Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1335/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 610  Sprawy komunalizacji mienia
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Ochrona środowiska
Komunalizacja mienia
Powołane przepisy: article: art. 14
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: ze zm.
journal: Dz.U. 1982 nr 11 poz. 79
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Teza: 1. Niedopuszczalne jest orzekanie na podstawie art. 14 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ o komunalizacji gruntów należących do Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe, choćby nawet w konkretnej sprawie były spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w tym przepisie.

2. W sprawach dotyczących komunalizacji nie ma zastosowania ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79 ze zm./.

TEZY

1. Niedopuszczalne jest orzekanie na podstawie art. 14 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ o komunalizacji gruntów należących do Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe, choćby nawet w konkretnej sprawie były spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w tym przepisie.

2. W sprawach dotyczących komunalizacji nie ma zastosowania ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Nadleśniczego Nadleśnictwa N. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 10 grudnia 1992 r. w przedmiocie przekazania Gminie K. nieruchomości i na postawie art. 207 par. 3 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącego 2 500 000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Nadleśniczy Nadleśnictwa N., działający przez pełnomocnika procesowego, zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 10 grudnia 1992 r. nr KKU.1802/92/TP. Decyzją tą Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła decyzję Wojewody (...) z dnia 14 października 1992 r. o odmowie przekazania Gminie K. działki nr 55/281 o powierzchni 1,25 ha i orzekła o przekazaniu Gminie K. własności nieruchomości o powierzchni 1,25 ha, oznaczonej jako działka nr 55/281, ujawnionej w księdze wieczystej Lwh dóbr tab. K. Sądu Rejonowego - Wydział Ksiąg Wieczystych w B. Jako podstawę prawną swej decyzji dała art. 18 ust. 2 i art. 14 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./. W uzasadnieniu zaś stwierdziła, że Wójt Gminy K., który odwołał się od decyzji Wojewody (...) z dnia 14 października 1992 r., podał, iż grunt, którego dotyczy postępowanie, jest przeznaczony w planie zagospodarowania przestrzennego Gminy pod obiekty produkcyjno-usługowe dla rolnictwa i nie jest wykorzystywany zgodnie z tym przeznaczeniem. Organ I instancji orzekał w zakresie objętym art. 14 powyższej ustawy i uznał, że w sprawie nie zachodzą określone w tym przepisie przesłanki do spełnienia żądania Gminy. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uważa, że przepis ma zastosowanie w sytuacji, w której przedsiębiorstwa państwowe nie podlegające komunalizacji wykorzystują należące do nich grunty w sposób sprzeczny z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Państwowe Gospodarstwo Leśne nie podlega komunalizacji i nie wykorzystuje gruntów objętych wnioskiem zgodnie z ich planowym przeznaczeniem. Czasowe zlokalizowanie na tych gruntach szkółki leśnej nie stoi na przeszkodzie ich komunalizacji. Ponadto art. 11 powołanej ustawy nie wymienia mienia Państwowego Gospodarstwa Leśnego jako nie podlegającego komunalizacji.

W skardze na decyzję ostateczną Do Naczelnego sądu Administracyjnego wniesiono o stwierdzenie jej nieważności ze względu na naruszenie przepisów o własności. Skarżący twierdzi, że sporne grunty są pod uprawami leśnymi, a wobec tego ich wyłączenie reguluje ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79 ze zm./. Zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami prawa decyzje o wyłączeniu gruntów leśnych z produkcji leśnej wydaje dyrektor właściwej regionalnej dyrekcji lasów państwowych, a zatem "Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie była właściwa do orzekania o wyłączeniu gruntów z zarządu Lasów Państwowych i przekazania własności tegoż gruntu Gminie K.". Ponadto błędnie przyjęto, że w sprawie ma zastosowanie art. 14 ustawy będącej podstaw prawną decyzji. "Skarżący nigdy nie był i nie jest przedsiębiorstwem państwowym". Jest częścią jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej i reprezentującej Skarb Państwa /art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach - Dz.U. nr 101 poz. 444 ze zm./. Skarżący wskazuje także na błędną interpretację art. 11 ustawy będącej podstawą do orzekania, ponieważ przepis ten wyłącza z komunalizacji składniki mienia ogólnonarodowego, które należą do jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym. Taką jednostką organizacyjną jest Państwowe Gospodarstwo Leśne - Lasy Państwowe.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa ograniczyła się do wniosku o jej oddalenie.

Z akt sprawy wynika, że wniosek z dnia 18 grudnia 1991 r. o komunalizację działki nr 55/281 o powierzchni 1,25 ha sporządzono "z upoważnienia Wójta Gminy" i "z upoważnienia Przewodniczącego Gminnej Komisji Inwentaryzacyjnej" z powołaniem się na art. 14 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./. Wniosek był uzasadniony jedynie przeznaczeniem terenu w planie zagospodarowania przestrzennego. Uchwałę w sprawie "przejęcia" tej działki Rada Gminy K. podjęła dopiero dnia 8 czerwca 1992 r. na wyraźne żądanie Wojewody. W odwołaniu od decyzji Wojewody z dnia 14 października 1992 r. poza wywodami bez znaczenia dla sprawy, stwierdzono, że działka przeznaczona na usługi dla rolnictwa "nie może spełniać zadań stojących przed Lasami Państwowymi", usługi takie natomiast "są związane z realizacją zadań Gminy" /wskazano przy tym art. 3 ust. 4 bliżej nie określonej ustawy, mając - jak się wydaje - na myśli art. 5 ust. 4 ustawy powołanej w decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wydała swą decyzję na podstawie art. 14 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ w odniesieniu do gruntów Skarbu Państwa znajdujących się w zarządzie Nadleśnictwa N. Z powołaniem się na ten sam przepis został sporządzony wniosek Gminy, w którym jednak używano argumentacji nawiązującej do zadań Gminy. Do zastosowania w celu komunalizacji gruntów art. 14 powyższej ustawy muszą być łącznie spełnione następujące warunki: a/ grunty objęte wnioskiem muszą należeć do przedsiębiorstwa państwowego nie podlegającego komunalizacji; b/ grunty te nie są wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem społeczno-gospodarczym; c/ przekazanie następuje tylko na wniosek gminy złożony w ustawowym terminie; d/ grunty są położone na obszarze gminy występującej z wnioskiem o komunalizację. Jeżeli choćby jeden z tych warunków nie jest w sprawie spełniony, nie można orzec o przekazaniu własności gruntów gminie na podstawie cytowanego przepisu.

W rozpatrywanej sprawie grunty objęte wnioskiem Gminy K. znajdują się w zarządzie Nadleśnictwa N., to jest jednostki organizacyjnej Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe. W myśl art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach /Dz.U. nr 101 poz. 444/ Lasy Państwowe są państwową jednostką organizacyjną nie mającą osobowości prawnej i reprezentującą Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Taki status przesądza o tym, że do Lasów Państwowych nie stosuje się przepisów o przedsiębiorstwach państwowych, to zaś oznacza, że niedopuszczalne jest orzekanie na podstawie art. 14 wyżej cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. o komunalizacji gruntów należących do Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe choćby nawet w konkretnej sprawie były spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w tym przepisie.

Za nieporozumienie można uznać argumentację Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na temat art. 11 omawianej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. To, że w tym artykule nie zostało wymienione pleno titulo Państwowe Gospodarstwo Leśne, nie oznacza, że zawarte tam przepisy nie mogłyby mieć zastosowania do tej jednostki organizacyjnej. Przecież w art. 11 ust. 1 pkt 2 tej ustawy mówi się wyraźnie o przedsiębiorstwach państwowych lub jednostkach organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym. Wprawdzie Lasy Państwowe nie są przedsiębiorstwem państwowym /i o tyle nie ma do nich zastosowania art. 14 ustawy/, ale są państwową jednostką organizacyjną wykonującą zadania o charakterze ogólnokrajowym. Te uwagi były niezbędne ze względu na sam fakt wskazania w zaskarżonej decyzji art. 11 cytowanej ustawy, warto jednak przypomnieć, że cały ten artykuł dotyczy mienia, o którym mowa w art. 5 ust. 1-3 tej ustawy, a więc również nie obejmuje lasów państwowych.

Dla porządku wypada wyjaśnić, że - wbrew twierdzeniom skargi w sprawach dotyczących komunalizacji w ogóle nie ma zastosowania ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79 ze zm./. Kompetencję organów w zakresie komunalizacji określa wyłącznie art. 18 omawianej ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na podstawie art. 207 par. 3 Kpa, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/, i orzekł o kosztach postępowania zgodnie z art. 208 Kpa i art. 98 par. 3 Kpc w związku z art. 211 i art. 212 Kpa.

Sąd uważa za stosowne wyjaśnić, że w sprawach rozstrzyganych na podstawie art. 14 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. argumentacja nawiązująca do zadań gmin jest bez znaczenia.