Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SAB/Gl 110/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35,  art. 36,  art. 37
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 149 par. 1 pkt 1 i 3 i par. 1a,  art. 161 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. [...] w K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody Śląskiego do załatwienia sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala; 4. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. Sp. z o.o. [...] S.K.A. w K. (dalej – Skarżąca, Spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę z dnia 5 kwietnia 2024 r. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Śląskiego (dalej – Wojewoda, organ) postępowania w sprawie o nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, żądając:

1) na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) - zobowiązania Wojewody do wydania decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za przejęcie przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w Bielsku-Białej stanowiącej działkę nr[...] , w terminie do 30 czerwca 2024 r.;

2) na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. stwierdzenia, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3) na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a przyznania od Skarbu Państwa - Wojewody na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 6.338,35 zł;

4) zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, w wysokości przewidzianej przepisami prawa.

W motywach skargi Spółka wskazała, że wywłaszczenia dokonano na podstawie decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 12 kwietnia 2017 r. nr [...] zezwalającej na realizację inwestycji towarzyszącej inwestycji w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w S. pn.: "Budowa gazociągu [...] MPa [...] w ramach budowy gazociągu [...] wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi. Wyjaśniono przy tym, że mocą tej decyzji dokonywano m.in. podziału działki stanowiącej własność Skarżącej o nr[...] , na działki o nr[...],[...]i[...], a także przejęcia działki nr [...] o powierzchni 0,1040 ha na rzecz Skarbu Państwa. Jak zaznaczono, wspomniana decyzja stała się ostateczna z dniem 6 marca 2018 r., a przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa.

Następnie Spółka wskazała, że Wojewoda decyzją z dnia 6 grudnia 2021 r. nr [...] ustalił wysokość odszkodowania za wywłaszczoną działkę. Jednak wskutek jej odwołania, Minister Rozwoju i Technologii decyzją z dnia 8 września 2023 r. uchylił w całości decyzję Wojewody z dnia 6 grudnia 2021 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dalszej kolejności przedstawiono chronologię podejmowanych w sprawie czynności, w tym wskazano na złożenie w dniu 13 lutego 2024 r. ponaglenia.

Skarżąca zauważyła, że postępowanie odszkodowawcze prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w S. (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 924 z późn. zm. – dalej specustawa), której art. 23 ust. 2 nakłada - w sytuacji w nim określonej – obowiązek ustalenia odszkodowania w terminie 30 dni od dnia wszczęcia postępowania. Tymczasem od momentu otrzymania akt od organu II instancji – jak zaznaczyła Spółka – Wojewoda pismem z dnia 16 października 2023 r. poinformował jedynie o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia sprawy, tj. do dnia 30 czerwca 2024 r. Zdaniem Spółki, już to świadczy o rażącym naruszeniu prawa. Dopiero wskutek ponaglenia zostało wydane postanowienie o powołaniu biegłego dla ustalenia wysokości odszkodowania. Według Skarżącej, brak jest jakichkolwiek argumentów, które uzasadniałyby 4-miesięczną zwłokę w wydaniu wspomnianego postanowienia. Gdyby Wojewoda dokonał tej czynności niezwłocznie po dacie zwrotu akt od organu odwoławczego, to opinia już dawno zostałaby sporządzona. Taki sposób prowadzenia postępowania ma charakter przewlekły i naraża Spółkę na szkodę, gdyż nie otrzymała ona odszkodowania za wywłaszczona 6 lat temu działkę. Żądanie przyznania sumy pieniężnej uzasadniono szkodą wynikającą z faktu niemożności dysponowania kwotą kapitału lub nieruchomością. Jej wysokość stanowią odsetki liczone od wysokości odszkodowania ustalonego w pierwotnym operacie szacunkowym za okres od 16 października 2023 r. (pismo o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy) do 23 lutego 2024 r. (wydanie postanowienia o powołaniu biegłego). Zaistniałą sytuację porównano do udzielenia pożyczki Skarbowi Państwa.

