Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 14/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 75 § 2, art. 76 § 3, art. 145 § 1 pkt 1, art. 145 § 2, art 149 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 11, art 133 § 1, art 134 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 4 ust 4
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 13 ust 1
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności

SENTENCJA

Dnia 2 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant specjalista Joanna Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2008 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania płatności na 2004 rok z tytułu wpierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Ostateczną decyzją [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( dalej jako ARiMR ) [...] na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz.U.z 2003 roku, Nr 229 poz. 2273 ze zm. ) oraz § 6 ust. 1 w zw. z § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. z 2004 roku, Nr 73 poz. 657 ze zm. ) po rozpatrzeniu wniosku z dnia 14 czerwca 2004 roku o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( dalej zwanej płatnością ONW ) na rok 2004 przyznał L.B. płatność ONW w wysokości 18 032,91 zł.

Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2007 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, 150 i 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz.U. z 2000 roku, Nr 98 . poz. 1071 ze zm.- dalej jako: Kpa ) wznowił z urzędu postępowanie zakończone wskazaną decyzją ostateczną.

Po ponownym rozpoznaniu wniosku z dnia 14 czerwca 2004 roku, organ I instancji, działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz.U. z 2003 roku, Nr 229 poz. 2273 ze zm. ) i § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 ust.1 pkt. 1 i 2 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz.U. z 2004 roku, Nr 73, poz. 657 ze zm. ) oraz art. 3 pkt. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności ( Dz.U. z 2004 roku, Nr 10, poz. 76 ) jak również art. 14 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 roku w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz. Urz. WE L z dnia 26 czerwca 1999 roku z późn. zm. ), decyzją z dnia [...] uchylił własną decyzję z dnia 23 grudnia 2004 roku nr 0070-2004-000001337 i odmówił L.B. przyznania płatności ONW na rok 2004. W uzasadnieniu podał, iż w dniu 14 czerwca 2004 roku L.B. złożył w Powiatowym Biurze ARiMR w S. wiosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania dla działek rolnych położonych w obrębie S., gmina O., deklarując w nim do dopłat ONW działki oznaczone identyfikatorami A, B, C, D, E, F, G, H, I, J o łącznej powierzchni 202,97 ha. W wyniku tego wniosku decyzją [...] przyznana została płatność ONW w kwocie 18 032,91 zł. Wskazał, iż w dniu 8 stycznia 2007 roku wpłynął do niego prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w G. [...], utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w S. [...], którym uznano L. B. za winnego popełnienia czynu z art. 286 §1 kk i art. 297 § 1 w zb. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk. Organ I instancji w kontekście obowiązków stron tej umowy, wynikających z treści umowy użyczenia i aneksu z dnia 10 maja 2004 roku, zmieniającego ją na umowę poddzierżawy, wskazał iż z ustaleń dokonanych w postępowaniu karnym tj. zarówno z treści umów jak i dowodów osobowych przeprowadzonych w sprawie wynikało bezspornie, że całość dzierżawionych od Agencji Nieruchomości Rolnych gruntów uprawiana była nadal przez pracowników spółki "S.". Organ I instancji wskazał, iż z ustaleń poczynionych przez sądy karne obu instancji wynika jednoznacznie, że w rzeczywistości producentem rolnym na poddzierżawionych terenach było Przedsiębiorstwo Rolno-Przemysłowe "S." - Spółka z o.o., która wykonywała wszystkie zabiegi agrotechniczne i ponosiła na ten cel wszystkie nakłady. Tym samym to "S." Sp. z o.o. a nie L.B. "władała nią jak dzierżawca" . L.B. nie można zatem było przypisać statusu posiadacza, gdyż nie posiadał on ani woli władania, ani też fizycznego władztwa nad gruntem. Umowa użyczenia, przekształcona w umowę poddzierżawy, była fikcyjna i zawarta została jedynie dla pozoru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Organ wskazał, iż ustalenia wynikające ze wskazanych wyroków karnych stanowiły podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, będąc jednocześnie wiążące dla organu. Wskazując na wynikające z przepisów, przytoczonych w podstawie prawnej decyzji, przesłanki przyznawania dopłat ONW tj. prowadzenie gospodarstwa rolnego na minimalnym areale, prowadzenie działalności rolniczej na obszarach o mniej korzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, stosowanie dobrej praktyki rolniczej oraz posiadanie statusu producenta rolnego organ uznał, iż wnioskodawca nie był posiadaczem działek zadeklarowanych we wniosku. Wskazał, iż L.B. nie może być traktowany jako posiadacz gospodarstwa rolnego w rozumieniu jakie temu pojęciu nadaje przepis art. 336 Kodeksu cywilnego bowiem nie miał zamiaru władania rzeczą ( gruntami) dla siebie. W tych okolicznościach wznowione postępowanie administracyjne wykazało, iż L.B. nie spełniał warunków umożliwiających przyznanie płatności ONW, albowiem nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych gruntach, a wykluczonych z powierzchni kwalifikowanej do uzyskania dopłat ONW. Wobec faktu iż wnioskodawcza nie był posiadaczem zadeklarowanych gruntów to tym samym nie spełniał kryteriów przyznania wyżej wymienionych płatności określonych w § 2 ust. 1 pkt. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich .

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł L.B.. Skarżący wywodził, iż nie wyszły na jaw żadne nowe okoliczności i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznane organowi, który ją wydał. Zdaniem odwołującego się skarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 145 §1 pkt. 5 Kpa, bowiem nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania skoro w dacie wydawania uchylonej decyzji nie istniały wyroki karne. Wywodził, iż kwestionowana decyzja rozstrzyga negatywnie o uzyskanym przez niego już wcześniej i w innym trybie statusie producenta rolnego. Nadto jako taki producent i posiadacz zadeklarowanych gruntów był kontrolowany przez ARiMR, która nie stwierdziła nieprawidłowości. Podnosił, iż wprawdzie prac na poddzierżawianych gruntach nie wykonywał fizycznie, ale to on decydował o rodzaju upraw, dbał o ich utrzymanie w dobrej kulturze rolnej i był właścicielem zbiorów, co czyniło go ich posiadaczem.

Decyzją [...], organ odwoławczy - Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z., działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1, art. 10 i art. 107 Kpa, art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 roku o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. z 1994 roku, Nr 1, poz. 2 ze zm. ), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, a także art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W motywach swego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał , iż w wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zachodziły podstawy do stwierdzenia, iż posiadaczem działek nr [...] było Przedsiębiorstwo Rolno-Przemysłowe "S." -Spółka z o.o., a nie L. B.. Organ II instancji powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w G[...] w którym stwierdzono, iż zawarta przez skarżącego umowa poddzierżawy była fikcyjna, a prace agrotechniczne związane z uprawą roli wykonywali wyłącznie pracownicy Spółki "S.". Organ odwoławczy wskazał, iż płatność ONW udzielana jest producentowi rolnemu, który stosownie do § 2 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich zobowiązał się przestrzegać wymagań zwykłej, dobrej praktyki rolniczej ( por. art. 14 ust. 2 i 3 Rozporządzenia nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 roku w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR). Ponadto producent rolny powinien prowadzić działalność rolną na powierzchni działek rolnych nie mniejszej niż jeden hektar. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, iż L.B. nie spełnił przesłanek do uzyskania płatności ONW, bowiem nie był posiadaczem gospodarstwa i producentem rolnym. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż dopłaty ONW nie są przyznawane tylko i wyłącznie na podstawie tytułu prawnego do władania gruntem. Jedną z podstawowych przesłanek umożliwiających przyznanie płatności jest ustalenie osoby, która rzeczywiście prowadziła działalność rolniczą na działkach zgłoszonych do płatności. W przypadku wniosku złożonego przez L. B. grunty były uprawiane przez Przedsiębiorstwo Rolno-Przemysłowe "S." Sp. z o.o.

Co do zarzutu braku podstaw do wznowienia postępowania organ II instancji wywiódł, że fakt, iż strona nie prowadziła indywidualnej i samodzielnej działalności rolniczej na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku istniał w dniu wydania decyzji, ale został ujawnionych i potwierdzony wyrokami Sądów Rejonowego w S. i Okręgowego w G. Organ II instancji argumentował, iż wbrew stanowisku strony skarżącej podstawą do wznowienia były wyżej opisane nowo ujawnione okoliczności, a nie wyroki sądowe.

