Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 238/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2019 r. sprawy ze skargi G.Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], nakazującej G.Ł. rozbiórkę budynku gospodarczego wraz z wiatą, samowolnie dobudowanego do istniejącego budynku gospodarczego, usytuowanego na terenie działek nr ewid. [...] i nakazał G.Ł. wykonanie w terminie 6 (sześciu) miesięcy od dnia doręczenia niniejszej decyzji następujących robót budowlanych w budynku gospodarczym wraz z wiatą (dobudowanym do istniejącego budynku gospodarczego), usytuowanym na terenie działek nr ewid. [...]:

1) zamurować otwór okienny i otwór drzwiowy w ścianie "tylnej" od strony działki nr [...]- materiał ściany o odporności ogniowej El 60 (np. cegła pełna grub. 12 cm);

2) wymienić drewniany materiał fragmentu ściany "tylnej" od strony działki nr [...] (nad istniejącymi otworami - okiennym i drzwiowym) na materiał o odporności ogniowej El 60 (np. cegła pełna grub. 12 cm);

3) rozebrać schody zewnętrzne usytuowane od strony działki nr [...],

4) usunąć istniejące pokrycie dachowe z eternitu i zamontować pokrycie z blachodachówki lub blachy falistej;

W decyzji tej powołano przepisy art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 poz. 229 ze zm.; dalej u.p.b. z 1974 r. ) w związku z art. 103 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.; dalej u.p.b. z 1994 r.) i wskazano, że zakres tych robót budowlanych należy wykonać z zachowaniem następujących warunków:

1) roboty budowlane należy wykonać przy użyciu wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku krajowym zgodnie z przepisami odrębnymi oraz zgodnie z zamierzonym zastosowaniem;

2) roboty budowlane należy wykonać zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zgodnie ze sztuką budowlaną pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie przygotowanie zawodowe, to jest osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane oraz będącą członkiem właściwej izby samorządu zawodowego;

3) roboty związane z usunięciem pokrycia dachowe z eternitu wykonać zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (Dziennik Ustaw Nr 71 poz. 649 ze zmianami);

1.1. W uzasadnieniu decyzji organ opisał przebieg postępowania wskazując, że w dniu 1 września 2011 r. do PINB wpłynęło pismo informujące o wybudowaniu przy [...] wiaty bez pozwolenia na budowę. Po przeprowadzonym postępowaniu decyzją z [...] lutego 2014 r. PINB nakazał G.Ł. rozbiórkę samowolnie wybudowanego dodatkowego obiektu budowlanego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. WINB uchylił w całości decyzję rozbiórkową PINB nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. PINB, powołując się na art. 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.b. z 1994 r., ponownie nakazał G.Ł. rozbiórkę budynku gospodarczego wraz z wiatą. Decyzją z [...] lutego 2016 r., nr [...], WINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie WINB z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania wynika, że przedmiotowy budynek gospodarczy wraz z wiatą, dobudowany do istniejącego budynku gospodarczego, usytuowany na terenie działek [...], został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. WINB podzielił stanowisko PINB, że brak jest możliwości legalizacji przedmiotowego budynku gospodarczego wraz z wiatą, samowolnie dobudowanego do istniejącego budynku gospodarczego, usytuowanego na terenie działek nr [...].

1.2 Decyzja ta stała się przedmiotem skargi G.Ł. Prawomocnym wyrokiem z dnia 22 czerwca 2016 r., II SA/Go 316/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję WINB z dnia [...] lutego 2016 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że dla oceny skutków samowolnego zrealizowania obiektu budowlanego, dla realizacji którego wymagane było pozwolenie na budowę właściwa jest ustawa Prawo budowlane z 1974 r. Sąd uznał, że zastosowanie przepisów tej ustawy oraz przepisów wykonawczych było wadliwe i zauważył, że WINB zajmując stanowisko w sprawie w zakresie podnoszonych przez stronę skarżącą w toku postępowania okoliczności związanych z pierwotnym posadowieniem obiektu na jednej działce (nr [...]), a następnie geodezyjnym wyznaczeniem granic nowo powstałych działek nie poczynił własnych ustaleń, ani nie dał temu wyrazu w uzasadnieniu decyzji. Te ustalenia są natomiast niezbędne w kontekście możliwości zastosowania art. 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r. oraz § 12 i § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17 poz. 62; dalej rozporządzenia MAGTiOŚ).

1.3. Ponownie rozpatrując odwołanie WINB decyzją z dnia [...] września 2016 r. uchylił decyzję PINB z dnia [...] października 2015 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w dotychczasowym postępowaniu organ I instancji nie ustalił jednoznacznie, w jaki sposób w dacie powstania przedmiotowego obiektu budowlanego przebiegała granica nieruchomości, na terenie której obiekt ten wówczas się znajdował (teren obecnych działek nr [...]), ani też czy jej obecny przebieg jest taki sam jak w chwili budowy. Te ustalenia są niezbędne z punktu widzenia przepisu prawa materialnego, zastosowanego przez organ I instancji, bowiem z treści zastosowanego przepisu art. 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r., wynika, że zasadniczą przesłanką uzasadniającą wydanie nakazu rozbiórki jest niezgodność obiektu budowlanego z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy. Dopiero ustalenie przebiegu granicy nieruchomości, na terenie której przedmiotowy obiekt znajdował się w dacie jego realizacji, pozwoli na dokonanie oceny czy obiekt ten spełnia wymogi określone w przepisach regulujących warunki techniczne dotyczące odległości sytuowania obiektu od granicy działki obowiązujących w okresie jego budowy.

1.4. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] maja 2017 r. PINB nakazał G.Ł. rozbiórkę budynku gospodarczego wraz z wiatą. Od tej decyzji G.Ł. wniosła odwołanie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] WINB utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia [...] maja 2017 r. W tej decyzji organ odwoławczy podzielił ustalenia PINB odnośnie daty budowy przedmiotowego budynku gospodarczego wraz z wiatą wskazujące na okres przed 1995r. - a mianowicie na lata 80- te XX wieku. WINB stwierdził, że przedmiotowy budynek gospodarczy wraz z wiatą został wybudowany bez uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę właściwego organu administracji publicznej. W ocenie WINB organ I instancji wyjaśnił okoliczności związane z pierwotnym posadowieniem obiektu na jednej działce (nr [...]), a następnie geodezyjnym wyznaczeniem granic nowo powstałych działek.

Ustalenia te wskazują, że rozpatrywany obiekt w momencie jego budowy nie spełniał wymogów określonych w przepisach regulujących warunki techniczne dotyczące odległości sytuowania obiektu od granicy działki obowiązujących w okresie jego budowy, a mianowicie § 13 ust. 1 rozporządzenia MAGTiOŚ. Rozpatrywany budynek nie mieści się bowiem w granicach jednej działki i ją przekracza. Takie zaś położenie powoduje niedopuszczalne naruszenie przepisów techniczno-budowlanych. Nadto przedmiotowy obiekt budowlany posiada częściowo konstrukcję, jak i pokrycie dachu, z materiałów palnych (z treści protokołów z oględzin oraz projektu budowlanego powykonawczego z 2012 r. wynika, że obiekt posiada częściowo drewnianą konstrukcję i ściany).

W związku z powyższym, zdaniem WINB, organ powiatowy prawidłowo zastosował przepis art. 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r. Zdaniem organu odwoławczego wykluczona jest możliwość legalizacji obiektu gospodarczego poprzez wydanie orzeczenia w trybie art. 40 u.p.b. z 1974 r. nakazującego skarżącej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.

1.5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. G.Ł. zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 37 ust. 1 i 2 u.p.b w zw. z art. 82 ust. 3 u.p.b. z 1994 r., § 13 rozporządzenia MAGTiOŚ oraz art. 77 § 1, art. 81 i art. 89 § 1 k.p.a. przez błędne zastosowanie i niewłaściwą interpretację w odniesieniu do okoliczności faktycznych sprawy i nienależyte wyjaśnienie spełnienia przesłanek tych przepisów.

1.6. Prawomocnym wyrokiem z dnia 29 listopada 2017 r., II SA/Go 939/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu II instancji. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że oceniając czy przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podporządkowały się wskazaniom Sądu i jego ocenie prawnej, a tym samym czy nie doszło do zarzuconego w skardze naruszenia art. 153 p.p.s.a. przytoczyć należy w tym miejscu stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 316/16, odnoszące się do uchybień jakich dopuścił się organ przy poprzednim rozpoznaniu sprawy, a które dotyczyły braków uzasadnienia decyzji oraz niepełnych ustaleń faktycznych. Sąd opisał spór dotyczący granic działek podkreślając, że z opisu i mapy z 11 lutego 1980 r. wynika, iż wyznaczone zostały nowe działki z nową numeracją, która obowiązuje do dnia dzisiejszego, a mianowicie zamiast działki o nr ewid. [...] powstała działka o nr ewid. [...], która powierzchniowo jest mniejsza tj. przed 1978 r. powierzchnia tej działki wynosiła 5 arów 95 m2, natomiast po zmianie numeracji wynosi 5 arów 64 m2. Oznacza to, że zmienił się przebieg granic tej działki ale od strony działki nr ewid. [...], z której ok 1980 r. wydzielone zostały działki o nr ewid. [...]. Jak stwierdził sąd przedwojenny budynek gospodarczy wraz z szopami był posadowiony na granicy z działką o nr ewid. [...] (obecnie[...]) i właściciel (inwestor) nie miał prawa nic więcej do niego dobudowywać, a stało się tak, że szopki zostały rozebrane i na nowo został dobudowany, do przedwojennego budynku gospodarczego, nowy obiekt przy czym został on wzniesiony, w warunkach samowoli budowlanej, na działce o nr ewid. [...].

W odniesieniu do tej kwestii, zdaniem Sądu, organ nie odniósł się do twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ogólnikowo stwierdzono, że organ I instancji wyjaśnił okoliczności związane z pierwotnym posadowieniem obiektu na jednej działce (nr [...]), a następnie geodezyjnym wyznaczeniem granic nowo powstałych działek. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera jednak danych pozwalających na zweryfikowanie udokumentowanych w odwołaniu twierdzeń skarżącej w tym zakresie.

Nadto w obu decyzjach nie powołano art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b. z 1974 r., co wskazuje, że organy nie przyjmują już, że przedmiotowy obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (przesłanka z pkt 2 art. 37 ust. 1). W tej sytuacji ocena prawna co do istnienia podstaw do nakazania rozbiórki możliwa była wyłącznie w kontekście art. 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r. Zgodnie ze wskazanym przepisem nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy jest możliwy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

Sąd wskazał, że organy uznały, że "inną ważną przyczynę" stanowi fakt, iż przedmiotowy obiekt w momencie jego budowy nie spełniał wymogów określonych w przepisach regulujących warunki techniczne dotyczące odległości sytuowania obiektu od granicy działki obowiązujących w okresie jego budowy, a mianowicie § 13 ust. 1 rozporządzenia MAGTiOŚ, albowiem budynek ten nie mieścił się w granicach jednej działki i ją przekraczał. W związku z powyższym rozważenia wymaga czy uwzględniona przez organy "inna ważna przyczyna" leży w kompetencji ustalenia i oceny prawnej organów nadzoru budowlanego, a w szczególności czy organy te są właściwe do badania zagadnienia własności nieruchomości, czy przebiegu granic w sytuacji istniejących w tym zakresie rozbieżności wynikających z różnej interpretacji zgromadzonych w sprawie dokumentów.

2. Po ponownym rozpoznaniu sprawy WINB wydał w dniu [...] kwietnia 2018 r., decyzję uchylającą decyzję PINB nakazującą G.Ł. rozbiórkę budynku gospodarczego wraz z wiatą, samowolnie dobudowanego do istniejącego budynku gospodarczego, usytuowanego na terenie działek nr ewid. [...] i w to miejsce nakazał G.Ł. wykonanie w terminie 6 (sześciu) miesięcy opisanych na wstępie uzasadnienia robót.

Powołując się na dokumenty i związanie wynikające z dwóch poprzednich wyroków tutejszego sądu, organ wskazał, że budowa przedmiotowego budynku gospodarczego wraz z wiatą datuje się na lata 80 XX wieku. Obowiązujące w tym okresie (po 1 stycznia 1979 r.) rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego wydane na podstawie ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, określające warunki udzielania pozwoleń na budowę obiektów budowlanych oraz pozwoleń na wykonanie robót budowlanych, w Dziale 3 - Budownictwo osób fizycznych, rozdziale 1 - pozwolenia na budowę, nie wymienia obiektu gospodarczego jako zwolnionego z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Przepisy tego rozporządzenia nie zawierają przy tym żadnych wyjątków od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę tego rodzaju obiektu. W związku z tym należało stwierdzić, że budowa przedmiotowego budynku gospodarczego wraz z wiatą w latach 80-tych XX wieku wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, którego nie wydano, co wynika z dowodów przeprowadzonych w sprawie.

W ocenie WINB z dowodów szczegółowo opisanych w decyzji wynika, że prace które doprowadziły do powstania przedmiotowego obiektu gospodarczego z wiatą w jego obecnej formie stanowiły w istocie budowę nowego obiektu budowlanego - o innych parametrach i konstrukcji. W przypadku robót budowlanych prowadzących do wykonania faktycznie nowego obiektu budowlanego w miejscu wcześniej istniejącego obiektu, nawet jeżeli są one prowadzone z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po innym obiekcie (np. fundamenty), dokonuje się odbudowy, która zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zalicza się do budowy, ze wszystkimi tego konsekwencjami, w tym obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, jak i skutkami prawnymi niedopełnienia tego wymogu.

2.1 Odnosząc się do możliwości legalizacji bez konieczności nakazania rozbiórki obiektu organ odwoławczy wskazał, że poprzednie wyroki przesądziły kwestie, iż podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy, a więc przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (rozporządzenia MAGTiOŚ).

W ocenie organu odwoławczego wskazane przez skarżącą okoliczności i argumenty wskazują, że rozpatrywany budynek mógł mieścić się w granicach jednej działki i jej nie przekraczał. W szczególności zaś wskazany w odwołaniu dowód w postaci opisu i mapy z dnia [...] października 1973 r. dotyczącej stanu zabudowy i danych działki nr [...] (aktualnie nr [...]) wskazuje, że na działce tej znajduje się budynek stanowiący przedmiot niniejszego postępowania, przy czym nie przekracza on granic z działkami sąsiednimi. Za prawdziwe uznał wyjaśnienia skarżącej dotyczące przebiegu granic działki nr [...] (dawniej nr [...]) wynikające z jej danych metrycznych.

Zdaniem organu odwoławczego, argumentacja podana w odwołaniu skarżącej z dużym prawdopodobieństwem wskazuje na niedokładności i błędy pomiarowe przy sporządzaniu map geodezyjnych obejmujących teren przedmiotowej inwestycji co powoduje, że nie można przyjąć, że rozpatrywany obiekt nie znajdował się w momencie budowy na terenie jednej nieruchomości gruntowej, jak stwierdził PINB. W świetle tych ustaleń obiekt usytuowany jest na terenie działki nr ewid. [...] z przekroczeniem granic tej działki - częściowo obiekt usytuowany jest na działce nr [...] (będącej we władaniu skarżącej). Jednakże budynek nie jest położony na działce nr [...], którą wskazano jako lokalizację obiektu w sentencji zaskarżonej decyzji PINB. Wynika to w szczególności z mapki sytuacyjno-wysokościowej z dnia [...] maja 2012 r. która została dostarczona przez skarżącą.

Ze znajdującego się w aktach sprawy projektu budowlanego powykonawczego budynku gospodarczego wraz z oceną techniczną z czerwca 2012r. sporządzonego przez mgr inż. H.P. należy też wnosić, że na terenie działki nr [...] usytuowane są częściowo schody zewnętrzne prowadzące do budynku (długość biegu i spocznika 110 + 78 cm = 188 cm, szerokość biegu schodowego 130 cm), które należy zakwalifikować jako urządzenie budowlane związane z tym budynkiem.

Z tych względów, zdaniem WINB, takie usytuowanie rozpatrywanego budynku nie powoduje sytuacji, w której można mówić o "innej uzasadnionej przyczynie" do wydania bezwzględnego nakazu rozbiórki budynku, również pomimo iż - jak wynika z ustaleń organu I instancji - budynek narusza przepisy techniczno-budowlane z uwagi na umieszczone w ścianie przy granicy z działką nr [...] otworu okiennego i drzwiowego. Istnieje bowiem możliwość wykonania robót budowlanych zmierzających do usunięcia takiej niezgodności z prawem.

2.2. Uzasadniając nakazany w decyzji zakres robót legalizacyjnych WINB wskazał na przepis §13 ust. 2 rozporządzenia MAGTiOŚ, zgodnie z którym ściany budynku gospodarczego, graniczące z działką sąsiednią, nie powinny mieć okien i drzwi odległość zabudowy od granicy działki budowlanej powinna wynosić co najmniej 4 m albo 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Przepisy rozporządzenia dopuszczają sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki, jednak ściana usytuowana w granicy musi być ścianą pełną bez otworów okiennych i drzwiowych.

W ocenie WINB wykonanie robót budowlanych zmierzających do usunięcia powyższej niezgodności z prawem winno być przedmiotem rozstrzygnięcia na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Podkreślono, że przewidziane tym przepisem wykonanie zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem należy interpretować możliwie szeroko. Może ono polegać na rozbiórce niektórych elementów obiektu, usunięciu elementów niewłaściwie wykonanych, zastąpieniu pewnych elementów innymi i w efekcie doprowadzenia do zmian możliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymogów prawa, w szczególności przepisów techniczno- budowlanych.

Mając na względzie stan faktyczny konieczność doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami, poprzez zamurowanie otworu okiennego i drzwiowego w ścianie tylnej - to jest: od strony granicy z działką nr [...] – materiałem o klasie El 60 odporności pożarowej (na przykład: cegła pełna grubości 12 cm) wynika z dostarczonego przez skarżącą w toku dotychczasowego postępowania (projektu budowlanego powykonawczego budynku gospodarczego wraz z oceną techniczną z czerwca 2012 r. sporządzonego przez mgr inż. H.P. Autor tego opracowania (będący rzeczoznawcą budowlanym w specjalności konstrukcyjno-budowlanej) wskazał również, że w rozpatrywanym obiekcie należy również zdemontować pokrycie z płyt azbestowych, z uwagi na obowiązywanie ustawy z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest i zamontować w jego miejsce pokrycie np. blachodachówki lub blach fałdowych, przy czym rozbiórkę i utylizację azbestu należy zlecić specjalistycznej jednostce.

Niezależnie od powyższych obowiązków w ocenie WINB konieczne jest również nałożenie obowiązku zamurowania wymiany drewnianego materiału fragmentu ściany "tylnej" od strony działki nr [...] (nad istniejącymi otworami – okiennym i drzwiowym) na materiał o odporności ogniowej El 60 (np. cegła pełna grub. 12 cm), przewidziany przez projektanta do zamurowania istniejących otworów w tej ścianie, oraz obowiązku rozebrania schodów zewnętrznych do rozpatrywanego budynku usytuowanych od strony działki nr [...]. Wymiana drewnianego materiału ściany "tylnej" budynku spowoduje, że ściana ta nie będzie już wykonana z materiału palnego, co w konsekwencji będzie czyniło zadość wymaganiu § 13 ust. 1 MAGTiOŚ, zezwalającemu na sytuowanie budynków gospodarczych bezpośrednio przy granicy działki pod warunkiem posiadania ścian z materiałów niepalnych i z dachu o pokryciu z materiałów niepalnych.

Nałożenie obowiązku rozbiórki istniejących schodów zewnętrznych do budynku od strony działki sąsiedniej (nr [...]) podyktowana jest przede wszystkim okolicznością, że schody te będą zbędne po wykonaniu obowiązku zamurowania otworu drzwiowego w rozpatrywanym budynku i w związku z tym brak jest celowości ich istnienia tym bardziej, że w znacznej części są usytuowane na terenie działki sąsiedniej (nr [...]). Rozbiórka schodów pozwoli zatem na dodatkowym dostosowaniu budynku w myśl wymagań z § 13 ust. 2 rozporządzenia MAGTiOŚ.

3. W skardze wniesionej od decyzji WINB z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] G.Ł. wniosła o jej uchylenie zarzucając:

1) rażące naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie przepisu art. 10 k.p.a. na skutek niezapewnienia stronie postępowania czynnego udziału w postępowaniu, przede wszystkim niepowiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy - zwłaszcza materiałem dowodowym zgromadzonym w toku ponownego rozpatrywania sprawy, co miało szczególne znaczenie w sytuacji, gdy organ II instancji zamierzał podjąć decyzję o charakterze reformatoryjnym w sposób zupełnie odmienny od treści decyzji wydanej przez PINB;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 40 u.p.b. z 1974 r. na skutek jego zastosowania w ten sposób, że został ustalony zbyt krótki termin na wykonanie określonych w decyzji robót budowlanych;

3) naruszenie przepisów postępowania w sposób, który wpłynął na treść wydanej decyzji, a mianowicie:

- art. 7 i art. 77 k.p.a. przez niezebranie wszystkich możliwych dowodów niezbędnych do właściwego tj. obiektywnego i prawdziwego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, a wskutek tego nierozpatrzenie wszystkich okoliczności niezbędnych lub wymaganych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy - ergo do wydania poprawnej merytorycznie decyzji;

- art. 8 k.p.a. polegające na złamaniu zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz na naruszeniu zasady obiektywizmu wskutek ferowania diametralnie odmiennego orzeczenia przez organ II instancji praktycznie na podstawie tego samego materiału dowodowego, którym strona przeciwna - WINB dysponował przed podjęciem decyzji;

- art. 80 k.p.a. przez dokonanie selektywnej oceny materiału dowodnego, w szczególności na skutek wykluczenia faktu, że roboty budowlane prowadzone przez poprzedników prawnych G.Ł. mogły być prowadzone na podstawie stosownego pozwolenia na budowę - na tej podstawie, że za miarodajną w tej kwestii organ uznał informację uzyskaną z UM w [...], iż w aktach tego urzędu nie odnaleziono decyzji (z okresu 1957-1990) o pozwoleniu na budowę budynków gospodarczych na działce nr [...]- co nie wyklucza, że taka decyzja mogła być wydana;

- obrazy przepisu art. 9 k.p.a. na skutek nieuprzedzenia strony o zamiarze zreformowania decyzji "rozbiórkowej" - wydanej w I instancji- zarówno w zakresie robót uznawanych za konieczne do doprowadzenia stanu zgodnego z prawem i wyznaczenia konkretnego terminu na realizację wskazanych przez organ robót -co w efekcie spowodowało nieuwzględnienie, że roboty wskazane w punktach 1, 2 i 3. - na skutek dokonania podziału nieruchomości będą miały walor bezprzedmiotowy, a roboty wskazane w pkt. 4 nie będą mogły być wykonane w terminie 6 miesięcy;

- art. 107 k.p.a. na skutek relatywnie wybiórczego sposobu sporządzenia uzasadnienia decyzji w części dotyczącej rozważań i poglądów uwzględniających treść wyroku WSA z dnia 29 listopada 2017 r. i niewykazania motywów jakimi kierował się organ określając termin 6 miesięcy na wykonanie robót budowlanych niezbędnych w jego przekonaniu do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego na skutek zastosowania do uzasadnienia wydania przedmiotowej decyzji regulacji prawnej wydanej na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. pomimo uznania, że reżimem prawnym do oceny formalnoprawnej przedmiotowej sprawy jest ustawa - Prawo budowlane z 1974 r. a także poprzez jednoznaczne przyjęcie, że w reżimie ustawowym ustawy z lipca 1974 r. takie obiekty budowlane, jak przedmiotowe zabudowania gospodarcze przy [...] bezwzględnie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę pomimo braku ku temu wystarczających podstaw;

5) obrazę przepisów art. 6, 7 i 12 k.p.a., czego efektem jest wydanie decyzji innej niż rozbiórkowa po kilku latach prowadzenia postępowania administracyjnego i pomimo tego nieuwzględnienie, że wynik postępowania o zniesienie współwłasności nieruchomości zwłaszcza w części dotyczącej działki gruntu może mieć wpływ na rozstrzygniecie sprawy administracyjnej, w szczególności zdeterminować bezzasadność administracyjnego orzekania w tej sprawie.

W uzasadnieniu skargi zarzuty te zostały rozwinięte z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji w części nakazującej stronie – G.Ł. wykonanie robót budowlanych jak w pkt. 1- 3 oraz określającej termin 6 miesięcy na realizację tych robót oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

W skardze wniesiono również o przeprowadzenie przed sądem administracyjnym dowodu z dokumentów opisanych w punktach 3a-e skargi.

4. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko

Uczestnik postępowania R.Ł. poparł skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

6. Zaskarżona decyzja została wydana w następstwie uchylenia prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 22 czerwca 2016 r., II SA/Go 316/16 oraz 29 listopada 2017 r., II SA/Go 939/17 wcześniejszych decyzji organu II instancji. W związku z tym, w rozpatrywanej sprawie zachodzi związanie oceną prawną wyrażoną w tej sprawie (art. 153 p.p.s.a). Kwestia ta ma kluczowe znaczenie dla sprawy bowiem w kontekście tego związania należy ocenić legalność kontrolowanej decyzji. Relewantne dla niniejszej kontroli elementy oceny prawnej wskazane w powołanym wyroku zostały wyżej opisane w punkcie 1.2 i 1.6 niniejszego uzasadnienia.

W szczególności już w pierwszym wyroku zostało przesądzone, że w sprawie znajdują zastosowanie ustawa Prawo budowlane z 1974 r. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (cytowanego jako rozporządzenia MAGTiOŚ). Mając na uwadze związanie wynikające z art. 153 p.p.s.a. zarzuty skargi dotyczące zastosowania niewłaściwego prawa materialnego są niezasadne.

Niezasadny jest również zarzut dotyczący ustaleń, że istnieją jeszcze wątpliwości co do tego, czy w sprawie zostały wydane pozwolenie na budowę. Ta kwestia również została już prawomocnie przesądzona i nie miała podlegać badaniu w ponowionym postępowaniu. Poza tym stan faktyczny sprawy przedstawiony przez organy kwestię tę dostatecznie wyjaśnia.

Podkreślić też należy, że skarga została jednoznacznie skierowana przeciwko części decyzji - mianowicie zawartym w decyzji nakazom wykonania określonych robót oraz wskazanemu w niej terminowi, co oznacza, że fundament rozstrzygnięcia, a mianowicie sama możliwość oraz tryb legalizacji obiektu na podstawie wskazanych przepisów prawa materialnego nie zostały zakwestionowane. Podważanie więc decyzji poprzez zarzuty dotyczące zastosowanie prawa budowlanego i przepisów wykonawczych z innego okresu, niż wskazany w decyzji nie jest i z tej racji skuteczne.

W takiej sytuacji odnoszenie się szczegółowe do samej możliwości i podstaw faktycznych i prawnych legalizacji orz jego przedmiotu nie jest potrzebne, gdyż sprowadziło się do powielania ustaleń i rozważań już poczynionych.

7. W sprawie nie można też mówić o naruszeniu gwarancji procesowych strony i powołanych w skardze zasad związanych z udziałem w postępowaniu i prawami procesowymi strony. Sprawa trwała długo (od 2011 r.) i na każdym jej etapie skarżąca aktywnie w niej uczestniczyła korzystając w pełni z praw jej przynależnych. Co więcej ostateczny wynik sprawy i poczynione ustalenia co do posadowienia obiektu względem granic działek oparte są w szczególności na dowodach i wyjaśnieniach przedstawionych przez skarżącą (co doprowadziło do zmiany orzeczenia organu I instancji i generalnie umożliwiło legalizację).

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wydania odmiennego orzeczenia merytorycznego przez organ odwoławczy podkreślić należy, że realizacja kompetencji reformatoryjnej przez WINB była bezpośrednim wykonaniem wskazań zawartych w wyroku tutejszego sądu z dnia 29 listopada 2017 r. Nadto orzekanie merytoryczne przez organ odwoławczy jest w obecnym modelu postępowania administracyjnego pełnoprawnym postępowaniem, a organ ten jest wyposażony w szeroki zakres uprawnień ukierunkowanych na orzekanie merytoryczne. Zmiana treści art. 136 k.p.a., dokonana tzw. nowelą kwietniową z 2017 r. (ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2017 r., poz. 935) istotnie wzmacnia i podkreśla merytoryczny charakter postępowania odwoławczego, który nawet przy istotności naruszeń przez organ I instancji reguł postępowania dowodowego nie musi prowadzić do uchylenia decyzji i ponownego rozpatrywania sprawy. Współczesny kształt postępowania odwoławczego zdecydowanie preferuje bowiem reformatoryjny, merytoryczny charakter rozpatrywania sprawy, co sprzyjać ma sprawności i szybkości postępowania administracyjnego.

8. Jeśli chodzi o nakazane w decyzji roboty budowalne ich zakres wynika z powołanego szczegółowo przez organy stanu faktycznego oraz wskazanych przepisów prawa materialnego. Organ wskazał, że zakres tych robót generalnie jest zgodny z tymi dokumentami, które dostarczyła sama strona (projektu budowlanego powykonawczego budynku gospodarczego wraz z oceną techniczną z czerwca 2012 r. sporządzonego przez mgr inż. H.P.). To w tym opracowaniu znajduje się również nakaz demontażu pokrycia z płyt azbestowych (oczywisty w świetle wymogów związanych nakazami wynikającymi z ustawy z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest). Również zastosowania materiałów ognioodpornych w miejsce drewnianego materiału fragmentu ściany "tylnej" od strony działki nr [...] (nad istniejącymi otworami – okiennym i drzwiowym) na materiał o odporności ogniowej El 60 (np. cegła pełna grub. 12 cm), przewidziany został przez projektanta i jest zgodny z § 13 ust. 2 rozporządzenia MAGTiOŚ.

9. Nałożenie obowiązku rozbiórki istniejących schodów zewnętrznych do budynku od strony działki sąsiedniej (nr [...]) związana jest z ustaleniem posadowienia obiektu i granic działek. Kwestia ta była od początku sprawy najbardziej kontrowersyjna i sporna. Wynikało to z błędów popełnionych w dokumentach geodezyjnych. Pamiętać jednak trzeba, że do powstania problemu przyczyniło się przede wszystkim wzniesienie obiektu budowlanego w warunkach samowoli budowlanej.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących braku ustaleń organów co do kwestii granicznych związanych z toczącym się postępowaniem rozgraniczeniowym (cywilnym) wskazać należy, że na dzień wydania decyzji postępowanie to nie zostało zakończone w taki sposób, by jego wynik musiał być uwzględniony w niniejszym postępowaniu jako prejudykat. Organ miał więc pełne podstawy dokonać samodzielnej oceny opierając się na tych ustaleniach jakie były możliwe do dokonania w chwili wydania decyzji, zgodnie z wytycznymi zawartymi w poprzednim wyroku. Ustalenia te uwzględniają w zasadzie ten przebieg granic, który podnosiła strona skarżąca. Organ wskazał, że rozbiórka schodów wynika z tego, że schody te będą zbędne po wykonaniu obowiązku zamurowania otworu drzwiowego w rozpatrywanym budynku i w związku z tym brak jest celowości ich istnienia tym bardziej, że w znacznej części są usytuowane na terenie działki sąsiedniej (nr [...]). Rozbiórka schodów pozwoli zatem na dodatkowym dostosowaniu budynku w myśl wymagań z § 13 ust. 2 rozporządzenia MAGTiOŚ.

10. Ocenę przedstawioną w zaskarżonej decyzji należy podzielić. Obowiązki nałożone na skarżącą zostały określone zgodnie z przepisami prawa, w sposób skonkretyzowany i oparty na wiedzy budowlanej oraz wykonalny. Oceny tej nie zmieniają dowody przedstawione przez stronę, gdyż ich zasadnicza treść dotyczy okoliczności powstałych po wydaniu zaskarżonej decyzji. Nie mogą być więc one podstawą do jej kontroli (por. art. 134 § 1 p.p.s.a.). Nadto rzeczą sądu nie jest prowadzenie postępowania dowodowego, a tak szeroki, jak wskazano to we wnioskach dowodowych skargi, reformatoryjny zakres orzekania wykroczyłby poza uzupełniający i ograniczony charakter postępowania dowodowego uregulowany w art. 106 § 3 p.p.s.a. (zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa przepis ten wyklucza również możliwość prowadzenia dowodu z opinii biegłych). Z tych względów wnioski dowodowe zostały oddalone.

Podkreślić też należy, że z tych wniosków nie wynika, by postępowanie cywilne zostało zakończone. Jego wynik, jeśli zmodyfikuje stan prawny granic może natomiast stanowić podstawę do wzniesienia postępowania, o ile będzie miało to związek ze sprawą).

Co do określonego w decyzji 6 miesięcznego terminu należy podzielić stanowisko organu, że jest on w realiach sprawy wystarczający. Nie sposób również pominąć okoliczności czasu, który upłynął od wydania decyzji do momentu kontroli sądowej.

11. Z opisanych wyżej względów decyzja WINB, w ocenie sądu jest w pełni zgodna z prawem. W postępowaniu prowadzonym przed organami nie doszło do naruszenia przepisów materialnych i proceduralnych w sposób mający wpływ na wynik sprawy lub mogący mieć taki wpływ (tym bardziej w sposób rażący). Organ ustalił istotne dla sprawy okoliczności oraz wyłuszczył istotne z punktu widzenia przedmiotu sprawy motywy decyzji realizując wskazania zawarte w poprzednich orzeczeniach sądowych. Nie ma w sprawie również mowy o naruszeniu gwarancji procesowych skarżącej, która w postępowaniu tym działała aktywnie i korzystała z pełni przysługujących jej praw.

Z tych względów skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).