Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 442/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 153.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 93 ust. 3, art. 136 i art. 137 ust. 1.
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lipca 2012 r. sprawy ze skarg M. K. i Gminy na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania I. ze skargi M. K. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...] w punkcie VII, zaś w pozostałej części oddala skargę; II. oddala skargę Gminy; III. zasądza od Wojewody na rzecz M. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Starosta:

1. orzekł o zwrocie na rzecz M. K. nieruchomości położonej w L. w rejonie ul. O., oznaczonej jako projektowane działki:

- nr 10/1 o pow. 0,2458 ha (część aktualnej działki nr 10 uregulowanej w KW 163633,

oznaczenie w dokumentacji: 7/4/1, 8/4/1 i 16/1/1),

- nr 14/19 o pow. 0,0194 ha (część aktualnej działki nr 14/12 uregulowanej w KW 174864, oznaczenie w dokumentacji: 16/1/8),

- nr 14/20 o pow. 0,0080 ha (część aktualnej działki nr 14/12 uregulowanej w KW 174864, oznaczenie w dokumentacji: 16/1/9),

- nr 14/22 o pow. 0,0040 ha (część aktualnej działki nr 14/9 uregulowanej w KW 174864, oznaczenie w dokumentacji: 7/1/4).

2. odmówił zwrotu działki oznaczonej w w/w dokumentacji nr 16/1/10 o pow. 0,0079 ha (część aktualnej działki nr 14/12 uregulowanej w KW 174864).

3. umorzył postępowania w pozostałym zakresie, to jest w części wchodzącej w obszar aktualnych działek nr 11, 14/2, 14/11,14/13,14/14, 14/15 i 28.

Jednocześnie, w pkt VI decyzji organ zaznaczył, iż wywłaszczona nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu, zaś w pkt VII zobowiązał M. K. do zwrotu kwoty 187.377,10 zł tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zwaloryzowaną według wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz powiększonej o kwotę stanowiącą wzrost wartości nieruchomości po wywłaszczeniu. Ustalone odszkodowanie na rzecz Gminy Starosta rozłożył na miesięczne raty na okres 10 lat.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż nieruchomość stanowiąca własność M. K., oznaczona dawniej jako działki nr 7/4, 8/4, 16/1 i 17/1 o łącznej pow. 0,6194 ha, położona w L. w rejonie ul. O., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...], Nr [...]. Przejęcia przedmiotowego gruntu dokonano z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "Błonie". Byłej właścicielce za przejęty grunt przyznano odszkodowanie w wysokości 101.028,00 zł, które następnie decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...], Nr [...] powiększono o kwotę 641.063,00 zł.

Wnioskiem z dnia 14 lipca 2000 r. M. K. wystąpiła o zwrot nieruchomości o dawnych nr 7/4, 8/4, 16/1 i 17/1. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Prezydent Miasta odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w części zajętej pod boiska sportowe i asfaltowe alejki, jako zagospodarowanej zgodnie z celem wywłaszczenia, a w pozostałej części postępowanie umorzył. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie, jednak obie te decyzje uchylił następnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA/Lu 1767/01, wskazując iż realizacja boisk sportowych na wywłaszczonej nieruchomości "z całą pewnością jest niezgodna z celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej".

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta decyzją z dnia [...], Nr [...] odmówił zwrotu nieruchomości objętej wnioskiem M. K., uznając, iż została ona zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Wojewoda, rozpatrując sprawę jako organ odwoławczy, uchylił tę decyzję uznając, iż Prezydent Miasta nie jest organem właściwym do rozstrzygania przedmiotowej sprawy. Oba powyższe rozstrzygnięcia zostały następnie uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 15 listopada 2005 r. Sygn. akt II SA/Lu 832/05.

Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta od prowadzenia przedmiotowej sprawy i wyznaczył do jej rozpatrzenia Starostę.

W toku postępowania prowadzonego przez Starostę pełnomocnik M. K. – J. O., precyzując wniosek o zwrot gruntów, oświadczył, iż nie występuje o zwrot działki nr 28 zajętej pod stację transformatorową. Wskazał natomiast, iż roszczenie o zwrot nieruchomości obejmuje tereny oznaczone w sporządzonej w toku postępowania dokumentacji geodezyjno-prawnej nr 7/4/1, 8/4/1, 16/1/1 (projektowana działka nr 10/1 stanowiąca część aktualnej działki nr 10), teren oznaczony nr 16/1/8 (projektowany nr 14/19), nr 16/1/9 (projektowany nr 14/20) i nr 16/1/10 (stanowiącego części aktualnej działki nr 14/12) oraz działki nr 16/1/2 i 17/1/1 (część aktualnej działki nr 11) i działki nr 17/1/4 (projektowany nr 14/22, część aktualnej działki nr 14/9).