Odnosząc się do zarzutu L. B., iż jest on wpisany do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności i ma nadany numer ewidencyjny organ stwierdził, iż wniosek o wpis do rejestru to jedynie deklaracja wnioskodawcy, zawierająca m.in. dane osobowe, adresowe i numer rachunku bankowego producenta. Ponadto ARiMR nie weryfikuje wniosku na etapie przyznawania numeru identyfikacyjnego.

W skardze z dnia 9 lipca 2007 roku pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości podnosząc zarzuty:

- naruszenia art. 145 § 1 pkt. 5 kpa poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zaszły przesłanki do wznowienia postępowania, w sytuacji, gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału prowadzi do wniosku, że nie było podstaw do wznowienia postępowania,

- naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez ustalenie, że skarżący nie jest producentem rolnym, w sytuacji gdy fakt ten może być zakwestionowany jedynie w drodze decyzji administracyjnej odmawiającej wpisu do ewidencji producentów,

- naruszenia § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż skarżący nie spełnia warunków do otrzymania płatności ONW za rok 2004, w sytuacji, gdy prawidłowa analiza zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżący powinien otrzymać powyższe płatności,

- naruszenia art. 6 Kpa poprzez zakwestionowanie umów cywilnych zawartych przez skarżącego ze spółką "S." podczas, gdy w postępowaniu administracyjnym organy nie są uprawnione do badania, czy zawarta umowa była ważna w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż nie jest zasadne stanowisko organów orzekających, że w momencie wydawania decyzji z dnia 23 grudnia 2004 roku nr 0070-2004-000001337 skarżący nie prowadził indywidualnie i samodzielnie gospodarstwa rolnego na gruntach zadeklarowanych we wniosku. Zakwestionowano stanowisko organów orzekających, iż fakt ten istniał w dniu wydania decyzji, a ujawniony został dopiero i potwierdzony wyrokami sądowymi. W ocenie skarżącego okoliczność ta była znana organowi I instancji przed wydaniem decyzji z dnia 23 grudnia 2004 roku albowiem skarżący jej nie ukrywał. Najpóźniej fakty te stały się znane organowi I instancji w październiku 2005 roku, kiedy to dokonano kontroli prowadzonej przez niego działalności. Potwierdza to zapis w protokole kontrolnym z dnia 27 października 2005 roku w którym w "uwagach" ( str. 3A/6 pkt. 4) powołana jest umowa z dnia 30 kwietnia 2004 roku zawarta przez skarżącego ze spółką "S.". Z tych przyczyn rzeczywistą przyczyną wznowienia postępowania stanowiły wyroki karne, co jest niezgodne z art. 145 Kpa. Zdaniem strony skarżącej organ II instancji dopuścił się również naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez ustalenie, ze skarżący nie jest producentem rolnym w sytuacji, gdy fakt ten mógł być kwestionowany jedynie w drodze decyzji administracyjnej odmawiającej wpisu do ewidencji producentów. Okoliczność, iż skarżący posiada status producenta rolnego potwierdzony stosownym zaświadczeniem wiąże organy administracyjne, które nie mogą, bez wzruszenia wpisu do ewidencji, uznać, że skarżący takiego statusu prawnego nie posiada. Uzasadniając zarzut naruszenia § 2 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku pełnomocnik wywodził, iż skarżący jest producentem rolnym, co potwierdza wpis do ewidencji, przestrzegał wymagań określonych w rozporządzeniu, a w 2004 roku posiadał grunty rolne o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha., co uprawniało go do uzyskania płatności w łącznej wysokości 18.032.91 zł. W okolicznościach sprawy organy błędnie uznały, iż skarżący nie był posiadaczem działek [...]. Ta konstatacja organów orzekających w sprawie była nieprawidłowa i opierała się wyłącznie na uzasadnieniach wyroków karnych, które nie mają charakteru prawnokształtującego, a nadto nie uwzględniają cywilistycznego pojęcia posiadania. Zdaniem pełnomocnika skarżącego na podstawie zawartych umów stał się on bezsprzecznie posiadaczem gruntów rolnych w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego albowiem faktycznie władał gruntem jak dzierżawca ( korpus ), z którym to władaniem łączyło się określone władztwo nad rzeczą ( animus ). Dodatkowo argumentował, iż władanie gruntem nie musi polegać na jego fizycznej uprawie. Władanie to musi odpowiadać treści zawartej umowy, która kształtuje prawa i obowiązki posiadacza. Stąd też okoliczność, iż pracownicy spółki "S." po zawarciu umów nadal uprawiali poddzierżawione grunty nie ma znaczenia prawnego dla sprawy, ponieważ skarżący mógł uprawiać ten grunt za pomocą kogokolwiek. Treść zawartych umów ich strony ułożyły według własnego uznania kierując się w tym względzie zasadą swobody umów. Celem umów była poprawa sytuacji finansowej spółki, albowiem poddzierżawienie gruntów umożliwiało dzierżawcom pełniejszą kontrolę nad wydzierżawianym terenem, co zapewniało utrzymanie właściwej kultury upraw. Zgodnie z zasadą swobody umów strony ustaliły czynsz za dzierżawę gruntów, który wbrew twierdzeniom organów administracji nie był prostym odpowiednikiem uzyskanych dopłat.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Lubuskiego Oddziału Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. wniósł o oddanie skargi i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu związanego z uznaniem, iż skarżący nie jest producentem rolnym organ wskazał, iż żaden przepis prawa nie wymaga odmowy rejestracji w charakterze producenta rolnego dla zakwestionowania takiego statusu prawnego bowiem istnieje możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu na wskazany fakt. Wywodził też, że organ I instancji nie był upragniony do orzekania o ważności przedmiotowych umów, i w tym przedmiocie nie orzekał gdyż jest to właściwość sądów powszechnych. Organ administracji jedynie w oparciu o dokumentację zebraną w postępowaniu karnym ustalił odmienny stan faktyczny niż zadeklarowany przez skarżącego. Ten ustalony stan faktyczny uprawniał organ do przyjęcia, iż skarżący nie spełniał warunków do uzyskania płatności ONZ uwagi na fakt, iż nie był producentem rolnym. Ustalenie tej okoliczności wiąże się z cywilistyczną konstrukcją posiadania. Skoro jednym z warunków uzyskania dopłat ONW jest posiadanie gruntów rolnych rozumiane jako faktyczne ich użytkowanie organ, działając na podstawie art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, miał obowiązek ustalenia, czy podmiot ubiegający się o dopłaty spełnia wskazane kryteria. W ocenie organu II instancji szczegółowo opisane w zaskarżonych decyzjach ustalenia sądów karnych, dawały podstawy do przyjęcia, iż skarżący nie posiadał woli władania ani władztwa nad dzierżawionym gruntem. Dalszym skutkiem tego ustalenia było przyjęcie, iż nie prowadził on na tych gruntach działalności rolniczej wobec czego nie spełniał warunków do uzyskania spornych dopłat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu bowiem zakwestionowana nią decyzja nie naruszała prawa w stopniu mającym wpływ na zawarte w niej rozstrzygnięcie.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest wyłącznie pod względem legalności tj. zgodności z prawem. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną ppsa ) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawą orzekania są akta spawy administracyjnej ( art. 133 § 1 ppsa ). Możliwość wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego zachodzi w sytuacji, gdy został wydany z naruszeniem prawa procesowego jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy .

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia była, wydana w wyniku wznowienia postępowania, decyzja uchylająca ostateczną decyzję przyznającą skarżącemu dopłaty ONW na rok 2004 i orzekająca o odmowie ich przyznania. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się zatem do oceny czy zaistniały określone prawem podstawy do wznowienia postępowania, a przy pozytywnym rozstrzygnięciu w tym przedmiocie, czy zaszły podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej i rozstrzygnięcia odmiennie niż nastąpiło to w badanej w trybie wznowieniowym decyzji ostatecznej.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi w rozpatrywanej sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 23 grudnia 2004 roku. Organ wskazywał, iż podstawą tą było ujawnienie nowych okoliczności nieznanych mu w chwili wydawania decyzji z dnia 23 grudnia 2004 roku tj. okoliczności, iż L.B. nie prowadził na gruntach zadeklarowanych we wniosku złożonym dnia 14 czerwca 2004 roku działalności rolniczej. Wywodził, iż okoliczność ta istniała w dniu wydawania decyzji z dnia 23 grudnia 2004 roku zaś jemu stała się znana wskutek zapoznania się z wyrokami Sądu Rejonowego S. i Okręgowego w Gorzowie Wlkp. i ich uzasadnieniami złożonymi przez skarżącego w dniu 8 stycznia 2007 roku. W ocenie Sądu już sam opis czynu za który prawomocnie skazany został L.B., zawarty sentencji wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 29 czerwca 2006 roku, utrzymanego w mocy orzeczeniem sądu II instancji, dawał podstawę do uznania, iż ujawniły się nowe okoliczności o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Ze wskazanego opisu wynika, iż złożony przez niego wniosek o dopłaty ONW na rok 2004 zawierał nieprawdę co do faktu rzeczywistego posiadania przez niego gruntów rolnych w oparciu o umowę użyczenia. Tym samym spełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa warunkująca dopuszczalność wznowienia postępowania. W takich okolicznościach nie można za uzasadnione uznać wywodów skargi, iż nie wyszły na jaw żadne nowe okoliczności, a przyczyną wznowienia były w rzeczywistości jedynie wyroki karne, a w istocie – jak stwierdził na rozprawie pełnomocnik strony – dokonanie, w oparciu te wyroki, innej interpretacji znanych organowi już wcześniej okoliczności faktycznych. W szczególności pełnomocnik podkreślał, iż organ w dacie wydawania decyzji z dnia 23 grudnia 2004 roku posiadał wiedzę co do faktu zawarcia umów użyczenia ( poddzierżawy ) i o wynikających z ich treści zasadach prowadzenia gospodarstwa przez skarżącego. Zasadności tych twierdzeń strona skarżąca nie wykazała. Fakt, iż w dniu kontroli na gruncie przeprowadzonej w dniu 27 października 2005 roku pracownik organu miał możliwość zapoznania się z umową z 30 kwietnia 2005 roku ( umowa użyczenia ) nie oznacza, iż już wówczas organowi znana stała się okoliczność, iż skarżący mimo formalnego zawarcia umowy faktycznie nie prowadzi na zadeklarowanych we wniosku gruntach działalności rolniczej.

W zakresie zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania wskazać, zdaniem Sądu, należy, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a w szczególności prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w S. prowadzi do uznania, iż w sprawie, niezależnie od podstawy wznowieniowej z pkt 5 § 1 art. 145 Kpa, zaistniała również przyczyna wznowienia postępowania o jakiej mowa w przepisie art. 145 § 1 pkt 1. Zgodnie z tym przepisem podstawa do wznowienia postępowania zachodzi również w sytuacji gdy okaże się, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe. Wskazać należy, iż podstawą do przyznania płatności ONW decyzją z dnia 23 grudnia 2004 roku był wniosek z dnia 14 czerwca 2004 roku, w którym skarżący zadeklarował prowadzenie działalności rolniczej na wskazanych w nim działkach od A do I, położonych na gruntach stanowiących działki ewidencyjne [...]. Wniosek złożony został na urzędowym formularzu wg wzoru ustalonego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2004 roku w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności ( Dz.U. z 2004 roku, Nr 52, poz. 523 ). Prócz wskazania gruntów do naliczenia dopłat ONW skarżący zawarł w nim oświadczenia i zobowiązania. W szczególności oświadczył, że znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń wynikające z art. 297 § 1 kk oraz, że znane są mu zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Złożył też zobowiązanie prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres 5 lat od otrzymania pierwszej płatności ONW. Tym samym przez fakt złożenia wniosku skarżący potwierdził, iż jest posiadaczem gruntów w nim wskazanych. Nie może budzić wątpliwości, w świetle regulacji prawnych dotyczących płatności ONW, zawartych w rozporządzeniu z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (...), iż wniosek taki jest zasadniczym dokumentem stanowiącym podstawę przyznania dopłaty ONW. W postępowaniu o przyznanie dopłat nie jest wymagane wykazanie dowodami faktu bycia posiadaczem i prowadzenia działalności rolniczej na posiadanych gruntach. W szczególności nie jest wymagane wykazanie się tytułem prawnym do gruntu, co oznacza, iż w sytuacji gdy nie zaistnieje sytuacja zadeklarowania do dopłat tych samych gruntów przez różne podmioty, organ ogranicza kontrolę administracyjną wniosku do poprawności i zupełności jego wypełnienia. Wystarczające zatem dla przyznania dopłat są oświadczenia zawarte we wniosku podmiotu ubiegającego się o dopłatę ONW ( analogicznie jak w § 2 art. 75 Kpa ). Podkreślenia wymaga, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] roku w sprawie [...] L.B. uznany został winnym:

- wprowadzenia w błąd ARiMR co do tego, iż jest producentem rolnym będącym w posiadaniu gruntów rolnych i w tym celu zawarł fikcyjną umowę użyczenia gruntów rolnych z PRP "S.",

- przedłożenia poświadczającego nieprawdę wniosku o dopłaty do gruntów rolnych, w wyniku czego doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez ARiMR z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach ONW w wysokości 18 032,91 zł tj . czynu z art. 286 § 1 i art. 297 § 1 kk w zb. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk.

W świetle tego wyroku nie może budzić wątpliwości, iż wniosek z dnia 9 czerwca 2004 roku, złożony przez skarżącego w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu 14 czerwca 2004 roku, był wnioskiem poświadczającym nieprawdę co do faktu posiadania przez niego gruntów rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej. Fałszywym dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 Kpa jest min. fałszywy dokument. Jeżeli chodzi o dokumenty to za prawdziwy przyjmuje się dokument posiadający łącznie trzy cechy: został wystawiony przez osobę lub instytucję, która powinna go wystawić, treść dokumentu odpowiada rzeczywistości, dokument posiada treść niezmienioną tj. taką jaką nadał mu wystawca. W razie braku którejkolwiek ze wskazanych cech mamy do czynienia z dokumentem fałszywym. Zatem fałszywym jest również dokument dotknięty fałszem intelektualnym, który wyraża się w nieprawdziwej treści dokumentu, w poświadczeniu nieprawdy w jej części istotnej, chociaż sam dokument co do formy jest autentyczny i nie budzi zastrzeżeń ( vide: Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego - B. Adamiak, J. Borkowski Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 638 ). W świetle wskazanych okoliczności wniosek skarżącego z dnia 9 czerwca 2004 roku musi być uznany za dokument, który okazał się fałszywy w rozumieniu pkt 1 § 1 art. 145 Kpa, spełniona została bowiem druga przesłanka omawianej przyczyny wznowienia gdyż sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu ( art. 145 § 2 Kpa). Wprawdzie bowiem skarżący skazany został za popełnione w zbiegu przestępstwo przeciwko mieniu ( art. 286 §1 kk ) i obrotowi gospodarczemu ( art. 297 §1 kk) to jednak do ustawowych znamion czynu zabronionego z art. 297 § 1 kk należy posłużenie się podrobionym, przerobionym, poświadczającym nieprawdę albo nierzetelnym dokumentem albo nierzetelnym, pisemnym oświadczeniem dotyczącym okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania min. od instytucji dysponujących środkami publicznymi wsparcia finansowego np. w postaci dotacji, subwencji lub podobnego świadczenia pieniężnego na określony cel gospodarczy.

Wprawdzie organy administracji publicznej nie prowadziły postępowania w zakresie tej przesłanki wznowienia, to materiał dowodowy zgromadzony przez nie potwierdza jednoznacznie jej zaistnienie. Wskazać przy tym należy, iż w wyroku 7 sędziów z dnia 15 listopada 1999 roku w sprawie FSA 1/ 99 ( ONSA 2000/2, poz. 45 ) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w sytuacji wznowienia postępowania z urzędu treść art. 149 § 2 Kpa uzasadnia wniosek, iż postanowienie o wznowieniu postępowania nie zwęża granic takiego postępowania tylko do podstawy wznowienia wskazanej w tym postanowieniu, a przedmiotem ustaleń mogą być wszystkie podstawy wskazane w art. 145 § 1 Kpa z wyjątkiem określonej w pkt 4. Należy mieć również na uwadze regulację art. 11 ppsa zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym wyroku skazującego, co do faktu popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Sąd administracyjny jest związany treścią sentencji prawomocnego wyroku wydanego w postępowaniu karnym. W konsekwencji sąd ten nie może dokonywać tych samych ustaleń, których dokonał już sąd karny co do popełnienia przestępstwa. Nie wiążą sądu administracyjnego natomiast ustalenia sądu karnego zawarte w uzasadnieniu wyroku, ponieważ są jedynie przejawem dochodzenia do rozstrzygnięcia ( wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2000 roku III SA 3097/99 ). Mając na uwadze wskazane okoliczności uznać należało, iż fakt zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 23 grudnia 2004 roku nie budzi wątpliwości.

W ocenie Sądu, poczynione w toku wznowionego postępowania ustalenia organu oparte na dokumentach urzędowych ( sentencje wyroków karnych ) oraz analiza treści umów zawartych przez skarżącego z PRP "S." w powiązaniu z warunkami przyznawania dopłat ONW stanowiły materiał dowodowy uzasadniający przyjęcie, iż skarżący nie był w posiadaczem gruntów ( nie miał woli władania nimi jak i faktycznego władztwa ) wskazanych we wniosku i faktycznie nie prowadził na nich działalności rolniczej, gdyż nadal jak przed zawarciem umów czyniła to spółka. Samo istnienie formalnego tytułu prawnego do władania gruntem ( pisemna umowa użyczenia przekształcona w umowę poddzierżawy ) nie stanowi podstawy do przyznania dopłat ONW. Prawnym wymogiem jest prowadzenie na nich działalności rolniczej przez jego rzeczywistego posiadacza. W rozpoznawanej sprawie umowa użyczenia ( poddzierżawy ) miała stanowić jedynie formalny tytuł prawny do fikcyjnego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat ONW przez skarżącego, których PRP "S." występując o nie we własnym imieniu by nie uzyskało. Wskazać bowiem należy na regulację zawartą w przepisie § 4 ust. 4 rozporządzenia z dnia z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (...), zgodnie z którym do powierzchni działek rolnych wynoszącej powyżej 300 ha płatność ONW nie przysługuje.

Co do zarzutu naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz wniosków to sąd podziela pogląd organu co do specyfiki postępowania o nadanie statusu producenta rolnego, będącego w istocie jedynie formą "rejestracji" na podstawie danych wskazywanych przez wnioskodawcę w celu uzyskania numeru identyfikacyjnego niezbędnego do ubiegania się o dopłaty bezpośrednie. Przepis art. 76 § 3 Kpa dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu. Nie wyklucza to przeprowadzenia dowodu zaprzeczającego autentyczności dokumentu. Oba domniemania mogą być obalone wszelkimi środkami dowodowymi. Takim przeciwdowodem może być sentencja prawomocnego wyroku karnego skazującego skarżącego również za wprowadzenie w błąd ARiMR co do tego, iż jest producentem rolnym będącym w posiadaniu gruntów rolnych. W zaistniałych okolicznościach sprawy zachodziły zatem podstawy do uchylenia przez organ decyzji ostatecznej z dnia 23 grudnia 2004 roku przyznającej dopłaty ONW na 2004 roku i orzeczenie o odmowie ich przyznania.

Mając na uwadze wskazane okoliczności uznać należało wywody skargi za nieuzasadnione.

Zauważyć jednak należy, iż uchybieniem procesowym było traktowanie A. B. jako pełnomocnika strony w postępowaniu administracyjnym od momentu złożenia pełnomocnictwa z dnia 5 lutego 2007 roku, w sytuacji gdy jego treść, w formie w jakiej zostało złożone, upoważniała go jedynie do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Uchybienie to pozostawało jednak bez wpływu na możliwość skorzystania przez stronę tj. L. B. z pełni praw procesowych. Wprawdzie bowiem decyzja organu II instancji wskazuje, iż strona – mimo ograniczonego zakresu pełnomocnictwa- była reprezentowana przez pełnomocnika A. B., to jak wynika ze zwrotnego dowodu doręczenia została doręczona na adres i nazwisko strony, a jedynie pokwitowania jej odbioru dokonał dorosły domownik ( ojciec skarżącego A. B.) .

Mac na uwadze wskazane okoliczności skarga podlegała oddaleniu.