Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2198/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71j  par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 369
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 marca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o notariacie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2008 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację notarialną oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2007 r. skarżąca, A. .W. w związku z jej wnioskiem z dnia 13 maja 2007 r., przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację notarialną przeprowadzanego przez Komisję egzaminacyjną ds. aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Izby Notarialnej we W., powołanej zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 lutego 2006 r. nr 26/06/DSU. Po zapoznaniu się z pracą pisemną egzaminu oraz oceną sporządzoną na jej podstawie, uchwałą z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] Komisja stwierdziła, iż skarżąca podczas egzaminu konkursowego uzyskała 188 punktów i zgodnie z art. 71j § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - Pon (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 ze zm.) osiągnęła wynik negatywny.

Pismem z dnia 23 lipca 2007 r. skarżąca wniosła odwołanie od powyższej uchwały domagając się jej uchylenia oraz przyjęcia na aplikację notarialną. W treści odwołania podniosła, iż w jej ocenie spośród podanych w teście pytań, zaproponowane odpowiedzi na pytania numer 12, 31, 81, 84 i 119 zostały sformułowane w sposób uniemożliwiający udzielenie jednoznacznej poprawnej odpowiedzi. Wskazując na pytanie nr 12, które brzmiało: "Umowa zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przez przedstawiciela ustawowego A) jest bezwzględnie nieważna; B) jej ważność zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela; C) jej ważność zależy od zgody drugiej strony umowy", skarżąca podniosła, iż jej zdaniem obok prawidłowej, według klucza odpowiedzi "B" za prawidłową można również przyjąć odpowiedź "C", bowiem w przypadku zawarcia umowy przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych z inną osobą ograniczoną w zdolności do czynności prawnych, jej ważność zależy od zgody drugiej strony, a poza tym każda umowa dwustronna dla swej ważności wymaga zgody drugiej strony, gdyż jest to istotą umowy.

Odnosząc się do pytania nr 31, które brzmiało: "Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości: A) nie może być zawarta pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu; B) powinna zawierać bezwarunkową zgodę na przejście własności nieruchomości; C) może zawierać zastrzeżenie, że jej skutki powstaną w oznaczonym terminie", skarżąca również zaznaczyła, iż jej zdaniem obok prawidłowej wynikającej z klucza odpowiedzi "C" za prawidłową można uznać odpowiedź "B", bowiem zgodnie z art. 155 § 1 k.c. zasadą jest, że umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia rzeczy co do tożsamości oznaczonej (a taką rzeczą jest niewątpliwie nieruchomość) przenosi własność na nabywcę w braku odmiennych postanowień prawnych lub umownych.

Wskazując na pytanie nr 81, które brzmiało: "Kilku pozwanych odpowiadających w procesie cywilnym za szkodę wyrządzoną powodowi czynem niedozwolonym, związanych jest w procesie współuczestnictwem: A) formalnym; B) materialnym; C) koniecznym", skarżąca stwierdziła, iż pytanie to sformułowane zostało niejasno, gdyż nie wynika z niego, iż chodzi o pozwanych, którzy są sprawcami szkody (np. w przypadku bójki). Poprzez brak w pytaniu sformułowania "przez nich" możliwa jest sytuacja, że w procesie o odszkodowanie pozwanym jest nie tylko sprawca szkody, ale obok niego, na przykład, osoba zobowiązana z tytułu ubezpieczenia. W takim wypadku nie ma mowy o współuczestnictwie materialnym, ale zachodzi współuczestnictwo formalne określone w odpowiedzi "A". Zatem, w ocenie skarżącej, obok poprawnego wariantu wynikającego z klucza odpowiedzi "B" prawdziwa wydaje się również odpowiedź "A".

Cytując treść pytania nr 84, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli okaże się, że w sprawie między osobami fizycznymi nigdy nie prowadzącymi działalności gospodarczej nie występują w charakterze pozwanych wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, sąd: A) oddali powództwo; B) wezwie z urzędu osoby nie zapozwane do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanych; C) wezwie osoby nie zapozwane do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanych, ale tylko na wniosek powoda", skarżąca powołując się na treść art. 195 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w myśl którego jeżeli w sprawie w charakterze powodów lub pozwanych nie występują wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, sąd wezwie stroną powodową do oznaczenia osób nie biorących udziału w postępowaniu. Gdy strona powodowa tego nie uczyni, sąd oddali powództwo wobec braku legitymacji biernej. Sąd, bowiem nie ma obowiązku działania z urzędu za stronę. Natomiast, art 195 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, iż sąd wezwie osoby nie zapozwane do wzięcia udziału w sprawie, ale tylko wtedy, gdy są oznaczone. Powyższe w ocenie skarżącej wskazuje, iż w ww. pytaniu obok właściwej odpowiedzi "A" prawidłowa jest również odpowiedź "B".

