Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1163/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A.D. i E.S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołań [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] listopada 1978 r. nr [...] orzekającej o przejęciu od spadkobierców [...] na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. [...], położonego we wsi [...].

[...] będący następcami prawnymi [...] złożyli odwołania od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Skarżący podnieśli, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił czy przejęciu podlegało gospodarstwo rolne czy nieruchomość rolna. Ponadto zwrócili uwagę, że szczupłość materiału dowodowego nie może negatywnie wpływać na ich pozycję procesową.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołań [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzja Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] listopada 1978 r. została wydana na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39 poz. 174 z późn. zm.) w związku z § 1 ust, 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 39, poz. 198). Dyspozycje zawarte w tych przepisach przewidywały możliwość przejęcia na własność Państwa nieruchomości (gruntowych i budynkowych), w przypadku spełnienia następujących przesłanek:

1) nieruchomości te musiały mieć charakter rolny i tworzyć gospodarstwo rolne;

2) w gospodarstwie tym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym

3) gospodarstwo nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Wskazano, że postępowanie zakończone decyzją z [...] listopada 1978 r. obejmowało swym zakresem nieruchomość oznaczoną numerem ewidencyjnym [...], o pow. [...], poł. we wsi [...]. Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że w skład tej nieruchomości wchodziły wyłącznie grunty orne (mające charakter rolny).

Podkreślono, że gospodarstwo objęte decyzją z dnia [...] listopada 1978 r. na dzień jego przejęcia na własność Państwa stanowiło własność spadkobierców [...], tj. [...], świadczą o tym dane zawarte w rejestrze gruntów [z których wynika, że dawna właścicielka nabyła prawa do gruntu na skutek spadkobrania, zaś podstawą dokonania wpisu było postanowienie sądu (bliżej nieokreślonego) z 1966 r. sygn. akt [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie nabycia spadku po [...]. Wskazano, iż w aktach sprawy brak jest równocześnie dowodów, które świadczyłyby, że dane dotyczące osoby właściciela były sprzeczne z rzeczywistym stanem prawnym. Kwestii własności nie negują także Odwołujący. W ocenie organu - zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że [...] nie zamieszkiwali w przejmowanym gospodarstwie. Potwierdzają to nie tylko informacje zawarte w decyzji z dnia [...] listopada 1978 r., że w gospodarstwie "nie zamieszkuje właściciel ani jego następcy prawni (...)", ale również dane ujawnione w rejestrze gruntów, z których wynika, że działka nr [...] nie była zabudowana. Okoliczność tę potwierdza również zawiadomienie z dnia [...] czerwca 1978 r., wskazujące, że spadkobiercy [...] (wymienieni w rozdzielniku) mieszkali poza wsią [...]. Tym samym przesłanka nr 2 także została spełniona.

Minister podkreślił również, że Naczelnik Miasta i Gminy [...] w decyzji z dnia [...] listopada 1978 r. wskazał, iż grunty wchodzące w skład przejmowanego gospodarstwa "w znacznej części są nieuprawiane i leżą odłogiem. Ustalenia te potwierdza arkusz inwentaryzacyjny nieużytkowanych lub źle użytkowanych gruntów rolnych z dnia [...] maja 1978 r., z którego wynika, że spadkobiercy [...] nie interesowali się gruntem, który odłogował od 4 lat. Na brak uprawiania wskazują także oświadczenia [...] z dnia [...] grudnia 1978 r., w których wskazali, że zrzekają się działki, stanowiącej własność nieżyjącej [...] - co oznacza, że nie byli oni zainteresowani jej uprawą. W ocenie organu odwoławczego zgromadzona dokumentacja jest ze sobą spójna i pozwala stwierdzić, że przy przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa nie doszło do naruszenia przesłanki nr 3.

Minister Rolnictwa odnosząc się do zarzutu Skarżących dotyczącego wadliwego zakwalifikowania gospodarstwa do kategorii gospodarstw opuszczonych w sytuacji, gdy na przejmowanych gruntach prowadzona była (głównie przez [...]) uprawa truskawek, stwierdził, że nie może mieć on wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Okoliczność podniesiona w tym zarzucie nie została w ocenie organu w żaden sposób udokumentowana. Twierdzeniom Skarżących przeczy równocześnie zgromadzony materiał dowodowy. Dowodami tymi są chociażby zwrotne potwierdzenia odbioru m.in. przez [...] zawiadomienia z dnia [...] czerwca 1978 r. (o wszczęciu postępowania w sprawie przejęcia na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego), które wskazują, że wiedziała ona o toczącym się postępowaniu oraz o tym, że gospodarstwo należące pierwotnie o jej matki zostało uznane za opuszczone. Wskazano, że pomimo posiadanej wiedzy, [...] nie kwestionowała jednak ustaleń co do stanu gospodarstwa. Nie podnosiła również zarzutu o prowadzonych na przejmowanym gruncie uprawach truskawek. Na brak uprawiania truskawek wykazują także oświadczenia spadkobierców [...] z dnia [...] grudnia 1978 r. Wskazali, że zrzekają się należącej do niej działki. Zachowanie takie oznacza, że nie byli oni zainteresowani użytkowaniem przejmowanego gruntu.

W związku z powyższym Minister podzielił stanowisko Wojewody [...] co do braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] listopada 1978 r. Rozstrzygnięcie to nie zostało bowiem wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2018 r. złożyli [...] wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności Decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] listopada 1978 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o stwierdzenie nieważności i uchylenie wskazanej powyżej decyzji z dnia [...] listopada 1978 r. Naczelnika Miasta i Gminy [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, bądź stwierdzenie, ze wskazana powyżej decyzja z dnia [...] listopada 1978 r. Naczelnika Miasta i Gminy [...] wydana została z naruszeniem prawa. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi wskazano m. in., że treść uzasadnienia decyzji z [...] listopada 1978 r. nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy. Po wszczęciu postępowania w sprawie – (zawiadomienie z dnia [...] czerwca 1978 r.) - organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego. Nie przeprowadzono żadnych ustaleń faktycznych dotyczących stanu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości rolnej. Nie przeprowadzono również wizji lokalnej na gruncie na co organ administracji powołuje się w uzasadnieniu decyzji.

W aktach sprawy nie ma żadnego protokołu z wizji lokalnej przeprowadzonej na gruncie, a już w żadnym razie wizji przeprowadzonej po wszczęciu w dniu 3 czerwca 1978 r. postępowania. Podkreślono, iż Strony nie brały udziału w postępowaniu, ponieważ nie były informowane o mających być przeprowadzonych dowodach. Nie miały również możliwości wypowiedzenia się na temat zebranych "dowodów", gdyż dowodów żadnych w toku wszczętego postępowania organ administracji nie zebrał. W ocenie skarżących nie można uznać za protokół z oględzin (wizji na gruncie), arkusza inwentaryzacyjnego sporządzonego na dodatek przed wszczęciem postępowania. Organ I instancji naruszył więc co najmniej postanowienia przepisu art. 79 § 1 kpa nie powiadamiając stron z odpowiednim wyprzedzeniem o przeprowadzeniu dowodu z oględzin nieruchomości.

Ponadto wskazano, że decyzja o przejęciu na własność Państwa wydana została bez jakiegokolwiek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, bez zebrania materiału dowodowego, bez zapewnienia stronom jakiegokolwiek udziału w sprawie, nie mówiąc już o zapewnieniu udziału czynnego.

Zwrócono również uwagę na fakt, że w toku okrojonego postępowania administracyjnego organ I instancji nie ustalił czy w ogóle przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne w rozumieniu wówczas obowiązujących przepisów. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie. Brak jest również ustaleń w jakim zakresie przedmiotowa nieruchomość nie była uprawiana i czy była to i dlaczego większa część nieruchomości. Z treści rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji jak również z jej uzasadnienia wynika, że przedmiotem przejęcia nie było gospodarstwo rolne.

