Wyrok NSA, sygn. akt I SA 373/95
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 610  Sprawy komunalizacji mienia
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Ochrona dóbr kultury
Zabytki
Powołane przepisy: article: ze zm art. 2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz. 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 35
journal: Dz.U. 1962 nr 10 poz. 48
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury.
Teza: Według art. 35 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach /Dz.U. nr 10 poz. 48 ze zm./ zgoda Ministra Kultury i Sztuki jest aktem poprzedzającym przeniesienie własności zabytku stanowiącego własność Państwa, co z oczywistych względów wyłącza stosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy przeniesienie własności następuje z mocy prawa.

TEZY

Według art. 35 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach /Dz.U. nr 10 poz. 48 ze zm./ zgoda Ministra Kultury i Sztuki jest aktem poprzedzającym przeniesienie własności zabytku stanowiącego własność Państwa, co z oczywistych względów wyłącza stosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy przeniesienie własności następuje z mocy prawa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę Ministra Kultury i Sztuki na decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 20 lutego 1995 r. w przedmiocie uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego (...) w W. nieruchomością położoną w Z.


UZASADNIENIE

Wojewoda (...) decyzją z dnia 25 maja 1993 r. nr GP.III-7243/182/93 stwierdził nabycie z mocy prawa przez przedsiębiorstwo państwowe (...) w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Z., oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr 2 o powierzchni 4922 m2, oraz prawa własności budynku /obiektu zabytkowego/ i urządzeń znajdujących się na tym gruncie za cenę 6 619 426 944 zł. Jako prawnomaterialną podstawę decyzji powołano art. 2 ust. 1-2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464/. Decyzja ta stała się ostateczna.

Pismem z dnia 23 grudnia 1994 r. podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Sztuki wystąpił o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji Wojewody (...), uznawszy, iż została ona wydana z naruszeniem art. 35 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach /Dz.U. nr 10 poz. 48 ze zm./ przez to, że Minister Kultury i Sztuki nie udzielił zgody na przeniesienie własności obiektu będącego zabytkiem, stanowiącego własność Państwa.

Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia 20 lutego 1995 r. nr (...) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...). Jako podstawę prawną powołał art. 157 par. 1 i 3 Kpa, w uzasadnieniu zaś podał, że zgodnie z art. 157 par. 2 Kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Nieruchomość będąca przedmiotem decyzji uwłaszczeniowej nie pozostawała w gestii Ministra Kultury i Sztuki, a przepis art. 35 ustawy o ochronie dóbr kultury i o muzeach nie miał w tej sprawie zastosowania, uwłaszczenie bowiem wymienioną nieruchomością nastąpiło z mocy prawa, z zastosowaniem ogólnych zasad i trybu określonego w cytowanej ustawie z dnia 29 września 1990 r., dotyczących stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynków i urządzeń. Minister Kultury i Sztuki nie ma interesu prawnego w postępowaniu uwłaszczeniowym i nie legitymuje się przymiotem strony tego postępowania, a zatem nie jest uprawniony do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...).

Decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa zaskarżył Minister Kultury i Sztuki do Naczelnego Sądu Administracyjnego, twierdząc, że interes prawny do występowania w sprawie wynika z przepisów art. 4 i 7 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. Uznał też, że ustawa z dnia 29 września 1990 r. nie uchyliła, w zakresie nią objętym, przepisu art. 35 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podając argumenty zbieżne z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Jedynie dodatkowo wskazano na podobieństwo uregulowań dotyczących uwłaszczenia i komunalizacji części mienia Skarbu Państwa i wypowiedziany w tym zakresie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 9 grudnia 1993 r. I SA 296/93, wyłączający stosowanie art. 35 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, nie można bowiem zgodzić się z wyrażonym w niej twierdzeniem, że z przepisu ogólnego, określającego przedmiot ochrony konserwatorskiej /art. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach - Dz.U. nr 10 poz. 48 ze zm./, oraz z przepisu określającego właściwość Ministra Kultury i Sztuki do sprawowania nadzoru nad ochroną dóbr kultury /art. 7 tej ustawy/ wynika interes prawny, rozumiany jako przesłanka dająca temu Ministrowi przymiot strony w każdym postępowaniu, którego przedmiotem jest obiekt zabytkowy. Trafnie zatem w zaskarżonej decyzji odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia 25 maja 1993 r. na wniosek Ministra Kultury i Sztuki, jako nieuprawnionego w świetle art. 157 par. 2 Kpa do wystąpienia z takim żądaniem.

Jedynie na marginesie należy wspomnieć, że błędny jest także pogląd wyrażony w skardze, jakoby obowiązek uzyskania zgody Ministra Kultury i Sztuki na przeniesienie prawa własności zabytku, określony w art. 35 cytowanej ustawy z dnia 15 lutego 1962 r., odnosił się także do decyzji stwierdzających nabycie praw na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./. Stosownie do tego przepisu przeniesienie prawa własności budynków i urządzeń nastąpiło z mocy prawa, bez żadnych wyłączeń dotyczących obiektów będących zabytkami. Decyzje wydawane przez właściwych wojewodów są jedynie decyzjami deklaratoryjnymi, stwierdzającymi stan powstały z mocy prawa, a nie decyzjami przenoszącymi prawo własności. Według zaś art. 35 ustawy o ochronie dóbr kultury i o muzeach zgoda Ministra Kultury i Sztuki jest aktem poprzedzającym przeniesienie własności zabytku stanowiącego własność Państwa, co z oczywistych względów wyłącza stosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy przeniesienie własności następuje z mocy prawa.

W tym stanie Sąd podstawia art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł o oddaleniu skargi.