Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 904/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 62 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Alicja Palus Protokolant sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 października 2019 r. sprawy ze skargi B. L.-K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego budynku mieszkalnego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adw. M. B. - kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i 20/100), w tym kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) z tytułu podatku VAT.


UZASADNIENIE

B. L.-K. oprotestowała skargą wywiedzioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzję D.Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, (dalej - DWINB) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego budynku mieszkalnego. Z przedłożonych łącznie ze skargą akt administracyjnych wynika, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących uwarunkowaniach prawnych i faktycznych.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W., (dalej - PINB) został poinformowany o nieprawidłowościach dotyczących instalacji grzewczej w lokalu nr [...] w budynku przy ul. N. [...] we W. Celem zweryfikowania zasadności zgłoszenia organ wezwał współwłaścicieli nieruchomości do dostarczenia protokołów okresowych kontroli budynku mieszkalnego. Zobowiązani nie zastosowali się do treści wezwania, w związku z czym organ zaordynował kontrolę, którą przeprowadzono w dniu [...] r.. Jakkolwiek czynności PINB prowadzone były odnośnie robót budowlanych związanych z trzonem kominowym i pokryciem dachowym oraz z instalacją grzewczą lokalu nr [...], ustalenia kontrolne stały się podstawą do wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego dotyczącego stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. N. [...] we W., o czym poinformowano strony zawiadomieniem z dnia [...] r.. W toku postępowania P.M. dostarczył kopię "opinii technicznej w sprawie oceny stanu technicznego części wspólnych budynku przy ul. N. [...] we W." sporządzonej w sierpniu 2017 r. przez mgr inż. T.M.posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej należącego do D.Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. Na żądanie organu autor opracowania wyjaśnił, że przedłożona opinia techniczna jest kompletnym opracowaniem sporządzonym dla przedmiotowej nieruchomości.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy PINB dla miasta W. w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], którą przyjmując w podstawie prawnej m.in. art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1202), oraz art. 104 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej - k.p.a.) nakazał P.M. i B.L.-K. jako współwłaścicielom budynku mieszkalnego przy ul. N.[...] we W. usunięcie zagrożenia oraz nieprawidłowości w utrzymaniu przedmiotowego budynku, poprzez:

1. wymianę uszkodzonego pokrycia dachowego na pokrycie z dachówki ceramicznej,

2. wymianę wadliwych, uszkodzonych obróbek blacharskich, rynien i rur spustowych wraz z wadliwymi mocowaniami,

3. wymianę uszkodzonych wyłazów dachowych,

4. naprawę uszkodzonych, spękanych tynków trzonów kominowych,

5. wykonanie zabezpieczenia górnej płaszczyzny czap kominowych przed działaniem czynników atmosferycznych, nie posiadających takiego zabezpieczenia (np. poprzez ułożenie warstwy ochronnej z zaprawy wodoszczelnej lub zamontowanie nakryw kominów z blachy z kapinosami),

6. wymianę zawilgoconych desek okapów,

7. wymianę uszkodzonego, skorodowanego biologicznie ołatowania dachu,

8. wymianę zużytych technicznie, skorodowanych biologicznie fragmentów murłat,

9. po oczyszczeniu drewnianych elementów więźby dachowej zaimpregnowanie całej drewnianej konstrukcji więźby środkami przeciwgrzybicznymi i ogniochronnymi,

10. wymianę uszkodzonych, skorodowanych biologicznie, posiadających ubytki desek podłogi poddasza,

11. naprawę uszkodzonych, spękanych tynków poddasza, uzupełnienie ubytków tynku,

12. przemurowanie spękań ścian,

13. wymianę uszkodzonych okapników podokiennych zewnętrznych,

14. wykonanie opaski ochronnej wokół budynku,

15. usunięcie odspojonych tynków elewacyjnych, a następnie uzupełnienie ubytków tynków,

16. remont biegu schodowego prowadzącego z parteru na piętro, w tym stopnic i podstopnic,

17. osuszenie zawilgoconych ścian piwnic,

18. uzupełnienie brakujących tynków ścian piwnic,

19. wykonanie zabezpieczenia ścian przed podciąganiem wilgoci,

20. wymianę zużytych technicznie drzwi wejściowych głównych do budynku,

21. zamontowanie brakującej stolarki okiennej piwnic,

22. uzupełnienie, naprawę uszkodzonej stolarki okiennej w obrębie klatki schodowej,

23. po oczyszczeniu skorodowanych elementów balustrad schodów prowadzących do wejścia głównego do budynku i zabezpieczeń okien piwnic - zabezpieczenie antykorozyjne w/w elementów,

24. remont lub wymianę zużytej technicznie stolarki drzwiowej piwnic,

Nadto w sentencji decyzji organ zawarł obowiązek wykonania wskazanych robót w terminie 8 miesięcy od daty, kiedy rozstrzygnięcie w sprawie stanie się ostateczne i nakazał prowadzenie robót zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej, zapewniając bezpieczeństwo podczas prowadzenia robót, w zakresie robót ogólnobudowlanych, ustanowienie nadzoru osoby posiadającej odpowiednie przygotowanie zawodowe i wymagane uprawnienia budowlane do kierowania robotami oraz należącej do odpowiedniej izby zawodowej, a także zawiadomienie organ o wykonaniu robot z oświadczeniem osoby uprawnionej.

Uzasadniając wydany nakaz organ wyjaśnił, że z przedłożonego opracowania wynika, iż w budynku istnieją nieprawidłowości związane z nieodpowiednim stanem technicznym. Na elewacjach widoczne są spękania ścian, tynku, ubytki tynku, zacieki od strony okapu dachowego oraz parapetów podokiennych. W związku z powyższym zalecono przemurowanie spękań ścian, wymianę odspojonych i uzupełnienie ubytków tynków, wykonanie malatury, wymianę parapetów, zawilgoconych desek okapów. Przy budynku stwierdzono brak opaski, co powoduje zawilgocenie ścian, w miejscach gdzie powinna się ona znajdować, istnieje roślinność, której korzenie powodują uszkodzenia izolacji ścian poniżej terenu, umożliwiając penetrację wody i zamakanie ścian - wskazano na konieczność wykonania opaski ochronnej wokół budynku. Stwierdzono, że drzwi wejściowe do budynku są zużyte techniczne, posiadają ubytki (zalecono ich wymianę), brak jest stolarki okiennej piwnic (otwory okienne zasłonięte są płytą), stolarka okna klatki schodowej jest uszkodzona (zalecono wymianę drzwi wejściowych głównych do budynku, zamontowanie brakującej stolarki okiennej piwnic, i uzupełnienie, naprawę uszkodzonej stolarki klatki schodowej). W związku z korozją elementów balustrad schodów prowadzących do głównego wejścia do budynku i zabezpieczeń okien piwnic - zalecono oczyszczenie w/w elementów, ich zabezpieczenie antykorozyjne i pomalowanie.

Wskazano, że trzony kominowe są w złym stanie technicznym - zwieńczenia z cegły nie posiadają kapinosów, co powoduje zalewanie podczas opadów deszczu, tynki trzonów - są spękane, co umożliwia przedostawanie się wody opadowej na poddasze. Stwierdzono konieczność wykonania naprawy tynków kominowych, na górnej płaszczyźnie czap - ułożenia warstwy ochronnej z zaprawy wodoszczelnej, bądź zamontowania nakryw kominów (z blachy stalowej ocynkowanej lub tytanowo-cynkowej) z kapinosami.

Stwierdzono, że deski podłogi poddasza są skorodowane biologicznie, jej fragmenty są w stanie grożącym awarią, tynki poddasza są spękanie, posiadają ubytki, zanieczyszczenia (zalecono wymianę w całości drewnianej podłogi poddasza, naprawę oraz pomalowanie tynków). Wskazano na dostateczny stan więźby drewnianej dachu, za wyjątkiem skorodowanych biologicznie murłat (z uwagi na stałe zamakanie od nieszczelnego pokrycia dachu) - w związku z czym zalecono wymianę ich zużytych technicznie fragmentów, oczyszczenie i zaimpregnowanie konstrukcji środkiem zabezpieczającym przeciwpożarowo oraz przed korozją biologiczną (przeciwgrzybicznymi) i ogniochronnymi.

Wskazano także, że dachówki pokrycia dachowego są w złym stanie technicznym, przemieszczone, posiadają uszkodzenia, prześwity, ubytki, uzupełnienia są wadliwie ułożone, stwarzają zagrożenie dla osób trzecich (przez możliwość obsunięcia się), gąsiory są nieszczelne (zalecono wymianę pokrycia dachowego na nowe z dachówki ceramicznej), zaprawa uległa zniszczeniu, zmurszeniu. Zalecono również wymianę, w całości, skorodowanego ołatowania dachu, wszystkich obróbek blacharskich (wadliwych, powodujących przenikanie wody opadowej pod pokrycie, zużytych, przesuniętych), rynien i rur spustowych (korozja, roślinność w rynnach, wadliwe mocowania), zamontowanie pod pokryciem folii wstępnego krycia, a ponadto zamontowanie wyłazów dachowych (z uwagi na korozję, brak obróbek blacharskich, nieskuteczne uszczelnienie pianką), wykonanie ław i stopni kominiarskich.

Podanoano, że schody wewnątrz budynku znajdują się w złym stanie technicznym, stwarzającym zagrożenie dla użytkowników (stąd należy wyremontować bieg prowadzący z parteru na piętro) - powierzchnia drewnianych stopnic i podstopnic jest zużyta, widoczne są ubytki stopnic.

W piwnicach stwierdzono zawilgocenia, ubytki tynku w strefie przyposadzkowej, spowodowane zamakaniem ścian od wody gruntowej, świadczące o braku ochrony przeciwwilgociowej ścian - zalecono ich osuszenie, uzupełnienie brakujących tynków i malatury, remont stolarki drzwiowej wewnętrznej (zużytej technicznie), oraz zabezpieczenie ścian przed podciąganiem wody, np. za pomocą iniekcji.

Ponadto wskazano na nieprawidłowości dotyczące ogrodzeń oraz nawierzchni na terenie przedmiotowej nieruchomości. Organ zauważył, że w dostarczonej ocenie odniesiono się do obramień okiennych oraz kwestii konserwatorskich i nie wskazano na zużycie techniczne tych elementów, stąd formułowanie obowiązku w tym zakresie uznano za bezzasadne. PINB podał, że dostarczona opinia techniczna nie stanowi oceny wykonanych w obrębie trzonu kominowego robót budowlanych, wskazuje natomiast jednoznacznie istniejące nieprawidłowości w utrzymaniu części wspólnych budynku (m. in. wielorakie przyczyny zalewania poddasza), oraz formułuje zalecenia w ich zakresie.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ wskazał na dostarczoną przez stronę postępowania ocenę techniczną robót budowlanych wykonanych w związku z instalacją gazową przynależną do lokalu nr [...] w budynku oraz opinię kominiarską z 2016 r. dotyczącą wskazania miejsca podłączeń do przewodów, w związku z w/w robotami budowlanymi. Dostarczona opinia nie stanowi protokołu okresowej kontroli przewodów kominowych.

Odnośnie robót budowlanych w obrębie trzonu kominowego organ uzyskał informację od współwłaścicieli, że zostały one wykonane w 2016 r., zaś dokumentacja fotograficzna sporządzona podczas kontroli jest spójna z fotografią włączoną do opinii technicznej z sierpnia 2017 r. W dalszej kolejności podano, że w budynku istnieje zagrożenie związane z brakiem właściwego funkcjonowania instalacji wentylacyjnej, kominowej. Do pomieszczenia kotłowni z piecem na paliwo stałe wykorzystywanym na potrzeby instalacji grzewczej lokalu nr [...] brak jest właściwego nawiewu, a co za tym idzie - brak jest zapewnienia odpowiedniej ilości powietrza niezbędnego do spalania dla w/w kotła. Powyższe może powodować brak właściwego ciągu kominowego lub ciąg wsteczny, zaciąganie produktów spalania z przewodu dymowego do wnętrza budynku - co może powodować zagrożenie związane m.in. z tlenkiem węgla. Strona wskazała na możliwą nieszczelność przewodu dymowego, natomiast dostarczona opinia techniczna nie odnosi się do powyższych nieprawidłowości, nie dostarczono protokołów okresowej kontroli w/w trzonu kominowego.

Po wskazaniu na regulacje dotyczące utrzymania obiektu budowalnego organ I instancji stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż przedmiotowy budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Budynek posiada nieprawidłowości dotyczące m.in. spękania ścian, ubytki tynków, ślady po zaciekach, uszkodzenia okapów, parapetów, brak opaski, zawilgocenia ścian i w obrębie piwnic, zużytą stolarkę drzwiową, braki i uszkodzenia stolarki okiennej, korozję elementów balustrad schodów prowadzących do głównego wejścia do budynku i zabezpieczeń okien piwnic, zły stan trzonów kominowych, skorodowane biologicznie deski podłogi poddasza, murłaty, nieszczelność pokrycia dachowego, wadliwość obróbek blacharskich, skorodowane rynny, rury spustowe z wadliwymi mocowaniami, nieprawidłowości w obrębie wyłazów dachowych, brak ław, stopni kominiarskich, bieg schodów w budynku w złym stanie technicznym, brak hydroizoalcji, zagrożenie związane z brakiem odpowiedniej wentylacji w pomieszczeniu kotłowni. Dodatkowo organ uznał, że w celu usunięcia nieprawidłowości oraz zapobiegnięcia pogłębiania się nieprawidłowości, zasadnym stało się wydanie nakazu, przy czym zaznaczono, że zebrany materiał pozwala na wydanie rozstrzygnięcia. Zdaniem organu dostarczona ocena techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawniania budowlane, w sposób jednoznaczny i kompletny wyjaśnia stan faktyczny i niezasadne było obciążanie współwłaścicieli kosztami powtórnego sporządzenia ekspertyzy.

W uzasadnieniu decyzji organ zaznaczył, że skierowany do współwłaścicieli nakaz nie ma na celu wykonania nowych elementów budynku, a jedynie usunięcie wad i zagrożenia w obrębie istniejących elementów budynku. Wyjaśnił także, że przewody kominowe stanowią części wspólne budynku, pomimo aktualnego wykorzystywania ich na potrzeby któregoś z lokali. Wady związane z instalacją wentylacyjną, przewodami kominowymi mogą stwarzać zagrożenie dla całego budynku i jego użytkowników. Nawiewy, wywiewy (o określonych wielkościach i lokalizacji), istniejące podłączenia do przewodów - tworzą od siebie współzależny system wentylacyjny, stąd w/w elementy, sprawność ich działania, istniejące wady, ewentualne nieszczelności - nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od siebie. Nieprawidłowości w obrębie w/w systemu wentylacji mogą stanowić o powstaniu zagrożenia dla całego budynku. Przy braku przeprowadzania okresowych kontroli kominiarskich nie można jednoznacznie ustalić przyczyn zadymienia, istnienia i lokalizacji ewentualnej nieszczelności któregoś z przewodów kominowych (nie można też wykluczyć, że nieszczelność ta istnieje w obrębie innego trzonu niż wskazany przez skarżącego lub zadymienie jest spowodowane innymi przyczynami, np. niedrożnością przewodu).

Skarżąca w terminie przewidzianym na skuteczne złożenie środka zaskarżenia wniosła odwołanie od decyzji. W kierowanym do organu piśmie wskazała, że zgłasza zastrzeżenia do decyzji lecz ze względu na okres urlopowy stosowne uzasadnienie dostarczy w późniejszym terminie. Jak wynika z akt administracyjnych odwołanie nie zostało jednak uzupełnione.

W dniu [...] r. DWINB wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego zrelacjonowano stan sprawy z uwzględnieniem ustaleń poczynionych w sprawie przez organ I instancji oraz wskazano na treść decyzji pierwszoinstancyjnej. W ramach własnych rozważań organ II instancji omówił regulacje prawnomaterialne dotyczące utrzymania obiektu budowlanego, ze szczególnym akcentem na ziszczenie się przesłanek umożliwiających organowi nadzoru budowlanego nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Pośród owych przesłanek szeroko akcentowano konieczność ujawnienia takiego stanu obiektu, który narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów. Dokonując subsumpcji DWINB wskazał, iż z przeprowadzonych przez organ I instancji czynności wyjaśniających wynika bezspornie, iż ze względu na stan techniczny, w jakim znajduje się budynek mieszkalny przy ul. N.[...] we W., konieczne było orzeczenie nakazu wykonania robót budowlanych, celem doprowadzenia przedmiotowego obiektu do właściwego, zgodnego z przepisami stanu technicznego, pozwalającego na jego bezpieczne użytkowanie. Według organu odwoławczego PINB dla miasta W.był uprawniony do wydania decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego, gdyż z akt sprawy wynika, że podmiot właściwy do dbania o stan przedmiotowego budynku nie dopełnił ciążącego na nim, na mocy przepisu art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego obowiązku, tj. nie utrzymuje go w należytym stanie technicznym, dopuszczając tym samym do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej.

Posiłkując się orzecznictwem sądowoadministracyjnym DWINB wyjaśnił, że decyzja wydana na podstawie art. 66 Prawa budowlanego powinna dokładnie określać czynności bądź prace i roboty budowlane, które właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany wykonać celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania obiektu lub jego części. Ponadto przy określeniu terminu wykonania obowiązków należy mieć na uwadze fakt, iż wyznaczenie zbyt długiego terminu może doprowadzić do dalszej degradacji obiektu budowlanego i w konsekwencji powstania bądź pogłębienia zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Końcowo organ ocenił, że decyzja PINB dla miasta W. jako prawidłowa powinna się ostać w obrocie prawnym, gdyż organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał oceny w oparciu o wyczerpująco zebrany materiał dowodowy.

B. L.-K. oprotestowała wskazaną wyżej decyzję skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, pominięcie wniosków dowodowych, w szczególności pominięcie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, a także przyjęcie, że opinia techniczna sporządzona na zlecenie uczestnika postępowania może zastąpić dowód z opinii biegłego i że korzysta z takiej samej mocy dowodowej jak opinia biegłego,

- art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przez organ wniosku skarżącej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, mimo iż zachodziły ku temu podstawy, albowiem przedstawiona przez P. M. ocena techniczna budziła poważne wątpliwości co do jej bezstronności,

- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i bezpodstawne nadanie mocy dowodowej opinii technicznej sporządzonej przez mgr inż. T. M. na zlecenie P.M., pomimo kwestionowania jej bezstronności i wiarygodności przez skarżącą.

Dodatkowo skarżąca zarzuciła rażące naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane.

Wobec podniesionych zarzutów autorka skargi wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji PINB dla miasta W. oraz zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym dla W.-Ś. VIII Wydział Cywilny pod sygn. akt: [...] w sprawie o rozstrzygnięcie w przedmiocie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu rzeczy wspólnej tj. czynności remontowych przedmiotowego budynku.

Uzasadniając skargę skarżąca wskazała, iż nie zgadza się z jej treścią z tego względu, że stan faktyczny sprawy ustalony został nieprawidłowo i stanowi on przedmiot sporu pomiędzy stronami postępowania. Stan faktyczny ustalono na podstawie przeprowadzonej kontroli oraz dostarczonej przez stronę postępowania ocenę stanu technicznego części wspólnych budynku. Opinia została sporządzona na zlecenie jednej ze stron, co powoduje, iż opinia taka jest opinią prywatną, nie zaś opinią biegłego. Zdaniem skarżącej osoba sporządzająca opinię na zlecenie jednej ze stron nie ma statusu biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. ze wszystkimi wynikającymi z tego konsekwencjami, a to przede wszystkim chociażby z uwagi na wątpliwości co do bezstronności i rzetelności opracowania sporządzonego przez taką osobę. W rezultacie, zdaniem skarżącej, nie można uznać, że autorowi ekspertyzy przedłożonej w przedmiotowej sprawie przysługuje status biegłego w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nawet jeżeli spełnia on wymóg posiadania wymaganych ustawą uprawnień, nie powoduje to bowiem, iż taka opinia techniczna ma walor opinii biegłego. Osoba z uprawnieniami sporządza taką opinię na zlecenie jednej ze stron i oczywistym jest, iż nie można oczekiwać od niej takiej bezstronności, jak od biegłego powołanego przez organ. Skarżąca wyjaśniła, że zdaje sobie sprawę z tego, że k.p.a. zawiera otwarty katalog środków dowodowych i to od uznania organu zależy, który z nich zostanie dopuszczony i przeprowadzony (art. 75 § 1 k.p.a.), jednakże skarżąca podważała fachowość oraz poddawała pod wątpliwość poprawność wynikających ze sporządzonej opinii ustaleń. Z uwagi na fakt, że opinia sporządzona na zlecenie uczestnika postępowania administracyjnego poza procedurą opisaną w przepisach prawa administracyjnego nosi cechy dokumentu prywatnego, konieczne było w tej sytuacji przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy budowlanego z listy biegłych sądowych, tym bardziej, że okoliczność którą dowód ten miał wyjaśnić była przedmiotem sporu pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości.

Uzasadniając naruszenie art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. skarżąca stwierdziła, iż bez wątpienia opinia opracowana na zlecenie strony postępowania ma charakter prawny i jest prywatną opinią, a nie opinią biegłego. Jej zdaniem ustalenia organu odwoławczego oparto na dokumentach prywatnych, nie zaś na opinii biegłego. Zarzuciła także, że kontrola nie była wystarczająca do poczynienia wszystkich istotnych w sprawie ustaleń, gdyż w jej trakcie nie były przeprowadzane żadne odkrywki, czy jakieś inne szczególne czynności, które mogłyby potwierdzić rzeczywisty stan techniczny budynku. Organ II instancji nie wziął w ogóle pod uwagę tej okoliczności, a tym samym nie podjął także wszystkich niezbędnych działań celem należytego zgromadzenia materiału dowodowego i na tej podstawie doszedł do nieprawdziwych wniosków, które w rezultacie doprowadziły do wydania decyzji z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego.

