Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 172/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 4, art. 28 ust. 2 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 31 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2022 roku sprawy ze skargi K. M. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w B. z dnia [...] grudnia 2021 roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2021r. Nr [...] znak: [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w B. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021r., poz. 423 ze zm., dalej: u.s.u.s) utrzymał w mocy decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z 21 września 2021r. nr [...] o odmowie umorzenia K. M. ( skarżący) należności z tytułu składek.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z [...] lutego 2021r. pełnomocnik skarżącego – jego żona K. M. wniosła o umorzenie zaległych należności z tytułu składek wskazując na trudną sytuację materialną i zdrowotną.

Decyzją z dnia [...] września 2021r., nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w Ł. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021r., poz. 423) w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) odmówił K. M. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym:

- ubezpieczenie społeczne – za okres 08/2002r. – 07/2009r., w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu składek- [...] zł, z tytułu odsetek – [...] zł,

- ubezpieczenie zdrowotne – za okres [...] – [...], w łącznej kwocie [...]zł, z tym z tytułu składek – [...] zł, z tytułu odsetek – [...] zł, opłaty dodatkowej – [...] zł

- Fundusz Pracy- za okres [...] – [...], w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu składek – [...] zł, z tytułu odsetek [...] zł.

W uzasadnieniu organ podał, że należne składki nie uległy przedawnieniu, termin ulegał zawieszenia a od [...] lutego 2019r. składki są zabezpieczone hipoteką. Skarżący pobiera emeryturę w kwocie [...]zł brutto. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia w kwocie [...]zł (potrącenia alimentacyjne na rzecz małżonki w wysokości [...] zł i potrącenia komornicze w wysokości [...] zł). Kwota netto świadczenia wynosi [...] zł. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która pobiera emeryturę w kwocie [...]zł brutto ([...] zł netto miesięcznie) i otrzymuje od skarżącego [...] zł alimentów. Rodzina nie korzysta z pomocy społecznej. Stałe miesięczne wydatki rodziny wynoszą miesięcznie: czynsz- [...] zł, prąd, gaz – [...] zł, telefon – [...] zł, opłaty za leczenie – [...] zł, inne wydatki ( chemia, środki czystości, przybory toaletowe, dojazdy do lekarzy, przedmioty do domu – [...] zł. W oświadczeniu nie wykazano zobowiązań wobec innych wierzycieli. Skarżący jest współwłaścicielem w ˝ części mieszkania o pow. [...], na której ZUS dokonał zabezpieczenia należności. Skarżący nie posiada żadnego pojazdu. Organ podał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wobec działalności skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c ustawy o s.u.s. nie zachodzą. Z przyczyn oczywistych nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania. Na skutek dokonanych czynności egzekucyjnych nastąpiła częściowa realizacja należności i w okresie marzec 2021 – sierpień 2021r. wyegzekwowano kwotę [...]zł. Nie wyczerpano możliwości przymusowego dochodzenia należności. Do akt sprawy przedłożono postanowienie komornika sądowego z [...] marca 2020r. oraz [...] grudnia 2020r. (dot. [...] i [...]), z których wynika, że wobec spłaty dochodzonego roszczenia wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego postępowanie należało zakończyć. Zdaniem organu, nie można stwierdzić, że okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. zaistniały w omawianym przypadku. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Z tych względów organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. – brak całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Organ rozważał również przypadki określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2013. Uznał, że nie ma podstaw do umorzenia należności z powodów tam wskazanych. Zdaniem organu kontynuacja postępowania egzekucyjnego nie zagrozi egzystencji skarżącego ze względu na ustawowe ograniczenia w egzekucji, które są wyrazem zasady ochrony dłużnika w procesie dochodzenia należności pieniężnej. Ponadto w lipcu 2021r. został złożony wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ podał, że nie można uznać, że opłaty za czynsz, energię, gaz czy wodę są nadzwyczajne, czy nieprzewidziane. Skarżący nie wskazał, że rodzina posiada zaległości z tego tytułu. Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem i leczeniem. Dochód rodziny stanowi kwotę [...]zł netto miesięcznie, po opłaceniu kosztów związanych z utrzymaniem i leczeniem w wysokości [...] zł (czynsz, opłaty eksploatacyjne, opłaty za telefon, wydatki związane z leczeniem i inne wydatki) rodzinie pozostaje kwota [...]zł na zaspokojenie pozostałych potrzeb życiowych. Umożliwia to zaspokojenie potrzeb życiowych dwuosobowej rodziny (żywność, itp.). Rodzina nie korzysta z pomocy społecznej, płatności reguluje płynnie. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia ubóstwa oraz uznania, że sytuacja materialna rodziny skarżącego ma charakter definitywny. Rodzina posiada stałe źródło utrzymania w postaci dochodów w postaci świadczeń emerytalnych. Nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Organ podał, że skarżący jest chory na chorobę Alzheimera, po udarze krwotocznym poza pogłębianiem niesprawności intelektualnej wystąpiły u niego problemy motoryczne. Z opinii psychologicznej z [...] marca 2021r. wynika, że skarżący wymaga stałej opieki, ma poważne zaburzenia procesów poznawczych i postępujący proces otępienny, występuje u niego wtórne obniżenia funkcjonowania intelektualnego, zaburzenia pamięci, rozpad części złożonych oraz zaburzenia orientacji przestrzennej, od maja 2021r. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Żona skarżącego również jest schorowana, w przeszłości miała orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, przebyła kilka udarów, a po udarze w 2012r. pogorszył jej się wzrok. Zakład uznał za udokumentowany fakt pozostawania przez skarżącego i jego żonę w stałym leczeniu i konieczności przyjmowania leków oraz nie negował wystąpienia w sprawie trudnej sytuacji zdrowotnej. Podał, że przesłanka dotycząca stanu zdrowia ma zastosowanie wtedy, kiedy z uwagi na sytuację zdrowotną zobowiązany nie miałby możliwości osiągnięcia dochodu. Taka sytuacja w sprawie nie ma miejsca, gdyż skarżący i jego żona posiadają stałe źródła dochodów w postaci świadczeń emerytalnych. Nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Organ podał, że analiza dokumentacji wykazała, że w sprawie nie zaszły również przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej – działalność jest wyrejestrowana. Nie stwierdzono więc przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Organ wskazał, że przedłożył interes społeczny jako nadrzędny a skarżący może skorzystać z rozłożenia spłaty na raty.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik skarżącego wniosła o umorzenie zaległości. Podała, że mąż do mieszkania, w którym zamieszkują nie posiada żadnych praw, bo od 1990r. to ona jest jego właścicielką. Podała, że mąż nie posiada żadnego majątku, jest trwale i całkowicie niezdolny do pracy, w 2019r. przeszedł zawał i wylew. Jego stan uniemożliwia złożenie wniosku o upadłość konsumencką. Powstanie zaległości spowodowała choroba psychiczna męża, która ujawniła się od 1989r. Obecnie ma zdiagnozowany zespół otępienny, chorobę Alzheimera. Podała, że choroba jest gorsza niż klęska żywiołowa, bo mąż niczego nie odbuduje. Wskazała na ogromne koszty leków, również na cukrzyce i konieczność zakupu środków higienicznych (pampersów), na własną chorobę (cztery udary, słaby wzrok) i konieczność rezygnowania z wielu rzeczy a już nie ma z czego. Podała, że nie stać ich na nowe leki, że MOPR przyznał na 7 godzin opiekunkę ale ich nie stać na płacenie opiekunce [...] zł tygodniowo. Podała, że nie ma możliwości zaspokojenia takich potrzeb jak np. zakup nowych oprawek do okularów. Mąż jest niepoczytalny, co powinno skutkować umorzeniem zaległości. Egzekucja nie doprowadzi do spłaty zobowiązania a jej brak umożliwiłyby im egzystencję.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2021r. ZUS Oddział w B. utrzymał decyzję z [...] września 2021r.

