Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 96/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Asesor WSA Sylwester Golec, Asesor WSA Alojzy Skrodzki (spr.), Protokolant u.h., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi (...) Spółka z o.o. z siedzibą w S(...) na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia (...) września 2005 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) i na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), Minister Polityki Społecznej uchylił w całości decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwanego dalej Prezesem PFRON) z dnia (...)października 2004 r określającej "(...)" Sp. z o.o. w S(...) wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za luty 2002 r. w kwocie [...] zł i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Prezes PFRON, decyzją z dnia (...) października 2004 r., określił wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w kwocie [...] zł, w tym zaległość w kwocie [...] zł i odsetki w kwocie [...] zł za luty 2002 r.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Ponadto strona zarzuciła organowi I instancji brak wyjaśnienia okoliczności, z których wynika zadłużenie Spółki, a także niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisu określonego w art. 33 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) bez uwzględnienia przepisu zawartego w pkt 7 lit. b ww. artykułu. W uzasadnieniu odwołania strona stwierdziła, że zaprzestała płatności rat ustalonych decyzją Prezesa Zarządu PFRON z dnia (...)marca 2001 r. znak: (...) z powodu zablokowania kont bankowych Spółki przez Urząd Skarbowy w S.. Ponadto strona twierdzi, że utracenie przez Spółkę statusu zakładu pracy chronionej nastąpiło na skutek upływu okresu, na który został on udzielony i w związku z powyższym, zgodnie z art. 33 pkt 7 lit. b ww. ustawy, a także w związku z faktem, iż został zachowany 25% wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych pracodawca zachowuje zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych i niewykorzystane środki tego funduszu.

Minister Polityki Społecznej uznał, że należy uchylić decyzję Prezesa PFRON w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało, w ocenie organu odwoławczego, uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Organ odwoławczy wskazał, iż decyzja Prezesa uchybia przepisowi art. 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej, nie zawiera bowiem wystarczającego uzasadnienia faktycznego poprzez dokładne wskazanie wpłat nieuiszczonych w terminie i sposobu zaliczenia dokonanych płatności, a także wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Przedmiotowe wyjaśnienia powinny znaleźć się, zdaniem Ministra, w uzasadnieniu decyzji, stanowią bowiem one podstawę rozstrzygnięcia organu i ich konkretne sformułowanie pozwala na zapoznanie się z podstawami i motywami podjętej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, iż zarówno z treści zaskarżonej decyzji, jak i z materiału dowodowego nie wynika natomiast, jakie okoliczności faktyczne miały wpływ na wysokość zobowiązania strony w poszczególnych miesiącach. Powyższe uniemożliwia stronie zrozumienie treści tak podjętej decyzji i budzi uzasadnione wątpliwości, co do tego czy rozstrzygnięcie w niej zawarte uwzględnia wszelkie okoliczności mające znaczenie dla sprawy i czy postępowanie poprzedzające wydanie tejże decyzji zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy.

Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 124 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Z kolei zgodnie z art. 187 ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy jest zobowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z uwzględnieniem całego materiału w sprawie. Z uwagi na fakt, iż strona przesłała kserokopię przelewów potwierdzających wpłaty na Fundusz, co nie zostało uwzględnione w zaskarżonej decyzji. Prawidłowo prowadzone postępowanie wedle art. 122 Ordynacji podatkowej polega na podjęciu wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co znajduje swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Brak tych wyjaśnień, lakoniczność uzasadnienia decyzji, które ogranicza się jedynie do powtórzenia kwot zaległości określonych w sentencji, zamiast wymieniać dokładny sposób przyporządkowania przelewów dokonywanych przez stronę, mogą budzić szereg wątpliwości co do sposobu prowadzenia postępowania przez organ I instancji, w tym obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wszelkich okoliczności ważnych dla sprawy. Zdaniem Ministra sposób dokonania rozliczenia dokonanych wpłat powinien znaleźć się w uzasadnieniu decyzji a nie zostać podany jedynie przy okazji ustosunkowania się do przedstawionych zarzutów przy przekazywaniu odwołania wraz z aktami sprawy, co praktycznie uniemożliwia stronie możliwość wypowiedzenia się w tej kwestii. Z nadesłanych przez organ pierwszej instancji akt sprawy oraz z pisma Prezesa PFRON, przy którym przekazano odwołanie wynika, że zaległość za miesiąc luty 2002 r. uległa zmianie. Podkreślić należy, że decyzja wydana w trybie art. 21 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, określać powinna rzeczywistą wysokość zaległości i ewentualnych odsetek za zwłokę, istniejących na dzień wydania tejże decyzji. Organ pierwszej instancji winien zatem określić rzeczywistą wysokość zaległości za okres objęty zaskarżoną decyzją.

Organ odwoławczy stwierdził także, iż zgodnie z art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej (do dnia 1 stycznia 2003 r. - art. 273 § 1 pkt 2) w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. Oznacza to, iż w sprawach zaliczania nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. Wobec powyższego Fundusz dokonując rozliczenia podmiotu winien wydać postanowienie stosownie do dyspozycji przytoczonego artykułu.

Spółka nie zgodziła się z takim rozstrzygnięciem i wniosła skargę, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej określenia w zaskarżonej decyzji wysokości zobowiązania skarżącej Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jak również wskazania dla organu I instancji, co do rozstrzygnięcia sprawy w formie postanowienia o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skardze Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 33 pkt 7 lit. b ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez jego niezastosowanie wskutek przyjęcia, że skarżąca posiada zaległość w regulowaniu należności na rzecz Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnoprawnych w wysokości określonej decyzją organu I instancji,

2) naruszenie art. 62 ust.4 Ordynacji podatkowej, wskutek jego wadliwego zastosowania poprzez wskazanie dla organu I instancji, że sprawa podlega rozstrzygnięciu wyłącznie w formie postanowienia.

Spółka podniosła w uzasadnieniu skargi, że zgadza się, co do konieczności uchylenia decyzji organu I instancji. Niemniej jednak Spółka stoi na stanowisku, że błędnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji określono wysokość rzekomej zaległości wobec PFRON. Oznacza to bowiem, że rozpatrując sprawę ponownie organ 1 instancji musiałby być związany wysokością zaległości przyznaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdy tymczasem Spółka kwestionuje w ogóle fakt istnienia zaległości, a nie tylko jej wysokość.

Zaskarżona decyzja zawiera w ocenie Spółki, wskazanie dla organu I instancji o konieczności wydania rozstrzygnięcia w formie postanowienia zamiast decyzji. Spółka stoi na stanowisku, że postanowieniem może być rozstrzygnięte zaliczenie nadpłaty na zaległości na poczet Państwowego Funduszu Rehabilitacji, z tym że najpierw organ I instancji powinien prawidłowo ustalić czy Spółka w ogóle posiada zaległość w regulowaniu ww należności. Wskazanie zaskarżonej decyzji, co do formuły rozstrzygnięcia organu I instancji stwarza ryzyko, że organ I instancji uchyli się od wydania merytorycznej decyzji w sprawie poprzestając na wydaniu postanowienia o zaliczeniu nadpłaty na poczet rzekomych zaległości skarżącej Spółki.

W odpowiedzi na skargę Minister powtórzył argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że w pierwszej kolejności należy poddać wykładni dyspozycje płynące z art. 233 Ordynacji podatkowej. Przepis ten zawiera bowiem pełen katalog kompetencji przysługujących organowi odwoławczemu, a zróżnicowanie rozstrzygnięć tego organu uzależnione jest od okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy oraz możliwości, jakie stwarza w tym zakresie powołany przepis. Zasadą jest, że uchylenie decyzji organu I instancji może mieć miejsce tylko w połączeniu z równoczesnym orzeczeniem, co do istoty sprawy bądź umorzeniem postępowania I instancji, albo w połączeniu z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Konsekwencją stanowiska, że komentowany przepis zawiera skończony katalog form postępowania podatkowego, jest przyjęcie założenia, że organ odwoławczy nie może uchylać się od zastosowania jednej z tych form działania. W przypadku wystąpienia wątpliwości, co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, organ odwoławczy powinien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe bądź też uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Możliwości wydania orzeczenia kasacyjnego, o którym mowa w art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, może nastąpić, gdy zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadzone przez ten organ postępowanie zostało uznane za niewystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do zastosowania w postępowaniu odwoławczym dyspozycji art. 229 Ordynacji podatkowej.

Z treści art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, wynika, że organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ ten wskazuje, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W świetle art. 127 i art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, istota dwuinstancyjnego postępowania polega na tym, że organ odwoławczy obowiązany jest do rozpoznania sprawy, co do istoty tylko wtedy, gdy na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego doszło do niezbędnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, a ewentualnych braków nie można uzupełnić w trybie art. 229 z przyczyn leżących po stronie organu I instancji.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, iż organ I instancji nie ustalił podstawowego faktu w niniejszej sprawie a mianowicie, jakie wpłaty zostały przez skarżącą dokonane w okresie, którego dotyczyła decyzja. A zatem organ drugiej instancji posiadając informację o pominięciu przez Prezesa PFRON dokonanych wpłat prawidłowo uznał, iż aby dokonać określenia zobowiązania w prawidłowej wysokości należy najpierw ustalić wysokość dokonanych przez stronę wpłat. Narzędzie do ustalenia powyższych faktów posiadał organ I instancji w postaci możliwości zweryfikowania księgowań we własnym systemie finansowo-księgowym.

Ponadto, Sąd nie mógł uwzględnić skargi, która żądała uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej określenia przez Ministra zaległości z tytułu wpłat na rzecz PFRON, ponieważ zaskarżona decyzja nie określała zobowiązania a uchylała decyzję Prezesa do ponownego rozpoznania. Nie można zatem uchylić aktu prawnego jakim jest decyzja z powodu czegoś czego ten akt nie zawiera.

Po drugie, błędne jest przekonanie strony skarżącej, w kwestii dotyczącej wskazania przez organ odwoławczy organowi pierwszej instancji załatwienia sprawy w formie postanowienia. Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku zarachowania należnych wpłat organ pierwszej instancji powinien wydać w tym przedmiocie stosowne postanowienie. Nie oznacza to, iż organ pierwszej instancji może określić wysokość zobowiązania w formie postanowienia. Wywnioskowanie takiego stwierdzenia z zaskarżonej decyzji nie znajduje oparcia w treści tej decyzji.

Sąd zauważa, iż na tym etapie postępowania nie ma decyzji organu I instancji nie ma zatem zaległości. Organ I instancji może wydać różne rozstrzygnięcie a mianowicie określające zaległość ale równie dobrze może wydać decyzję umarzającą postępowanie, bo stwierdzi, że Spółka nie ma zaległości. Prezes PFRON musi rozstrzygnąć powyższe kwestie w formie decyzji, na którą Spółce przysługiwać będą środki zaskarżenia tak jak w dotychczasowym postępowaniu włącznie ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W tym przypadku zaskarżony akt będzie badany pod względem zgodności z obowiązującym prawem.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 33 ust pkt 7 lit. b) ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych, Sąd zauważa, iż zapis ten został wprowadzony do ww. ustawy z dniem 1 stycznia 2003 r. przez art. 1 pkt 26 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 7 poz.79 ) z mocą obowiązującą od 1 lutego 2003 r. W niniejszej sprawie organ określał wysokość należnego zobowiązania za luty 2002 r. na podstawie, wówczas obowiązującego art. 33 ust 7 cyt. ustawy, który stanowił, iż w razie utraty statusu zakładu pracy chronionej, niewykorzystane środki funduszu rehabilitacji podlegają niezwłocznie przekazaniu do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Zatem nie było podstaw, aby sądzić, iż niewykorzystane środki funduszu rehabilitacji nie podlegały zwrotowi w lutym 2002 r.

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.