Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2933/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 71a ust. 1, 4 i 5.
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 września 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 995/14 w sprawie ze skargi J. J. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia siedziby zawodowej do okręgu innej izby adwokackiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz J. J. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 10 września 2014 r. uwzględnił skargę J. J. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów uchylając tą uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w B. z dnia [...] października 2015 r. Stwierdził, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu oraz orzekł o kosztach postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:

pismem z dnia 20 grudnia 2012 r. skarżący powiadomił Okręgową Radę Adwokacką w B. o przeniesieniu siedziby zawodowej do S., wskazują jako datę rozpoczęcia działalności 11 lipca 2020 r. i wnosząc o wpisanie go na listę adwokatów, którzy nie wykonują zawodu. Dotychczasową siedzibą skarżącego była W..

Okręgowa Rada Adwokacka w B. uchwałą z dnia [...] marca 2013 r. odmówiła wpisania skarżącego na listę, która to uchwała została uchylona przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, które stwierdziło, że koniecznym było w sprawie wyjaśnienie związku pomiędzy planowanym przez skarżącego przeniesieniem siedziby a zamiarem faktycznego rozpoczęcia działalności zawodowej.

Uchwałą z dnia [...] października 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka w B. ponownie odmówiła skarżącemu wpisu na listę adwokatów, uznając, że określona data rozpoczęcia działalności zawodowej w powiązaniu z deklaracją skarżącego wykonywania do tego czasu zawodu radcy prawnego w W., wskazywała na pozorność czynności przeniesienia siedziby, które powinno pozostawać w rzeczywistym związku z prowadzeniem działalności zawodowej.

Objętą skargą uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy rozstrzygniecie organu I instancji podnosząc, że zgodnie z literalną wykładnią art. 71a ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., nr 146, poz. 1188 ze zm.), faktyczną podstawę dokonania wpisu o przeniesienie siedziby zawodowej stanowi okoliczność przeniesienia siedziby, nie zaś projekt dokonania tej czynności. W tym kontekście, organ I instancji zasadnie dążył do uzyskania od skarżącego wyjaśnień. Wobec tego, że strona nie wykazała żadnych okoliczności pozwalających na przyjęcie, że przeniesienie jej siedziby zawodowej rzeczywiście ma miejsce, to w ocenie organu nie została spełniona przesłanka faktyczna do wpisania skarżącego na listę adwokatów w innej siedzibie.

Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą uchwałę stwierdził, że zarówno ta jaki poprzedzająca ją uchwała organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego – art. 71a ust. 1, 2 i 5 ustawy Prawo o adwokaturze. W ocenie Sądu organy bezpodstawnie uznały, że skazanie przez skarżącego odległej daty rozpoczęcia działalności zawodowej w przeniesionej siedzibie stanowiło wystarczającą podstawę do odmowy wpisania go na listę adwokatów Izby B.. Z przepisu art. 71a powołanej ustawy wynika bowiem, że adwokat nie może przenieść siedziby zawodowej do okręgu innej izby tylko wówczas gdy wszczęto przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne. Wskazanie przez adwokata odległej daty rozpoczęcia działalności zawodowej w przeniesionej siedzibie nie stanowi natomiast podstawy faktycznej od odmowy wpisania go na listę izby, do której adwokat przenosi siedzibę zawodową. W tym zakresie Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy nie wynikało, aby przeciwko skarżącemu wszczęto postępowanie dyscyplinarne. Sąd zwrócił również uwagę, że stanowisko organu co do pozorności czynności przeniesienia siedziby nie zostało należycie uzasadnione jak również sama treść art. 71a ustawy nie wskazuje na obowiązek adwokata wyjaśnienia powodów zamiany swojej siedziby zawodowej. Ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie uzasadniała, zdaniem Sądu, intencji skarżącego o zawiadomieniu Okręgowej Rady Adwokackiej o zamiarze przeniesienia siedziby.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 135, art. 152 pkt 2 oraz art. 200, art. 205 § 2 i 4 oraz art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, skargą kasacyjną zaskarżyło w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 71a ust. 1, 4 i 5 ustawy Prawo o adwokaturze, poprzez uznanie, że prawo przeniesienia siedziby do innej izby obejmuje także zamiar dokonania tej czynności faktycznie za kilka lat a zawiadomienie o przeniesieniu siedziby do innej izby może nastąpić na wiele lat przed faktycznym rozpoczęciem działalności zawodowej adwokata.

Podnosząc ten zarzut skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów to do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

W niniejszej skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 71a ust.1, 4 i 5 ustawy Prawo adwokaturze, poprzez ich błędna wykładnię polegająca na uznaniu przez Sąd I instancji, że prawo przeniesienia siedziby do innej izby obejmuje także zamiar dokonania tej czynności faktycznie za kilka lat a zawiadomienie o przeniesieniu siedziby do innej izby może nastąpić na wiele lat przed faktycznym rozpoczęciem działalności zawodowej.

Zarzut ten w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest niezasadny. Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 71a ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze: "Adwokat może przenieść siedzibę zawodową do okręgu innej izby, z zastrzeżeniem ust. 2." Zgodnie z ust. 2 tegoż artykułu ustawy: "Adwokat nie może przenieść siedziby zawodowej do okręgu innej izby, jeżeli wszczęto przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne." Stosownie do treści ust. 3 art. 71a ustawy Prawo o adwokaturze: "Adwokat o przeniesieniu swojej siedziby zawodowej do okręgu innej izby zawiadamia okręgową radę adwokacką właściwą dla izby adwokackiej, w której obrał siedzibę, oraz okręgową radę adwokacką w okręgu izby adwokackiej, w której dotychczas był wpisany na listę adwokatów." Ust. 4 art. 71a ustawy stanowi, że: "Zawiadomienia o przeniesieniu siedziby zawodowej do okręgu innej izby adwokat dokonuje w formie pisemnej, nie później niż w terminie 30 dni przed dniem rozpoczęcia działalności zawodowej w nowej siedzibie na terenie okręgu innej izby adwokackiej. W zawiadomieniu tym adwokat podaje miejsce nowej siedziby oraz datę rozpoczęcia w niej działalności zawodowej." Zgodnie z brzmienie ust.5. tego artykułu ustawy: "Okręgowa rada adwokacka właściwa dla izby, do której adwokat przenosi siedzibę zawodową, wpisuje adwokata na listę adwokatów w terminie 30 dni od dnia złożenia zawiadomienia o przeniesieniu siedziby zawodowej do okręgu innej izby oraz zawiadamia w terminie 14 dni od dnia dokonania wpisu okręgową radę adwokacką izby, w której okręgu adwokat poprzednio miał siedzibę zawodową, o dokonanym wpisie na listę adwokatów."

Słusznie Sąd I instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie spór dotyczy zasadności odmowy dokonania wpisu skarżącego na listę adwokatów Izby Adwokackiej w B. w trybie przepisów art. 71a ustawy Prawo adwokaturze. Zdaniem organów samorządu adwokackiego, z uwagi na odległą datę (2020 r.) rozpoczęcia przez skarżącego działalności zawodowej we wskazanej przez niego siedzibie, brak było podstaw faktycznych do wpisania go na listę adwokatów tej Izby. Organ I instancji wskazał na pozorność czynności przeniesienia siedziby. Organ odwoławczy uznał zaś, że skarżący zawiadomił ORA o zamiarze przeniesienia siedziby, a nie o faktycznym przeniesieniu siedziby. Skarżący nie wskazał bowiem powodów uzasadniających zmianę swojej siedziby zawodowej jako adwokata w tak odległej perspektywie czasowej, pomimo stosownej inicjatywy ze strony ORA. Skarżący jest wpisany na listę adwokatów Izby w W.. Nie wykonuje zawodu adwokata. Wykonuje zawód radcy prawnego z siedzibą w W..

Naczelny Sąd Administracyjny podziela zdanie Sądu I instancji, że zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją uchwała, zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 71a ust. 1, ust. 2 i ust. 5 ustawy Prawo o adwokaturze, w stopniu mającym wpływ na wynik niniejszej sprawy. Wykładnia językowa, uzupełniona wykładnią celowościową i systemową przepisów art. 71a ustawy Prawo o adwokaturze nie uzasadnia stanowiska organów samorządu adwokackiego. Z analizowanych przepisów wynika jasno, że adwokat nie może przenieść siedziby zawodowej do okręgu innej izby tylko wówczas, gdy wszczęto przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne. Taka okoliczność w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Wskazanie przez adwokata odległej daty rozpoczęcia działalności zawodowej w przeniesionej siedzibie nie stanowi podstawy faktycznej do odmowy wpisania adwokata na listę Izby, do której adwokat przenosi siedzibę zawodową. Rację ma także Sąd I instancji wskazując, iż stanowisko Okręgowej Izby Adwokackiej w B. o pozornej czynności przeniesienia siedziby przez skarżącego, nie zostało należycie uzasadnione. Z regulacji prawnych zawartych w art. 71a ust. 1-5 ustawy Prawo o adwokaturze nie wynika aby adwokat miał obowiązek wyjaśniania powodów zmiany swojej siedziby zawodowej. Zasadnie Sąd I instancji oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznał, iż nie uzasadnia on także wniosku, że intencją skarżącego było zawiadomienie Okręgowej Rady Adwokackiej o zamiarze przeniesienia siedziby. Obowiązkiem okręgowej rady adwokackiej właściwej dla izby, do której adwokat przenosi siedzibę zawodową, jest dokonanie wpisu adwokata na listę w terminie, o którym mowa w art. 71a ust. 5 ustawy Prawo o adwokaturze, jeżeli nie wystąpi przesłanka przewidziana w art. 71a ust. 2 tej ustawy.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania.