Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1648/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 107e
journal: Dz.U. 2021 poz 710
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), sędzia WSA Mirosław Montowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] maja 2021 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz D. S. kwotę 897 zł (osiemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. znak: [...], Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu ( dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania D. S. (dalej: "Skarżąca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "[...]WKZ", "organ I instancji") nr [...] z dnia [...] października 2020 r., znak: [...], wymierzającej D. S. karę pieniężną w wysokości 10 000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) z powodu braku realizacji zaleceń pokontrolnych z dnia [...] czerwca 2018 r., wydanych w odniesieniu do budynku położonego w Z. przy ul. K., wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. pod numerem [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, późn. zm., dalej : "k.p.a.) oraz na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r., poz. 710, z późn. zm., dalej: "u.o.z."), utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Powyższa decyzja, wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] stycznia 2001 r., znak: [...], pod numerem [...] został wpisany do rejestru zabytków budynek - [...] położony przy ul. K. w Z. w granicach działki nr ew. [...] (z wyłączeniem sąsiadującego z willą drewnianego kiosku). Budynek powstał w 1906 r. według projektu J. O., bliskiego współpracownika S. W.

W dniu [...] czerwca 2018 r. [...]WKZ wydał zalecenia pokontrolne, znak: [...], w których nakazał współwłaścicielom przedmiotowego obiektu D. S. i L. S. wykonanie prac polegających na zamontowaniu rynien i rur spustowych oraz odprowadzeniu wody z orynnowania poza obręb podciągania kapilarnego wody przez mur. Organ wyznaczył termin wykonania wyżej wymienionych prac do dnia 31 sierpnia 2018 r.

W dniu 15 października 2018 r. [...]WKZ przeprowadził kontrolę przedmiotowego budynku, podczas której ustalił, że nie zostały wykonane prace wymienione w zaleceniach pokontrolnych z dnia [...] czerwca 2018 r.

Następnie pismem z dnia 19 marca 2019 r. organ zawiadomił D. S. i L. S. o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z powodu niewykonania zaleceń pokontrolnych z dnia [...] czerwca 2018 r. Wcześniej, pismem z dnia 5 czerwca 2019 r. organ zawiadomił D. S. o możliwości zapoznania się z aktami administracyjnymi oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...],[...]KZ nałożył na D. S. administracyjną karę pieniężną w wysokości 10 000 zł z powodu braku realizacji zaleceń pokontrolnych z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...], wydanych w stosunku do budynku położonego przy ul. K. w Z., wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r., pod numerem [...]).

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się ukarana D. S. i wniosła odwołanie z dnia 23 sierpnia 2019 r.

Po rozpatrzeniu którego Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak: [...], uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Powodem uchylenia rozstrzygnięcia była rozbieżność w określeniu wysokości nałożonej kary oraz brak przeanalizowania przesłanek wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, wymienionych w art. 189 k.p.a.

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków po ponownym rozpatrzeniu sprawy w dniu 28 października 2020 r. wydał decyzję nr [...], znak: [...], którą wymierzył D. S. karę pieniężną w wysokości 10 000 zł z powodu braku realizacji zaleceń pokontrolnych z dnia [...] czerwca 2018 r., wydanych dla budynku położonego przy ul. K. w Z.

Ukarana nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła odwołanie z dnia 30 listopada 2020 r., w którym zarzuca organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i zaniechanie poczynienia niezbędnych ustaleń w zakresie wszystkich przesłanek rzutujących na wysokość wymierzonej kary administracyjnej, podczas gdy to po stronie organu administracji publicznej leży w całości obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, czego nie można przerzucać na stronę postępowania. W ocenie odwołującej się organ nie uwzględnił jej sytuacji osobistej oraz nie uwzględnił gwarancji wynikających z konstytucyjnego prawa do obrony, które polega także na prawie do wyboru sposobu obrony, np. milczenia i niedostarczania organowi informacji rzutujących na wymiar kary. Odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Po rozpatrzeniu odwołania oraz po przeanalizowaniu akt sprawy, Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu, wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] maja 2021 r., którą utrzymał w mocy decyzję [...]WKZ z dnia [...] października 2020 r.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Minister wyjaśnił na wstępie, że zgodnie z przepisem art. 40 ust. 1 u.o.z., wojewódzki konserwator zabytków na podstawie ustaleń wynikających z kontroli, w przypadku gdy zabytek jest w nieodpowiednim stanie zachowania, może wydać osobie fizycznej lub kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej zalecenia pokontrolne mające na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając przy tym termin.

Następnie organ odwoławczy, przytoczył treść art. 107e ust. 1 i 2 u.o.z., zgodnie z którym kto wbrew obowiązkowi nie wykonuje zaleceń pokontrolnych, o których mowa w art. 40 ust. 1 ww. ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 50 000 zł. Karę tę nakłada w drodze decyzji organ ochrony zabytków, który wydał zalecenia pokontrolne.

Minister przypomniał, że do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego. Następnie wskazał, że zgodnie z treścią art. 189d k.p.a., organ administracji publicznej wymierzając administracyjną karę pieniężną bierze pod uwagę:

1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;

2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;

3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;

4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa;

5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;

6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła;

7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.

Minister mając na uwadze powyższe przepisy oraz przedstawiony na wstępie stan faktyczny, ocenił że w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że D. S. nie wykonała prac przy zabytkowym budynku położonym w Z. przy ul. K., wskazanych w zaleceniach pokontrolnych z dnia [...] czerwca 2018 r. polegających na zamontowaniu rynien i rur spustowych oraz odprowadzeniu wody. Organ odwoławczy podkreślił, że prace te miały na celu zabezpieczenie zabytkowego obiektu przed dalszym negatywnym wpływem braku odprowadzenia wód opadowych. Zdaniem Ministra, prace te nie mają dużego zakresu i nie są związane z dużymi nakładami finansowymi, a pomimo to, ukarana nie wykonała tych prac od 2018 r.

Minister przypomniał, że [...] położona przy ul. K. w Z. została wybudowana w 1906 r. Budynek był ujęty na mapie katastralnej Z. w 1907 r. oraz na Planie Z. i okolicy opracowanej przez T. Z. w 1908 r. Budynek reprezentuje szczytowy okres stylu [...], a jego forma stanowi przykład skromniejszej willi wznowionej w celu prowadzenia pensjonatu. Do dekoracji zewnętrznej i wewnętrznej, oprócz typowej dla stylu [...] ornamentyki roślinnej, wykorzystano także dwa wizerunki "orła białego w koronie" - jeden nad wejściem frontowym, drugi wewnątrz w salonie, który to symbol podczas zaborów był wyrazem manifestacji patriotycznej. Fundatorem, projektantem i budowniczym willi był J. O., bliski współpracownik S. W. Dalej organ wskazał, że z willą związane osoby, jak A. Z., tłumaczki dziel J. C. K. oraz O. i A. M. - twórców [...]. Organ podkreślił, że pomimo znacznego pogorszenia stanu technicznego budynku w ostatnich latach, jego wartość zabytkowa jest nadal duża. Składają się na nią zarówno wartość architektoniczna (styl [...]), jak i wartość historyczna z uwagi na związek z wyżej wspomnianymi osobami.

Przechodząc do oceny przesłanek nakładania administracyjnej kary pieniężnej określonych w art. 189d k.p.a., organ odwoławczy stwierdził, że na skutek niewykonania zaleceń pokontrolnych z dnia [...] czerwca 2018 r., dalszej degradacji ulega zabytkowy obiekt będący przykładem stylu [...]. Organ wskazał, że ukarana nie wykonała prac o charakterze wyłącznie zabezpieczającym budynek przed dalszą degradacją, zatem waga i okoliczności naruszenia są istotne. Zdaniem Ministra, ponieważ przedmiotem sprawy jest zabytek, uznać należy, że zaszła potrzeba ochrony ważnego interesu publicznego jakim jest ochrona zabytkowych obiektów, co przeważa nad interesem strony. Organ ocenił, że w omawianym przypadku brak jest dowodów, że miało miejsce zagrożenie życia i zdrowia (art. 189d pkt 1 k.p.a.). Z zebranego materiału dowodowego wynika, że jest to pierwsze tego rodzaju naruszenie popełnione przez ukaraną (art. 189d pkt 2 k.p.a.). W rozpatrywanej sprawie, ukarana nie podjęła dobrowolnie działań mających na celu uniknięcie skutków naruszenia prawa (art. 189d pkt 5 k.p.a.). Organ ocenił, że w rozpatrywanej sprawie, nie miało miejsca przyczynienie się do powstania naruszenia (art. 189d pkt 4 k.p.a.). Nie doszło również zdaniem Ministra do uzyskania korzyści majątkowej (art. 189d pkt 6 k.p.a.). Odnosząc się do sytuacji osobistej Skarżącej, która zgodnie z przepisem art. 189d pkt 7 k.p.a., może mieć wpływ na wymiar kary, Minister wskazał, że organ pierwszej instancji pismem z dnia 27 maja 2020 r. wezwał Skarżącą do przedstawienia warunków osobistych, które w przypadku osoby fizycznej mają wpływ na wymiar kary. Minister podkreślił, że odwołująca się, nie udzieliła żadnej odpowiedzi na powyższe wezwanie, zarzucając jednocześnie organowi I instancji, że nie ustalił okoliczności związanych z jej sytuacją osobistą. Minister wyjaśnił w tym miejscu, że organy ochrony zabytków, w przeciwieństwie do organów ścigania, nie posiadają ustawowych kompetencji do uzyskania informacji od innych organów, które dotyczą sytuacji osobistej osób fizycznych, tj. sytuacji finansowej, czy stanu zdrowia (tajemnica lekarska). Wyłącznie strona postępowania może dobrowolnie udostępnić tego typu informacje organowi ochrony zabytków, w związku z prowadzonym przez niego postępowaniem w sprawie nałożenia kary. W postępowaniu administracyjnym nie ma zastosowania obowiązujące w postępowaniu karnym, prawo do obrony (art. 78 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, Dz. U. z 2021 r., poz. 534, z późn. zm.) oraz prawo podejrzanego lub oskarżonego do odmowy składania wyjaśnień co do okoliczności sprawy, które mogą być dla niego obciążające (art. 175 § 1 ww. ustawy). Jednocześnie w ocenie organu odwoławczego nie wystąpiły pozostałe przesłanki wymienione w art. 189d k.p.a.

Zdaniem Ministra w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły również przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określone w art. 189f § 1 i 2 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy podsumował, że nałożenie na D. S. kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł jest adekwatne do popełnionego naruszenia, tj. niewykonania zaleceń pokontrolnych z dnia 6 czerwca 2018 r.

Skargę na powyższą decyzję, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji, Skarżąca zarzuciła nienależyte rozpoznanie i odniesienie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. W ocenie Skarżącej, zaprezentowana w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji argumentacja jest pobieżna, lakoniczna i stanowi pozór wyjaśnienia stronie tego, dlaczego podniesione zarzuty uznaje się za niezasadne, zwłaszcza że były one dosyć obszernie zakotwiczone w całym systemie prawa, w tym w przepisach Konstytucji.

Okoliczność ta wraz z zarzutami podniesionymi w odwołaniu, winny skutkować uchyleniem decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja Ministra narusza prawo w stopniu nakazującym jej uchylenie, jednak z innych przyczyn niż wskazane w skardze.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia z dnia [...] maja 2021 r., znak [...], utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2020 r., nr [...], nakładającą na D. S. karę pieniężną w wysokości 10.000 zł z powodu niewykonania zaleceń pokontrolnych z dnia [...] czerwca 2018 r. w odniesieniu do budynku położonego w Z. przy ul. K., wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. pod numerem [...],

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi art. 107e ust. 1 i 2 u.o.z.

Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.o.z., na podstawie ustaleń wynikających z kontroli, w przypadku ustalenia, że zabytek jest w nieodpowiednim stanie zachowania, wojewódzki konserwator zabytków może wydać kontrolowanej osobie fizycznej lub kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej zalecenia pokontrolne usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w określonym terminie, o ile ich charakter nie uzasadnia wydania decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 1.

Wydanie zaleceń pokontrolnych jest dopuszczalne wyłącznie wówczas, gdy charakter stwierdzonych nieprawidłowości nie wymaga wydania decyzji określonej w art. 49 ust. 1 u.o.z.. Stosownie do art. 49 ust. 1 tej ustawy, wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. W ocenie Sądu, wydając zalecenia pokontrolne w dniu [...] czerwca 2018 r. na podstawie art. 40 ust. 1 u.o.z.. w zakresie prac polegających na zamontowaniu rynien i rur spustowych oraz odprowadzeniu wody z orynnowania poza obręb podciągania kapilarnego wody przez mur, prawidłowo ustalił charakter prac wskazanych do wykonania w zaleceniach pokontrolnych jako prace zabezpieczające, które są niezbędne do zapobieżenia dalszej degradacji obiektu i katastrofie budowlanej.

W myśl art. 107e ust. 1 u.o.z. kto wbrew obowiązkowi nie wykonuje zaleceń pokontrolnych, o których mowa w art. 40 ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 50.000 zł. Karę pieniężną o której mowa w ust. 1, nakłada w drodze decyzji organ ochrony zabytków, który wydał zalecenia pokontrolne (art. 107e ust. 2 ww. ustawy).

Kara nakładana przez organ ochrony zabytków, który wydał zalecenia pokontrolne, o których mowa w art. 40 ust. 1 u.o.z., za niewykonanie tychże zaleceń jest konsekwencją niedopełnienia przez właściciela zabytku ciążącego na nim z mocy ustawy (art. 5 pkt 2 i 3 u.o.z.) obowiązku opieki nad zabytkiem. Decyzja nakładająca karę pieniężną w sytuacji normowanej art. 107e pkt 1 i 2 u.o.z. jest decyzją związaną. Oznacza to, że jeżeli organ ochrony zabytków ustali na podstawie ustaleń wynikających z kontroli, że zabytek jest w nieodpowiednim stanie zachowania i wyda kontrolowanej osobie fizycznej lub kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej zalecenia pokontrolne usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w określonym terminie, a osoba ta ich nie wykona, to nałożenie kary jest obligatoryjne.

W rozpoznawanej sprawie, bezspornym jest, że w dniu [...] czerwca 2018 r. [...]WKZ wydał zalecenia pokontrolne, znak: [...], w których nakazał D. S. i L. S. wykonanie prac polegających na zamontowaniu rynien i rur spustowych oraz odprowadzenie wody z orynnowania poza obręb podciągania kapilarnego wody przez mur. Organ wyznaczył termin wykonania tych prac do dnia 31 sierpnia 2018 r.

Nie jest także kwestionowane w skardze, że w dniu 15 października 2018 r. [...]WKZ przeprowadził kontrolę budynku przy ul. K. w Z., podczas której ustalił, że nie zostały wykonane prace wymienione w zaleceniach pokontrolnych z dnia [...] czerwca 2018 r.

Niewykonanie powyższych zaleceń skutkowało wymierzeniem D. S. decyzją [...]WKZ z dnia [...] października 2020 r. nr [...], znak: [...], kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zachodzi jednak konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra oraz poprzedzającej ją decyzji [...]WKZ z [...] października 2020 r., ponieważ obie te decyzje naruszają prawo.

Wskazać należy, że D. i L. S. są małżeństwem oraz współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości będącej zabytkiem.

