Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1427/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 53 a ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Asesor WSA Iwona Ścieszka, Protokolant: specjalista Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2022 r. nr 429/22 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M D ("skarżący") jest decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("MWINB") nr 429/22 z 22 kwietnia 2022 r. dotycząca "podnoszenia" terenu działki nr ewid. [...we wsi S., gm. R., wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Przy piśmie z 7 grudnia 2020 r. Wójt Gminy R przekazał do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P ("PINB") pismo skarżącego z 26 listopada 2020 r., w sprawie wyniesienia terenu m.in. działki o nr ewid. [...] we wsi S, gm. R.

PINB ustalił, że na ww. nieruchomości prowadzona jest budowa budynków mieszkalnych jednorodzinnych w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę (nr [... ] z [...] lipca 2020 r. Starosty P); pismem z 24 marca 2021 r. wezwał zaś inwestora - K M i kierownika budowy - L M do stawienia się w urzędzie w celu złożenia wyjaśnień. W dniu 26 kwietnia 2021 r. ten ostatni w siedzibie organu oświadczył, że budowa jest prowadzona zgodnie z projektem budowlanym, zatwierdzonym decyzją Starosty P, budynki zostały wytyczone przed geodetę, a ziemia była nawożona w celu wypełnienia i zagęszczenia fundamentów.

30 kwietnia 2021 r. PINB przeprowadził czynności kontrolne na ww. działce; ustalił podczas tych czynności, że teren budowy jest niezagospodarowany i niewyrównany. Nie stwierdził jednocześnie podniesienia terenu w stosunku stanu wynikającego z zatwierdzonego projektu budowlanego. Z uwagi na informacje przekazane przez skarżącego w dniu 5 maja 2021 r., 7 maja 2021 r. organ ten przeprowadził natomiast ponowne czynności kontrolne m.in. na działce nr ewid. [...]. Stwierdził wówczas, że doszło do nawiezienia ziemi, która została rozplantowana.

W takich okolicznościach pismem znak: [...] z 12 maja 2021 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu na żądanie M D postępowania w sprawie dotyczącej "podnoszenia terenu działki nr ew. [...] we wsi S, gmina R".

Dalej, postanowieniem nr [...] z [...] maja 2021 r., na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333; "pr.bud."), nakazał K M przedstawienie w terminie 90 dni od dnia doręczenia postanowienia inwentaryzacji geodezyjnej z naniesionymi, aktualnymi rzędnymi terenu działki nr ewid. [...] we wsi S, gmina R i terenów przyległych oraz opinii hydrogeologicznej dotyczącej wpływu podwyższenia terenu działki nr ewid. [...] na zmianę stanu wody na gruncie, kierunku odpływu wody opadowej i wpływu na teren działek sąsiednich.

MWINB, działając na skutek zażalenia K M, postanowieniem nr 1086/21 z 16 lipca 2021 r. uchylił w całości ww. postanowienie PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Jako powód wydania orzeczenia kasacyjnego MWINB wskazał wadliwe wyznaczenie terminu – niezgodne z art. 50 pr.bud., brak rozstrzygnięcia o wstrzymaniu robót, a także niewłaściwe wszczęcie postępowania z wniosku w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy wobec brzmienia art. 53a ust. 1 pr.bud. wszczynane jest wyłącznie z urzędu.

Następnie organ I instancji postanowieniem nr [...] z [...] sierpnia 2021 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynków mieszkalnych jednorodzinnych na terenie działki nr ewid. [...] we wsi S, gmina R i nakazał inwestorowi przedstawienie w wyznaczonym terminie inwentaryzacji geodezyjnej z naniesionymi, aktualnymi rzędnymi terenu działki nr ewid. [...] we wsi S, gmina R i terenów przyległych oraz opinii hydrogeologicznej dotyczącej wpływu podwyższenia terenu działki nr ewid. [...] na zmianę stanu wody na gruncie, kierunku odpływu wody opadowej i wpływu na teren działek sąsiednich.

W wyniku postępowania zażaleniowego MWINB postanowieniem nr 1583/21 z 15 października 2021 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu tego orzeczenia jako powód zastosowania art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., "k.p.a."), MWINB wskazał na wadliwe prowadzenie postępowania na wniosek – wbrew treści art. 53a ust. 1 pr.bud.; podniósł, że postępowanie to winno zostać umorzone i ewentualnie wszczęte (kolejne) w przedmiotowej sprawie z urzędu; ze wskazaniem także na to, że kwestia podniesienia terenu działki może być również zweryfikowana na etapie oddawania inwestycji do użytkowania na podstawie stosownych dokumentów.

