Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 703/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 7 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak-Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad i grudzień 2003 roku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. orzekł o przeniesieniu na M. P. - jako członka zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A z siedzibą w Ł. - odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za następujące miesiące 2003 r.: wrzesień - 787 zł, październik - 45 zł, listopad - 3.711 zł, grudzień - 942 zł, wraz z odsetkami od tych zaległości, ogółem na dzień wydania decyzji w kwocie 8.982,00 zł.

Organ podatkowy ustalił, że Spółka będąc podatnikiem podatku od towarów i usług nie uiściła podatku wynikającego ze złożonych deklaracji VAT-7 za wskazane miesiące. M. P. pełnił funkcję członka zarządu w okresie od 11 marca 2002 roku do 31 sierpnia 2004 roku. Zatem zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za wskazane powyżej okresy rozliczeniowe powstały w czasie, gdy skarżący był członkiem zarządu spółki. Postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko Spółce okazało się bezskuteczne. Organ egzekucyjny prowadził egzekucję z rachunków bankowych, wierzytelności spółki oraz ruchomości, jednakże działania te nie przyniosły rezultatu w postaci zaspokojenia wierzytelności podatkowych. W konsekwencji w dniu [...] roku postępowanie egzekucyjne przeciwko Spółce zostało umorzone postanowieniem nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] roku Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki za w.w. miesiące 2003 roku na M. P. jako członka zarządu spółki. Organ podatkowy stwierdził, że spełnione zostały określone w art. 107 § 1 i § 2 oraz art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przesłanki odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o., w tym wypadku M. P., za zaległości spółki. Nie zaistniały też określone w tym przepisie okoliczności zwalniające go od odpowiedzialności. Organ podatkowy ustalił, że pierwszy wniosek o ogłoszenie upadłości zarząd Spółki złożył w dniu 12 grudnia 2002 r. wskazując, że Spółka trwale zaprzestała płacenia długów, a pasywa spółki znacznie wtedy przekraczały jej aktywa. Wniosek ten zawierał braki formalne i został przez sąd zwrócony. Uchybienia formalne nie zostały usunięte, a spółka prowadziła nadal działalność gospodarczą powiększając grono swych wierzycieli. Prawnie skuteczny wniosek został złożony dopiero 29 października 2004 r., jednakże sąd go oddalił po stwierdzeniu, że majątek spółki nie wystarczy nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Oznacza to, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zgłoszony we właściwym czasie.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że M. P. brał czynny udział w pracach zarządu spółki, mimo proponowania na jego posiedzeniach wystąpienia z wnioskiem o upadłość. Nie można więc twierdzić, że nie akceptował decyzji zarządu, co do dalszej działalności spółki. Odpowiedzialność za działania zarządu obciąża wszystkich członków zarządu bez względu na wewnętrzny podział między nich zadań i kompetencji. Zasadniczym warunkiem uwolnienia się członka zarządu spółki z o.o. od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe jest złożenie we właściwym czasie skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości. Taki warunek nie został w tej sprawie spełniony.

Organ podatkowy stwierdził ponadto, że M. P. posiadał wiedzę w zakresie sytuacji finansowej spółki w marcu 2002 roku, natomiast z wnioskiem do prezesa zarządu o ogłoszenie upadłości spółki wystąpił w dniu 4 października 2002 roku, tj. 7 miesięcy po objęciu funkcji członka zarządu, co w ocenie organu nie wskazuje na istnienie przyczyn nie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie, na które nie miał wpływu.

Ustalono również, że w dotychczasowym postępowaniu o przeniesienie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki organ wydał decyzje orzekające o odpowiedzialności członków zarządu spółki J. D. za styczeń i luty 2002 roku, J. B. za kwiecień 2002 roku, styczeń, luty, kwiecień, czerwiec, wrzesień-grudzień 2003 roku, grudzień 2004 roku, styczeń i listopad 2005 roku, M. P. za kwiecień 2002 roku oraz za styczeń-luty, kwiecień i czerwiec 2003 roku.

W odwołaniu od decyzji I instancji M. P. zarzucił, że organ podatkowy nie uwzględnił wszystkich aspektów stanu faktycznego i prawnego sprawy. Podniósł, że Prezes zarządu odpowiadał za sprawy finansowe spółki. Natomiast on jako wiceprezes zarządu nie odpowiadał za finanse spółki i nie posiadał wiedzy z zakresu prawa oraz finansów. W momencie obejmowania funkcji członka zarządu nie znał sytuacji finansowej spółki. Stwierdził, że nie powinien odpowiadać za zaległości podatkowe spółki, gdyż funkcję wiceprezesa zarządu zaczął pełnić od 11 marca 2002 roku. Po uzyskaniu w październiku 2002 roku informacji o wynikach finansowych spółki wystąpił w dniu 4 października 2002 roku do prezesa zarządu o złożenie wniosku o upadłość. Wcześniej też o to wnioskował ustnie, ale bezskutecznie. Odwołujący się podkreślił, że skuteczne zgłoszenie wniosku o upadłość wymagało współdziałania prezesa i drugiego członka zarządu spółki. Ponadto spółka stała się niewypłacalna już wcześniej, a więc poprzedni zarząd powinien zgłosić do sądu wniosek o upadłość. Nadto podniósł, że w toku postępowania egzekucyjnego przeciwko spółce nie wykorzystano wszystkich możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowych.

M. P. przypomniał, że także w kwietniu 2003 r. wnioskował do zarządu spółki na piśmie o zainicjowanie postępowania upadłościowego, ale bezskutecznie. Podniósł, iż w aktach brak dokumentów w tym względzie. Biorąc pod uwagę powyższe fakty M. P. stwierdził, że nie zgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym terminie nastąpiło bez jego winy, a więc stosownie do art. 116 § 1 ust. 1 b Ordynacji podatkowej nie powinien odpowiadać za zaległości spółki.

Decyzją z dnia [...] roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji odnośnie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę odpowiedzialności M. P. za zaległości podatkowe spółki. Stwierdził, że strona była członkiem zarządu spółki A w czasie powstania określonych w decyzji zaległości oraz że egzekucja tych zaległości z majątku spółki okazała się bezskuteczna, co znalazło swój wyraz w postanowieniu o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

W ocenie organu odwoławczego nie wystąpiła też żadna z określonych w tym przepisie przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącego jako członka zarządu spółki z o.o. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej podniesione przez stronę argumenty, mające świadczyć o braku winy w zakresie nie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie, nie zasługują na uwzględnienie. W oparciu o znajdujące się w aktach sprawy bilanse spółki za lata 2001 i 2002 organ ustalił, że sytuacja finansowa spółki już w roku 2001 uzasadniała wystąpienie z wnioskiem o głoszenie upadłości spółki. Potwierdza to opinia biegłego rewidenta z dnia 11 grudnia 2006 roku. Ocenę organu w tym zakresie podziela również strona. Organ odwoławczy stwierdził, że okoliczność, iż podstawy do wszczęcia postępowania upadłościowego zaistniały już w 2001 roku nie uwalniała strony od obowiązku wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości po objęciu funkcji członka zarządu w marcu 2002 roku. Stwierdził również, że M. P. już w marcu 2002 roku miał świadomość złej sytuacji finansowej, w jakiej znajduje się spółka, bowiem jak sam stwierdził, w tym okresie doprowadził do układu z wierzycielami spółki i zainicjował postępowanie restrukturyzacyjne przed Urzędem Skarbowym Ł.-W. Mimo to M. P. wystąpił do Prezesa Spółki o podjęcie działań zmierzających do ogłoszenia upadłości dopiero w dniu 4 października 2002 roku, tj. po upływie 7 miesięcy od objęcia funkcji członka zarządu.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej zaniechania strony nie można usprawiedliwić wewnętrznym podziałem zadań i kompetencji w spółce, sposobem reprezentacji spółki (współdziałanie dwóch członków zarządu), jak również brakiem wiedzy z dziedziny prawa upadłościowego. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej o braku winy członka zarządu mogłyby świadczyć jedynie takie okoliczności, na które członek zarządu nie miał i nie mógł mieć wpływu.

