Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 2098/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Dnia 18 maja 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Stępień, Sędziowie Sędzia NSA: Anna Łuczaj (spr.), Sędzia NSA: Tomasz Zbrojewski, Protokolant Referendarz sądowy: Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi F. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]; 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz F. T. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; 3) stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił F. T. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w P. decyzją z dnia [...] z tytułu służby w WP ( od 1 do 17 września 1939r.) i utrwalania władzy ludowej (od 19 stycznia do 31 grudnia 1945r.) łącznie: 1 rok (zaświadczenie ZBoWiD nr [...]).

W uzasadnieniu decyzji podano, że F. T. otrzymał uprawnienia kombatanckie w ZBoWiD z w/w tytułów na podstawie zaświadczenia WKU K. z dnia [...] i zaświadczenia KWMO w Ł. z dnia [...].

W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, iż w 1945r. F. T. pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej zaliczonej przez Sąd Najwyższy do aparatu bezpieczeństwa (uchwała SN z dnia 7 maja 1992r., sygn. akt II UZP 7/91). Podczas pełnienia tej służby F. T. brał czynny udział w zwalczaniu ugrupowania "Groźnego". E. K. ps. "Groźny" był dowódcą oddziału zbrojnego podziemia poakowskiego.

W związku z powyższym organ orzekający stwierdził, iż F. T. podczas pełnienia służby w aparacie bezpieczeństwa poza strukturami Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego wykonywał zadania operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji i osób walczących o niepodległość Polski. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c powołanej wyżej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które pełniły służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami U.B., a zatem i w M.O., i podczas służby wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji i osób walczących o niepodległość R.P. Osobom tym nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnych tytułów.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem F. T. złożył do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, iż decyzja jest oparta na selektywnie dobranych argumentach, bez pokrycia z jego publicznym zachowaniem w całym okresie powojennym, a zwłaszcza w 1945r.

F. T. podniósł, iż jego uprawnienia kombatanckie wynikają przede wszystkim z faktu, że w 1939r. wziął udział jako podoficer nadterminowy w Kampanii Wrześniowej, podczas której w dniu 16 września 1939r. pod Bolimowem, a więc w trakcie bitwy nad Bzurą, został ciężko ranny w lewą rękę, co spowodowało trwały uszczerbek na zdrowiu; jest inwalidą wojennym - obecnie I grupy. Nadto został wywieziony w celu świadczenia pracy przymusowej do Berlina, gdzie zachorował; po stwierdzeniu niezdolności do pracy odesłano skarżącego do domu.

Odnosząc się do kwestii służby w Milicji Obywatelskiej, F. T. stwierdził, iż nie uczestniczył w jakichkolwiek działaniach polityczno – represyjnych, był szeregowym milicjantem i nie należał do żadnej wyodrębnionej struktury do walki z "podziemiem politycznym i wojskowym". Z uwagi na inwalidztwo do służby operacyjnej nie kwalifikował się , a do czynności śledczych nie posiadał żadnych predyspozycji. Ponadto, podejmując tę służbę kierował się chęcią przywrócenia polskości oraz wprowadzenia porządku z uwagi na szerzącą się przestępczość. Skarżący zarzucił, iż decyzja pozbawiająca uprawnień kombatanckich jest wynikiem przyjęcia odpowiedzialności zbiorowej.

Decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].

W uzasadnieniu decyzji organ orzekający podniósł, iż F. T. ubiegając się o przyznanie uprawnień kombatanckich powoływał się w deklaracji członkowskiej i w życiorysie na udział w walkach z bandami "Groźnego", "Orła" i reakcyjnym podziemiem. Także wniosek o nadanie medalu " Za udział w walkach w obronie władzy ludowej" argumentował udziałem w walkach z bandami "Groźnego" i "Orła". Jak ustalono w toku postępowania E. K. ps. "Groźny" i jego zastępca S. B. ps. "Orzeł". stali na czele oddziału zbrojnego poakowskiego podziemia, których celem była walka o suwerenność i niepodległość Polski.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie zebranego materiału dowodowego w postaci dokumentów przedłożonych przez F. T. w ZBoWiD uznał za wiarygodny jego udział w walkach z podziemiem niepodległościowym podczas służby w organach Milicji Obywatelskiej. W konkluzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż F. T. pełnił służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa i wykonywał zadania związane bezpośrednio ze zwalczaniem osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, co jest podstawą pozbawienia uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego F. T. wniósł o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].

Skarżący podtrzymał argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i zarzucił, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych w tym wniosku. Nadto F. T. podniósł, że w Milicji Obywatelskiej służył jeden rok, gdyż został zwolniony z uwagi na brak przydatności.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na uchwałę NSA z dnia 12 czerwca 2000r., OPS 5/00 podniósł, iż zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.), Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową i za żadną formę działalności w jej ramach uprawnienia kombatanckie obecnie nie przysługują .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Organ orzekający jako podstawę materialnoprawną decyzji powołał art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t. j. Dz. U z 1997 r., Nr 142, poz.950 ze zm./.

Przepis ten przewiduje pozbawienie uprawnień kombatanckich osób, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższy przepis ma zastosowanie wobec osób, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego/poza strukturami UB, SB i IW/, jeżeli podczas i w związku z tą służbą wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Użycie przez ustawodawcę w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c cytowanej ustawy spójnika "i" /koniunkcja/ przemawia za przyjęciem stanowiska, iż aby pozbawić daną osobę uprawnień kombatanckich należy jej wykazać, że wykonywała zarówno zadania śledcze jak i operacyjne. A zatem tylko łączne wykonywanie zadań śledczych i operacyjnych w ramach wykonywania zatrudnienia lub pełnienia służby bądź funkcji w aparacie bezpieczeństwa publicznego skutkuje pozbawieniem uprawnień kombatanckich z mocy art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach. Wykonywanie tylko jednego z tych rodzajów działań nie wyczerpuje hipotezy art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach i nie stanowi podstawy do pozbawienia uprawnień kombatanckich przyznanych na podstawie dotychczasowych przepisów /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1999 r. - sygn. akt V SA 453/99/.

Odnosząc powyższy stan prawny do niniejszej sprawy należy wskazać, iż organ z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy. W szczególności organ nie ustalił, czy skarżący faktycznie wykonywał zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji lub osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ administracji publicznej orzekając o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich oparł się na deklaracji członkowskiej ZBoWiD z 1978 r. i życiorysie, w których to jest napisane: " brałem udział w walce z bandami Groźnego, Orła i reakcyjnym podziemiem ". O udziale skarżącego - jako funkcjonariusza MO - w "walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem" jest też mowa w zaświadczeniu Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Ł. z dnia [...]. Jednakże użycie ogólnego sformułowania "udział w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem" - przyjmując nawet za życiorysem skarżącego, że była to walka z oddziałami "Groźnego" i "Orła"- nie wyjaśnia, czy działalność ta nosiła znamiona zadań śledczych i operacyjnych. Z dowodów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, czy skarżący wykonywał zadania śledcze i operacyjne /łącznie/, o jakich mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c powołanej wyżej ustawy o kombatantach i organ kwestii tej nie wyjaśnił.

Powyższe rozważania nabierają szczególnego znaczenia w aspekcie tytułu przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Uprawnienia kombatanckie przyznano F. T. z dwóch tytułów:

- pierwszy, służba w W.P. w okresie od 1 września 1939 r. do 17 września 1939 r.,

- drugi, walka zbrojna o utrwalenie władzy ludowej.

W tym miejscu podkreślić należy, iż osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", a ponadto prowadziły działalność kombatancką lub działalność równorzędną z działalnością kombatancką w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach /.../ nie tracą uprawnień na mocy art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, chyba że zachodzi przypadek określony w jej art. 21 ust. 2 /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 1993 r. - V SA 205/93 - ONSA z 1994 r. nr 2, poz.83 - uchwala składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 1993 r. - II UZP 25/93 - OSNCP 1994 z.11, poz.200/ .

Sąd Najwyższy w powołanej wyżej uchwale z dnia 21 grudnia 1993 r. wskazał, że mogą występować sytuacje, gdy osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, otrzymała je lub mogła otrzymać nie tylko z tytułu działalności w latach 1945 - 1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, ale także z innego /innych/ tytułu np. z tytułu pobytu w hitlerowskich obozach koncentracyjnych albo hitlerowskich więzieniach, z powodu uczestnictwa w ruchu oporu. W takich przypadkach należy odnieść się do art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy, co oznacza, że o zachowaniu dotychczasowych uprawnień lub ich utracie będzie decydować to, czy osoby te dopuściły się zachowań określonych w tym przepisie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w tym składzie podziela w pełni przedstawione wyżej stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w powołanej uchwale.

Zważywszy na uchybienia, jakich dopuścił się organ orzekający przypomnieć należy, iż pozbawienie uprawnień kombatanckich osób, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t. j. Dz. U z 1997 r., Nr 142, poz. 950 ze zm./ następuje w ramach postępowania administracyjnego, a więc z zachowaniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego i reguł postępowania dowodowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i litera c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ).

W punkcie trzecim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ).