Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2237/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: SKO w W., Kolegium, organ II instancji, organ odwoławczy) z [...] lipca 2016 r., znak: [...] wydana na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: k.p.a.), oraz art. 1 i 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1659) w związku z art. 39 ust. 5 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 446), po rozpatrzeniu odwołania T. P. (dalej: strona, odwołująca, skarżąca) od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy G. (dalej: organ I instancji) nr [...] z [...] kwietnia 2016 r. ustalającej wobec właścicielki działki o nr. ew. [...], położonej w miejscowości B., T. P., następujące obowiązki: 1. usunięcie odpadów ziemi oraz ziemi zanieczyszczonej gruzem (kod odpadu 17 05 04) szacunkowa ilość ok. 50-100 t - kilkanaście wywrotek; 2. obowiązek, o którym mowa w pkt. 1 zostanie wykonany w ten sposób, że ww. odpady zostaną przekazane: a) podmiotom posiadającym stosowne zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami b) osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzaju odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r., poz. 93); 3. właścicielka nieruchomości dostarczy Referatowi Rolnictwa i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta i Gminy w G. dokumenty potwierdzające przekazanie odpadów przedsiębiorcom posiadającym stosowne zezwolenia lub oświadczenia w przypadku przekazania odpadów osobom fizycznym, w terminie 2 tygodni od daty usunięcia odpadów; 4. obowiązek, o którym mowa w pkt. 1, zostanie wykonany do dnia 31 maja 2016 r.

W decyzji z [...] lipca 2016 r. SKO w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 26 ust. 1-2,6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21, dalej: u.o.) uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wskazania terminu wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt. 1 zaskarżonej decyzji i w tym zakresie ustaliło termin wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt. 1 zaskarżonej decyzji do dnia 31 sierpnia 2016 r., w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Stan sprawy przestawiał się następująco:

W decyzji nr [...] z [...] września 2015 r. organ I instancji ustalił wobec właścicielki działki o nr. ew. [...], położonej w miejscowości B., gmina G. – T. P., następujące obowiązki: 1. usunięcie odpadów ziemi oraz ziemi zanieczyszczonej gruzem; 2. obowiązek, o którym mowa w pkt. 1 zostanie wykonany w ten sposób, że ww. odpady zostaną przekazane: a) podmiotom posiadającym stosowne zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami b) osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z 19 grudnia 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2008 r., Nr 235, poz. 614); 3. właścicielka nieruchomości dostarczy Referatowi Rolnictwa i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta i Gminy w G. dokumenty potwierdzające przekazanie odpadów przedsiębiorcom posiadającym stosowne zezwolenia lub wykorzystanie przez osoby fizyczne w terminie 2 tygodni od daty usunięcia odpadów; 4. obowiązek, o którym mowa w pkt. 1 zostanie wykonany do dnia 16 października 2015 r.

W decyzji z [...] stycznia 2016 r. SKO w W. uchyliło przedmiotową decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2016 r. organ I instancji ustalił wobec właścicielki działki o nr. ew. [...], położonej w miejscowości B., T. P., następujące obowiązki: 1. usunięcie odpadów ziemi oraz ziemi zanieczyszczonej gruzem (kod odpadu 17 05 04) szacunkowa ilość ok. 50-100 t - kilkanaście wywrotek; 2. obowiązek, o którym mowa w pkt. 1 zostanie wykonany w ten sposób, że ww. odpady zostaną przekazane: a) podmiotom posiadającym stosowne zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami b) osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r., poz. 93); 3. właścicielka nieruchomości dostarczy Referatowi Rolnictwa i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta i Gminy w G. dokumenty potwierdzające przekazanie odpadów przedsiębiorcom posiadającym stosowne zezwolenia lub oświadczenia w przypadku przekazania odpadów osobom fizycznym, w terminie 2 tygodni od daty usunięcia odpadów; 4. obowiązek, o którym mowa w pkt. 1, zostanie wykonany do dnia 31 maja 2016 r.

Od powyższej decyzji - dochowując ustawowego terminu - odwołanie wniosła T. P. W uzasadnieniu wyjaśniła, że nawieziona ziemia nie jest odpadem. W uzasadnieniu odwołania przytoczono okoliczności dotyczące montażu urządzeń kanalizacyjnych na przedmiotowej działce.

Organ I instancji przekazując odwołanie podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

SKO w W. w uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2016 r. wskazało, że na terenie działki ew. nr [...] w miejscowości B., gmina G. znajduje się wał usypany z masy ziemi miejscami zanieczyszczonej gruzem właścicielka działki – T. P. - zgromadziła przedmiotowe odpady na działce, celem zabezpieczenia swojego terenu przed nieuprawnionym korzystaniem z niego przez osoby trzecie. Właścicielka nieruchomości odmawia dobrowolnego usunięcia odpadów. Odpady pochodzą z wykopów budowlanych prowadzonych na terenie zabudowy mieszkaniowej i usługowej w W. (okolice ulic: [...]). Odpady stanowi ziemia i ziemia zmieszana z gruzem. Kolegium w uzasadnieniu powołało się na treść zastosowanych przepisów u.o.

Zdaniem Kolegium, wbrew odmiennym twierdzeniom odwołującej, masy ziemi zmieszanej częściowo z gruzem, nawiezione przez stronę na teren własnej nieruchomości, należy zakwalifikować jako odpady. W ocenie organu odwoławczego, bezsporny pozostaje fakt, że posiadacz mas ziemi wydobytej w trakcie robót budowlanych prowadzonych na terenie W., pozbył się ich, zaś skarżąca przetransportowała odpady na własną działkę. Organ II instancji przypomniał definicję ustawową pojęcia odpady i podniósł, że okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, że odwołująca nie posiada zezwolenia na zbieranie odpadów, jak również zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Z okoliczności sprawy nie wynika też, że zachodzi przypadek wykorzystania odpadów na potrzeby własne uregulowany w art. 27 ust. 8 u.o. Zdaniem SKO w W., zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r. poz. 93) - dopuszcza się w pkt. 40 wykorzystanie gleby i ziemi, w tym kamieni (kod odpadu 17 05 04) do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. Według organu odwoławczego, w warunkach rozpoznawanej sprawy twierdzenia odwołującej o bliżej niesprecyzowanym czasowo zamiarze wykorzystania odpadów do utwardzenia drogi dojazdowej do budynków należy uznać za mało wiarygodne. W licznych pismach strona oświadcza bowiem, że celem nawiezienia ziemi było uniemożliwienie osobom trzecim wykorzystania działki skarżącej jako drogi dojazdowej do innych posesji.

W ocenie Kolegium, na uwagę zasługuje fakt, że odpady nawieziono w okresie 2013-2014 r. - do dnia wydania decyzji nie podjęto jakichkolwiek działań wskazujących na próbę wykorzystania odpadów do utwardzenia powierzchni. Zdaniem Kolegium, należy również pamiętać, że gdyby celem pozyskania odpadów był faktyczny zamiar utwardzenia drogi, odwołująca musiałby najpierw ustalić, jaka ilość odpadów będzie potrzebna i dopuszczalna. Według Kolegium, zgodnie z przywołanym rozporządzeniem dopuszczalna maksymalną ilość odpadów do przyjęcia w celu utwardzenia powierzchni wynosi 0,2 Mg/m2 utwardzanej powierzchni. Organ odwoławczy stoi na stanowisku, że akta postępowania nie wskazują, żeby odwołująca analizowała przedmiotowy aspekt sprawy. W piśmie z 15 lutego 2016 r. odwołująca oświadczyła natomiast, że uważała "że kilkanaście samochodów typu wywrotek ziemi, które były przywiezione wystarczą by zagrodzić dojazd do działek sąsiednich". Zdaniem SKO w W., w tych okolicznościach magazynowanie przez odwołującą odpadów na działce nr ew. [...] w miejscowości B. narusza obowiązujące przepisy prawne, w szczególności ustawę o odpadach i rozporządzenie. W konsekwencji organ II instancji uważa, że zasadnie zobowiązano odwołującą do usunięcia odpadów. Kolegium podziela przyjętą kwalifikację odpadów jako odpadów o kodzie 17 05 04 bowiem pochodzą one z terenów, na których nie występowały zakłady mogące powodować skażenie. Prowadzone przed organem I instancji postępowanie Kolegium uznało za prawidłowe: wszechstronnie wyjaśniono istotne okoliczności faktyczne sprawy, a stronie zapewniono czynny udział w sprawie.

Wydane rozstrzygnięcie odpowiada obowiązującemu stanowi prawnemu. Zdaniem organu odwoławczego, przytoczone przez odwołującą okoliczności montażu na działce odwołującej urządzeń kanalizacyjnych, przewodów elektrycznych i telefonicznych, jako nie dotyczące niniejszego postępowania pozostają poza oceną Kolegium.

W piśmie z 3 sierpnia 2016 r. zatytułowanym "Odwołanie" skarżąca zaskarżyła decyzję SKO w W. z [...] lipca 2016 r. W uzasadnieniu tego środka zaskarżenia, skarżąca podniosła, że wielokrotnie wyjaśniała zarówno Burmistrzowi, jak i SKO dlaczego ziemię zgromadziła na działce nr [...], tej samej, o którą toczy się postępowanie rozgraniczeniowe i Gmina żąda, aby zapłaciła geodecie za coś, czego nie zrobił (sygn. akt IV SA/Wa 1326/16). Skarżąca wskazała, że wiele osób na swoje działki przywoziło taką ziemię i Gmina żadnych konsekwencji nie wyciągała wobec nich. Ziemię tą zgromadziła dlatego, że nie wiedziała, że nie można jej gromadzić, skoro inni to robią i dlatego, że nie widziała innego rozwiązania. Skarżąca wskazuje, że podobno bez konsekwencji można wykopać rów, ale strona na swojej działce tego zrobić nie może, bo na całej jej długości (działka ma ok, 400 m długości i ok. 22 m szerokości) wzdłuż drogi krajowej nr [...] leżą przewody elektryczne, przez które, dostarczany jest prąd oraz przewody elektroniczne wraz ze światłowodami. Zdaniem skarżącej, ta działka służy ogółowi społeczeństwa. W ocenie skarżącej z jej działki mogą bezkarnie korzystać wszyscy właściciele sąsiednich działek, traktując pole skarżącej jak drogę dojazdową od szosy krajowej nr [...]. Skarżąca podnosi, że jej nieruchomość ma zostać wykupiona przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w celu poszerzenia szosy, ale nie wiadomo kiedy. Strona wyjaśniła, że ustawiała tablice "Teren prywatny - wstęp wzbroniony", ale były one regularnie niszczone. Gmina na tej samej działce budując dla wsi kanalizację, usytuowała urządzenia kanalizacyjne służące do przepompowywania ścieków.

W dalszej części skargi skarżąca opisała liczne problemy związane z korzystaniem z przedmiotowej działki spowodowane zachowaniem osób trzecich i działaniami podejmowanymi przez Gminę .

W odpowiedzi na skargę Kolegium w piśmie z 29 sierpnia 2016 r. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpatrywania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu, organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów k.p.a. oraz u.o.

