Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1607/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1.
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a lub c, art. 151.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzs ze zn. 4 ust. 3.
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 67a par. 1 pkt 3,.
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 142 ust. 1 i 2, art. 140 ust. 1,.
journal: Dz.U. 2019 poz 868
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.
article: art. 10.
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pawłowska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Ministra Klimatu z dnia "(...)" lutego 2020 r. nr "(...)" w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty podwyższonej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] (dalej "zaskarżona decyzja") Minister Klimatu (dalej "Organ", "Minister"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U.

z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej "Kpa") utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej "Organ I instancji", "NFOŚiGW") z [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy W.i G.(dalej "Skarżący", "Strona") umorzenia części opłaty podwyższonej w kwocie 18 771,70 zł., za wydobywanie kopaliny bez koncesji, ustalonej decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. (dalej "Dyrektor OUG") z 9 maja 2018 r nr [...] w części należnej NFOŚiGW.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...] Dyrektor OUG ustalił w stosunku do Skarżącego opłatę podwyższoną za wydobycie kopalin bez posiadania koncesji w wysokości 48 133,00 zł, w tym dla NFOŚiGW w kwocie 19 253,00 zł. Na tę kwotę składała się opłata podwyższona za wydobycie dwóch kopalin: 11 280 zł. za wydobycie łupków i 7 973 zł. za wydobycie piaskowca.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej także "Prezes WUG") decyzją z [...] lipca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora OUG z [...] maja 2018 r. nr [...]. Skarga Strony na powyższą decyzję została następnie oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z 14 maja 2019r. (sygn. akt III SA/GI 1006/18).

W związku z niewpłaceniem opłaty NFOŚiGW wystawił w dniu 16 października 2018 r. dwa upomnienia: [...] (dotyczyło opłaty podwyższonej za wydobycie łupków) oraz nr [...] (dotyczyło opłaty podwyższonej za wydobycie piaskowca).

Wnioskami z 22 listopada 2018 r. Skarżący wystąpił do NFOŚiGW

o rozłożenie na raty zapłaty opłaty podwyższonej za wydobycie piaskowca (na 9 rat – 8 w równej wysokości i ostatniej w wysokości 105,60 zł.) oraz łupka (na 12 rat - 11 w równej wysokości i ostatniej w wysokości 462 zł.).

Organ I instancji wezwał Stronę (pismem z 3 grudnia 2018r. i 10 stycznia 2019r.) do uzupełnienia wniosków przez nadesłanie oświadczenia o przyczynach nielegalnego wydobywania kopalin oraz jej przeznaczenia, oświadczenia o majątku i dochodach, oświadczenia w sprawie uiszczania podatków i opłat należnych gminie [...].

Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie do uzupełnienia wniosków. W związku z tym Organ I instancji ponownie wezwał do uzupełnienia wniosków przez Stronę i nadesłania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania dokumentów w nim wskazanych pod rygorem pozostawienia wniosków bez rozpoznania. Na to wezwanie Skarżący również nie udzielił odpowiedzi i nie nadesłał wymaganych dokumentów.

Następnie, pismem z 19 lutego 2019 r., Strona została zawiadomiona

o zakończeniu postępowania i poinformowana o prawie do zapoznania się dowodami.

Pismem z 22 lutego 2019 r. Skarżący poinformował, że kopalina została

w całości zużyta do wyrównania i utwardzenia terenu zlokalizowanego obok posiadanej przez niego bazy transportowo - sprzętowej. Oświadczył, że teren ten objęty został dokumentacją geologiczną w kategorii C1 złoża łupków "[...]", która została zatwierdzona decyzją Starosty [...]z [...] kwietnia 2018 r. nr [...]. Strona uzyskała koncesję na wydobywanie kopaliny z tego złoża decyzją Starosty [...] z [...] lipca 2018 r. nr [...] . Skarżący wyjaśnił również, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej z uwagi na ograniczoną ilość zleceń na świadczone usługi transportowo - sprzętowe oraz małe zapotrzebowanie na eksploatowane przez niego kopaliny i zwrócił się z wnioskiem o możliwość uregulowania przedmiotowej zaległości podatkowej "w formie normalnej opłaty eksploatacyjnej za wydobytą kopalinę". Strona zmodyfikowała zatem swoje wnioski o ulgę wnosząc o częściowe umorzenie opłaty podwyższonej, tj. kwoty stanowiącej różnicę między 40% zwykłej opłaty eksploatacyjnej, a 40% opłaty podwyższonej. Tym samym zmodyfikowane przez Stronę wnioski nie dotyczą już rozłożenia na raty zapłaty zaległej opłaty podwyższonej, ale umorzenia 97,5% opłaty podwyższonej. Skarżący nie dołączył żadnych dowodów potwierdzających, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej.

