Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 414/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-10-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 16 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.G., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej, z dnia 10.01.2012r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, postanawia: wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Dnia 16.05.2013r. w przedmiotowej sprawie wpłynął wniosek W.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Zarządzeniem Referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 07.06.2013r. W.G. został wezwany na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) do uzupełnienia przedmiotowego wniosku poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów, na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych.

W dniu 03.07.2013r. wpłynęło do tut. Sądu pismo strony skarżącej, w którym W.G. zawarł m.in. prośbę o przedłużenie, przynajmniej do 12.07.2012r., wyznaczonego terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów, gdyż nie jest w stanie, uzyskać ich wszystkich. Dnia 26.07.2013r. Referendarz sądowy WSA w Krakowie przedłużył ostatecznie przedmiotowy termin do 7 dnia liczonego od daty otrzymania zarządzenia.

Dnia 17.09.2013r. wnioskodawca nadesłał pismo, w którym stwierdził, iż z uwagi na trudną sytuację rodzinną i konflikty uzyskanie przez niego wymaganych dokumentów jest niewykonalne.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" W.G. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M.G. ur. w 1950 r. , z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej od 2002r. , synem R.G. ur. w 1974r. , synową M.G. ur. w 1975r. oraz wnukami: N.G. ur. w 2004r. i A.G. ur. w 2008r. Rodzina mieszka w domu będącym własnością córki wnioskodawcy.

W.G. pobiera emeryturę w wysokości 3 300 zł. miesięcznie , netto. M.G. otrzymuje natomiast emeryturę w wysokości 1207 zł. miesięcznie, netto. Jest ona również właścicielką gruntu rolnego o pow. 40 ha , który jest zabezpieczony w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez prokuratora. R.G. jest bezrobotny i nie posiada majątku a M.G. uzyskuje z tytułu umowy o pracę wynagrodzenie w wysokości 1032 zł. , miesięcznie , netto. Małżonkowie ci pozostają w rozdzielności majątkowej.

Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują : opłatę za energię elektryczną –

338 zł. , opłatę za usługi wodnokanalizacyjne – ok. 156 zł. (468 zł. : 3 miesiące = 156 zł.) , wydatki na opał - ok. 458 zł. (5500 zł. : 12 miesięcy = ok.458 zł.), wydatki na insulinę W.G. – 300 zł. , wydatki na leki nasercowe M.G. – 130 zł. , abonament telewizyjny i telefoniczny – 170 zł. , opłatę za wywóz śmieci – ok. 60-90 zł. , podatek – ok. 16,70 zł. (50 zł. : 3 miesiące = ok. 16,70 zł.) , wydatki na żywność, ubranie oraz środki czystości – ok. 500 – 600 zł. na osobę, ratę kredytu w SKOK – 1800 zł. Ponadto wnioskodawca wskazuje , iż ponosi koszty wizyt lekarskich żony, przy czym cena jednej wizyty wynosi 260 zł.

Strona skarżąca podaje również, iż nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro.

Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11 ).

W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06).

Orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi więc dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie lub ich niepełność skutecznie uniemożliwia taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy, nawet w części. Trzeba bowiem podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi w rzeczywistości przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Stąd też analiza sytuacji strony skarżącej musi być tak wnikliwa.

W rozpatrywanym przypadku zachodzą dwie podstawowe przyczyny odmowy przyznania prawa pomocy, przy czym zaistnienie każdej z nich z osobna stanowiłoby już podstawę oddalenia wniosku w tym zakresie.

Po pierwsze więc, strona skarżąca nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku przesłania odpowiednich dokumentów, bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej. Nie przesłała bowiem:

- wyciągów z kont bankowych W.G., M.G., R.G. i M.G. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan,

- wyciągów z ich lokat bankowych,

- zeznań podatkowych W.G., M.G., R.G. i M.G. za 2012r.

- dowodu przekazu lub przelewu emerytury W.G. i M.G. za ostatni miesiąc,

- zaświadczenia z zakładu pracy M.G. o wysokości uzyskiwanych przez nią zarobków,

- dowodu przelewu lub przekazu raty kredytu, za ostatni miesiąc,

- oświadczenia określającego jakie dochody przynosi działka żony (z uwzględnieniem dopłat),

- zaświadczenia z właściwego Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością W.G. , M.G. (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku,

- spisu posiadanych przez W.G. , M.G. nieruchomości wraz z podaniem ich wielkości i położenia oraz odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) na tą okoliczność.

Po drugie z kolei, podkreślić trzeba, iż wnioskodawca określił łączny dochód rodziny na poziomie 5 539 zł. (3300 zł. +1207 zł. + 1032 zł.= 5539 zł. ) a jej wydatki , razem z płaconą ratą kredytu, wynoszą w sumie 6 718,70 zł. (338 zł. + 156 zł. + 458 zł. + 300 zł. , + 130 zł. + 170 zł. + 90 zł. + 16,70 zł. + 6 osób x 500 zł. + 1800 zł. + 260 zł. = 6 718,70 zł.), przy założeniu; że koszty wywozu śmieci opiewają na kwotę 90 zł. , utrzymanie jednej osoby stanowi minimalną wartość z przedziału 500 - 600 zł. czyli 500 zł. oraz uwzględnieniu jednej wizyty lekarskiej w miesiącu. Miesięczny deficyt budżetu domowego wynosi więc 1179,70 zł., co jest niewytłumaczalne.

Sytuacja ta przeczy zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, które nieodzownie należy brać pod uwagą przy analizie przedstawionego stanu faktycznego (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Poddaje ona również pod wątpliwość wiarygodność oświadczeń składanych przez stronę skarżącą. W takim wypadku wykluczone jest natomiast przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.

Należy również zaznaczyć , iż nie ma znaczenia dla sprawy fakt , iż W. G. pozostaje z małżonką w rozdzielności majątkowej. Faktycznie bowiem prowadzi z nią gospodarstwo domowe. Ponadto, zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. (Dz.U z 1964r. , nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 ). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08 ). Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do majątków małżonków , a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędne jest zatem założenie , iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 29.06.2010r. , sygn. akt I Fz 229/09 ).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, przedmiotowy wniosek należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz .270 z p. zm.).