Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1346/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 § 1 art. 138 § 1 pkt 1 art. 15
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 99 ust 1 pkt 5 i 9 art. 108 ust 1 art. 299 ust 6 i 9
journal: Dz.U. 2018 poz 2094
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2021 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. Y. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1262/20 w sprawie ze skargi D. Y. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 października 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1262/20 oddalił skargę D. Y. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...]w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

D. Y. w dniu 15 listopada 2018 r. wystąpiła do Wojewody [...] (dalej: Wojewoda) z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP.

Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.), umorzył postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia stronie wnioskowanego zezwolenia, stwierdzając wystąpienie okoliczności wynikającej z art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2018 r., poz. 2094 ze zm.; dalej: ustawa o cudzoziemcach). Jak wskazał organ, wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony w czasie, gdy strona ubiegała się o udzielenie ochrony międzynarodowej. W toku postępowania ustalono bowiem, że cudzoziemka do dnia 7 czerwca 2018 r. przebywała w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego jej decyzją Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. nr [...]. Natomiast w dniu 7 maja 2018 r. skarżąca złożyła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) wniosek o udzielenie jej ochrony międzynarodowej, który ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] października 2018 r. nr [...] został rozpoznany odmownie (ww. decyzja stała się ostateczna 1 listopada 2018 r.). Mając zatem na uwadze treść art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym cudzoziemcowi odmawia się wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, gdy w dniu złożenia wniosku o udzielenie tego zezwolenia ubiega się o udzielenie ochrony międzynarodowej lub udzielenie azylu, w ocenie Wojewody wszczęte w niniejszej postępowanie winno było zostać umorzone.

Po rozpatrzeniu odwołania cudzoziemki Szef Urzędu decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie wydano w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 2 w zw. z art. 105 § k.p.a. oraz art. 99 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o cudzoziemcach.

Szef Urzędu jako całkowicie zasadne uznał odwołanie w części, w której strona podnosi, że w sprawie nie wystąpiła okoliczność z art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach. Organ odwoławczy wskazał bowiem, że wniosek o udzielenie stronie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony do Wojewody w dniu 15 listopada 2018 r., kiedy nie toczyło się już postępowanie administracyjne o udzielenie cudzoziemce ochrony międzynarodowej, bowiem negatywna dla cudzoziemki decyzja z [...] października 2018 r. stała się ostateczna 1 listopada 2018 r.

Jednocześnie jednak organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 99 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemcowi odmawia się wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, gdy w dniu złożenia wniosku o udzielenie tego zezwolenia jest on obowiązany opuścić terytorium RP w przypadkach, o których mowa w art. 299 ust. 6 cyt. ustawy. Cudzoziemka nie opuściła Polski w powyższym terminie, zaś przedmiotowy wniosek złożyła podczas biegu ww. terminu – w dniu 15 listopada 2018 r. W takiej sytuacji art. 99 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach obligował organ pierwszej instancji do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy. W niniejszej sprawie Wojewoda, na skutek błędu, powyższego jednak nie uczynił, lecz podjął czynności dowodowe zmierzające do wydania decyzji merytorycznej. Podjęte zatem przez Wojewodę czynności miały miejsce z naruszeniem art. 99 ust. 1 pkt 9 ustawy. Szef Urzędu stwierdził jednak, że pomimo iż postępowania w sprawie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy było prowadzone przez organ pierwszej instancji z naruszeniem art. 99 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, to jednak finalnie wydane rozstrzygnięcie należy ocenić jako uzasadnione.

D. Y. wniosła skargę na powyższą decyzję, zarzucając organowi naruszenie:

‒ art. 15 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji przez organ odwoławczy w oparciu o inną podstawę prawną niż decyzja wydana przez organ pierwszej instancji, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a.;

‒ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody, pomimo stwierdzenia przez organ odwoławczy zasadności odwołania;

‒ art. 299 ust. 9 w zw. z art. 108 ust. 1 w zw. z art. 105 ust. 1 w zw. z art. 299 ust. 6 pkt 1 lit b ustawy o cudzoziemcach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że w dniu złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy skarżąca była zobowiązana opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co skutkowało błędnym zastosowaniem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach i uznaniem, że zachodzi przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o jej uchylenie, jak i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

Sąd za błędne uznał stanowisko skarżącej, że do opuszczenia terytorium RP zobligowana było dopiero po upływie 30-dniowego terminu wynikającego z art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o cudzoziemcach. Decyzja Szefa Urzędu z [...] października 2018 r., na mocy której odmówiono cudzoziemce nadania statusu uchodźcy oraz odmówiono jej udzielenia ochrony uzupełniającej, stała się ostateczna w dniu 1 listopada 2018 r. Tym samym na stronie, na mocy art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o cudzoziemcach, spoczywał obowiązek opuszczenia terytorium Polski w terminie 30 dni od dnia 1 listopada 2018 r., tj. od dnia kiedy ww. decyzja stała się ostateczna. Przedmiotowy wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy strona złożyła w dniu 15 listopada 2018 r., a zatem w czasie biegu powyższego terminu. W takiej sytuacji, jak trafnie wskazał Szef Urzędu, przepis art. 99 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach obliguje organ pierwszej instancji do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. W sytuacji jednak, kiedy postępowanie zostało już wszczęte, jak w niniejszej sprawie, winno ono zostać umorzone.

Jednocześnie, jak również ustalono, wobec strony nie zachodziła żadna z okoliczności uwzględnionych w art. 299 ust. 9 ustawy o cudzoziemcach, która wyłączałaby stosowanie wobec niej art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b ww. ustawy.

Sąd stwierdził, że pomimo błędu Wojewoda słusznie umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. Choć podjęte rozstrzygnięcie wydane zostało z naruszeniem prawa (błędna podstawa prawna), to jednak należy je ocenić jako uzasadnione i konieczne. Powyższe naruszenie, w ocenie Sądu, nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Na marginesie Sąd wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie pozbawiało strony możliwości ponownego aplikowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, co też strona uczyniła (występując w dniu 4 grudnia 2018 r. do Wojewody z nowym wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, a obecnie przed Szefem Urzędu toczy się postępowanie odwoławcze w powyższej sprawie).

D. Y. wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Zarzuciła Sądowi pierwszej instancji:

1. naruszenie przepisu postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu administracji, która została wydana z naruszeniem przepisów:

a) art. 15 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji przez organ odwoławczy w oparciu o inną podstawę prawną niż decyzja wydana przez organ pierwszej instancji, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a.;

b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody, pomimo stwierdzenia przez organ odwoławczy zasadności odwołania;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 299 ust. 9 w zw. z art. 108 ust. 1 w zw. z art. 105 ust. 1 w zw. z art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o cudzoziemcach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że w dniu złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy skarżąca była zobowiązana opuścić terytorium RP, co skutkowało błędnym zastosowaniem art. 99 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach i uznaniem, że zachodzi przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania.

W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła wnoszę o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak stanowi art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Trafnie Sąd pierwszej instancji ocenił, iż okoliczności niniejszej sprawy nie pozwalają na przyjęcie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady dwuinstancyjności określonej w art. 138 i art. 15 k.p.a. Nie jest kwestionowane, że organ pierwszej instancji umarzając postępowanie w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. błędnie uznał, iż wniosek o udzielenie zgody na pobyt czasowy został przez cudzoziemkę złożony w toku postępowania o udzielenie jej ochrony międzynarodowej, a zatem, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach. Zasada dwuinstancyjności nakazuje organowi odwoławczemu ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę zakończoną przez organ pierwszej instancji. Nie może przy tym ograniczyć się do kontroli tej decyzji, lecz obowiązany jest ponownie sprawę rozstrzygnąć, biorąc przy tym pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydawania decyzji przez ten ostatni organ. Jednocześnie ustawodawca wprowadził zamknięty katalog rozstrzygnięć wydawanych przez organ odwoławczy. Przyjmuje się, że, co do zasady, uznając decyzję organu pierwszej instancji za wadliwą, organ odwoławczy winien ją uchylić i – przy braku zaistnienia przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. – wydać decyzję reformatoryjną (w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Nie jest jednak naruszeniem art. 15 ani art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sytuacji, w której organ odwoławczy stwierdzi prawidłowość rozstrzygnięcia przy jednoczesnej zmianie ustaleń faktycznych i przypisania ich do innej podstawy prawnej, która jednak nie zmienia sytuacji prawnej strony. Komentatorzy Kodeksu postępowania administracyjnego podkreślają, powołując się na stanowisko zawarte w orzecznictwie sądów administracyjnych, że rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy zaskarżoną decyzję odnosi się do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia (osnowy) zawartego w tej decyzji. Podkreśla się tamże, że "Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oznacza w szczególności utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. W rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje bowiem wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie. O ile może być wydana decyzja bez uzasadnienia (np. decyzja uwzględniająca żądanie strony), to nie można wydać decyzji bez rozstrzygnięcia. W razie więc, gdy organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, należy przyjąć, że w szczególności utrzymał w mocy jej rozstrzygnięcie, sformułowane przez organ I instancji" (tak m.in. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021, a także wyrok NSA z 15 sierpnia 1985 r., III SA 730/85, GAP 1987/5, str. 43). W innym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "W sytuacji, w której decyzja organu pierwszej instancji rozstrzygała o umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., organ odwoławczy był uprawniony do utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Przeszkody dla takiego sposobu zakończenia postępowania nie stanowiła różnica w ocenie obu organów co do przyczyny zastosowania dyspozycji art. 105 § 1 k.p.a., w postaci braku legitymacji wnioskodawcy (organ pierwszej instancji) oraz bezprzedmiotowości postępowania spowodowanej brakiem właściwości organów prowadzących postępowanie (organ odwoławczy). Obie przyczyny wyczerpują pojęcie bezprzedmiotowości, a w konsekwencji przesłankę materialnoprawną zastosowania art. 105 § 1 k.p.a." (tak w wyroku z 30 września 2020 r. II OSK 1430/20, dostępne w CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Podzielając ww. poglądy zawarte w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, iż wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie organ odwoławczy nie naruszył art. 138 § 1 pkt 1 i art. 15 k.p.a., a Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił rozstrzygnięcie organu z tego punktu widzenia. Innymi słowy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji przy jednoczesnym przyjęciu, że Wojewoda naruszył prawo wskazując jako podstawę umorzenia art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 5 ustawy zamiast art. 99 ust. 1 pkt 9 ostatnio wskazanej ustawy, organ administracji nie naruszył zasady dwuinstancyjności.

Nie można również skutecznie zarzucić Szefowi Urzędu oraz Sądowi pierwszej instancji błędnego zastosowania art. 299 ust. 9 w zw. z art. 108 ust. 1 i art. 299 ust. 6 pkt 1 lit b w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach. Ostatni ze wskazanych przepisów stanowi, że cudzoziemcowi odmawia się wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, gdy w dniu złożenia wniosku o jego udzielenie cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w przypadkach, o których mowa w art. 299 ust. 6 ustawy. A zatem istota sprawy sprowadza się do prawidłowości wykładni, a w konsekwencji zastosowania ostatniego przepisu. Ten nakazuje natomiast cudzoziemcowi opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej stała się ostateczna (lub w przypadku decyzji organu wyższego stopnia od dnia jej doręczenia). A zatem wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie przepis ten wskazuje, iż datą początkową, w której cudzoziemiec winien opuścić Polskę, jest następny dzień po uostatecznieniu się (lub doręczeniu) decyzji odmawiającej ochrony międzynarodowej. Gdyby, jak twierdzi autor skargi kasacyjnej, intencją ustawodawcy było udzielenie cudzoziemcowi dodatkowego terminu na opuszczenie kraju goszczącego, to zawarłby zapis "po upływie 30 dnia od dnia, gdy decyzja stała się ostateczna". Omawiany przepis odmiennie jednak określa termin opuszczenia kraju. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że przed upływem 30 dni od daty uostatecznienia się decyzji organ administracji nie może wszcząć postępowania zmierzającego do zobowiązania cudzoziemca do powrotu.

