Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 155/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par 3 ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 04 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. Uchyla zaskarżoną decyzję 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

W dniu 12 sierpnia 2008 r. L. K. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektoratu we W. o umorzenie zadłużenia z tytułu składek w wysokości [...] zł, ewentualne częściowe umorzenie lub umorzenie odsetek od zadłużenia i rozłożenie pozostałej części zaległości na 60 rat.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od maja 1999 r. do listopada 2000 r. w kwocie [...] zł, odsetek w kwocie [...] zł, kosztów upomnienia w kwocie [...] zł, dodatkowej opłaty w kwocie [...] zł oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja do grudnia 2000 r. w kwocie [...] zł, odsetek w kwocie [...] zł, kosztów upomnienia w kwocie [...] zł i dodatkowej opłaty w kwocie [...] zł.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, gdyż jest ona dla niego krzywdząca. Wniósł o wstrzymanie egzekucji komorniczej, umorzenie odsetek oraz rozłożenie na dogodne raty zaległości głównej. Przedłożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, oświadczenie o wielkości przedsiębiorcy i nieotrzymaniu pomocy publicznej, krótki opis przyczyn powstania zadłużenia. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej wskazał, że posiada ruchomości oraz nieruchomość położoną w M. o pow. [...] m2, z której nie osiąga żadnego dochodu. Podał, że jedynym jego dochodem jest świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto. W opisie przyczyn powstania zadłużenia wskazał na brak możliwości wyegzekwowania wierzytelności od dłużników.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem organu, skarżący nie wykazał, iż zachodzą przesłanki szczególnie uzasadniające umorzenie zaległości pomimo niestwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Zakład wskazał, że nie neguje trudnej sytuacji, w której zobowiązany się znalazł, jednakże po przeanalizowaniu zebranych dowodów nie dopatrzył się istnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585

ze zm.).

Powołując się na przepis § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.) organ stwierdził, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie podjąć spłaty zadłużenia chociażby w ramach układu ratalnego. W tym zakresie Zakład wskazał, że zobowiązany posiada stały dochód w postaci emerytury oraz prawa do rzeczy ruchomych - pojazdów mechanicznych. Posiada również majątek w postaci nieruchomości.

W wyniku wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 126/11 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że organ nie dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie. Uwadze organu uszła kwestia przedawnienia, którą organ winien z urzędu rozważyć przy podejmowaniu decyzji. Sąd stwierdził również, że nie mógł dokonać oceny zawieszenia biegu przedawnienia z powodu braku jakiejkolwiek informacji o dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie Sąd nie zgodził się z twierdzeniem organu, że skarżący nie złożył wniosku o rozłożenie należności na raty, albowiem z akt sprawy wynika, że zobowiązany taką ewentualność wskazał już we wniosku z dnia 11 sierpnia 2008 r., a następnie ponowił w odwołaniu z dnia 14 sierpnia 2010 r. Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu skargi organ winien powyższe uwagi uwzględnić, mając na uwadze fakt, że sam wniosek o umorzenie zaległości rozpatrywany był przez dwa lata, a w tym czasie należność powiększała się o naliczane odsetki i koszty egzekucji.

Ponownie rozpatrując sprawę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. w ten sposób, że odmówił umorzenia należności z tytułu składek, które obejmują:

1) należności zabezpieczone hipoteką przymusową kaucyjną, ustanowioną na nieruchomości o nr KW [...] oraz na nieruchomości o nr KW [...], w wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę na dzień przedawnienia tj:

a) z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od maja do listopada 1999 r. w wysokości [...] zł, odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł, opłaty dodatkowej w wysokości [...] zł, kosztów upomnienia w wysokości [...] zł,

b) z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do sierpnia 1999 r. oraz od listopada do grudnia 1999 r. w wysokości [...] zł, odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł, dodatkowej opłaty w wysokości [...] zł, kosztów upomnienia w wysokości [...] zł,

c) z tytułu dodatkowej opłaty na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokości [...] zł, kosztów upomnień w wysokości [...] zł,

