Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 819/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 150, art. 97 ust. 4, art. 98 ust. 1,2, art. 100 ust. 1 pkt 2,
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art. 156 par. 1 pkt 2, art. 157 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 7,8,9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 7 ust. 7
journal: Dz.U. 2004 nr 24 poz 215
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,c w zw. z art. 135, 152,200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia WSA Arkadiusz Windak /spr./, Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania wtórnika prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. , Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. Prezydent Miasta [...], w wyniku wymiany amerykańskiego prawa jazdy, wydał M.K. bezterminowe, polskie prawo jazdy kat. B, nr [...]

W związku z wymianą dokumentu prawa jazdy dokonaną na podstawie

art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602) w dniu [...] r. Prezydent Miasta [...] wydał stronie prawo jazdy nr [...], również bezterminowe.

Następnie M.K. uzyskał prawo jazdy w [...] z datą jego ważności do [...] r. Równocześnie polski dokument prawa jazdy nr [...] został w [...] przedziurkowany.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...], po rozpatrzeniu wniosku M.K. z dnia [...] r. o wymianę zagranicznego prawa jazdy kategorii B bez sprawdzania kwalifikacji, odmówił wymiany australijskiego prawa jazdy na polskie. Uzasadniając decyzję podał, że wnioskodawca nie przystąpił do części teoretycznej egzaminu państwowego, o jakim mowa w art. 94 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego od tej decyzji odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], utrzymało w mocy wskazaną wyżej decyzję organu I instancji.

Po zdaniu egzaminu teoretycznego M.K. ostatecznie otrzymał w dniu [...] r. od Prezydenta Miasta [...], bezterminowe prawo jazdy kat. B, nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po uzyskaniu od Prezydenta Miasta [...] informacji, że ostatnie posiadane zagraniczne (australijskie) prawo jazdy zawierało ograniczenie terminu ważności, które nie zostało uwzględnione przy wydaniu prawa jazdy nr [...], wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. Po jego przeprowadzeniu, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), decyzją z dnia [...], Kolegium stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. o wydaniu M.K. prawa jazdy kategorii B [...] w części dotyczącej bezterminowej ważności dokumentu. Kolegium wskazało, że wydanie prawa jazdy nastąpiło na podstawie wniosku o jego wydanie, który zawierał adnotację egzaminatora o zdaniu egzaminu teoretycznego na prawo jazdy kategorii B, do którego dołączono kopię australijskiego prawa jazdy i jego tłumaczenie, z którego wynika, że prawo jazdy ważne jest do [...] r. W tej sytuacji Prezydent Miasta [...] wydając polskie prawo jazdy bezterminowo rażąco naruszył art. 94 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, bowiem nie uwzględnił ograniczenia terminu ważności zawartego w australijskim prawie jazdy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] r.

W dniu [...] r. M.K. złożył w Urzędzie Miejskim w [...] wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy kategorii B nr [...], z powodu zniszczenia dokumentu nr [...].

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 97 ust. 4 i art. 98 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, odmówił M.K. wydania wtórnika prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że dokument ten został zniszczony (przedziurkowany) i zwrócony organowi przy składaniu wniosku o wymianę australijskiego prawa jazdy. W wyniku wymiany zagranicznego prawa jazdy w dniu [...] r. zostało wydane stronie prawo jazdy kat. B nr [...], blankiet [...]. Obecnie posiadany przez stronę dokument jest ważny do [...]r.

Prezydent Miasta [...] zauważył, że stosownie do art. 98 ust. 1 ww. ustawy, osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem jest obowiązana niezwłocznie zawiadomić starostę o utracie prawa jazdy, zniszczeniu dokumentu w stopniu powodującym jego nieczytelność i zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych. W myśl art. 98 ust. 2 ustawy,

w przypadkach wskazanych powyżej, starosta na wniosek osoby uprawnionej wydaje wtórnik dokumentu pod warunkiem:

1) złożenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania oświadczenia o utracie dokumentu,

2) zwrotu zniszczonego dokumentu,

3) zwrotu dokumentu wymagającego wymiany danych.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żaden z wymienionych wyżej przypadków, ponieważ dokument prawa jazdy nie został zniszczony a wymieniony na australijskie prawo jazdy. Ponadto, wydanie wtórnika byłoby sprzeczne z art. 97 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym, strona może posiadać tylko jedno ważne, krajowe prawo jazdy. Wnioskodawca dokument taki posiada.

M.K. złożył od powyższej decyzji odwołanie zarzucając jej obrazę art. 6 kpa w zw. z art. 140 ustawy Prawo o ruchu drogowym, polegającą na dowolnym i pozbawionym podstaw prawnych ustaleniu, że utracił on przyznane prawomocną i ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. bezterminowe uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi, pomimo, że nie wystąpiły przewidziane ustawą Prawo o ruchu drogowym przesłanki uprawniające organ do takiego stwierdzenia. Ponadto, zarzucił naruszenie art. 98 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym polegające na odmowie uwzględnienia wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy. Odwołujący się podkreślił, że przed wyjazdem do [...], od [...] r. posiadał już polskie bezterminowe prawo jazdy kat. B i przez kilkanaście lat bezkolizyjnie prowadził samochód, zaś działania organów podjęte w sprawie nie pozostają w zgodzie z zasadami racjonalnego postępowania i ratio legis ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 97 ust. 4 i art. 98 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, orzeczeniem z dnia [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając treść podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że składając wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy M.K. nie załączył kserokopii prawa jazdy a jedynie zdjęcie i dowód uiszczenia opłaty. W części "B" wniosku wpisał, że wydane mu zostało prawo jazdy kat. B nr [...], blankiet [...]. W trakcie weryfikacji akt stwierdzono, że wskazany wyżej dokument (zniszczony-przedziurkowany) został zwrócony przez stronę przy składaniu wniosku o wymianę australijskiego prawa jazdy. W wyniku wymiany zagranicznego prawa jazdy w dniu [...] r. stronie zostało wydane prawo jazdy kat. B nr[...], blankiet [...] i ten dokument strona posiada.

Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wydania wtórnika prawa jazdy wymienionych w art. 98 ust. 2 ustawy. Odwołujący się nie złożył oświadczenia o utracie dokumentu, nie zwrócił zniszczonego dokumentu, ani nie zwrócił dokumentu wymagającego zmiany danych. Zatem organ I instancji prawidłowo przyjął, że nie można mówić o zwrocie zniszczonego dokumentu, bo został on wymieniony na australijskie prawo jazdy. Skoro więc strona posiada ważne krajowe prawo jazdy, wydanie jej w tych okolicznościach wtórnika poprzedniego prawa jazdy byłoby sprzeczne z art. 97 ust. 4 ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie M.K. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 6 kpa w zw. z art. 140 ustawy Prawo o ruchu drogowym, polegającym na dowolnym i pozbawionym podstaw prawnych uznaniu, że utracił on przyznane decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. bezterminowe uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi, pomimo tego, że nie wystąpiły przewidziane ustawą przesłanki uprawniające organ do takiego stwierdzenia. Wskazał na naruszenie §7 ust. 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24 poz. 215 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie. Zarzucił również wydanie decyzji z naruszeniem art. 98 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym polegające na odmowie uwzględnienia wniosku z dnia [...] r., pomimo wystąpienia przewidzianej tym przepisem przesłanki obligującej organ do wydania wtórnika prawa jazdy.

W uzasadnieniu skargi M.K. podniósł, że organ odwoławczy

w swej decyzji nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, ograniczył się jedynie do powtórzenia twierdzeń organu I instancji. Za nieuprawnioną uznał argumentację organów obu instancji, że jego prawo jazdy kategorii B nr [...] wydane w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r., zostało wymienione na australijskie prawo jazdy i przez to niejako straciło ważność. Skarżący podał, że w [...] nie wymieniał prawa jazdy w takim znaczeniu jak podnoszą to organy administracji, lecz zgodnie z tamtejszym prawem przystąpił do egzaminu teoretycznego i praktycznego, w konsekwencji wyrabiając prawo jazdy od początku. Polskie prawo jazdy posłużyło jedynie do wykazania, że posiana on wieloletnie doświadczenie jako kierowca. Funkcjonariusz australijski postąpił zgodnie z tamtejszym prawem i przedziurkował polskie prawo jazdy ponieważ prawo australijskie zabrania posługiwania się więcej niż jednym prawem jazdy na terenie [...]. W żadnym jednak razie nie może tu być mowy o jakiejkolwiek wymianie polskiego prawa jazdy na australijskie ani o jego unieważnieniu.

M.K. zauważył, że prawo polskie nie przewiduje takiego sposobu utraty uprawnień do kierowania pojazdami, jak wymiana polskiego prawa jazdy za granicą. Nie przewidują tego również umowy międzynarodowe. Cofnięcie uprawnień jest jedynie możliwe w razie zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 140 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Nie jest dopuszczalne aby przesłanka nie wymieniona w ustawie była kreowana przez organ administracji.

Skoro organy stanęły na stanowisku, że prawo jazdy zostało wymienione na australijskie prawo jazdy, to zamiast zmuszać go do zdawania egzaminu w trybie art. 94 ust. 2 ustawy, od początku powinny były zastosować §7 ust. 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. W myśl tego przepisu, przy wymianie zagranicznego prawa jazdy, które zostało uzyskane w wyniku wymiany polskiego prawa jazdy (wymiana powrotna), organ przyznaje kategorie prawa jazdy w zakresie posiadanym przez osobę przed wymianą polskiego prawa jazdy na zagraniczny dokument, niezależnie od ograniczeń dokonanych przez organ zagraniczny, zaś przepis art. 94 ust. 3 ustawy stosuje się tylko wobec terminu ważności i uprawnień rozszerzonych za granicą. W konsekwencji zastosowanie trybu z art. 94 ust. 2 ustawy, jak i ograniczeń z art. 94 ust. 3 nie miało żadnego uzasadnienia.

Zdaniem skarżącego, w świetle cytowanych przepisów, winien on uzyskać wtórnik obejmujący ten sam zakres uprawnień jaki posiadał w Polsce przed wyjazdem do [...]. Arbitralne i pozbawione podstaw prawnych stwierdzenie organów, że strona uprawnienie do kierowania pojazdami przyznane prawomocną decyzją utraciła, narusza wyrażoną w art. 6 kpa zasadę legalizmu. Ta podstawowa zasada działania administracji publicznej w praworządnym państwie oznacza, że organ wydający decyzję nie może nałożyć na obywatela obowiązku, ani odmówić przyznania uprawnień jeżeli nie wykaże, że upoważniają go do tego konkretne normy prawa administracyjnego (wyrok NSA z dnia 22 listopada 1983 r., SA/Wr 510/83, RNGA 1983 nr 22 s. 46).

Odnosząc się do podniesionej w zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji kwestii braku przesłanki do wydania wtórnika prawa jazdy skarżący zauważył, że w rozpoznawanej sprawie doszło do zniszczenia dokumentu przez przedziurkowanie go w [...], o czym niezwłocznie po powrocie do Polski skarżący zawiadomił właściwy organ, oddając zniszczony blankiet. Polskie prawo nie zna unieważnienia mocy dokumentu urzędowego poprzez przedziurkowanie przez funkcjonariuszy kraju obcego. Zatem przedziurkowanie, ostemplowanie, czy każde inne oddziaływanie przez funkcjonariuszy innych państw na ważny polski dokument (takie jak prawo jazdy, paszport, czy dowód osobisty) nie jest niczym innym jak uszkodzeniem lub zniszczeniem blankietu (nośnika uprawnienia). Prezydent Miasta [...] przyznał ten fakt stwierdzając w trzecim zdaniu uzasadnienia decyzji z dnia [...] r., iż w trakcie weryfikacji dokumentów stwierdził, że zniszczony (przedziurkowany) dokument prawa jazdy został zwrócony przez stronę organowi. Już z tego zdania wynika spełnienie przesłanki z art. 98 ust. 2 ustawy uzasadniające wydanie wtórnika dokumentu.

M.K. przyznał, że co do zasady zgadza się z poglądem Kolegium, że wydanie mu wtórnika prawa jazdy oznaczałoby naruszenie art. 97 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym, kierujący może posiadać tylko jedno krajowe prawo jazdy. Okoliczności z tym związane podnosił bezskutecznie przed organem odwoławczym w postępowaniu dotyczącym decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. domagając się stwierdzenia nieważności decyzji o wymianie australijskiego prawa jazdy, jako dotyczącej sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Kolegium poglądu tego jednak nie podzieliło.

Skarżący wskazał, że w wyniku nieprawidłowych działań organów administracji w rozpoznawanej sprawie, które nie wynikały ze złego prawa

ale wadliwej jego interpretacji, doszło do sytuacji nieprawdopodobnie wręcz nieracjonalnej. Na mocy ważnego i bezterminowego prawa jazdy z [...] r. do momentu wyjazdu do [...] przez kilkanaście lat legalnie i bezkolizyjnie prowadził w Polsce samochód. Jedynym powodem dla którego przebywając czasowo

w [...] wystąpił o uzyskanie tamtejszego prawa jazdy było to, że na terenie tego kraju prawo jazdy pełni rolę zbliżoną do dowodu osobistego w Polsce. Przez kilka lat pobytu w [...] korzystał więc z australijskiego prawa jazdy. Po powrocie do Polski został wprowadzony w błąd przez urzędnika Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta [...], który stwierdził, że powinien wystąpić nie o nowy, nieuszkodzony blankiet (wtórnik) polskiego prawa jazdy, lecz o zamianę australijskiego. W rezultacie organy obu instancji uznały, że musi zdać egzamin teoretyczny. Kiedy zaś już go zdał niepotrzebnie tracąc czas i pieniądze, okazało się że może prowadzić samochód tylko do [...] r. I tak, zapewne po upływie tej daty, jako kierowca z [...] letnim stażem będzie musiał po raz kolejny zadawać egzamin zarówno teoretyczny jak i praktyczny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazało, że istotnie polskie prawo nie przewiduje utraty uprawnień do kierowania pojazdami przez wymianę prawa jazdy z polskiego na australijskie. Należy jednak odróżnić posiadanie uprawnień od materialnego ich wyrazu jakim jest dokument prawa jazdy.

W zaskarżonej decyzji kwestia cofnięcia uprawnień nie była w ogóle przedmiotem rozważań organów, dlatego wywody skargi odnoszące się do tej kwestii są nieuprawnione. W sprawie chodzi o wygaśniecie ważności dokumentu, jakim było polskie prawo jazdy poprzez pozbawienie skarżącego możliwości posługiwania się nim, co miało miejsce w momencie jego zamiany na australijskie prawo jazdy.

W [...] bowiem, jak podnosi skarżący, można posiadać tylko jedno prawo jazdy. W tej sytuacji organy zasadnie przyjęły, że polskie prawo jazdy nie zostało zniszczone, bowiem zniszczenie oznacza tak istotne naruszenie substancji ważnego dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami, które uniemożliwia dalsze jego wykorzystywanie zgodnie z pierwotnymi właściwościami i przeznaczeniem.

Kolegium uznało za bezzasadny zarzut skargi, że w wydanej decyzji naruszyło

§7 ust. 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. Organ stwierdził, że art. 94 ust. 3 ustawy jednoznacznie stanowi, że jeżeli prawo jazdy wydane za granicą zawiera ograniczenie terminu ważności, ograniczenie ze względu na stan zdrowia lub inne, należy to ograniczenie uwzględnić w wydanym prawie jazdy. Zatem organ I instancji wpisując ograniczony termin ważności prawa jazdy wydanego w wyniku wymiany, postąpił zgodnie z prawem.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. M.K. oświadczył, że po zapoznaniu się z odpowiedzią na skargę, skargę podtrzymuje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nadal nie wskazało podstawy prawnej tak istotnego ograniczenia uprawnień skarżącego wynikających z decyzji z dnia [...] r. posługując się cały czas formułą, że prawo jazdy "zostało wyeliminowane z obrotu prawnego z chwilą wydania australijskiego prawa jazdy" nie podając podstawy prawnej takiego stanowiska, a jednocześnie wyciąga z tego daleko idące skutki prawne. Z drugiej zaś strony nie dostrzega lub nie chce dostrzec § 7 ust. 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. Zarówno z brzmienia jak i ratio legis tego przepisu (sprowadzającego się do niepogarszania sytuacji kierowcy w wyniku tzw. "wymiany powrotnej") jednoznacznie wynika, ze art. 94 ust. 3 ustawy stosowany jest tylko w zakresie terminu ważności i uprawnień rozszerzonych za granicą, a skarżący nie rozszerzał uprawnień ani terminu ważności prawa jazdy za granicą.

M.K. podniósł, że we wszystkich postępowaniach jakie toczyły się w sprawie będącej przedmiotem skargi, organy administracji nie zastosowały zasady udzielania informacji, uwzględniania słusznego interesu obywateli czy pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W żadnej z licznych wydanych w sprawie decyzji organy nie podjęły próby udzielenia odpowiedzi na pytania i wątpliwości strony ani próby wyjaśnienia podejmowanych działań, a propozycje rozwiązania zaistniałej sytuacji przedstawiane przez skarżącego odrzucały. Skarżący wskazał, że Kolegium nie dostrzega lub nie chce dostrzec konsekwencji swoich działań w stosunku do obywatela, a sformułowanie zawarte w zaskarżonej decyzji, że rozpoznając sprawę skarżącego w czterech postępowaniach uporządkowało stan prawny, jest wręcz szokujące. W wyniku owego "uporządkowania" Kolegium doprowadziło do sytuacji, w której obywatela posiadającego przez kilkanaście lat uprawnienie wynikające z ostatecznej decyzji zmuszono do ponownego zdawania egzaminu teoretycznego, a po zdaniu tego egzaminu uprawnienie to ograniczyło

z bezterminowego na ważne do [...] r., nie wskazując żadnej z ustawowych przesłanek utraty prawa jazdy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego pod kątem jej zgodności z prawem doprowadziła Sąd do uznania, że w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie doszło do takiego naruszenia prawa, którego konsekwencją musiało być jej uchylenie.

