącego przepisach K.p.a. Ustanowiona w art. 21 ust. 3 ustawy zasada ciężaru udowodnienia faktu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 K.c. W konsekwencji, ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. Przyjdzie dodać, że skarżący nie brał udziału w kontroli na miejscu, jednakże kopię raportu z powyższej kontroli przesłano mu w dniu 29 grudnia 2014 r. i do powyższego dokumentu w piśmie datowanym na dzień w dniu 5 stycznia 2015 r. złożył zastrzeżenia oraz dołączył oświadczenie W. G. wskazujące, iż we wrześniu 2014 r. odmówił wykoszenia części działki ewidencyjnej nr a z powodu podmokłego gruntu w obawie o uszkodzenie sprzętu oraz profilu glebowego. W wyniku wniesionych zastrzeżeń do raportu z kontroli w piśmie z dnia 16 stycznia 2015 r. Kierownik ARiMR uwzględnił argumentację skarżącego dotyczącą błędnego zastosowania kodu N020, nie podzielił natomiast stanowiska odnoszącego się błędnego zastosowania kodu N018. Organ dokonał stosownych korekt w raporcie z kontroli na miejscu nr [...]. Skarżący wystosował kolejne zastrzeżenie do raportu z kontroli na miejscu nr [...], ponownie wnioskując o zakwalifikowanie powierzchni 1,89 ha niewykoszonego obszaru działki rolnej C, jako powierzchni, do której nie należało przypisywać kodu N018. W odpowiedzi na powyższe pismo Kierownik ARiMR w Opolu podtrzymał poprzednią argumentację, ponownie wyjaśniając powody przedstawionego stanowiska w tym zakresie. Natomiast organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji odniósł się do przedłożonego przez skarżącego dowodu mającego potwierdzić wystąpienie przypadku siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności uznając, że argumentacja ta jest spóźniona, gdyż została podniesiona dopiero w ramach składanych zastrzeżeń w styczniu 2015 r. Zatem twierdzenie skarżącego, że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego jest chybiony. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a., ponieważ organ odwoławczy w sposób należyty uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu, uzasadnienie decyzji zawiera zarówno szczegółowy tok rozumowania, które doprowadziło do wydania zaskarżonego aktu, wskazuje i wyjaśnia przesłanki faktyczne i prawne, jakimi kierował się organ, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, jak też odnosi się do zarzutów zawartych w odwołaniu.

Zasadnie wywodziły organy, że uczestniczenie w programie rolnośrodowiskowym i ubieganie się o płatności z tego tytułu nakłada na producenta rolnego zakres innych obowiązków i wymagań określonych w odrębnych przepisach, do których należy powoływane już wyżej rozporządzenie z 2013 r. Zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym",

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Podstawowymi wymaganiami, o których mowa w tym przepisie - stosownie do § 3 rozporządzenia z 2013 r.- są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

W myśl § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2013 r. rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2013 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane m.in. w ramach co najmniej jednego z pakietów wymienionych w tym przepisie, wśród których wskazano Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 (ust. 1 pkt 4) oraz Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 (ust. 1 pkt 5) natomiast wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów określa załącznik nr 3 (ust. 3).

Załącznik ten w zakresie pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków producent rolny realizuje m.in. w przypadku łąk kośnych wymogi polegające na pozostawieniu 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki 30-50%, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki. Na podstawie § 38 ust. 2 rozporządzenia z 2013 r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, płatność rolnośrodowiskowa w części dotyczącej danego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej, w części dotyczącej m.in. działek rolnych - w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach, wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Według regulacji zawartej w załączniku 7 w przypadku nieprzestrzegania wymogów polegających na pozostawieniu większej niż 10%, lecz mniejszej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, a w przypadku występowania wodniczki - większej niż 50%, lecz mniejszej niż 80% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, współczynnik zmniejszenia wynosi 30%.

Biorąc pod uwagę wskazywany już wcześniej fakt, że skoro wsparcie jest przyznawane rolnikowi, który w ramach pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, zobowiązany jest do pozostawienia na łąkach kośnych 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym w każdym roku powinno dotyczyć innej części tej działki, to pozostawienie obszaru niekoszonego na powierzchni 14,21% niewątpliwie nie realizuje tej przesłanki. Konsekwencją powyższego było zastosowanie m.in. kodu N018, oznaczającego niezachowanie powyższego wymogu. Okoliczność ta wynika z raportu kontroli, której zresztą skarżący nie kwestionuje. Taki kwalifikowany standard został określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 2013 r. w odniesieniu do pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000. Sformułowanie wskazanego wyżej warunku wymaga ustalenia w każdej konkretnej sprawie, czy został on przez rolnika spełniony. Przyjdzie dodać, że skarżący będąc beneficjentem pomocy w ramach Programu Rolnośrodowiskowego finansowanego ze środków PROW 2007-2013 zobowiązany był do realizacji tego Programu przez okres pięciu kolejnych lat oraz do przestrzegana szeregu wymogów i norm, które swym charakterem i zakresem znacznie wykraczają poza standardowe wymogi obowiązujące innych producentów rolnych nierealizujących omawianego zobowiązania (§ 2 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia).