Organ I instancji ustalił, iż nieruchomość oznaczona nr 11 została oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz W. S. aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...], zaś aktualnie jej wieczystym użytkownikiem jest O. Sp. z o.o. Ponadto stwierdził, iż obszar obejmujący dawne działki M. K. uwzględniony był w Miejscowym Planie Szczegółowym Zagospodarowania Przestrzennego Dzielnicy "C." w L., zatwierdzonym zarządzeniem Nr 3 Prezydenta Miasta z dnia [...], Zawnioskowany do zwrotu teren leżał w większości w obszarze przeznaczonym pod tereny budownictwa mieszkaniowego wielorodzinnego - na rysunku planu widoczny jest projektowany blok mieszkalny oraz przejście piesze (działki nr 16/1/8, 16/1/9, 16/1/10 i część działki nr 16/1/1), część gruntu przeznaczono pod ogród dziecięcy osiedlowy (działki oznaczone w dokumentacji nr 7/4/1, 8/4/1 i część działki nr 16/1/1), a w niewielkim obszarze pod ośrodek usług podstawowych, handlu, gastronomii, rzemiosła (działka oznaczona w dokumentacji nr 17/1/4 i aktualna działka nr 11). Założenia w/w planu zagospodarowania zostały uszczegółowione zapisami planu realizacyjnego zagospodarowania terenu osiedla "B." zatwierdzonego decyzją z dnia [...], znak: [...].

W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 31 marca 2009 r. ustalono, iż działka oznaczona w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako nr 17/1/4 leży pomiędzy wyasfaltowanym dojazdem do pobliskiego sklepu, a budynkiem stacji transformatorowej. Teren jest niezagospodarowany, porośnięty trawą, wolny od jakiejkolwiek zabudowy. Na obszarze oznaczonym nr 17/1/1 i 16/1/2 znajduje się natomiast budynek usługowy i wyasfaltowany parking. Działka oznaczona nr 16/1/5 (podzielona w wersji 2 dokumentacji na 16/1/8, 16/1/9 i 16/1/10) zagospodarowana jest natomiast w połowie przejściem pieszym, a w pozostałej części porośnięta trawą. Znajdują się na niej również 2 słupy oświetleniowe oraz kilka drzew. Teren oznaczony nr 16/1/1, 7/4/1 i 8/4/1 zagospodarowany został pod boiska sportowe z nawierzchnią asfaltową. Pomiędzy boiskami znajdują się przejścia piesze i pasy zieleni.

Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, organ I instancji ustalił, że zagospodarowanie terenu pod boiska sportowe nastąpiło po dniu 30 września 1998 r., z której to daty pochodzi pozwolenie na budowę zespołu rekreacyjno-sportowego na działce nr 10 przy ul. H. w L. Inwestorem budowy było Stowarzyszenie Przyjaciół i Sympatyków Osiedla "B.", które dysponowało terenem na podstawie umowy użyczenia zawartej z Gminą.

W dalszym toku postępowania organ I instancji zlecił wykonanie operatu szacunkowego, celem ustalenia ewentualnej zmiany wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na niej po wywłaszczeniu poprzez zagospodarowanie gruntu pod boiska sportowe i przejścia piesze. Przedmiotowy operat wykonany został w dniu 10 grudnia 2009 r.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Starosta orzekł o zwrocie projektowanych działek nr 10/1 o pow. 0,2458 ha, nr 14/19 o po w. 0,0194 ha, nr 14/20 o pow. 0,80 ha i nr 14/22 o pow. 0,40 ha, jako niezagospodarowanych zgodnie z celem wywłaszczenia, zaś odmówił zwrotu terenu oznaczonego w dokumentacji geodezyjno-prawnej nr 16/1/10 o pow. 0,0079 ha uznając, że na tym obszarze cel wywłaszczenia zrealizowano. Starosta odmówił też zwrotu terenu wchodzącego w obszar działki nr 11, z uwagi na fakt ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego. Postępowanie w pozostałym zakresie zostało umorzone z powodu wycofania żądania zwrotu nieruchomości. Rozstrzygnięcie powyższe zostało następnie uchylone przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...], Nr [...], ze względu na nieprawidłowe ustalenie stron postępowania.

