Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 757/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.63 ust 2 i 3
journal: Dz.U. 1991 nr 107 poz 464
law: Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw.
article: art.1
journal: Dz.U. 1971 nr 27 poz 250
law: Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia del.NSA Anna Żak Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Wielgosz po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1467/11 w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1467/11 oddalił skargę T.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2011 r. T.C. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi wydanego w dniu [...] czerwca 1976 r. nr [...] przez Naczelnika Gminy H., mocą którego małż. P. W. i L. W. stali się właścicielami gospodarstwa rolnego, położonego we wsi O. o powierzchni [...] ha.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] umorzyło postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wymienionego aktu własności ziemi.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że przepis art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa uniemożliwia obecnie skuteczne wzruszenie w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych bez względu na to, jak istotne uchybienia zostały popełnione w postępowaniu uwłaszczeniowym. W dniu 13 czerwca 2011 r. pełnomocnik T.C. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji stwierdzającej nieważność aktu własności ziemi lub stwierdzenie wydania tego aktu z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Kolegium błędnie przyjęło, że w niniejszej sprawie jedyną otwartą drogą postępowania jest postępowanie przed sądami powszechnymi. W dalszej części wniosku przytoczono przepisy ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych i art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw. Wskazano dalej, że stanowisko zaprezentowane w decyzji Kolegium jest krzywdzące dla T.C. oraz stoi w oczywistej sprzeczności z art. 77 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, a ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Końcowo wskazał z jakich powodów konieczne jest stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi bądź stwierdzenie wydania tego aktu z rażącym naruszeniem prawa. Podniósł mianowicie, że osoby, które na jego podstawie nabyły własność gospodarstwa rolnego nie były posiadaczami samoistnymi tego gospodarstwa w rozumieniu ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych i tym samym nie doszło do spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 1 ust 1 i 2 tej ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...]lipca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż przepis art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stanowi wyraźnie, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Tak więc organy administracji nie są uprawnione, w ramach jednego z trybów nadzwyczajnych, do wyeliminowania z obrotu prawnego aktów własności ziemi, wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, chociażby decyzje te były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach, niż uregulowane w tym przepisie skutkowałyby stosowanie tych trybów. Akt własności ziemi, którego stwierdzenia nieważności domagał się T.C., został wydany właśnie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Akt ten stwierdza, iż P.W. i L.W. stali się z mocy samego prawa właścicielami nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów wsi O. nr: [...] o pow. [...] ha, położonych we wsi O., wraz z zabudowaniami znajdującymi się na tej nieruchomości. W tej sytuacji za zasadny uznano pogląd Kolegium wyrażony w decyzji z dnia [...] maja 2011 r., że w obecnym stanie prawnym nie ma podstaw prawnych do wzruszenia ostatecznej decyzji, aktu własności ziemi, wydanej na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, a taka sytuacja obligowała Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w aktu własności ziemi (art. 64 ust. 3 ustawy).

Wskazano przy tym, że bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostało błędne stwierdzenie wyrażone w końcowej części uzasadnienia decyzji Kolegium, iż jedyną otwartą drogą postępowania jest postępowanie przed sądami powszechnymi. Jak słusznie zauważył bowiem wnioskodawca w obecnym stanie prawnym nie jest również możliwa sądowa kontrola prawidłowości wydanego aktu własności ziemi. Potwierdza to orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazane we wniosku, jak również uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 1992 r. (sygn. akt III CZP 73/92), gdzie Sąd ten zauważył, że: "wejście w życie art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) nie otwiera drogi sądowej do żądania stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.". Odnosząc się do zarzutu niekonstytucyjności omawianego przepisu powołano orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, który w wyrokach z dnia 22 lutego 2000r., sygn. akt SK 13/99 (OTK z 2000 r. Nr 1, poz. 5) i z dnia 15 maja 2000 r., sygn. akt SK 29/99 (OTK z 2000r. Nr 4, poz. 110) oceniał zgodność art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z Konstytucją.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T.C., reprezentowany przez adwokata, wskazując na rażące naruszenie: art. 7, art.107§1 i §3 k.p.a. oraz art. 2 , art. 77 ust 1, art. 45 ust 1 Konstytucji RP w zw. z art. 63 ust 1 i 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd wskazał, że będąca przedmiotem skargi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.wydana została na podstawie art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Według jednoznacznej treści tego przepisu do ostatecznych decyzji, wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a wszczęte w tych sprawach postępowanie administracyjne podlega umorzeniu.

Sąd wywiódł, że organ orzekający w niniejszej sprawie zobowiązany był, bez analizowania kwestii zgodności z prawem tegoż aktu własności ziemi, umorzyć postępowanie w tej sprawie. Sąd podkreślił, że w obecnym stanie prawnym, jak słusznie wskazał organ odwoławczy nie ma podstaw prawnych do wzruszenia aktu własności ziemi.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł T.C., który powołując się na obie podstawy określone w art.174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 135 p.p.s.a., z uwagi na fakt, że postępowanie Sądu I instancji i w jego konsekwencji wydanie przedmiotowego wyroku nie doprowadziło do końcowego załatwienia sprawy, a odniosło wręcz przeciwny skutek i spowodowało, że przedmiotowa sprawa wróci do punktu wyjścia;

2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie w konsekwencji nieuwzględnienia naruszeń procedury administracyjnej, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez błędne i sprzeczne z interesem społecznym oraz poczuciem sprawiedliwości rozstrzygnięcie sprawy bez wyczerpującej i obiektywnej analizy całości materiału dowodowego oraz z naruszeniem zasady praworządności, a także bez wszechstronnej analizy sprawy. Organ administracji, zgodnie z art. 7 k.p.a. jest zobowiązany do załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków,

3. art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż obowiązek zwięzłego przedstawienia przez Sąd stanu sprawy, o którym mowa w wymienionym przepisie, obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. Treść zaskarżonego wyroku wskazuje, że ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny został przyjęty przez Sąd, natomiast przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu faktycznego, który organ ustalił bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny, a więc niezgodnie z obowiązującą go procedurą zawartą w k.p.a., stanowi naruszenie przez Sąd wskazanego przepisu, gdyż nie chodzi o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego i jakąkolwiek ocenę prawną, lecz stanu rzeczywistego przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem. Ponadto w uzasadnieniu nie odniesiono się do wszystkich zarzutów skargi, co dodatkowo uzasadnia jego wadliwość,

II. naruszenie prawa materialnego, które pozostaje w bezpośrednim związku z wynikiem sprawy tj.

4. art. 63 ust 1, 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa poprzez jego zastosowanie w sytuacji niezgodności w/w przepisu z art. 2 w zw. z art. 45, art. 64, art. 77 i art. 78 Konstytucji, bowiem niezgodne z przepisami ustawy zasadniczej jest zamknięcie drogi prawnej do wzruszenia wadliwego aktu prawnego wydanego przez organy władzy państwowej oraz pozbawienie własności osoby trzeciej poprzez wydanie wadliwego aktu prawnego,

Podnosząc powyższe zarzuty w oparciu o przepis art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art.135 p.p.s.a. uzasadniono tym, że przez wydanie zaskarżonego wyroku Sąd nie zmierzał do zakończenia sprawy, chcąc jedynie jak najszybciej ją rozpoznać bez wnikliwej analizy oraz z pominięciem aktualnej sytuacji skarżącego.

W skardze kasacyjnej podniesiono, że od samego początku niniejszej sprawy organ administracji publicznej nie starał się dogłębnie jej wyjaśnić przez co doszło, na różnych etapach postępowania, do naruszenia przepisów k.p.a. Autor skargi kasacyjnej wywodził, że organ administracyjny podejmujący decyzję administracyjną jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania, musi m.in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie skarżącego w rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. dopuściło się naruszenia reguł procesowych, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy czego dowodem są przede wszystkim uzasadnienia decyzji wydanych w obydwu instancjach. Sprowadzają się one wyłącznie do przytoczenia okoliczności faktycznych oraz dotychczasowego orzecznictwa sądowego.

Według autora skargi kasacyjnej, fakt że dotychczasowe orzecznictwo sądowe przedstawia określony kierunek interpretacyjny, nie powoduje, że istnieje konieczność wydania rozstrzygnięcia zgodnego z kierunkiem orzecznictwa. Podniesiono, że w polskim systemie prawnym nie funkcjonuje system precedensowy. Organy państwowe zgodnie z zasadą wyrażona w art. 7 k.p.a. powinny stać na straży praworządności.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił, że rozstrzygnięcia organów oraz Sądu naruszają zasadę praworządności, bowiem Państwo, jak wynika z tych rozstrzygnięć, nie stoi na straży prawa własności oraz prawa do wynagrodzenia szkody jaka została wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej. Z powyższego autor skargi kasacyjnej wywiódł, że doszło do naruszenia przepisów sądowo administracyjnych, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tzn. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Ponadto zarzucono, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało wadliwie sporządzone bowiem nie zawiera elementów, o których mowa w art.141 § 4 p.p.s.a., a w konsekwencji nie jest możliwa kontrola instancyjna rozstrzygnięcia. Sąd nie wskazał w uzasadnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej nie wyjaśnił. W uzasadnieniu ponadto nie odniesiono się do zarzutów podniesionych w skardze, a mianowicie do naruszenia przez organy art. 107 §1 i 3 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., co wskazuje na wadliwość rozstrzygnięcia.

Skarżący zakwestionował także zgodność art. 63 ust 1, 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z art. 2 w zw. z art. 45, art. 64, art. 77 i art. 78 Konstytucji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowo został zastosowany art.63 ust.2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w sytuacji, gdy – jak podnosi autor skargi kasacyjnej – zastosowanie tego przepisu zamyka drogę prawną do wzruszenia wadliwego aktu prawnego.

Przystępując do rozstrzygnięcia powyższego zagadnienia przypomnieć należy, że ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) stworzyła możliwość nabycia z mocy prawa własności nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych po spełnieniu przesłanek określonych w art.1 tej ustawy. Zgodnie z art.12 ustawy nabycie nieruchomości stwierdzał w drodze decyzji właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. Od decyzji organu do spraw rolnych przysługiwało odwołanie do wojewódzkiej komisji do spraw uwłaszczenia. Ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie własności nieruchomości stanowiła podstawę do ujawnienia nowego stanu własności w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów ( art.15 ustawy). Stosownie do art.16 ustawy do spraw rozpatrywanych przez organy do spraw rolnictwa prezydiów rad narodowych i komisje uwłaszczenia mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych została uchylona mocą art.4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności ( Dz.U. Nr 11, poz.81), a rozpoznanie spraw o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości na podstawie tej ustawy przekazano sądom. W świetle art.8 § 2 wskazanej ustawy nowelizującej odwołania od decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w sprawach stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przekazuje się właściwym sądom, jako drugiej instancji w tych sprawach. Jeżeli po wejściu w życie niniejszej ustawy, w związku z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji terenowego organu administracji państwowej, ma nastąpić ponowne rozpatrzenie sprawy podlega ona przekazaniu właściwemu sądowi ( art.8 § 4). Zatem od dnia wejścia w życie omawianej ustawy tj. od dnia 26 kwietnia 1982 r. sprawy o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości należały do właściwości sądów powszechnych.

Kolejne istotne zmiany dotyczące uwłaszczeń nieruchomości rolnych wprowadziła ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ( Dz.U. tj. 2007 r., Nr 231, poz. 1700 ze zm.). Mocą art. 63 ust.1 skreślony został § 4 art. 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, zaś w ust.2 i 3 ustawodawca postanowił, że : " Do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz.U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r., Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Toczące się postępowania w sprawach, o których mowa w ust.2, podlegają umorzeniu ". Z regulacji tej wynika, że od dnia jej wejścia życie, czyli od dnia 1 stycznia 1992 r. nie ma prawnej możliwości wzruszania aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Dotyczy to też sytuacji, gdy akt własności ziemi dotknięty jest kwalifikowanymi wadami prawnymi.

Wyrażona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku ocena prawna jest prawidłowa. Skoro bowiem ustawodawca uchylił ustawę uwłaszczeniową, postanowił przekazać w 1982 r. wszystkie sprawy z tego zakresu sądom powszechnym, a w 1991 r. wprowadził zakaz orzekania w trybach nadzwyczajnych w postępowaniu administracyjnym i stosowania przepisów k.p.a. do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z 1971 r., to celem takiego działania ustawodawcy było zamknięcie możliwości skutecznego wzruszenia aktów własności ziemi.

Kwestionowany w niniejszym postępowaniu akt własności ziemi z dnia [...] czerwca 1976 r. został wydany przez Naczelnika Gminy H. na podstawie art.1 ust.1 i ust.2 , art.5 i art.12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz.U. 27, poz. 250), co wynika wprost z przywołanej w tym akcie podstawy prawnej. Według wskazanego aktu własności P. W. i jego żona L. W. z d. C. stali się z mocy samego prawa na podstawie art.1 ust.1 i 2 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych właścicielami działek wymienionych w tym akcie położonych we wsi O. o powierzchni [...] ha. Dlatego, jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, w rozpoznawanej sprawie miał zastosowanie art.63 ust.2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.

W kontekście podnoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu niezgodności art.63 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z art.2 w zw. z art.45, art.64, art.77 i art. 78 Konstytucji trzeba mieć na uwadze, że zagadnieniem tym dwukrotnie zajmował się Trybunał Konstytucyjny, który nie dopatrzył się niezgodności z Konstytucją art.63 ust.2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. ( por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 lutego 2000 r., sygn. SK 13/98, publ. OTK 2000/1/5; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 maja 2000 r., sygn. akt SK 29/99, publ. OTK 2000/4/110). W uzasadnieniu wyroku z dnia 15 maja 2000 r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że akty własności ziemi przestały być wydawane w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Osoby zainteresowane dysponowały okresem ponad 10 lat na podjęcie stosownych kroków prawnych. Dalej Trybunał wywodził, że okres ten był wystarczająco długi, aby osoby, które uważały się za pokrzywdzone mogły dochodzić swoich praw oraz ewentualnie stosownego odszkodowania. Ponadto wprowadzone w 1991 r. ograniczenia były konieczne z uwagi na wartość, jaką jest stabilność stosunków prawnych oraz rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także na potrzebę ochrony praw nabytych przez osoby trzecie.

Chybione są również podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zarzut naruszenia art.151 p.p.s.a. i art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. zmierzał do wykazania, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił naruszenia przez organy administracji art.7 i 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującej i obiektywnej analizy materiału dowodowego. Z tym zarzutem nie można się zgodzić. Skoro art.63 ust.2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stanowi o niedopuszczalności stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych wydanych w trybie ustawy z 26 października 1971 r., a ust.3 tego przepisu stanowi o umorzeniu postępowań toczących się w tych sprawach, to obowiązkiem organu było jedynie zbadanie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania tego przepisu, nie było natomiast dopuszczalne prowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy istotnie akt własności ziemi dotknięty był wadą rażącego naruszenia prawa.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa wymogi, które powinno spełniać uzasadnienie wyroku. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi art.141 § 4 p.p.s.a. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art.135 p.p.s.a. Jak wynika z samej treści wskazanego przepisu sąd administracyjny stosuje środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa (....). Skoro, ustawa z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa zamknęła możliwość wzruszania aktów własności ziemi, to sąd administracyjny nie ma możliwości prawnej przeprowadzania kontroli tych aktów.

Powyższa argumentacja prowadzi do wniosku, ze skarga kasacyjna jest nieuzasadniona i dlatego podlega oddaleniu na podstawie art.184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U.2012, poz. 270).