Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1530/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

ISA/WA 1530/05

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta W. Nr [...] znak [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. wydanej na podstawie art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] i działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] na rzecz I. M., B. M., H. M. i K. B. - zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

W toku postępowania administracyjnego ustalono ze nieruchomość przy ul. [...], ozn. hip. [...], stanowiła przed dniem jej przejęcia przez Skarb Państwa w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) własność E. H., G. H. i I. F. Spadkobiercą wyżej wymienionych osób był H. B.

Zgodnie z art. 7 powołanego dekretu dotychczasowy właściciel gruntu lub prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina obowiązana była uwzględnić wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.

Jak wynika z akt sprawy, wniosek w tym trybie w odniesieniu do gruntu przy ul. [... ] został złożony przez Urząd Likwidacyjny.

Aktem notarialnym z [...] listopada 1953 r. H. B. zbył nieruchomość przy ulicy [...] nr [...], C.M., która nabyła ją na rzecz swoją i męża B. M. W akcie notarialnym zapisano, że "nieruchomość jako mienie opuszczone znajduje się w posiadaniu i administracji Zarządu Nieruchomości Miejskich w mieście W. i że w związku z tym [sprzedający] upoważnia kupującą do przeprowadzenia reprywatyzacji wymienionej nieruchomości (. .. )"

W dniu [...] lipca 1988 r. B. M. złożył wniosek o przyznanie użytkowania wieczystego opisanej nieruchomości i zwrot znajdującego się na nim budynku.

C. M. zmarła [...] listopada 1974 r. Spadek po niej nabyli: mąż B. M., syn H. M., syn B. M. i córka K. B. B. M. zmarł [...] grudnia 1989 r. Spadek po nim nabyli: żona I. M., syn H. M., syn B. M. i córka K. B., po 1 /4 części każde z nich.

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. wydaną na podstawie art. 214 ust. l, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Prezydent W. odmówił ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] i działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...], na rzecz I. M., B. M., H. M. i K. B. W uzasadnieniu Prezydent powołał się na brzmienie przepisu art. 214 ust. l, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz na fakt, że budynek przy ul. [...] posiada 31 izb, zatem nie spełnia warunku wskazanego w ustawie.

Od decyzji tej odwołanie wniósł A. B. działający w imieniu I. M., B. M., H. M. i K. B. oraz adwokat T. R. działająca w imieniu K. B. W odwołaniu podniesiono, że obecnie dawna nieruchomość wchodzi w skład dwu działek, zatem należy ustalić, jaka cześć budynku znajduje się na każdej z działek. Ponadto podniesiono, że organ I instancji nie odniósł się do kwestii złożenia wniosku przez Urząd Likwidacyjny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniosło, że wniosek Urzędu Likwidacyjnego dotyczący nieruchomości przy ul. [...] nie może być uznany za wniosek złożony przez osobę reprezentującą prawa właściciela. Urząd Likwidacyjny jako organ administracji nie mógł być niczyim pełnomocnikiem. Nikt zresztą, także osoba fizyczna, nie może być pełnomocnikiem osoby, której nie zna. Na wniosku jednoznacznie zapisano, że o byłym właścicielu brak jest jakichkolwiek danych .

Tak, więc sprawa ustanowienia użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] nie może być rozpatrywana w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. ze względu na niezłożenie przez osobę uprawnioną wniosku w tym trybie.

W dacie złożenia wniosku przez B. M. tj. w dniu [...] lipca 1988 r., obowiązywały przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Wniosek B. M. nie został rozpoznany do dnia 1 stycznia 1998 r., a w tym dniu weszła w życie ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Art. 233 tej ustawy stanowi: " Sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi iż :

1. Poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane wart. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), wygasły na podstawie przepisów ustawy wymienionej wart. 241 pkt 1, jeżeli zgłosili oni lub ich następcy prawni w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona jedna nieruchomość.

2. Zwrot nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, przysługuje poprzednim właścicielom działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych.

Wniosek B. M. złożony w dniu [...] lipca 1988 r. nie spełnia przesłanek zawartych wart. 214 ust. 2 tej ustawy, albowiem grunt przy ul. [...] nie jest - i co istotne nie był - zabudowany domem jednorodzinnym, małym domem mieszkalnym ani innym budynkiem wymienionym w ustawie. Na ww. nieruchomości znajduje się budynek wielomieszkaniowy, w którym jest 31 izb. W tej kwestii na podstawie materiału dowodowego poczynione zostały ustalenia, których wyniki znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Organ powołał się na pismo, z których wynika, że budynek posiadał 31 izb z dnia 19 września 1988r. Podobnie w piśmie z 8 listopada 1989 r. Takie same ustalenia znajdują się w piśmie z 5 listopada 1998 r. Kolegium ustaliło, że akta sprawy - ani tzw. gruntowe (budynkowe) ani lokalowe - nie zawierają żadnych dokumentów świadczących o jakiejkolwiek przebudowie.

Odnośnie zarzutów poniesionych w odwołaniu Organ wskazał, że podział nieruchomości hipotecznej Nr [...] nastąpił dopiero w 1978r. Ponadto Organ stwierdził, że w sprawach dotyczących przyznawania prawa użytkowania wieczystego i zwrotu budynków w trybie przepisów ustawy o gospodarce gruntami, a następnie ustawy o gospodarce nieruchomościami istotny jest stan faktyczny istniejący na gruncie w dacie wejścia w życie dekretu.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosła K. B., reprezentowana pzez pełnomocnika adwokat T. R.

Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi odniosła się do kwestii dotyczących złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przez Rejonowy Urząd Likwidacyjny w W.

Wskazała, że zgodnie z dekretem o majątkach opuszczonych i poniemieckich Urząd Likwidacyjny był ustawowym zarządcą majątków opuszczonych i reprezentował w tym zakresie nieobecnych właścicieli. Rozumowanie przeciwne podważałoby, co do zasady celowość złożenia przez ten Urząd wniosku w trybie dekretowym, jeśli działałby tylko w imieniu Skarbu Państwa. Błędna wykładnia ww. przepisów dekretów prowadzi do negatywnego rozpoznania wniosku o oddanie nieruchomości w wieczyste użytkowanie na rzecz następców prawnych byłych właścicieli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga nie była uzasadniona.

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia czy przy rozpatrywaniu sprawy organy administracji nie dopuściły się naruszenia prawa, materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Badając pod tym kątem zaskarżone decyzje Sąd uznał, iż przy ich podejmowaniu nie doszło do naruszenia prawa.

Akta postępowania administracyjnego i treść uzasadnienia zaskarżonych decyzji wskazują, że organy administracji publicznej wyjaśniły należycie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że w myśl przepisu art. 7 ust. l i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. (Dz. U Nr 50 poz. 279) jedną z przesłanek warunkujących przyznanie dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy do gruntu jest złożenie stosownego wniosku w przepisanym terminie przez a) dotychczasowego właściciela gruntu lub b) jego następców prawnych będących w osiadaniu gruntu lub c) osobę reprezentującą prawa właściciela. W rozpoznawane wniosek taki został złożony przez Rejonowy Urząd Likwidacyjny w W. W ocenie Sądu nie można uznać Urzędu za osobę reprezentującą prawa właściciela.. Ani przepisy powołanego dekretu o gruntach warszawskich, ani też żadne inne przepisy rangi ustawowej obowiązujące w dacie złożenia wniosku nie upoważniają urzędów likwidacyjnych do występowania w charakterze osób reprezentujących prawa dotychczasowy właścicieli gruntów warszawskich. Uprawnienie takie nie wynika z unormowań zawartych w dekrecie z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U Nr 13 poz. 87 ze zm.) Ponadto należy mieć na uwadze, że Urząd Likwidacyjny z mocy samego prawa nie był legitymowany do reprezentowania właścicieli z uwagi na to, że reprezentował interesy Skarbu Państwa, gdyż był powołany do przejmowania majątku. Świadczą o tym m. in. przepisy art. 2 ust. 1 czy też art. 7 ust. 2 powołanego dekretu z dnia 8 marca 1946 r. ( por. wyrok z dnia 22 maja 2003 r. sygn. akt I S.A. 2679/01 Naczelnego Sądu Administracyjny).

Tak więc stanowisko Organu, iż Urząd Likwidacyjny nie mógł być niczyim pełnomocnikiem jest zdaniem Sądu trafne i uzasadnione.

W dniu [...] lipca 1988 roku B. M. złożył w trybie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz.U. z 1985 roku Nr 22, poz. 99) wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ulicy [...] i zwrot znajdującego się na gruncie budynku.

Z uwagi na to, że z dniem 1 stycznia 1988 roku utraciła moc powołana ustawa wniosek rozpoznany został na podstawie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.

Trzeba tu zwrócić uwagę, iż nie wszystkie osoby, które utraciły mienie nieruchome na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. i nie otrzymały odszkodowania mogą otrzymać grunt w użytkowanie wieczyste na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami Uprawnienie to, bowiem przyznano tylko tym byłym właścicielom lub ich następcom prawnym, którzy spełniają łącznie dwie przesłanki:

- złożyli wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r.

- wnioski dotyczyły działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, a także domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, oraz domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych.

Wniosek B. M. złożony w dniu [...] lipca 1988 r. nie spełnia przesłanek zawartych wart. 214 ust. 2 tej ustawy.

Grunt przy ul. [...] nie jest i nie był - zabudowany domem jednorodzinnym, małym domem mieszkalnym ani innym budynkiem wymienionym w ustawie. Na przedmiotowej nieruchomości znajduje się budynek wielomieszkaniowy, w którym jest 31 izb.

Organ kwestię tę wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości.

Niesłuszny jest zarzut podniesiony w odwołaniu. Podział nieruchomości hipotecznej Nr [...] nastąpił dopiero w 1978 r. W sprawach dotyczących przyznawania prawa użytkowania wieczystego i zwrotu budynków w trybie przepisów ustawy o gospodarce gruntami, a następnie ustawy o gospodarce nieruchomościami istotny jest stan faktyczny istniejący na gruncie w dacie wejścia w życie dekretu ( por.. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 1989 r. I SA 878/89; ONSA 1989/1 poz. 59)." Art. 89 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. (Dz. U 1989 r. Nr 14 poz. Nz późno zm.) ma zastosowanie do oddania w użytkowanie wieczyste działek położonych na terenie W., które zostały skomunalizowane na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U 1945 r. Nr 50 poz. 279 z późno zm.) i które były zabudowane określonymi w tym przepisie budynkami przed 21 listopada 1945 r., niezależnie od tego, czy budynki te obecnie istnieją"

Skarga jest nieuzasadniona i należało ją oddalić na podstawie artykułu 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.