Nie zmienia takiej oceny również treść art. 108 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Po pierwsze, Sąd pierwszej instancji kontrolował w niniejszej sprawie decyzję o umorzeniu postępowaniu, a zatem decyzję, która stwierdzała, że istnieją przeszkody procesowe do tego, aby toczyło się postępowanie o udzielenie zgody na pobyt czasowy, a więc kwestia legalności (lub jej braku) pobytu cudzoziemki w Polsce pozostawała poza zakresem rozstrzygnięcia. Po drugie, ustawodawca w żaden sposób nie uzależnił możliwości prowadzenia postępowania (a contrario: nakazał odmówienia jego wszczęcia) dotyczącego zgody na pobyt czasowy od legalności pobytu aplikującego (ta ostatnia kwestia ma znaczenie dla merytorycznego rozpoznania sprawy). Tym samym przepis ten nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie.

Konkludując, prawidłowo Szef Urzędu stwierdził, że skoro decyzja z [...] października 2018 r. o odmowie nadania cudzoziemce statusu uchodźcy oraz ochrony uzupełniającej stała się ostateczna w dniu 1 listopada 2018 r., to wniosek skarżącej z dnia 15 listopada 2018 r. został złożony w czasie biegu terminu, w którym była ona zobowiązania do opuszczenia terytorium Polski, a to oznacza, że organ winien był odmówić wszczęcia postępowania. Skoro wadliwie podjął czynności dowodowe, to prawidłowym było umorzenie tego postępowania.

Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, co skutkuje koniecznością jej oddalenia.

Natomiast nie mogło ujść uwadze Naczelnego Sądu Administracyjnego, że o ile złożenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej uniemożliwiło skarżącej skuteczne złożenie wniosku o udzielenie zgody na pobyt czasowy, o tyle – biorąc pod uwagę jej sytuację życiową, ma ona możliwość skorzystania z innej formy ochrony, która pozwoli jej na zalegalizowanie pobytu w Polsce. I tak, zgodnie z art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie do powrotu naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie z dnia 4 listopada 1950 r. Jak wynika z akt sprawy cudzoziemka jest osobą osiedloną na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, tu się urodziła i zamieszkiwała przez prawie całe życie, w Polsce ukończyła szkoły (podstawową, i ponadpodstawowe), jej matka, z którą prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, jest żoną obywatela polskiego i posiada zgodę na pobyt stały. Te wszystkie okoliczności niewątpliwie pozwalają stwierdzić, że spełnione są warunki do udzielenia jej stosownej ochrony w Polsce. Jednocześnie wskazać należy, że pomimo iż ustawodawca wskazał, że wszczęcie postępowania o udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych winno odbywać się z urzędu (np. w trakcie postępowania o zobowiązanie do powrotu), to nie można przyjąć, że osoba uprawniona nie może skutecznie żądać wszczęcia takiego postępowania. Jak przyjmuje się w orzecznictwie dla zapewnienia gwarancji ochrony praw przewidzianej m.in. przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz.Urz.UE z 29 czerwca 2013 r. L 180/60) art. 356 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach winien być wykładany w taki sposób, że właściwy organ ma obowiązek wszcząć postępowanie o udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych także wówczas, gdy to cudzoziemiec występuje z żądaniem jego wszczęcia i powołuje się na nowe okoliczności, o których mowa w tym przepisie. Cudzoziemiec ma wówczas gwarancję, że działanie bądź ewentualna bezczynność organu w tym zakresie będzie mogła być przedmiotem kontroli sądów administracyjnych. Takie stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym m.in. w wyroku z dnia 19 grudnia 2020 r., II OSK 3679/19 (dostępne w CBOSA).

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.