Według skarżącej świadczy to o naruszeniu art. 77 k.p.a., gdyż nie ulega wątpliwości, że organ we wskazanym wyżej zakresie nie zebrał i me rozpatrzył w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, a ponadto, naruszając dyspozycję art. 80 k.p.a. nie ocenił na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nadto organ naruszył art. 7 k.p.a. gdyż, wbrew obowiązkowi, przy rozpoznawaniu sprawy całkowicie pominął słuszny interes skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie odwołując się do powodów wydania rozstrzygnięcia o takim kształcie wskazanych w uzasadnieniu decyzji. Jednocześnie podał, że po zapoznaniu się z treścią skargi nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia w trybie samokontroli.

Na rozprawie w dniu 1 października 2019 r. ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu poparł skargę oraz zarzuty i wnioski w niej zwarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone zostały między innymi w przepisach art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 t.j.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej – p.p.s.a.), z których wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Zgodnie z tak wyrażoną zasadą wojewódzki sąd administracyjny w toku czynności rozpoznawczych dokonuje oceny, co do zgodności zaskarżonego aktu (lub czynności) z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jego wydania (lub tryb podjęcia czynności, będącej przedmiotem zaskarżenia) oraz co do prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. W ocenie uwzględnia się przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu (podjęcie zaskarżonej czynności). Ponadto w myśl art. 134 § 1 powołanej powyżej ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i istniejących okoliczności prawnych nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa procesowego lub materialnego, które obligowałoby Sąd do uwzględnienia skargi.

Materialnoprawną podstawę nałożenia na stronę skarżącą obowiązków objętych zaskarżoną decyzją stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. z 1019 r., poz. 1186 j.t.). Zgodnie z tym przepisem, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (1) albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym (3) - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Wyjaśnić należy, że przytoczony przepis został zamieszczony w rozdziale 6 ustawy Prawo budowlane "Utrzymanie obiektów budowlanych". Przewiduje on konsekwencję prawną w postaci zaadresowanego do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, będącą rezultatem określonych zaniedbań po stronie tego podmiotu w zakresie wymogów odnoszących się do odpowiedniego utrzymania obiektów budowlanych. W myśl bowiem art. 61 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego obowiązany jest utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, a zatem zgodnie z jego przeznaczeniem, wymaganiami ochrony środowiska, utrzymywać go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 listopada 2003 r., (sygn. akt II SA/Wr 2725/00, dostępny w CBOSA), przepis art. 66 Prawo budowlane nie tworzy dla obiektu lub jego zarządcy nowych, niewynikających z ustawy obowiązków, lecz precyzuje ustawowe obowiązki, co umożliwia oraz zabezpiecza ich wykonalność. Zaniedbania w powyższym zakresie, mieszczące się w przesłankach wskazanych w art. 66 ust. 1 Prawo budowlane uprawniają i obligują zarazem organ nadzoru budowalnego do wydania przewidzianego w tym przepisie nakazu. Regulacja zawarta w art. 66 ust. 1 Prawo budowlane przewiduje więc tzw. decyzję związaną, co oznacza, że w sytuacji wystąpienia chociażby jednej z określonych w tym unormowaniu przesłanek, organ nadzoru budowlanego obowiązany jest do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości .

W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje, że skarżąca i uczestnik postępowania są współwłaścicielami budynku stanowiącego przedmiot postępowania. Fakt ten nie był na żadnym etapie postępowania kwestionowany, a nawet do akt administracyjnych załączono umowę z [...] r. dotyczącą sposobu użytkowania wspólnej nieruchomości, (karta 4/1 akt administracyjnych organu I instancji. W świetle art. 61 Prawo budowlane nie może zatem budzić wątpliwości, że współwłaściciele są odpowiedzialni za stan techniczny i estetyczny przedmiotowego obiektu. Obszernie zgromadzony, a zarazem spójny materiał dowodowy, jednoznacznie natomiast potwierdza, że obiekt ten nie spełnia odpowiednich wymogów w zakresie stanu technicznego, a w konsekwencji również w zakresie bezpieczeństwa jego użytkowania. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy są ustalenia poczynione w wyniku dokonanej przez PINB dla miasta W. w dniu [...] r. kontroli (protokół kontroli nr [...], karta nr 12 akt PINB). Nadto organ wydając rozstrzygnięcie dysponował opinią kominiarską z dnia [...] r. nr [...]i opinią techniczną w sprawie stanu technicznego części wspólnych budynku z dnia [...] r.