Powyższe stanowi w ocenie skarżących rażące naruszenie przepisów materialnoprawnych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia,

Z powyższego wynika jednoznacznie, że z uwagi na to, ze w aktach sprawy brak jest dowodów pozwalających, po pierwsze uznać przedmiotową nieruchomość za gospodarstwo rolne, a po drugie uznać ją za gospodarstwo opuszczone, zaskarżona decyzja Naczelnika Miasta i Gminy [...] rażąco narusza prawo i jako taka powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Zastępcy Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] listopada 1978 r. znak: [...] w przedmiocie przejęcia na Państwo opuszczonego przez [...] gospodarstwa rolnego położonego we wsi [...] pod poz. [...], oznaczoną na mapie ewidencyjnej gruntów jako działka nr [...].

Na wstępie podnieść trzeba, że kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja została wydana w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego.

Zauważyć trzeba, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a. Procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem, a zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest ocena tej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem. Ocena ta dotyczy zatem tego czy decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156

§ 1 k.p.a. W konsekwencji, postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane w taki sposób jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjnoprawnego (por. orzeczenie SN

z 7.03.1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, publ. OSNP 1996/18/258). W wyroku z 2 lutego 2006 r. (sygn. akt II OSK 490/05, publ. LEX nr 196696), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który sąd w składzie orzekającym w całości podziela, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań. Przy tym, należy pamiętać, że zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego

w dacie wydania aktu kwestionowanego w trybie nieważnościowym.

Przesłanką stwierdzenia nieważności szczególnie rozważaną na gruncie niniejszej sprawy było wydanie aktu z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1

pkt 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, publ. LEX nr 165717). Oczywistość naruszenia prawa polega na ewidentnej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Z zasady musi to być wada tkwiąca w samej decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1888/10, LEX nr 1069632; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., sygn. akt V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91; wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt I OSK 28/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższego wynika, że przez rażące naruszenie prawa rozumie się naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak [w:] Adamiak, Borkowski, Komentarz, s. 335; J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa

w postępowaniu administracji, PiP 1986, nr 1, s. 71). Jednocześnie, rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, publ. LEX nr 51233).

Jak wynika z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi w niniejszej sprawie, kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Zastępcy Naczelnika Miasta i Gminy [...], została wydana na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. nr 39, poz. 174). Art. 2 ust. 1 w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia miał następujące brzmienie: Gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne.

Odnosząc się zatem do treści kontrolowanej decyzji należy wskazać,

że przepisami prawa materialnego, które znalazły zastosowanie w sprawie zakończonej wydaniem decyzji przez Zastępcę Naczelnika Miasta i Gminy [...] był art. 2 ust.1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U Nr 39, poz. 174) w brzmieniu art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 161) oraz § 1 ust. 1, § 2

i 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198), co wynika wprost z treści tej decyzji. W myśl powyższych uregulowań, gospodarstwa rolne i działki określone

w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostało za niezbędne. Powołane zaś rozporządzenie stanowiło, że za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Ratio legis przepisu, dotyczącego wywłaszczenia gospodarstw rolnych

w przedmiotowym trybie było uznanie konieczności przejęcia przez Państwo gruntów

o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia

18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych

z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 174), tj. gospodarstw rolnych (działek pracowniczych, rzemieślniczych itp.) nabytych na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, lub gospodarstw (działek), które przeszły na własność Państwa, nadanych na własność osadnikowi, który na nim gospodaruje na podstawie przydziału dokonanego przez prezydium powiatowej rady narodowej, niewykorzystywanych rolniczo i opuszczonych. Było więc podyktowane racjonalizacją procesu zagospodarowania gruntów oddanych rolnikom

w ramach przeprowadzonej reformy rolnej. W tym właśnie kontekście należy dokonać wykładni powołanej normy.

