Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3398/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ: Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: § 5 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2015 poz 1110
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu  niepełnosprawności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2019 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uchyla zaskarżoną decyzję w części w jakiej utrzymuje w mocy pkt 10 orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] maja 2018 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2018 r. znak [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. orzekł o utrzymaniu w mocy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z [...] maja 2018 r. nr [...].

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

E.M. pismem z dnia 2 maja 2018 r. zwróciła się do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w związku z wygaśnięciem terminu ważności poprzedniego orzeczenia, dla celów korzystania z rehabilitacji, korzystania z systemu pomocy społecznej, konieczności zaopatrzenia w przedmioty [...] i środki pomocnicze i uzyskania prawa do zamieszkania w oddzielnym pokoju.

Orzeczeniem z dnia [...] maja 2018 r. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. zaliczył E.M. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz uznał, że nie przysługuje jej prawo do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że stan zdrowia wnioskodawczyni uzasadnia zaliczenie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, orzeczony stopień ma charakter okresowy, a wnioskodawczyni z uwagi na naruszenie sprawności organizmu może podjąć pracę na stanowisku przystosowanym do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Powołano, że wnioskodawczyni wymaga zaopatrzenia w przedmioty [...], środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, a także częściowej pomocy w korzystaniu z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji.

E.M. złożyła odwołanie od punktu 10 w/w orzeczenia z dnia [...] maja 2018 r. dotyczącego prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, w którym podniosła, że potrzebuje oddzielnego miejsca do odpoczynku, bowiem mieszka z prawie 16 – letnią córką w dwupokojowym mieszkaniu. Córka od dwóch lat nadużywa środków [...], a próby umieszczenia jej w Ośrodku Terapii [...] nie powiodły się, córka przerwała również leczenie w Poradni [...] na ul. [...]. Odwołująca powołała, że zamieszkiwanie w jednym pokoju z osobą [...] jest trudne i bardzo źle wpływa na jej psychikę, a dotychczasowej leczenie nie przynosi rezultatów.

Orzeczeniem z dnia [...] lipca 2018 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. utrzymał w mocy orzeczenie z [...] maja 2018 r., podnosząc, że wydane zostało ono zgodnie z ustalonym stanem faktycznym oraz dokumentacją medyczną i na tej podstawie prawidłowo zaliczono stronę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Odnośnie żądania wskazania nr 10, organ uznał, że strona nie spełnia przesłanek § 5 ust.1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. (Dz.U.2015.1110 j.t.) zgodnie z którym przy ocenie konieczności korzystania przez osobę zainteresowaną z prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju bierze się pod uwagę rodzaj niepełnosprawności, w szczególności, czy osoba porusza się na wózku inwalidzkim, jest leżąca, ma znaczne ograniczenia w przyjmowaniu pokarmów i innych czynnościach fizjologicznych. Organ powołał, że wydając rozstrzygnięcie opierał się na materiale dowodowym dostarczonym przez stronę postępowania - dokumentacji medycznej oraz na materiale dowodowym wytworzonym w toku postępowania - ocenie stanu zdrowia sporządzonej przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego oraz ocenie specjalisty.

Od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. E.M. złożyła "odwołanie", ponownie powołując się na złą sytuację rodzinną. Skarżąca wskazała, że odebrano jej prawo do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju pomimo, że jej stan zdrowia uległ pogorszeniu, a trudniejsza sytuacja życiowa przyczyniła się do pogłębienia [...]. Skarżąca powołała okoliczności związane z konsekwencjami złamania [...] i usunięcia [...], które pogorszyły jej stan psychiczny, jak również okoliczności związane z problemami wychowawczymi z córką, która jest osobą [...]. Opisała zachowania córki oraz próby rozwiązania problemów wskazując, że życie w jednym pokoju z córką nie jest możliwe w tej sytuacji. Skarżąca wskazała również, że nie jest w stanie opłacać czynszu za dotychczas zajmowane przez nią mieszkanie, z powodu metrażu mieszkania. "Odwołanie" to przesłane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności do Sądu Rejonowego dla W. Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. w/w Sąd przekazał według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uznając się niewłaściwym do orzekania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu Rejonowego dla W. ocena wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju nie stanowi części orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a więc nie może się do niej stosować art. 6c ust. 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zgodnie z którym od orzeczenia wojewódzkiego zespołu służy odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2018.2107 tj.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.

Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W postępowaniu administracyjnym wydanie decyzji w każdym wypadku powinno poprzedzać, stosownie do art. 7 i art. 77 kpa, dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Z przepisów tych wynika obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organ administracji publicznej. Jednocześnie podkreślić należy, iż samo zebranie materiału dowodowego w aktach sprawy nie jest wystarczające, konieczne jest ponadto jego wyczerpujące rozpatrzenie (art. 77 kpa), a więc ustosunkowanie się do niego w treści decyzji. Stosownie do treści art. 107 kpa uzasadnienie faktyczne, stanowiące integralną część decyzji, powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których organ orzekający się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny. Z wadliwie przeprowadzonym postępowaniem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2018.1110 tj.) określającym kryteria orzekania o prawie do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju przy ocenie konieczności korzystania z tego prawa przez osobę zainteresowaną bierze się pod uwagę rodzaj niepełnosprawności, w szczególności, czy osoba porusza się na wózku inwalidzkim, jest leżąca, ma znaczne ograniczenia w przyjmowaniu pokarmów i innych czynnościach fizjologicznych. Organ uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanek z § 5 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia. Natomiast zwrócić należy uwagę, że użycie w cytowanym przepisie zwrotu "w szczególności" wskazuje, że wyliczenie w nim zawarte ma charakter przykładowy, niewyczerpujący. Organ orzekający w tym przedmiocie winien więc brać pod uwagę nie tylko wymienione w tym przepisie kryteria, ale także całokształt okoliczności ustalonych w sprawie, dotyczących aktualnego stanu zdrowia wnioskodawczyni oraz zakresu i rodzaju ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu spowodowanych naruszoną sprawnością organizmu. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania w W. ograniczył się w uzasadnieniu decyzji jedynie do stwierdzenia, że orzeczenie organu I instancji wydane zostało zgodnie z ustalonym stanem faktycznym i dokumentacją medyczną, prawidłowo skarżąca zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, i że nie spełnia kryteriów z § 5 ust. 1 pkt 4. Natomiast organ w ogóle nie przeanalizował stanu zdrowia skarżącej, w szczególności w powiązaniu z jej aktualną sytuacją życiową, rodzinną i mieszkaniową. Organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów odwołania, w którym wnioskodawczyni wskazywała na istniejącą zależność pomiędzy jej sytuacją rodzinną, a jej stanem psychicznym podnosząc, że nie wyobraża sobie życia w jednym pokoju z osobą [...]. Ogólnikowe stwierdzenie organu o niespełnianiu kryteriów rozporządzenia nie może być uznane za spełniające wymogi prawidłowego uzasadnienia decyzji, a wadliwość ta uniemożliwia Sądowi dokonanie pełnej oceny zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem materialnym. Organ nie wyjaśnił, dlaczego uznał, iż stan zdrowia skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, jakie fakty uznał za istotne w sprawie i udowodnione, nie odniósł się w jakikolwiek sposób do znajdującej się w aktach dokumentacji medycznej. Tymczasem obowiązkiem organu orzekającego w sprawie jest zawarcie w uzasadnieniu decyzji wszechstronnej oceny zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, analizy argumentów wszystkich stron, a także dokonanej przez organ wykładni stosowanych przepisów oraz oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji tych wymogów nie spełnia.

Zauważyć również należy, że w rozpoznaniu uprzednio składanych przez skarżącą wniosków, organy dwukrotnie przyznawały jej prawo do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, a stan zdrowia skarżącej nie uległ zmianie. Tym bardziej więc organ winien szczegółowo uzasadnić zmianę swojego stanowiska w zakresie prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, realizując tym samym zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 kpa.

Ujawnione naruszenie wskazanych przepisów prawa procesowego mogące mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018.1302 tj.).