Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 533/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, 3, 40
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi K.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania K.L. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy G. z [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego – powodzi – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wyżej wskazaną decyzją organu I instancji odmówił K.L. przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego – powodzi, z powodu niezamieszkiwania na terenie gminy G.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ ten podał, że wnioskodawczyni od dwóch lat zamieszkuje w mieszkaniu własnościowym w P. przy ul. [...]. Ustalił, że ponadto posiada ona działkę [...] ha i dom mieszkalny o pow. [...] m2 w D., ul. [...].

W ocenie organu I instancji poniesione szkody w wyniku powodzi w domu w D. nie przyczyniły się do niezaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych, ponieważ drugi dom wnioskodawczyni posiada w P.

Następnie organ ten wskazał, że w wyniku powodzi w 2010 r. w gminie G. 373 osoby i rodziny utraciły jedyne miejsce zamieszkania, jego wyposażenie i poczucie bezpieczeństwa przed zbliżającą się zimą. Celowe jest zatem udzielenie pomocy rodzinom i osobom najsłabszym ekonomicznie, które faktycznie straciły jedyne schronienie.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła K.L. Skarżąca podała, że dobytek i dom uległy zniszczeniu w czasie powodzi. W jej ocenie powódź nie powinna podlegać zwykłym przepisom polityki społecznej, albowiem jest stanem niezwykłym. Podała, że z emerytury w kwocie [...] zł nie jest w stanie wyremontować budynku ani odkupić zniszczonych sprzętów. Domagała się przeprowadzenia oględzin budynku. Wskazała, że nabyła dom na trzy tygodnie przed powodzią, ale zawsze tam mieszkała. Zaciągnęła pożyczkę na remont dachu, którą jeszcze spłaca.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało, że skarżąca zamieszkuje w P. przy ul. [...] i utrzymuje się z emerytury oraz dodatku mieszkaniowego. Lokal mieszkalny skarżącej składa się z trzech izb, w tym oddzielna kuchnia. Skarżąca zamieszkuje samotnie. Mieszkanie wyposażone jest we wszystkie instalacje oraz telefon. Oprócz lokalu własnościowego w P., skarżąca posiada nieruchomość w D. przy ul. [...] o pow. [...] ha zabudowaną budynkiem mieszkalnym.

Organ podniósł, że ustalenia te potwierdzają dane zawarte w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w miejscu zamieszkania skarżącej.

W toku postępowania skarżąca złożyła oświadczenie, że w okresie od wiosny do jesieni zamieszkuje w D. przy ul. [...]. Przedmiotową nieruchomość nabyła w drodze spadkobrania w kwietniu 2010 r. Na skutek powodzi zalany został jej dom w D. oraz sprzęty takie jak wersalki, meble kuchenne, kredens, podłogi, kuchnia gazowa, ściany, dywany i wykładziny.

Organ wyjaśnił, że podstawę prawa materialnego zaskarżonej decyzji stanowi art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany także osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 ustawy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.

W ocenie organu z użytego w art. 40 ustawy sformułowania "może być przyznany" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ uprawniony do realizacji zadań pomocy społecznej posiada swobodę działania i możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia. Działanie w trybie uznania administracyjnego nie oznacza dowolności organów przy wydawaniu decyzji, ale wykazania, iż w konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie.

Podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o treść art. 40 ustawy o pomocy społecznej należy brać pod uwagę postanowienia art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy.

Kolegium wskazało, że przepis art. 2 ust. 1 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Zdaniem organu świadczenia z pomocy społecznej nie przysługują wszystkim osobom spełniającym wymogi do ich uzyskania. Świadczenia te nie mogą również pełnić funkcji odszkodowawczej z tytułu ponoszonych szkód w następstwie określonych zjawisk przyrodniczych.

Organ odwoławczy stwierdził, że nieruchomość będąca własnością skarżącej nie stanowi jej centrum życiowego, albowiem skarżąca posiada mieszkanie w P. przy ul. [...]. Z tej racji otrzymuje dodatek mieszkaniowy.

Niewątpliwie w wyniku powodzi jaka dotknęła gminę G., skarżąca poniosła straty.

Nie mniej jednak pomoc społeczna nie jest instytucją powołaną do ich pokrywania.

Organ wyjaśnił, że przyznawana pomoc społeczna pochodzi z budżetu państwa.

Sytuacja skarżącej jest odmienna od sytuacji innych rodzin dotkniętych skutkami powodzi albowiem budynek i jego wyposażenie, który ucierpiał w czasie powodzi był budynkiem, w którym skarżąca przebywała jedynie okresowo, zaś w przypadku innych mieszkańców zalanej miejscowości, szkody w wyposażeniu budynku oraz szkody w budynku miały istotny wpływ na ocenę ich warunków życia.

Organ wskazał również na ograniczone możliwości finansowe, które także nie pozostają bez wpływu na udzielanie zasiłków celowych. Na terenie gminy G. w wyniku powodzi utraciło jedyne miejsce schronienia i zamieszkania 373 osoby i rodziny. Dlatego też organ pomocy jest zobligowany do zaspokojenia potrzeb osób, które w wyniku klęski powodzi utraciły cały dobytek i schronienie.

