Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2154/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105  par. 1,  art. 151  par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 360  ust. 1 i 2 pkt 2 i ust. 3,  art. 7  ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwo Wyższego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania stypendium dla wybitnych młodych naukowców oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego (zwany dalej "Ministrem") decyzją z [...] sierpnia 2020r. [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2020r., na mocy której uchylił własną decyzję z [...] listopada 2019r. nr [...] i umorzył w całości postępowanie wszczęte [...] maja 2019r. w sprawie przyznania stypendium dla wybitnych młodych naukowców [...] A. S. (zwany dalej "Skarżącym"). W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020r., poz. 256 ze zm., zwana dalej "k.p.a.") oraz art. 360 ust. 1-5 ustawy z 20 lipca 2018r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020r., poz. 85, ze zm., zwana dalej "u.P.s.w.n.").

Minister w uzasadnieniu wskazał, że 29 maja 2019r. na elektroniczną skrzynkę podawczą Ministerstwa wpłynął wniosek Dyrektora [...] Polskiej Akademii Nauk (zwany dalej "Dyrektorem Instytutu PAN") o przyznanie Skarżącemu stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców. Minister wydał [...] listopada 2019r., na mocy art. 360 ust. 1-5 u.P.s.w.n. i art. 104 k.p.a., decyzję przyznającą Skarżącemu wnioskowane stypendium w wysokości 5.390 zł miesięcznie, na okres 36 miesięcy. W związku z tym, że decyzja uwzględniała żądanie strony w całości, na mocy art. 107 § 4 k.p.a., odstąpiono od jej uzasadnienia.

Skarżący w chwili wydawania decyzji przyznającej stypendium nie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Instytucie PAN. Zatrudnienie trwało przez czas określony - od [...] października 2017r. do [...] września 2019r. Skarżący od [...] października 2019r. pozostawał więc bez pracy i od [...] października 2019r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. Minister dowiedział się o tym z pisma Dyrektora Instytutu z 4 grudnia 2019r. Skarżący poinformował o tym Ministra pismami z 20 grudnia 2019r. i 21 lutego 2020r.

Skarżący w piśmie, które wpłynęło do Ministerstwa 3 marca 2020r. poinformował, że od [...] marca 2020r. będzie zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Wyższej Szkole [...] w [...] a stanowisku [...].

Minister w związku z ujawnieniem ww. informacji wydał [...] lutego 2020r. postanowienie o wznowieniu postępowania i wstrzymał wykonanie decyzji własnej z [...] listopada 2019r.

Minister decyzją z [...] kwietnia 2020r. uchylił własną decyzję z [...] listopada 2019r. i umorzył w całości wszczęte [...] maja 2019r. postępowanie w sprawie przyznania Skarżącemu stypendium. W podstawie prawnej wskazał art. 360 ust. 1-5 u.P.s.w.n. oraz art. 151 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W uzasadnieniu powołał się na brak przedmiotu postępowania, jako że Skarżący w chwili wydania decyzji nie pozostawał w zatrudnieniu w podmiocie wskazanym w art. 7 ust. 1 u.P.s.w.n., więc nie spełnił przesłanek uprawniających do otrzymania stypendium.

Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] maja 2020r. wskazał, że w chwili składania wniosku o przyznanie stypendium był zatrudniony w Instytucie PAN, więc spełniał warunki do jego przyznania. Miał tylko chwilową przerwę w zatrudnieniu w jednostce systemu szkolnictwa wyższego (od [...] października 2019r. do [...] marca 2020r.).

Minister w decyzji wskazanej na wstępie, utrzymując w mocy ww. decyzję własną z [...] kwietnia 2020r., wyjaśnił, że Skarżący w chwili, gdy wydawana była decyzja o przyznaniu stypendium ([...] listopada 2019r.) nie spełniał warunku z art. 360 ust. 1 i 2 pkt 2 u.P.s.w.n.

Z przepisu tego wynika, że stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców może otrzymać młody naukowiec, wykazujący się znaczącymi osiągnięciami w działalności naukowej, zaś młodym naukowcem jest osoba prowadząca działalność naukową, która: posiada stopień doktora, od uzyskania którego nie upłynęło 7 lat, i jest zatrudniona w podmiocie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 u.P.s.w.n. Powyższe przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie na dzień wydania decyzji, a więc niespełnienie przynajmniej jednej z nich oznacza, że postępowanie wszczęte w sprawie przyznania stypendium jest bezprzedmiotowe. Wobec tego zasadne było wznowienie postępowania administracyjnego, wstrzymanie wykonania ww. decyzji z [...] listopada 2019r., gdyż Skarżący nie był zatrudniony w podmiocie wymienionym w art. 7 ust. 1 u.P.s.w.n., więc nie spełniał kryterium w z art. 360 ust. 1 i 2 pkt 2 u.P.s.w.n. Należało ponadto uchylić ww. decyzję o przyznaniu Skarżącemu stypendium i umorzyć postępowanie, stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 i art. 105 k.p.a. Brak zatrudnienia w Instytucie PAN lub w innej jednostce szkolnictwa wyższego istniał w chwili wydania decyzji o przyznaniu stypendium, lecz nie był znany Ministrowi. Faktu tego nie można było wywieść z informacji wskazanych we wniosku przez Skarżącego. Przepisy u.P.s.w.n. i wydanego na jej podstawie Rozporządzenia nie przewidują sytuacji, w której stypendium zostaje przyznane młodemu naukowcowi, który nie jest zatrudniony w jednostce szkolnictwa wyższego. Skarżący utracił status młodego naukowca uprawniający do otrzymania stypendium dla wybitnych młodych naukowców, a status ten weryfikowany jest przez Ministra w dniu podjęcia decyzji o przyznaniu stypendium, po to aby wszystkie wnioski mogły być rozpatrzone według jednolitych zasad, które są stosowane w ten sam sposób wobec wszystkich ubiegających się o przyznanie stypendium.

Przepisy u.P.s.w.n. nie przewidują możliwości zawieszenia wypłaty stypendium, z uwagi na chwilową utratę zatrudnienia przez młodego naukowca. Ustawodawca w art. 360 ust. 5 u.P.s.w.n. wskazał przypadki, w których następuje zawieszenie wypłaty stypendium i przypadek Skarżącego do nich nie należy. Minister jako organ administracji publicznej jest zobowiązany do działania na podstawie i w granicach prawa, więc gdyby zaś przyznał stypendium osobie nieposiadającej statusu młodego naukowca, dopuściłby się naruszenia przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

2. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie ww. decyzji Ministra z [...] sierpnia 2020r. i z [...] kwietnia 2020r. i zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych, z uwagi na naruszenie art. 360 u.P.s.w.n. – przez jego błędną wykładnię i błędne zastosowanie przez umorzenie postępowania wszczętego w sprawie przyznania stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców.

Skarżący wskazał m.in., że według Ministra kryterium "bycia zatrudnionym w instytucji wskazanej w art. 7 ust. 1" u.P.s.w.n. winno być spełnione na dzień wydania decyzji, Skarżący zaś rozróżnia moment przyznania stypendium od dnia jego odebrania. Skarżący nie powołuje się na okoliczność niezgodności z prawem interpretacji Ministra, lecz nie jest to jedyna możliwa i zarazem zgodna z prawem interpretacja art. 360 pkt 1 i 2 u.P.s.w.n. Według Skarżącego wymaganie pozostawania w stosunku zatrudnienia z określoną jednostką nie powinno być oceniane na dzień wydania decyzji, gdyż taki wymóg nie wynika z u.P.s.w.n. Skarżący wyjaśnił, że "Informacji o możliwości składania wniosków o przyznanie stypendium dla wybitnych młodych naukowców" nie ma informacji o sposobie interpretacji ww. norm stosowanym przez Ministra. Dodatkowo postanowienie o wznowieniu postępowania wydane po upływie 2 miesięcy od złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a decyzję ostateczną wydano po 4 miesiącach.

Skarżący zwrócił też uwagę na trudności w otrzymaniu zatrudnienia w szkolnictwie wyższym i odniósł się do swojej sytuacji.

3. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, podkreślając dodatkowo, że zgodnie z art. 361 u.P.s.w.n. do postępowań w sprawach stypendiów ministra nie stosuje się art. 10, art. 35–37, art. 61 § 4, art. 79a, art. 81 oraz art. 96a–96n k.p.a., więc przepisy dotyczące terminów załatwienia sprawy w k.p.a. w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium nie obowiązują.

W zakresie zarzutu, co do braku informacji o sposobie interpretacji art. 360 u.P.s.w.n. Minister wyjaśnił, że informacja na stronie internetowej ministerstwa dotyczyła zasad naboru w konkursie i nie stanowiła opinii prawnej. Termin natomiast rozpatrzenia wniosków w sprawie przyznania stypendiów dla wybitnych młodych naukowców jest określony w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Zgodnie z § 17 ust. 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 1 kwietnia 2019r. w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców (Dz.U. poz. 658, zwane dalej: "Rozporządzeniem") wnioski złożone do 31 maja 2019r. były rozpatrywane do 30 listopada 2019r. Ustawodawca nieprzypadkowo określił taki termin, z uwagi na specyfikę postępowania w przedmiocie przyznania ww. stypendium. Jest postępowanie o charakterze konkursowym, które, z uwagi na dużą liczbę wniosków i konieczność dokonania oceny formalnej i merytorycznej osiągnięć wskazanych we wnioskach jest postępowaniem długotrwałym. Konkursowy charakter postępowania wymaga, aby wszystkie wnioski zostały rozpatrzone w tym samym terminie, bo na podstawie wyników ocen sporządzane są listy rankingowe wniosków według liczby przyznanych punktów. Każdy kandydat winien być oceniany w oparciu o takie same kryteria. Niemożliwa jest zatem sytuacja by organ oczekiwał na moment spełnienia się warunku bycia młodym naukowcem, czyli na podjęcie zatrudnienia, aby móc przekazywać środki na wypłatę stypendium, nie wiedząc jak długi będzie okres oczekiwania na spełnienie się tego warunku. Tym samym zarzut naruszenia art. 360 ust. 1 i 2 u.P.s.w.n. w zakresie rozróżnienia momentu przyznania i otrzymania stypendium jest bezzasadny.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, z uwagi na treść art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021r., poz. 11, ze zm.) w związku ze światową pandemią zakaźnej choroby COVID-19, wywoływanej przez koronawirusa SARS-CoV-2.

Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021r., poz. 54 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a."). Prawo do jawnej rozprawy nie jest prawem o charakterze absolutnym, które nie może podlegać ograniczeniom. Takie ograniczenia mogą wynikać z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym wskazano warunki, jakie należy spełnić by móc ograniczyć korzystanie z konstytucyjnych wolności i praw. Po pierwsze ograniczenie powinno być wprowadzone do obrotu prawnego na poziomie ustawy. Po drugie ograniczenie musi być konieczne w demokratycznym państwie, np. dla ochrony zdrowia. Po trzecie, ograniczenie winno być proporcjonalne do chronionej wolności w sensie ścisłym.

Skoro celem stosowania przepisów zawartych w ww. ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (...) jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, zaś organy wymiaru sprawiedliwości, mając na uwadze, że pandemia nie ustąpiła, winny uwzględniać w orzekaniu normy wynikające z powyższych przepisów, to Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z ww. powodów, wobec braku zgody stron na rozpoznanie sprawy zgodnie z przepisami o postępowaniu uproszczonym, zarządzeniem z 23 kwietnia 2021r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

3. Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167 ze zm., zwana dalej "P.u.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. sprawowana jest przez Sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej (np. decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.).

Sąd wyjaśnia również, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Ostatni z ww. przepisów nie miał jednak zastosowania w sprawie, gdyż organ administracyjny wydał w sprawie decyzję administracyjną, którą zaskarżył Skarżący, a nie interpretację indywidualną, o której mowa w art. 57a P.p.s.a.

4. Sąd - oceniając w świetle wskazanych wyżej kryteriów zaskarżoną decyzję Ministra - stwierdził, że nie naruszała ona wskazanych w skardze przepisów prawa, ani innych przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które należało wziąć pod rozwagę.

Sąd, odnosząc się po pierwsze do zarzutu naruszenia art. 360 u.P.s.w.n. przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji jego błędne zastosowanie - przez umorzenie w całości postępowania wszczętego [...] maja 2019r. w sprawie przyznania Skarżącemu stypendium Ministra dla wybitnych młodych naukowców – stwierdza, że nie zasługiwał on na uwzględnienie.

Warto wskazać, że Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyraźny wskazał, że Skarżący w chwili, gdy wydawana była decyzja o przyznaniu stypendium ([...] listopada 2019r.) nie spełniał warunku z art. 360 ust. 1 i 2 pkt 2 u.P.s.w.n. Z przepisu tego wynika, że stypendium Ministra dla wybitnych młodych naukowców może otrzymać młody naukowiec wykazujący się znaczącymi osiągnięciami w działalności naukowej, zaś młodym naukowcem jest osoba prowadząca działalność naukową, która: posiada stopień doktora, od uzyskania którego nie upłynęło 7 lat, i jest zatrudniona w podmiocie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 u.P.s.w.n.

Prawidłowo również Minister wyjaśnił, że ww. przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie, a więc niespełnienie przynajmniej jednej z nich oznacza, że postępowanie wszczęte w sprawie przyznania stypendium jest bezprzedmiotowe.

Sąd zgadza się ze Skarżącym, że w ww. przepisie art. 360 ust. 1 i 2 pkt 2 u.P.s.w.n. w sposób wyraźny nie wskazano, na jaki dzień należy wypełnić ww. przesłanki, tym niemniej wykładnia zaproponowana przez Skarżącego w zakresie rozdzielenia momentu przyznania stypendium, od momentu wypłaty stypendium także nie ma oparcia w przepisach prawa.

Sąd wyjaśnia ponadto, że na aprobatę zasługują argumenty Ministra wyrażane w zaskarżonej decyzji o potrzebie wypełnienia przez przyszłego stypendystę warunków przewidzianych w ww. przepisie art. 360 ust. 1 i 2 pkt 2 u.P.s.w.n. na dzień wydania decyzji o przyznaniu stypendium. Wynika to zarówno z potrzeby jednakowego traktowania wszystkich osób uczestniczących w postępowaniu konkursowym, do których należy stosować te same zasady. Należy ponadto mieć na względzie, że to w decyzji Ministra przyznawane jest prawo do uzyskania konkretnej należności, konkretnej osobie, wskazanej w art. 360 ust. 1 i 2 pkt 2 u.P.s.w.n. Tym samym najpóźniej na dzień wydania decyzji przez Ministra osoba, której decyzja dotyczy, powinna spełniać kryteria przewidziane w przepisie, na podstawie, którego ustawodawca przewidział określone uprawnienie - art. 360 ust. 1 i 2 pkt 2 u.P.s.w.n.

Okolicznością niesporną w sprawie było to, że Skarżący nie był zatrudniony w podmiocie wymienionym w art. 7 ust. 1 u.P.s.w.n. w chwili, gdy miało i zostało mu przyznane przez Ministra prawo – stypendium dla wybitnych młodych naukowców. Tym samym Skarżący na dzień wydania decyzji z [...] listopada 2019r. nie spełniał jednego z warunków przewidzianych w art. 360 ust. 1 i 2 pkt 2 u.P.s.w.n.

Okoliczność ta nie była znana Ministrowi, gdy wydawał decyzję z [...] listopada 2019r. o przyznaniu Skarżącemu ww. stypendium. Okoliczność ta została ponadto ujawniona już po wydaniu i doręczeniu Skarżącemu ww. decyzji. Tym samym zostały spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Prawidłowe było zatem wydanie przez Ministra postanowienia z [...] lutego 2020r. o wznowieniu postępowania i wstrzymanie wykonania decyzji własnej z [...] listopada 2019r.

Warto też wskazać, że ustawodawca nie przewidział terminu granicznego na wznowienie postępowania, z uwagi na wyjście na jaw istotnych dla sprawy, nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Tym samym zarzut o nieterminowym wszczęciu postępowania wznowieniowego był oczywiście niezasadny.

Bezzasadne, z uwagi na treść art. 361 u.P.s.w.n., były też pozostałe zarzuty skargi w zakresie nieterminowego wydania przez Ministra decyzji w sprawie. Do postępowań w sprawach stypendiów ministra dla wybitnych młodych naukowców nie stosuje się bowiem przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy. Wynika to wprost z przywołanego w zaskarżonej decyzji przepisu art. 361 u.P.s.w.n.

Warto też wskazać, że zgodnie z § 17 ust. 4 ww. Rozporządzenia wnioski o przyznanie ww. stypendium, złożone do 31 maja 2019r. powinny zostać rozpatrywane do 30 listopada 2019r. Minister, wydając decyzję z [...] listopada 2019r. i powołując się w niej na ww. przepis, nie naruszył więc terminu przewidzianego w Rozporządzeniu i wydał decyzję przyznającą stypendium Skarżącemu 14 dni przed upływem ww. terminu.

Zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych sprawy należało ponadto podzielić stanowisko Ministra w zakresie uchylenia ww. decyzji o przyznaniu Skarżącemu stypendium i o umorzeniu postępowania, stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 k.p.a. Brak zatrudnienia Skarżącego w Instytucie PAN lub w innej jednostce szkolnictwa wyższego istniał w chwili wydania decyzji o przyznaniu ww. stypendium ([...] listopada 2019r.), lecz nie był znany Ministrowi, który ją wydał. Faktu tego organ nie mógł ponadto wywieść z informacji wskazanych we wniosku przez Skarżącego o przyznanie ww. stypendium, ani z innych dowodów znajdujących się w aktach. Przepisy zarówno u.P.s.w.n., jak i wydanego na jej podstawie ww. Rozporządzenia, nie przewidują sytuacji, w której stypendium zostaje przyznane młodemu naukowcowi, który nie jest zatrudniony w jednostce szkolnictwa wyższego i to po dacie 30 listopada 2019r.

Skoro Skarżący utracił status młodego naukowca, uprawniający do otrzymania stypendium dla wybitnych młodych naukowców jeszcze przed wydaniem ww. decyzji Ministra z [...] listopada 2019r. i w dniu wydania tej decyzji statusu tego nie posiadał, prawidłowe było wydanie przez Ministra zaskarżonej decyzji z argumentacją w niej przytoczoną, jak również, z uwagi na podane w niej podstawy prawne. Minister na dzień podjęcia decyzji w sprawie przyznania stypendium dla wybitnych młodych naukowców ([...] listopada 2019r.) powinien bowiem zweryfikować spełnienie przesłanek wynikających z art. 360 ust. 1 i 2 pkt 2 u.P.s.w.n. w związku z art. 7 ust. 1 u.P.s.w.n.

Po pierwsze dlatego, że określenie powyższego cenzusu na dzień wydania decyzji przez Ministra w przedmiocie ww. stypendium dla wybitnych młodych naukowców jest w pełni uprawnione i ma umocowanie w wykładni językowej ww. przepisów, jak również w wykładni systemowej u.P.s.w.n. oraz znajduje uzasadnienie w zasadzie równości przewidzianej w art. 32 Konstytucji RP. Stanowi też jednolite kryterium weryfikacyjne, odnoszące się do wszystkich osób ubiegających się o przyznanie ww. stypendium na ten sam dzień – wydania decyzji, która rodzi uprawnienia po stronie ww. osób.

Po drugie przepisy u.P.s.w.n. nie przewidują możliwości zawieszenia wypłaty stypendium dla wybitnych młodych naukowców, z uwagi na chwilową utratę zatrudnienia przez młodego naukowca. Ustawodawca w art. 360 ust. 5 u.P.s.w.n. wskazał przypadki, w których następuje zawieszenie wypłaty stypendium i utrata zatrudnienia przez wybitnego młodego naukowca do nich nie należy.

Po trzecie racjonalne był stanowisko Ministra w powyższym zakresie, z uwagi na obowiązki i odpowiedzialności Ministra w zakresie dyscypliny finansów publicznych. Skoro ustawodawca nie przewidział możliwości zawieszenia wypłaty ww. stypendium na czas poszukiwania zatrudnienia przez osobę ubiegającą się o to stypendium, niemożliwa była zatem sytuacja, w której organ oczekiwałby na moment spełnienia się warunku bycia młodym naukowcem, czyli na podjęcie zatrudnienia, aby móc przekazywać środki na wypłatę stypendium, nie wiedząc, jak długi będzie okres oczekiwania na spełnienie się tego warunku.

Dodatkowo warto wskazać, że Minister, jako organ administracji publicznej, jest zobowiązany do działania na podstawie i w granicach prawa. Skoro konieczną przesłanką przyznania ww. stypendium jest pozostawanie osoby wnioskującej o jego przyznanie w zatrudnieniu w podmiocie wyszczególnionym przez ustawodawcę, to nie jest możliwe przyznanie stypendium dla wybitnych młodych naukowców osobie, która w chwili wydawania decyzji w tym przedmiocie, nie spełnia choćby jednego z warunków wskazanych w art. 360 ust. 1 i 2 pkt 2 u.P.s.w.n. w związku z art. 7 ust. 1 u.P.s.w.n., a więc nie posiadała statusu młodego naukowca.

Tym samym na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty skargi, co do błędnej wykładni i nieprawidłowego zastosowania ww. przepisów, także w kontekście braku poinformowania w informacji zawartej na stronie internetowej co do sposobu wykładni przepisu, która wskazywała zasady uczestnictwa w konkursie. Minister w sposób należyty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił przesłanki, którymi kierował się, wydając tą decyzję, jak również zastosował prawidłowe reguły wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną tej decyzji, biorąc pod uwagę zarówno wykładnię językową, jak i systemową, jak też zasadę równości wynikającą z art. 32 Konstytucji RP.

Zdaniem Sądu bezzasadne były też pozostałe zarzuty skargi. Minister na moment wydania decyzji z [...] listopada 2019r. dysponował materiałem dowodowym, który pozwalał na jej wydanie. Minister natomiast w zaskarżonej decyzji zasadnie wskazał, że konieczne było wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem ww. decyzji z [...] listopada 2019r. Istniała bowiem przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - w postaci ujawnienia się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz były nieznane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie z tej przyczyny może nastąpić, zgodnie z art. 147 k.p.a., z urzędu. Organem właściwym do wznowienia postępowania w przypadkach wydania decyzji przez ministra jest minister, który wydał decyzję. Zgodnie zaś z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. minister uchyla decyzję, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. oraz wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Z akt administracyjnych sprawy wynikało - czego Skarżący nie kwestionuje - że brak zatrudnienia Skarżącego w Instytucie PAN, czy w innym podmiocie stanowiącym system szkolnictwa wyższego stanowił okoliczność faktyczną istniejącą w chwili wydania decyzji z [...] listopada 2019r. Skarżący był już wówczas zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. Umowa o pracę z Instytutem PAN wygasła [...] września 2019r. Jednocześnie była to okoliczność nieznana Ministrowi, który dowiedział się o niej dopiero po wydaniu ww. decyzji, najpierw z pisma Dyrektora Instytutu PAN z 1 grudnia 2019r., a później z pism Skarżącego, datowanych na grudzień 2019r. i luty 2020r. W tak ukształtowanym stanie faktycznym Minister, jako organ właściwy, po wydaniu, zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a., postanowienia o wznowieniu postępowania, zasadnie w decyzji z [...] kwietnia 2020r. uchylił ww. decyzję własną o przyznaniu stypendium Skarżącemu z [...] listopada 2019r. i umorzył postępowanie w sprawie.

Decyzja o umorzeniu postępowania mieści się w zakresie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ prowadzi do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez uznanie, że nie ma podstaw do merytorycznego badania żądania, gdyż brak jest elementów stosunku administracyjnoprawnego. Art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Wiąże się to z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Zachodzi ona zatem w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną mogącą być przedmiotem postępowania (por. wyrok NSA z 6 lipca 2020r. sygn. akt II OSK 818/20 – dostępny na www.nsa.gov.pl). Jest to trwała i nieusuwalna przeszkoda w prowadzeniu postępowania, która tym różni się od przeszkody powodującej zawieszenie postępowania, że jest zastojem ostatecznym. Brak podstawy prawnej postępowania może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia postępowania mogą pojawić się zarówno przed wszczęciem postępowania, jak również w jego trakcie.

Bezprzedmiotowość postępowania może być spowodowana zmianą stanu prawnego sprawy, albo być wynikiem zmiany stanu faktycznego sprawy.

W sprawie bezprzedmiotowość postępowania istniała w chwili wydania przez Ministra decyzji z [...] listopada 2019r. o przyznaniu Skarżącemu stypendium, choć została ujawniona dopiero po jej wydaniu. Konieczne było więc umorzenie postępowania w sprawie. Po wcześniejszym jego wznowieniu. Skarżący w dniu wydawania ww. decyzji nie pozostawał w stosunku zatrudnienia z podmiotem wskazanym w art. 7 ust. 1 u.P.s.w.n., a więc w dacie wydania ww. decyzji nie spełniał jednej z przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia. Zgodnie z art. 360 ust. 1 u.P.s.w.n., stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców może otrzymać młody naukowiec wykazujący się znaczącymi osiągnięciami w działalności naukowej. W myśl ust. 2 pkt 2, młodym naukowcem jest osoba, która posiada stopień doktora, od uzyskania którego nie upłynęło 7 lat, i jest zatrudniona w podmiocie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 u.P.s.w.n.

Warto też zauważyć, że Minister – stosownie do § 17 ust. 4 ww. Rozporządzenia - powinien rozpatrzeć wniosek o przyznanie ww. stypendium nie później niż do 30 listopada 2019r. Tym samym Minister, po wznowieniu - w związku z podstawą przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji Ministra z [...] listopada 2019r. nie mógł wydać decyzji merytorycznej i racjonalnie przyjął, że należało postępowanie, po wznowieniu, umorzyć na mocy art. 105 § 1 k.p.a.

Prawidłowe było w tym kontekście powołanie się przez Ministra w zaskarżonej decyzji na pogląd wyrażony przez WSA w Poznaniu w wyroku z 8 sierpnia 2019r. sygn. akt III SA/Po 266/19, że instytucja umorzenia postępowania przewidziana w tym przepisie, w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego i poglądów doktryny, dotyczy sytuacji, gdy powstaje trwała i nieusuwalna przeszkoda w prowadzeniu postępowania administracyjnego, czy to po stronie podmiotowej czy też przedmiotowej, przy czym przeszkoda ta, ma charakter nieprzemijający i nieusuwalny. Przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko w tych przypadkach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego, a więc takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 czerwca 2020r. sygn. akt I GSK 2119/19, a stan faktyczny był analogiczny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, gdyż WSA w Poznaniu wskazał wyraźnie, że upływ terminu ustalonego w art. 71 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 i zakończenie finansowania programu, w ramach którego Wnioskodawca starał się o przyznanie pomocy finansowej, jest elementem materialnego stosunku prawnego, którego brak jest okolicznością warunkującą bezprzedmiotowość postępowania w sprawie o udzielenie tej pomocy.

Sąd w związku z tym wskazuje, że - wbrew stanowisku Skarżącego – w sprawie rozpoznawanej istniały podstawy do umorzenia przez Ministra postępowania administracyjnego po wznowieniu, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ administracyjny, na mocy art. 105 § 1 k.p.a. umarza postępowanie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego i do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja o umorzeniu postępowania w całości nie rozstrzyga merytorycznie sprawy - wydanie takiej decyzji zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej (por. wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z 5 września 2002r. sygn. akt SA/Sz 3020/00, LEX nr 1693598).

Sąd, mając powyższe rozważania na względzie uznaje, że - wbrew stanowisku Skarżącego, prezentowanemu w skardze - postępowanie Ministra poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, po wznowieniu postępowania zakończonego ww. decyzją Ministra z [...] listopada 2019r. było prawidłowe w aspekcie procesowym i materialnoprawnym.

Należy jeszcze raz podkreślić, że Minister wziął pod rozwagę przepisy prawa procesowego i materialnego, które należało w sprawie zastosować i należycie przyjął, że niezasadny był konsekwentnie podnoszony przez Skarżącego zarzut nieprawidłowej wykładni art. 360 u.P.s.w.n. Jakkolwiek, na co zwrócono uwagę wyżej, ustawodawca w wiążący sposób nie wskazał w przepisach u.P.s.w.n. i w ww. Rozporządzeniu daty ustalenia przez Ministra statusu osoby wnioskującej o przyznanie stypendium w zakresie pozostawania przez nią w zatrudnieniu na uczelni publicznej lub niepublicznej, który warunkuje uznanie tej osoby za wybitnego młodego naukowca i jednocześnie wpływa na przyznanie stosownego stypendium, tym niemniej warunek ten powinien być spełniony na dzień wydania decyzji w przedmiocie przyznania stypendium. Przemawia za tym wykładnia systemowa u.P.s.w.n., jak również to, że organ administracyjny jest zobowiązany zbadać stan faktyczny i stan prawny sprawy na dzień wydania decyzji administracyjnej. Minister, zgodnie z art. 6 k.p.a. powinien też działać stosownie do obowiązujących przepisów prawa.

Tym samym Minister nie był uprawniony do wydania decyzji wbrew oczywistej treści art. 360 ust. 1 i 2 pkt 2 u.P.s.w.n., tym bardziej, po uzyskaniu informacji o niepozostawaniu Skarżącego w zatrudnieniu. Wbrew stanowisku Skarżącego niemożliwe było więc wydanie innej decyzji niż zaskarżona, w której utrzymano w mocy decyzji Ministra z [...] kwietnia 2020r., na mocy której uchylono, po wznowieniu, decyzję Ministra z [...] listopada 2019r. i umorzono w całości postępowanie wszczęte 29 maja 2019r. w sprawie przyznania Skarżącemu stypendium dla wybitnych młodych naukowców. Podstawę prawną tej decyzji stanowiły: art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 360 ust. 1 i 2 pkt 2 i ust. 3 u.P.s.w.n. i art. 7 ust. 1 u.P.s.w.n. i w związku z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Przyznanie bowiem stypendium przewidzianego art. 360 ust. 1 u.P.s.w.n. możliwe jest jedynie w odniesieniu do wybitnego młodego naukowca, zaś osoba, która nie jest zatrudniona w podmiocie wskazanym w art. 7 ust. 1 u.P.s.w.n., nie może być uznana za wybitnego młodego naukowca w rozumieniu art. 360 ust. 2 pkt 2 u.P.s.w.n. Stypendium to otrzymuje wnioskujący - na podstawie decyzji administracyjnej - wydawanej na konkretny dzień, nie później niż do 30 listopada 2019r. Do otrzymania stypendium niezbędne było zatem posiadanie statusu wybitnego młodego naukowca w dacie podejmowania przez właściwy organ administracyjny decyzji (w rozpoznawanej sprawie [...] listopada 2019r.), a nie - jak twierdzi Skarżący - tylko w dacie składania wniosku o przyznanie ww. stypendium.

5. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, na mocy art. 151 i art. 132 P.p.s.a., oddalił skargę.