Treść powoływanego przepisu wskazuje, że warunkiem przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa było opuszczenie gospodarstwa przez właściciela od dnia 29 kwietnia 1955r. do dnia wejścia w życie ustawy tj. do 26 lipca 1957r., które zostało nabyte na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie.

Dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy kluczowe znaczenie ma zatem ocena czy została spełniona wskazana wyżej przesłanka ustawowa, a więc opuszczenie gospodarstwa od 29 kwietnia 1955r. do dnia wejścia w życie ustawy, uprawniająca organ do przejęcia przedmiotowego gospodarstwa.

Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem wystąpienia wady, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., trzeba zaznaczyć,

że dokumentacja sprawy zakończonej orzeczeniem z [...] listopada 1978r., a zatem sprzed ponad 40 laty, którą udało się zgromadzić organom w toku postępowania nadzwyczajnego nie jest kompletna. Głównym materiałem dowodowym, którym dysponował organ, było kwestionowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie

z 1978r., arkusz inwentaryzacyjny nieużytkowanych lub źle użytkowanych gruntów rolnych, z którego wynika, że nieużytkowanie trwa od 4 lat, a spadkobiercy byłej właścicielki nie interesowali się gruntem. Następcy prawni właścicielki gruntu zostali zawiadomieni o wszczęciu postępowania w sprawie przejęcia na własność Państwa przedmiotowego gospodarstwa, a skarżąca [...] odebrała je w dniu 14 lipca 1978 r., a nadto w dniu [...] grudnia 1978 r. oświadczyła, że zrzeka się przedmiotu niniejszego postępowania (podobnie jak [...])

Podnieść trzeba, że problematyka braku kompletnej dokumentacji źródłowej

z postępowania zwykłego była przedmiotem rozważań sądów administracyjnych kontrolujących decyzje organów nadzorczych. W uzasadnieniu wyroku z dnia 26 marca 2009 r., Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy zaistnieją przesłanki wymienione enumeratywnie

w art. 156 § 1 k.p.a. Przy czym, ocena istnienia tych przesłanek nie może opierać się na domniemaniach – ani na domniemaniu prawidłowości, ani na domniemaniu wadliwości decyzji. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności niezbędne jest bowiem jednoznaczne ustalenie, czy doszło do naruszenia prawa i dokonania oceny charakteru tego naruszenia w kontekście przesłanek nieważności decyzji. Jest to bowiem postępowanie nadzwyczajne, które służy jedynie wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi (wyrok NSA z 26 marca 2009 r., sygn. akt

I OSK 470/08, publik: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten sąd w składzie orzekającym w całości podziela.

W ocenie Sądu, z treści orzeczenia z dnia 3 listopada1978r. wynika,

że przedmiotowe gospodarstwo rolne słusznie uznane zostało za opuszczone. Powyższe potwierdzają przywołane dowody. Nadto z zaświadczenia Urzędu Miasta

i Gminy w [...] znajdującym się w aktach administracyjnych wynikają zaległości w zobowiązaniach pieniężnych należnych od [...]. W tej sytuacji Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru, że w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia zaistniała przesłanka pozwalająca uznać gospodarstwo przedmiotowe za opuszczone przez jego właściciela, określona w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. i przepisach rozporządzenia z 1961 r. Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego prowadzenia przez E. S. uprawy truskawek na przedmiotowym gruncie, należy podkreślić, że brak na tę okoliczność jakichkolwiek dowodów, a wręcz zgłoszony zarzut pozostaje w sprzeczności z oświadczeniem złożonym przez skarżącą w grudniu 1978 r. o zrzeczeniu się przedmiotowej działki. Bezsporna jest okoliczność, że grunt nie był zabudowany, a tym samym zamieszkały. Podkreślenia wymaga przy tym, że nikt ze spadkobierców właścicielki nie złożył odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 1978 r.

Jednocześnie Sąd podziela argumentację organu, że sformułowanie decyzji

z roku 1978 - o przejęciu nieruchomości rolnej a nie gospodarstwa rolnego nie może zostać uznane za rażące naruszenie prawa. [...] była właścicielką jednej nieruchomości rolnej, w skład której wchodziły tylko grunty rolne, bowiem nie była ona zabudowana ani wyposażona w inne składniki. Tym samym w okolicznościach tej sprawy ta nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne, za które na gruncie obowiązujących w dacie wydania decyzji uważano wszystkie, należące do tej samej osoby nieruchomości rolne ( min. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych...oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych Dz.U. z 1972 r. Nr 31, poz.215 z późn. zm.)

Mając powyższe na uwadze, uznać należało, iż przy przejęciu przedmiotowego gospodarstwa na własność Państwa nie doszło do rażącego naruszenia prawa

w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co oznacza, że odmowa stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia jest prawidłowa.

Powyższe okoliczności czynią zarzuty skargi nieusprawiedliwionymi, a co za tym idzie decyzje wydane w sprawie przez organ I i II instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani procesowego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

Z tych też przyczyn Sąd nie podzielił zarzutów podniesionych w skardze, tak dotyczących naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów procesowych.

Wreszcie nie można podzielić zarzutu skargi, że doszło przy wydawaniu decyzji w 1978 roku do rażącego naruszenia prawa. Generalnie bowiem istnieje wątpliwość

i w konsekwencji pewna niejednolitość stanowisk, czy naruszenie przepisów proceduralnych może zostać potraktowane jako rażące. Orzecznictwo jednak dopuszcza taką możliwość, przy czym warunkuje to związkiem tego naruszenia

z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Niewątpliwie oceniane orzeczenie miało charakter uznaniowy tzn. od organu zależało czy pomimo wystąpienia przesłanek materialnych gospodarstwo zostanie przejęte. Nie mniej przepis nie uzależniał przejęcia od wystąpienia jakichkolwiek dodatkowych warunków, które miały decydować o tym przejęciu, takich jak np. potrzeby realizacji pewnych potrzeb państwowych. Wówczas

w decyzji o przejęciu należałoby wyjaśnić dlaczego akurat to gospodarstwo niezbędne jest do zapewnienia określonych potrzeb Państwa. W tej sprawie organ nie musiał wyjaśniać z jakich powodów skorzystał z tak ostatecznego środka jakim było odjęcie prawa własności, gdyż przepis nie nałożył na niego obowiązku podania tej przyczyny. Poprzez wydanie decyzji o przejęciu organ sygnalizował, że skorzystał z ustawowego uprawnienia, bowiem wystąpiły konkretne przesłanki pozwalające mu na to.

Reasumując Sąd doszedł do przekonania, że organ wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo i wnikliwie przeprowadził postępowanie dowodowe, prawidłowo również

i zgodnie z dyspozycją przepisu art. 107 § 3 k.p.a. swoje stanowisko uzasadnił. Materiał dowodowy, jakim dysponował organ wydający orzeczenie z dnia[...] listopada 1978 r. dał podstawę do uznania, że wypełnione zostały dyspozycje przepisów wskazanych

w komparycji tego orzeczenia. W toku niniejszego postępowania prawidłowo zdaniem Sądu organy wbrew zarzutom skargi wskazały na brak zaistnienia wad określonych art. 156 § 1 k.p.a., a tym samym nie doszukały się podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia, brak bowiem dowodów przeciwnych do zgromadzonych w aktach sprawy,

a tezy formułowane przez skarżącego nie dają się obronić na gruncie zebranego materiału dowodowego. Dodać w tym miejscu należy, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie. Ustalenia organu w tym zakresie należy uznać za zasadne.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.