Zebrany przez organy nadzoru budowlanego materiał dowodowy został zakwestionowany przez skarżącą, która przez pryzmat czynności prowadzonych w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy czyni zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej nie zgadzając się z wydanymi decyzjami. Znamienne pozostaje, że interwencja służb nadzoru budowlanego była następstwem wniosku w tym względzie współwłaściciela nieruchomości wskazującego na zagrożenia wynikające ze stanu technicznego budynku. Współwłaściciel nieruchomości zlecił także sporządzenie opinii technicznej, którą następnie przedłożył organowi. Z kolei skarżącą zdaje się nie widzieć potrzeby jakiejkolwiek ingerencji w budynek, czy też zakres robót warunkuje wskazaniem ich przez biegłego sądowego. W tych okolicznościach przypomnieć trzeba, że jak wyżej sygnalizowano, to właściciel, (w niniejszym przypadku współwłaściciele), odpowiadają za stan techniczny budynku i powinien, czy też współwłaściciele powinni, z własnej inicjatywy dokonywać niezbędnych czynności w tym zakresie. Organ nadzoru budowlanego interweniuje wówczas, gdy właściciel nie dopełnia wymogu z art. 61 Prawa budowlanego.

W świetle materiału dowodowego sprawy, zdaniem Sądu w składzie orzekającym, nie może być uzasadnionych wątpliwości co do nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego budynku, a zatem nie znajduje uzasadnienia podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego. W opinii technicznej wyartykułowany został wprost wniosek o złym stanie technicznym budynku, a dodatkowo zostały wskazane występujące zagrożenia bezpieczeństwa użytkowania. Nadto PINB dla miasta W. potwierdził ten stan w protokole kontroli. Zauważyć przy tym należy, że już sama dokumentacja fotograficzna załączona do protokołu kontroli i ujęta w ocenie technicznej ujawnia nieprawidłowości w stanie technicznym dostrzegalne nie tylko przez specjalistę z zakresu budownictwa. Konieczność wykonania robót budowlanych zmierzających do usunięcia nieprawidłowości i zagrożeń wynika zatem wprost z materiału dowodowego sprawy.

Zasadnicze zarzuty skargi dotyczą naruszenia przepisów procedury administracyjnej poprzez wydanie decyzji w oparciu o ocenę techniczną sporządzoną na zlecenie współwłaściciela nieruchomości, czyli zdaniem skarżącej opinię prywatną oraz niewystarczającą kontrolę samego organu. Skarżąca domaga się przy tym przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego. Oceniając zarzuty skargi należy zaznaczyć, że strona skarżąca większość swoich twierdzeń podnosi dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Pozostaje ona natomiast bierna względem ustaleń organu dotyczących stanu technicznego budynku w trakcie postępowania administracyjnego. W odwołaniu od decyzji PINB będącym lapidarnym pismem sprowadzającym się do wyrażenia niezadowolenia z zapadłego rozstrzygnięcia, skarżąca deklaruje uzasadnienie zastrzeżeń po upływie okresu urlopowego lecz tego nie dokonuje. W treści samej skargi zamieszcza z kolei twierdzenia nie znajdujące potwierdzenia w aktach administracyjnych. Względem naruszenia przepisów procedury administracyjnej zarzuty skargi wynikają z pominięcia i nieuwzględnienia wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Analiza akt administracyjnych nie potwierdza jednak aby wniosek w tym względzie był składany w toku postępowania administracyjnego. Skarżąca zaś czynnie uczestnicząc w postępowaniu, (brała udział w oględzinach, przeglądała akta – osobiście i z osobą przez nią do tej czynności umocowaną), ale nie tylko nie składała wniosku dowodowego opisanego w skardze, ale też w żaden sposób nie negowała ustaleń organu w trakcie kontroli czy stanowiska zaprezentowanego w opinii technicznej. Siłą rzeczy organy administracyjne nie mogły więc naruszyć przepisów procedury administracyjnej wskazanych w skardze.

Przyjdzie wreszcie odnieść się do tych zarzutów skargi, które wykluczają możliwość wydania prawidłowej decyzji w oparciu o ocenę techniczną sporządzoną na zlecenie współwłaściciela budynku. Po pierwsze, co zauważa sama skarżąca, przepisy procedury administracyjnej zawierają otwarty katalog środków dowodowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lutego 2019 r. (sygn. akt II OSK 820/17) ,,Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przepis ten nie zawiera zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczonych w postępowaniu dowodowym, zaś użycie sformułowania "w szczególności" pozwala przyjąć, że wyliczenie to jest jedynie przykładowe. Powyższe oznacza, że ustawodawca nie ograniczył liczby środków dowodowych, za pomocą których organ może dokonać pełnych i zarazem prawidłowych ustaleń faktycznych sprawy." - LEX nr 2648370. Zatem jedynym ograniczeniem w zakresie dopuszczenia dowodu jest brak jego sprzeczności z prawem. Nadto z obowiązujących przepisów nie sposób wyprowadzić aby określone dowody można było oceniać jako bardziej lub mniej istotne ze względu na ich rodzaj, gdyż nie istnieje żaden sformalizowany katalog środków dowodowych.

Po wtóre, nie zasługują na akceptację zarzuty skargi wskazujące na brak możliwości oparcia decyzji na opracowaniu sporządzonym na zlecenie strony postępowania. Skarżąca twierdzi, że taka opinia jest opinią prywatną, a nie opinią biegłego. W świetle regulacji wynikających z prawa materialnego nie ma podstaw do przyjęcia aby możliwość wydania nakazu w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego musiała wynikać ze sporządzenia opinii przez biegłego. Dostateczną podstawą w takim przypadku dość często są samodzielne ustalenia organu w trakcie oględzin czy kontroli. W niniejszej sprawie PINB dla miasta W. przeprowadził kontrolę i w trakcie tej czynności uzyskał niezbędną wiedzę do wydania decyzji. Nie ma racji skarżąca twierdząc, że nie dokonano odkrywek czy ,jakiś innych szczególnych czynności", których to zresztą nie doprecyzowuje. Zasadą jest, że pracownicy organów nadzoru budowlanego, a szczególnie ci którzy prowadzą czynności kontrolne, posiadają stosowne wykształcenie i uprawnienia budowlane. Wobec tego dokumentując w stosownym protokole stan faktyczny uwzględniają w nim takie okoliczności, które mają znaczenie dla sprawy i czynią to w oparciu o wiedzę i doświadczenie.

Nadto skoro organ uzyskał opinię techniczną sporządzoną przez osobę przynależną do właściwej izby samorządu zawodowego i posiadającą uprawnienia do projektowania, nadzorowania i kontrolowania, kierowania budową i robotami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, nie ma podstaw aby dokumentu tego nie uwzględnić. Nie będzie miało przy tym znaczenia, że opracowanie to zostało sporządzone na zlecenie jednej ze stron postępowania. Zgodnie z art. 12 Prawa budowlanego ,,Za samodzielną funkcję techniczną w budownictwie uważa się działalność związaną z koniecznością fachowej oceny zjawisk technicznych lub samodzielnego rozwiązania zagadnień architektonicznych i technicznych oraz techniczno-organizacyjnych, a w szczególności działalność obejmującą: 1) projektowanie, sprawdzanie projektów architektoniczno-budowlanych i sprawowanie nadzoru autorskiego; 2) kierowanie budową lub innymi robotami budowlanymi; 3) kierowanie wytwarzaniem konstrukcyjnych elementów budowlanych oraz nadzór i kontrolę techniczną wytwarzania tych elementów; 4) wykonywanie nadzoru inwestorskiego; 5) sprawowanie kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych. Rozważając więc jako dowód w sprawie ocenę techniczną sporządzoną przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami budowlanymi i mogącą sprawować samodzielne funkcje techniczne w budownictwie stosowne do posiadanych uprawnień należy zakładać, iż ocena techniczna sporządzona przez tego rodzaju osobę może dostarczyć wiadomości specjalnych koniecznych do załatwienia sprawy. Nie jest więc wymagana opinia biegłego, ani też nie ma znaczenia, że opracowanie zostało sporządzone na zlecenie jednej ze stron. Autor opracowania bierze bowiem odpowiedzialność za zamieszczone w nim treści. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 19 lutego 2009 (sygn. akt II SA/Rz 443/08) ,,Udzielenie uprawnień budowlanych określonej osobie jest jednocześnie gwarancją i świadectwem, że ta osoba ma odpowiednie kwalifikacje zawodowe i może ponosić pełną odpowiedzialność za wykonywaną pracę w określonym zakresie" - LEX nr 487501.

Końcowo wypada zaznaczyć, że skarżąca domagała się zawieszenia postępowania wskazując na prowadzone przed sądem powszechnym postępowanie dotyczące czynności remontowych i powołanie w tym postępowaniu biegłego sądowego. Względem samego wniosku tutejszy Sąd wypowiedział się postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2019 r..

Podsumowując stwierdzić należy, że rozstrzygnięcia organów obu instancji w zasadniczej części, tj. w zakresie nakładającym na stronę skarżącą sporne obowiązki i określającym ich zakres, znajdują oparcie w należycie zgromadzonym materiale dowodowym i prawidłowo zastosowanych w sprawie przepisach prawa materialnego.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sądowego – wynagrodzeniu pełnomocnika orzeczono jak w punkcie II na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 2, § 4 ust. 3, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 68).