Ponownie rozpatrując sprawę Starosta stwierdził, iż zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że spełnione zostały przesłanki zbędności części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w dokumentacji geodezyjno -prawnej nr 7/4/1, 8/4/1 i 16/1/1 (projektowany nr 10/1), 16/1/9 (projektowany nr 14/20), 16/1/8 (projektowany nr 14/19) i 7/1/4 (projektowany nr 14/22), w związku orzekł o zwrocie tych gruntów na rzecz byłej właścicielki. Odnosząc się do żądania pełnomocnika wnioskodawczyni, dotyczącego zapewnienia dostępu nieruchomości do drogi publicznej organ stwierdził, że zgodnie z art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podział nieruchomości w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości następuje niezależnie od ustaleń planu miejscowego, w związku z czym w wykonanej w niniejszej sprawie dokumentacji geodezyjno-prawnej nie uwzględniono kwestii dostępu nieruchomości do drogi publicznej. W przypadku braku dostępu zwróconej nieruchomości do drogi publicznej właściciel gruntu może wystąpić do sądu powszechnego o ustanowienie służebności drogi koniecznej.

Odnośnie zaś działki oznaczonej w dokumentacji nr 16/1/10 organ I instancji wskazał, iż w jej obszarze znajduje się część ciągu pieszego, która istniała przed wybudowaniem boisk sportowych. Wskazał, iż z dokumentów przekazanych przez Spółdzielnię Mieszkaniową "C." wynika, że ciąg pieszy wybudowany został w latach 80-tych, w czasie budowy osiedla mieszkaniowego. Biorąc powyższe pod uwagę, organ I instancji uznał w/w teren za zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia, wobec czego orzeczono o odmowie jego zwrotu.

Z kolei w związku z oddaniem w użytkowanie wieczyste nieruchomości oznaczonej aktualnym nr 11 oraz z uwagi na cofnięcie przez pełnomocnika strony wniosku o zwrot działek nr 14/2, 14/11, 14/13, 14/14, 14/15 i 28, postępowanie w zakresie obejmującym powyższe nieruchomości organ umorzył jako bezprzedmiotowe.

Starosta ustalił również, iż kwota odszkodowania za wywłaszczony od M. K. teren, po zwaloryzowaniu wynosi 26.899,83 zł i nie przekracza 50 % aktualnej wartości nieruchomości. Sporządzony zaś w niniejszej sprawie operat szacunkowy z dnia 10 marca 2010 r. (zaktualizowany w dniu 30 marca 2011 r.) określił wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości na kwotę 150.670,00 zł. Wobec orzeczenia o odmowie zwrotu części nieruchomości, która podlegała wycenie (działka nr 16/1/10), otrzymaną kwotę pomniejszono o 4.530,00 zł, w wyniku czego otrzymano kwotę 146.140,00 zł. Organ obliczył, iż łączna kwota należnego na rzecz Gminy odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wynosi 187.377,10 zł.

Odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] wnieśli: M. K. oraz Spółdzielnia Mieszkaniowa "C." w L. M. K. zarzuciła decyzji pierwszoinstancyjnej nieprawidłowe ustalenie wysokości odszkodowania w oparciu o "nierzetelną opinię biegłego". Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej "C." podniósł zaś, iż brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości objętej wnioskiem M. K. bowiem cel jej wywłaszczenia został zrealizowany zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym. Fakt przebudowy boisk przez Stowarzyszenie Miłośników Osiedla "B." zgodnie z pozwoleniem na budowę z 1998 r. nie oznacza - zdaniem Spółdzielni - że teren ten był zbędny dla osiedla i nie był zagospodarowany.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy w całości uznał za prawidłowe ustalenia Starosty oraz wyrażone przez ten organ stanowisko. Wskazał, iż od wywłaszczenia zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości (tj. od dnia 8 sierpnia 1980 r.) upłynęło ponad 10 lat, a cel wywłaszczenia na części przejętego terenu, obejmującej działki nr 10/1, 14/19, 14/20 i 14/22, nie został zrealizowany. W takiej sytuacji organ II instancji uznał za uzasadnione orzeczenie o zwrocie przedmiotowych gruntów na rzecz poprzedniego właściciela.

W ocenie organu odwoławczego zasadne było orzec o zwrocie również umorzenie przez organ I instancji postępowania w przedmiocie zwrotu działki nr 11, w sytuacji gdy została ona oddana w użytkowanie wieczyste.