Omawiając pytanie 119, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, spółka kapitałowa w organizacji: A) nabywa osobowość prawną w dniu, w którym sąd rejestrowy wyda postanowienie o wpisie; B) nabywa osobowość prawną w dniu, w którym zostanie wpisana do rejestru; C) nabywa osobowość prawną w dniu, w którym uprawomocni się postanowienie o jej wpisaniu do rejestru, skarżąca zaznaczyła, iż zgodnie z art. 11 Kodeksu spółek handlowych spółki kapitałowe w organizacji mogą we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane, w przepisie nie ma mowy o konieczności rejestracji spółki kapitałowej w organizacji. Natomiast art. 12 Kodeksu spółek handlowych mówi o skutkach wpisu do rejestru spółki kapitałowej w organizacji. Spółka (z ograniczoną odpowiedzialnością lub akcyjna), w którą przekształciła się spółka kapitałowa w organizacji nabywa osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru, a nie spółka kapitałowa w organizacji. W ocenie skarżącej proponowane odpowiedzi nie są związane z treścią kwestionowanego pytania, bowiem dotyczą uzyskania osobowości prawnej spółki kapitałowej w organizacji, a nie powstałej w wyniku rejestracji spółki kapitałowej.

Reasumując skarżąca uznała, iż zakwestionowane przez nią pytania z uwagi na to, ze nie spełniają warunków umożliwiających udzielenie jednoznacznej, prawidłowej odpowiedzi, nie powinny być brane pod uwagę a wymagana liczba prawidłowych odpowiedzi winna zastać obniżona o liczbę kwestionowanych pytań. Przyjęcie takiego rozwiązania dawałoby podstawę do twierdzenia, iż uzyskując 188 punktów przy 245 prawidłowo zadanych pytaniach skarżąca spełniła warunki uprawniające do przyjęcia jej na aplikację notarialną.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] Minister Sprawiedliwości działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 71k § 2 Pon utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z [...] czerwca 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, iż po dokonaniu wnikliwej analizy prawidłowości przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jego przebiegu oraz szczegółowej analizie całości dokumentacji związanej z egzaminem ustalił, iż egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy Prawo o notariacie i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i notarialnego (Dz. U. Nr 258, poz. 2168, ze zm.). Minister uznał ponadto, iż test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 71 j § 1 oraz art. 71b § 3 Pon. Uchwała Komisji podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami, a ponadto powtórne sprawdzenie karty odpowiedzi i przeliczenie punktacji wykazało, iż suma punktów określona w zaskarżonej uchwale jest prawidłowa. Słusznie, zatem w ocenie organu odwoławczego organ I instancji uznał, iż zgodnie z dyspozycją art. 71 j § 3 Pon skarżąca uzyskała wynik negatywny.

Odnosząc się do pytania nr 12 organ uznał, iż zarzut skarżącej jest nietrafny, bowiem prawidłowa odpowiedź wynika wprost z treści art. 18 § 1 k.c., który stanowi, iż ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela. Organ zaznaczył ponadto, iż skarżąca udzieliła na to pytanie odpowiedzi zgodnej z kluczem odpowiedzi i w związku z tym zarzut dotyczący tego pytania jak i wniosek o obniżenie wymaganej punktacji do uznania wyniku egzaminu za pozytywny należało uznać za bezprzedmiotowy.