W niniejszej sprawie stosownie do regulacji art. 11 k.p.a. organy administracji wyjaśniły stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia zasady wynikającej z art. 11 k.p.a. W ocenie Sądu, uzasadnienia decyzji organu I i II instancji są skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.), a także objaśniają tok myślenia prowadzący do zastosowania powołanych w decyzjach organu I i II instancji przepisów k.p.a. oraz u.o, które doprowadziły do wydania przez Kolegium decyzji z 11 lipca 2016 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 26 ust. 1-2,6 u.o. uchylającej zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wskazania terminu wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt. 1 decyzji organu I instancji i w tym zakresie ustalającej termin wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt. 1 zaskarżonej decyzji do dnia 31 sierpnia 2016 r., w pozostałym zakresie utrzymującej zaskarżoną decyzję w mocy. Według Sądu, organy obu instancji dokonały niewadliwej analizy zebranego materiału dowodowego, który w ocenie Sądu jest prawidłowo zebrany i kompletny a wnioski jakie z niego wysnute były logicznie uzasadnione i nie noszą cech dowolności.

Materiał dowodowy oraz postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I i II instancji są zgodne z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie podjęły czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Przeprowadzone przez organy I i II instancji postępowanie wyjaśniające, jak również zgromadzony materiał dowodowy dotyczący nakazania usunięcia odpadów z terenu nieruchomości należącej do skarżącej, mając na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię zasad postępowania administracyjnego umożliwił dokonanie oceny w zakresie wystąpienia przesłanek wymaganych przez przepisy u.o. do wydania w niniejszej sprawie przez SKO w W. decyzji z [...] lipca 2016 r.

Organy orzekające w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a także oceniły na podstawie całokształtu materiału dowodowego udowodnienie danych okoliczności związanych z występowaniem odpadów na działce skarżącej. W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, zgodnie z którym na terenie działki ew. nr [...] w miejscowości B., gmina G. znajduje się wał usypany z masy ziemi miejscami zanieczyszczonej gruzem. Właścicielka działki – T. P. zgromadziła przedmiotowe odpady na działce, celem zabezpieczenia swojego terenu przed nieuprawnionym korzystaniem z niego przez osoby trzecie. Właścicielka nieruchomości odmawia dobrowolnego usunięcia odpadów. Organy orzekające ustaliły, że odpady pochodzą z wykopów budowlanych na terenie zabudowy mieszkaniowej i usługowej w W. (okolic ulic [...]. Odpady stanowią ziemię zmieszaną z gruzem. Skarżąca nie posiadała uregulowanego statusu prawnego odpadów znajdujących się na terenie działki o nr ew. [...], położonej w miejscowości B., gmina G..

Z uzasadnienia decyzji organu I i II instancji wynikają motywy podjętych rozstrzygnięć. Według Sądu, uzasadnienia kontrolowanych decyzji stanowią uzewnętrznioną motywację podjętych w nich rozstrzygnięć.

W uzasadnieniach tych decyzji znalazło się bowiem ustalenie, jakie normy obowiązują w związku z wydaniem przez organ odwoławczy decyzji z [...] lipca 2016 r. W ocenie Sądu, podejmując rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie organy przeprowadziły również w sposób prawidłowy proces subsumcji stanu faktycznego pod obowiązujące normy prawne regulujące wydanie decyzji, w której nałożono na skarżącą obowiązki zgodnie z art. 26 ust. 2 u.o.

W przedmiotowej sprawie Kolegium w decyzji z [...] lipca 2016 r. ustosunkowało się także do twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu, a także przeprowadziło kontrolę instancyjną działania, które podjął organ I instancji wydając decyzję z [...] kwietnia 2015 r. Ustalenia te znajdują bowiem swój wyraz w decyzji odwoławczej Kolegium z [...] lipca 2016 r. W zaskarżonej do Sądu decyzji organ II instancji powołał się na motywy wyrażone przez Burmistrza Miasta i Gminy G. w decyzji z [...] kwietnia 2016 r. Kolegium w decyzji z [...] lipca 2016 r. uzasadniło także fakt nieuwzględnienia odwołania skarżącej.

Organ odwoławczy w decyzji z [...] lipca 2016 r. wyczerpująco udowodnił także brak związku przyczynowego między wadami postępowania zarzucanymi w odwołaniu, a decyzją z [...] kwietnia 2016 r. wydaną przez Burmistrza Miasta i Gminy G. Należy stwierdzić, że uzasadnienia kontrolowanych przez Sąd decyzji wydanych w przedmiotowej sprawie są związane z przedmiotem rozstrzygnięcia, którym jest nałożenie na skarżącą obowiązków zgodnie z art. 26 ust. 2 u.o.

Przechodząc do kontroli zastosowanych w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że organy dokonały prawidłowej interpretacji art. 26 ust. 2 u.o. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. W ocenie Sądu, organy właściwie uznały, że masy ziemne zgromadzone na terenie działki o nr ew. [...], położonej miejscowości B., gmina G. których dotyczy postępowanie, stanowią odpad. Z akt kontrolowanej przez Sąd sprawy wynika, że organy dokonały prawidłowej interpretacji pojęcia odpady uregulowanego w art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Sposób rozumienia treści tego pojęcia odgrywa w niniejszej sprawie zasadniczą rolę i stanowi jednocześnie oś sporu.

Dla zakwalifikowania substancji lub przedmiotu jako odpadu przesądzające znaczenie ma podjęcie przez ich posiadacza czynności zmierzających do ich pozbycia się. Kluczowym elementem definicji ustawowej "odpady" jest pojęcie "pozbycie się", gdyż dana substancja lub przedmiot staje się odpadem z chwilą pozbycia się (substancji lub przedmiotu) przez dotychczasowego ich posiadacza. Zgodnie z ogólnym znaczeniem słowo "pozbywać się" oznacza "uwolnić się od czegoś niepotrzebnego, uciążliwego. Pozbyć się starych ubrań, mebli (zob. M. Szymczak (red.), Słownik języka polskiego, t. 2, Warszawa 1979, s. 886.). Według obowiązującej definicji legalnej pojęcia "odpady", która znajduje się w u.o., przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.). Oznacza to, że odpadem może stać się każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. O przekształceniu się zatem danej substancji lub przedmiotu w odpad decyduje przede wszystkim wola dotychczasowego ich posiadacza, który substancji lub przedmiotu pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Z chwilą pozbycia się substancji lub przedmiotu przekształcają się one w odpad. Decyduje o tym wola i zamiar dotychczasowego posiadacza substancji lub przedmiotu. Kolejny podmiot staje się wtedy już posiadaczem nie substancji lub przedmiotów, ale właśnie odpadów. Pozbycie się, zamiar pozbycia lub obowiązek pozbycia się substancji lub przedmiotu przez ich dotychczasowego posiadacza stanowią przesłanki, zmiany statusu formalno-prawnego substancji lub przedmiotu w status odpadu. Określona rzecz przestaje wtedy być przedmiotem lub substancją, a staje się odpadem.

Odpadem zatem pod pewnymi warunkami może stać się każda substancja lub przedmiot. Pojęcie "pozbywać się" należy interpretować w świetle celu ogólnego przepisów u.o., którym jest prewencyjna ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed odpadami oraz celów szczegółowych wynikających zasad gospodarki odpadami. Termin "pozbywać się", który określa zakres stosowania pojęcia "odpad", nie może zatem być interpretowany wąsko. Chodzi o wszelkie działania, zachowania lub czynności z których wynika wola pozbycia się substancji lub przedmiotu przez dotychczasowego ich posiadacza.

Przejmujący odpady ponosi pełną odpowiedzialność prawną za ich posiadanie. Przy interpretacji pojęcia "pozbywać się" należy brać także pod uwagę obowiązujące normy prawne dotyczące procesów ponownego użycia, przetwarzania, recyklingu oraz odzysku poszczególnych rodzajów odpadów. Istotne znaczenie mają także standardy dotyczące bezpieczeństwa używania substancji lub przedmiotów.

Pozbycie się substancji lub przedmiotu, które stają się odpadem powinno być także oceniane przez pryzmat zasad: zapobiegania odpadom oraz przezorności i materialnej odpowiedzialności sprawcy zanieczyszczającego środowisko, który może być posiadaczem odpadów. Pozbycie się mas ziemnych przez poprzedniego ich posiadacza, w sposób jednoznaczny przesądza o zaistnieniu przesłanki "pozbycia się" z definicji ustawowej pojęcia "odpady" (art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.). Rozstrzygające dla uznania przedmiotu lub substancji za odpad jest ich pozbycie się przez dotychczasowego ich posiadacza.

Przedmiotowe masy ziemi stały się odpadem z chwilą, gdy podmiot posiadający te masy ziemi nie widząc możliwości dalszego ich wykorzystania zgodnie ze swoją pierwotną funkcją pozbył się ich na rzecz skarżącej. Wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącej, masy ziemi zmieszanej częściowo z gruzem, nawiezione przez stronę na teren własnej nieruchomości należało zakwalifikować jako odpady. W niniejszej sprawie bezsporny jest fakt, że posiadacz mas ziemi wydobytej w trakcie robót budowlanych prowadzonych na terenie W., pozbył się ich, a skarżąca przetransportowała odpady na własną działkę. Ziemia wypełniając swoje funkcje podstawowe nie może bowiem zawierać gruzu. Ziemia o takim składzie nie może być wykorzystana zgodnie ze swoim przeznaczeniem i jest klasyfikowana jako odpad o kodzie 17 05 04 zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923).

W kontrolowanej przez Sąd sprawie zgromadzone na terenie nieruchomości należącej do skarżącej masy ziemne o szacunkowej ilości ok. 50-100 t - kilkanaście wywrotek stały się odpadem z chwilą pozbycia się ich przez dotychczasowego posiadacza. Skarżąca przywożąc na teren należącej do niej nieruchomości masy ziemi, których pozbył się ich dotychczasowy posiadacz na rzecz skarżącej dokonała przemieszczenia odpadów, a następnie ich magazynowania na przedmiotowej nieruchomości. Oględziny przedmiotowej nieruchomości potwierdziły, że wzdłuż prawie całej jej długości równolegle do drogi nr [...], usypano wał ziemi miejscami zanieczyszczonej gruzem. Skarżąca oświadczyła, że wał stanowi ogrodzenie dla jej nieruchomości, ponieważ zabezpiecza jej własność przed niekontrolowanym wykorzystywaniem działki jako drogi dojazdowej do sąsiadujących posesji.

Utrata statusu odpadu jest możliwa tylko przez przeprowadzenie procesu odzysku, a w szczególności recyklingu, zaś dalsze postępowanie z "byłym" odpadem wymaga odseparowania takiej substancji lub przedmiotu od odpadów. Okoliczność wykorzystywania przedmiotowych mas ziemi do usypania wału ziemi stanowiącego ogrodzenie dla nieruchomości skarżącej nie oznacza, że znajdujące się odpady na działce oznaczonej nr ew. [...], położonej w miejscowości B., gmina G. utraciły status odpadów przez wykorzystanie ich jako ogrodzenia.

W celu dokonania oceny, że odpady przestały być odpadami, muszą być poddane procesom, o których mowa w art. 14 u.o. Kwestia dookreślenia warunków, przy spełnieniu których odpad przestaje być odpadem (utrata statusu odpadu) ma znaczenie przede wszystkim dla oceny objętych zamiarem zastosowania czy zastosowanych procesów zagospodarowania odpadów, które pozbawiając odpady pewnych ich cech, mogą pozwolić na uznanie, że dana substancja lub przedmiot, już wcześniej zakwalifikowany do kategorii odpadów, ten status utracił. Z akt kontrolowanej przez Sąd sprawy nie wynika, że magazynowane na przedmiotowej nieruchomości masy ziemi utraciły status odpadów.

Precyzyjny katalog odpadów określony został w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. poz. 1923). W załączniku do ww. rozporządzenia sklasyfikowano m. in. glebę i ziemię, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, jako odpady o kodzie 17 05 04. Takie też odpady zostały zdeponowane na działce o nr ew. [...], położonej w miejscowości B., gmina G.

W dalszej kolejności organ I instancji prawidłowo ustalił na podstawie przeprowadzonych oględzin, że odpady znajdują się w miejscu nieprzeznaczonym do składowania lub magazynowania. Skarżąca nie prowadziła na tym terenie działalności gospodarczej polegającej na składowania lub magazynowaniu odpadów. Skarżąca nie prowadziła także działalności polegającej na magazynowaniu odpadów. Magazynowanie odpadów to według definicji z art. 3 ust. 1 pkt 5 u.o. czasowe przechowywanie odpadów obejmujące - wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę, tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów, magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów. Działanie takie generalnie jest dozwolone na podstawie decyzji lub innej formy zgody na wytwarzanie odpadów, bądź też decyzji zezwalającej na gospodarowanie odpadami, przepisy nie przewidują natomiast wyrażania zgody na magazynowanie w postaci odrębnej decyzji. Magazynowanie nie jest jednak samodzielną czynnością z zakresu gospodarki odpadami, jest dopuszczalne o tyle, o ile jest niezbędne do prawidłowego wykonywania któregokolwiek z głównych działań mających charakter gospodarki odpadami. Skarżąca nie posiadała decyzji wydanej przez właściwy organ na gospodarowanie odpadami znajdującymi się na terenie przedmiotowej nieruchomości.

Okoliczności sprawy nie wskazują też, że wystąpił przypadek wykorzystania odpadów na potrzeby własne (art. 27 ust. 8 u.o.). Zgodnie z pkt 40 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r. poz. 93) dopuszcza się wykorzystanie gleby i ziemi w tym kamieni (kod odpadu 17 05 04) do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. Zasadnie zatem organ II instancji uznał twierdzenia skarżącej o bliżej niesprecyzowanym czasowo zamiarze wykorzystania odpadów do utwardzenia drogi dojazdowej do budynków za mało wiarygodne. Wskazać bowiem należy w pismach skarżąca wyraziła stanowisko, że celem nawiezienia ziemi było uniemożliwienie osobom trzecim wykorzystania działki skarżącej jako drogi dojazdowej do innych posesji.

Z ustaleń organów wynika, że odpady nawieziono na teren przedmiotowej działki w okresie 2013 -2014 r. i do dnia wydania decyzji przez organ II instancji skarżąca nie podjęła jakichkolwiek działań wskazujących na próbę wykorzystania odpadów do utwardzenia powierzchni. Zgodzić należy się z poglądem organu II instancji, według którego gdyby celem pozyskania odpadów był faktyczny zamiar utwardzenia drogi skarżąca musiałaby najpierw ustalić, jaka ilość odpadów będzie potrzebna i dopuszczalna. W piśmie z 15 lutego 2016 r. skarżąca oświadczyła, że sądziła "że kilkanaście samochodów typu wywrotek ziemi, które były przywiezione wystarczą by zagrodzić dojazd do działek sąsiednich".

Wskazać należy, że z treści art. 26 u.o. wynika ogólna zasada, według której odpady muszą być usuwane z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, niezależnie od stopnia uciążliwości bądź zagrożeń dla życia lub zdrowia ludzi oraz dla środowiska. Konsekwencją obowiązywania tej zasady ogólnej jest to, że posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (art. 26 ust. 1 u.o.).

Z treści art. 26 ust. 2 u.o. wynika, że do zastosowania środka nadzorczego w formie decyzji nakazującej usunięcie odpadów wymagane jest konieczne stwierdzenie faktu istnienia odpadów i to w miejscu nieprzeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów, a także ustalenie podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów, tj. ich posiadacza (bądź posiadaczy). Takie ustalenia zostały poczynione przez organy orzekające w sposób wnikliwy i wyczerpujący. Zgodnie z ogólną zasadą gospodarki odpadami wyrażoną w art. 26 ust. 1 u.o., posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Zasada ta jest bowiem konsekwencją obowiązywania domniemania wyrażonego w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. Według niego, posiadaczem odpadów jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 26 u.o. wymagane jest ustalenie istnienia odpadów, ich składowania w miejscu nieprzeznaczonym do składowania lub magazynowania oraz podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów.