Podkreślenia wymaga, że w dniu [...] czerwca 2018 r. [...]WKZ wydał zalecenia pokontrolne, znak: [...], w których nakazał obojgu współwłaścicielom wykonanie prac polegających na zamontowaniu rynien i rur spustowych oraz odprowadzenie wody z orynnowania poza obręb podciągania kapilarnego wody przez mur w terminie do dnia 31 sierpnia 2018 r.

Jednocześnie Sąd zauważył, że [...]WKZ niemal identyczną decyzją nr [...] znak: : [...] (k. 46 akt) nałożył administracyjną karę pieniężną w wysokości 10 000 złotych na L. S. za niewykonanie tych samych zaleceń pokontrolnych z dnia [...] czerwca 2018 r, znak: [...].

Doszło zatem w ocenie Sądu do naruszenia art. 107e u.o.z. w związku z art. 40 ust. 1 u.o.z. Ostatni z powołanych przepisów przewiduje bowiem, że "na podstawie ustaleń wynikających z kontroli, w przypadku ustalenia, że zabytek jest w nieodpowiednim stanie zachowania, wojewódzki konserwator zabytków może wydać kontrolowanej osobie fizycznej (...) zalecenia pokontrolne usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w określonym terminie, o ile ich charakter nie uzasadnia wydania decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 1 u.o.z., natomiast art. 107e u.o.z. określając adresata kary pieniężnej z tytułu niewykonania zaleceń pokontrolnych posługuje się już ogólnym zaimkiem "kto".

[...]WKZ miał pełną wiedzę, że D. i L. S. są małżeństwem i współwłaścicielami przedmiotowego zabytku, skierowanie więc do każdego ze współwłaścicieli odrębnych decyzji o ukaraniu karą pieniężną jest nieuzasadnione.

W tym zakresie Sąd orzekający w sprawie, w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1891/20, LEX nr 3168449, zgodnie z którym "zasadą ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest nakładanie rozmaitych obowiązków lub udzielanie określonych zezwoleń odnoszących się do zabytków "osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego" (patrz np. art. 36 ust. 6 i 7, art. 36a ust. 1 i 2 u.o.z.). Natomiast, użycie zaimka "kto" w art. 107e u.o.z. należy więc rozumieć jedynie jako rezygnację z powtarzania szerszej frazy określającej osoby fizyczne lub jednostki organizacyjnej władającej zabytkiem. Nie powinno się jednak w przypadku osób fizycznych będących współwłaścicielami zabytku kierować do nich dwóch odrębnych decyzji. Niewątpliwie bowiem wykonywanie robót budowlanych i podobnych przy zabytku stanowi przekroczenie zakresu czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną. W związku z tym wykonywanie zaleceń pokontrolnych zakłada współdziałanie osób będących współwłaścicielami obiektu objętego ochroną konserwatorską. Organ konserwatorski nie prowadził przecież odrębnych postępowań, nie przeprowadzał odrębnych kontroli itd. Tym bardziej wydanie dwóch odrębnych decyzji wobec współwłaścicieli zabytku jest niezgodne z prawem, jeśli przedmiotem decyzji jest nałożenie kary pieniężnej. Kary sumują się przecież w takim przypadku. Przyjęcie przedstawionego rozwiązania stanowi więc albo niewłaściwe określenie strony postępowania poprzez uznanie odrębnej odpowiedzialności każdego ze współwłaścicieli, albo – co gorsza – próbę ukrycia faktu, że kara nakładana jest w wielokrotnej (tu: dwukrotnej) wysokości. Oba rozwiązania należy uznać za niezgodne z prawem".

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy powinny zatem wydać jedną decyzję w odniesieniu do obojga współwłaścicieli oraz przeanalizować ponownie w odniesieniu do nich przesłanki określone w art. 189d k.p.a., przy jednoczesnym rozważeniu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wydanej wobec L. S. Doszło bowiem w istocie do wymierzenia współwłaścicielom kary pieniężnej w dwukrotnie większej wysokości niż w sytuacji gdyby prawidłowo wymierzono karę im obojgu.

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji.

O kosztach, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.