Z protokołów zebrań zarządu z marca, kwietnia i września 2003 roku wynika, że wszyscy członkowie zarządu mieli świadomość złej kondycji finansowej spółki i konieczności zgłoszenia wniosku o upadłość, ale tego nie uczynili.

Na żadnym etapie postępowania nie został też wskazany inny majątek spółki, z którego prowadzenie egzekucji byłoby możliwe.

Ponadto organ podniósł, że strona, wbrew zarzutom, miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, natomiast fakt późniejszego otrzymania przez stronę postanowienia o wszczęciu postępowania od zawiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, nie ma wpływu na prawidłowość prowadzonego przez organ postępowania oraz na podjęte przez ten organ rozstrzygnięcie.

Z kolei zarzut braku w aktach decyzji w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki A na pozostałych członków zarządu jest o tyle niezasadny, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, za jakie zaległości podatkowe spółki i na których członków zarządu została przeniesiona odpowiedzialność. Natomiast prowadzone wobec pozostałych członków zarządu – J. B. i J. D. - postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o wydane w stosunku do nich decyzje nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie.

Również wniosek o przesłuchanie w charakterze świadków J. B. i W. M., w ocenie organu, na wskazane przez stronę okoliczności, nie znajduje uzasadnienia.

W skardze na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P., a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, M. P. zarzucił naruszenie przepisów :

- art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji wyłącznie w stosunku do skarżącego z pominięciem innych członków zarządu spółki A i bez wskazania, że odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania podatkowe jest odpowiedzialnością solidarną;

- art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że skarżący nie wykazał, aby nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nastąpiło bez jego winy;

- art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków J. B. i W. M. mimo, że dowód ten był wnioskowany na okoliczności mające znaczenie dla sprawy.

Uzasadniając pierwszy zarzut skarżący stwierdził, że przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na członków zarządu powinno się odbyć w ramach jednego postępowania zakończonego jedną decyzją, a prowadzenie osobnych postępowań w stosunku do każdego z członków zarządu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie i w sprawach dotyczących m.in. J. B., pozbawia ich możliwości obrony swoich praw i może prowadzić do sytuacji, w której jeden członek zarządu zostanie uwolniony od odpowiedzialności, a inny w ramach innego postępowania taką odpowiedzialnością zostanie obciążony przy takim samym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący podniósł ponadto, iż w świetle uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 9 marca 2009 roku sygn. akt I FPS 4/08 - przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy obowiązek prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność, a z jej uzasadnienia wynika, że w przypadku skierowania przez organ decyzji do niektórych osób spośród tych, które mieszczą się w dyspozycji art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, osoby pominięte podlegałyby wyłączeniu odpowiedzialności. Powyższe, w ocenie skarżącego powoduje, że wcześniejsza decyzja organu wydana w stosunku do J. B. skutkuje wyłączeniem skarżącego z odpowiedzialności za zobowiązania spółki za wskazany okres, a zaskarżona decyzja w ogóle nie powinna zostać wydana.

Niezależnie od wskazanych wyżej argumentów skarżący podniósł, że w dostateczny sposób udowodnił brak swej winy w nie zgłoszeniu wniosku o upadłość spółki we właściwym czasie. Wielokrotnie bowiem zwracał uwagę udziałowcom, Radzie Nadzorczej i pozostałym członkom zarządu na trudną sytuację spółki, uzasadniającą zgłoszenie wniosku o upadłość. Nie mógł skutecznie zgłosić takiego wniosku samodzielnie, gdyż zgodnie z umową spółki wymagane było w tym zakresie współdziałanie dwóch członków zarządu. Zarzucił, że organy podatkowe nie uwzględniły argumentu, iż nie mógł skutecznie złożyć wniosku o upadłość Spółki bez współdziałania z innym członkiem zarządu.

Skarżący podniósł ponadto, że oddalenie jego wniosku o przesłuchanie świadków J. B. i W. M., pozbawił skarżącego możliwości udowodnienia braku winy w nie złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, co miało istotne znaczenie dla sprawy, a organ podatkowy winien ten dowód uwzględnić.

Zdaniem skarżącego powyższe okoliczności wskazują, iż nie ponosi on winy za nie zgłoszenie wniosku o upadłość Spółki.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala.

W ocenie składu orzekającego, organ prowadzący postępowanie nie naruszył przepisów prawa w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności nie są uzasadnione zarzuty podniesione w skardze.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił przepis art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60 ze zm.), w stanie prawnym obowiązującym w dacie powstania zaległości podatkowej. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu nadanym ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 169, poz. 1387 ze zm.) za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej).

Z brzmienia zacytowanego przepisu wynika, że orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki uwarunkowane jest wykazaniem pewnych przesłanek przez organ i brakiem dowiedzenia okoliczności egzoneracyjnych przez członka zarządu (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2005 roku, FSK 2062/04, Lex Nr 173087; wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 roku, SA/Bd 85/03, POP 2003/4/93; wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 roku, I SA/Łd 1006/01, OSP 2004/5/69). Do okoliczności, które wykazać musi organ, zaliczyć należy fakt pełnienia funkcji członka zarządu danej spółki w okresie powstania zobowiązania podatkowego, fakt powstania zaległości podatkowej i bezskuteczność egzekucji tej zaległości wobec spółki (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej). Do okoliczności egzoneracyjnych, które winien wykazać członek zarządu chcąc uwolnić się od odpowiedzialności, należy dowiedzenie, że wniosek o ogłoszenie upadłości lub o otwarcie postępowania układowego został złożony we właściwym czasie lub brak takich wniosków nastąpił bez jego winy (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej). Członek zarządu może również zwolnić się od odpowiedzialności w razie wskazania mienia spółki, z którego egzekucja jest możliwa (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej).

Zgodnie z treścią art. 51 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek nie zapłacony w terminie płatności. Jak wynika zaś z art. 107 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie.

Organy podatkowe obu instancji prawidłowo ustaliły, że skarżący był członkiem zarządu spółki w okresie od 11 marca 2002 roku do 31 sierpnia 2004 roku. W tym przedziale czasowym powstały zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług wynikające z deklaracji VAT-7 za miesiące wrzesień, październik, listopad i grudzień 2003 roku. Zobowiązania te wobec braku zapłaty przerodziły się w zaległości podatkowe. Organy podatkowe wykazały również, że egzekucja należności podatkowych z majątku spółki była bezskuteczna. W zaskarżonej decyzji przedstawiono obszernie przebieg postępowania egzekucyjnego oraz czynności egzekucyjne, jakie podjął organ egzekucyjny w postaci zajęcia rachunków bankowych, zajęcia wierzytelności spółki wobec spółki z o.o. B, zajęcia ruchomości w postaci zestawu komputerowego, biurek krzeseł, i innych mebli biurowych. Działania te nie doprowadziły do wyegzekwowania należności podatkowych. Organ ustalił, że spółka nie posiada żadnych nieruchomości, praw autorskich, akcji. Prawidłową ocenę organów odnośnie bezskuteczności egzekucji potwierdza również postanowienie Sądu Rejonowego w Łodzi XVI Wydziału Gospodarczego ds. Upadłościowych i Naprawczych z dnia 29 października 2004 roku oddalające wniosek spółki o ogłoszenie upadłości z powodu braku dostatecznych środków na przeprowadzenie postępowania upadłościowego.