W uzasadnieniu podał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności wskazane w art. 28 ust. 3 i ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Skarżący ma dochód w postaci emerytury a egzekucja jest prowadzona z poszanowaniem minimum egzystencji. Przesłanka zdrowotna nie zachodzi, gdyż skarżący ma emeryturę, która jest wypłacana bez względu na stan zdrowia i może stanowić źródło stopniowej spłaty zadłużenia wobec ZUS. Skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu, dochody rodziny przewyższają minimum socjalne i byt rodziny skarżącego nie jest zagrożony. Można przypuszczać, że alimenty na żonę służyły uchyleniu się przed obowiązkiem publicznoprawnym jakim jest zapłata składek na ubezpieczenie społeczne. Zaległości skarżącego sięgają lat 2002 – 2009 i na przestrzeni 19 lat nie podjął on spłaty żadnej zaległości, czym doprowadził do sytuacji, że odsetki są dwukrotnie wyższe niż należność główna, pomimo, że na przestrzeni lat był aktywny zawodowo.

W terminowo wniesionej skardze skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o zmianę decyzji i umorzenia składek. Decyzji zarzucił naruszenie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. poprzez uznanie, że brak jest podstaw do uznania, że w przypadku skarżącego występuje uzasadniony przypadek upoważniający do umorzenia należności składkowych pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wskutek czego miało to wpływ na treść orzeczenia, polegający na tym, że odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu podał, że stan zdrowia skarżącego ma znaczenie pierwszorzędne, uniemożliwia osiąganie jakichkolwiek dodatkowych dochodów. Pozostała kwota [...]zł na życie dwóch osób przy spadku wartości pieniądza nie pozwala na zaspokojenie potrzeb, żona skarżącego kilkakrotnie rezygnowała ze świadczeń pielęgnacyjnych i usług rehabilitacyjnych z uwagi na brak środków. Skarżący ukrywał przed żoną zobowiązanie w kwocie [...]zł jakie ma wobec Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego P. , co wpływa na ogólną ocenę sytuacji życiowej i rodzinnej skarżącego. Skarżący zdaje sobie sprawę z zadań ZUS w zakresie egzekwowania należności. Niemniej ponad 60 % należność w sprawie, to odsetki a więc pożytki prawa a nie same zaległości. Dlatego choćby w tym zakresie (umorzenie należności z tytułu odsetek nie można dopatrywać się uszczuplenia należności publicznych, które byłoby przeniesione na pozostałych ubezpieczonych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi podał, że nie zachodzą przesłanki umorzenia zaległości i istnieje możliwość ratalnej spłaty zadłużenia.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 121 p.p.s.a. ( wnioski stron k. 22 i 29 akt)

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu.

Na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, w myśl którego to należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia przez organ rentowy, że w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności organ może w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, zaś w świetle § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego ustawodawca dał mu taką możliwość w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podnieść należy, że z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wynika, że pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. zarówno przepis ust. 2 jak i ust. 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, że regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje zatem organowi. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania wskazanej ulgi. Podkreślić jednak należy, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym ZUS obowiązany jest do wnikliwej i rzetelnej analizy całokształtu okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero tak przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Tym samym, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy składki (odsetki) powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, który, jak zaznaczono powyżej, może je umorzyć ale nie musi. Tak więc kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Innymi słowy ocenie Sądu podlega to czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności. W wyroku z 16 listopada 1999 r., sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Podkreślono bowiem, że obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podkreśla, że negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznanej sprawy Sąd zauważa, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie ZUS rutynowo i pobieżnie (choć uzasadnienia decyzji obejmowały wiele stron) potraktował aktualną sytuację materialną i zdrowotną skarżącego. A właśnie to te okoliczności związane ze szczególną sytuacją, zwłaszcza zdrowotną i majątkową skarżącego, które uniemożliwiają spłatę zadłużenia powinny być traktowane pierwszoplanowo przy rozstrzyganiu o umorzeniu należności z tytułu składek. Brak spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. został prawidłowo uzasadniony przez organ, strona skarżąca nie kwestionowała tych ustaleń, Sąd uznał, że ich ponowne przytaczanie nie jest konieczne. Za dowolne, nie znajdujące oparcia w materiale dowodowym sprawy należy jednak uznać stanowisko organu, że uzyskiwanie stałego dochodu w postaci świadczenie emerytalnego w wysokości [...] zł netto (po potrąceniach tytułem egzekucji i alimentów na żonę), daje możliwość spłaty zadłużenia wobec ZUS-u bez negatywnych skutków w sferze socjalno-bytowej skarżącego. Z dokonanych przez organ ustaleń wynika bowiem, że bieżące wydatki skarżącego i jego żony wyczerpują praktycznie całe uzyskiwane przez niego i jego żonę emerytury, zostaje im [...] zł na zakup żywności dla dwóch osób a innego dochodu skarżącego, który byłby wystarczający na pokrycie zadłużenia, ZUS nie wskazuje. Organ nie wskazał również na istnienie realnej możliwości prowadzenia egzekucji z udziału w mieszkaniu, w którym zamieszkuje skarżący i jego żona, a które zdaniem żony skarżącego zostało w ramach rozliczeń między małżonkami przyznane jej. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w sprawach zainicjowanych wnioskiem o umorzenie zaległości wobec ZUS, zwłaszcza - tak jak w niniejszej sprawie - w przypadku osoby, która ze względu na wiek, ale przede wszystkim ze względu na stan zdrowia, zakończyła aktywność zawodową, organ ma obowiązek uprawdopodobnić, że z danego źródła, w konkretnym okresie, osoba ta uzyska realnie środki pozwalające jej na spłatę zadłużenia. Twierdzenie organu, że sytuacja finansowa w jakiej aktualnie znajduje się skarżący nie daje wystarczających podstaw dla uznania, że spłata zobowiązania z tytułu składek mogłaby pociągnąć za sobą negatywne skutki, zupełnie pomija także fakt, że skarżący, mający [...] lata, jest osobą poważnie chorą (zespół otępienny, trwała niezdolność do samodzielnej egzystencji), której to okoliczności organ nie neguje. Sąd zauważa, że nie można w związku z tym wykluczyć, że na skutek pogorszenia stanu zdrowia skarżącego, jego sytuacja może ulec pogorszeniu i to znacznemu. ZUS powinien wziąć także pod uwagę to, czy spłata zadłużenia z tytułu składek w dłuższym okresie czasu nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu przedmiotowych należności osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, leki, ubranie oraz inne). W pismach żona skarżącego wskazywała na konieczność wprowadzania drastycznych ograniczeń związanych z egzystencją, na rezygnację z droższych leków czy koniecznej rehabilitacji męża, pomocy opiekunki, zaspokajania innych potrzeb niż minimalne jakim jest opłacanie mieszkania, czy zakup żywności i podstawowych leków. Zaakcentowania wymaga również, że żona skarżącego wskazywała na ogromne trudności w sprawowaniu osobistej opieki nad schorowanym mężem i brak finansowych możliwości skorzystania z pomocy opiekunki z MOPR, która została przydzielona za niewielką opłatą w wysokości [...] zł tygodniowo, na którą skarżącego nie stać.

Podsumowując Sąd stwierdza, że organy w sposób niedostateczny rozważyły indywidualny interes skarżącego, który jak wynika z akt sprawy pozostaje w niewątpliwie ciężkiej sytuacji finansowej (niewielkie miesięczne środki finansowe). Powyższe przy uwzględnieniu jego stanu zdrowia wymaga wnikliwego rozważenia pod kątem spełnienia przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek, czego w sprawie zabrakło.

W konsekwencji, ocena organu co do możliwości finansowych skarżącego, skutkująca odmową umorzenia należności, w świetle podniesionych przez Sąd okoliczności, musi być w konsekwencji uznana za ocenę dowolną. Narusza bowiem podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (zasadę prawdy obiektywnej, zaufania do władzy publicznej, obowiązek wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a także zasadę swobodnej oceny dowodów). Uchybienia te miały istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie. W aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o zbadaniu w toku postępowania sytuacji skarżącego, jednakże sytuacja strony nie została oceniona zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy i racje strony. Organ w tym zakresie ograniczył się do matematycznego obliczenia dochodów i wydatków, i wziął pod uwagę przepisy dotyczące wysokości wolnych od egzekucji kwot, nie odnosząc tego w żaden sposób do braku szansy na poprawę sytuacji finansowo – zdrowotnej w rodzinie skarżącego i realnych, podstawowych potrzeb dwójki schorowanych małżonków, z których jeden – skarżący nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji trwale a drugi – żona skarżącego, sama schorowana (udary, depresja, znaczne pogorszenie wzroku) sprawuje bez żadnej pomocy trudną opiekę nad mężem. Kwestia zobowiązania alimentacyjnego na żonę i rozważana przez ZUS chęć uniknięcia zobowiązań publicznoprawnych nie była istotna z tego względu, że kwota ta i tak przez organ została uznana za dochód gospodarstwa domowego skarżącego i jego żony. Wieloletnie zobowiązanie i brak spłaty nie zostało przez organ ocenione przez pryzmat złożonej przez żonę skarżącego dokumentacji i wyjaśnień o chorobie psychicznej męża trwającej od wielu lat ( zespół otępienny od [...].) i mającej wpływ nie tylko na spłatę, jak i na powstanie zadłużenia. Długotrwałość zalegania ze składkami, co generowało powstanie wysokich odsetek, nie została przez organ rozpatrzona przez pryzmat możliwości spłaty zobowiązania i skuteczności prowadzonej od wielu lat egzekucji. Kwota zaległości wynosi ponad [...] tysięcy złotych a w okresie od marca 2021r do sierpnia 2021 wyegzekwowano [...] zł. Egzekucja prowadzona jest z emerytury całkowicie niepoczytalnego i trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji skarżącego. To, że żona skarżącego nie korzysta z pomocy ośrodków pomocy społecznej nie oznacza, że składki mogą być regulowane bez uszczerbku w zaspakajaniu niezbędnych potrzeb życiowych w tej rodzinie. Jak sama podała zwracała się o pomoc w opiece nad mężem i zaoferowano jej usługi odpłatne, na które jej nie stać. Organ nie przeanalizował wnikliwie przyczyn braku skorzystania przez skarżącego (osoba z zespołem otępiennym) i jego żonę (po udarach, z trudnościami w widzeniu, zaburzeniami depresyjnymi, przemijającymi zaburzeniami mowy) z pomocy ośrodków, choć wyciągnął z tego faktu wniosek o braku ubóstwa w rodzinie skarżącego. Tego rodzaju niedostatki zaskarżonej decyzji spowodowały, że Sąd uznał, że została ona wydana zarówno z naruszeniem prawa materialnego, poprzez niewłaściwe korzystanie z przewidzianego w przepisach u.s.u.s. oraz rozporządzenia wykonawczego uznania administracyjnego, jak też prawa procesowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy usuną dostrzeżone przez Sąd uchybienia.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.). Wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego nie był złożony. Strona była zwolniona od ponoszenia wpisu sądowego.