Analizując prawidłowość pytania nr 31 organ uznał, iż również w stosunku do tego pytania zarzut skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Organ zaznaczył, iż niewątpliwie Kodeks cywilny, jeżeli chodzi o przeniesienie własności, przyjął jako ogólną regułę zasadę podwójnego skutku umów obligacyjnych, a więc, że umowa zobowiązująca do przeniesienia własności wywołuje skutki nie tylko w sferze obligacyjnej, lecz także w sferze rzeczowej, zarazem więc przenosi własność na nabywcę, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wpisanej do księgi zasad prawnych uchwały z 17 listopada 1981 r. (III CZP 12/81, OSNCP 4/82, poz. 44). Ta ogólna reguła wyrażona w art. 155 § 1 k.c. jest poważnie zmodyfikowana przez art. 156 i 157 k.c., przy czym w art. 156 k.c. została wprowadzona zasada kauzalnego charakteru umowy. Art. 157 § 1 k.c. zawiera zakaz przeniesienia własności nieruchomości pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu. Z zakazu tego wynika: po pierwsze - że umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości (jak np. sprzedaż, darowizna itp.) zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu może wywołać - wbrew ogólnej regule art. 155 § 1 k.c. - tylko skutki obligacyjne oraz po drugie - że umowa rzeczowa zmierzająca do przeniesienia własności nieruchomości pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu byłaby zawsze bezwzględnie nieważna. Uzupełnieniem tego przepisu jest art. 157 § 2 k.c., który dotyczy realizacji zobowiązania do przeniesienia własności, wynikającego z warunkowej lub terminowej umowy obligacyjnej. Użyte przez ustawodawcę określenie "dodatkowe porozumienie stron, obejmujące ich bezwarunkową zgodę na przejście własności" oznacza odrębną umowę rzeczową ze skutkiem tylko rozporządzającym, czyli umowę przenoszącą własność w terminologii k.c. (por. art. 156 i art. 158 zd. 2 k.c), a zagadnienie to nie należy do spornych. Tak też J. S. Piątowski w: System prawa cywilnego, t. II, s. 242, Ossolineum 1977; por.: J.S. Piątowski, Gospodarstwo rolne, s. 42; J. Wasilkowski, Prawo własności w PRL. Zarys wykładu, Warszawa 1969; M. Kępiński, Umowy o przeniesienie własności, s.958; tenże, Przeniesienie własności, s. 23. Ponadto zaostrza konsekwencje zasady paragrafu 1 powołanego artykułu wymagając, aby zgoda stron miała na względzie "niezwłoczne", a więc natychmiastowe przejście własności. Stąd wniosek, że umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości (sprzedaż, darowizna itp.) może być zawarta pod warunkiem zawieszającym lub rozwiązującym albo z zastrzeżeniem terminu początkowego lub końcowego, a ponadto możliwe jest również połączenie warunku z terminem, a więc nie musi zawierać bezwarunkowej zgody na przejście własności nieruchomości, na co wskazywałaby odpowiedź "B".

W przeciwieństwie do umowy zobowiązującej, art. 157 § 2 k.c. wymaga, aby zawarte w umowie rozporządzającej oświadczenie zbywcy, który przenosi własność na nabywcę oraz oświadczenie tego ostatniego, który zgadza się na przejście własności, były nie tylko bezwarunkowe, ale także aby dotyczyły "niezwłocznego" przejścia własności, co oznacza zakaz określenia terminu początkowego. Zasada przejścia własności nie tylko solo consensu, ale i z momentem wyrażenia tego konsensusu przez strony ma więc charakter iuris cogentis.

Należy przy tym podkreślić, że pytanie dotyczyło wprost możliwości zastrzeżenia warunku lub terminu w umowach zobowiązujących do przeniesienia własności nieruchomości, nie zaś w umowach rozporządzających ta własnością. Mając powyższe na względzie organ stwierdził, że prawidłowość odpowiedzi "C" nie budzi wątpliwości, a odpowiedź zgodnie z którą umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna zawierać bezwarunkową zgodę na przejście własności tej nieruchomości, jest niepoprawna.

Odnosząc się do pytania nr 81 organ wskazał, iż zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c. procesowe współuczestnictwo materialne zachodzi wtedy, gdy kilka osób występuje w sprawie w roli powodów lub pozwanych, a przedmiot sporu stanowią prawa lub obowiązki im wspólne lub oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej. W myśl art. 441 § 1 k.c. jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna. Odpowiedzialność solidarna jest klasycznym przykładem procesowego współuczestnictwa materialnego w rozumieniu powołanego przepisu, bowiem obowiązki pozwanych są wspólne, a także oparte są na tej samej podstawie faktycznej i prawnej. W treści odwołania skarżąca nie kwestionuje tej oczywistości, lecz podnosi, że również odpowiedź "A" może być uznana za prawidłową. Skarżąca czyni dodatkowe założenia stanowiące podstawę współuczestnictwa formalnego, które nie wynikają z treści pytania. Z treści kwestionowanego pytania nr 81, a także z przepisu art. 441 § 1 k.c. w ocenie organu, wynika jednoznacznie, że chodzi tutaj o takie sytuacje, gdy pozwani ponoszą wspólną odpowiedzialność z tytułu czynu niedozwolonego.

Analizując pytanie nr 84 organ podkreślił, iż prawidłowa odpowiedź wynika z art. 195 k.p.c. zgodnie z którym, jeżeli okaże się, że nie występują w charakterze powodów lub pozwanych wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, sąd wezwie stronę powodową, aby oznaczyła w wyznaczonym terminie osoby nie biorące udziału w taki sposób, by ich wezwanie lub zawiadomienie było możliwe, a w razie potrzeby, aby wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie kuratora. § 2 ww. przepisu stanowi, iż. Sąd wezwie osoby nie zapozwane do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanych. Osoby, których udział w sprawie w charakterze powodów jest konieczny, sąd zawiadomi o toczącym się procesie. Osoby te mogą w ciągu dwóch tygodni od doręczenia zawiadomienia przystąpić do sprawy w charakterze powodów. Organ podkreślił ponadto, iż skarżąca udzieliła na to pytanie odpowiedzi zgodnej z kluczem odpowiedzi i w związku z tym zarzut i wniosek dotyczący tego pytania należy uznać za bezprzedmiotowy.

Nietrafny w ocenie organu jest również zarzut dotyczący pytania nr 119, bowiem ustawodawca w art. 12 k.s.h. posłużył się terminologią wyraźnie wskazując, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji albo spółka akcyjna w organizacji z chwilą wpisu do rejestru staje się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółką akcyjną i uzyskuje osobowość prawną. Z tą chwilą staje się ona podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji. W kwestionowanym pytaniu posłużono się terminologią ustawową, bowiem dokładnie w ten sposób problem ten ujął ustawodawca. Użycie określenia "Kiedy osobowość prawną nabywa spółka kapitałowa?", jak to sugerowała skarżąca byłoby niestety wykorzystaniem terminologii nieujętej w ustawie. Organ nadmienił ponadto, iż to, czy pytanie dotyczy spółki kapitałowej czy spółki kapitałowej w organizacji nie powinno i tak w żaden sposób wpłynąć na udzielenie odpowiedzi na pytanie o chwilę nabycia osobowości prawnej, bowiem k.s.h. o tym rozstrzyga w jednym przepisie (art.12 k.s.h.), a nabycie osobowości prawnej z chwilą wpisu do rejestru jest wręcz zasadą dla osób prawnych, a nie tylko spółek kapitałowych. Organ zaznaczył dodatkowo, iż na powyższe pytanie skarżąca udzieliła zgodnej z kluczem odpowiedzi i w związku z tym zarzut dotyczący tego pytania należy uznać za bezprzedmiotowy.

Podsumowując organ zważył, iż po dokonaniu szczegółowej analizy całości testu egzaminacyjnego wraz z merytorycznym sprawdzeniem wszystkich pytań testowych ustalono, iż wszystkie pytania, w tym również pytania nr 12, 31, 81, 84 i 119 kwestionowane przez skarżącą, zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Powyższe w ocenie organu czyni zarzuty skarżącej bezzasadnymi.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r., nr [...] utrzymującej w mocy uchwałę Komisji egzaminacyjnej z dnia [...] czerwca 2007 r. Nr [...]. W treści skargi wskazała, iż celem jej działania oprócz argumentów merytorycznych było zakwestionowanie prawidłowości sformułowań zawartych w treści niektórych pytań testowych, pomimo udzielenia na nie prawidłowej odpowiedzi (pytanie numer 12, 84 i 119). Podkreśliła, iż to, że zakreśliła odpowiedź uznaną przez "klucz" za prawidłową, nie ma znaczenia dla faktu, że w przypadku gdy pytanie oraz wszystkie odpowiedzi na to pytanie były nieprawidłowo skonstruowane i nie można było udzielić jednoznacznej prawidłowej odpowiedzi, bądź prawidłowe były np. dwie odpowiedzi, takie pytanie nie mogłoby być brane pod uwagę przy obliczaniu punktów. Podkreśliła, iż takie okoliczności powodują, iż do konkursu wkrada się element loterii a pytania mogą dezorientować odpowiadającego.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie - podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt (lub stwierdzić jego nieważność) tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne lub procesowe. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. wydana w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 71 § 2 Pon. utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] ustalającą stosownie do zapisów art. 71 k § 1 Pon negatywny wynik egzaminu konkursowego dla skarżącej A. W.

Jak wynika z treści § 1 art. 71j Pon egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, przy czym za każdą poprawną odpowiedź otrzymuje 1 punkt. Zgodnie z § 3 ww. przepisu pozytywny wynik egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. W rozpatrywanej sprawie skarżąca uzyskała 188 punktów, a zatem uzyskany przez nią wynik zakwalifikowano jako negatywny.

W niniejszej sprawie podniesione przez skarżącą zarzuty skargi (a wcześniej odwołania) dotyczą przede wszystkim prawidłowości sformułowania konkretnych pytań i odpowiedzi testu konkursowego na aplikację notarialną. Jak podnosi skarżąca, redakcja niektórych pytań uniemożliwiała udzielenie poprawnej odpowiedzi powodując dekoncentrację zdającego.

Na wstępie należy podkreślić, iż Sąd administracyjny orzekający w przedmiocie skarg na decyzje Ministra Sprawiedliwości wydawane w sprawach z zakresu ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na poszczególne rodzaje aplikacji prawniczych uprawniony jest do dokonania kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem materialnym oraz procesowym. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt II GSK 323/07 kontrola w sferze materialnej sprowadza się do zbadania, czy organ odwoławczy w sposób wszechstronny i wnikliwy, zgodnie z regułami Kodeksu postępowania administracyjnego przeprowadził ocenę wyników egzaminu konkursowego.

Sąd dokonuje kontroli działań procesowych organu i dokonywanych przez niego ustaleń, co do każdej odpowiedzi wskazywanej przez skarżącego jako ocenionej wadliwie, bowiem w ocenie Sądu odpowiedź, która jest oczywiście wadliwa, choć ujęta jest we wzorniku odpowiedzi jako prawidłowa, nie może być akceptowana przez organ sprawdzający test egzaminacyjny i - konsekwentnie - nie może być honorowana przez Sąd w razie pominięcia przez organ tej wadliwości. W sytuacji szczegółowego i nie budzącego wątpliwości Sądu uzasadnienia, dlaczego odpowiedź wskazana w kluczu odpowiedzi jest prawidłowa, brak jest podstaw do zakwestionowania przez sąd administracyjny takiej odpowiedzi jako wadliwej procesowo, bo wyłącznie z tego powodu można byłoby uwzględnić skargę w tej części.

Przenosząc powyższe rozważania teoretyczne na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów zarówno procedury administracyjnej jak i prawa materialnego

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ wnikliwie przeanalizował całość dokumentacji zgromadzonej w sprawie oceniając ją w kontekście zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] czerwca 2007 r. Działaniem taki organ zadośćuczynił wymogom określonym w art. 7, 77 i 80 k.p.a. a ponadto w art. 107 k.p.a., bowiem wyrażone w uzasadnieniu decyzji stanowisko szczegółowo uzasadnił, dokonując merytorycznej oceny zakwestionowanych pytań ze wskazaniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz odesłaniem do poglądów doktryny i judykatury.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie podzielił przekonania skarżącej, że zakwestionowane przez nią pytania o numerze 12, 31, 81, 84 i 119 sformułowane zostały w sposób uniemożliwiający udzielenie jednoznacznej, poprawnej odpowiedzi. Świadczy o tym, argumentacja organu zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przedstawiona w ocenie Sądu w sposób wyczerpujący i spójny dający podstawę do przyjęcia, iż pytania egzaminacyjne oraz przypisane do nich odpowiedzi w pełni odpowiadają kryteriom wynikającym z art. 71j § 1 oraz art. 71b § 3 Pon. Powyższe czyni zarzuty strony bezzasadnymi.

Odnosząc się do treści konkretnych, kwestionowanych przez skarżącą pytań Sąd nie dopatrzył się w ich redakcji sformułowań dających podstawę do przyjęcia, iż mogłyby wywoływać dezorientację zdającego i w rezultacie wprowadzać w błąd, co do właściwej odpowiedzi. W przypadku zakwestionowanych pytań o numerach 12 oraz 84 organ właściwie przyjął, iż prawidłowa odpowiedź wynikała wprost z treści przepisu prawa tj. odpowiednio art. 18 § 1 k.c. oraz art. 195 k.c., co nie budziło również wątpliwości strony, która zakreśliła właściwą odpowiedź na wskazane wyżej pytania. W przypadku pytania numer 31 praz 81 skarżąca nie kwestionując poprawności odpowiedzi zawartych w kluczu, poczyniła dodatkowe założenia i w oparciu o nie starała się udowodnić, iż zakwestionowane pytania posiadają po dwie poprawne odpowiedzi. Takie działanie skarżącej w ocenie Sądu przeczy wynikającemu z przepisu art. 71j § 1 Pon założeniu, iż test egzaminacyjny zawiera wyłącznie jedną poprawną odpowiedź. Podniesione przez skarżąca argumenty nie mogą być uwzględnione również z tego względu, że kwestionowane pytania, jak słusznie zauważył organ, zawierały w swej treści jednoznaczne wskazówki, co do okoliczności jakich dotyczyły i tak pytanie nr 31 dotyczyło wprost możliwości zastrzeżenia warunku lub terminu w umowach zobowiązujących do przeniesienia własności nieruchomości, nie zaś w umowach rozporządzających tą własnością, zaś z treści pytania nr 84 a także przepisu art. 441 k.c. jednoznacznie wynikało, że chodzi o takie sytuacje w których pozwani ponoszą wspólną odpowiedzialność z tytułu czynu niedozwolonego.

Odnosząc się do pytania nr 119 Sąd uznał, iż zastosowana w jego treści terminologia w pełni odpowiadała terminologii ustawowej a zatem nie mogła wprowadzać w błąd, co dodatkowo potwierdza to, że skarżąca udzieliła na to pytanie właściwej odpowiedzi.

Przechodząc do kwestii ewentualnego obniżenie ustawowego limitu punktów niezbędnych do uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu Sąd w pełni podzielił stanowisko organu zgodnie z którym niemożliwe jest obniżenie ustawowego limitu punktów, gdyż art. 71j § 3 Pon określający wynik niezbędny do otrzymania pozytywnego wyniku z egzaminu (tj. 190 punktów) jest przepisem zawartym w ustawie i ma on charakter sztywny. Minister Sprawiedliwości nie ma uprawnień do zmiany powyższego limitu, o co wnosi skarżąca.

Ewentualne stwierdzenie przez Ministra Sprawiedliwości, iż konkretne pytanie jest niezgodne z wymogami ustawy, skutkowałoby przyznaniem dodatkowego punktu, ale wyłącznie w sytuacji, w której kandydat udzieliłby na to pytanie niezgodnej z kluczem odpowiedzi. W przypadku skarżącej ewentualne stwierdzenie przez Ministra Sprawiedliwości, iż pytania nr 12, 84 i 119 są pytaniami wadliwymi nie miałoby żadnego znaczenia i wpływu na wynik sprawy, gdyż uchwała Komisji Egzaminacyjnej uwzględnia punkty za udzielenie na te pytania prawidłowych odpowiedzi.

Ponadto jak słusznie podkreślił organ, decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata można uznać za pozytywny. Ustawa Prawo o notariacie w art. 71j § 3 jednoznacznie przesądza, iż pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który uzyskał z egzaminu konkursowego co najmniej 190 punktów. Przyjęcie zatem przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe było tylko wówczas, jeśli na podstawie zebranych dowodów można było ustalić, iż kandydat uzyskał 190 punktów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Podsumowując powyższe, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zaskarżoną decyzją. Uzasadnienie decyzji, w ocenie Sądu, spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. a wyjaśnienia udzielone w zakresie wskazywanych przez skarżącą pytań i odpowiedzi, są pełne i nie nastręczają żadnych wątpliwości a wręcz utwierdzają w przekonaniu, że odpowiedź udzielona przez skarżącą była właściwie oceniona, co skutkować musiało negatywnym wynikiem egzaminu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.