Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 788/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 135, art. 145, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 2, art. 3, art. 54
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: Art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Dorota Dąbek NSA Grażyna Danielec (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 czerwca 2011r. nr [...] w przedmiocie skierowania do Domu Pomocy Społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata K. K. - Kancelaria Adwokacka w K, ul. [...], tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2011 r. [...] Wójt Gminy na podstawie:

- art.17 ust. 1 pkt.16, art. 59 ust. 1, art.106 ust. 1, 4 w związku z art. 54 ust. 1,2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009 r., Nr 175 poz. 1362 ze zm.);

- rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U Nr 217 poz. 1837 ze zm.);

- art. 104, art.108 Kodeksu Postępowania Administracyjnego;

skierował na czas nieokreślony skarżącego A. N. do Domu Pomocy Społecznej w G.

Na uzasadnienie organ podniósł, że do organu wpłynął wniosek skarżącego zam. O 46 a, przebywającego w Domu Pomocy Społecznej w R o dalsze umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Skarżący jest osobą samotną i nie posiada osób zobowiązanych do alimentacji, a od 30 stycznia 2009 r. jest umieszczony w DPS w R z uwagi na całkowitą niezdolność do samodzielnej egzystencji. Od 1994 r. do grudnia 2008 r. korzystał z pomocy Ośrodka w formie usług opiekuńczych oraz pomocy ojca, który zmarł i nagła zmiana sytuacji rodzinnej wpłynęła na konieczność umieszczenia go w DPS.

Organ wskazał, iż skarżący nadal wymaga pomocy całodobowej ze względu na całkowity niedowład kończyn dolnych i górnych powodujących niezdolność do samodzielnej egzystencji. Znaczny stopień niepełnosprawności oraz rodzaj dysfunkcji uniemożliwia zorganizowanie mu usług przez Ośrodek w miejscu zameldowania. W związku z likwidacją Domu w R skarżący miał kilka propozycji wyboru innego Domu lecz nie był zdecydowany na żaden z nich. Obecnie wykazuje chęć umieszczenia do DPS w T ul. S, gdyż jak twierdzi będzie tam miał kolegów.

Organ podkreślił, iż art. 59 ust. 1 oraz art. 54 ust.1, 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że to organ w oparciu o złożone dokumenty kieruje osobę do Domu Pomocy Społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. A organ nie widzi celowości skierowania skarżącego do DPS w T, gdyż znajduje się on w znacznej odległości od miejsca jego zamieszkania, a ponadto ma na względzie również stronę ekonomiczną w dniu kierowania, gdyż średni koszt utrzymania w tym domu wynosi miesięcznie 3.153,78 zł. i stanowi podstawę naliczenia odpłatności za pobyt.

Organ podkreślił, że Dom Pomocy Społecznej w G, do którego kierowany jest skarżący jest przeznaczony dla osób przewlekle somatycznie chorych i dostosowany jest do potrzeb osób niepełnosprawnych, zapewniając wszelkie usługi względem tych osób. Budynek Domu oraz jego otoczenie nie mają barier architektonicznych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, który podniósł, iż nie zgadza się z decyzją GOPS kierującą go do domu w G i prosi o umieszczenie go w T. Skarżący stwierdził, że w T ma kolegów i przyjaciół co ułatwi mu aklimatyzację w tym domu.

Decyzją z dnia 15 czerwca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie:

- art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego;

- art. 54, art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz.728);

- art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.);

- § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 198, poz. 1925 );

- utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Na uzasadnienie organ odwoławczy wskazał, iż jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - w związku z likwidacją Domu Pomocy Społecznej w R, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S postanowił skierować skarżącego do innego domu pomocy społecznej, gdyż nadal kwalifikuje się on do korzystania z tego rodzaju pomocy społecznej i w tym względzie skarżący zgadza się z organem l instancji.

Co się zaś tyczy kwestii wyboru DPS do którego ma zostać on zgodnie z dyspozycją art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej osobę kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu zlokalizowanego najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej i tak też się stało w niniejszej sprawie, gdyż DPS w G zlokalizowany jest bliżej (aniżeli DPS w T) miejsca zamieszkania skarżącego.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wpłynęła skarga na powyższą decyzję w której skarżący domagał się stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. [...], zarzucając jej błędną interpretacje ustawy o pomocy społecznej art. 54 ust 2, co do odległości domu pomocy w T od jego miejsca zameldowania.

Skarżący podkreślił, iż jego życie od wypadku jest związane z T, poprzez częste pobyty w tamtejszych szpitalach. Jego kartoteki chorobowe są w T. Lekarze szpitali znają jego potrzeby, a często trafia do szpitala.

Zdaniem skarżącego dom przy ul. S w T i proponowana tam rehabilitacja może pomóc w powrocie do lepszej sprawności manualnej. Podkreślił, iż nie posiada bliskiej rodziny w miejscu zameldowania, a osoby które zna i którymi się zżył, to 10 mieszkańców likwidowanego domu, którzy zostali przeniesieni do domu w T.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie z dnia 6 czerwca 2012 r. będącym uzupełnieniem skargi pełnomocnik skarżącego zarzuciła zaskarżonej decyzji :

naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy a to:

- art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zupełne pominięcie postępowania wyjaśniającego, nie dokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego, brak wnikliwego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy i przedwczesne jej rozstrzygnięcie;

- art. 107 § 1 k.p.a., w zw. z art. 140 k.p.a. polegające na lakonicznym i wadliwym sporządzeniu uzasadnienia orzeczeń tak organu I jak i II instancji, którego wywody są niepełne oraz na zaniechaniu objaśnienia w uzasadnieniu toku myślenia prowadzącego do zastosowania powołanych przepisów, co czyni uzasadnienie niepełnym a nawet pozornym;

naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 54 ust. 2 w zw. z art. 2 ustawy o pomocy społecznej, poprzez błędną jego interpretację i wysunięcie nieprawidłowych wniosków, jakoby odległość miejsca zamieszkania od domu pomocy społecznej było jedyną przesłanką jego wyboru, nieuwzględnienie celów opieki społecznej i w konsekwencji skierowanie skarżącego o domu opieki "nieodpowiedniego".

Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt [...] i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S z dnia [...] 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, Nr 270).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd badał, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz czy przepisy te prawidłowo zinterpretował.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że skarżący jest osobą niepełnosprawną niezdolną do samodzielnej egzystencji. Bezspornym również w sprawie jest fakt, iż skarżący od dnia 30 stycznia 2009 r. przebywał w DPS w R.

Kwestą sporną jest miejsce dalszego pobytu skarżącego. Skarżący podniósł, iż chciałby aby skierowano go do DPS w T. Natomiast organ stwierdził, że "nie widzi celowości skierowania petenta do DPS w T, gdyż znajduje się on w znacznej odległości od miejsca zamieszkania, a ponadto również ze względu na stronę ekonomiczną".

W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tj.: Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) zwanej dalej ustawą.

Organ wydając decyzję związany jest ponadto przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Działanie organu zgodnie z art. 7 k.p.a. oznacza - załatwienie sprawy, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Doprecyzowaniem tej zasady jest przepis art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którymi pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, oraz art. 3 ust. 4 ustawy stanowiący, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Podnieść należy, że stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej, organ przy udzielaniu wnioskowanej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy, dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3).

Zgodnie z artykułem 54 ustęp 1 ustawy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Ustęp 2 stanowi, iż osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Rozważania w niniejszej sprawie należy zacząć od ustalenia miejsca zamieszkania skarżącego, tj. czy miejscem zamieszkania skarżącego w momencie wydawania decyzji był Dom Pomocy w R czy też miejscowość O.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt. I OW 164/08 "Miejscem zamieszkania osoby fizycznej zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle w/w przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. O ile ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza trudności, o tyle przy ustalaniu "zamiaru stałego pobytu "mogą decydować różnorakie okoliczności . W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej."

W niniejszej sprawie zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, iż skarżący w Domu w R przebywał i to z zamiarem stałego pobytu. Powrót skarżącego do miejsca jego zameldowania czyli do miejscowości O jest w przypadku skarżącego wykluczony z uwagi na brak możliwości samodzielnej egzystencji. Podkreślić należy również fakt, iż skarżący zwrócił się z prośbą o umieszczenie go w Domu Pomocy i wyraził na to zgodę.

"Jak przyjmuje się przy tym zgodnie w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej tzw. zameldowania. Meldunek bowiem jest bowiem czynnością jedynie techniczną, administracyjną, związaną z miejscem faktycznego pobytu osoby. O zamiarze natomiast jej stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola tej osoby." Postanowienie NSA z dnia 20 maja 2011 r. sygn. akt I OW 2/11.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, iż miejscem zamieszkania skarżącego była miejscowość R a nie O. Skarżący przebywał w niej fizycznie od 30 stycznia 2009 r.

Art. 54 ustęp 2 stanowi, iż osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. Bez wątpienia T jest położony zdecydowanie bliżej miejscowości R (ok 10 km) niż G (ok. 50 km) tak więc ośrodek w T w którym pragnie być umieszczony skarżący jest ośrodkiem położonym bliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej niż ośrodek w G.

Rozważania przez organ wymaga czy Dom w T ul S jest najbliżej miejsca zamieszkania skarżącego, gdyż Sąd nie dysponując pełną wiedza o wszystkich Domach Pomocy Społecznej, nie przesądza tej kwestii.

W ocenie Sądu organy naruszyły przepis art. 54 ustęp 2 w którym mowa, iż osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2 a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej.

W rozpoznawanej sprawie, okolicznością taką jest prośba skarżącego o umieszenie go w Domu w T. Skarżący podkreślił, iż lekarze znają jego chorobę i potrzeby. Podniósł, iż nie posiada bliskiej rodziny w miejscu zameldowania, a osoby z którymi jest zżyty czyli mieszkańcy likwidowanego Domu w R zostali przeniesieni do T.

Organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się do tych argumentów skarżącego ani w decyzji II instancji ani w odpowiedzi na skargę, gdzie powielił swoje stanowisko zawarte w wydanej decyzji.

Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny, w tym miejsce zamieszkania skarżącego, oraz dokonały nieprawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów.

Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję z dnia [...] 2011 r. - mając na uwadze treść art. 135 p.p.s.a zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy obowiązane są uwzględnić stanowisko Sądu zawarte w niniejszym wyroku. Organy rozpoznając sprawę skarżącego nie mogą przy tym stracić z pola widzenia w jak delikatnej materii przyszło im orzekać. Kierując skarżącego do wybranego Domu Pomocy decydują o jakości jego życia, którego bardzo ważnym elementem jest również dobre samopoczucie psychiczne skarżącego.

Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik spraw, oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, Nr 270) - orzekł jak w sentencji.

O przyznaniu wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącego z tytułu poniesienia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt.1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).