Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 986/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono niezgodność z prawem zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na zarządzenie Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie spraw dyrektorów szkół stwierdza niezgodność z prawem zaskarżonego zarządzenia


UZASADNIENIE

Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta C. odwołał M.K. z dniem [...] ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] im. [...] w C. Jako podstawę prawną aktu powołano przepisy art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 142 poz. 1591 z póżn. zm.) oraz art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty ( tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 256, poz. 2672 z póżn. zm.). Zarządzenie podpisane zostało przez pełniącego funkcję Prezydenta Miasta C. P.K.

W dołączonym do zarządzenia uzasadnieniu zarzucono, iż współpraca odwołanej dyrektor szkoły z organem prowadzącym nie spełniła oczekiwań, gdyż nie wykonywała ona powierzonych zadań w zakresie lepszego dostępu do edukacji najmłodszych dzieci, co według założeń Ministerstwa Edukacji Narodowej należy do głównych priorytetów, a jednocześnie wynika z ustawy o samorządzie gminnym w zakresie realizacji zadań własnych gminy. Opisano nadto stan faktyczny, który pozwolił organowi na postawienie wskazanych zarzutów. Przedstawiono, iż Dyrektor Szkoły Podstawowej Nr [...] odmówiła w dniu [...] podpisania umowy użyczenia pomieszczeń szkolnych na rok [...] dla oddziałów zamiejscowych pobliskiego Miejskiego Przedszkola Nr [...] w C. Stanowiło to zdaniem organu odmowę wykonania polecenia służbowego, bagatelizowanie ustaleń organu prowadzącego w zakresie zaspokajania potrzeb społecznych i świadczyło o złej woli w zakresie realizacji podstawowych zadań gminy, do jakich należy upowszechnianie dostępu do edukacji najmłodszych dzieci. Zachowanie takie, w opinii organu, nie miało charakteru incydentalnego, gdyż w roku [...] dyrektor szkoły również nie wyraziła zgody na zawarcie umowy użyczenia, co zmusiło organ do wydania polecenia służbowego. Przytoczono, iż Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] nie zgodziła się na zapis zawarty w § 2 ust. 1 i 5 umowy oraz na wykorzystywanie kuchni szkolnej do przygotowywania posiłków ze względu na jej zły stan i stwierdziła , że nie można zrealizować obowiązków wynikających z art. 39 ust. 1 pkt 5a ustawy o systemie oświaty. Nadto oświadczyła, że szkoła ma prowadzić oddziały przedszkolne wbrew jej woli, a brak jest podstaw prawnych do podpisania umowy użyczenia.

W ramach polemiki z przedstawionymi przez dyrektora szkoły argumentami podniesiono, iż w roku [...] zauważa się spadek oddziałów i liczby uczniów szkoły podstawowej, w związku z czym nie nastąpiłoby pogorszenie dotychczasowych warunków pracy i nauki, a oddziały przedszkolne funkcjonują w szkole od dwóch lat uzyskując środki finansowe na utrzymanie ze strony Wydziału Edukacji i Sportu. Zaznaczono, iż wyposażenie pomieszczeń użytkowanych przez oddziały przedszkolne pochodzi od rodziców dzieci uczęszczających do przedszkola.

Traktując przedstawione zachowanie M.K., jako uchybienia w pracy dyrektora szkoły uznano, iż stanowią one przypadek szczególny, o którym mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, a dalsze kierowanie przez nią szkołą jest nie do przyjęcia.

Opisany akt wraz z uzasadnieniem doręczony został M.K. w dniu [...], o czym świadczy załączone do akt administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki.

W dniu [...] Dyrektor Szkoły Podstawowej Nr [...] w C., działając przez swego pełnomocnika, wezwała Prezydenta Miasta C. do usunięcia naruszenia prawa zarzucając organowi niezasadność odwołania i działanie w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty mimo niespełnienia przesłanek wyrażonych w tym przepisie, a także brak uzasadnienia przyczyn odwołania.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa pełniący funkcję Prezydenta Miasta C. zaprzeczył, by doszło do naruszenia prawa. Podtrzymał swoje stanowisko, co do zaistnienia szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie trybu odwołania dyrektora szkoły, o jakim mowa w treści art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Wyjaśnił również, iż wystąpiono do kuratora oświaty o wyrażenie opinii, jednakże nie uzyskano odpowiedzi, co jest równoznaczne z wydaniem opinii pozytywnej.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wniesionej za pośrednictwem organu w dniu [...], M.K. wniosła o uchylenie zarządzenia odwołującego ją ze stanowiska dyrektora szkoły i zarzuciła organowi naruszenie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty poprzez uznanie, iż zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające odwołanie jej z pełnionej funkcji.

Zakwestionowała nadto, by jej bezpośrednim przełożonym, uprawnionym do wydawania poleceń służbowych, był Prezydent Miasta C., a w związku z tym podniosła naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym.

Uznała, iż w zaskarżonym akcie pominięto uzasadnienie rozstrzygnięcia, pomimo, że stanowił on akt władczy, rozstrzygający o jej uprawnieniach i jego uzasadnienie jest obligatoryjnym obowiązkiem organu administracji publicznej.

W skardze zawarto wniosek o zobowiązanie Prezydenta Miasta C. do dostarczenia na rozprawę korespondencji skarżącej z Wydziałem Edukacji Urzędu Miejskiego w C. i przeprowadzenia z niej dowodu na okoliczność, iż stan pomieszczeń zakwalifikowanych dla oddziału przedszkolnego nie spełniał wymogów sanitarnych i nie można było prowadzić w nich zajęć.

Uzasadniając przedstawione zarzuty, a w szczególności negując słuszność potraktowania jej zachowania, jako szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, skarżąca powołała się na stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Zwróciła uwagę, cytując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2010r. sygn. akt I OSK 939/09, iż pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek" powinno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a natychmiastowe przerwania jego czynności jest niezbędne ze względu na zagrożenie interesu publicznego.

Przytaczając wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ( z dnia 14 lutego 2007r. sygn. akt IV SA/Gl378/06 i z dnia 24 stycznia 2006r. sygn. akt IV SA/Gl 504/04) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 1 grudnia 2006r. sygn. akt I OSK 706/06) skarżąca wskazała na konieczność odpowiedniego uzasadnienia aktu o odwołaniu ze stanowiska dyrektora szkoły. Stwierdziła, iż skarżone zarządzenie nie spełnia takich wymogów.

Zaprzeczyła, by pomiędzy nią, jako dyrektorem szkoły, a organem prowadzącym istniała podległość służbowa warunkująca wykonywanie poleceń. Przytaczając wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 1999r. sygn. akt II SA 1735/99 podkreśliła, iż dyrektor szkoły jest pracownikiem szkoły, a nie pracownikiem gminy i nie posiada bezpośredniego przełożonego kierującego jego pracą.

Ustosunkowując się merytorycznie do postawionych przez organ zarzutów zaprzeczyła, by polegały one na prawdzie, gdyż występowała do Wydziału Edukacji Urzędu Miasta C. informując o złych warunkach lokalowy i braku możliwości użyczania oddziałowi przedszkolnemu pomieszczeń, co pozostawało jednak bez odpowiedzi. Zaznaczyła, iż odmówiła podpisania umowy użyczenia pomieszczeń szkoły o treści, która skutkowałaby narażeniem interesów szkoły, a zwłaszcza dzieci do niej uczęszczających.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ oświadczył, iż okoliczności sprawy wyczerpywały przesłanki określone w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, gdyż odmowa zawarcia umowy użyczenia pomieszczeń, których właścicielem jest gmina, mimo pisemnego polecenie, uniemożliwiła prawidłową realizacje zadań własnych gminy, jakim jest zapewnienie edukacji publicznej. Doszło zatem do naruszenia interesu publicznego i zaszła konieczność natychmiastowego przerwania czynności dyrektora szkoły.

Odnosząc się do zarzutu braku uzasadnienia wydanego aktu organ zauważył, iż na adres domowy skarżącej wysłane zostało zarządzenie wraz z uzasadnieniem stanowiącym jego integralną część. Odbiór tych dokumentów skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem.

W piśmie procesowym z dnia [...] skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta Miasta C. do przedłożenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oryginałów szeregu dokumentów. Kopie tych dokumentów dołączone zostały do pisma skarżącej. Dokumentację tę stanowiły uchwał - nr [...] z dnia [...] i nr [...] z dnia [...] Rady Miasta C. w sprawie ustalenia sieci publicznych przedszkoli (...) , uzgodnienia dyrektorów szkół z dyrektorami przedszkoli dotyczące otwarcia oddziałów przedszkolnych, analiza wydatków poniesionych na kształcenie jednego ucznia w szkołach podstawowych i gimnazjach wykonana na podstawie sprawozdania z wykonania planu wydatków budżetowych, a także pisma M.K. kierowane do władz gminnych opisujące sytuację i program naprawczy Szkoły Podstawowej nr [...] w C. przedstawiony przez dyrektora szkoły. Zdaniem skarżącej przedstawiona dokumentacja dowodzić miała jej aktywności wynikającej z konieczności wypełniania obowiązków dyrektora szkoły, a przede wszystkim zapewniania bezpieczeństwa uczniom. Zdaniem skarżącej żądanie przez Prezydenta Miasta C. podpisania umowy uniemożliwiłoby wywiązanie się z nałożonych na nią, jako dyrektora szkoły, zobowiązań. Mogłoby nadto prowadzić do utraty możliwości wykonania uchwały Nr [...] z dnia [...] Rady Miasta C. określającej warunki szkół publicznych prowadzonych przez Miasto C. poprzez zwiększenie kosztów eksploatacyjnych i zwiększonego zatrudnienia obciążających Szkołę Podstawową nr [...] w C.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje .

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje zarówno działalność organów samorządu terytorialnego, jak również organów administracji rządowej. Kryterium sprawowania tej kontroli stanowi zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych).

Zakres zachowań administracji publicznej objętych kontrolą sądów administracyjnych wyznaczony został w treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Wśród wymienionych w przepisie tym działań administracji publicznej występują akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków nie stanowiące prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej ( art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest zarządzenie Prezydenta Miasta C. nr [...] z dnia [...], którym odwołano M.K. z dniem [...] ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] im. [...] w C.

Mając na względzie ugruntowane już stanowisko judykatury, podzielane w pełni przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, należy przyjąć, iż powołanie lub odwołanie dyrektora szkoły jest sprawą administracyjną, a wydawany w tym przedmiocie akt powinien przyjąć formę zarządzenia wójta (burmistrza, prezydenta miasta) należącego do tej kategorii zaskarżalnych do sądu administracyjnego aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Jest to bowiem władcza wypowiedź organu administracji w sprawie należącej do zakresu zadań publicznych (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjny w uchwale z 16 grudnia 1996 r. OPS 6/96 publ. ONSA 1997/2/48).

Podkreślić trzeba, iż sądy administracyjne, uprawnione do badania legalności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. aktów nie podejmują działania z urzędu, a wyłącznie w przypadku zainicjowania postępowania sądowadministracyjnego przez uprawniony podmiot. W przypadku skutecznie wniesionej skargi ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych umożliwia sądowi administracyjnemu stwierdzenie nieważności aktów jednostki samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. w całości lub w części albo stwierdzenia, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).

Przez skutecznie wniesioną skargę rozumieć należy skargę wniesioną przez uprawniony podmiot z zachowaniem wymogów formalnych wynikających z właściwej regulacji prawnej.

Oceniając pod względem formalnoprawnym skargę na zarządzenie Prezydenta Miasta C. nr [...] z dnia [...] przedstawioną Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach przez M.K., odwołanego tym zarządzeniem dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w C., należy uznać ją za wniesioną skutecznie. Wymogiem formalnym skargi, której przedmiotem jest legalność zarządzenia organu gminy jest uprzednie wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa oraz dochowanie 30 dniowego terminu biegnącego od daty doręczenia odpowiedzi na to wezwanie (art.52 § 4 p.p.s.a. i art. 53 § 2 p.p.s.a.). Poprzedzając wniesienie skargi M.K. wezwała Prezydenta Miasta C. do usunięcia naruszenia prawa i uzyskując odpowiedź ze strony organu złożyła w wymaganym, trzydziestodniowym terminie skargę .

Przed wdaniem się w rozważania, co do legalności zaskarżonego aktu, obowiązkiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego było skontrolować legitymację prawną strony skarżącej, uprawniającą do wniesienia skargi. W jej braku bowiem skarga powinna zostać oddalona.

Generalnie legitymacja skargowa wynika z unormowania zawartego w art. 50 § 1 p.p.s.a, który znajduje zastosowanie w takim zakresie, w jakim legitymacja ta nie została ujęta odmiennie w innej ustawie stanowiącej lex specialis, o czym stanowi art. 50 § 2 p.p.s.a. (por. T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, A.Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 124).

Do ustaw, o którym mowa w art. 50 § 2 p.p.s.a. należy ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Według art. 101 ust. 1 tej ustawy "Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organy gminy w sprawie z zakresu administracyjni publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego". Przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stanowi przeto lex specialis w odniesieniu do art. 50 p.p.s.a., wiążąc legitymację skargową z przesłankami materialnoprawnymi.

Stanowisko dyrektora szkoły ma niewątpliwie charakter kompetencji władczej związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, określonych w przepisach mających charakter publicznoprawnych. Łączy się jednak także z interesem prywatnoprawnym. W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżone zarządzenie naruszało interes prawny skarżącej, gdyż z chwilą pozbawienia dotychczasowo pełnionej funkcji dyrektora szkoły, pozbawiono ją powierzonych obowiązków i uprawnień.

Pozytywna ocena w zakresie legitymacji prawnej skarżącej pozwoliła Sądowi na przejście do dalszych rozważań.

Kryterium oceny legalności zarządzenia organu gminy określone w art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych powtórzone zostało w sposób tożsamy w ustawach samorządowych. W świetle art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) zwanej dalej u.s.g., stanowi jej zgodność z prawem. Powyższe wynika wprost z treści art. 91 ust. 1 określającego, że "Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne". Ustawodawca nie wprowadził definicji pojęcia "sprzeczności z prawem", a wykształciła się ona w drodze stosowania prawa. Przez sprzeczność taką przyjęło się rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi, oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r. P 9/02, OTK-A 2003, nr 9, poz. 100).

Przyjmując zatem działania związane z powierzeniem stanowiska dyrektora szkoły i odwołania z tego stanowiska za działania administracyjnoprawne, ważność tych zdarzeń prawnych należało ocenić przede wszystkim według przepisów prawa administracyjnego.

Tryb i przesłanki odwołania dyrektora szkoły uregulowane są przepisami ustawy o systemie oświaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał przeto za stosowne, dokonać analizy zaskarżonego zarządzenia w świetle przepisów tej ustawy.

Zadania własne gminy obejmują edukację publiczną, których realizacja przejawia się między innymi w prowadzeniu szkół i placówek publicznych.

Mając na względzie treści art. 5c ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty ( tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 256, poz. 2672 z póżn. zm.)., w którym ustawodawca w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego zadania i kompetencje organu prowadzącego szkołę powierzył trzem grupom podmiotów zauważyć należy, iż wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) przyznana została kompetencja powierzania funkcji i odwoływania dyrektora szkoły (art. 5c pkt 2 ustawy o systemie oświaty). Zaskarżone zarządzenie podjęte zostało zatem przez właściwy organ gminy. Podpisany pod zaskarżonym aktem pełniący funkcję Prezydenta Miasta C. P.K. został wyznaczony przez Prezesa Rady Ministrów, gdyż Prezydent Miasta C. odwołany został w trybie referendum z dnia [...].

Zakres swobody służącej właściwemu organowi przy odwoływaniu z funkcji dyrektora szkoły ograniczony został przepisami ustawy o systemie oświaty. Mowa o tym w jej art. 38 zezwalającym na takie zdarzenie prawne w czterech sytuacjach. Analiza tych sytuacji może pozwolić na pogrupowanie przyczyn odwołania dyrektora szkoły, jako zależnych od woli dyrektora, jaką jest rezygnacja ze stanowiska (art. 38 ust. 1 pkt a) oraz zawinionych przez dyrektora, jaką jest negatywna oceną pracy i wykonywania zadań administracyjnych i finansowych czy nie usunięcie w wyznaczonym terminie uchybień i nie opracowanie programu naprawczego ( art. 38 ust. 1 pkt b i c). W wymienionych przypadkach organ prowadzący szkołę jest zobligowany z mocy prawa do odwołania dyrektora szkoły.

Ustawodawca wprowadził nadto jeszcze jedną przyczynę odwołania dyrektora szkoły w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przepis ten zezwala na odwołanie z funkcji dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia obwarowując to zdarzenie przesłanką formalnoprawną w postaci konieczności zasięgnięcia opinii Kuratora Oświaty, a także przesłanką materialnoprawną określoną, jako "przypadek szczególnie uzasadniony". Przesłanka ta, jako pojęcie nieostre wymagała interpretacji, a ta została już wypracowana w procesie stosowania prawa i nie budzi wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co do desygnatów, jakie mieszczą się w tym pojęciu. Przyjęto bowiem, że przewidziana wskazaną normą prawną instytucja jest instytucją wyjątkową, a ustawodawca dopuszcza jej stosowanie (odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego, bez wypowiedzenia) tylko w przypadku wystąpienia "przypadku szczególnie uzasadnionego". Zatem w pojęciu tym nie mieści się każde naruszenie prawa, a co za tym idzie nie każde naruszenie prawa powoduje obligatoryjne odwołanie z funkcji na podstawie art. 38 ust. 1 pkt. 2 ustawy o systemie oświaty, a tylko tak istotne (poważne) naruszenie prawa, które można by zakwalifikować jako "przypadek szczególnie uzasadniony". Przyznać należy także rację skarżącej, iż przesłanka, o której mowa w przywołanej normie prawnej powinna być traktowana wąsko, jako sytuacja wyjątkowa, wymagająca niezwłocznej interwencji ze względu na zagrożenie interesu publicznego. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sytuacja taka nie musi nawet zostać wywołana nagannym zachowaniem ze strony dyrektora szkoły, a może wynikać z okoliczności zewnętrznych, niezależnych od jego woli, jeżeli dobro szkoły przez niego prowadzonej takiego rozwiązania wymaga.

Poza powyższym ratio art. 38 ust. 1 pkt b i art. 38 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy nakazuje przyjąć, iż w pojęciu "przypadek szczególnie uzasadniony" nie może mieścić się sytuacja, o której mowa w art. 38 ust. 1 pkt a, b i c ustawy o systemie oświaty.

Z utrwalonego już stanowiska judykatury wynika, iż zarządzenie o odwołaniu dyrektora szkoły na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty zawierające element uznaniowy pozostawiony ocenie organu, wymaga szczególnie precyzyjnego uzasadnienia zawierającego opis stanu faktycznego i jego udokumentowanie, a także wykazanie w czym przejawia się "szczególnie uzasadniony przypadek" nakazujący odsunięcie dyrektora w trakcie roku szkolnego od wykonywanych przez niego obowiązków. Ogólnikowe powołanie treści art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty nie spełnia natomiast standardów prawidłowego uzasadnienie aktu o odwołaniu dyrektora szkoły i skutkuje jego nieważnością.

Przechodząc na grunt kontrolowanej sprawy zauważyć trzeba, iż jako przyczynę odwołania skarżącej z zajmowanego przez nią stanowiska dyrektora szkoły podstawowej uznano brak wykonania przez nią polecenia służbowego Prezydenta Miasta C. oraz "niespełniającą oczekiwań" organu prowadzącego szkołę współpracę z dyrektorem szkoły.

Wywód uzasadnienia zaskarżonego aktu ograniczył się nadto do przedstawienia stanu faktycznego sprawy oraz autorytatywnego stwierdzenia, iż uchybienia w pracy dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w C. stanowią przypadek szczególnie uzasadniony, a dalsze kierowanie szkołą przez skarżącą nie jest do przyjęcia.

Analiza opisu stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu zarządzenia pozwala przyjąć, iż jako uchybienia uzasadniające odwołanie z funkcji dyrektora potraktowano odmowę podpisania umowy najmu pomieszczeń budynku szkolnego na rzecz zamiejscowych oddziałów przedszkolnych.

Zważyć przyjdzie, iż kompetencje dyrektora szkoły uregulowane zostały precyzyjnie w treści art. 39 ustawy o systemie oświaty, a także w art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 Karta Nauczyciela (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 97 poz.674 ). Dyrektor nadzoruje pracę pozostałych nauczycieli, zarządza i kieruje szkołą, pełni czynności w sferze prawa pracy wobec pracowników szkoły, a także związane z awansem zawodowym nauczycieli. Pomimo regulacji prawnej obciążającej organ prowadzący szkołę odpowiedzialnością za jej działalność (art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty) to dyrektor szkoły zajmuje najwyższą pozycję w strukturze organizacyjnej szkoły i brak jest podstaw prawnych, by twierdzić, iż pozostaje w podporządkowaniu wobec tego organu. Gwarancje prawidłowego gospodarowania powierzonym mieniem i finansami szkoły organ prowadzący szkołę uzyskać może jedynie poprzez sprawowanie nadzoru, o którym mowa w art. 34a ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Nadzór ten obejmuje także gospodarowanie mieniem szkoły, a w tym budynkami powierzonymi szkole w ramach trwałego zarządu, aczkolwiek ingerencja z tytułu nadzoru organu prowadzącego ograniczona została wyłącznie do działania w zakresie i na zasadach określonych w ustawie o systemie oświaty (art. 34b ustawy o systemie oświaty).

Powracając w świetle przedstawionych powyżej norm prawnych do postawionego skarżącej zarzutu niepodpisania, jako dyrektor szkoły, umowy najmu pomieszczeń szkolnych na rzecz innej placówki edukacyjnej przyznać należy, iż obowiązek taki nie wynika z ustawy o systemie oświaty, ustawy Karta Nauczyciela ani też ustawy o samorządzie gminnym czy ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Trudno przyjąć zatem za uprawnione twierdzenie organu prowadzącego szkołę, iż skarżąca uchybiła swoim obowiązkom. W uzasadnieniu badanego zarządzenia brak jest również podstawy materialnoprawnej żądania spełnienia przez skarżącą czynności prawnych w postaci zawarcia umowy najmu, natomiast stan faktyczny sprawy pozwala przyjąć, iż budynek szkolny został przekazany Szkole Podstawowej nr [...] w C. w trwały zarząd i obowiązkiem dyrektora szkoły była prawidłowa gospodarka tym mieniem ze szczególnym uwzględnieniem interesów prowadzonej szkoły. Naruszenie interesu publicznego, jako szczególnie uzasadnionego przypadku odwołania dyrektora szkoły, o którym mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty nie może być utożsamiane z naruszeniem interesu publicznego w ogólności, pozostającego poza obszarem szkoły prowadzonej przez odwoływanego dyrektora. Musi natomiast pozostawać w ścisłym związku z konkretnymi, łączącymi się ze szkołą prowadzoną przez odwoływanego dyrektora i jej uczniami problemami. W uzasadnieniu zaskarżonego uzasadnienia nie wskazano, by działania skarżącej w jakikolwiek sposób wpływały destrukcyjnie na poziom nauczania, warunki pracy nauczycieli lub uczniów, a jej postawa uniemożliwiała dalsze funkcjonowanie szkoły.

Do obowiązków organu prowadzącego szkołę należy zapewnienie środków finansowych na jej funkcjonowanie, zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki, wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczych, a do jej dyrektora dbałość o poziom i właściwe warunki nauczania oraz powierzone mu mienie. Zważyć przyjdzie nadto, iż w przypadku nieumiejętnego gospodarowania mieniem przez dyrektora szkoły organ prowadzący szkołę umocowany jest do wnioskowania o przeprowadzenie procedury ocennej umożliwiającej dokonanie odwołania w trybie właściwym dla takich przypadków a więc na podstawie art. 38 ust. 1 pkt b. Ponadto, jeżeli przekazane w trwały zarząd mienie, zdaniem gminy, należało zagospodarować w sposób odmienny niż dotychczas, organowi gminy przysługiwało prawo do dokonania w tym zakresie zmian na podstawie właściwych przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010r. Nr 102 poz.651).

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za stosowne odnieść się dodatkowo do daty w jakiej podjęto zaskarżony akt oraz daty, w której nastąpić miał skutek w postaci odwołania skarżącej ze stanowiska.

Po myśli art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty dyrektora szkoły odwołać można bez wypowiedzenia w czasie roku szkolnego. Dokonując wykładni systemowej wskazanej normy przywołać trzeba treść art. 34 ust. 2a tej ustawy w zw. z jej art. 38 ust. 1 pkt c. W warunkach opisanych w treści art. 34 ust. 2a organ sprawujący nadzór pedagogiczny występuje do organu prowadzącego szkołę z wnioskiem o odwołanie dyrektora z końcem roku szkolnego albo w czasie roku szkolnego. Dokonano tu zatem rozróżnienia dwóch pojęć czasu. W treści art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawodawca uznał za stosowne użyć już tylko jednego z nich, określając, iż z szczególnie uzasadnionych przyczyn odwołać dyrektora można wyłącznie "w czasie roku szkolnego", pominąwszy możliwość "z końcem roku szkolnego".

Biorąc pod uwagę, iż zgodnie z art. 63 ustawy o systemie oświaty rok szkolny to w istocie 365 dni (od 1 września do 31 sierpnia następnego roku) zapis zawarty w art. 38 ust. 1 pkt 2 pozbawiony byłby jakiejkolwiek wartości normatywnej. Wydaje się słuszne, by użyte w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty ( tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 256, poz. 2672 z póżn. zm.) pojęcie "w czasie roku szkolnego" traktować jako zwrot określający czas zajęć szkolnych, nie obejmujący końca roku szkolnego przypadającego na okres wakacji letnich. Taka interpretacja uzasadniona jest tym bardziej, iż przyczyny warunkujące zastosowanie trybu odwołania dyrektora szkoły, określonego we wskazanej normie, mają charakter nadzwyczajnych, nieprzewidywanych i wymagających natychmiastowej interwencji ze strony organu prowadzącego szkołę w celu zabezpieczenia dalszego jej prawidłowego i nieprzerwanego funkcjonowania w trakcie roku szkolnego..

Zaskarżone zarządzenie wydane zostało pod koniec roku szkolnego, w dniu [...], ze skutkiem na ostatni dzień roku. Mając na względzie przedstawioną powyżej interpretację art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty rozwiązanie to budzi istotne zastrzeżenia.

Podsumowując przedstawione rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje, iż organ prowadzący szkołę nie uzasadnił w sposób wymagany prawem swego stanowiska powodując, iż zaskarżone zarządzenie uznać należy za rozstrzygnięcie arbitralne, a wskazane w uzasadnieniu aktu okoliczności sugerują, iż odwołano skarżącą ze stanowiska dyrektora szkoły w sposób dowolny, bez uwzględnienia obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Również druga okoliczność powołana, jako przyczyna odwołania skarżącej ze stanowiska, potwierdza taki osąd, gdyż "niespełniająca oczekiwań współpraca" jest pojęciem ocennym, o subiektywnym zabarwieniu, a brak jakichkolwiek obiektywnych dowodów potwierdzających słuszność takiego stanowisko uniemożliwia uznanie go za trafną ocenę.

Odwołanie ze stanowiska dyrektora szkoły nastąpiło przeto z naruszeniem podstawy prawnej przewidzianej w ustawie o systemie oświaty. Ustawodawca uznał za stosowne ograniczyć możliwość dysponowania stanowiskiem dyrektora szkoły stwarzając dla tej funkcji prawne gwarancje stabilności. Świadczy o tym minimalny okres, na jaki powierzyć można stanowisko dyrektora, a także limitowanie przyczyn jego odwoływania. Uchybienie tym zasadom oznacza, iż zaskarżony akt narusza w sposób istotny obowiązujące prawo, co prowadzi do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawa, a w konsekwencji pozostają w sprzeczności z zasadami ujętymi w art. 2 Konstytucji RP.

Przepis art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty został naruszony w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności zarządzenia w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzekł jednak o stwierdzeniu nieważności zaskarżonego zarządzenia ze względu na datę jego podjęcia. Przepisy art. 94 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym, będące przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, expressis verbis wyłączają stwierdzenie nieważności zarządzenia organu gminy po upływie roku od dnia ich podjęcia, z wyjątkiem aktów prawa miejscowego.