Decyzją nr [...] z [...] lutego 2022 r. PINB, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku skarżącego dotyczącego "podnoszenia terenu" działki nr ewid. [...] we wsi S, gmina R, umorzył postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku skarżącego w ww. sprawie. W uzasadnieniu powołał się na treść art. 53a ust. 1 pr.bud.; wskazał też, że w związku z pismem skarżącego najpierw należało przeprowadzić czynności wyjaśniające i dopiero w razie potwierdzenia podczas takich czynności wątpliwości, wszcząć postępowanie z urzędu.

MWINB, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od ww. decyzji PINB, decyzją nr 429/22 z 22 kwietnia 2022 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu tego orzeczenia MWINB podał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że PINB po otrzymaniu wniosku M D zawiadomieniem z 12 maja 2021 r. poinformował strony o wszczęciu na wniosek M D postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej podnoszenia terenu działki nr ewid. [...] we wsi S, gmina R. Wskazał przy tym, że przepisy dotyczące postępowania w sprawie legalności i prawidłowości prowadzonych robót budowlanych umiejscowione zostały w rozdziale 5a pr.bud. Powyższa jednostka została dodana przez art. 1 pkt 30 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. zmieniającej ustawę Prawo budowlane z dniem 19 września 2020 r. Zgodnie z art. 53a ust. 1 pr. bud. zawartym w ww. rozdziale: postępowanie uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się z urzędu. Dodanie powyższego przepisu nowelą z 13 lutego 2020 r. przesądza, że postępowania w sprawie naruszeń pr.bud. są wszczynane wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek. Zatem otrzymując podanie skarżącego PINB był uprawniony do wszczęcia postępowania tylko z urzędu. Postępowanie wszczęte na wniosek nieuprawnionych podmiotów podlega zaś umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Dlatego, jak wyjaśnił MWINB, należy podtrzymać decyzję PINB o umorzeniu postępowania w sprawie.

Niezależnie od tej argumentacji MWINB podał, że z geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej budynków mieszkalnych na działce nr ewid. [...] i terenów przyległych z 26 kwietnia 2021 r. sporządzonej przez geodetę uprawnionego A N (nr uprawnień [...]) wynika, iż teren na działce nr ewid. [...] we wsi S został częściowo podniesiony, średnio o 10 cm; zachodzi duże prawdopodobieństwo, że wody opadowe będą zagospodarowane w obrębie własnej nieruchomości biorąc przy tym pod uwagę wielkość działki, usytuowanie obiektu oraz powierzchnię biologicznie czynną. MWINB wskazał też, że w aktach sprawy znajduje się kopia oświadczenia kierownika budowy J N z 29 listopada 2021 r., "przy którym stwierdzono, "że teren działki Nr [...], po podziale Nr [...] i Nr [...] nie został podwyższony i zachowane są dotychczasowe rzędne wysokościowe od stron działek i terenów sąsiednich. Środkowy teren działki został zagospodarowany zgodnie z dokumentacją projektowo-budowlaną i nie ma wpływu na zmianę dotychczasowego stanu wód opadowych. Teren sąsiedni nie jest zalewany wodami z tych działek"". MWINB dodał także, że w toku postępowania do akt sprawy załączono również pomiar rzędnych terenu dla działek nr ewid. [...] i nr ewid. [...] (przed podziałem działka nr ewid. [...]) z 5 października 2021 r., sporządzony przez geodetę uprawnionego A K (nr uprawnień [...]), którego zapisy są zbieżne z ww. oświadczeniem kierownika budowy. Powyższe okoliczności zdaniem MWINB uprawniały do umorzenia postępowania również wobec braku podstaw do dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego i nakładania obowiązków w ramach kompetencji ustawowych organu.

