Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1537/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie: WSA Grażyna Śliwińska (spraw.) NSA Andrzej Kuba Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2004 r. sprawy ze skargi S. S. na uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] czerwca 2004r. bez numeru w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie skreślenia z listy adwokatów 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] stycznia 2004 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] grudnia 2003r. Pan S. S. złożył do Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w K. oświadczenie, iż występuje z adwokatury i wniósł o skreślenie go z listy adwokatów Wojewódzkiej Rady Adwokackiej w K.

W dniu [...] grudnia 2003r. złożył pismo do Biura Rzecznika Interesu Publicznego informujące o złożeniu w/w. oświadczenia o wystąpieniu z adwokatury, które oznacza rezygnację z pełnienia funkcji publicznej. Sąd Apelacyjny w W. [...] Wydział Lustracyjny pismem z dnia [...] grudnia 2003r. zwrócił się do ORA w K. o nadesłanie informacji, czy adw. S. S. złożył wniosek o skreślenie go z listy adwokatów, a jeśli tak, kiedy to nastąpiło oraz czy wniosek został rozpoznany, bądź kiedy to nastąpi. W odpowiedzi Dziekan ORA w K. potwierdził tę okoliczność informując, iż wniosek adw. S. S. o skreślenie z listy adwokatów nadany został w dniu [...] grudnia 2003r., a wpłynął w dniu [...] grudnia 2003r. i został zdjęty z wokandy posiedzenia w dniu [...] grudnia 2003r. celem wyjaśnienia. Organ samorządu adwokackiego przesłał Sądowi Apelacyjnemu kserokopię tego wniosku i koperty zwracając się o jednocześnie o udzielenie bliższych informacji o sprawie.

Sąd Apelacyjny poinformował Dziekana ORA w K. pismem z dnia [...] stycznia 2004r., że w dniu [...] grudnia 2003r. wpłynął do Sądu wniosek Rzecznika Interesu Publicznego o wszczęcie wobec adw. S. S. postępowania lustracyjnego. Sąd odroczył posiedzenie z uwagi na powzięcie wiadomości, iż przed datą wpływu tego wniosku pan S. wystąpił o skreślenie go z listy adwokatów i nie jest wykluczone, że w zaistniałej sytuacji może znaleźć zastosowanie przepis art. 18a ust. 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz.U.99.42.428 - j.t. ze zm.)

Uchwałą z dnia [...] stycznia 2004r. (bez nr) Okręgowa Rada Adwokacka w K. zawiesiła postępowanie w sprawie wniosku adw. S. S. o skreślenie z listy adwokatów. Uchwała, ani jej uzasadnienie nie wskazywała podstawy prawnej, a jako podstawę faktyczną organ podał złożenie wniosku przez Rzecznika Interesu Publicznego o wszczęcie wobec wymienionego adwokata postępowania lustracyjnego – do czasu zakończenia ewentualnego postępowania przed Sądem Apelacyjnym w . Odpis tej uchwały został wysłany Sądowi Apelacyjnemu w dniu 6 lutego 2004r., zaś zainteresowanemu w dniu 20 lutego 2004r.

W odwołaniu z dnia [...] lutego 2004r. złożonym w do Naczelnej Rady Adwokackiej w W. pan S. S. zarzucił rażące naruszenie art. 72 ust.1 pkt 2 i art.12 ustawy prawo o adwokaturze i art. 18a ust. 5 w/w ustawy lustracyjnej.

Wskazał, iż żaden przepis Prawa o adwokaturze nie przewiduje uzależnienia decyzji Rady o skreśleniu od uprawomocnienia się orzeczenia lustracyjnego. Powołując się na pogląd zawarty w tezie 2 do art.72 Komentarza do Prawa o adwokaturze Z.Krzemińskiego (str.133) ORA w K. zobowiązana była w sposób obligatoryjny do skreślenia go z listy adwokatów. To uprawnienie nie może być ograniczone z pozaustawowych powodów. Wskazał, że w dniu składania wniosku w stosunku do niego nie toczyło się żadne postępowanie lustracyjne i nie jest mu wiadome, by było wszczęte. Zarzucił, że organ samorządu pominął kwestię, że rezygnacja z pełnionej funkcji z mocy art. 18a ust.5 ustawy lustracyjnej nakłada obowiązek na Rzecznika nie kierowania wniosku do Sądu.

Podnosił nadto zarzuty formalne, co do faktu, że zaskarżona uchwała nie zawierała numeru, podstawy prawnej, ani pouczenia o sposobie zaskarżenia. Ponadto nadesłał postanowienie Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] marca 2004r. sygn.[...] nie uwzględniające wniosku Zastępcy Rzecznika Interesu Publicznego o wszczęcie postępowania lustracyjnego wobec S. S. na podstawie art. 18a ust.5 ustawy lustracyjnej. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Apelacyjny zajął stanowisko, że w świetle cyt. przepisu dla oceny faktu rezygnacji z pełnienia określonej funkcji publicznej decydujące znaczenie ma określony akt woli i data jego złożenia, a nie przyjęcie tego oświadczenia przez określony organ i brak wydania w tym przedmiocie ostatecznej decyzji. Stąd wypowiedział się i za błędne uznał przyjęcie, że samo skierowanie wniosku przez Rzecznika Interesu Publicznego o wszczęcie postępowania lustracyjnego - w sytuacji, gdy nie toczy się wobec niego postępowanie dyscyplinarne - było wystarczającym powodem do zawieszenia postępowania w sprawie skreślenia go z listy adwokatów.

Uchwałą z dnia [...] czerwca 2004r. (bez nr) Naczelna Rada Adwokacka zawiesiła postępowanie odwoławcze. Jako podstawę prawną wskazała art. 58 pkt.8 p.o.a. i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Podstawą faktyczną braku rozpatrzenia odwołania i zawieszenia postępowania odwoławczego, jak wynika z uzasadnienia uchwały jest notatka służbowa sporządzona przez pracownicę NRA w dniu 31 maja 2004r. (brak notatki w aktach), z której wynika, że na wskazane wyżej postanowienie Sądu Apelacyjnego w W. nie uwzględniające wniosku o wszczęcie postępowania lustracyjnego, Rzecznik Interesu Publicznego złożył zażalenie, które nie zostało rozpatrzone, a Sąd zamierza zwrócić się z pytaniem prawnym do Sądu Najwyższego.

Z tego faktu organ II instancji wywiódł wniosek, że należało zawiesić postępowanie odwoławcze do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Apelacyjny, jako że rozstrzygnięcie odwołania jest niewątpliwie uzależnione od rozstrzygnięcia w przedmiocie postępowania lustracyjnego.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Pan S. S. zarzucił rażące naruszenie przepisów:

-art. 72 ust.1 pkt 2 i art.12 ustawy prawo o adwokaturze,

-art. 18a ust. 5 w/w ustawy lustracyjnej,

-art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 72 ust.1 pkt 2 prawo o adwokaturze.

Zarzucił błędną wykładnię przez oba organy powołanych wyżej przepisów prawa jak i to, że uchwała Prezydium NRA z dnia [...] czerwca 2004r. nie odnosi się do argumentów faktycznych i prawnych odwołania. Wywodził, ze ORA w K. miała obowiązek skreślenia go z listy adwokatów na najbliższym posiedzeniu od daty wpłynięcia wniosku. Odmowa skreślenia przewidziana jest w art. 72 ust.2 u.o.a. wyłącznie w przypadku, jeżeli wobec adwokata toczy się postępowanie dyscyplinarne.

Podnosił, że oba organy – ustawowo zobowiązane do współdziałania w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz w kształtowaniu i stosowaniu prawa, zawiesiły postępowanie w oparciu o przesłankę własnego przekonania, że będzie toczyło się inne postępowanie w bliżej nieokreślonej przyszłości. Zarzucił, że ich postępowanie faktycznie zmierza do zablokowania mu możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 18a ust.5 ustawy lustracyjnej, w sposób celowy kształtując jego pozycję prawną w adwokaturze w taki sposób, by sąd lustracyjny wszczął przeciwko niemu postępowanie jako członkowi adwokatury mimo, że oświadczenie o wystąpieniu było złożone i wysłane przed przesłuchaniem go przez Rzecznika Interesu Publicznego i było wynikiem podjętej wcześniej decyzji, jako że od 1990r. nie wykonuje zawodu adwokata. Wbrew własnej woli nadal pozostaje na liście adwokatów nie wykonujących zawodu, mimo przysługującego mu prawa do złożenia oświadczenia o wystąpieniu z adwokatury i rezygnacji z funkcji publicznej, przewidzianej w art. 18a ust.5 ustawy lustracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Adwokacka wniosła o jej oddalenie. Nie ustosunkowała się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz.1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.02.153.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.02.153.1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie zaś według kryteriów słusznościowych.

W niniejszej sprawie rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było skontrolowanie, czy zaskarżone uchwały organu samorządu adwokackiego odpowiadają prawu, czy też zarzuty skargi są uzasadnione, przy czym Sąd na mocy art. 134 p.s.a. nie jest związany jej granicami.

W ocenie Sądu skarga jest zasadna, jako że zaskarżone uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej w W. wydane zostały z naruszeniem zarówno prawa materialnego jak i procesowego.

Niesporne jest w doktrynie i w orzecznictwie, że postępowanie w sprawie wpisu na listę radców prawnych odbywa się w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Ma rację skarżący, że art. 72 ust.1 pkt 2 prawo o adwokaturze (Dz.U.02.123.1058 ze zm.)

w związku z ust.2 tego przepisu ustawy - nie dają organowi samorządu adwokackiego podstawy do uchylania się od podjęcia uchwały w sprawie rozpatrzenia jego wniosku o skreślenie z listy adwokatów - w sytuacji złożenia oświadczenia woli o wystąpieniu. Stanowi bowiem jednoznacznie, że okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku jego wystąpienia z adwokatury, a odmowa możliwa jest wyłącznie w jednym przypadku: jeżeli przeciwko adwokatowi toczy się postępowanie dyscyplinarne.

W takiej sytuacji zawieszenie postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku byłoby możliwe jedynie w sytuacji, gdyby rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, sytuacji przewidzianej przez art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W świetle unormowania wyżej cytowanego przepisu art. 72 ust.1 pkt 2 i ust.2 prawa o adwokaturze zagadnieniem wstępnym obligującym do zawieszenia sprawy z urzędu mogłoby być zatem oczekiwanie na wynik toczącego się – w dacie złożenia oświadczenia o wystąpieniu z adwokatury i wniosku o wykreślenie - postępowania dyscyplinarnego.

W przeciwnym razie organ samorządu zobowiązany jest do przyjęcia oświadczenia o wystąpieniu i rozpatrzenia wniosku o wykreślenie, kierując się zasadami wynikającymi z art. 7 kpa, tzn. stojąc na straży praworządności i podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela.

Niewątpliwie nie można pominąć faktu, że w zakresie tego wyjaśnienia organ samorządu adwokackiego ustalił - na podstawie korespondencji z Sądem Apelacyjnym, że dopiero po złożeniu oświadczenia o wystąpieniu z adwokatury Rzecznik Interesu Publicznego złożył do Sądu wniosek o wszczęcie postępowania lustracyjnego przeciwko Panu S. Sąd poinformował o możliwości skorzystania z dobrodziejstwa art. 18 a ust.1 ustawy lustracyjnej (w przypadku rezygnacji osoby, która złożyła oświadczenie, z pełnienia funkcji publicznej lub kandydowania na taką funkcję albo odwołania jej z takiej funkcji, jeżeli nastąpiło to przed wszczęciem postępowania lustracyjnego, Rzecznik nie kieruje do Sądu wniosku o wszczęcie postępowania lustracyjnego).

Z uzasadnienia obu decyzji nie wynika zatem, czyim interesem – w świetle art. 7 kpa, kierował się organ zawieszając postępowanie, wobec braku takiej podstawy zarówno w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, jak i art. 72 ust.2 ustawy o adwokaturze.

W tej sytuacji podnieść należy, że wadliwość decyzji I instancyjnej polegała na braku wskazania podstawy prawnej zawieszenia, a wskazana podstawa faktyczna - złożenie wniosku przez Rzecznika Interesu Publicznego o wszczęcie wobec wymienionego adwokata postępowania lustracyjnego nie była tym zagadnieniem wstępnym o którym mowa w art. 97§ 1 pkt 4 kpa.

Zawieszając postępowanie odwoławcze organ nie naprawił tej wady, a mimo wskazania powołanego wyżej przepisu jako podstawy prawnej, faktyczna przesłanką zawieszenia postępowania odwoławczego było oczekiwanie na postanowienie Sądu Apelacyjnego wszczynające postępowanie lustracyjne.

Ponadto dodatkowy materiał dowodowy – w postaci nieprawomocnego postanowienia Sądu Apelacyjnego o w W. z dnia [...] marca 2004r. sygn.[...] nie uwzględniające wniosku Zastępcy Rzecznika Interesu Publicznego o wszczęcie postępowania lustracyjnego wobec S. S. na podstawie art. 18a ust.5 ustawy lustracyjnej jak i zawartość uzasadnienia, gdzie ocenił jako błędne przyjęcie, że samo skierowanie wniosku przez Rzecznika Interesu Publicznego o wszczęcie postępowania lustracyjnego w sytuacji, gdy nie toczy się wobec niego postępowanie dyscyplinarne - było wystarczającym powodem do zawieszenia postępowania w sprawie skreślenia go z listy adwokatów – nie uzasadnia zawieszenia postępowania na postawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

Wszystkie te okoliczności wskazują, że obie zaskarżone decyzje jako wydane z naruszeniem prawa podlegały uchyleniu i stosownie do art. 145 § 1 p.1a i c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku Sąd orzekł na zasadzie art. 152 p.p.s.a.