Organy podatkowe wykazały zatem istnienie przesłanek pozytywnych uzasadniających obciążenie skarżącego odpowiedzialnością za zaległości spółki. Te okoliczności w skardze nie były już kwestionowane. W toku postępowania podatkowego skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja jest możliwa. Podnosił natomiast konsekwentnie, że nie ponosi winy nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organów w tym zakresie jest prawidłowe i nie narusza wskazanych w skardze przepisów. Organy podatkowe miały podstawy w zgromadzonym materiale dowodowym do uznania, że skarżący nie jest bez winy. Zwolnienie skarżącego od odpowiedzialności za zaległości spółki byłoby możliwe tylko w razie wykazania przez niego, że nie ponosi jakiejkolwiek winy w nie zgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.

Regulacja art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, posługuje się kategorią "właściwego czasu" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Określenie takie należy do kategorii pojęć nieostrych, dla których wykładni trzeba uwzględniać okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. Wynika z tego, że na podstawie dokumentów potwierdzających sytuację finansową danego podatnika trzeba oceniać, czy wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony we właściwym czasie. Uwzględniać przy tym należy zasady ogólne postępowania podatkowego (np. art. 120, 121 § 1, 122, 187 i 191 Ordynacji podatkowej). Oceny, czy wniosek o ogłoszenie upadłości złożono we właściwym czasie należy dokonać z uwzględnieniem treści art. 5 § 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 roku Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 roku Nr 118, poz. 512 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca jest zobowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 5 § 1 Prawa upadłościowego). Reprezentant przedsiębiorcy jest zobowiązany zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów (art. 5 § 2 Prawa upadłościowego). Stanowisko takie potwierdza dotychczasowe orzecznictwo (por. np. wyrok SN z dnia 18 października 2000 roku, V CKN 109/00, Lex Nr 52742; wyrok SA z dnia 19 lutego 1997 roku, I ACa 33/97, Apel.-Lub. 1997/3/15). Przy analizie pojęcia "właściwy czas" należy uwzględniać ochronę wierzycieli (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2004 roku, III SA 3215/02, Lex Nr 150841).