Odnosząc się do argumentów skarżącego zawartych w skardze należy odnotować, iż nie kwestionuje on faktu niewykoszenia działki rolnej C na powierzchni 6,38 ha. Rację ma zatem organ odwoławczy, że argumentacja dotycząca błędnego zastosowania kodu N018 nie mogła zostać uwzględniona, bowiem nawet w przypadku gdyby niewykoszona w związku z wysyceniem profilu glebowego powierzchnia nie przylegała do powierzchni niekoszenia, wskazanej na załączniku graficznym, to - i tak - zgodnie z przepisami rozporządzenia stanowi ona zawyżenie powierzchni niewykoszonej. Zgodnie z przywołaną regulacją rozporządzenia z 2013 r. wymóg pozostawienia na łąkach kośnych 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej oznacza, że każda inna powierzchnia niewykoszona niemieszcząca się w zakreślonym przedziale stanowi naruszenie ww. normy.

Poza tym, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, okolicznością zwalniającą skarżącego z zastosowanej sankcji byłoby wykazanie możliwości zastosowania przepisów dotyczących wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. Zgodnie bowiem treścią art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 państwa członkowskie mogą uznać w szczególności wymienione kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta, w tym katastrofę naturalną poważnie dotykającą grunty gospodarstwa (lit. d). Jednakże po myśli ust. 2 powyższego przepisu przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Przepis ten niewątpliwie wskazuje na sytuacje zindywidualizowane poparte odpowiednimi dowodami, o których mowa w przepisie i ocenionymi przez organ jako wystarczającymi do zgłoszenia przypadku siły wyższej. Ciężar dowodowy został przerzucony na stronę, gdyż z faktu tego wywodzi skutki prawne. W przedmiotowej sprawie skarżący nie dokonał powyższego zgłoszenia. Z lektury akt sprawy wynika, że skarżący podał w dniu 5 stycznia 2015 r. jedynie, iż wykoszenie nie było możliwe w miesiącu wrześniu 2014 r. Argumentacja w tym zakresie została podniesiona dopiero w ramach składanych zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych, czyli po upływie trzech miesięcy od wystąpienia zdarzenia. Jednocześnie skarżący - jak wyjaśnił ww. piśmie - sądził, iż zmieścił się w tolerancji dla obszaru nieskoszonego. Wobec tego nie powoływał się na przypadek siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. Na gruncie ustawy, jak też przepisów prawa europejskiego takie działanie skarżącego należy uznać za niewystarczające do podważenia stanowiska przedstawionego przez organ. Przyjdzie jeszcze raz podkreślić, że rozwiązania przyjęte w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazują, że to strona musi wykazywać się wzmożoną aktywnością w gromadzeniu oraz przedstawianiu dowodów i nie może oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co wynika z art. 21 ust. 3 ustawy. Stąd, wbrew zarzutom skargi, nie doszło do naruszenia art. 28 ust. 4 ustawy, § 45 pkt 8 rozporządzenia z 2013 r. oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006.

Zdaniem Sądu, nie może także wpłynąć na ocenę kontrolowanej sprawy powołany w skardze argument dotyczący zwiększenia przez ustawodawcę w ramach Programu Rolnośrodowiskowego na lata 2014-2020 obowiązku pozostawienia powierzchni nie koszonej w przedziale 15% - 20% powierzchni działki, ponieważ - jak zasadnie podniósł organ odwoławczy - organy administracji publicznej, w tym ARiMR, działają na podstawie przepisów prawa, czyli są związane zasadą praworządności ustanowioną w art. 6 K.p.a. W związku z powyższym oba organy zobligowane były do załatwienia sprawy na podstawie przepisów rozporządzenia z 2013 r., które mają zastosowanie w odniesieniu do producentów rolnych uczestniczących w programie rolnośrodowiskowym objętym PROW 2007-2013.

Reasumując, w rozpoznawanej sprawie zebrany został wiarygodny materiał dowodowy. Jako dowód dopuszczono wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organy dokonały następnie oceny okoliczności faktycznych i zweryfikowały powierzchnię działek zadeklarowanych we wniosku. Wbrew zarzutom skargi, o czym była mowa powyżej, zaskarżona decyzja organu odwoławczego spełnia też wynikające z art. 107 § 3 K.p.a. wymogi dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego. Organy wyjaśniły wysokość przyznanych płatności i powody ich pomniejszenia. Przedstawiły przepisy i sposób wyliczenia płatności. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnego dowodu przeciwnego, który podważałby ustalenia organu, a więc zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione. Sąd z urzędu nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonego aktu z porządku prawnego.

Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalono skargę.