Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1702/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędziowie NSA Grzegorz Borkowski, Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 31 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z.[...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 733/07 w sprawie ze skargi Z.[...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów złożonych w postępowaniu egzekucyjnym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Z. [...] na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 733/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. (zwanego dalej: "Z.") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 grudnia 2006 r. w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów złożonych w postępowaniu egzekucyjnym.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego W. wszczął przeciwko Z. postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 23 stycznia 2006 r. wystawiony przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego było postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 2 listopada 2004 r. określające Z. (dłużnik G. S.S.A.) – jako dłużnikowi zajętej wierzytelności – wysokość nieprzekazanej kwoty, tj. 1.098.311,07 zł.

Pismem z dnia 16 lutego 2006 r. skierowanym do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego W. Z. wniósł na podstawie art. 33 pkt 1, 3, 4, 7 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – zwanej dalej: "ustawą o postępowaniu egzekucyjnym") zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania wskazując w szczególności, że:

- przed wszczęciem egzekucji administracyjnej nie zostało doręczone upomnienie wzywające do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego (zarzut z art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym),

- tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, zwłaszcza jego § 3, gdyż do tytułu nie dołączono dowodu doręczenia upomnienia, a wierzyciel ograniczył się do zamieszczenia w tytule wykonawczym ogólnej klauzuli wskazującej na § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm. – zwanego dalej: "rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r.) oraz istniała rozbieżność między kwotą należności głównej podaną w tytule a określoną w postanowieniu stanowiącym podstawę jego wystawienia, tzn. nastąpiło określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z postanowienia (zarzuty z art. 33 pkt 3 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym),

- Z. wykonał obowiązek wynikający z wystawionego tytułu, gdyż kwota nim objęta była realizowana w trybie sądowym lub pozaegzekucyjnym, a kwoty łącznie przekazane przez Z. ją przekroczyły (zarzut z art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym),

- Z. nie jest - wbrew temu co napisano w tytule wykonawczym - zobowiązanym w rozumieniu przepisów egzekucyjnych, gdyż nie był on w przeszłości i nie jest obecnie dłużnikiem zajętej wierzytelności zobowiązanego klubu – G. S.S.A., a ponadto nie istnieje żadna umowa, z której wynikałoby zobowiązanie Z. do przekazania na rzecz wskazanego klubu jakichkolwiek sum pieniężnych (zarzut z art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym).

Powyższe pismo organ egzekucyjny (Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego W.) przekazał wierzycielowi (Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w K.) celem zajęcia stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Postanowieniami z dnia 23 czerwca 2006 r. wierzyciel uznał zarzuty Z. zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym za niedopuszczalne, a zarzuty oparte na art. 33 pkt 3, 7 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oddalił jako bezzasadne. Postanowienie dotyczące tych ostatnich zarzutów było przedmiotem zażalenia i zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy.

Po otrzymaniu ostatecznych postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego W. – postanowieniem z dnia 12 września 2006 r. nie uwzględnił zarzutów Z. zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1, 3, 4, 7 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.

Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Organ wywodził, że rozpatrzenie zarzutów następuje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela, przy czym związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela jest uzależnione od podstaw wniesionego zarzutu. Wypowiedź wierzyciela dotycząca zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym jest dla organu egzekucyjnego wiążąca i organ ten nie może dokonać samodzielnej ich weryfikacji, gdyż czyniąc to naruszyłby dyspozycję art. 34 § 1 powołanej ustawy. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, że zasadność i wymagalność obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym, a więc stan faktyczny co do obowiązku przekazania przez Z. jako dłużnika zajętej wierzytelności stosownej kwoty został ustalony w postanowieniu stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.

Odnośnie do zarzutów postawionych w oparciu o art. 33 pkt 7 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, czyli braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, Dyrektor Izby Skarbowej w W. podniósł, że kwestie te były badane przez organ egzekucyjny przed doręczeniem Z. odpisu tytułu wykonawczego, w ramach umocowania zawartego w art. 29 § 1 cytowanej ustawy. W tym zakresie organ nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno co do wystawienia tytułu wykonawczego, jak i prowadzenia egzekucji bez doręczenia upomnienia.

W skardze do sądu administracyjnego Z. powtórzył dotychczasową argumentację.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił na wstępie, że sprawa poddana jego ocenie dotyczyła rozpatrzenia przez organ egzekucyjny zarzutów zgłoszonych przez Z. w postępowaniu egzekucyjnym. W granicach tej sprawy nie mieściła się zatem ocena prawidłowości postanowień wydanych przez wierzyciela, czy też wypowiadanie się w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Te sprawy mogły być poddawane ocenie jedynie w odrębnych postępowaniach.

Przechodząc do analizy zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 - 7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Skoro zatem w rozpoznanej sprawie wierzyciel uznał zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym za niedopuszczalne, a zarzut z pkt 3 ocenił jako bezzasadny (używając formuły "oddalenia"), to postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie tych zarzutów nie mogło być inne niż orzekające o ich nieuwzględnieniu. W świetle powołanych okoliczności zarzut skargi, że organ egzekucyjny bezzasadnie powoływał się na stanowisko wierzyciela i nie dokonał merytorycznej analizy stanowiska Z. w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1, 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym Sąd uznał za chybiony.

W zakresie zarzutów odnoszących się do art. 33 pkt 7 i 10 w związku z art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym Sąd stwierdził, że w tym względzie ocena zaprezentowana przez organ egzekucyjny oraz organ odwoławczy w wydanych postanowieniach nie naruszała prawa. Zdaniem Sądu, organ egzekucyjny nie naruszył art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym i § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. poprzez brak doręczenia upomnienia, bowiem podstawą wystawienia tytułu wykonawczego było postanowienie (a więc akt mieszczący się w szerszym pojęciu "orzeczenia") organu egzekucyjnego określające nieprzekazaną przez dłużnika zajętej wierzytelności kwotę, tj. orzeczenie wydane na podstawie art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 71b zdanie drugie powołanej ustawy postanowienie takie jest podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, a więc dla uruchomienia postępowania egzekucyjnego nie było wymagane uprzednie przesłanie upomnienia zobowiązanemu (Z.). Podstawa prawna braku takiego obowiązku została przy tym podana w tytule wykonawczym.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Z., wnosząc o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucił:

1/ naruszenie prawa materialnego - § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem należność objęta tytułem wykonawczym z dnia 23 stycznia 2006 r., nr [...] nie została w sposób tożsamy określona postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K., co miało wpływ na uznanie za bezzasadny zarzutu Z. opartego na treści art. 33 pkt 7, jak również pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz na oddalenie skargi na czynności egzekucyjne Z. zgłoszonej w innej sprawie,

2/ naruszenie prawa materialnego – art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodził obowiązek doręczenia upomnienia, co miało wpływ na uznanie za bezzasadny zarzutu Z. opartego na treści art. 33 pkt 7 i pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz na oddalenie skargi na czynności egzekucyjne Z. zgłoszonej w innej sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że tytuł wykonawczy z dnia 23 stycznia 2006 r. został wystawiony przez wierzyciela (Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K.) po złożeniu przez Z. skargi kasacyjnej w sprawie dotyczącej kontroli postanowienia określającego wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności. Organ egzekucyjny wszczął egzekucję bez uprzedniego przekazania do Z. upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Powyższe stanowi – według skarżącego – naruszenie art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, co jest pierwszą podstawą do uwzględniania zarzutu opartego na treści art. 33 pkt 7 powołanej ustawy.

Autor skargi kasacyjnej podtrzymał również zarzuty wynikające z art. 33 pkt 3 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym poprzez niespełnienie wymogów określonych w art. 27 tej ustawy. W ocenie strony, ograniczenie się przez wierzyciela do zamieszczenia w tytule ogólnej klauzuli wskazującej na § 13 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. nie było wystarczające z uwagi na treść art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz ze względu na rozbieżność między kwotą należności głównej podaną w tytule wykonawczym (851.291,68 zł), a określoną w postanowieniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 2 listopada 2004 r. (1.098.311,07 zł).

Zdaniem skarżącego istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma również zarzut oparty na treści art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, bowiem znaczna część kwoty wskazanej w tytule wykonawczym została zrealizowana. Z istniejącej dokumentacji finansowej wynika, że określone w postanowieniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. zajęcia wierzytelności zostały uchylone w dniu 25 marca 2005 r. z powodu uregulowania zaległości.

Z. wskazał jednocześnie, że większość kwot przekazywanych przez Z. w latach 2001 - 2005 była przeznaczana wprost na realizację zaległych wynagrodzeń pracowniczych, ściśle według list płac sporządzanych i podpisywanych przez władze G. S.S.A.

W ocenie skarżącego, uwzględnienia wymaga również okoliczność, że w latach 2001 - 2005 Z. zrealizował na rzecz organów egzekucyjnych świadczenie w łącznej kwocie 2.455.168,56 zł. Fakt, że różnica pomiędzy łączną kwotą zajęcia w poszczególnych latach, a sumą środków przekazanych do urzędu skarbowego, komornika i ZUS-u wynosi na korzyść Z. 45.677,99 zł przemawia za słusznością zarzutu wynikającego z art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.

Z. – uzasadniając zarzut z art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym - argumentował, że nie jest zobowiązanym w rozumieniu przepisów egzekucyjnych. Skarżący stwierdził, że nie był i nie jest dłużnikiem zajętych wierzytelności, o których mowa we wskazanych postanowieniach. Niniejsza sprawa dotyczy zobowiązanego klubu G. S.S.A., wobec którego łączną egzekucję administracyjną i sądową prowadzi Pierwszy Urząd Skarbowy w K.

Wnoszący skargę kasacyjną, powołując się na art. 12 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym (Dz. U. Nr 155, poz. 1298), podkreślił, że usytuowanie Z. w sferze współzawodnictwa sportowego i systemu licencyjnego sprawia, iż do skarżącego nie może odnosić się pojęcie "dłużnik zajętej wierzytelności" w rozumieniu art. 1 a ust. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto Z. nie może być dłużnikiem zobowiązanego G. S.S.A., bowiem nie istnieje żadna umowa pomiędzy Z. a klubem, z treści której wynikałoby zobowiązanie Z. do przekazania na rzecz tego klubu jakichkolwiek sum pieniężnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Już z samego sformułowania zarzutów, a także ich uzasadnienie, wynika, że nie daje ona Sądowi żadnej możliwości merytorycznej kontroli zaskarżonego wyroku. Jest to o tyle niezrozumiałe, że w licznych już orzeczeniach wydanych w identycznych sprawach faktycznych (por. np. wyrok z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt II FSK 1444/05 i II FSK 1445/05) Sąd wyjaśniał zasady, którymi "rządzi się" postępowanie kasacyjne oraz związane z tym wymogi, jakim powinna odpowiadać skarga kasacyjna. Te wyjaśnienia, jak o tym świadczą sprawy rozpoznane w dniu wydania niniejszego wyroku, nie zapobiegły powieleniu przez skarżącego tych samych błędów.

Paragraf 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. wprowadzający wyjątek od zasady wszczynania egzekucji po uprzednim doręczeniu upomnienia (art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym) to przepis procesowy, a nie materialnoprawny. Sąd administracyjny, który nie wszczyna postępowania egzekucyjnego, w żadnej sytuacji nie może tego przepisu stosować. Już tylko z tej przyczyny zarzut jego naruszenia był oczywiście chybiony.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie ma śladu by Sąd pierwszej instancji dokonywał wykładni art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, który to przepis, wbrew poglądowi skarżącego, również nie ma charakteru materialnoprawnego. Jest on przy tym tak jasny w treści, że nie wymaga żadnych zabiegów interpretacyjnych. Adresowany jest do wierzyciela gdyż to wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia bądź – jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie – podaje podstawę prawną braku tego obowiązku. Skarżący nie wskazał żadnego przepisu, który miałby naruszyć Sąd dokonując kontroli prawidłowości postępowania egzekucyjnego w tym aspekcie. Zatem i ten zarzut uznać należało za chybiony.

Stosownie do art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny – poza przypadkami nieważności postępowania – rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie sądu podniesionymi w tej skardze zarzutami. Skoro oba zarzuty okazały się bezzasadne skarga kasacyjna podlegała oddaleniu (art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Oddalenie skargi kasacyjnej pociąga za sobą obowiązek zwrotu kosztów postępowania stronie przeciwnej (art. 204 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Obejmują one wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika, będącego radcą prawnym, za udział w rozprawie sądowej.