2) należności objętych postępowaniem egzekucyjnym, dotyczących opłaty dodatkowej, wynikającej z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia

[...] r. w wysokości [...] zł obejmującej składki na ubezpieczenia społeczne w kwocie [...] zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu organ odnosząc się do kwestii przedawnienia dochodzonych należności za okres 1999-2000 uznał, że prawo do 5-letniego okresu dochodzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia do maja 1999 r. uległo przedawnieniu z powodu nieskuteczności doręczenia tytułów wykonawczych obejmujących w/w składki. Do uregulowania pozostały natomiast należności na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia do listopada 1999 r.,

na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do grudnia 1999 r., które nie uległy przedawnieniu, ponieważ zostały skutecznie zabezpieczone hipoteką przymusową kaucyjną. Do uregulowania pozostała również opłata dodatkowa, wobec której Komornik Sądowy prowadzi na rzecz Zakładu skuteczne postępowanie egzekucyjne.

Organ zaznaczył, że w dniu 21 października 2011 r. zostało skarżącemu przedstawione rozliczenie, z którego wynika, iż brak jest na koncie bieżących zaległości poza wymierzoną dodatkową opłatą. Występują natomiast wpłaty, które na wniosek strony Zakład mógł zaliczyć na poczet zaległości zabezpieczonych hipoteką lub dokonać ich zwrotu. Pismem z dnia 03 listopada 2011 r. zobowiązany zadysponował powyższą kwotę na rzecz pomniejszenia zabezpieczenia hipotecznego. Zgodnie z dyspozycją strony, Zakład rozliczył konto i ustalił zaległości pozostające do uregulowania w wysokościach podanych w sentencji decyzji.

W oparciu o analizę zgromadzonych dokumentów Zakład przyznał, że

w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie było długotrwałe, jednakże było to spowodowane przede wszystkim brakiem poprawnych dokumentów rozliczeniowych, zgłoszeniowych i wyrejestrowujących dotyczących zarówno skarżącego, jako płatnika składek, jak i osób ubezpieczonych. W związku

z powyższym konieczne było ustalenie faktycznego okresu prowadzenia przez stronę działalności i z tego tytułu podlegania ubezpieczeniom.

Odnosząc się do kwestii wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zaległości

w postaci rat, organ wskazał, że poinformował skarżącego pismem z dnia

05 października 2010 r., że wniosek o udzielenie ulgi w formie układu ratalnego pozostawiono bez rozpatrzenia, ponieważ zobowiązany nie dopełnił warunków umożliwiających rozpatrzenie wniosku, tj. nie uregulował składek w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz kosztów powstałych z tytułu postępowania egzekucyjnego.

Rozpatrując ponownie możliwość umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek Zakład stwierdził, że nie zaistniały przesłanki wynikające z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż w stosunku do zobowiązanego nadal jest prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne przez komornika sądowego. W związku z wdrożeniem w stosunku do strony przez Zakład postępowania egzekucyjnego ze świadczenia emerytalnego, nastąpił zbieg z egzekucją prowadzoną przez komornika sądowego na rzecz innych wierzycieli, tj. [...] M. S. A. w G., T. S. A. w W. i F. S. A w K. Do łącznego prowadzenia egzekucji wyznaczony został jako organ egzekucyjny komornik sądowy, który na rzecz Zakładu przekazuje część środków pochodzących z zajętego świadczenia emerytalnego.

Ponownie organ nie dopatrzył się również istnienia przesłanek określonych

w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżący posiada stały dochód w postaci emerytury, który przewyższa kwotę ustalonego minimum socjalnego, zatem w niniejszym przypadku nie można stwierdzić stanu ubóstwa. Zobowiązany posiada również majątek ruchomy (pojazdy mechaniczne) i nieruchomy, który może stanowić źródło uzyskania środków na spłatę istniejącego zadłużenia.

Odnosząc się do argumentu podniesionego przez stronę w zakresie naliczenia dodatkowej opłaty organ zauważył, że na podstawie art. 24 ust 1 i 2 powołanej ustawy, Zakład może wymierzyć płatnikowi składek dodatkową opłatę do wysokości 100 % nieopłaconych w terminie składek, która podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Decyzjami z dnia [...] r. Zakład wymierzył stronie dodatkową opłatę w związku z nieopłaceniem w ustawowym terminie składek ubezpieczeniowych. Z możliwości odwołania się od tych decyzji do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. skarżący nie skorzystał.

W skardze strona nie zgodziła się z wydaną decyzją. Skarżący zarzucił, że decyzja zawiera błędy, które obciążają go jednorazową zapłatą zaległości, pomimo składania wniosków o ich umorzenie, bądź rozłożenia na raty. Podniósł, że o swojej sytuacji informował organ wielokrotnie w trakcie prowadzonego postępowania. Zaznaczył, że sytuacja ta się nie zmieniła, jest raczej gorsza niż 4 lata temu. Odnosząc się do niespójności w wyliczeniach organu, skarżący podniósł, że suma zabezpieczenia hipoteką przymusową, tj. kwota [...] zł, odbiega od wysokości istniejącego zadłużenia, które na dzień 30 lipca 2008 r., łącznie z odsetkami wynosiło [...] zł. Skarżący wniósł o zakończenie sprawy i umorzenie zaległości wraz z odsetkami oraz spowodowanie, aby Zakład Ubezpieczeń Społecznych wykreślił hipotekę przymusową, albowiem skarżący zamierza przepisać nieruchomość córce.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ), dalej p.p.s.a., wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W myśl art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej u.s.u.s.) należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Zgodnie z ust. 3 tego artykułu całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia

i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy

z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie

w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w powyższym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek

z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r., II UZP 6/04 Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) przepis art. 28 ust. 2 ustawy o u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja

w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.

Z kolei, w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podstawy umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W myśl tego przepisu Zakład może umorzyć należności

z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy

i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacać tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Podkreślenia wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.

Rozpatrywana sprawa była już rozstrzygana przez WSA w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2011 r., I SA/Bd 126/11 uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. W wyroku tym Sąd wskazał na konieczność ustalenia przez organ, czy należności objęte umorzeniem nie uległy przedawnieniu. Ponadto Sąd stwierdził, że organ nie dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy stanu faktycznego i stwierdził naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. Należy zauważyć, że na podstawie art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Ponownie rozpatrując sprawę ZUS ustalił, że należności na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia do maja 1999 r. uległy przedawnieniu. Natomiast pozostałe dochodzone przez Zakład należności zostały zabezpieczone hipoteką przymusową na nieruchomościach skarżącego położonych w M. (KW [...] i KW [...]), co wynika z zawiadomień Sąd Rejonowego we W. z dnia 26 kwietnia 2005 r. i 10 sierpnia 2005 r. (k. 20 i 21 akt administracyjnych). Należy zauważyć, że zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. należność z tytułu składek zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, natomiast po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. W skardze strona nie podnosi żadnych zarzutów związanych z błędnym ustaleniem przez organ okresów przedawnienia należności.

Pozostaje zatem rozważyć, czy organ, zgodnie z zaleceniem Sądu zawartym

w powyższym wyroku, dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy stanu faktycznego. Zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę Zakład nie wykonał tego zalecenia.

Kluczowe znaczenie dla rozpatrywanej sprawy ma ustalenie, czy w okolicznościach rozpatrywanej sprawy zachodzi przesłanka umorzenia należności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacać tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiałoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że skarżący jest właścicielem rzeczy ruchomych w postaci pojazdów mechanicznych oraz nieruchomości położonych

w M. o powierzchni łącznej [...] m2. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego żony jest świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł. Na tej podstawie organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzi przesłanka wskazana w powyższym przepisie, ponieważ strona posiadała stały dochód, oraz majątek ruchomy i nieruchomy, który może stanowić źródło uzyskania środków na spłatę istniejącego zadłużenia.

Zdaniem Sądu wyrażając pogląd, że umorzenie w należności składkowych nie jest uzasadnione ze względu na wskazaną przesłankę, Zakład nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący otrzymuje emeryturę netto

w wysokości [...] zł (kwota [...] zł jest kwotą brutto). Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej wynika, że z emerytury spłaca on zadłużenie wobec [...] "M." S.A w G., T. S.A. oraz Agencji reklamowej (fakt spłaty zadłużenia wobec tych wierzycieli wynika też z zaskarżonej decyzji). Miesięczna kwota spłaty wynosi [...] zł i jest ściągana przez komornika. Skarżący posiada ciągnik z 1980 r., samochód "M." z 1995 r. oraz "O." z 1994 r. Jak stwierdził w powyższym oświadczeniu – pozostałe pojazdy to sprzęt złomowy. Ponadto we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że ponosi następujące koszty utrzymania: energia –[...] zł, gaz –[...] zł, opał na zimę [...] zł, leki –[...] zł dojazdy do lekarza –[...] zł. Razem koszty utrzymania wynoszą [...] zł. Jak stwierdził skarżący na życie dwóch osób pozostaje kwota [...] zł.

Odmawiając umorzenia należności składkowych organ w ogóle nie wziął pod uwagę powyższych okoliczności. Zdaniem Sądu, Zakład powinien ocenić niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny z uwzględnieniem całego materiału dowodowego. Jeżeli według organu powyższe okoliczności nie mają znaczenia dla oceny sytuacji bytowej skarżącego

z punktu widzenia § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, to powinien on w sposób wyczerpujący i przekonywujący wyjaśnić tę kwestię w decyzji.

Podkreślenia wymaga, że zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i zbadane (art. 11 k.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego,

a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Zdaniem Sądu, powyższe przepisy zostały naruszone.

Jednocześnie Sąd nie neguje prawa organu do wydania decyzji negatywnej, nawet w przypadku wystąpienia przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, w oparciu o uznanie administracyjne. Nie może to jednak zwalniać organu od poczynienia prawidłowych ustaleń w zakresie wystąpienia bądź niewystąpienia tej przesłanki i dopiero na tej podstawie rozważenia zasadności umorzenia bądź nieumorzenia należności składkowych.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że Zakład nieprawidłowo zastosował w rozpatrywanej sprawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., który stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Tymczasem organ odwoławczy zmienił decyzję organu pierwszej instancji w ten sposób, że odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Takiego rozstrzygnięcia nie przewiduje art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ani żaden inny przepis tego artykułu. Rozstrzygnięcie to jest zatem niedopuszczalne (por. wyrok WSA z dnia 15 września 2010 r., VI SA/Wa 1405/10). Art. 138 § 1 zawiera zamknięty katalog sposobów rozstrzygnięć podejmowanych przez organ odwoławczy. Działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zakład powinien uchylić decyzję organu pierwszej instancji i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy.

W ponownym postępowaniu organ wyjaśni także, kiedy został doręczone skarżącemu decyzje z dnia [...] r. wymierzające stronie dodatkowe opłaty. Z zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że decyzje te doręczono zobowiązanemu w dniu 19 czerwca 2011 r., gdy tymczasem tytuły wykonawcze, którymi objęto opłatę dodatkową zostały doręczone w dniu 7 stycznia 2010 r.

W ponownym postępowaniu organ ustali też aktualną sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną skarżącego.

Mając powyższe uwadze na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 p.p.s.a. Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.

M. Łent H. Adamczewska – Wasilewicz L. Kleczkowski