Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1313/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 3,  art. 45 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 7 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.- tekst jednolity
article: art. 6, 8, 9, 10, 77 par. 1 i 78  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151 i 132
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2008r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy Policji oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] R. W. złożył do Komendanta Powiatowego Policji w R. raport o zwolnienie z tym dniem ze służby w Policji. Raport ten uzasadnił względami osobistymi.

Komendant Powiatowy Policji w R. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] , wydanym na podstawie art. 41 ust. 3 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 7 poz. 58 z późn. zm.), zwolnił R. W. ze służby w Policji, z dniem zaproponowanym przez niego, tj. z dniem [...] . Wskazana decyzja została doręczona R. W. w dniu [...]. W jej uzasadnieniu Komendant Powiatowy Policji w R. podniósł, iż mając na uwadze zapis art. 41 ust. 3 ustawy o Policji i treść raportu z dnia [...] , przychyla się do pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby.

Nie godząc się ze stanowiskiem Komendanta Powiatowego Policji w R. , zaprezentowanym w rozkazie personalnym nr [...] z dnia [...] , R. W. złożył odwołanie z dnia [...] , w którym wniósł o uchylenie tego rozkazu i wstrzymanie jego wykonania. W uzasadnieniu odwołania zaznaczył, że pismem z tego samego dnia tj. [...] poinformował Komendanta Powiatowego Policji w R. o tym, że cofa uprzednio złożony raport z dnia [...] zawierający prośbę o zwolnienie ze służby w Policji. Odwołujący podniósł, że takie oświadczenie złożył na polecenie przełożonego, który wezwał go do gabinetu i poinformował, że najlepiej będzie, gdy napisze raport o zwolnienie ze służby, bowiem istnieją dokumenty na podstawie których może być z niej zwolniony. Odwołujący uznał, że jego raport z dnia [...] jest czynnością publicznoprawną i dlatego w tej sprawie nie można stosować przepisów Kodeksu cywilnego o składaniu oświadczeń woli, ale wyłącznie przepisy ustawy o Policji, które nie uzależniają cofnięcia zgłoszenia o wystąpieniu ze służby Policji od wyrażenia zgody przez przełożonego. Zdaniem odwołującego zgłoszenie cofnięcia oświadczenia o wystąpieniu ze służby to jednostronna czynność dopuszczalna do czasu ostatecznego rozwiązania stosunku służbowego z funkcjonariuszem Policji, a więc upływu trzymiesięcznego terminu określonego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji albo innego terminu uzgodnionego z przełożonym tego funkcjonariusza.

W wyniku złożenia odwołania, decyzją Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymany został w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w R. nr [...] z dnia [...] . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. przywołał stan faktyczny, który miał miejsce w sprawie oraz powołał się na treść art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że przepisy ustawy o Policji, jak również przepisy prawa administracyjnego nie regulują problematyki oceny skuteczności oświadczeń woli składanych w toku postępowania o zwolnienie ze służby w Policji, dlatego w tym zakresie należy, wbrew twierdzeniom odwołującego, stosować przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące składania oświadczeń woli oraz wad tych oświadczeń. Zgodnie z treścią art. 61 Kodeksu cywilnego oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie jest złożone z chwilą, gdy doszło do tej osoby w taki sposób, że mogła ona zapoznać się z jego treścią. Zatem odwołanie tego oświadczenia jest skuteczne tylko wtedy, gdy doszło ono do tej osoby jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Datą złożenia oświadczenia o zwolnieniu ze służby w Policji przez odwołującego jest zatem jego wpływ do Komendanta Powiatowego Policji w R. tj. dzień [...] . Jednocześnie w toku postępowania nie została wykazana jakakolwiek wada oświadczenia woli w rozumieniu art. 82 i następnych Kodeksu cywilnego skutkująca uchyleniem się odwołującego od tegoż oświadczenia woli. Nadto zapis art. 41 ust. 3 ustawy o Policji zobowiązuje do uwzględnienia woli każdego funkcjonariusza z ograniczeniami tylko co do terminu jego zwolnienia oraz nie daje podstaw do badania przyczyn, które legły u podstawy zgłoszonego przez funkcjonariusza żądania.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i wstrzymanie jej wykonania oraz przywołał zarzuty zaprezentowane w odwołaniu z dnia [...] wskazując, iż decyzja o zwolnieniu ze służby w Policji z dniem [...] stała się bezprzedmiotowa, gdyż ustały przyczyny warunkujące jej podjęcie, poprzez cofnięcie przez niego oświadczenia o wystąpieniu ze służby w Policji. Skarżący wyraził również pogląd, iż zaskarżona decyzja została wydana przez organ nieuprawniony, a więc z naruszeniem art. 6 a pkt 1 ustawy o Policji oraz w oparciu o błędną interpretację art. 61 i art. 84 Kodeksu cywilnego. Nadto, decyzja ta nie została prawidłowo podpisana, gdyż nie zawiera własnoręcznego wpisu imienia i nazwiska oraz podpisu osoby uprawnionej do jej wydania. Zarzucił również, że w decyzjach organów administracji obu instancji brak jest właściwego uzasadnienia, podpisu i oceny zarzutów złożonych przez skarżącego, co wskazuje na zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego i naruszenie zasady określonej w art. 10 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację dotychczas zaprezentowaną w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi zauważył, że na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji w związku z art. 35 § 1 K.p.a., obligatoryjne jest zwolnienie policjanta ze służby i to bez zbędnej zwłoki w sytuacji, gdy na piśmie zgłosi z niej wystąpienie. Organ administracji nie jest zatem zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie motywów i przyczyn decyzji policjanta, co do dalszego jego pozostawania w służbie, dlatego bezzasadny jest zarzut skarżącego dotyczący zaniechania przeprowadzenia postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w tej sprawie. Zdaniem organu odwoławczego w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazane zostały motywy, które legły u podstaw jej wydania oraz wyczerpująco wyjaśniono, dlaczego żądanie zwolnienia ze służby jest oświadczeniem woli w rozumieniu zasad ogólnych Kodeksu cywilnego. Nadto, przepisy ustawy o Policji nie regulują tej kwestii inaczej. Nie znajduje zatem uzasadnienia zarzut braku właściwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji i nie wstrzymania wykonania rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu wydania obu decyzji administracyjnych przez organ nieuprawniony organ odwoławczy zauważył, że osoba pełniąca obowiązki organu korzysta w pełni z prerogatyw przysługujących temu organowi w zakresie spraw należących do jego właściwości. Nadto, pod treścią obu orzeczeń wydanych w sprawie, zostały wydrukowane dane identyfikacyjne osoby upoważnionej do ich wydania wraz z imieniem, nazwiskiem i stanowiskiem służbowym oraz opatrzono je parafą podpisu, a nie facsimile podpisu, dlatego zarzut skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

W piśmie procesowym z dnia [...] skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] została mu udzielona pomoc medyczna oraz zaaplikowano mu leki ograniczające możliwość rozpoznania tego co robi. Zdaniem skarżącego, fakt ten wykorzystał Komendant Powiatowy Policji w R. , który nakazał mu z tym dniem sporządzić raport o zwolnienie ze służby w Policji oraz zakazał wydania broni służbowej. Dodatkowo skarżący wywiódł, że napisanie przez niego tego raportu nie miało żadnego logicznego uzasadnienia, bowiem zwolniony mógł być dopiero po upływie 12 miesięcy od zaprzestania służby z powodu choroby, jak również niewiele czasu brakowało mu do uzyskania przez niego uprawnień do rocznego świadczenia z tytułu nabycia prawa do emerytury.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia.

Oznacza to, że jeżeli zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa, to sąd obowiązany jest skargę oddalić. Wbrew zarzutom skargi zaskarżona decyzja, na mocy której skarżący został zwolniony ze służby w Policji nie narusza prawa.

Podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.). Z powołanego przepisu wynika, że w przypadku złożenia przez policjanta wniosku o zwolnienie ze służby, obowiązkiem organu jest wydanie decyzji w przedmiocie zwolnienia policjanta, nie później niż w terminie do 3 miesięcy od daty złożenia wniosku. Organowi administracji pozostawiono jednak swobodę w zakresie określenia daty w jakiej nastąpi zwolnienie policjanta, z tym zastrzeżeniem, że moment zwolnienia musi zamykać się w okresie 3 miesięcy od złożenia wniosku. Zgodnie z tym przepisem istnieje obowiązek właściwego organu do wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza Policji, który takie wystąpienie zgłosi.

Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy zatem możliwości odwołania przez policjanta zgłoszenia wystąpienia ze służby.

Zdaniem składu orzekającego w postępowaniu administracyjnym w każdym przypadku wyrażenia woli przez policjanta mamy do czynienia ze zdarzeniem prawnym - jednostronnym oświadczeniem woli w rozumieniu art. 61 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Nadto, skoro ogólne materialne prawo administracyjne nie przewiduje możliwości dokonania oceny tych czynności, to do skuteczności oceny oświadczeń woli należy wprost zastosować przepisy Kodeksu cywilnego.

Z ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie wynika bezspornie, że raport o zwolnienie ze służby w Policji skarżący złożył w dniu [...] , prosząc w nim o zwolnienie z tym dniem.

Prawidłowo zatem organ administracji uznał, że raport ten stanowił oświadczenie woli, które wywołało określone w tym przepisie skutki prawne. W skutek jego złożenia i dojścia do adresata, jakim był Komendant Powiatowy Policji w R. , zamykają się skutki prawne tego oświadczenie woli w zakresie prawa cywilnego, bowiem rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] Komendant Powiatowy Policji w R. uwzględnił w całości prośbę skarżącego zarówno co do terminu, jak i podstawy zwolnienia ze służby.

W tej sytuacji, skoro zwolnienie skarżącego nastąpiło na jego wniosek we wskazanym przez niego terminie, a organ pierwszej instancji nie miał obowiązku przychylenia się do późniejszej prośby skarżącego o zmianę tej decyzji (rozkazu personalnego), to wydana w sprawie zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zdaniem Sądu wniosek o zwolnienie ze służby może być przez policjanta skutecznie cofnięty tylko wtedy, gdyby jego cofnięcie dotarło do organu pierwszej instancji przed tym wnioskiem albo, gdyby organ ten zgodził się na takie cofnięcie.

W rozpatrywanej sprawie odwołanie skarżącego z dnia [...] , w którym cofa prośbę z dnia [...] o zwolnienie ze służby, wpłynęło do organu pierwszej instancji już po wydaniu decyzji - rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] . Z akt administracyjnych wynika bezspornie, że ten rozkaz personalny został prawidłowo doręczony skarżącemu w dniu jego wydania. Zgodnie z dyspozycją art. 110 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest z nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Tym samym z chwilą doręczenia rozkazu personalnego organ pierwszej instancji powiadomił skarżącego o swojej woli rozwiązania z nim stosunku służbowego i zwolnieniu ze służby z dniem [...] .

Prawidłowo zatem organy obu instancji uznały, iż cofnięcie przez skarżącego prośby o zwolnienie ze służby okazało się bezskuteczne, doszło ono bowiem do adresata (Komendanta Powiatowego Policji w R.) już po otrzymaniu oświadczenia woli skarżącego o zwolnieniu ze służby.

Jednocześnie organ odwoławczy mógł, lecz nie miał obowiązku przychylić się do odwołania skarżącego oraz do wyrażenia zgody na anulowanie decyzji (rozkazu personalnego) o zwolnieniu ze służby w Policji.

Zgodnie bowiem z art. 61 K. c. oświadczenie woli, jakie ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej i to w taki sposób, że mogła ona skutecznie zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Z treści tego przepisu Kodeksu cywilnego wynika również, że oświadczenie woli złożone drugiej stronie wiąże osobę, która oświadczenie takie złożyła. Może być ono skutecznie odwołane po tym, jak doszło do wiadomości adresata i tylko za jego zgodą. Skoro organ odwoławczy nie wyraził zgody na cofnięcie prośby skarżącego o zwolnienie ze służby w Policji, to w świetle art. 61 K.c., za bezskuteczne należy uznać odwołanie takiego oświadczenia woli przez skarżącego. Niedopuszczalne jest bowiem cofnięcie oświadczenia woli o zwolnieniu ze służby po dacie zapoznania się z treścią rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] w sprawie zwolnienia ze służby wobec braku zgody Komendanta Powiatowego Policji w R. jako organu pierwszej instancji, jak również braku w tym zakresie zgody organu odwoławczego.

W zaistniałej sytuacji zarzut błędnej wykładni przepisu art. 41 ust. 3 ustawy o Policji dokonany przez skarżącego nie jest trafny.

Oceniając zatem zgodność z prawem zaskarżonego orzeczenia i podzielając dokonaną w nim interpretację przepisów ustawy o Policji, uznać należy, iż nie można mu postawić zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutu zaniechania przeprowadzenia postępowania dowodowego (wyjaśniającego) przez organ administracji należy zaznaczyć, że nie istnieje obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie motywów i przyczyn decyzji policjanta, co do dalszego jego pozostawania w służbie, dlatego zarzut ten jest bezzasadny.

Zdaniem Sądu w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazane zostały motywy, które legły u podstaw jej wydania oraz wyczerpująco wyjaśnione zostały podstawy zastosowania w niej przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących oświadczeń woli. Nie znajduje zatem uzasadnienia zarzut braku właściwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji i nie wstrzymania wykonania rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji.

Odnosząc się do zarzutu wydania obu decyzji administracyjnych przez organ nieuprawniony zauważyć przyjdzie, że osoba pełniąca obowiązki organu administracji korzysta w pełni z praw przysługujących temu organowi w zakresie spraw należących do jego właściwości. Tym samym, skoro pod treścią obu orzeczeń organów administracji wydanych w sprawie, zostały wydrukowane dane identyfikacyjne osoby upoważnionej do ich wydania wraz z jej imieniem, nazwiskiem i stanowiskiem służbowym oraz opatrzono je podpisem, to zarzut skarżącego w tym zakresie również nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 107 § 1 K.p.a. jednym z istotnych elementów decyzji jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji, przy czym podpis ten musi być własnoręczny.

W zaskarżonej decyzji mamy do czynienia z odciskiem pieczęci z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jej wydania, a także własnoręcznym podpisem, co wynika z porównania zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę. W związku z tym, nie można uznać, że zarówno decyzja organu pierwszej instancji, jak i zaskarżona decyzja nie zostały podpisane, gdyż zawierają one własnoręczne podpisy osób upoważnionych do ich wydania. W konsekwencji stwierdzić należy, że decyzja organu pierwszej instancji, jak i zaskarżona decyzja zostały wydane i podpisane prawidłowo.

Dodatkowo skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] powoływał się także na to, że doszło do uchylenia się przez niego od skutków złożonego oświadczenia woli - złożonego pod wpływem błędu z art. 86 K.c., mającego polegać na tym, iż w dniu [...] została mu udzielona pomoc medyczna oraz zaaplikowano mu leki ograniczające możliwość rozpoznania tego co robi, co wykorzystał Komendant Powiatowy Policji w R. , który nakazał skarżącemu z tym dniem sporządzić raport o zwolnienie ze służby w Policji i zakazał wydania broni służbowej. Nadto, błąd ten polegać miał także na tym, że napisanie przez skarżącego raportu nie miało żadnego logicznego uzasadnienia, bowiem mógł on być zwolniony dopiero po upływie 12 miesięcy od zaprzestania służby z powodu choroby, jak również niewiele czasu brakowało mu do uzyskania uprawnień do rocznego świadczenia z tytułu nabycia prawa do emerytury.

Zdaniem Sądu na nieważność czynności prawnej dokonanej pod wpływem błędu wywołanego podstępnie przez drugą stronę nie można powoływać się skutecznie tylko przez wskazanie na fakt samego uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli, ale przede wszystkim przez wykazanie, że były podstawy do uchylenia się od złożonego oświadczenia. Zgodzić się zatem przyjdzie z poglądem zaprezentowanym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2006 r. sygn. akt IV CSK 169/05, iż hipotezą art. 84 § 1 K.c. objęte jest pozostawanie pod wpływem błędu w momencie składania oświadczenia woli a nie wprowadzenie się dopiero w tym momencie w stan fałszywego wyobrażenia (publ. zbiór Lex nr 187058). O takim rozumieniu art. 84 § 1 K.c. świadczy sformułowanie w "w razie błędu", co należy tłumaczyć jako "w razie istnienia błędu". Obojętne są zatem czas, miejsce i inne okoliczności, w wyniku których skarżący nabiera określonego przekonania, byleby spełniona była przesłanka trwania w tym przekonaniu w chwili składania oświadczenia woli. W niniejszej sprawie, skarżący miał świadomość skutków złożonego w raporcie oświadczenia woli o zwolnieniu ze służby w Policji, a mimo to zarzutu nieważność czynności prawnej dokonanej pod wpływem błędu nie podniósł na etapie postępowania administracyjnego, ale dopiero w dniu rozprawy przed tut. Sądem.

Zdaniem Sądu kwestia ta powinna być rozstrzygana na podstawie norm prawa cywilnego i w trybie właściwym dla tej gałęzi prawa. Prowadzi to do wniosku, że kwestii tej nie powinna rozstrzygać ani administracja publiczna ani sąd administracyjny. Zaprezentowane w piśmie z dnia [...] stanowisko skarżącego w żaden sposób nie wiąże zatem Sądu orzekającego w sprawie, jak również w tym zakresie nie można skutecznie zarzucić organom administracji naruszenia bliżej nie określonych przepisów prawa.

Nie można też zarzucić organom administracji naruszenia art. 9 i art. 10 K.p.a., gdyż w zakresie postępowania administracyjnego skarżący był należycie i wystarczająco informowany przez te organy o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków. Nadto, organy administracji nie mają obowiązku udzielania porad prawnych w sprawach wykraczających poza zakres postępowania administracyjnego, a w tym przypadku prawa i postępowania cywilnego.

Również z urzędu, na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd nie dostrzegł naruszenia przepisów prawa, a w szczególności art. 6, art. 8, art. 9 w związku z art. 61 K.p.a. oraz art. 7 i art. 10 w związku z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a.

W tym stanie rzeczy, wobec braku stwierdzenia naruszenia prawa, skarga na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu, co orzeczono w sentencji.