W odpowiedzi na skargę z dnia 10 maja 2024 r. organ wniósł o jej oddalenie. W jej uzasadnieniu wskazano, że decyzja z dnia 6 grudnia 2021 r. ustalająca wysokość odszkodowania, została uchylona przez Ministra Rozwoju i Technologii decyzją z dnia 8 września 2023 r. z uwagi na nieprzydatność dowodową operatu szacunkowego z dnia 29 marca 2021 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkową M. L., z powodu upływu okresu, w którym mógł być wykorzystany oraz braku możliwości potwierdzenia jego aktualności. Zaznaczono przy tym, że akta sprawy zostały zwrócone do organu w dniu 18 września 2023 r. Następnie pismem z dnia 16 października 2023 r. Wojewoda poinformował o ponownie prowadzonym postępowaniu w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość, a także poinformował, że ustalenie odszkodowania wymaga uprzedniego uzyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego. Z uwagi na tą okoliczność w piśmie tym wyznaczono termin zakończenia postępowania odszkodowawczego do dnia 30 czerwca 2024 r.

W dalszej kolejności – jaka relacjonował Wojewoda - postanowieniem z dnia 23 lutego 2024 r. nr [...] powołał rzeczoznawcę majątkowego zobowiązując go do przedłożenia operatu szacunkowego w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Operat ten biegły złożył w dniu 5 kwietnia 2024 r., a następnie w wyniku dokonanej oceny formalno-prawnej został przyjęty jako dowód w sprawie, protokołem z dnia 23 kwietnia 2024 r. Następnie – jak zaznaczył Wojewoda - pismem z dnia 24 kwietnia 2024 r. zawiadomiono strony postępowania o sporządzeniu wyceny w przedmiotowej sprawie przesyłając im wyciąg z operatu szacunkowego oraz powiadomiono o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, że terminy określone w art. 23 ust. 2 specustawy mają charakter norm prawa procesowego, a nie materialnego, są terminami instrukcyjnymi. W konsekwencji terminy te mogą być przedłużane według reguł określonych w art. 36 ust. 2 k.p.a. Mając to na uwadze – jak zaznaczył Wojewoda - wyznaczony termin załatwienia sprawy był związany z okresem zlecenia wyceny nieruchomości, sporządzenia przez biegłego operatu szacunkowego, sprawdzenia jego poprawności pod względem formalno-prawnym i rachunkowym, odbioru przez organ operatu szacunkowego, a także umożliwienia stronom zapoznania się z wyceną nieruchomości i wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji odszkodowawczej, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Nadto zwrócił uwagę, że często pojawiają się dodatkowe czynności, których nie sposób przewidzieć w momencie wszczynania postępowania, jak konieczność poprawy sporządzonych operatów i tym samym konieczność sporządzenia protokołu wad i błędów oraz ponownego sprawdzenia skorygowanych operatów. Dodał przy tym, że strona jest informowana, że wskazany termin nie oznacza, że nie jest możliwe zakończenie prowadzonego postępowania przed jego upływem, niezwłocznie po zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowego, co niejednokrotnie ma miejsce. Zauważył również, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a oprócz zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 12 k.p.a. związane są zasadą prawdy obiektywnej, która nakłada obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.). Organ nie jest więc uprawniony do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie w sytuacji, gdy nie zgromadzi w sprawie całego materiału dowodowego i nie zbada wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie. Odnosząc się do żądania przyznania sumy pieniężnej organ stwierdził, że środek ten może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z k.p.a. i nie załatwi sprawy. W przedmiotowej sprawie – jak twierdzi organ - sytuacja taka nie zachodzi

Pismem z dnia 31 maja 2024 r. Wojewoda poinformował, że w dniu 24 maja 2024 r. wydał decyzję nr [...] ustalającą odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie Spółka wystąpiła ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną działkę w związku z realizowaną inwestycją liniową, tj. "Budową gazociągu DN 500 MOP 8,4 MPa [...] w ramach budowy gazociągu [...] wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi.

Stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. skarga została poprzedzona ponagleniem z dnia 13 lutego 2024 r. skierowanym do organu wyższego stopnia, tj. Ministra Rozwoju i Technologii, a zatem jest dopuszczalna.

Przystępując do rozważań należy nade wszystko wyjaśnić co należy rozumieć pod pojęciem bezczynności organu oraz pod pojęciem przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu można mówić w sytuacji, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Z kolei, przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). To ustawowe rozumienie przedstawionych pojęć jest zbieżne z ich postrzeganiem w nauce prawa i postępowania administracyjnego oraz w judykaturze.

Warunkiem formalnym wniesienia skargi na przewlekłość postępowania jest uprzednie złożenie ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Z przepisów nie wynika, jaki czas powinien dzielić obie te czynności. Ustawodawca nie określił terminu, w którym można wnieść skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Wprowadził jedynie warunek, że skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Terminu do wniesienia skargi nie można domniemywać. Musi on jasno wynikać z przepisów prawa. Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy ponaglenie złożone na podstawie art. 37 k.p.a. zostanie rozpatrzone przez właściwy organ (zob. wyrok NSA z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt II OSK 71/20, Lex nr 3174081). Nie ma też znaczenia to, jaki okres upłynął pomiędzy ponagleniem a skargą do sądu administracyjnego, skoro skierowanie takiego ponaglenia stanowi jedynie warunek formalny do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i wystarczy sam fakt jego dopełnienia przez stronę (zob. postanowienia NSA: z dnia 21 czerwca 2023 r. sygn. akt II OSK 950/23, Lex nr 3582830; z dnia 14 września 2023 r. sygn. akt I OSK 1497/23, Lex nr 3606265).

Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Przypomnieć należy, że skarga Spółki dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę. To oznacza, że jej celem określonym w art. 149 p.p.s.a. jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań, polegających w szczególności na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, bądź też do zobowiązania organu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

Wyjaśnić należy, że z art. 37 § 1 k.p.a. wynika, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. Dlatego też sąd zobowiązany jest ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji (bezczynność albo przewlekłość), bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji (zob. wyrok NSA z dnia 7 września 2022 r. sygn. akt II OSK 871/22, Lex nr 3420881; postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 2317/19, Lex nr 2785840).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Przewlekłe prowadzenie postępowania wyraża się bowiem jego nieefektywnością - polega na wykonywaniu czynności zbędnych, bądź na wykonywaniu czynności pozornych, a także na powstrzymywaniu się od podejmowania czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji, prowadzi to do nieracjonalnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44).

Zgodnie z regulacją art. 35 § 1 i 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Ponadto w myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Do postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość Skarżącej znajdowały zastosowanie terminy załatwienia sprawy określone w specustawie. Stosownie do art. 23 ust. 2 tej ustawy, jeżeli w terminie 2 miesięcy od dnia, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu stała się ostateczna, nie dojdzie do uzgodnienia, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowania ustala wojewoda w drodze decyzji, w terminie 30 dni od dnia wszczęcia postępowania. Wskazany termin załatwienia sprawy odszkodowawczej – jak trafnie zauważył organ - ma charakter procesowy i może być przedłużany na zasadach wynikających z art. 36 k.p.a.

Pierwszą czynnością w postępowaniu po zwrocie akt przez organ odwoławczy, o której powiadomiono Skarżącą było zawiadomienie z dnia 16 października 2023 r. W zawiadomieniu tym Wojewoda wskazał także przyczyny zwłoki w terminowym załatwieniu sprawy oraz wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 30 czerwca 2024 r. Przedłużenie terminu załatwienia sprawy nie mogło odnieść zamierzonego skutku, bowiem zawiadomienie z dnia 16 października 2023 r. zostało doręczone Skarżącej już po upływie terminu przewidzianego na załatwienie sprawy (19 października 2023 r.).

Następnie postanowieniem z dnia 23 lutego 2024 r., a więc po upływie 4 miesięcy od wspomnianego zawiadomienia, powołano rzeczoznawcę majątkowego do sporządzenia operatu majątkowego niezbędnego dla ustalenia wysokości odszkodowania (art. 23 ust. 3 specustawy).

Oceniając, czy powyższa bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. wskazać należy, że pojęcie to oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując więc oceny, czy naruszenie prawa ma rażący charakter, nie można poprzestać wyłącznie na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania, przede wszystkim wynikające z przepisów prawa materialnego obowiązki organu, które implikują podejmowanie czynności dla merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Zatem orzeczenie o kwalifikowanej (rażącej) formie przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (zob. wyroki NSA: z dnia 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1802/19; z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 3374/18; z dnia 17 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 2171/17).

Mając to na uwadze należy przyjąć, że przewlekłość w niniejszej sprawie miała charakter rażący. Za twierdzeniem tym przemawia przede wszystkim zwłoka w podjęciu niezbędnych czynności dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Otóż organ nie wykazał wystąpienia przeszkód, jak również nie wynikają one z przekazanych akt, które uniemożliwiały lub stanowiły utrudnienie dla wyznaczenia rzeczoznawcy majątkowego dla sporządzenia operatu szacunkowego. Podkreślić jeszcze raz należy, że jest to dokument niezbędny dla wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Zaniedbanie w tym zakresie miało bezpośrednie przełożenie na możliwość wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w tym względzie, a w konsekwencji na wydłużenie czasookresu procedowania. Podnieść należy, że postępowanie to związane jest z realizacja inwestycji liniowej, gdzie najprawdopodobniej prowadzonych było równolegle wiele postępowań odszkodowawczych. Niemniej jednak nie można tracić z pola widzenia, że ocenie poddany jest etap postępowania jaki nastąpił po wydaniu decyzji kasacyjnej przez Ministra Rozwoju i Technologii. Założyć więc należy, że tylko część decyzji ustalających wysokość odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości zostało zaskarżonych w drodze odwołania, a w dalszej kolejności tylko część spraw zostało przekazanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Z kolei, w myśl art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Wiadomym jest, iż organ w dniu 24 maja 2024 r. wydał decyzję nr [...] ustalającą odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. W rezultacie obowiązek zobowiązania organu do rozpoznania sprawy Skarżącej w określonym terminie wynikający z treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stał się bezprzedmiotowy. Uzasadnione było więc umorzenie postępowania w tej części.

W skardze zostało także zawarte żądanie przyznania od organu na rzecz Spółki sumy pieniężnej w wysokości 6.338,35 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. Żądanie to nie jest jednak dla Sądu wiążące, gdyż art. 149 § 2 p.p.s.a. przewiduje jedynie możliwość wymierzenia grzywny organowi lub przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.

Rozstrzygnięcie w kwestii przyznanie sumy pieniężnej powinno być uwarunkowane celem skargi na bezczynność, którym jest jej zwalczenie oraz doprowadzenie do zakończenia postępowania w sprawie. W związku z tym stwierdzić należy, że przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny oraz ma służyć zwalczaniu bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. Celem tego środka jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ. Jednocześnie zastrzec należy, że przyznanie sumy pieniężnej jako środek dyscyplinująco-represyjny, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach (zob. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1558/20, Lex nr 3094928). Chodzi o takie sytuacje, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie jednak Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy żadna z przywołanych tutaj okoliczności nie zachodzi, przez co Sąd nie znalazł podstaw do tego, aby korzystając z uprawnienia, o którym mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. uwzględnić wniosek o przyznanie sumy pieniężnej od organu na rzecz Skarżącej.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a, a także art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 - 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 p.p.s.a - jak w punkcie 3 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie 4 sentencji wyroku, zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 597 zł, obejmujące wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, koszty zastępstwa procesowego, określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).

Na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.