Pomimo, że przedmiot skargi wynikający z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia został określony jako sprawa o wydanie wtórnika prawa jazdy, będąc wynikiem sformułowanego przez M.K. wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy z [...] r., to nie ulega wątpliwości, że istotą sporu i działań skarżącego było uzyskanie ważnego bezterminowo dokumentu (polskiego prawa jazdy) potwierdzającego posiadanie przezeń uprawnień (kwalifikacji) do kierowania pojazdami w ruchu lądowym według kat. B.

Organy bardzo ściśle ograniczając zakres sprawy do rozpatrzenia wniosku M.K. o wydanie wtórnika prawa jazdy, nie dostrzegły potrzeby rozważenia działań skarżącego, które w rzeczywistości miały na celu znalezienie drogi do osiągnięcia zamierzonego przez skarżącego skutku i w konsekwencji zweryfikowania wyrażanego do tej pory stanowiska organów, co do możliwości wydania dokumentu prawa jazdy tożsamego pod względem uprawnień i ograniczeń z tym, który posiadał już w roku [...].

Ponownie rozpoznając sprawę M.K. dotyczącą uzyskania prawa jazdy kat. B, bez ograniczeń, w wyniku złożenia przez stronę wniosku z dnia [...] r., działając w zgodzie z zasadami ogólnymi wyrażonymi w art. 7, 8 i 9 kpa, organy mogły i powinny pochylić się nad istotą problemu i zainicjować takie działania procesowe, które pozwoliłyby na załatwienie sprawy zgodnie z interesem strony i co najważniejsze, zgodnie z obowiązującym prawem. Tak się jednak nie stało.

M.K. po raz pierwszy uzyskał dokument polskiego prawa jazdy w dniu [...] r. uprawniający go do kierowania pojazdami według kat. B, bezterminowo i bez ograniczeń. Dowodem potwierdzającym wówczas posiadanie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach przypisanej kategorii stało się amerykańskie prawo jazdy wydane M.K. przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Powszechnego w [...].

W związku z ponownym wyjazdem za granicę, do [...], M.K. uzyskał kolejny dokument uprawniający go do kierowania pojazdami mechanicznymi w [...] z terminem ważności do [...] r. Wydając ten dokument przedziurkowano M.K. dotychczas posiadany dokument polskiego prawa jazdy o nr blankietu [...].

Następnie po powrocie do kraju, podejmując czynności zmierzające do ponownego uzyskania polskiego prawa jazdy, w wyniku żądania organów, M.K. poddał się egzaminowi teoretycznemu przewidzianemu dla osób ubiegających się o nabycie uprawnień do kierowania pojazdami i zdał go z wynikiem pozytywnym.

Ostatecznie jednak M.K. stał się posiadaczem prawa jazdy kat. B nr [...], bl. [...] które wydano mu w dniu [...] r. W dokumencie tym zamieszczono adnotację o terminie jego ważności do [...] r. Uzasadniając konieczność uwzględnienia terminu ważności prawa jazdy tożsamego z tym, jaki zawarty został w ostatnim, podlegającym wymianie, australijskim prawie jazdy, organy obu instancji stanęły na stanowisku, że obowiązek taki wynika z art. 94 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Swój pogląd w tym zakresie Prezydent Miasta wyraził bezpośrednio we wniosku do Kolegium z dnia [...] r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r., zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ostatecznej decyzji z dnia [...], utrzymującej w mocy własną decyzję o stwierdzeniu nieważności wymienionej wyżej decyzji z dnia [...] r.

Zgodnie z powoływanym przez organy art. 94 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jeżeli prawo jazdy wydane za granicą zawiera ograniczenie terminu ważności, ograniczenie ze względu na stan zdrowia lub inne, należy to ograniczenie uwzględnić w wydanym prawie jazdy. Dokonanie prawidłowej wykładni tego przepisu w zakresie konieczności uwzględnienia ograniczenia wynikającego z prawa jazdy wydanego za granicą nie powinno budzić wątpliwości. Przyjmując, tak jak uczyniły to organy w rozpoznawanej sprawie, że mają one do czynienia z wnioskiem o uzyskanie prawa jazdy w oparciu o dokument potwierdzający uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami za granicą, rozumowanie organów i wydane w sprawie decyzje można by uznać za prawidłowe. Jednakże lektura wydanych w sprawie decyzji zdaje się wskazywać, że zarówno organ I jak i II instancji nie uwzględniły w pełni stanu faktycznego sprawy i wszystkich przepisów prawnych, które winny mieć w tym konkretnym przypadku zastosowanie.

Na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, uwzględniając konieczność prawidłowego zabezpieczenia praw jazdy przed podrobieniem, przerobieniem lub kradzieżą, został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z wydawaniem dokumentów, cofaniem i przywracaniem uprawnień do kierowania oraz wzory dokumentów stosowanych w tych sprawach.

Korzystając z tej delegacji Minister Infrastruktury wydał w dniu 21 stycznia 2004 r. rozporządzenie w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215 ze zm.). W § 7 ust. 7 wskazał, że przy wymianie zagranicznego prawa jazdy, które zostało uzyskane w wyniku wymiany polskiego prawa jazdy (wymiana powrotna), organ:

1) przyznaje kategorie prawa jazdy w zakresie posiadanym przez osobę przed wymianą polskiego prawa jazdy na zagraniczny dokument, niezależnie od ograniczeń dokonanych przez organ zagraniczny wymieniający prawo jazdy;

2) w stosunku do terminu ważności i uprawnień rozszerzonych za granicą - postępuje zgodnie z art. 94 ust. 3 ustawy.

W ocenie Sądu, M.K. winien uzyskać prawo jazdy na zasadzie wymiany powrotnej, tzn. w trybie § 7 ust. 7 pkt 1 w/w rozporządzenia. Skoro posiadał już polskie prawo jazdy bez ograniczenia co do terminu jego ważności, to pomimo uzyskania później zagranicznego (australijskiego) prawa jazdy z datą ważności do [...] r., należało skarżącemu wydać dokument prawa jazdy niezależnie od ograniczeń dokonanych przez organ zagraniczny. Mając jednocześnie na uwadze normę zawartą w § 7 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia, zasadne wydaje się wyjaśnienie, że przepis ten ma zastosowanie jedynie w przypadku uzyskania za granicą przez stronę dodatkowych uprawnień (rozszerzonych) w stosunku do pierwotnie posiadanych w Polsce, które wraz z terminem ich ważności muszą być uwzględnione w polskim prawie jazdy, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 94 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Odmienna interpretacja w/w przepisów prowadziłaby do wniosku o nieracjonalności prawodawcy. Nie można byłoby znaleźć logicznego uzasadnienia dla zasadności pozbawienia lub wprowadzenia ograniczeń w polskich dokumentach potwierdzających posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami, w trybie wymiany powrotnej, tylko na tej podstawie, że organ zagranicznych wymieniając polskie prawo jazdy, wprowadził w nim ograniczenia w oparciu o obowiązujące w jego kraju regulacje prawne. Skoro skarżący uzyskał już w Polsce uprawnienie do kierowania pojazdami według kategorii B i dokument potwierdzający ten fakt został wydany bezterminowo, to jakiekolwiek ograniczenie (pozbawienie) strony nabytego uprawnienia musiałoby znajdować racjonalne uzasadnienie i oparcie w przepisie prawa. Taką normą prawną nie jest art. 94 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, bowiem odnosi się on do uzyskania polskiego prawa jazdy w oparciu o zagraniczne prawo jazdy, nie zaś do sytuacji ponownego uzyskania polskiego prawa jazdy na zasadzie tzw. wymiany powrotnej.

Należy zgodzić się ze stwierdzeniem zawartym przez Kolegium w odpowiedzi na skargę, że polskie przepisy nie przewidują utraty uprawnień do kierowania pojazdami poprzez wymianę prawa jazdy (z polskiego na australijskie). Nie przewidują jednak również ograniczenia terminu ważności tych uprawnień spowodowanego późniejszym uzyskaniem przez stronę zagranicznego prawa jazdy, a taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że brak było podstaw do odmowy wydania M.K. dokumentu potwierdzającego bezterminowe nabycie przezeń uprawnień do kierowania pojazdami wg kat. B.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem art. 7 kpa i art. 94 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.