Odnosząc się do kwestii wysokości odszkodowania, do zwrotu którego decyzją pierwszoinstancyjną zobowiązany byłą właścicielkę przedmiotowej nieruchomości, Wojewoda stwierdził, iż zostało ono ustalone zgodnie z treścią art. 140 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy nie miał również zastrzeżeń w stosunku do sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego.

W ocenie organu II instancji Starosta prawidłowo ustalił strony przedmiotowego postępowania oraz - stosując się do wytycznych zawartych w decyzji Wojewody z dnia [...] – zapewnił w nim udział również Zakładowi Energetycznemu L. S.A., będącemu użytkownikiem działki nr 28.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. K. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a., poprzez nieustosunkowanie się przez organ II instancji do zarzutów odwołania dotyczących nieprawidłowego ustalenia wysokości odszkodowania za zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez niezapewnienie zwracanym nieruchomościom dostępu do drogi publicznej. Skarżąca podniosła ponadto, iż umorzenie postępowania w sprawie zwrotu działki nr 11 było wadliwe oraz sprzeczne z wytycznymi zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 10 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA/Lu 1767/01. Przekazanie powyższej działki w użytkowanie wieczyste nie czyni bowiem postępowania w sprawie jej zwrotu bezprzedmiotowym, lecz winno skutkować wydaniem decyzji odmawiającej zwrotu tej nieruchomości.

Skargę do tut. Sądu wniosła również Gmina reprezentowana przez Prezydenta Miasta, zarzucając decyzji Wojewody naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego: art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie strony skarżącej organy administracji błędnie w niniejszej sprawie uznały, iż nieruchomość objęta wnioskiem M. K. stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Strona skarżąca podniosła, iż wybudowane na przedmiotowym terenie boiska osiedlowe są elementem infrastruktury osiedla i ich realizacja mieści się w zakresie celu wywłaszczenia jakim jest budowa osiedla. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom. Zdaniem działającego w imieniu Gminy Prezydenta Miasta zagospodarowanie przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości z uchybienie terminów wskazanych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w sytuacji, gdy było zgodne z pierwotnym celem wywłaszczenia, nie daje podstawy do orzeczenia o jej zwrocie. Ponadto przedmiotowa nieruchomość – na podstawie umowy użyczenia zawartej przed wszczęciem postępowania w sprawie jej zwrotu – pozostaje w dyspozycji Stowarzyszenia Przyjaciół i Sympatyków Osiedla "B.". W związku z powyższym skarżąca Gmina stwierdziła, iż orzeczenia o zwrocie na rzecz M. K. wywłaszczonych gruntów jest nieuzasadnione.

W odpowiedziach na złożone skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie jako bezzasadnych, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 12 lipca 2012 r., na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd postanowił połączyć do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi M. K. (sygn. akt II SA/Lu 442/12) oraz ze skargi Gminy reprezentowanej przez Prezydenta Miasta (sygn. akt II SA/Lu 443/12) i prowadzić pod sygnaturą II SA/Lu 442/12.

Ponadto, podczas rozprawy przed Sądem, pełnomocnik skarżącej M. K. sprecyzował skargę wskazując, iż dotyczy ona zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy pkt 2, pkt 3 (w zakresie obejmującym działkę nr 11) i pkt 7 decyzji Starosty z dnia 10 października 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego ( art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo i ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr. 153 z 2002 poz.1269 ze zm., oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, poz.270 ze zm.) Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontrolując powyższą decyzję z punktu widzenia powyższych zasad Sąd uznał, że skarga Gminy nie zasługuje na uwzględnienie zaś skarga M. K.jest częściowo zasadna.

Ustosunkowując się zarzutów skargi Gminy w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż fakt, że legalność decyzji Wojewody z dnia [...], Nr [...] utrzymującej w mocy odmowę zwrotu części wywłaszczonej działki nr 7/4, 7/9, 16/1 i 17/1 oraz umarzającej postępowania w zakresie żądania zwrotu części wywłaszczonych działek oznaczonych nr 7/4, 8/4, 16/1 i 17/1 była już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, ma dla sądu rozpoznającego niniejszą sprawę kluczowe znaczenie.

Jak bowiem wynika z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. W pojęciu ocena prawna mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (zob. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, Warszawa 204, str. 219-220). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma przy tym charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie i na sądzie, i może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2408/98, LEX nr 44392, wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA/2019/98, ONSA 2000, z. 3, poz. 129).

Zatem, rozpoznając skargę M. K. i Gminy na decyzję Wojewody z dnia [...], organ ten, jak i sąd rozpoznający niniejszą sprawę, związane są oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA/Lu 1767/01).

W uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku z dnia 10 kwietnia 2003r. Sąd wskazał, że nieruchomość objęta wnioskiem M. K. stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Realizacja bowiem zespołu rekreacyjno-sportowego, tj. boiska do piłki ręcznej, boiska do siatki i koszykówki, kortu tenisowego na terenach położonych w L. przy ul. H. nr ewid. 10, której właścicielem jest Gmina, jest niezgodna z celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej. Poza tym Sąd wskazał, że do realizacji tej inwestycji przystąpiono już po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, poz. 6543 ze zm.) tj. po 1 stycznia 1998r. Zgodnie bowiem z art. 136 tej ustawy zakazuje się użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, chyba że poprzedni właściciel lub jego następca prawny nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości.

Skarżąca złożyła wniosek o zwrot nieruchomości w dniu 18 lipca 2000r. Natomiast Gmina przeznaczyła sporny teren na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej i dokonała tego nie spełniając wymogu określonego w art. 136 ust. 2 cyt. ustawy tj. nie zawiadamiając M. K. o zamiarze użycia części nieruchomości wywłaszczonej na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej i nie informując ją o możliwości zwrócenia jej tej części nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że w sytuacji kiedy właściwy organ nie powiadomił poprzedniego właściciela nieruchomości o zmianie uznania wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel, nie można mówić o biegu terminu podanego w art. 136 ust 5 ustawy , a tym samym nie wygasa uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości toteż z takim żądaniem poprzedni właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy mogą wystąpić w każdym czasie.

Zgodnie z art. 137 ust. 1 powołanej wyżej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacja tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W stanie faktycznym sprawy dotyczy to działek nr. 10/1, 14/19,14/20 i 14/22.

Zasadna jest natomiast skarga M. K. w zakresie dotyczącym zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania ( pkt. VII decyzji Starosty z dnia [...]).

Podkreślić należy, że jedną z podstawowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności, zgodnie z którą istota postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy. Wszechstronne postępowanie w niniejszej sprawie było konieczne celem rozpatrzenia wszystkich zarzutów podnoszonych przez M. K. w toku postępowania administracyjnego i ustosunkowanie w uzasadnieniu podjętej decyzji przez organ II instancji.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Wojewoda utrzymując w mocy decyzję organu I instancji w istocie nie sprostał opisanym wyżej wymogom, strona bowiem w toku postępowania administracyjnego podniosła zarzuty dotyczące operatu szacunkowego. Podzielić należy ugruntowane orzecznictwo sądowo – administracyjne, że sporządzony w postępowaniu o zwrot nieruchomości operat szacunkowy nosi cechy opinii biegłego o jakiej mowa w art. 84 §1 kpa, co oznacza że do organu orzekającego w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej należy jego ocena czy przedłożona opinia szacunkowa jest logiczna, zupełna i wiarygodna. Na gruncie rozpoznawanej sprawy za analizę i właściwe ustosunkowanie się do zarzutu nie można uznać ogólnikowej oceny operatu zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zarzuty strony skarżącej podnoszone w odniesieniu od decyzji organu I instancji winny zostać wyjaśnione i uzasadnione zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.

Niezasadne są natomiast zarzuty skargi M. K. w zakresie naruszenia dyspozycji art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w toczącym się postępowaniu o zwrot wywłaszczonych nieruchomości i zwrot zwaloryzowanego odszkodowania nie ma znaczenia kwestia interpretacji art. 93 ust 5 powołanej wyżej ustawy, który to przepis ma zastosowanie tylko i wyłącznie w postępowaniu podziałowym

Nie można zgodzić się również, że stanowiskiem Gminy, że umowa użyczenia, przedmiotem której jest omawiana nieruchomość, zawarta przed wszczęciem postępowania w sprawie zwrotu, nie daje podstaw do orzeczenia o jej zwrocie. Zdaniem Sądu zawarcie takiej umowy w świetle art. 138 ustawy, jak i innych przepisów analizowanej ustawy nie stanowią przeszkody do wydania decyzji o zwrocie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie rozpoznając skargę Gminy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 2002 poz 270) oddalił skargę a ze skargi M. K. działając na podstawie art. 145 §1 a i c powołanej wyżej ustawy częściowo ( w pkt, VII) uchylił zaskarżoną decyzję, w pozostałej części decyzja M. K. jako niezasadna podlegała oddaleniu