Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1755/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 10, art. 30 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1755/16

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi J. M. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO lub Kolegium) z dnia [...] września 2016 r.

Nr [...] wydana w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 9 110,01 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Z akt sprawy wynika, że J. M. wnioskiem z dnia [...] października 2011 r. zwrócił się o umorzenie kwoty wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. ([...]) Burmistrz [...] odmówił J. M. umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w kwocie 9 110,01 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Od tej decyzji odwołał się J. M. SKO uznało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. ([...]) utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie.

Na skutek złożonej przez J. M. skargi, powyższe decyzje zostały objęte kontrolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 1010/12 uchylił zaskarżoną decyzję SKO i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza. Sąd wskazał, że organy obu instancji nie zbadały w wystarczający sposób, czy w odniesieniu do wnioskodawcy nie zostały rzeczywiście spełnione przesłanki umorzenia przedmiotowych świadczeń.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] ponownie odmówił umorzenia wyżej wymienionemu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 9110,01 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Kolegium rozpatrując odwołanie złożone od ww. decyzji, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Również i te decyzje objęte zostały kontrolą WSA w Rzeszowie, który wyrokiem

z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 941/13 oddalił skargę. Wskutek wniesionej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem

z dnia 6 listopada 2015 r. sygn. I OSK 928/14 uchylił wyrok WSA, zaskarżoną decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz decyzję Burmistrza z dnia [...] czerwca 2013 r.

NSA zauważył, że rozpatrujące sprawę organy administracji, oceniając sytuację dochodową skarżącego, powinny były rozważyć, czy istotnie przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad obłożnie chorą matką nie stoi w sprzeczności z wyrażonym w zaskarżonej decyzji twierdzeniem, że skarżący "jest zdolny do podjęcia pracy". Twierdzenie to, w kontekście w jakim użyte zostało

w uzasadnieniu wyroku dotyczyło przy tym potencjalnej możliwości wykonywania pracy w ogóle, a nie tylko sprawności fizycznej umożliwiającej podjęcie zatrudnienia. Sąd zauważył, że działania organów władzy publicznej dotyczące najbardziej podstawowych spraw życiowych obywateli powinny pozostawać spójne. Trudno zaakceptować sytuację, w której w jednej sprawie przyjmuje się, że strona nie podejmuje zatrudnienia lub z niego rezygnuje z powodów w pełni uzasadnionych,

w związku z czym przyznaje się jej świadczenie ze środków publicznych, zaś w innej ogranicza się ocenę możliwości uzyskania dochodów do stwierdzenia, że strona jest zdolna do pracy, pomijając przywołane powyżej okoliczności. Zaznaczono, że Sąd

I instancji niekonsekwencji tej nie dostrzegł. Co więcej, zwracając uwagę na to, że podstawą umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego mogą być czynniki obiektywne, na które zobowiązany nie ma wpływu, nie określił czy i dlaczego uznał, że wykluczająca zatrudnienie opieka nad matką nie należy do tego rodzaju czynników obiektywnych. WSA wskazał także, że sytuacja zdrowotna i dochodowa skarżącego może ulec zmianie, lecz nie odniósł tego twierdzenia do konkretnych okoliczności sprawy związanych z opieką nad matką, wiekiem skarżącego i jego niepełnosprawnością. NSA wskazał, że ww. wady dotyczą postępowania dowodowego prowadzonego przez organy administracji, a przede wszystkim dokonanej przez te organy oceny materiału dowodowego, zaakceptowanej przez sąd I instancji. Wady te uznać należało za wady mogące mieć istotne znaczenie na rozstrzygnięcie sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę Burmistrz [...] w celu dokładnego ustalenia sytuacji zdrowotnej, majątkowej i rodzinnej [...] lutego 2016 r. zwrócił się do J. M. o wypełnienie oświadczenia o aktualnej sytuacji finansowej i stanie majątkowym oraz wezwał ww. o odpowiedź na określone pytania. J. M. w tym zakresie nie podjął współpracy z organem I instancji. Nadto organ w dniu [...] lutego 2016 r. zwrócił się do GOPS w [...] o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Na podstawie nadesłanej informacji organ ustalił, że J. M. pobiera zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. W dniu [...] kwietnia

2016 r. ww. przedłożył dokumenty określające sytuację zdrowotną i finansową swojej rodziny: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki H. S. z dnia

[...] września 2015 r.; orzeczenie o stopniu niepełnosprawności J. M. z [...] lipca 2014 r.; kserokopię informacji KRUS w [...] o wysokości miesięcznej składki na ubezpieczenie ww. w kwocie 130 zł miesięcznie wraz z kserokopią dowodu wpłaty za IV kwartał 2015 r.; kserokopię dowodu wpłaty za gaz ziemny z [...] listopada 2015 r. na kwotę 240,15 zł oraz z [...] stycznia 2016 r. na kwotę 126,86 zł; kserokopię dowodu wpłaty za energię elektryczną z [...] grudnia 2015 r. na kwotę 227,31 zł; kserokopię faktury za leki jego i H. S. z [...] marca 2016 r. na kwotę 287,43 zł; kserokopię faktury za pielucho-majtki z dnia [...] stycznia 2016 r. na kwotę 225 zł; kserokopię faktury za wodę, ścieki oraz opłatę abonamentową

z dnia [...] grudnia 2015 r. na kwotę 73,30 zł (od dnia [...] września 2015 r. do dnia

[...] grudnia 2015 r.); kserokopię dowodu wpłaty za odpady komunalne z dnia [...] maja 2015 r. na kwotę 135,50 zł oraz kserokopię dowodu wpłaty za odpady komunalne z dnia [...] stycznia 2016 r. na kwotę 121,50 zł; kserokopię dokumentu dostawy wyrobów węglowych z dnia [...] marca 2016 r. na kwotę 690 zł.

Natomiast na podstawie przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2016 r. wywiadu środowiskowego ustalił, że wnioskodawca mieszka wspólnie z matką H. S. i córką S. w murowanym jednorodzinnym domu. Matka jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Córka posiada wyższe wykształcenie, nie pracuje. Dom jest wyposażony w instalację ciepłej i zimnej wody, instalację gazu ziemnego i centralne ogrzewanie oraz w podstawowy sprzęt domowy. Z zalegających w aktach sprawy dokumentów wynika ponadto, że J. M. pobiera zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną matką w kwocie 520 zł miesięcznie; posiada gospodarstwo rolne o pow. 0,4940 ha przeliczeniowego i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości 103,16 zł miesięcznie (0,4940 x 208,83 zł = 103,16 zł; dochód z gospodarstwa rolnego liczony na potrzeby świadczeń rodzinnych tj. 208,83 zł z ha przeliczeniowego). Do lipca 2016 legitymuje się r. orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (z dnia [...] lipca

2014 r. znak: [...]). Nie korzysta z pomocy finansowej Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [....] (informacja z GOPS w O. z dnia [...] lutego 2016 r.).

Ponadto H. S. otrzymuje świadczenie z ZUS w wysokości 1230 zł; posiada orzeczenie z dnia [...] września 2015 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności ważne do września 2018 r. ([...]); posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 2,592 ha przeliczeniowego, z którego osiąga dochód w wysokości 541,29 zł miesięcznie. Na wydatki rodziny związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego składają się: energia elektryczna: ok. 114 zł, gaz: ok. 92 zł, KRUS: 130 zł, leki dla H. S. 290 zł, środki medyczne - 113 zł, woda i ścieki ok. 18 zł, odpady komunalne - ok. 21 zł, zakup opału - ok. 58 zł. W dniu 14 kwietnia 2016 r. J. M. przedłożył w organie paragony za zakup żywności (13 szt.) i paragony za zakup odzieży damskiej (3 szt.). Jednak w ocenie organu nie mają one mocy dowodowej, ponieważ nie są potwierdzeniem dokonanych zakupów; można je pozyskać np. od innych osób.

Na podstawie tak ustalonych okoliczności Burmistrz [...] wskazał, że miesięczny dochód rodziny J. M. wynosi 2 394,45 zł. Na dochód ten składa się kwota 1230 zł (świadczenie z ZUS H. S., 520 zł - zasiłek dla opiekuna na niepełnosprawną matkę, 103,16 zł - gospodarstwo rolne wnioskodawcy, 541,29 zł - gospodarstwo rolne H. S.). Natomiast miesięczne udokumentowane wydatki rodziny to kwota 836 zł.

Organ wskazał, że po odjęciu od kwoty dochodu kwoty ponoszonych opłat

i wydatków, do dyspozycji rodziny pozostaje kwota 1 558,45 zł. Na członka rodziny dochód wynosi 779,23 zł miesięcznie. Kwota ta nie kwalifikuje J. M. i H. S. do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej.

W tej sytuacji organ uznał, że brak jest podstaw umorzenia J. M. zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 9110,01 zł wraz z ustawowymi odsetkami, czemu dał wyraz w decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] wydanej na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: K.p.a.) oraz art. 2 pkt 10 i art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r., poz. 169 ze zm., dalej: u.p.o.u.a.).

W odwołaniu J. M. zarzucił naruszenie art. 30 ust. 1 i 2 u.p.o.u.a., brak wyjaśnienia sprawy w sposób wnikliwy i rzetelny oraz zgodny z obowiązującym prawem. Wskazał, że organ nie wziął pod uwagę wytycznych zawartych w wyroku NSA oraz jego argumentów. Z jednej strony uznał jego ciężką sytuację i to, że ponosi różne koszty, a z drugiej strony nie wziął pod uwagę paragonów i rachunków za zakupy podstawowych produktów potrzebnych do życia. Zdaniem odwołującego odwołanie jest zasadne. Zawnioskował o przeniesienie sprawy do innego organu celem załatwienia.

SKO nie uwzględniło powyższego odwołania i decyzją z dnia [...] września 2016 r. w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. art. 30 ust. 2 i 3 u.p.o.u.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powołując się na brzmienie art. 28 oraz art. 30 ust. 1 i 2 u.p.o.u.a. wskazało, że okoliczności o jakich mowa w ostatnim z wymienionych przepisów nie wystąpiły,

a podniesione w odwołaniu zarzuty są subiektywne i bezpodstawne. W ocenie SKO organ I instancji wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że odwołujący nie spełnił przesłanek wynikających z art. 30 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.u.a., ponieważ egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego nie była skuteczna. J. M.

w sposób ciągły uchylał się od obowiązku alimentacyjnego. Umorzenie na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa

i rodzinna zobowiązanego uniemożliwia mu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, przy czym stan taki powinien być skutkiem czynników obiektywnych, czyli takich, na które zobowiązany nie miał wpływu. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem niewywiązywania się przez odwołującego przez bardzo długi okres z obowiązku alimentacyjnego. Jedynie sytuacja zdrowotna

i rodzinna wnioskodawcy jest trudna, ale tylko ze względu na znaczny stopień niepełnosprawności H. S., umiarkowany stopień niepełnosprawności odwołującego oraz ze względu na sprawowanie opieki nad chorą matką. Natomiast sytuacja majątkowa odwołującego nie jest trudna i ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec dzieci.

Kolegium dokonując oceny sytuacji majątkowej, zdrowotnej i rodzinnej odwołującego jako słuszne uznało stanowisko organu I instancji, że sytuacja rodzinna i dochodowa odwołującego nie jest wyjątkowa na tle innych dłużników alimentacyjnych i nie uzasadnia umorzenia ciążących na zobowiązanym należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Nadto sam J. M. nie czynił i nie czyni żadnych starań by znaleźć pracę odpowiednią do swego stanu zdrowia, co

w konsekwencji umożliwiłoby mu dokonywanie wpłat i zmniejszenie swoich zaległości. Ustalił także, że w okresie od lipca 2009 r. do lipca 2012 i od lipca 2013 do maja 2014 r. odwołujący nie miał ustalonego prawa do zasiłku dla opiekuna nad matką. Nie podjął także w tym czasie żadnego zatrudnienia. Do [...] października

2005 r. był zarejestrowany w PUP w [...] i od tamtej pory nie figuruje

w rejestrach urzędu.

Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, że sam odwołujący nie podjął współpracy

z organem I instancji, nie odpowiedział na wezwanie z dnia [...] lutego 2016 r.

o wypełnienie oświadczenia o aktualnej sytuacji finansowej i stanie majątkowym.

W dacie orzekania przez ten organ w przedmiocie umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na wyjątkowe potraktowanie odwołującego.

Jako nieuzasadniony Kolegium uznało zarzut o nieuwzględnieniu wytycznych zawartych w wyroku NSA. W jego ocenie organ I instancji w sposób nie budzący wątpliwości zgromadził materiał dowodowy, ustalił dokładnie stan faktyczny w tym ocenił sytuację rodzinną, zdrowotną i majątkową odwołującego, a wyprowadzone wnioski nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

Podtrzymując ustalenia organu I instancji dotyczące wysokości osiąganego dochodu oraz ponoszonych wydatków Kolegium wskazało, że dochód na członka rodziny wynosi 779,23 zł a zatem przekracza kryterium dochodowe uprawniające do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. W tej sytuacji zasadne było wydanie decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń

z funduszu alimentacyjnego, a dokonane przez organ I instancji ustalenia nie wskazują na przekroczenie granic uznania administracyjnego. Brak też podstaw do wyłączenia organu I instancji od rozpoznania sprawy.

W skardze do WSA w Rzeszowie na decyzję Kolegium J. M. wniósł

o wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Zarzucił naruszenie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., naruszenie prawa materialnego polegające na nieodpowiednim zbadaniu sprawy oraz pisanie nieprawdy. Podniósł brak wykonania wytycznych zawartych w wyroku NSA i brak uwzględnienia podnoszonych przez niego argumentów. Jako kuriozalny w świetle sprawowania całodobowej opieki nad matką uznał zarzut organu, że nie szuka pracy. Stanowisko organu, że jego sytuacja zdrowotna i rodzinna jest trudna, ale finansowa dobra, ocenił jako niedorzeczne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje m.in. kontrolę działalności administracji publicznej; sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione

w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, po części z przyczyn w niej podniesionych.

Materialnoprawną podstawę tej decyzji i decyzji organu I instancji stanowił

art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. stanowiący, że "organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń

z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową

i rodzinną". Umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego powinno mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego nie pozwala na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest skutkiem czynników obiektywnych, tj. takich, na które zobowiązany nie ma wpływu.

Na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności, w tym stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Z kolei na sytuację rodzinną dłużnika składa się ustalenie czy prowadzi samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia

21 października 2008 r. I OSK 1685/07).

Jak słusznie przy tym w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć zauważyły organy administracji, ich uprawnienie do orzekania w zakresie wynikającym ze wskazanego przepisu jest realizowane w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma możliwość wyboru co do uwzględnienia wniosku dłużnika alimentacyjnego nawet wówczas, gdy zostaną spełnione ustawowe przesłanki warunkujące udzielenie tej formy pomocy. Nie oznacza to jednak, że organ może działać całkowicie dowolnie, gdyż pozostawienie sposobu rozstrzygnięcia sprawy do jego uznania bezwzględnie wiąże się z obowiązkiem wszechstronnego zgromadzenia

i rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym ustalenia zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.). Dokonaną ocenę organ powinien przedstawić w uzasadnieniu, odnoszącym się zarówno do istotnych w sprawie faktów, jak i do wyjaśnienia zastosowanej w sprawie podstawy prawnej rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 K.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że w kontekście wydanego w sprawie 6 listopada 2015 r. wyroku NSA (sygn. I OSK 928/14), wydane w sprawie decyzje, tj. zaskarżona decyzja SKO

i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza nie spełniają tych warunków. W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał okoliczności (opisane także na s. 2 niniejszego uzasadnienia), których ustalenie i uwzględnienie było dla organów wiążące (art. 153 P.p.s.a.), a którym w ocenie Sądu rozpoznającego skargę organy nie uczyniły zadość, dopuszczając się w ten sposób naruszenia przepisów postępowania. I tak:

I. Organy wskazały, że skarżący z uwagi na stan swojego zdrowia

i sprawowanie opieki nad matką nie jest obecnie w stanie podjąć zatrudnienia, niemniej w okresie od lipca 2009 r. do lipca 2012 r. oraz od lipca 2013 r. do maja 2014 r. gdy ciążył na nim obowiązek alimentacyjny a nie miał ustalonego prawa do świadczenia opiekuńczego nad matką, nie podejmował żadnego zatrudnienia, mimo że jako bezrobotny zarejestrowany był do [...] października 2005 r.

W kontekście w/w wyroku NSA i zawartych w nim wytycznych co do wymogu ustalenia potencjalnej możliwości wykonywania pracy przez skarżącego wobec sprawowania przez niego opieki nad matką oraz pobieraniem przez niego świadczenia z tego tytułu należy stwierdzić, że uwadze organów umknął wynikający

z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jego matki fakt, że jej niepełnosprawność istnieje od 65 roku życia (oznacza to rok 2002), a ustalony znaczny stopień jej niepełnosprawności datuje się od [...] kwietnia 2006 r. Oznacza to, że co najmniej od tej daty nie jest ona w stanie samodzielnie funkcjonować i wymaga stałej opieki, którą jak można tylko przypuszczać – wobec braku ustaleń w tym zakresie – sprawował skarżący z racji wspólnego zamieszkiwania (data ta pozostaje zbieżna z datą do której skarżący był zarejestrowany jako bezrobotny w urzędzie pracy, co tym samym wskazuje, że w okresie późniejszym z jakiś względów w gotowości do podjęcia pracy nie pozostawał).

Tym bardziej nieuprawnione w tych okolicznościach wydaje się stwierdzenie, że

w okresie w którym skarżący nie pobierał żadnych świadczeń finansowych w związku ze sprawowaniem opieki, mógł podjąć pracę. Kwestie te nie warunkują się wzajemnie, gdyż brak pobierania świadczeń w żaden sposób nie świadczy o braku sprawowania opieki, która bez wątpienia z uwagi na stan zdrowia H. S. była konieczna. Aby zatem w sposób uprawniony wywodzić, że skarżący w ogóle mógł podjąć pracę zarobkową (i to nie tylko we wskazanych okresach niepobierania świadczeń), niezbędne było ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości osoby sprawującego opiekę nad jego matką, czego organy nie uczyniły;

II. Powołanie się przez organy na możliwość podjęcia przez skarżącego pracy jako argumentu przemawiającego za odmową umorzenia należności, szczególnie

w odniesieniu do w/w okresów, wymagało także pogłębionej analizy wobec stwierdzenia pobrania przez niego w lipcu 2014 r. kwoty 7 039,47 zł tytułem zasiłku dla opiekuna. Bez wątpienia kwota ta wskazuje na kumulatywną wypłatę,

z wyrównaniem za okres wcześniejszy, który jednak nie został oznaczony i co do którego nie wiadomo, czy nie pokrywa się z okresami wskazanymi wyżej. Pośrednio również ta okoliczność przemawiałaby za uznaniem, że w okresie za który nastąpiła skumulowana wypłata, skarżący sprawował opiekę nad matką, a więc nie mógł pracować. Bez dokładnych ustaleń w tym zakresie oraz bez odniesienia do jego ówczesnej sytuacji materialno – bytowej, rodzinnej i zdrowotnej (m.in. dochodów, wydatków – w tym także ewentualnie związanych z osobą mieszkającej z nim córki), a także bez ustaleń dotyczących sposobu wydatkowania i przeznaczenia tej kwoty, wysuwanie sugestii co do możliwości przeznaczenia chociażby jej części na spłatę należności jest przedwczesne.

Podkreślić przy tym należy, że brak możliwości wykonywania pracy zarobkowej wynika również z samej istoty świadczeń opiekuńczych (pielęgnacyjnych), których czasokres pobierania także powinien dla potrzeb sprawy być dokładnie ustalony;

III. Orzekające w sprawie organy administracji w oparciu o wywiad środowiskowy stwierdziły, że sytuacja zdrowotna i rodzinna wnioskodawcy jest trudna (ale tylko ze względu na jego umiarkowany stopień niepełnosprawności i znaczny stopień niepełnosprawności matki, wymagający sprawowania nad nią opieki), a jednocześnie nie jest trudna ich sytuacja majątkowa. W ocenie Sądu organy nie wykazały

w dostatecznym stopniu braku zależności i wynikającej z tego odmiennej oceny sytuacji zdrowotnej i majątkowej, które w znacznym stopniu wzajemnie się warunkują. W opozycji do przyjętej kwalifikacji sytuacji majątkowej skarżącego jako "nietrudnej" jawią się twierdzenia zawarte w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego o ponoszeniu dużych wydatków związanych z leczeniem

i pielęgnacją matki skarżącego (nie wyjaśniono, czy w związku z poważnym stanem jej zdrowia jako osoby leżącej i wymagającej całkowitej opieki związane z tym wydatki wynikające z przedłożonych przez skarżącego faktur mają charakter względnie stały), a także o bardzo skromnym urządzeniu mieszkania, mimo jego wyposażenia w podstawowy sprzęt domowy (rubryka nr VII kwestionariusza wywiadu).

Wg stanowiska organu I instancji – zaakceptowanego przez Kolegium – nie budzi wątpliwości ponoszenie przez rodzinę skarżącego określonych kwot na zakup żywności, środków czystości i odzieży, a jednocześnie - bez bliższej analizy tej kwestii w kontekście liczby osób wspólnie gospodarujących i wysokości środków jakie po odliczeniu związanych z tym wydatków skarżący mógłby ewentualnie przeznaczyć na spłatę należności - odmawia się wartości dowodowej przedłożonym przez niego paragonom za zakup żywności i damskiej odzieży. Nie wyjaśniono przy tym, jak wg organów skarżący miałby wykazać wysokość wydatków na te cele.

Jako nie w pełni konsekwentne należy ocenić zarzucanie skarżącemu braku współpracy z organem w sytuacji, gdy w terminie wskazanym w wezwaniu z dnia

[...] lutego 2016 r. (14 dni) do złożenia dodatkowych informacji i dokumentów odnoszących się do sytuacji rodzinnej oraz materialno – dochodowej umożliwił on przeprowadzenie u siebie wywiadu środowiskowego ([...] lutego 2016 r.), co z racji tożsamego w znacznej części ich zakresu mogło u skarżącego rodzić przekonanie

o zbędności udzielania odpowiedzi na wezwanie;

IV. Wg przeprowadzonego w sprawie [...] lutego 2016 r. wywiadu środowiskowego – co znalazło odzwierciedlenie w treści wydanych decyzji – skarżący zamieszkuje wraz z matką H. S. którą się opiekuje oraz niepracującą córką S. M. (na s. 13 kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego znajduje się także określenie "Jest to rodzina trzyosobowa"). Nie wyjaśniono jednak, na jakiej podstawie przyjęto, że we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący pozostaje tylko wraz z matką i tylko w odniesieniu do nich poczyniono ustalenia co do wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków, uznając, że kwota pozostająca do dyspozycji rodziny skarżącego (tj. jego i matki) po odliczeniu udokumentowanych wydatków (opłat: za energię elektryczną, gaz, wodę i ścieki, odpady komunalne, składek KRUS, kosztów zakupu leków i środków medycznych oraz opału) nie kwalifikuje go do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej, a tym samym do zastosowania instytucji umorzenia obciążających go należności.

Opisane braki w zebranym przez organy materiale dowodowym skutkujące brakiem ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozpatrzenia sprawy świadczą o naruszeniu przepisów postępowania (art. 7, art. 77

§ 1 i art. 80 K.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik,

a w konsekwencji o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak należytego wskazania i wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na wydanie rozstrzygnięcia, jako zapadłego z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. W tych okolicznościach uznanie braku spełniania przez J. M. przesłanek z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. jest co najmniej przedwczesne

i wymaga poczynienia ustaleń, które wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu.

Z podanych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.