Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2207/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 173 ust 1 pkt 1, art 175 ust 3, art 184 ust 5, art. 207 ust 1 i 4
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Pisula - Dąbrowska, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Anna Mierzejewska (spr.), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Wa 2207/15

UZASADNIENIE

Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu [...] decyzją [...] z dnia [...] października 2015 r., na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 1, art. 175 ust. 3, art. 184 ust. 5 i art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. 2012 poz. 272, ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267) po rozpatrzeniu odwołania Pani B. K. z [...] marca 2015 r. od decyzji Komisji Stypendialnej Instytutu Archeologii z [...] lutego 2015 r., utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję o nieprzyznaniu Pani B. K. stypendium socjalnego.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że B. K., studentka 2 roku studiów II stopnia na kierunku archeologia w Instytucie Archeologii w dniu [...] stycznia 2015 r. złożyła wniosek o przyznanie "stypendium lub minimalnego wsparcia w drodze szczególnego wyjątku". Wniosek został zaadresowany do Dziekana Wydziału [...]. Następnie wniosek został przekazany do decyzji Komisji Stypendialnej.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Komisja Stypendialna Instytutu [...], orzekła, że zgodnie z regulaminem Komisji Stypendialnej oraz Uniwersytetu [...] Pani B. K., nie może pobierać stypendium socjalnego, jako że posiada stopień magistra na innym kierunku na Uniwersytecie [...]".

Od ww. decyzji, studentka złożyła odwołanie, w którym podniosła, że decyzja Komisji jest błędna, ponieważ nie bierze pod uwagę wielu okoliczności, m.in. jej stanu zdrowia, braku rodziny i braku dochodów. Studentka zakwestionowała także, jakoby podstawę odmowy przyznania stypendium mogło stanowić to, że posiada ona tytuł magistra.

OKSS decyzją z [...] maja 2015 r. uchyliła decyzję Komisji z [...] lutego 2015 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Komisję.

Komisja decyzją [...] czerwca 2015 r. orzekła o nieprzyznaniu Studentce stypendium socjalnego.

Decyzja Komisji stała się przedmiotem odwołania z [...] lipca 2015 r., które zostało przekazane do OKSS 15 lipca 2015 r. Na prośbę OKSS Komisja uzupełniła brakujące akta sprawy 12 sierpnia 2015 r.

Studentka w odwołaniu zarzuciła decyzji Komisji błędną wykładnię art. 184 ust. 5 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. 2012 poz. 272, ze zm.), dalej jako: p.s.w.

Po rozpatrzeniu odwołania w decyzji z dnia z dnia [...] października 2015 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów stwierdziła, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśniła, że stosownie do art. 173 ust. 1 p.s.w., student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: 1) stypendium socjalnego, 2) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, 30) stypendium rektora dla najlepszych studentów, 4) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. Określone w art. 173 ust. 1 p.s.w. prawo do pomocy materialnej przysługuje zatem studentowi, czyli osobie kształcącej się na studiach wyższych (zob. art. 2 ust. 1 pkt 18k p.s.w.), które ustawa definiuje jako studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, prowadzone przez uczelnię do tego uprawnioną (zob. art. 2 ust. 1 pkt 5 p.s.w.).

Zgodnie z art. 179 ust. 1 p.s.w. stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, przy czym przyznanie ww. stypendium uzależnione jest od wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta.

Dalej wskazała, że w przywołanych przepisach ustawa p.s.w. określa pozytywne "warunki pozytywne", które należy spełnić, aby móc starać się o przyznanie stypendium socjalnego. Ustawa p.s.w. określa także "warunki negatywne", których spełnienie uniemożliwia otrzymywanie świadczeń wymienionych w art. 173 ust. 1 p.s.w., w tym stypendium socjalnego. Jednym z takich przepisów - mającym zastosowanie w niniejszej sprawie - jest art. 184 ust. 5 p.s.w., zgodnie z którym studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 p.s.w., chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowe go magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.

Dodała, że wykładnia art. 184 ust. 5 p.s.w. wielokrotnie była przedmiotem orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2327/13; z dnia 31 października 2012 r. sygn. akt I OSK 1724/12), a także wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 2013 r. (sygn. akt K 40/12).

Art. 184 ust. 5 p.s.w. ustanawia zasadę prawa do świadczeń pomocy materialnej do czasu ukończenia jednego kierunku studiów z tytułem zawodowym magistra lub równorzędnym, z którego wynika że student, który ukończył jeden kierunek studiów z tytułem zawodowym magistra lub równorzędnym, nie ma prawa do świadczeń pomocy materialnej na kolejnym kierunku studiów. Zgodnie z art. 184 ust. 5 p.s.w. student nie może otrzymać świadczeń wymienionych w art. 173 p.s.w., jeśli uzyskał już tytuł magistra lub równorzędny na innym kierunku studiów, ponieważ w tym przypadku nie zostanie spełniona przesłanka kontynuowania studiów na drugim kierunku studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra.

Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku orzekł, że art. 184 ust. 5 p.s.w. w zakresie, w jakim wyłącza prawo studentów kontynuujących naukę na drugim kierunku po ukończeniu jednego kierunku studiów do otrzymywania stypendiów, o których mowa w art. 173 ust. i pkt 3 i 4 p.s.w. jest zgodny z art. 32 ust 1 w zw. z art. 2 i art. 70 ust 4 Konstytucji RP. Zdaniem Trybunału art. 184 ust. 5 p.s.w. nie narusza zasady sprawiedliwości społecznej fart 2 Konstytucji), zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji), ani art. 70 ust. 4 Konstytucji, który nakłada na władze publiczne obowiązek zapewnienia obywatelom powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. W zakresie zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji), ustawodawca w art. 184 ust. 5 p.s.w. posłużył się kryterium, prowadzącym do zróżnicowania podmiotów podobnych, charakteryzujących się cechami relewantnymi z punktu widzenia ocenianej regulacji. Wedle Trybunału takie zróżnicowanie należy uznać za usprawiedliwione - legitymowanie się tytułem magistra (lub równorzędnym) uzasadnia wyłączenie z grona beneficjentów stypendiów naukowych nie tylko tych studentów, którzy uprzednio (na ukończonym kierunku studiów) pobierali stypendia określone w art. 173 ust. 1 pkt 3 i 4 p.s.w., ale i studentów, który uprzednio nie korzystali z tego rodzaju stypendiów. Wyłączenie przez ustawodawcę studentów, którzy ukończyli już jeden kierunek studiów i uzyskali tytuł zawodowy magistra lub równorzędny z możliwości ubiegania się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, na drugim kierunku studiów, nie świadczy o naruszeniu konstytucyjnej zasady równości podmiotów wobec prawa, ponieważ studenci, którzy nie ukończyli jeszcze żadnego kierunku i studenci, którzy ukończyli już jeden kierunek studiów, stanowią dwie grupy studentów będących w zróżnicowanej sytuacji.

Podsumowując, Odwoławcza Komisja stwierdziła, że posiadanie tytułu magistra wyklucza możliwość otrzymania każdego świadczenia wymienionego w art. 173 p.s.w., a także w art. 182 p.s.w.

Wedle oświadczeń złożonych przez Studentkę ukończyła ona studia na kierunku psychologia i uzyskała tytuł zawodowy magistra w 1997 r. Mając na uwadze ten fakt oraz treść art. 184 ust. 5 p.s.w. nie jest możliwe przyznanie Studentce stypendium socjalnego. Na odmienną interpretację przywołanego przepisu (i tym samym odmienne rozstrzygnięcie - o przyznaniu stypendium socjalnego) nie mogą wpłynąć argumenty podnoszone przez Studentkę, a mianowicie, że "nie posiada ona tytułu zawodowego magistra w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym" (w tym miejscu Studentka odwołuje się do przepisów o odpłatności za studia i Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 29 września 2011 r. w sprawę wzoru oświadczenia studenta o spełnianiu warunków do podjęcia i kontynuowania studiów stacjonarnych w uczelni publicznej bez wznoszenia opłat. Bez znaczenia jest fakt, że Studentka ukończyła studia, uzyskując tytuł zawodowy magistra, w 1997 r., a więc przed zmianami ustawy — Prawo o szkolnictwie wyższym, które nastąpiły z dniem 1 października 2011 r. OKSS zobowiązana jest do stosowania art. 184 ust. 5 p.s.w. niezależnie od tego, czy okoliczności, o których stanowi ten przepis, miały miejsce zanim zaczął on obowiązywać (tj. 1 października 2011 r.), czy gdy już obowiązywał. Brak jest przepisów, w tym przepisów przejściowych, które zobowiązywałyby organ do innego stosowania tego przepisu. OKSS, wydając decyzję, czyni to na podstawie okoliczności prawnych i faktycznych istniejących w dniu wydawania rozstrzygnięcia. Z punktu widzenia OKSS istotne jest więc jedynie to, czy dana osoba spełnia "warunki negatywne" określone tym przepisem - jeśli tak, nie jest możliwe przyznanie takiej osobie żadnego ze świadczeń wymienionych w art. 173 ust. 1 p.s.w.

Dalej stwierdziła, że Studentka mylnie łączy kwestię odpłatności za studia z treścią art. 184 ust. 5 p.s.w. Zauważyła, że przepis art. 99 ust. 1 pkt 1a, na które powołuje się Studentka, weszły w życie 1 października 2011 r. Nie wchodząc w szczegóły (nie jest to bowiem istotne dla niniejszego rozstrzygnięcia) na mocy tego przepisu ustawodawca umożliwił uczelniom publicznym pobieranie opłat za kształcenie studentów na studiach stacjonarnych, jeżeli są to ich (tj. studentów) studia na drugim lub kolejnym kierunku studiów w formie stacjonarnej. Na podstawie art. 170a ust. 10 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym wydano ww. Rozporządzenie, w którym określono wzór oświadczenia studenta o spełnianiu warunków do podjęcia i kontynuowania studiów stacjonarnych w uczelni publicznej bez wznoszenia opłat. W związku z tym, że przepisy o odpłatności za studia weszły w życie 1 października 2011 r., ustawodawca postanowił (co potwierdza choćby ww. oświadczenie i przypisy go objaśniające), że - w uproszczeniu - nieistotne jest dla kwestii odpłatności za studia to, jakie studia dana osoba podejmowała lub ukończyła studia przed 1 października 2011 r.; dopiero studiów rozpoczynanych od roku akademickiego 2011/2012 miało się rozpocząć naliczanie punktów ECTS (por. art. 164a p.s.w.) wykorzystywanych przez studentów, a w razie przekroczenia ich określonego limitu - do nakładania na studentów obciążeń finansowych.

Studentka, na co wskazuje treść jej odwołania, uważa, że skoro podjęła 1 października 2013 r. studia II stopnia na kierunku archeologia i były/są to jej pierwsze studia stacjonarne w uczelni publicznej bez wnoszenia opłat na określonym poziomie kształcenia, na które otrzymała do wykorzystania liczbę punktów ECTS, o których mowa w art. 164a p.s.w. (por. treść ww. oświadczenia wypełnionego i podpisanego przez Studentkę 7 października 2013 r.), to nie ma w jej przypadku zastosowania art. 184 ust. 5 p.s.w. - właśnie dlatego, że studia podjęte lub ukończone przed 1 października 2011 r. nie są uwzględniane w odniesieniu do kwestii odpłatności za studia. Takie rozumienie przez Studentkę tej sprawy potwierdza fragment jej odwołania, w którym - powołując się na ww. Rozporządzenie - Studentka stwierdza:

"zgodnie z tym rozporządzeniem podjęłam studia bez względu na ukończone przed dniem 1 października 2011 r. studia niestacjonarne w uczelni publicznej bez wnoszenia opłat - punkt 1) Oświadczenia. Minister bowiem nie uznał wcześniejszych dyplomów ukończenia studiów za tytuły zawodowe magistra, czego wyrazem jest wydane rozporządzenie, na mocy którego rozpoczęła studia".

W ocenie OKSS stąd bierze się właśnie nieporozumienie i błędna ocena Studentki co do zasadności (nie)zastosowania art. 184 ust. 5 p.s.w. do jej przypadku. Błędna ocena Studentki bierze się z tego, że wiąże ona ze sobą przepisy o odpłatności za studia oraz zasady ich stosowania z przepisami określającymi "warunki negatywne", których spełnienie uniemożliwia otrzymywanie świadczeń wymienionych w art. 173 ust. 1 p.s.w., podczas gdy nie ma podstaw by wykładnię i stosowanie art. 184 ust. 5 p.s.w. uzależniać od wykładni i stosowania przepisów o odpłatności za studia (art. 99 ust. 1 pkt 1a p.s.w.), co zostało wykazane w pierwszej części uzasadnienia.

Odwoławcza Komisja wskazała również, że Studentka zapomniała także o tym, że przepisy o odpłatności za studia, na które się powołuje (art. 99 ust. 1 pkt la p.s.w.) zostały uchylone ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. (Dz.U. 2014 poz. 1198) i od dnia 1 października 2014 r. już nie obowiązują. Gdyby więc nawet podzielić argumentację Studentki (czego OKSS w sposób oczywisty nie czyni), z uwagi na to, że przepisy, na które powołuje się studentka straciły moc obowiązującą, nie mogą one stanowić podstawy do takiej wykładni art. 184 ust. 5 p.s.w., za jaką argumentuje.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. K. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła decyzji:

1. niezgodność decyzji z prawem,

2. naruszenie praw studenta znajdującego się w trudnej sytuacji materialnej z art. 179 ust. 1 p.s.w.,

3. doprowadzenie do jeszcze trudniejszej sytuacji: zubożenia, braku możliwości rozwoju,

4. zablokowanie edukacji,

5. doprowadzenie do skreślenia z listy studentów z powodu nie napisania pracy i braku obrony,

6. uniemożliwienie studiowania na studiach doktoranckich,

7. naruszenie konstytucyjnych zasad równości społecznej,

8. złą wolę i spowodowanie przewlekłości w całym postępowaniu stypendialnym.

Wniosła o przyznanie stypendium socjalnego za okres od stycznia do lipca 2015 r. zgodnie z wnioskiem oraz pomoc finansową w aktywności na polu archeologii pomimo utraty praw studenta, rozwoju naukowym i uzyskanie liczących się kwalifikacji archeologicznych zgodnych z "Ustawą o dostępie do wykonywanie niektórych zawodów". Dodatkowo wniosła o obciążenia Uniwersytetu Warszawskiego wszystkimi kosztami tego postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że o stypendium socjalne ubiega się ze względu na stan zdrowia, długotrwałą chorobę, brak rodziny, ubóstwo. Jednym słowem bardzo trudną sytuację materialną i życiową. W wyniku tej sześciomiesięcznej walki o pomoc i możliwość ukończenia w terminie studiów ta sytuacja stała się jeszcze trudniejsza.

Wyjaśniła, że studia na archeologii nie były kontynuacją poprzednich sprzed prawie 20-stu lat. Był nowy, różny od poprzedniego kierunek humanistyczny. Studia na archeologii nie są studiami równoległymi, gdzie jeden kierunek jest kończony równoczasowo w odbywaniem studiów na drugim kierunku. Były one dla niej szansą na nowe życie. Stwierdziła, że ma prawo z niej skorzystać. Termin ukończenie poprzednich studiów w świetle Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego był brany pod uwagę przy wyznaczaniu zasad nieodpłatnego studiowania w chwili gdy zaczynała studia na archeologii w październiku 2013 r., zaś prawa studenta zgodnie z Ustawą nabyła w chwili immatrykulacji - praw nabytych się nie traci. Te same zasady studiowania obowiązują przez cały okres studiów.

Wskazała, że Odwoławcza Komisja Stypendialna celowo błędnie interpretuje przepisy i narusza prawa studentów, by nie płacić stypendiów.

Dalej wyjaśniła, że studia rozpoczęła po kilkuletnim okresie opiekowania na niepełnosprawną matką aż do jej śmierci. Z powodu opieki nad matką nie pracowała. Była bez środków finansowych. Pobierała stypendium socjalne na pierwszym roku. Na drugim roku czyli przed ukończeniem studiów odmawiano jej przyznania stypendium. Odmówiono jej czterokrotnie. Walka o stypendium trwała ponad pół roku. W marcu 2015 r. odłączono jej dopływ prądu z powodu niezapłaconych faktur. Prądu nie miała do czerwca. Pracy nie napisała i nie obroniła w terminie. Odmawiano jej wszelakiej pomocy finansowej, nie tylko stypendium. Skończyło się skreśleniem z listy studentów i nieuzyskaniem dyplomu archeologa. Skutek tego był natychmiastowy - nie mogła rekrutować się na studia doktoranckie.

Żyła poniżej minimum socjalnego, które wynosi 542 zł i otrzymując 300 zł zasiłku z powodu długotrwałej choroby. Zasiłek z Ośrodka Pomocy Społecznej nie jest dochodem, a ustawowe minimum socjalne nie było przez OPS w jej miejscu zamieszkanie traktowane jako obligatoryjne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie prawem.

Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 173 ust. 1 pkt 1, art. 175 ust. 3, art. 184 ust. 5 i art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo szkolnictwie wyższym (Dz.U z 2012 r., poz. 272 ze zm.).

Stosownie do art. 173 ust. 1 p.s.w., student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: 1) stypendium socjalnego, 2) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, 3) stypendium rektora dla najlepszych studentów, 4) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. Określone w art. 173 ust. 1 p.s.w. prawo do pomocy materialnej przysługuje zatem studentowi, czyli osobie kształcącej się na studiach wyższych (zob. art. 2 ust. 1 pkt 18k p.s.w.), które ustawa definiuje jako studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, prowadzone przez uczelnię do tego uprawnioną (zob. art. 2 ust. 1 pkt 5 p.s.w.).

Zgodnie z art. 179 ust. 1 p.s.w. stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, przy czym przyznanie ww. stypendium uzależnione jest od wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta.

W przywołanych przepisach ustawa p.s.w. określa pozytywne "warunki pozytywne", które należy spełnić, aby móc starać się o przyznanie stypendium socjalnego.

Ustawa p.s.w. określa także "warunki negatywne", których spełnienie uniemożliwia otrzymywanie świadczeń wymienionych w art. 173 ust. 1 p.s.w., w tym stypendium socjalnego. Jednym z takich przepisów - mającym zastosowanie w niniejszej sprawie - jest art. 184 ust. 5 p.s.w.

Stosownie do art. 184 ust. 5 p.s.w. studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 p.s.w., chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowe go magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.

Wykładnia art. 184 ust. 5 p.s.w. wielokrotnie była przedmiotem orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2327/13; z dnia 31 października 2012 r. sygn. akt 1 OSK 1724/12), a także wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 2013 r. (sygn. akt K 40/12).

Art. 184 ust. 5 p.s.w. ustanawia zasadę prawa do świadczeń pomocy materialnej do czasu ukończenia jednego kierunku studiów z tytułem zawodowym magistra lub równorzędnym, z którego wynika, że student, który ukończył jeden kierunek studiów z tytułem zawodowym magistra lub równorzędnym, nie ma prawa do świadczeń pomocy materialnej na kolejnym kierunku studiów. Zgodnie z art. 184 ust. 5 p.s.w. student nie może otrzymać świadczeń wymienionych w art. 173 p.s.w., jeśli uzyskał już tytuł magistra lub równorzędny na innym kierunku studiów, ponieważ w tym przypadku nie zostanie spełniona przesłanka kontynuowania studiów na drugim kierunku studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra.

Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku orzekł, że art. 184 ust. 5 p.s.w. w zakresie, w jakim wyłącza prawo studentów kontynuujących naukę na drugim kierunku po ukończeniu jednego kierunku studiów do otrzymywania stypendiów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 3 i 4 p.s.w. jest zgodny z art 32 ust. 1 w związku z art 2 i art 70 ust 4 Konstytucji. Jakkolwiek wyrok Trybunał dotyczył stypendium rektora dla najlepszych studentów i stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, w ocenie Sądu argumentacja zawarta w uzasadnieniu wyroku nie miałaby mieć zastosowania również w odniesieniu do pozostałych świadczeń wymienionych w art. 173 ust. 1 p.s.w.

Zdaniem Trybunału art. 184 ust. 5 p.s.w. nie narusza zasady sprawiedliwości społecznej (art 2 Konstytucji), zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji), ani art. 70 ust. 4 Konstytucji, który nakłada na władze publiczne obowiązek zapewnienia obywatelom powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. W zakresie zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji), ustawodawca w art. 184 ust. 5 p.s.w. posłużył się kryterium, prowadzącym do zróżnicowania podmiotów podobnych, charakteryzujących się cechami relewantnymi z punktu widzenia ocenianej regulacji. Wedle Trybunału takie zróżnicowanie należy uznać za usprawiedliwione - legitymowanie się tytułem magistra (lub równorzędnym) uzasadnia wyłączenie z grona beneficjentów stypendiów naukowych nie tylko tych studentów, którzy uprzednio (na ukończonym kierunku studiów) pobierali stypendia określone w art. 173 ust. 1 pkt 3 i 4 p.s.w., ale i studentów, który uprzednio nie korzystali z tego rodzaju stypendiów. Wyłączenie przez ustawodawcę studentów, którzy ukończyli już jeden kierunek studiów i uzyskali tytuł zawodowy magistra lub równorzędny z możliwości ubiegania się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, na drugim kierunku studiów, nie świadczy o naruszeniu konstytucyjnej zasady równości podmiotów wobec prawa, ponieważ studenci, którzy nie ukończyli jeszcze żadnego kierunku i studenci, którzy ukończyli już jeden kierunek studiów, stanowią dwie grupy studentów będących w zróżnicowanej sytuacji.

W ocenie Sądu podkreślić należy, że posiadanie tytułu magistra wyklucza możliwość otrzymania każdego świadczenia wymienionego w art. 173 p.s.w., a także w art. 182 p.s.w.

Wedle oświadczeń złożonych przez Studentkę ukończyła ona studia na kierunku psychologia i uzyskała tytuł zawodowy magistra w 1997 r. Mając na uwadze ten fakt oraz treść art. 184 ust. 5 p.s.w. nie jest możliwe przyznanie Studentce stypendium socjalnego. Należy zgodzić się z organem, że na odmienną interpretację przywołanego przepisu (i tym samym odmienne rozstrzygnięcie - o przyznaniu stypendium socjalnego) nie mogą wpłynąć argumenty podnoszone przez Studentkę, a mianowicie, że nie posiada ona tytułu zawodowego magistra w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym.

Bez znaczenia jest fakt, że Studentka ukończyła studia, uzyskując tytuł zawodowy magistra, w 1997 r., a więc przed zmianami ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, które nastąpiły z dniem 1 października 2011 r.

Wydając zaskarżoną decyzję, organ zobowiązany jest do stosowania art. 184 ust. 5 p.s.w. niezależnie od tego, czy okoliczności, o których stanowi ten przepis, miały miejsce zanim zaczął on obowiązywać (tj. 1 października 2011 r.), czy gdy już obowiązywał. Brak jest przepisów, w tym zakresie przepisów przejściowych, które zobowiązywałyby organ do innego stosowania tego przepisu.

Z punktu widzenia OKSS istotne jest więc jedynie to, czy dana osoba spełnia "warunki negatywne" określone tym przepisem - jeśli tak, nie jest możliwe przyznanie takiej osobie żadnego ze świadczeń wymienionych w art. 173 ust. 1 p.s.w.

Skarżąca mylnie łączy też kwestię odpłatności za studia z treścią art. 184 ust, 5 p.s.w.

Zauważyć należy, że przepis art. 99 ust. 1 pkt 1a, na które powołuje się skarżąca, weszły w życie 1 października 2011 r. Na mocy powyższego przepisu ustawodawca umożliwił uczelniom publicznym pobieranie opłat za kształcenie studentów na studiach stacjonarnych, jeżeli są to ich studia na drugim lub kolejnym kierunku studiów w formie stacjonarnej. Na podstawie art. 170a ust. 10 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym wydano ww. Rozporządzenie, w którym określono wzór oświadczenia studenta o spełnianiu warunków do podjęcia i kontynuowania studiów stacjonarnych w uczelni publicznej bez wznoszenia opłat. W związku z tym, że przepisy o odpłatności za studia weszły w życie 1 października 2011 r., ustawodawca postanowił, iż nieistotne jest dla kwestii odpłatności za studia to, jakie studia dana osoba podejmowała lub ukończyła studia przed 1 października 2011 r. Dopiero studiów rozpoczynanych od roku akademickiego 2011/2012 miało się rozpocząć naliczanie punktów ECTS (por. art. 164a p.s.w.) wykorzystywanych przez studentów, a w razie przekroczenia ich określonego limitu - do nakładania na studentów obciążeń finansowych.

W ocenie Sądu, skarżąca w sposób nieuprawniony, uważa, że skoro podjęła 1 października 2013 r. studia II stopnia na kierunku archeologia i były/są to jej pierwsze studia stacjonarne w uczelni publicznej bez wnoszenia opłat na określonym poziomie kształcenia, na które otrzymała do wykorzystania liczbę punktów ECTS, o których mowa w art. 164a p.s.w. (por. treść ww. oświadczenia wypełnionego i podpisanego przez Studentkę 7 października 2013 r.), to nie ma w jej przypadku zastosowania art. 184 ust. 5 p.s.w. - właśnie dlatego, że studia podjęte lub ukończone przed 1 października 2011 r. nie są uwzględniane w odniesieniu do kwestii odpłatności za studia.

Skarżąca błędnie że wiąże ona ze sobą przepisy o odpłatności za studia oraz zasady ich stosowania z przepisami określającymi "warunki negatywne", których spełnienie uniemożliwia otrzymywanie świadczeń wymienionych w art. 173 ust. 1 p.s.w., podczas gdy nie ma podstaw by wykładnię i stosowanie art. 184 ust. 5 p.s.w. uzależniać od wykładni i stosowania przepisów o odpłatności za studia (art. 99 ust. 1 pkt 1a p.s.w.), co zostało wykazane w pierwszej części uzasadnienia.

Należy również wskazać, że Studentka zapomniała także o tym, że przepisy o odpłatności za studia, na które się powołuje (art. 99 ust. 1 pkt 1a p.s.w.) zostały uchylone ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. (Dz.U. 2014 poz. 1198) i od dnia 1 października 2014 r, już nie obowiązują.

Na zakończenie podkreślić należy, że skarżąca na rozprawie w dniu 21 czerwca 2016 r. potwierdziła, że w 2007 r. uzyskała tytuł magistra na wydziale psychologii, wobec powyższego organ prawidłowo uznał, że nie została spełniona przesłanka kontynuowania studiów na drugim kierunku studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra. Stypendium może być przyznane tylko wtedy, gdy drugi kierunek studiów prowadzi do uzyskania po raz pierwszy tytułu magistra, a taka sytuacja nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.