Decyzją I instancji NFOŚiGW odmówił umorzenia części opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez koncesji. Organ I instancji stwierdził, że w sytuacji gdy postawa wnioskodawcy i brak współdziałania z Organem I instancji nie pozwoliły ustalić okoliczności faktycznych, pozwalających na dokonanie oceny istnienia przesłanek ważnego interesu podatnika, ani interesu publicznego, warunkujących możliwość udzielenia wnioskowanej ulgi, wniosek o rozłożenie na raty nie zasługuje na uwzględnienie.

W odwołaniu Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie części zaległej opłaty podwyższonej w kwocie 18 771,70 zł.

Pismem z 24 stycznia 2020 r. Skarżący poinformował, że w ramach prowadzonej działalności wykonuje usługi na rzecz jednostek samorządu terytorialnego. Wskazał na trudną sytuację na rynku i nieosiąganie dochodu

z prowadzonej działalności. Jego zdaniem zapłata należności spowodować może zachwianie sytuacji finansowej firmy i problemy z płatnościami. Może to wpłynąć na zakres prowadzonej przez niego działalności.

Minister zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że Strona, mimo że spoczywał na niej ciężar wykazania przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, nie udowodniła, że w sprawie wystąpiła choćby jedna z przesłanek określonych w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej "Op") uzasadniających udzielenie ulgi.

Organ zaznaczył, że Strona nie wyjaśniła, dlaczego brak umorzenia należności NFOŚiGW w wysokości 18 771,70 zł. miałby doprowadzić do zaprzestania działalności gospodarczej. Skarżący nie załączył do odwołania żadnych dokumentów, które wskazywałyby na wystąpienie w sprawie choćby jednej z dwóch ww. przesłanek. Jednocześnie zwrócił uwagę, że w sytuacji gdy podmiot wnioskuje

o umorzenie zaległości, spoczywa na nim obowiązek wykazania, że trudności finansowe (zadłużenie) powstało wskutek nadzwyczajnej, losowej sytuacji, na którą wnioskodawca nie miał żadnego wpływu.

Organ podkreślił, że Skarżący został dwukrotnie wezwany do uzupełnienia braków wniosku m.in. przez nadesłanie informacji o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i wydatkach, wyciągów bankowych, deklaracji podatkowych PIT, faktur za prąd, energię, wodę, ścieki, podatków od nieruchomości, które umożliwiłyby Organowi I instancji dokonanie jego analizy sytuacji majątkowej i finansowej, zgodnie z wymogiem stwierdzenia przesłanki ważnego interesu podatnika lub ważnego interesu publicznego. Skarżący zignorował te wezwania ograniczając się do jednozdaniowego opisu swojej sytuacji finansowej jedynie we wniosku i w piśmie

z 22 lutego 2019 r. zmieniającym żądanie wniosku z rat opłaty podwyższonej na zapłatę "w formie normalnej opłaty eksploatacyjnej", czyli o umorzenie części opłaty podwyższonej ponad wartość opłaty eksploatacyjnej, jaka przypadałaby do zapłaty za legalnie wydobytą kopalinę.

Wobec powyższego Organ uznał za zasadne utrzymanie w mocy decyzji I instancji o odmowie zastosowania wnioskowanej przez Stronę ulgi podatkowej.

Na zaskarżoną decyzję Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wskazał na niebezpieczeństwo wystąpienia w wyniku odmowy umorzenia należności i wykonania decyzji znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podniósł, że odmowa umorzenia należności

i wszczęcie egzekucji w stosunku do Strony pozbawi ją możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i zaspokojenia jej elementarnych potrzeb osobistych.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie części zaległej opłaty podwyższonej w kwocie 18 771,70 zł, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz.137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325; dalej ,,Ppsa").

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c Ppsa, obligowałyby Sąd do jej uchylenia. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego.

Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego stała się decyzja Organu, którą utrzymana została w mocy decyzja odmawiająca Stronie umorzenia części opłaty podwyższonej w kwocie 18 771,70 zł. Mocą wydanych w sprawie decyzji Skarżącemu odmówiono zatem zastosowania ulgi przewidzianej w art. 67a § 1 pkt 3 Op.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do postanowienia art. 142 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2019r. poz. 868 ze zm. , dalej ,,Pgg"), do opłat, o których mowa Dziale VII Opłaty stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące zobowiązań podatkowych. Określone tymi przepisami uprawnienia organów podatkowych przysługują wierzycielom. Wierzycielem jest zaś m.in. NFOŚiGW.

Trzeba także mieć na uwadze, że zgodnie z postanowieniem art. 140 ust. 1 Pgg (umieszczonym z Dziale VII Pgg) działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej.

Złożony przez Stronę wniosek o umorzenie opłaty podwyższonej wynikał zaś z ustalenia względem Skarżącego obowiązku jej uiszczenia na podstawie prawomocnej decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] lipca 2018r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektor OUG z [...] maja 2018 r. ustalającą wysokość opłaty podwyższonej należnej od Strony (m.in. uiszczenia na rzecz NFOŚiGW).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 67a §1 pkt 3 Op w związku z art. 142 ust. 1 oraz art. 140 ust. 1 Pgg, należało rozpoznać wniosek Strony o umorzenie części opłaty podwyższonej i tak też uczynił Organ i NFOŚiGW.

Zgodnie natomiast z postanowieniem art. 67a § 1 pkt 3 Op organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Zastosowanie tego przepisu prawa wymagało zatem rozważenia, czy zostały spełnione przesłanki uprawniające Organ do zastosowania ulgi w postaci umorzenia części opłaty podwyższonej nałożonej na Stronę.

Organ wydając zaskarżoną decyzję uznał, że uwzględnienie wniosku Skarżącego nie może nastąpić ani z uwagi na ważny interes podatnika ani też interes publiczny.

W orzecznictwie wskazuje się, że ważny interes w takim przypadku jest warunkowany sytuacją majątkową i finansową strony. Mamy z nim do czynienia wtedy gdy z powodu co do zasady nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to m.in. utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku, ale także i sytuacja ekonomiczna podatnika. Przy czym nie chodzi tutaj o każdy interes zainteresowanego ale o jego ważny interes a zatem charakteryzujący się określoną istotnością (por. wyrok NSA z 22 grudnia 2020r., sygn. akt II FSK 2166/18).

W odniesieniu do tej przesłanki wypada podnieść, że stwierdzenie jej zaistnienia jest wynikiem jednak aktywności zainteresowanej strony w wykazaniu jej wystąpienia i dowodów, jakie w związku z tym przedłożyła organowi administracji publicznej. Skarżący zaniechał jednak w tym zakresie podjęcia jakichkolwiek działań. Wezwania Organu o przedstawienie twierdzeń i dowodów pozwalających ocenić, czy zachodzi ważny interes Strony w umorzeniu wnioskowanej należności pozostały bez odpowiedzi. Organ zaś zarówno w piśmie z dnia 3 grudnia 2018r. jak i w piśmie z dnia 10 stycznia 2019r. powoływał się na okoliczności i środki dowodowe służące ich udowodnieniu, które pozwoliłyby ustalić, czy ważny interes Skarżącego zachodzi. Skarżący został bowiem wezwany do przedłożenia m.in. oświadczenia o przyczynach wydobywania kopalin bez koncesji, oświadczenia o majątku i dochodach sporządzonego zgodnie z załączonym formularzem, czy oświadczenia w sprawach uiszczania podatków i opłat należnych Gminie [...] (w tym opłaty za nielegalne wydobywanie kopaliny).

W ocenie Sądu nie można tutaj całkowicie negować powinności Organu do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności w celu wyczerpującego wyjaśnienia tej okoliczności ale należy też zważyć, że w sprawach tego typu dowody służące wykazaniu racji po stronie wnioskującego pozostają w jego rekach. To on bowiem dysponuje dowodami, których przedstawienie służy udowodnieniu zaistnienia omawianej tutaj przesłanki.

Sąd podziela zatem stanowisko wyrosłe na gruncie stosowania art. 67a Op, że w przypadku postępowania w sprawie umorzenia zaległości ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na stronę podatnika, gdyż tylko on posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. W interesie podatnika leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. Do niego należy inicjatywa dowodowa i to on powinien przyczynić się do gromadzenia dowodów, w konsekwencji do współtworzenia stanu faktycznego. On też ponosi konsekwencje zaniechań w tym zakresie (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z 23 marca 2021r., sygn. akt I SA/Rz 113/21). Wykazanie zatem sytuacji finansowej Strony, która mogłaby uzasadniać zastosowanie ulgi, jest pozostawione wnioskującemu albowiem tylko on dysponuje w tym zakresie stosownymi dowodami m.in. dokumentami księgowo-finansowymi.

Organy sprostały obowiązkowi, jaki na nich spoczywa w tego typu sprawach w zakresie dążenia do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Do Strony zostały skierowane dwa wezwania do przedstawienia, enumeratywnie wskazanych dokumentów pozwalających wykazać ważny interes Skarżącego (pisma z 3 grudnia 2018r. oraz z 10 stycznia 2019r.), które jednak pozostały, bez oczekiwanej ze strony Organu, reakcji po stronie Skarżącego. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji Strona została także poinformowana o swoich uprawnieniach wynikających z art. 10 Kpa (pismo z 3 stycznia 2020r.)

Sąd wskazuje, że w piśmie z 22 lutego 2019r. stanowiącym stanowisko Strony w sprawie, Skarżący wskazał jedynie, że wydobyta kopalina została zużyta na wyrównanie i utwardzenie terenu na zlokalizowanej obok, należącej do niego, bazy transportowo-sprzętowej. Strona podniosła także, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej z uwagi na ograniczoną ilość zleceń na świadczone usługi transporotowo-sprzętowe oraz małe zapotrzebowanie na eksploatowane kopaliny. Przy czym do pisma nie zostały dołączone żadne dokumenty potwierdzające te okoliczności, w tym także i te, o których złożenie Strona była już dwukrotnie wcześniej wzywana. W odpowiedzi zaś na wezwanie Organu do wypowiedzenia się przed zakończeniem postępowania, w piśmie z 24 stycznia 2020r., Skarżący powołał się na swoją bardzo trudną sytuację w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej i to, że ,,praktycznie nie osiąga dochodu" a uiszczenie podwyższonej opłaty może zachwiać sytuacją finansową jego firmy i sprowadzić problemy z płatnościami. W skardze zaś skierowanej do tutejszego Sądu Skarżący podniósł dodatkowo, że wyegzekwowanie należności z tytułu podwyższonej opłaty wywoła nieodwracalne skutki.

Okoliczności przywołane przez Stronę, nie poparte nadto żadnymi dowodami, słusznie zostały, zdaniem Sądu, ocenione przez Organ jako nieprzemawiające za umorzeniem należności z uwagi na ważny interes Skarżącego. Należy bowiem podzielić stanowisko Ministra sformułowane w zaskarżonej decyzji, że sama, niezadowalająca w odczuciu Strony sytuacja finansowa nie jest wystarczająca dla występowania ważnego interesu pozwalającego na zastosowanie wnioskowanej ulgi. Podobnie jak też zmniejszona niż oczekiwana przez Skarżącego liczba zleceń w ramach prowadzonej przez niego działalności. Brak tutaj podstaw też do wnioskowania o jakiś nadzwyczajnych przyczynach takiego stanu rzeczy, o ile oczywiście w ogóle wystąpiły okoliczności wskazane przez Stronę. Nie ma też dowodów na zagrożenie egzystencji ekonomicznej Strony. Nie zasługuje także na uznanie twierdzenie Strony, że zapłata opłaty podwyższonej spowoduje trudności z płatnościami. Po pierwsze zastosowanie wnioskowanej ulgi nie jest warunkowane w tym przypadku przyszłymi, niepewnymi i nieskonkretyzowanymi zdarzeniami finansowymi ale aktualną sytuacją finansową Strony a nadto nie może być postrzegane, jako element polityki finansowej Skarżącego mający go uchronić od wystąpienia trudności w spłacie innych zobowiązań pieniężnych.

Sąd podziela w tym zakresie stanowisko zajęte w orzecznictwie sądów administracyjnych, że przedsiębiorca powinien prowadzić działalność w sposób przemyślany i zgodny z prawem a nadto uwzględniać w jej ramach zwykłe, występujące ryzyko prowadzenia tej działalności (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 maja 2012r., sygn. akt VI SA/Wa 446/12). Nie może zatem w uzasadniony sposób powoływać się na okoliczności wpisane w takie ryzyko, jako statuujące możliwość ucieczki przed konsekwencjami działań z którymi prawo wiążę określone dolegliwości finansowe.

Z powyższych względów nie mogą być także postrzegane za zasadne zarzuty skargi upatrujące w tych okolicznościach uzasadnienia dla zastosowania wnioskowanej ulgi.

W tym stanie rzeczy Organ był uprawniony do przyjęcia, w ramach dokonywanej oceny dowodów, że nie zaistniała przesłanka ważnego interesu Skarżącego w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 Op.

Co do przesłanki interesu publicznego należałoby podkreślić, że w ramach zastosowania ulgi przewidzianej w art. 67a § 1 pkt 3 Op dochodzi do zastosowania pewnego rodzaju preferencji, która skutkuje rezygnacją przez Państwo z części swych praw w postaci wpływów z podatków (w niniejszej sprawie - opłaty podwyższonej), których obowiązek uiszczenia wynika z obowiązujących przepisów prawa (w niniejszej sprawie z Pgg). Celem takiego działania może być między innymi ochrona pewnych wartości wspólnych dla całego społeczeństwa (zob. wyrok NSA z 9 marca 2021r., sygn. akt III FSK 2610/21).

Ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Oczywiście bywają sytuacje, w których sam rachunek ekonomiczny przemawia za zastosowaniem ulgi podatkowej (np. nie ma możliwości ściągnięcia podatku w pełnej wysokości, a sytuacja ekonomiczna podatnika wyklucza możliwość radykalnej poprawy jego sytuacji finansowej w dającym się przewidzieć okresie). Dokonując "ważenia" obu wartości organ podatkowy uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zasady etyki, zaufanie do organów państwa, korekta ich błędnych decyzji itp.(tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2350/21).

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z opłatą podwyższoną nałożoną na Stronę a związaną z prowadzeniem działalności bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych (art. 140 ust. 1 Pgg). Chodzi tutaj o opłatę, która została naliczona w związku z korzystaniem z określonego dobra, bez posiadania wymaganego prawem uprawnienia. Skarżący podejmując w tym zakresie działalność winien liczyć się z konsekwencjami, jakie z tego tytułu go czekają. O ile nadto planował pozyskanie wymaganego uprawnienia w powyższym zakresie to do czasu jego uzyskania powinien powstrzymać się od wydobycia łupka i piaskowca. Takie bowiem działanie jest wyrazem świadomego naruszania przyjętych zasad prawnych opartych na reglamentowaniu prawa do korzystania z określonego dobra, jakim są złoża tych kopalin. W interesie publicznym nie leży umorzenie objętej wnioskiem należności, gdyż w takiej sytuacji oznaczałoby to przerzucenie na społeczeństwo skutków podejmowania nietrafnych decyzji gospodarczych i ryzyka związanego z wykonywaną przez Skarżącego nielegalną działalnością gospodarczą. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie mamy zatem do czynienia z potrzebą ochrony określonego dobra wspólnego, która mogłaby zostać zaspokojona w drodze umorzenia na rzecz Strony tej należności. Właściwa zatem jest ocena Organu w tym zakresie.

Sąd zauważa, że umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku (wyrok NSA w Gdańsku z 15.05.1991 r., SA/Gd 295/91, POP 1994/1, poz. 7). Podobnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 16.05.2005 r., III SA/Wa 80/04, LEX nr 230795, w którym podkreślił, że jednym z przejawów równości wobec prawa jest to, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie (art. 84 Konstytucji RP). Uzyskanie ulgi podatkowej jest odstępstwem od zasady równości, gdyż na mocy indywidualnej decyzji podatnik zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia wynikającego z ustawy (za B. Dauter [w:] S. Babiarz, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, B. Dauter, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019, art. 67(a).

Okoliczność złożenia wniosku o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności w postaci opłaty podwyższonej nie jest i nie może być zatem sama w sobie wystarczająca dla jej zastosowania przez Organ. Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 67a § 1 pkt 3 Op ma określone etapy. W pierwszym etapie postępowania z wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, organ podatkowy bada, czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia tych zaległości (ważny interes podatnika lub interes publiczny). Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. W przypadku ustalenia zaistnienia którejś z przesłanek umorzenia należności, postępowanie wchodzi w drugi etap - uznania administracyjnego, tj. możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia. Dopiero na tym etapie postępowania organ korzysta z uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2134/18). Sąd zauważa zatem, że Organ dokonał rozważenia zaistnienia przesłanek ważnego interesu Strony oraz interesu publicznego. Ocena w tym zakresie dokonana przez Organ jest prawidłowa w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych. Żadna z tych przesłanek nie istniała. Stąd też następnie zasadnie Organ przyjął, że nie ma podstaw do zastosowania wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia części opłaty podwyższonej.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, stosownie do zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2021r. i w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r. poz. 374 ze zm.).