W skardze do Sądu na ww. decyzję MWINB, skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił naruszenie:

-art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 53a ust. 1 pr.bud. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, iż niniejsze postępowanie należy umorzyć, w sytuacji, gdy art. 53a ust. 1 pr.bud. nie wyłącza dopuszczalności wszczęcia postępowania na wniosek osoby legitymującej się interesem prawnym - w niniejszej sprawie sąsiada;

-art. 36a ust. 5 pkt 1 pr.bud. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, iż stan działek [...] jest zgodny z obowiązującymi przepisami;

-art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji niezgodnej z zasadą pogłębiania zaufania;

-art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na zaniechaniu wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz poprzez niepodjęcie wszystkich kroków niezbędnych do całościowego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego;

-art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie dostatecznie jasno, jak należy zakwalifikować roboty wykonane w przedmiotowej sprawie, skoro z jednej strony organ II instancji stwierdza, iż doszło do podniesienia gruntu a z drugiej lansuje argumentację, iż postępowanie winno zostać umorzone albowiem nie może być prowadzone;

-art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie czy doszło do podwyższenia terenu na powyżej wskazanych działkach;

-art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art 80 k.p.a. "polegające na oparciu ustaleń faktycznych poprzez oparcie ustaleń faktycznych" na informacjach pochodzących od kierownika budowy tj. osoby powiązanej właścicielem nieruchomości - tym samym osobą nie bezstronną;

-ewentualnie art. 28 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w sprawie.

Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

W uzasadnieniu skargi skarżący przede wszystkim podniósł, że art. 53a ust. 1 pr.bud. nakazuje organom prowadzić postępowanie legalizacyjne i naprawcze z urzędu, ale nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania na wniosek. W tym też kontekście skarżący przywołał wyroki sądów administracyjnych, w tym wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3310/18.

W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie; zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja MWINB nr 429/22 z 22 kwietnia 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję PINB nr [...] z [...] lutego 2022 r. o umorzeniu postępowania z wniosku skarżącego w sprawie podnoszenia terenu działki nr ewid. [...] we wsi S, gmina R. Zasadniczym powodem wydania ww. decyzji o charakterze formalnym, bez konkretyzacji praw lub obowiązków stron, było stwierdzenie, że postępowanie w ww. sprawie, dotyczącej ewentualnych naruszeń pr.bud., może być uruchomione wyłącznie z urzędu.

Oceniając zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, i prawidłowość zastosowania w okolicznościach tej sprawy art. 105 § 1 k.p.a., regulującego umorzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości, należało mieć na względzie datę, w której złożono żądanie wszczęcia tego postępowania, które to następnie zostało uwzględnione (poprzez wszczęcie postępowania).

Ma to istotne znaczenie, bowiem na mocy art. 1 pkt 42 lit. a ustawy nowelizującej z 2020 r. (ustawa z dnia 13 lutego 2020 r., Dz. U. z 2020 r., poz. 471), do pr.bud. został wprowadzony art. 53a ust. 1, zgodnie z którym postępowanie uregulowane w rozdziale 5a ustawy Prawo budowlane wszczyna się z urzędu. W ww. rozdziale 5a uregulowano postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy. Powyższa ustawa nowelizująca z 2020 r. ogłoszona została w Dzienniku Ustaw w dniu 18 marca 2020 r. Zgodnie zatem z art. 39 ustawy nowelizującej z 2020 r. wprowadzony przepis wszedł w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, a więc z dniem 19 września 2020 r. Natomiast art. 25 ustawy nowelizującej z 2020 r. wskazuje, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, przepisy ustawy zmienianej stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Z powyższego wynika, że do postępowań inicjowanych po 19 września 2020 r. należy stosować art. 53a ust. 1 pr.bud. oraz że po tej dacie uruchomienie jednego z postępowań uregulowanych w rozdziale 5a pr.bud. następuje wyłącznie z urzędu. Art. 53a ust. 1 pr.bud. przesądza bowiem expressis verbis, że postępowanie w sprawie naruszeń prawa budowlanego wszczyna się wyłącznie z urzędu. Do tej pory kwestia ta, nieuregulowana wprost w ustawie, nie była traktowana jednolicie; na tym tle występowały wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie, choć przeważało stanowisko o prowadzeniu postępowań legalizacyjnych (art. 48 i art. 49b pr.bud.) i naprawczych (art. 50-51 pr.bud.) z urzędu (z uwagi na ich charakter, konsekwencje i zakres kompetencji organów nadzoru budowlanego; por. wyrok WSA w Lublinie z 1 września 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 558/21; a także wskazany w skardze wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3310/18 – dotyczący stanu prawnego sprzed ww. nowelizacji). Nie jest natomiast bez znaczenia czy postępowanie administracyjne związane z naruszeniami pr.bud. oparte jest na zasadzie oficjalności, czy też możliwe jest jego podjęcie także na wniosek w sytuacji, gdy w tym drugim przypadku kontynuowanie postępowania jak i jego zakres należy uzależnić od woli wnioskodawcy. Obecny stan prawny (a więc wprowadzony przez ustawodawcę z dniem 19 września 2020 r.), przesądza zaś m.in. o tym, że postępowanie naprawcze opiera się na zasadzie oficjalności.

Intepretując w ww. sposób cyt. powyżej art. 53a ust. 1 pr.bud. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela tym samym argumentacji zawartej w tej materii w skardze; nie znajduje bowiem oparcia w obowiązujących przepisach dla wyrażonego tam poglądu, iż brzmienie art. 53a ust. 1 pr.bud. nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania na wniosek. Odnośnie do tego stanowiska Sąd raz jeszcze zauważa, że wniosek determinuje zakres prowadzonego na jego podstawie postępowania, a organ administracji publicznej nie jest uprawniony do swobodnego interpretowania żądania. O tym jaka jest treść żądania, która wyznacza przedmiot postępowania decyduje wnioskodawca, zaś organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. To natomiast w przypadku nadzoru budowlanego i właściwości tego organu (w sprawach dotyczących naruszeń pr.bud.), może utrudniać działania, które winny być ukierunkowane na usunięcie wszelkich stwierdzonych w ww. kwestii nieprawidłowości; wniosek bowiem zawsze będzie podyktowany interesem prawnym wnoszącego, i wskazane zagadnienie będzie (w istocie i zazwyczaj) do tego "ograniczał"; poza tym możliwość jego złożenia może być "nadużywana". Może być on też w każdej chwili cofnięty, co w takiej sytuacji uniemożliwiłoby organowi merytoryczne załatwienie sprawy. Próba rozwiązania sporów w orzecznictwie sądów administracyjnych dotycząca tego zagadnienia polega właśnie na dodaniu przez ustawodawcę ww. art. 53a ust. 1. Wykładnia tego przepisu wskazana w skardze, stanowiłaby - zdaniem Sądu - o podtrzymaniu stanu, który do tej pory, tj. przed wskazaną nowelizacją, w tym zakresie istniał - w sytuacji, gdy celem było ujednolicenie wskazanego zagadnienia.

Poza tym Sąd zauważa, że stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przyjęte w tym przepisie rozwiązanie nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej we wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie strony. Przepis ten należy intepretować w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji czy postanowienia, ale też regulować mogą inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego podlegającego załatwieniu w ww. sposób. Takim przepisem w sprawach dotyczących naruszeń pr.bud. jest obecnie art. 53a ust. 1 pr.bud. regulujący wprost, że postępowanie w nim opisane może być wszczęte z urzędu. Brak tej regulacji umożliwiał działanie organów nadzoru budowlanego zarówno na zasadzie skargowości, jak i oficjalności. Wskazana zmiana to "ograniczyła", poprzez wprowadzenie zasady oficjalności. Organ administracji publicznej obowiązany jest zaś przestrzegać przepisów regulujących inicjatywę wszczęcia postępowania; nie powinien także "mieszać" trybów postępowania, tj. traktować postępowania wszczętego na wniosek, tak jak postępowania wszczętego z urzędu (tak też NSA w wyroku z 26 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 554/08).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd zauważa, że decyzje wydane w sprawie (umarzające postępowanie), dotyczą postępowania uruchomionego na wniosek skarżącego, z jego podania z 26 listopada 2020 r., które to wpłynęło do PINB 14 grudnia 2020 r. We wskazanej dacie obowiązywał już art. 53a ust. 1 pr.bud. Podanie skarżącego dotyczy prac prowadzonych m.in. na działce o nr ewid. [...] (przed jej podziałem) i wyniesienia terenu – przy okazji realizacji na tej nieruchomości inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych i dwóch szamb szczelnych - w oparciu o wydane pozwolenie na budowę. Na skutek tego podania PINB obowiązany był sprawdzić, czy nie są naruszane przepisy pr.bud., czy inwestycja jest prowadzona zgodnie z uzyskanym pozwoleniem i zatwierdzonym nim projektem budowlanym. Obowiązany był to jednak czynić z urzędu, w przypadku ustalenia potrzeby wydania orzeczenia nakładającego obowiązek w ramach przysługujących mu kompetencji - po wszczęciu postępowania z urzędu w odpowiednim zakresie, zapewniając w nim udział prawidłowo ustalonym stronom postępowania. Nie miał natomiast prawa uruchomić tego postępowanie z wniosku. W piśmie z 12 maja 2021 r. poinformował zaś o wszczęciu postępowania na żądanie skarżącego i w zakresie przez nim wskazanym. Tak wadliwie uruchomione postępowania wymagało następnie jego formalnego zakończenia, co też w sprawie ww. decyzjami nastąpiło. Nie przesądza to jednak w żaden sposób ani o interesie prawnym skarżącego w ww. sprawie (związanej z realizacją inwestycji na działce nr ewid. [...] przed podziałem) ani o konieczności wszczęcia i prowadzenia postępowania z urzędu w trybie naprawczym w stosunku do wskazanej powyżej inwestycji. Biorąc pod uwagę treść decyzji PINB z 4 lutego 2022 r. przyjąć bowiem trzeba, że umorzenie postępowania podyktowane zostało wyłącznie ww. kwestią, związaną ze sposobem uruchomienia postępowania przed tym organem co do "podnoszenia terenu działki nr ew. [...]". Kierując się zasadą dwuinstancyjności, okoliczności, na które dodatkowo (analizując dowody) wskazał MWINB należy więc uznać za te, które nie miały decydującego znaczenia, czy inaczej: nie uniemożliwiają one uruchomienia postępowania w ww. sprawie z urzędu i dokonania w nim pełnej oceny zgromadzonych dowodów (co może mieć miejsce zważywszy na treść art. 84 ust. 1 pkt 1 pr.bud.).

Ze wskazanych powodów Sąd uznał, że ww. orzeczenia organów nadzoru budowlanego są prawidłowe; nie naruszają w stopniu istotnym art. 105 § 1 k.p.a. zastosowanego przez PINB.

Sąd zauważa bowiem, że w przypadku dopuszczalności wszczęcia postępowania na wniosek i z urzędu, niedopuszczalne jest wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania z uwagi na złożenie wniosku. Jednakże w sytuacji, gdy postępowanie może być wszczęte wyłącznie z urzędu, niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania na wniosek strony i zasadna jest wówczas odmowa wszczęcia takiego postępowania administracyjnego z wniosku. W przypadku zaś wadliwego jego wszczęcia na wniosek, należy zastosować art. 105 § 1 k.p.a. Nie oznacza to jednak, że taki wniosek nie wywiera żadnych skutków; może on - zdaniem Sądu - stanowić "impuls" dla organu do wszczęcia postępowania z urzędu, tj. zawierać informacje o nieprawidłowościach związanych z realizacją określonego procesu budowlanego, które organ winien ocenić w kontekście zasadności uruchomienia postępowania w określonym zakresie z urzędu. Nadto, odmowa wszczęcia postępowania czy też jego umorzenie wyłącznie z ww. powodu, nie jest także równoznaczna z pozbawieniem wnioskodawcy statusu strony w ewentualnym postępowaniu wszczętym z urzędu, czy inaczej: nie przesądza o przymiocie strony tej osoby w takim postępowaniu.

Podsumowując, PINB otrzymując podanie skarżącego w grudniu 2020 r., zawierające w istocie prośbę o wszczęcie postępowania w sprawie legalności robót, prawidłowo przyjął, że postępowanie to może być wszczęte tylko z urzędu. Tym samym prawidłowo - a to w konsekwencji rozstrzygnięć MWINB dotyczących postanowień PINB wydanych w oparciu o art. 50 ust. 1 pr.bud. - orzekł na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 53a ust. 1 pr.bud. Zaskarżona decyzja, podtrzymując to orzeczenie PINB, jest formalną odmową prowadzenia/kontynuowania postępowania z wniosku, co oznacza, że organ administracji publicznej w przypadku uznania tego za konieczne, może uruchomić to postępowania raz jeszcze z urzędu, i poddać w nim ocenie całość zgromadzonego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, zapewniając przy tym czynny udział w postępowaniu wszystkim stronom.

W tych warunkach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), orzekł, jak w sentencji.