Takie ustalenia zostały przeprowadzone prawidłowo przez organy obu instancji. Z treści art. 26 ust. 1 u.o. wynika z mocy samego prawa, że na posiadaczu odpadów spoczywa obowiązek niezwłocznego ich usunięcia z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Posiadacz odpadów jest zatem zobowiązany wykonać go bez wezwania, a w razie jego bezczynności, organ administracji publicznej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów ich usunięcie.

Nakaz usunięcia odpadów jest wydawany w drodze decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów k.p.a. i musi być zgodny z wymaganiami formalnym wskazanym w art. 107 k.p.a. Decyzja nakazująca usunięcie odpadów powinna zawierać elementy wskazane w art. 26 ust. 6 u.o.

W niniejszej sprawie organy obu instancji prowadząc postępowanie na podstawie art. 26 ust. 1 u.o. prawidłowo ustaliły kwestię związaną z rodzajem i ilością zgromadzonych odpadów na działce oznaczonej nr ew. [...], położonej w miejscowości B., gmina G. Jak to zostało wcześniej wyjaśnione organy dokonały ustalenia stanu faktycznego zgodnie z przepisami k.p.a. W przypadku, gdy nie można było ustalić podmiotu ponoszącego odpowiedzialność za odpady, powinno zacząć działać domniemanie. Inaczej mówiąc, skoro domniemanie nie zostało obalone przez skarżącą, odpowiedzialność za odpady ponosi władający powierzchnią ziemi, na której odpady się znajdują. W niniejszej sprawie tym podmiotem jest skarżąca. Jeżeli odpady nie zostaną usunięte zgodnie z obowiązkiem wyrażonym w art. 26 ust. 1 u.o., wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Takim miejscem w niniejszej sprawie jest działka oznaczona nr ew. [...], położona w miejscowości B., gmina G.

Ostatnią przesłanką zastosowania art. 26 ust. 2 u.o.o. jest kwestia ustalenia adresata nakazu usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. posiadacza odpadów. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o., przez "posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Brak wskazania przez skarżącą konkretnej osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która zdeponowała na terenie jej nieruchomości odpady, powoduje, że nie zostało obalone domniemanie wynikającego z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o., które czyni z władającego powierzchnią ziemi posiadacza odpadów znajdujących się na nieruchomości. Skarżąca jest więc posiadaczem odpadów w postaci ziemi wraz z gruzem, zalegających na terenie wspomnianej nieruchomości. Z uzyskanych wyjaśnień złożonych przez skarżącą wynika bezsprzecznie, że na terenie działki nr ew. [...], położonej w miejscowości B., gmina G., skarżąca nie prowadziła żadnych robót budowlanych. W rozpatrywanym przypadku nie zachodzą przesłanki do wyłączenia stosowania przepisów u.o.

W świetle powyższego brak jest podstaw do skutecznego zakwestionowania prawidłowości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Analizując bowiem ich treść należy dojść do wniosku, że są one zgodne z przytoczonymi wyżej przepisami ustawowymi i nie naruszają prawa.

Odnosząc się do zawartych w skardze twierdzeń, dotyczących okoliczności montażu na działce skarżącej urządzeń kanalizacyjnych, przewodów elektrycznych i telefonicznych wskazać należy, że nie dotyczą one przedmiotu kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podjęta została z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, a przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 26 ust. 1-2,6 u.o. uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wskazania terminu wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt. 1 zaskarżonej decyzji i w tym zakresie ustalenia terminu wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt. 1 zaskarżonej decyzji do dnia 31 sierpnia 2016 r. odpowiada prawu. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona, a Sąd orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji.