Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 481/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-09-03 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za listopad 2010 roku - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a : - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.


UZASADNIENIE

Wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, skarżący J. M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych wskazując na brak możliwości ich poniesienia.

Ze złożonego formularza wniosku wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wraz z żoną. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (sprzedaż paliw) w kwocie 8.000 zł oraz umowy o pracę w kwocie 1.300 zł. Małżonka skarżącego otrzymuje natomiast świadczenie emerytalne w wysokości 2.600 zł. Skarżący podał iż są to kwoty brutto. Majątek skarżącego stanowi natomiast dom jednorodzinny o pow. 120 m2, las o pow. 1 ha oraz trzy stacje paliw. Skarżący we wniosku podał też, że posiadany majątek obciążony jest ograniczonymi prawami rzeczowymi, a łączna suma ciążących na nim zobowiązań wynosi 3.000.000,00 zł.

Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej strony, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") referendarz sądowy wezwał pełnomocnika strony do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy i dochodowy.

W odpowiedzi na powyższe, nadesłano: wyciągi z rachunków bankowych skarżącego oraz jego małżonki, zaświadczenie o wynagrodzeniu wnioskodawcy, ewidencję środków trwałych wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej (wskazana w nim wartość inwentarzowa to 3.115.847,90 zł i wartość netto 2.236.411,38 zł), zeznania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 rok i 2014 skarżącego (za 2014 rok wykazano przychód w kwocie 13.619.144,84 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 13.212.030,28 zł i dochód w kwocie 407.114,56 zł) oraz jego małżonki (za 2014 rok wykazano w nim przychód w kwocie 101.132,46 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 2.140,00 zł i dochód w kwocie 98.992,46 zł), deklaracje dla podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia ubiegłego roku do maja roku bieżącego (tylko w maju 2015 r. wykazano podstawę opodatkowania, w kwocie 451.032 zł), decyzje Naczelnika Urzędu Podatkowego o rozłożeniu na raty zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. i podatku VAT za okres styczeń - marzec 2014 r. oraz decyzje podatkowe dotyczące podatku od nieruchomości za 2015 r. (wysokość poszczególnych zobowiązań to: 5.489 zł, 10.742 zł i 9.834 zł). Dokumenty powyższe zostały dołączone do akt o sygn. I SA/Lu 475/15 – koperta k. 33).

Postanowieniem z dnia 30 lipca 2015 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił J.M. przyznania prawa pomocy.

Na powyższe postanowienie Referendarza sądowego pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw. W treści sprzeciwu wskazano, że skarżący oprócz kwoty wpisu w sprawie niniejszej – 500 zł, jest zobowiązany do uiszczenia wpisów od skargi w siedmiu pozostałych sprawach, zawisłych przez tutejszym sądem, że sumaryczna kwota wpisów to 4.000 zł, że jest to kwota znaczna, której skarżący nie jest w stanie uiścić. Podnoszono, że miesięczna kwota netto, jaka dysponuje skarżący i jego małżonka to 11.081,69 zł netto (działalność gospodarcza – 8.000 zł, wynagrodzenie za pracę skarżącego – 1.239,16 zł, emerytura małżonki – 1.824,53 zł), a nie jest to kwota duża w porównaniu z wydatkami związanymi z działalnością gospodarczą i problemami finansowymi J. M. Za niezasadne autor sprzeciwu uznał wzięcie pod uwagę przychodu zamiast dochodu. Skarżący nie jest w stanie zgromadzić środków finansowych związanych z prowadzonymi postępowaniami sadowoadministracyjnymi. Sytuację finansową skarżącego należy uznać za nadzwyczajną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

W ocenie Sądu skarżący nie znajduje się w tak trudnej sytuacji materialnej, by nie stać go było na opłacenie kosztów sądowych. Z wniosku, załączonych dodatkowych dokumentów oraz sprzeciwu wynika, że skarżący wraz z małżonką dysponują kwotą ponad 11 tysięcy złotych. Z wniosku, sprzeciwu ani złożonych dokumentów nie wynika, aby wydatki codzienne małżonków (niemających na utrzymaniu jakichkolwiek innych osób), związane z utrzymaniem były z jakiejś przyczyny (choroba, inne nadzwyczajne okoliczności) wyższe niż wydatki przeciętnie ponoszone. Skarżący wprawdzie nie wymienia dokładnie jakie kwoty przeznacza na żywność, leki, art. higieniczne, media, jednak ceny ww. znane są sądowi, zatem przy braku innych okoliczności wiążących się z koniecznością poniesienia dodatkowych kosztów, przyjąć należy, że kwota ponad 11 tysięcy złotych pozwala w ocenie Sądu na wygospodarowanie środków na pokrycie koniecznych kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowoadministracyjnym, nawet mając na względzie, że skarżący jest zobowiązany uiścić wpis w pozostałych sprawach zawisłych przed tutejszym sądem. Jako nadzwyczajne wydatki nie można bowiem uznać należności publicznoprawnych, jakie podatnik zobowiązany jest uiścić do budżetu Państwa, gdyż nie jest to okoliczność wyróżniająca skarżącego pośród innych obywateli i czyniąca jego sytuację wyjątkową.

W odniesieniu do argumentacji zawartej w sprzeciwie, że kwota miesięczna pozostająca w dyspozycji małżonków jest niewielka w porównaniu do wydatków prowadzonej działalności gospodarczej zauważyć należy, że kwota 8 tysięcy złotych, która podaje skarżący jako dochód z działalności gospodarczej jest kwotą netto, "do ręki", zatem po odliczeniu kosztów koniecznych aby działalność mogła być prowadzona (wydatków związanych z zakupem towaru, wynagrodzeń pracowników, etc.). Podkreślić też w tym miejscu trzeba, że przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, z bieżącej działalności lub zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne, czy wynagrodzenia pracownicze (por. np. post. NSA z dnia 6 lutego 2013 r., I FZ 186/14, II GZ 42/13, CBOSA).

Na koniec warto przypomnieć, że "prawo pomocy", przewidziane w przepisach dotyczących kosztów sądowych, wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie i winna być przyznawana osobom które rzeczywiście jej potrzebują.

W tej sytuacji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w postanowieniu.