Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 747/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska Asesor WSA Mirosław Gdesz /spr./ Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2005 r. sprawy ze skargi O. W. na decyzję Rektora Akademii [...] w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium naukowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] Rektor Akademii [...] w W. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] w W. tej uczelni z dnia [...] października 2003 r. o odmowie przyznania studentowi O. W. stypendium za wyniki w nauce.

W uzasadnieniu tej decyzji przedstawiony został następujący stan faktyczny:

Student O. W. w dniu [...] października 2003 r. złożył wniosek o przyznanie mu stypendium za wyniki w nauce w związku z wysoką średnią osiągniętą w roku akademickim 2002/2003.

W dniu [...] października 2003 r. Dziekan Wydziału [...] Akademii [...] w W. odmówił przyznania mu stypendium za wyniki w nauce. Odmowa została uzasadniona tym, że O. W. nie spełnił kryterium dla otrzymania stypendium, ponieważ nie zaliczył obozu letniego.

W dniu 10 grudnia 2003 r. O. W. złożył odwołanie od tej decyzji, podważając zasadność odmowy przyznania stypendium naukowego z powodu niezaliczenia obozu letniego. W odwołaniu wskazał, że w roku akademickim 2002/2003 uzyskał wysoką średnią ocen 4.50 za wynik w nauce i ukończył dwa specjalistyczne kursy. Natomiast powodem przełożenia obozu letniego była zła sytuacja finansowa rodziców i konieczność podjęcia pracy w trakcie wakacji. Zarzucił również, że sprawa przyznania mu stypendium powinna być rozpatrywana na podstawie regulaminu obowiązującego w dacie zaliczenia I roku a nie w dniu wydania decyzji.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] Rektor Akademii [...] w W. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu uczelni I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 8 Regulaminu przyznawania i ustalania wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych Akademii [...] (wprowadzonego do stosowania z dniem 1 września 2003 r. na mocy zarządzenia Rektora Akademii [...] w W. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...]) obowiązującego w dacia wydania decyzji przez dziekana – warunkiem przyznania stypendium za wyniki w nauce było zaliczenie roku w terminie określonym organizacją roku akademickiego. Stypendium to przyznawane jest bowiem w oparciu o średnią wszystkich ocen z zaliczeń i egzaminów z dwóch ostatnich semestrów. Tylko w przypadkach nie zaliczenia przez studenta obozów letnich lub zimowych spowodowanych sytuacją zdrowotną, dziekan mógł wyrazić zgodę na przyznanie stypendium za wyniki w nauce.

Organ wskazał, że skoro O. W. przeniósł na własną prośbę zaliczenie obozu letniego na rok następny z uwagi na planowany wyjazd w celach zarobkowych, to tym samym nie spełnił określonych w powołanym regulaminie kryteriów otrzymania stypendium.

W dniu 16 marca 2004 r. O. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powołaną decyzję Rektora Akademii [...] w W. wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi ponownie wskazał, że nie powinien mieć zastosowania w jego sprawie regulamin wydany w dniu 18 lipca 2003 r. (który wszedł w życie z dniem 1 września 2003 r.), ponieważ prawo do nabycia stypendium powinno być oceniane wg. starego regulaminu, który obowiązywał w maju 2003 r., kiedy to zaliczył ostatni egzamin w roku akademickim 2002/2003.

W dalszej części skargi podniósł, iż składając do dziekana podanie o przełożenie obozu letniego upewnił się w samorządzie studenckim, iż przełożenie obozu nie wpływa na możliwości uzyskania stypendium.

Skarżący zarzucił również naruszenie prawa poprzez nakazanie studentom składania wniosków o przyznanie stypendiów, co zdaniem skarżącego jest niezgodne z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 1991 r. w sprawie warunków, form, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych (Dz. U. Nr 9, poz. 32 ze zm.). Skarżący wskazał ponadto, że student nabywa należność z chwilą otrzymania ostatniego wpisu.

Dodatkowo O. W. zarzucił decyzji organu I instancji brak uzasadnienia prawnego i faktycznego.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i powtórzył argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego oraz przepisami kompetencyjnymi. Sądowa kontrola jest więc ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie.

Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Rektora Akademii [...] w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa.

W pierwszej kolejności sąd miał na względzie treść art. 161 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.), z którego wynika, że do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podziela utrwalony w orzecznictwie i w doktrynie pogląd, że decyzja organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej. Ponadto nakaz odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego należy rozumieć w ten sposób, że użytkownikowi zakładu administracyjnego, jakim jest uczelnia, zapewnia się niezbędne gwarancie procesowe przysługujące w postępowaniu administracyjnym. Skarżący w pełni skorzystał z tych gwarancji, np. z prawa odwołania i prawa do sądu administracyjnego.

Dokonując analizy tego zagadnienia sąd uwzględnił wywody Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku sygn. SK 19/98 z listopada 2000 r. (OTK nr 7, poz. 258) oraz podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z dnia 25 czerwca 2002 r. (sygn. akt I SA 106/02, Lex 137851), że odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ma zapewnić minimum procedury, niezbędne do załatwienia spraw i zachowania proceduralnych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej.

Wbrew twierdzeniu skarżącego – zaskarżona decyzja spełnia w podstawowym zakresie wymagania art. 107 § 1 i § 3 kpa. Zwiera bowiem oznaczenia organu, datę wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, uzasadnienie faktyczne i prawne, podpis osoby upoważnionej do jej wydania, jak również zawiera pouczenie o prawie wniesienia skargi do sądu.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skarżącego co do zastosowania niewłaściwego regulaminu, to w żadnym razie nie można podzielić, przedstawionej w skardze, interpretacji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 1991 r. w sprawie warunków, form, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych (Dz. U. nr 9, poz. 32 ze zm.), iż w świetle przepisów tego aktu student nabywał prawo do stypendium za wyniki w nauce ex lege z chwilą otrzymania ostatniego wpisu w indeksie decydującego o zaliczeniu roku akademickiego i dla oceny jego sytuacji organ uczelni powinien zastosować przepisy obowiązujące w dniu zaliczenia I roku akademickiego.

Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia dnia 22 stycznia 1991 r. wszystkie świadczenia pomocy materialnej dla studentów, z wyjątkiem stypendium ministra za osiągnięcia w nauce, są przyznawane przez dziekana wydziału (względnie studencką komisję stypendialną). Użyte przez prawodawcę sformułowanie "przyznaje" nie pozostawia żadnych wątpliwości, że koniecznym warunkiem uzyskania stypendium jest podjęcie rozstrzygnięcia przez właściwy organ uczelni . Decyzja w tym zakresie ma zatem charakter konstytutywny. W innym razie, jeżeli byłoby tak jak twierdzi skarżący, stypendium powinno należeć się osobie, która przed datą potwierdzenia prawa do stypendium przeniosła się na inną uczelnię czy też zrezygnowała ze studiów.

Decyzja organy uczelni jako akt stosowania prawa wobec jednostki, zgodnie z wyrażoną w art. 6 Kpa zasadą praworządności, musi mieć swoje źródło w bezwzględnie obowiązujących przepisach obowiązujących w dniu wydania decyzji. W tym przypadku podstawą prawną bezwzględnie obowiązującą były przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym oraz konkretyzujące je uregulowania zawarte w powołanym rozporządzeniu.

Dodatkowo jednak decyzja organu uczelni w przedmiocie przyznania stypendium naukowego wydawana jest w ramach tzw. władztwa zakładowego. w ramach którego, prawodawca pozostawił organom uczelni określenie w formie regulaminu zasad przyznawania stypendium za wyniki w nauce. Zgodnie z § 9 ust. 1 powołanego rozporządzeniu z dnia 22 stycznia 1991 r. szczegółowy regulamin przyznawania i ustalania wysokości świadczeń, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 1, 1a, 2, 4-6 i w ust. 2, oraz podział środków określa rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego.

W związku z powyższym przyjęty powołanym zarządzaniem Rektora Akademii [...]w W. z dnia [...] lipca 2003 r. regulamin jako akt władztwa zakładowego o charakterze generalnym wiązał dziekana i rektora przy wydawaniu decyzji w sprawie stypendium. Organ powołuje się, iż odmówił przyznania stypendium, ponieważ w świetle treści § 5 ust. 8 powołanego regulaminu organ uczelni nie miał podstaw do przyznania stypendium naukowego skarżącemu. Zdaniem Sądu organy uczelni prawidłowo, uwzględniając zasadę praworządności, zastosowały normy wynikające z powołanego regulaminu, który obowiązywał w dniu wydania tych decyzji.

Sąd oceniając legalność zaskarżonej decyzji badał przed wszystkim czy nie naruszona została procedura, czy zachowane zostały gwarancje studenta ochrony jego praw oraz czy nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego poprzez odmowę przyznania stypendium.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Dziekana Wydziału [...] w W. jako wydane przez właściwe organy z zachowaniem odpowiedniego minimum procedury, jak również z zachowaniem prawa skarżącego do obrony jego praw nie naruszają prawa.

Podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące błędnego poinformowania przez samorząd studencki oraz na praktykowany zwyczaj przyznawania stypendium studentom, którzy nie zaliczyli obozu, nie mają żadnego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny. W szczególności wskazać należy, że wskazany przez skarżącego zwyczaj przyznawania stypendium mimo nie zaliczenia obozu, który miał miejsce w okresie obowiązywania regulaminu uchylonego z dniem 31 sierpnia 2003 r., nie stanowi normy prawnej, która stanowiłaby podstawę do oceny przez jej pryzmat zaskarżonej decyzji.

Również zarzuty dotyczące wadliwość trybu przyznania stypendium wyłącznie na wniosek studenta nie mają znaczenia w niniejszej sprawie, wskazać bowiem należy że przedmiotem oceny sądu są decyzje organów uczelni wydane w postępowaniu wszczętym na wniosek O. W. z dnia 24 października 2004 r. Skoro skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium, to organ uczelni będąc zobowiązany na podstawie art. 161 powołanej ustawy o szkolnictwie wyższym do odpowiedniego zastosowania przepisów Kpa wydał rozstrzygnięcie w tej kwestii.

Sąd nie znalazł podstaw prawnych do podważenia legalności zaskarżonej decyzji. Dlatego z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd orzekł jak w wyroku.