Przesłanki do zgłoszenia przez zarząd spółki wniosku o upadłość zaistniały i były znane skarżącemu co najmniej od 4 października 2002 roku, gdyż wtedy skarżący wystosował do prezesa zarządu pismo z wnioskiem o zwołanie posiedzenia zarządu w celu powzięcia uchwały o złożeniu w sądzie wniosku o upadłość spółki ze względu na zwiększanie się zadłużenia w stosunku do dostawców, zaniechanie wypłacania wynagrodzeń pracownikom, zadłużania się wobec ZUS i zajmowanie kont spółki przez komornika. Należy w pełni podzielić ocenę Dyrektora Izby Skarbowej, iż zła kondycja finansowa Spółki musiała być znana skarżącemu już przed wskazaną datą. Świadczy o tym treść wyjaśnień skarżącego zawartych w piśmie z dnia 7 sierpnia 2007 roku (k.102 akt administracyjnych). Skarżący wyjaśnia w nim, że w marcu 2002 roku doprowadził do zawarcia układu z wierzycielami oraz zainicjował postępowanie restrukturyzacyjne przed Urzędem Skarbowym Ł. – W. Wyjaśnienia te świadczą, że o złej sytuacji finansowej Spółki skarżący wiedział w momencie objęcia funkcji członka zarządu lub wkrótce po wyborze na członka zarządu. Nawet, jeśli istniejące w marcu 2002 roku trudności płatnicze Spółki nie uzasadniały zgłoszenia wniosku o upadłość, to niewątpliwie istniały one w dniu 4 października 2002 roku skoro skarżący uznał za zasadne wystąpić na piśmie do prezesa z wnioskiem o zwołanie posiedzenia zarządu w celu powzięcia uchwały o złożeniu w sądzie wniosku o upadłość Spółki. Złą sytuację finansowaną Spółki potwierdza wniosek o upadłość z dnia 11 grudnia 2002 roku, z którego wynika także, że spółka zaprzestała trwale płacenia długów, a bilans sporządzony na dzień 31 października 2002 roku wykazuje, iż pasywa spółki znacznie przekraczają jej aktywa. Powyższy wniosek dotknięty był brakiem formalnym, gdyż nie został podpisany przez dwóch członków zarządu. Został więc zwrócony. Wniosek zwrócony nie wywarł żadnego skutku prawnego. Skarżący nie wykazał, dlaczego nie podpisał tego wniosku razem z prezesem zarządu (mimo, że już w październiku 2002 roku uważał, że sytuacja Spółki uzasadnia zgłoszenie takiego wniosku) lub dlaczego nie podejmował natychmiastowych działań w celu doprowadzenia do szybkiego, ponownego złożenia prawnie skutecznego wniosku, nie zawierającego braków formalnych. Wyjaśnienia skarżącego, że nie miał wtedy poparcia pozostałych członków zarządu w zakresie zgłoszenia wniosku o upadłość spółki są mało wiarygodne, skoro wniosek taki, choć podpisany jedynie przez prezesa zarządu, został przecież wniesiony do Sądu Rejonowego XIV Wydziału Gospodarczego w Łodzi. Późniejsze starania skarżącego zmierzające do nakłonienia pozostałych członków zarządu do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki nie mają dużego znaczenia, skoro wniosek taki nie mógłby być uznany za wniesiony we właściwym czasie. Zwolnienie członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o. możliwe jest w razie wykazania, że nie ponosi on winy w nie zgłoszeniu wniosku we właściwym czasie, a nie w jakimkolwiek czasie. Przepis ten pełni rolę dyscyplinującą członków zarządu. Ma ich mobilizować do zgłaszania do sądu wniosków o upadłość wtedy, gdy jest to działanie sensowne, gdy istnieje możliwość przeprowadzenia postępowania upadłościowego.

Ponadto znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie dają podstaw do wniosku, że później skarżący był zdecydowany i zdeterminowany w swoich działaniach zmierzających do zgłoszenia do sądu powszechnego wniosku o upadłość spółki. Z protokołu posiedzenia zarządu z dnia 4 marca 2003 roku nie wynika, aby skarżący zgłaszał wniosek o wystąpienie do właściwego sądu o ogłoszenie upadłości spółki, mimo że, jak wynika z treści tego protokołu, firma nadal generuje stratę, brak jest środków na realizację bieżących celów i zobowiązań. Propozycję wystąpienia przez spółkę z wnioskiem do sądu o upadłość skarżący zgłosił na posiedzeniu zarządu w dniu 2 kwietnia 2003 roku, ale już na posiedzeniu zarządu w dniu 8 kwietnia 2003 roku przyłączył się do stanowiska wiceprezesa B., aby na razie nie występować z wnioskiem o upadłość, choć dostrzegał, że sytuacja ekonomiczna spółki nakazywała wystąpienie z takim wnioskiem.

Należy jeszcze raz podkreślić, że wykazanie istnienia okoliczności egzoneracyjnych obciąża skarżącego. Skarżący powinien dostarczyć organowi dowody, że nie miał żadnego wpływu na nie zgłoszenie wniosku o upadłość Spółki. W świetle zebranych w sprawie dowodów ocena organu, że skarżący nie wykazał istnienia tej okoliczności, jest uzasadniona.

Sąd podziela też ocenę organu, że wewnętrzny podział zadań pomiędzy członków zarządu spółki A i wynikający z tego podziału przynależny skarżącemu zakres spraw nie związanych z finansami i księgowością nie mogą być okolicznością wyłączającą odpowiedzialność skarżącego. Podział taki ma tylko znaczenie w stosunkach wewnętrznych. Zarząd spółki z o.o. jest jej organem kolegialnym i każdy członek zarządu odpowiada za działania lub zaniechania tego organu.

Odnosząc się do zarzutu, że przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania spółki A na członków zarządu nie odbyło się w ramach jednego postępowania zakończonego jedną decyzją i było prowadzone w osobnych postępowaniach w stosunku do każdego z członków zarządu za okres wskazany w zaskarżonej decyzji, to jest w stosunku do skarżącego i w stosunku do J. B., co pozbawia ich możliwości obrony swoich praw, a nadto decyzja nie wskazuje, że odpowiedzialność członka zarządu jest solidarna, co narusza przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej i powołaną w skardze uchwałę NSA z dnia 9.03.2009 r. sygn. akt I FPS 4/08, stwierdzić należy, że jest on również nieuzasadniony. Przede wszystkim w powołanej uchwale NSA nie wykluczył możliwości prowadzenia kilku postępowań odrębnie w stosunku do każdego z członków zarządu spółki. Istotne jest tylko to, aby organ orzekł o odpowiedzialności każdej z tych osób, a tak właśnie jest w przypadku członków zarządu spółki A. Z uzasadnienia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika bowiem, iż decyzja orzekająca o odpowiedzialności za zaległości podatkowe za okres od września do grudnia 2003 roku wydana została także w stosunku do J. B. (decyzja z dnia [...] roku nr [...]), który w tym czasie był razem ze skarżącym członkiem zarządu spółki. W zaskarżonej decyzji dotyczącej odpowiedzialności M. P. zabrakło wprawdzie – jak słusznie zauważa skarżący - określenia, że chodzi o odpowiedzialność solidarną, ale w ocenie sądu nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy solidarna odpowiedzialność członka zarządu wynika wprost z ustawy, tj. z przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej i nie zaznaczenie jej w sentencji decyzji nie zmienia jej charakteru, bo nie może być ona inna niż tylko solidarna zarówno z innymi członkami zarządu spółki, jak i ze spółką.

Z kolei odnośnie zarzutu bezzasadnej odmowy uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków J.B. i W.M., to podkreślenia wymaga okoliczność, że świadkowie ci zostali zgłoszeni dla wykazania rezygnacji skarżącego z funkcji członka zarządu, organizacji spółki, przepływu informacji o jej wynikach finansowych, majątku spółki oraz udostępnienia dokumentacji spółki. Zdaniem sądu zasadnie organ uznał, że w tym zakresie nie było potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego. Data zaprzestania przez M. P. pełnienia funkcji wiceprezesa jest bezsporna, to czym się zajmował skarżący w spółce też jest wiadome, podobnie jak to, że już z chwilą objęcia funkcji członka zarządu skarżący znał trudną sytuację finansową spółki, co wynika z wcześniejszych rozważań. Natomiast majątek spółki został w sposób wnikliwy ustalony w toku postępowania egzekucyjnego zakończonego postanowieniem o jego umorzeniu. Zatem nie uwzględnienie powyższego wniosku, w ocenie sądu, nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku, gdyż wskazane w tezie dowodowej okoliczności stwierdzone zostały wystarczająco innymi dowodami. Zatem brak podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza przepis art. 188 Ordynacji podatkowej.

Na marginesie dodać należy, że sprawa o analogicznym stanie faktycznym i dotycząca odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki A w podatku od towarów i usług za wcześniejsze miesiące - styczeń, luty, kwiecień i czerwiec 2003 roku, zawisła przed NSA w Warszawie wskutek skargi wniesionej przez skarżącego od wyroku WSA w Łodzi z dnia 9.12.2008 roku sygn. akt I SA/Łd 867/08.

Mając na uwadze powyższe względy należało, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalić.

J.Z.