Szkody w budynku skarżącej nie pozbawiły ją schronienia jak i innych potrzeb bytowych, które ma zaspokojone gdzie indziej.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K.L. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Wskazała, że od dzieciństwa związana jest z D., a od kwietnia 2010 r. stała się właścicielką domu po rodzicach, w którym przeprowadziła remont. Podała, że opłaca podatki. Skarżąca wskazała także, że po powodzi wraz ze służbami sprzątającymi uczestniczyła w usuwaniu jej skutków. Skarżąca zarzuciła, że zarówno służby gminne, jak i ośrodek pomocy społecznej, nie oszacowały strat przez nią poniesionych, ani nie badały, czy skarżąca przed powodzią zamieszkiwała w D. Do skargi załączyła oświadczenia sąsiadów co do zamieszkiwania skarżącej w D.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sąd podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organy pomocy społecznej i wyprowadzone z nich konsekwencje prawne. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organy wskazały, że skoro skarżąca zamieszkuje w mieszkaniu własnościowym w P., to jest sytuacja jest nieporównywalna z 373 osobami i rodzinami w gminie G., które w wyniku powodzi w 2010 r., utraciły jedyne miejsce zamieszkania.

Wprawdzie przepis art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przewiduje możliwość przyznania zasiłku celowego osobie, która poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej, lecz zasiłek ten jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz finansowych możliwości środków pomocy społecznej. Wiadomo jest, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy znaczną liczbą osób wymagających wsparcia w związku z dużą skalą powodzi.

Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Dlatego w przypadku decyzji uznaniowej działanie organu oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok NSA z 19 VI 2007 r., I OSK 1464/06, LEX nr 299415).

Kontrolując decyzję uznaniową Sąd ustala, czy dopuszczalne było jej wydanie, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania oraz czy dostatecznie uzasadnił rozstrzygnięcie.

Trafnie organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

W świetle powyższego przepisu organy administracyjne prawidłowo uznały, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Wobec tego samo spełnianie kryterium, tj. wystąpienia klęski żywiołowej, nie obliguje do przyznania każdej osobie zasiłku celowego, ponieważ organ może, lecz nie jest obowiązany, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne w tym przypadku obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącej, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania jej zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Organ wykazał, ile osób zostało poszkodowanych, ile rodzin utraciło jedyne miejsce zamieszkania i że tym osobom należy w pierwszej kolejności pomoc.

Z przyczyn wyżej wskazanych, odmowa przyznania zasiłku nie narusza więc zasady swobodnego uznania organu. Zważyć także należy, że organ pomocy społecznej zaspokaja również potrzeby innych osób. Wobec tego nie może on koncentrować się na zaspokojeniu potrzeb skarżącej, z pokrzywdzeniem innych osób potrzebujących koniecznego wsparcia finansowego, a będących w o wiele gorszej sytuacji życiowej i finansowej.

Nieskuteczny jest zarzut skargi, że organy pomocy społecznej nie zainteresowały się, czy w miejscu objętym powodzią, skupiała się aktywność życiowa skarżącej i gdzie było jej centrum życiowe oraz jakie straty poniosła. Otóż organy te nie kwestionowały poniesionych przez skarżącą strat. Jednakże podstawą odmowy przyznania świadczenia (poza znaczną liczbą poszkodowanych, którzy utracili wszystko i brakiem wystarczających środków finansowych), było to, że skarżąca w dacie wydania zaskarżonej decyzji była właścicielką mieszkania w P., wobec czego na skutek powodzi nie utraciła ona jedynego schronienia wraz z wyposażeniem. Zachowała godziwe warunki życia, ma stały dochód. Skarżąca nie stała się osobą bezdomną i bez środków do życia. Okoliczność, że skarżąca w D. spędzała wiele miesięcy w roku było jej osobistym wyborem, co nie zmienia faktu, że miała mieszkanie, w którym po powodzi mogła zamieszkać. Późniejsza darowizna mieszkania, po wydaniu zaskarżonej decyzji, na rzecz córki, nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia w sprawie odmowy przyznania zasiłku.

Zważyć należy, że skarżąca składając wniosek o pomoc jako swoje miejsce zamieszkania wskazała P. Również adres w P. wskazała w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego. Z tego ostatniego dokumentu wynika również, że sołtys D. oświadczyła, że skarżąca nie zamieszkiwała przed powodzią w D. Oświadczenie sołtysa H.W. zostało podpisane i opatrzone pieczęcią. Dowody te przemawiają za trafnością stanowiska organu, że centrum życiowe skarżącej skupiało się w mieszkaniu w P., a nie w domu w D.

Żądanie skarżącej przyznania zasiłku celowego w wysokości [...] zł na pokrycie wydatków powstałych w wyniku powodzi w sytuacji, gdy powódź nie pozbawiła jej jedynego miejsca zamieszkania oraz niezbędność udzielenia pomocy osobom, które utraciły dorobek całego życia, jest de facto żądaniem o charakterze odszkodowawczym, do czego pomoc społeczna nie jest powołana. Również z przyczyn wyżej podanych bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji są poczynione przez skarżącą nakłady na remont domu i osobiste jej uczestnictwo w usuwaniu skutków powodzi, jak również załączone do skargi oświadczenia sąsiadów odnośnie zamieszkiwania skarżącej w domu w D.

Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.