Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 153/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pracownicy samorządowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151; art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 1;
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art. 6 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 924
law: Ustawa  z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania S. S. (dalej także jako: "wnioskodawca" lub "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko: J. S. ur. [...] r. od dnia 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] organ pierwszej instancji odmówił przyznania S. S. świadczenia wychowawczego na dziecko: J. S. na okres od dnia 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że rozpoznając złożony przez stronę w dniu 1 lipca 2019 r. wniosek decyzją Nr [...] z dnia [...] r. odmówił prawa do świadczenia wychowawczego. Kolegium decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na zasadność wyjaśnienia w sposób niebudzący wątpliwości kwestię miejsca zamieszkania dziecka. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie istotne jest, iż Sąd Okręgowy w L. [...] wyrokiem sygn. akt [...] z dnia [...] r. orzekł o miejscu zamieszkania dziecka J. S., które ustalił przy matce - A. W.. Ponadto, postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w L. [...] z dnia [...] r. Sygn. akt. [...] w sprawie z wniosku S. S. o zmianę wyroku rozwodowego oraz z wniosku A. W. o ustalenie kontaktów i zmianę wyroku rozwodowego w przedmiocie wniosku S. S. i A. W. o udzielenie zabezpieczenia Sąd postanowił: w pkt 1 oddalić wniosek S. S. o udzielenie zabezpieczenia, w pkt 2 oddalić wniosek A. W. o udzielenie zabezpieczenia w przedmiocie ograniczenia władzy rodzicielskiej S. S., natomiast w pkt 3 zabezpieczyć kontakty S. S. z małoletnim synem J. S.. W ramach postępowania dowodowego organ dopuścił jako dowód z dokumentu: protokół z przesłuchania świadka A. W. z dnia 31 lipca 2020 r. w sprawie o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J. S., na okoliczność zamieszkiwania i sprawowania opieki nad dzieckiem J. S.. Z protokołu zawierającego zeznania świadka A. W. wynika, że świadek w dniu 13 lipca 2020 r. wyprowadziła się wraz z synem J. S. od byłego męża S. S. do wynajętego mieszkania. Mieszkała w nim wspólnie z synem przez okres 6 miesięcy, a następnie w styczniu 2020 r. przeprowadziła się do mieszkania swoich rodziców przy ul. [...]. Świadek zeznała, że do czasu ogłoszenia pandemii przestrzegała ustalonych kontaktów całkowicie, natomiast trudno było wyegzekwować prawa od byłego męża. W zeznaniach oświadczyła, iż były mąż nie przestrzegał ustalonych kontaktów. Jako świadków strona wskazała szkołę oraz policję, ponieważ każde zabieranie dziecka przez ojca bez zgody matki oraz w dni w których nie miał wyznaczonych kontaktów były zgłaszane odpowiednim służbom. Świadek dodała, że nie rozumie, dlaczego były mąż kwestionuje i nie przestrzega ustaleń dotyczących miejsca zamieszkiwania dzieci skoro zostały one ustalone przez Sąd ze względu na ich wspólną prośbę. A. W. zeznała, że od 29 maja 2020 r. dziecko J. S. przebywa u ojca, gdyż został zabrany przez niego siłą spod jej domu. Zdarzenie to zostało zgłoszone na policji, w Sądzie, w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w L. w sekcji do walki z przemocą. W dniu 29 maja 2020 r. podczas spaceru z synem A. została napadnięta przez byłego męża i córkę. W wyniku upadku dziecko J. S. popadło w histerię oraz doznało obrażeń ciała. Świadek zeznała, że były mąż odebrał jej dziecko siłą mimo, iż to nie był dzień jego kontaktów, popychając przy tym jej rodziców, sąsiada oraz służbę medyczną. Świadek zeznała, że syn jest nią straszony przez byłego męża, a także nie ma możliwości zabrania go z mieszkania byłego męża. Dziecko jest w słabej kondycji psychicznej dlatego A. W. nie egzekwuje wyroku Sądu, żeby nie pogarszać sytuacji. Ponadto w dniu 2 stycznia 2020 r. były mąż wdarł się do jej aktualnego miejsca zamieszkania i próbował wynieść śpiące dziecko siłą. Zeznała, że S. S. nie pozwala przychodzić do swojego mieszkania, bądź wyłącznie pod kontrola i na jego warunkach. A. W. zeznała, że syn mieszka z nią, jednak w tej chwili jest przetrzymywany przez ojca wbrew wyrokowi Sądu.

Organ podkreślił, że strona nie może wywodzić korzystnych dla siebie uprawnień naruszania prawa. Bezspornie bowiem do 29 maja 2020 roku dziecko mieszkało razem z matką – co wyłącza prawo ojca do świadczenia wychowawczego. Przemawiają za tym zarówno zeznania A. W., która stwierdziła, że wyprowadziła się z synem od męża w połowie lipca 2019 roku - jak również późniejsze postanowienia Sądu Rejonowego. Bowiem w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] roku sąd wyraźnie wskazał, że "A. W. (...) od 13 lipca 2019 roku wspólnie z małoletnim zamieszkuje na stancji w L. przy ul. [...]. (...) Dziecko ma do dyspozycji własny pokój oraz stworzone warunki do nauki i wypoczynku.

Organ ocenił, że fakt przetrzymywania od 29 maja 2020 r. przez wnioskodawcę u siebie syna w okresie ogłoszonego stanu epidemii i zawieszenia nauki w szkole nie może być podstawą do uwzględnienia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządność, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Praworządność to też także dbanie, aby nie dochodziło do nadużycia prawa przez strony. W sytuacji, gdy strona narusza porządek prawny określony wyrokiem Sądu Okręgowego - nie może ona jednocześnie wywodzić z takiego zachowania dla siebie korzystnych skutków prawnych w postaci nabycia uprawnienia do świadczeń. Zdaniem organu wszystkie przedstawiane okoliczności przemawiają za przyjęciem, że strona nie jest uprawniona do świadczenia wychowawczego.

W wyniku odwołania wniesionego przez S. S. w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego.

Organ odwoławczy, odwołując się do przepisów art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wskazał, że w świetle przytoczonych unormowań warunkiem uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego jest wymóg wspólnego zamieszkiwania i pozostawania przez dziecko na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a ustawy, zgodnie z którym przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Przechodząc do oceny stanu faktycznego w granicach przytoczonych unormowań w pierwszej kolejności Kolegium podkreśliło iż prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w L. rozwiązując małżeństwo S. S. z A. W.-S. w przypadku dziecka: J. S. wykonywanie władzy rodzicielskiej pozostawił obojgu rodzicom, ustalając jego miejsce zamieszkania przy matce. Kosztami utrzymania i wychowania obciążył oboje rodziców, odstępując od konkretyzacji obowiązku alimentacyjnego oraz ustalił nieograniczone kontakty S. S. z synem. Z uwagi na brak porozumienia między rodzicami małoletniego, na wniosek jego matki postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w L. z dnia [...] r. sygn. akt [...] ustalone zostały kontakty S. S. z synem, w ten sposób od godziny 15 do 19, w każdy czwartek od godziny 15,30 do 19 oraz w każdy I i III weekend każdego miesiąca od godziny 15,30 w piątek do momentu rozpoczęcia zajęć szkolnych w poniedziałek - w miejscu zamieszkania ojca. Postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] w L. oddalił zażalenie S. S. na ww. postanowieni Sądu.

Jak wskazał organ w sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż rodzice małoletniego J. S. pomimo orzeczenia o rozwiązaniu małżeństwa, wspólnie zamieszkiwali do lipca 2019 r. i do tego czasu równocześnie wypełniali swoje obowiązki rodzicielskie wobec syna. Sytuacja ta uległa zmianie w związku z opuszczeniem przez A. W. wraz z J. S. dotychczas zajmowanego mieszkania byłego męża, co znajduje potwierdzenie w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 18 lipca 2019 r., w dnia 12 lutego 2020 r., treści uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego [...] w L. z dnia [...] r. sygn. akt [...]

Celem wyjaśnienia kwestii dotyczącej miejsca zamieszkania dziecka - J. S. i sprawowania nad nim opieki organ pierwszej instancji w dniu [...] r. przesłuchał w obecności S. S. w charakterze świadka matkę dziecka - A. W., a do akt sprawy włączony został protokół przesłuchania. Podczas przesłuchania A. W. potwierdziła, iż po orzeczeniu rozwodu mieszkała w mieszkaniu byłego męża do 13 lub 15 lipca 2019 r., kiedy razem z J. S. wyprowadziła się do wynajmowanego mieszkania, a następnie po 6 miesiącach do mieszkania swoich rodziców. Z mieszkania przy ul. [...] w L. zabrała najbardziej potrzebne ubrania, zabawki, książki, lekarstwa, całą dokumentacje medyczną, książeczkę zdrowia, wszystkie rzeczy potrzebne do tego, aby spokojnie mieszkać. Stwierdziła, że dziecko cały czas mieszka z nią, co zgodne jest z wyrokiem Sądu. Zaznaczyła, że wielokrotnie były mąż odbierał jej dziecko, a także odbierał ze szkoły czyniąc to bez jej zgody i wiedzy, wbrew wyrokowi Sądu. Z uwagi na brak porozumienia celem uregulowania zasad dotyczących kontaktów na jej wniosek Sąd Rejonowy [...] w L. postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] orzekł w tym przedmiocie. Wniesione przez S. S. zażalenie na ww. postanowienie, Sąd Rejonowy [...] w L. postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] w L. oddalił. A. W. podkreśliła, że orzeczenia Sądu nie są przez S. S. respektowane, a wbrew poczynionym przez byłych małżonków ustaleniom i prawomocnym orzeczeniom syn odbierany jest przez ojca w sposób niezgodny z ustaleniami, siłowo, przy czym kilkukrotnie interweniowała Policja. Od 29 maja 2020 r. syn mimo prawomocnych orzeczeń, został jej odebrany i przebywa bez jej zgody u ojca.

Dokonując oceny poczynionych ustaleń w granicach prawa materialnego Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ww. ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje temu z kręgu osób wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy, który wspólnie zamieszkuje z dzieckiem, zaspokaja jego potrzeby, wychowuje je i utrzymuje. Jednym z istotnych i zasadniczych kryteriów stanowiących przesłankę dla przyznania świadczenia wychowawczego jest zatem miejsce zamieszkania dziecka. Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie zawiera własnej definicji miejsca zamieszkania dziecka, a w związku z tym należy uwzględnić treść art. 26 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, miejscem zamieszkania pozostającego pod władzą rodzicielską dziecka jest miejsce zamieszkania rodziców lub tego z nich, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonanie władzy rodzicielskiej. Ustalenie przez sąd miejsca pobytu przy jednym z rodziców powoduje uznanie, że dziecko przy tym z rodziców ma pobyt stały, natomiast każdorazowy pobyt dziecka w innym miejscu - np. u drugiego rodzica - musi być traktowany jak pobyt tymczasowy. Istnienie w obrocie prawnym prawomocnego orzeczenia sądowego w przedmiocie ustalenia miejsca zamieszkania czy miejsca pobytu dziecka przesądza kwestię zamieszkania dziecka, a wyjątek od tej zasady stanowią unormowania wynikające z art. 5 ust. 2 a ustawy dotyczące opieki naprzemiennej.

W ocenie Kolegium wymaga podkreślenia, że prawomocnym orzeczeniem Sądu ustalone zostało miejsce zamieszkania J. S. oraz zasady kontaktu S. S. z synem. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zarówno ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, jak i ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie wyłączają przytoczonego wyżej związania prawomocnym orzeczeniem organów administracji publicznej. Oznacza to, że istnienie prawomocnego orzeczenia sądowego w przedmiocie ustalenia miejsca pobytu dziecka przy matce, czy ustalenie zasad kontaktu z dzieckiem przesądza do kogo należy uprawnienie do świadczenia wychowawczego na to dziecko.

Zdaniem Kolegium słusznie organ pierwszej instancji podkreśla, iż skoro nie doszło w wyniku podjętych przez stronę kroków prawnych do zmiany wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt [...] określającego miejsce zamieszkania syna przy matce, przy czym postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w L. z dnia [...] r. sygn. akt [...] oddalony został wniosek S. S. o udzielenie zabezpieczenia poprzez zmianę aktualnego miejsca zamieszkania syna oraz ustalone zostały zasady kontaktu S. S. z J. S., to brak jest podstaw do przyjęcia, iż bezprawnie podejmowane działania, niezgodne z prawomocnym orzeczeniem, stanowić mogą podstawę do stwierdzenia, że spełnione zostały przesłanki warunkujące prawo do świadczenia wychowawczego.

Kolegium uznało za bezzasadny podniesiony w odwołaniu zarzut dotyczący wydania w tej samej dacie co zaskarżona decyzja, decyzji Nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 sierpnia 2019 r. do 30 września 2019 r., gdyż fakt nie świadczy o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa.

Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona przez S. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W skardze wyjaśniono, że obecnie równolegle toczą się dwa postępowania, które mimo różnych dat ich rozpoczęcia, w wyniku opieszałości organu pierwszej instancji zostały zrównane czasowo i obecnie decyzje przesyłane są jednocześnie, skarżący został pozbawiony połowy czasu należnego do przygotowania niniejszej skargi. W związku z tym, jak również z powodu tego, że obie sprawy dotyczą takiego samego stanu faktycznego (różnica dotyczy okresów, które obejmują decyzje) obie skargi są takie same.

Jak podniesiono wnioskodawca zaskarża decyzję z dnia [...] r. a kwestionowanej decyzji zarzuca złamanie artykułu 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz innych jej zapisów. Działania organów obydwu instancji są przewlekłe i zamiast wsparcia rodziny i pomocy w wychowywaniu dzieci, godzą w dobrostan dzieci oraz w prawo dziecka do samostanowienia. Przepis określa, że w przypadku gdy, po złożeniu wniosku o ustalenie prawa świadczenia wychowawczego przez rodzica, wniosek złoży drugi rodzic, organ ustala kto sprawuje opiekę nad dzieckiem. W niezrozumiany sposób zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji nie dostrzegają, że to rodzic, który pierwszy złożył wniosek - ten sam, który od początku istnienia świadczenia był uznawany przez organ za w pełni właściwego rodzica w świetle funkcjonujących przepisów, jest rodzicem który niezmiennie - mimo niesprzyjających okoliczności - sprawuje opiekę nad dzieckiem. Nikt nie kwestionuje tego faktu, co więcej nikt nie ma żadnych zastrzeżeń do jakości sprawowanej opieki. Oczywistym dowodem na to jest fakt, że zarówno starsza córka - na którą ojciec dostaje wsparcie, jak i młodszy syn, który w naturalny - również usankcjonowany ustawowo (art. 107 par. 2 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego) mieszka wraz z siostrą, jednoznacznie wybierają ojca, jako rodzica, z którym wolą mieszkać. I mieszkają.

Na dowód wniesiono o przyjęcie w poczet materiału dowodowego oświadczenia mojej córki E. S.. W związku z tym, że z początkiem roku córka uzyskała pełnoletniość, jej w pełni świadome oświadczenie dowodzi, że mieszka wraz z bratem - J. S. a mieszkanie przy ulicy [...] jest miejscem, gdzie koncentrują się i są realizowane podstawowe potrzeby rodzeństwa. Błędne jest posługiwanie się - wykorzystane w uzasadnieniu decyzji organu po raz pierwszy - definicją miejsca zamieszkania, której elementem jest uznanie, że człowiek może mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. W przypadku dzieci rodziców żyjących w rozłączeniu, często realnie funkcjonuje rozwiązanie opieki i miejsca zamieszkania naprzemiennego. Nieadekwatność definicji miejsca zamieszkania do sytuacji dziecka po rozstaniu rodziców jeszcze bardzie jest widoczna uwzględniając fakt, że Ustawodawca w innym momencie Ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, określa wprost sposób wypłaty świadczenia powołując się na orzeczenie Sądu Rodzinnego w przedmiocie opieki naprzemiennej.

W związku z tym należy uznać, że brak powołania się na wyrok Sądu w innych przypadkach jest świadomą decyzją Ustawodawcy, mającą na celu realne wsparcie w wychowywaniu dziecka rodzica, który faktycznie opiekuje się dzieckiem. Przypomnieć należy, że postanowienie określające miejsce zamieszkania dziecka dotychczas nie przeszkadzało organowy wypłacać świadczenie ojcu. Gdyby przyjąć za trafną najnowszą argumentację organów, bezzasadne było dodawanie przez Ustawodawcę drugiej przesłanki - utrzymywanie dziecka - określającej do kogo skierować pomoc. Wystarczyłaby przesłanka miejsca zamieszkania dziecka. Art. 4.2 stanowi: "Świadczenie wychowawcze przysługuje 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca z zastrzeżeniem art. 5 ust 2a," Art 5.2a stanowi: " W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedziony, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnym i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującej za dany miesiąc świadczenia wychowawczego," Uzależnienie równego podziału kwoty wsparcia, poprzez powołanie się na "porównywalne i powtarzające się okresy" opieki nad dzieckiem jednoznaczne sugeruje, że intencją Ustawodawcy jest wsparcie, uzależnione od realnego zaangażowania rodzica w opiekę nad dzieckiem. W stworzonej przez organ pierwszej instancji sytuacji, świadczenie jest wypłacany rodzicowi, który nie opiekuje się dzieckiem, nie mieszka z nim a przekazywane mu przez państwo pieniądze nie są wydatkowane zgodnie z ich przeznaczeniem. Dodatkowo organ jako świadka w sprawie wybiera właśnie tę osobę, czyli rodzica, który "przejął" wypłacane pieniądze i może je stracić w wyniku postępowania administracyjnego w którym jest świadkiem.

W przedmiotowej sprawie, mimo jednoznacznych wytycznych określony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, organ nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości, czy doszło do trwałej zmiany miejsca zamieszkania. Organ w toku postępowania nie ujawnił, że matka dziecka jest wciąż zameldowana w mieszkaniu ojca. Organ ukrył ustalenia wynikające z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 4 lutego 2020 r. w miejscu zamieszkania J. S., to jest przy ul. [...] w L., które w pełni potwierdzają, że miejscem zamieszkania dziecka jest mieszkanie ojca. Dodatkowo organy oparł swoje ustalenia na zeznaniach świadka, którym nie jest obiektywy a jego interes jest w oczywisty sposób sprzeczny z interesem strony. Uzyskane w taki sposób informacje jedynie powielają wcześniejszą wiedzę organu i nie wnoszą nic nowego do sprawy. Co więcej w czasie przesłuchania świadka organ bezpodstawnie uchylał pytania zadawane przez stronę i w widoczny sposób był nieobiektywny w stosunku do matki i ojca dziecka.

Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organy nie naruszyły także przepisów prawa materialnego.

Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego.

Organy administracji dokonały także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosowały normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły wskazanych reguł postępowania. Organy zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważyły go i poddały ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej wnioskodawcy oraz jego syna i matki dziecka.

Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Większość dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń dokonanych w sprawie, to dowody w postaci dokumentów urzędowych, których prawdziwość w żaden sposób nie została podważona.

Organy nie naruszyły także dyspozycji art. 6 k.p.a.

Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa.

W sprawie organy działały na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Brak jest również podstaw do przyjęcia, że organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego.

Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy rozstrzygnięcie odmawiające przyznania wnioskodawcy świadczenia wychowawczego na dziecko J. S. na okres od [...] r. do [...] r.,

Prawnomaterialną podstawę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm. - dalej jako: "ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci" lub "u.p.p.w.d.").

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca (art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.).

Niewątpliwie więc przesłanką przyznania świadczenia wychowawczego pozostaje obecnie wspólne zamieszkiwanie dziecka z matką albo ojcem.

Przepis w powyższym brzmieniu, uzależniającym przyznanie świadczenia od wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem, obowiązuje od dnia 1 lipca 2019 r.

Powyższej zmiany dokonano ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 924), która w przepisie intertemporalnym - art. 6 ust. 1 pkt 1 stanowi, że w sprawach o świadczenie wychowawcze za okres do dnia 30 czerwca 2019 r. przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, z wyłączeniem, które nie ma zastosowania w sprawie, stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.

Wydana przez organ I instancji decyzja dotyczy świadczenia wychowawczego na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2020 r.

Świadczenia te są świadczeniami za okres przypadający po dniu 30 czerwca 2019 r., co oznacza, że w sprawie stosować należało przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu obecnie obowiązującym, co trafnie przyjęły także organy.

Jak wskazano już wyżej obecnie obowiązujący art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. uzależnia przyznanie świadczenia wychowawczego matce lub ojcu od wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w składzie rozpoznającym sprawę w przepisie tym chodzi o zamieszkiwanie w sensie prawnym, a nie jedynie faktycznym.

W konsekwencji też istnienie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie ustalenia miejsca pobytu dzieci przy jednym z rodziców przesądza ustalenie do kogo należy uprawnienie do świadczenia wychowawczego na dzieci i sprawia, że świadczenie takie nie może zostać przyznane drugiemu z rodziców, przy którym nie ustalono miejsca zamieszkania dziecka (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 646/19).

W sprawie, co trafnie stwierdziły organy, istnieje prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] r., sygn. akt [...] wydany w sprawie rozwodowej małżonków S., w którym to wyroku miejsce zamieszkania córki E. S. ustalono przy ojcu S. S., a syna J. S. przy matce A. W.-S..

Orzeczenie to jest prawomocne i w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania J. S. nie zostało zmienione.

Powyższe oznacza, że w zakresie przesłanki wspólnego zamieszkiwania, o której mowa art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d., za osobę wspólnie zamieszkującą z J. S. może być uznana wyłącznie jego matka, przy której ustalono sądownie miejsce zamieszkania tego dziecka.

W takiej sytuacji jakiekolwiek zmiany faktycznego miejsca zamieszkania dziecka nie mają żadnego znaczenia albowiem, co jasno wynika z twierdzeń A. W. odbywają się one wbrew jej woli i przy jej sprzeciwie.

Powyższe oznacza, że skarżący nie spełnił przesłanki wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem, od której art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. uzależnia przyznanie świadczenia wychowawczego rodzicowi, co uprawniało organ do odmowy przyznania świadczenia wychowawczego.

Takiej wykładni przepisu nie zmienia to, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (4 ust. 1 u.p.p.w.d.), zaś w art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. - oprócz wspólnego zamieszkiwania - mowa jest także o pozostawaniu na utrzymaniu matki albo ojca. Są to bowiem dodatkowe przesłanki, które oprócz wspólnego zamieszkiwania, muszą być spełnione przez rodzica, aby otrzymać świadczenie wychowawcze. W sprawie rozstrzygano wyłącznie o uprawnieniu skarżącego, który nie spełnił przesłanki wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem. W sprawie nie rozstrzygano natomiast o prawie matki do świadczenia wychowawczego w związku z czym ustalenia czy faktycznie utrzymuje i wychowuje ona dziecko nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Przy takiej interpretacji art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. za bez znaczenia uznać należy także okoliczności przywoływane w załączonym do skargi oświadczeniu E. S. z dnia 14 stycznia 2021 r.

Z tych też względów brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

W tym stanie rzeczy, na podstawie przytoczonych powyżej przepisów oraz w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.