Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 4013/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 maja 2015 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary upomnienia w związku z wykonywaniem samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa (Krajowy Sąd Dyscyplinarny), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 932 z późn. zm.) po rozpatrzeniu w dniu [...] września 2014 r. odwołania p. Z.S. (strony, skarżącego, obwinionego) z dnia [...] kwietnia 2013 r. od decyzji Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa (Okręgowy Sąd Dyscyplinarny) nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję orzekającą o ukaraniu obwinionego za wykonywanie robót rozbiórkowych w sposób odbiegający od zatwierdzonego projektu i przepisów (brak prawidłowego wygrodzenia stref niebezpiecznych).

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] marca 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej: Inspektor Nadzoru) powziął informację o niewłaściwym zabezpieczeniu robót budowlanych prowadzonych przy ul. [...], o odłamkach gruzu spadających na zaparkowany w pobliżu pojazd mechaniczny.

W dniu [...] marca 2011 r. Inspektor Nadzoru przeprowadził kontrolę przedmiotowej rozbiórki, podczas której ukarano kierownika budowy p. Z.S. mandatem karnym na podstawie art. 93 pkt 6 Prawa budowlanego w związku z wykonywaniem robót w sposób odbiegający od zatwierdzonego projektu i przepisów (brak prawidłowego wygrodzenia stref niebezpiecznych oraz nieprawidłowo sporządzony plan BIOZ). Obwiniony wyjaśnił, że zabezpieczenie z taśmy BHP na terenie przyległym do placu rozbiórki było zabezpieczeniem dodatkowym, wykonanym na cudzym terenie - spółdzielni, z którą wygrodzenie było uzgodnione przez p. A.S. Obwiniony wyjaśnił także, że przyjął mandat karny dla świętego spokoju, nie zdając sobie sprawy, że jego przyjęcie jest formą przyznania się do winy i może rodzić odpowiedzialność zawodową w budownictwie.

W dniu [...] marca 2011 r. Inspektor Nadzoru wszczął postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia robót rozbiórkowych budynku przy ul. [...] w W.

W toku postępowania stwierdzono, że roboty budowlane przedmiotowej inwestycji były prowadzone w sposób odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego (prowadzono je za pomocą ciężkiego sprzętu zamiast ręcznie lub narzędzi elektromechanicznych) co spowodowało zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, przy niedostatecznym zabezpieczeniu terenu przyległego. Stwierdzono, że strefy niebezpiecznej nie ogrodzono w sposób uniemożliwiający dostęp osób postronnych.

Według strony, rozbiórka pierwotnie miała odbywać się ręcznie, jednak po rezygnacji przez inwestora z odzyskania części elementów, za zgodą projektanta dokonano zmiany na mechaniczną. Po wyrażeniu przez projektanta zgody na zmianę technologii robót został wydany dziennik budowy.

W związku z powyższym Inspektor Nadzoru postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Pismem z dnia [...] maja 2011 r. Inspektor Nadzoru wniósł do [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa (dalej; Izba) o wszczęcie postępowania w trybie odpowiedzialności zawodowej wobec obwinionego.

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2011 r. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Izby (dalej: Rzecznik Odpowiedzialności) wniósł do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego o ukaranie p. Z.S. na podstawie art. 95 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że na terenie prowadzonych robót rozbiórkowych przy ul. [...] w W. doszło do zawalenia się szczytu ściany nośnej, co spowodowało zniszczenie samochodów parkujących przy drodze wewnętrznej w podwórku.

Inspektor Nadzoru ustalił, że roboty prowadzone były w sposób odbiegający od zatwierdzonego w projekcie, co spowodowało zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia.

W toku przeprowadzonej kontroli kierownik budowy został ukarany przez Inspektora Nadzoru mandatem karnym, którego przyjęcie potwierdził własnoręcznym podpisem.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny uznał p. Z.S. winnym popełnienia czynu z art. 95 pkt 4 w zw. z art. 22 pkt 3 Prawa budowlanego polegającego na niedbałym wykonywaniu ustawowych obowiązków kierownika budowy. Uznał także, że wobec ukarania obwinionego przez Inspektora Nadzoru w W. prawomocnym mandatem za wykroczenia z art. 93 pkt 6 Prawa budowlanego ponosi on odpowiedzialność zawodową z art. 95 pkt 2 Prawa budowlanego. W związku z powyższym Okręgowy Sąd Dyscyplinarny wymierzył obwinionemu karę upomnienia.

W uzasadnieniu Okręgowy Sąd Dyscyplinarny ustalił następujący stan faktyczny:

Pan Z.S. w dniu [...] stycznia 2011 r. złożył oświadczenie o podjęciu obowiązków kierownika rozbiórki budynku dawnej centrali C. i obiektów pomocniczych na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. o pozwoleniu na rozbiórkę i zatwierdzeniu projektu rozbiórki. Projekt rozbiórki przewidywał ręczne (przy użyciu kilofów, narzędzi elektromechanicznych) wykonanie rozbiórki elementów konstrukcyjnych budynku, o czym projektant napisał w informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. W graficznej formie projektu przewidziano strefę zagrożenia na terenie przylegającym do terenu rozbiórki i oznaczono ją do wygrodzenia taśmą.

Obwiniony w toku postępowania wyjaśniał, że wprawdzie objął obowiązki kierownika rozbiórki, to jednak w związku z zawarciem z firmą F. umowy i ustanowieniem p. A.S. kierownikiem robót i przejęciem przez niego placu rozbiórki, w jego ocenie, został zwolniony z obowiązków kierowania robotami w zakresie przekazanym kierownikowi robót. Nie może zatem ponosić odpowiedzialności za zdarzenie, o którym dowiedział się telefonicznie od p. A.S.

Pan Z.S. wyjaśnił także, że zabezpieczenie z taśmy BHP na terenie przyległym do placu rozbiórki było zabezpieczeniem dodatkowym, wykonanym na cudzym terenie - spółdzielni, z którą wygrodzenie było uzgodnione przez p. A.S.

Skarżący podniósł, że Okręgowy Są d Dyscyplinarny uznał, że skarżący dopuścił się czynu polegającego naprowadzeniu robót rozbiórkowych niezgodnie z projektem, mimo że projektant wyraził zgodę na zmianę sposobu rozbiórki z ręcznej na mechaniczną.

Wskazał, że strefa niebezpieczna została wydzielona zgodnie z § 21 ust. 2 i § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych, tj w wymiarze liniowym 6 m od płaszczyzny obiektu budowlanego i w sposób uniemożliwiający dostęp osobom postronnym na teren robót oraz kończyła się wraz z murowanym ogrodzeniem wokół rozbieranego budynku.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny uznał, że p. Z.S. popełnił czyn polegający na niewykonaniu odpowiedniego zabezpieczenia terenu, na którym prowadzone były roboty rozbiórkowe oraz został ukarany w związku z wykonywaniem samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie i z tego tytułu orzekł karę upomnienia.

Jednocześnie Okręgowy Sąd Dyscyplinarny wskazał, że obwiniony nie naruszył obowiązku z art. 22 pkt 3 Prawa budowlanego polegającego na wykonywaniu rozbiórki w sposób odbiegający od projektu, w zakresie zmiany sposobu rozbiórki z ręcznej na mechaniczną i w tym zakresie umorzył postępowanie.

W uzasadnieniu wskazano, że były podstawy do ukarania przez Inspektora Nadzoru p. Z.S. mandatem oraz że kierownik budowy odpowiada za nieodpowiednie wygrodzenie stref bezpieczeństwa na terenie rozbiórki. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny uznał, że mur od strony zachodniej nie mógł pełnić funkcji, o której mowa w § 20 i 21 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych.

Po rozpatrzenia odwołania Krajowy Sąd Dyscyplinarny decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r. utrzymał mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, że p. Z.S. ponosi odpowiedzialność zawodową z tytułu ukarania mandatem karnym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (art. 95 pkt 2 Prawa budowlanego) oraz z tytułu nieodpowiedniego zabezpieczenia terenu rozbiórki (art. 42 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego).

Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2014 r. (sygn. VI SA/Wa 3352/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego nr [...] z dnia [...] września 2013 r. W uzasadnieniu wskazał, że w składzie orzekającym Krajowego Sądu Dyscyplinarnego, który wydał zaskarżoną decyzję, zasiadało dwóch członków, którzy uczestniczyli w wydaniu wcześniejszej decyzji nr [...] z dnia [...] września 2012 r. (w przedmiocie uchylenia decyzji OSD i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia).

WSA w Warszawie wskazał, że w jego ocenie pojęcie brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji odnosi się nie tylko do postępowania odwoławczego, ale również do przypadków, kiedy zaskarżenie decyzji realizowane jest w następstwie decyzji wydanej wcześniej przez ten sam skład osobowy.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny uznał, że p.Z.S. popełnił czyn polegający na nie wykonaniu odpowiedniego zabezpieczenia terenu, na którym prowadzone były roboty rozbiórkowe oraz został ukarany w związku z wykonywaniem samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie i z tego tytułu orzekł karę upomnienia. Jednocześnie OSD wskazał, że obwiniony nie naruszył obowiązku z art. 22 pkt 3 Prawa budowlanego polegającego na wykonywaniu rozbiórki w sposób odbiegający od projektu, w zakresie zmiany sposobu rozbiórki z ręcznej na mechaniczną i w tym zakresie umorzył postępowanie.

W uzasadnieniu wskazano, że były podstawy do ukarania przez Inspektora nadzoru p. Z.S. mandatem oraz że kierownik budowy odpowiada za nieodpowiednie wygrodzenie stref bezpieczeństwa na terenie rozbiórki.

Jak już wskazano, rozpatrując ponownie odwołanie od decyzji Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Krajowy Sąd Dyscyplinarny PUB decyzją nr [...] z dnia [...] września 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozpatrując ponownie wniesione odwołanie KSD PUB stwierdza, co następuje:

Postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie prowadzone jest na podstawie przepisów:

1) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane,

2) ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów,

3) Kodeksu postępowania administracyjnego.

Podstawą ukarania p. Z.S. w trybie odpowiedzialności zawodowej był fakt jego wcześniejszego ukarania przez Inspektora Nadzoru mandatem karnym w związku z wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie oraz fakt niewykonania odpowiedniego zabezpieczenia terenu, na którym prowadzone były roboty rozbiórkowe.

Według art. 95 pkt 2 Prawa budowlanego odpowiedzialności zawodowej w budownictwie podlegają osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, które zostały, w związku z ich wykonywaniem ukarane.

W aktach sprawy znajduje się mandat karny seria [...] nr [...] na kwotę 500 zł wystawiony na rzecz p. Z.S. Mandat został wystawiony za wykonywanie robót rozbiórkowych w sposób odbiegający od zatwierdzonego projektu i przepisów (brak prawidłowego wygrodzenia stref niebezpiecznych). Mandat został przyjęty przez p. Z.S. - widnieje na nim jego podpis.

Mandat kary jest dokumentem urzędowym i korzysta z domniemania prawdziwości. Możliwy jest jednak kontrdowód, który obali jego prawdziwość. W przedmiotowej sprawie takiego kontrdowodu nie można jednak przeprowadzić.

Na mapie zasadniczej do celów projektowych (wchodzącej w skład projektu) zaznaczono znajdujące się po stronie zachodniej budynku nr [...] ogrodzenie z dopiskiem - do likwidacji. Po stronie zachodniej ogrodzenia zaznaczono żółtym kolorem dodatkowe wygrodzenie - taśma bhp. Takie same oznaczenia znajdują się od strony północnej budynku. Natomiast po stronie południowej budynku zaznaczono wygrodzenie z taśmy BHP i barier drewnianych.

Skargę na decyzję nr [...] Krajowego Sądu Dyscyplinarnego z dnia [...] września 2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona (obwiniony), zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

naruszenie przepisów postępowania, a to:

a) § 54 pkt 1 załącznika nr 1 do uchwały Krajowej Rady nr 38/R/06 z dnia 13 grudnia 2006 r. zmienionego uchwała Krajowej Rady nr 10/R/12 z dnia 05 września 2012 r. "Tryb postępowania rzeczników odpowiedzialności zawodowej i sądów dyscyplinarnych w postępowaniu w sprawach odpowiedzialność zawodowej w budownictwie" poprzez brak odniesienia się i dokonania oceny zaniechania zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego przez OSD, a w szczególności ustalenia przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy z całkowitym pominięciem stanowiska skarżącego w sprawie oraz przedstawionych przezeń dowodów;

b) art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez Sądy obu instancji polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności poprzez ustalenie stanu faktycznego sprawy nieodpowiadającego rzeczywistości;

c) art. 77 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przez Okręgowy Sąd Dyscyplinarny, a także następnie przez Krajowy Sąd Dyscyplinarny zbadania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, ustalenie stanu faktycznego sprawy niezgodnie z rzeczywistością, dokonania oceny materiału w sposób dowolny, wewnętrzną sprzeczność w ustaleniach faktycznych Sądu II instancji polegająca na uznaniu w jednej części uzasadnienia, iż w przedmiotowej sprawie nie można przeprowadzić kontrdowodu prawdziwości mandatu karnego, a następnie przeprowadzenie w tym zakresie postępowania i w konsekwencji przyjęcie, że mandat karny został wystawiony prawidłowo, choć brak jest ku temu podstaw

d) art. 76 § 3 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że nie zostało obalone domniemanie prawdziwości podstaw ukarania skarżącego przez Powiatowego Inspektora NB mandatem karnym, choć zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż nie było do tego podstaw;

e) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku wskazania w uzasadnieniu orzeczenia jakie fakty Krajowy Sąd Dyscyplinarny uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

i naruszenie prawa materialnego, a to:

a) art. 95 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarżący został ukarany w związku z pełnieniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, choć brak jest ku temu podstaw;

b) art. 42 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarżący nieodpowiednio zabezpieczyłem teren budowy, choć zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje ku temu podstaw;

c) § 21 ust 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż strefa niebezpieczna dla rozbieranego budynku nie była wygrodzona prawidłowo, choć zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoczenie wskazuje, że ogrodzenie murowane znajdowało się w określonej we wskazanym przepisie odległości 6 m od rozbieranego budynku;

d) § 20 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż strefa niebezpieczna dla prowadzonych prac została wyznaczona w sposób umożliwiający dostęp osobo postronnym na teren rozbiórki, choć zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż osoby postronne nie miały dostępu na teren rozbiórki.

W związku z powyższymi zarzutami strona wniosła o uchylenia zaskarżonej decyzji Krajowego Sądu Dyscyplinarnego, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie jej pkt 1 i uwolnienie skarżącego od odpowiedzialności zawodowej, bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje w sposób nie budzący wątpliwości podstawy do wydania takiej decyzji, a także zasądzenie na rzecz skarżącego od organu II instancji zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych;

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, odnosząc się kolejno do wszystkich zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2012 r., poz. 270, z późn. zm..; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, którą po rozpatrzeniu w dniu [...] września 2014 r. odwołania p. Z.S. z dnia [...] kwietnia 2013 r. od decyzji Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa nr [...] z dnia [...] marca 2013 r., utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W ocenie Sądu, sądy dyscyplinarne orzekające w sprawie, tj. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny oraz Krajowy Sąd Dyscyplinarny Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa wyraźnie wskazały, że skarżący - p. Z.S. ponosi odpowiedzialność zawodową w budownictwie z tytułu wcześniejszego ukarania go z tytułu wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie (art. 95 pkt 2 Prawa budowlanego) oraz z tytułu nieodpowiedniego zabezpieczenia terenu rozbiórki (art. 42 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego). Nie jest więc zrozumiały zarzut, że sądy obu instancji nie wskazały jakich konkretnie obowiązków nie dopełnił i z czego one wynikały. Sądy obu instancji dokładnie wyjaśniły podstawy i przesłanki odpowiedzialności.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa uznał, że p. Z.S. popełnił czyn polegający na niewykonaniu odpowiedniego zabezpieczenia terenu, na którym prowadzone były roboty rozbiórkowe oraz został ukarany w związku z wykonywaniem samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie i z tego tytułu orzekł karę upomnienia.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. Krajowego Sądu Dyscyplinarnego po rozpatrzeniu odwołania p. Z.S. od decyzji Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję orzekającą o ukaraniu obwinionego za wykonywanie robót rozbiórkowych w sposób odbiegający od zatwierdzonego projektu i przepisów (brak prawidłowego wygrodzenia stref niebezpiecznych).

W ocenie Sądu, który podziela określone w powyższych decyzjach przesłanki odpowiedzialności strony, brak powodów do uznania, że decyzje te naruszają prawo, a co za tym idzie – powinny pozostać w obrocie prawnym.

Sąd zgadza się z oceną Krajowego Sądu Dyscyplinarnego, który odnosząc się do zarzutu naruszenia § 54 ust. 1 Trybu postępowania (...) oraz art. 7, 76 § 3, 7, 80 i 107 § 3 K.p.a., organ uznał, że są one nieuzasadnione. Według § 54 pkt 1 Trybu postępowania rzeczników odpowiedzialności zawodowej i sądów dyscyplinarnych w postępowaniu w sprawach odpowiedzialności zawodowej w budownictwie organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Po pierwsze, uchwała Krajowej Rady nie ma waloru źródła prawa w znaczeniu konstytucyjnym. Tryb postępowania jest skierowany do rzeczników i sądów dyscyplinarnych jako akt wewnętrzny mający usprawnić i zapewnić prawidłowość przeprowadzenia postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie. Po drugie, zarówno Rzecznik jak i Okręgowy Sąd Dyscyplinarny nie naruszyli powyższej normy oraz pozostałych przepisów procesowych K.p.a.

Odpowiadając na zarzut, że rzecznik nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego poprzedzającego złożenie wniosku do Rzecznika organ stwierdził, że Rzecznik może ale nie musi przeprowadzić postępowania wyjaśniającego w zakresie odpowiedzialności zawodowej. W przedmiotowej sprawie Rzecznik otrzymał od Inspektora Nadzoru dla W. wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej p. Z.S. Uznał, że organ nadzoru budowlanego w sposób wyczerpujący przeprowadził postępowanie wyjaśniające, że nie istnieje potrzeba jego uzupełniania. Skarżący był przesłuchiwany przez Inspektora Nadzoru w charakterze świadka w związku z prowadzeniem robót rozbiórkowych.

Zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (t. jedn. Dz. U. 2014, poz. 1946) do orzekania w sprawach dyscyplinarnych (odpowiedzialności zawodowej) powołane zostały sądy dyscyplinarne. Postępowanie jest dwuinstancyjne i przysługuje od niego skarga do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie wszystkie wymogi właściwego postępowania zostały zachowane.

Skarżący został poinformowany przez Okręgowy Sąd Dyscyplinarny pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. o wniesieniu przeciwko niemu wniosku o ukaranie oraz wezwany do ustosunkowania się i zgłoszenia ewentualnych dowodów. Powołał pełnomocnika do reprezentowania przed tym Sądem. Uczestniczył w rozprawach przed Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym zarówno w pierwszym postępowaniu, jak i postępowaniu na skutek ponownego rozpatrywania sprawy. Na jego wniosek został przesłuchany w charakterze świadka p. Z.C. (dyrektor w firmie F.). Wskazuje to, że zachowane zostały wszystkie prawa procesowe strony.

Po przeprowadzeniu postępowania Okręgowy Sąd Dyscyplinarny wydał rozstrzygniecie zawierające wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, które zostało następnie utrzymane przez Krajowy Sąd Dyscyplinarny. Uzasadnienie skazuje fakty uznane za udowodnione, zawiera omówienie dowodów, odnosi się do twierdzeń skarżącego oraz wyjaśnia podstawę prawną decyzji, czyli spełnia wymogi przewidziane w art. 107 § 3 K.p.a.

Według art. 97 Prawa budowlanego postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wszczyna się na wniosek organu nadzoru budowlanego, właściwego dla miejsca dopełnienia czynu lub stwierdzającego popełnienie czynu, złożony po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Wniosek powinien zawierać określenie zarzucanego czynu, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz wskazanie dowodów. Wniosek o ukaranie może złożyć w zakresie swojej właściwości organ samorządu zawodowego.

Natomiast na podstawie art. 26 pkt 1 ustawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej prowadzi postępowania wyjaśniające oraz sprawuje funkcje oskarżyciela w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej członków izb architektów oraz inżynierów budownictwa i dyscyplinarnej członków okręgowej izby.

Tylko więc Rzecznik może sprawować funkcję oskarżyciela, co de facto oznacza, możliwość złożenia przez niego wniosku o ukaranie. Jeżeli więc organ nadzoru budowlanego przeprowadził na podstawie art. 97 ust. 1 Prawa budowlanego postępowanie wyjaśniające i wniósł do [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa o ukaranie p. Z.S., to Rzecznik nie musiał po raz drugi przeprowadzać tego postępowania, ale mógł ograniczyć się wyłącznie do wniesienia samego wniosku o ukaranie do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego.

Pan Z.S. uczestniczył w postępowaniu przed Inspektorem Nadzoru dla W. W dniu [...] marca 2011 r. był obecny podczas kontroli przez PINB budowy przy ul. [...] w W., a w dniu [...] kwietnia 2011 r. został przesłuchany w charakterze świadka.

Powołany przez skarżącego wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r. (III GSK 807/08) wskazuje jedynie, jakie przepisy należy stosować w postępowaniu przed Rzecznikiem. Sąd wskazał, że .dostępowanie merytoryczne prowadzone przed sądem dyscyplinarnym jest poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym. Skoro w postępowaniu w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej przed sądem dyscyplinarnym znajdują zastosowanie przepisy K.p.a., to tym samym nie ma żadnych przeszkód, aby te przepisy były stosowane w postępowaniu wyjaśniającym.

Odnosząc się do zarzutu wewnętrznej sprzeczności w ustaleniach faktycznych Krajowego Sądu Dyscyplinarnego, polegającej na uznaniu w jednej części uzasadnienia, że nie można przeprowadzić kontrdowodu prawdziwości mandatu karnego, a następnie przeprowadzenia w tym zakresie postępowania i w konsekwencji przyjęcia, że mandat karny został wystawiony prawidłowo, Sąd ten wskazał, że zarówno Okręgowy Sąd Dyscyplinarny, jak i Krajowy Sąd Dyscyplinarny nie uznały, że podnoszone okoliczności opłacenia mandatu przez podwykonawcę, czy też twierdzenie, że mandat został przyjęty przez kierownika budowy "dla świętego spokoju", pozwalają na obalenie mocy dowodowej mandatu karnego.

Jak wyżej wskazano, w aktach sprawy znajduje się mandat karny seria [...] nr [...] na kwotę 500 zł stawiony na rzecz p. Z.S. Mandat został wystawiony za wykonywanie robót rozbiórkowych w sposób odbiegający od zatwierdzonego projektu i przepisów (brak prawidłowego wygrodzenia stref niebezpiecznych). Mandat został przyjęty przez p. Z.S. - widnieje na nim jego podpis.

Według art. 95 pkt 2 Prawa budowlanego odpowiedzialności zawodowej w budownictwie podlegają osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, które zostały, w związku z ich wykonywaniem, ukarane.

W komentarzu Kamila Bulińskiego do art.93 ustawy - Prawo budowlane (LEX, stan prawny na 2014.03.01) stwierdza się, że: "Wszystkie wymienione w komentowanym artykule wykroczenia zagrożone są wyłącznie karą grzywny. Pomimo tego, że zagrożenie czynu nieoznaczoną co do górnej granicy karą grzywny wskazywać by mogło, że stanowi on występek, to jednak przepis art. 94, zgodnie z którym orzekanie w sprawach o czyny określone w art. 92 i 93 następuje na podstawie przepisów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, przesądza, że czyny wskazane w tych artykułach stanowią wykroczenia. Stosownie do art. 1 § 1 k.p.w. postępowanie w sprawach o wykroczenia toczy się według przepisów tego kodeksu (por. wyrok SN z dnia 23 listopada 2011 r., IV KK 349/11, LEX nr 1095848).

Zgodnie z art. 24 § 1 k.w. grzywnę wymierza się w wysokości od 20 do 5000 zł."

Autor uznaje też, że "Wykroczenie z art. 93 pkt 3 penalizuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 28 lub 31 ust. 2, tj. bez pozwolenia na rozbiórkę lub bez zgłoszenia wymaganego przy rozbiórce budynków i budowli niewpisanych do rejestru zabytków oraz nieobjętych ochroną konserwatorską, o wysokości poniżej 8 m, jeżeli ich odległość od granicy działki jest nie mniejsza niż połowa wysokości (art. 31 ust. 1 pkt 1), a także obiektów i urządzeń budowlanych, na których budowę nie jest wymagane pozwolenie na budowę, jeśli nie podlegają ochronie jako zabytki. Przepis art. 31 ust. 2 pr. bud., do którego odesłanie zawiera komentowany przepis, stanowi również, że art. 30 ust. 5 stosuje się odpowiednio, co oznacza, że wykroczenie stanowi także przystąpienie do prac rozbiórkowych przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia albo po zgłoszeniu sprzeciwu (w drodze decyzji) przez właściwy organ lub też po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia."

Krajowy Sąd Dyscyplinarny w zaskarżonej decyzji odwołując się do mapy zasadniczej do celów projektowych, notatek służbowych pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego i zeznań świadka p. A.S. stwierdził, że w dniu zdarzenia nie było od strony zachodniej wygrodzenia z postaci taśmy bhp. Inspektor Nadzoru miał więc podstawy do wystawienia mandatu karnego za wykonywanie robót niezgodnie z projektem poprzez brak odpowiedniego wygrodzenia stref niebezpiecznych).

Krajowy Sąd Dyscyplinarny uzasadnił więc w sposób wyczerpujący, że w toku postępowania nie przedstawiono okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że dokument urzędowy w postaci mandatu karnego nie korzysta z domniemania waloru prawdziwości.

Niezasadny jest również zarzut, że p. Z.S. nie może podlegać co do zasady odpowiedzialności zawodowej budownictwie ponieważ robotami budowlanymi kierował p. A.S.

Pan Z.S. posiada stwierdzenie przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie kierownika budowy i robót w specjalności konstrukcyjno-budo wlanej.

Pan A.S. posiada stwierdzenie przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie kierownika budowy i robót w specjalności konstrukcyjno-budowlanej.

Według art. 42 ust. 4 Prawa budowlanego przy prowadzeniu robót budowlanych, do kierowania którymi jest wymagane przygotowanie zawodowe w specjalności techniczno-: budowlanej innej niż posiada kierownik budowy, inwestor jest obowiązany zapewnić ustanowienie kierownika robót w danej specjalności.

Przepis ten nie wprowadza jednak zakazu ustanowienia kierownika robót w takiej samej specjalności, jaką posiada kierownik budowy. Nie istnieje także w Prawie budowlanym żaden przepis, który wyłączałby odpowiedzialność kierownika budowy w sytuacji ustanowienia kierownika robót. Należy więc wskazać, że kierownik budowy podlega odpowiedzialności zawodowej w budownictwie w wypadku powołania kierownika robót w tej samej specjalności.

Według art. 24 ust. 2 Prawa budowlanego przepisy ust. 1 oraz art. 22 i art. 23 stosuje się odpowiednio do kierownika robót. Wynika z tego, że w przypadku ustanowienia kierownika robót na on takie same obowiązki jakie Prawo budowlane przewiduje dla kierownika budowy. Ma on akie same prawa i obowiązki jak kierownik budowy jednak ograniczone do określonego zakresu robót, przy czym należy zastrzec, że zakres ten może w istocie wypełniać całe przedsięwzięcia budowlane.

W związku z powyższym należy wskazać, że co do zasady p. Z.S. ponosi odpowiedzialność zawodową w budownictwie jako kierownik budowy w sytuacji powołania kierownika robót w tej samej specjalności. Szczegółowa analiza stanu prawnego w tym zakresie została przedstawiona w decyzji KSD PUB nr [...] z dnia [...] września 2012 r.

Całkowicie bezzasadny jest zarzut, że Okręgowy Sąd Dyscyplinarny wydając decyzję z [...] lutego 2012 r. pomimo posiadania dowodów, że projektant wyraził zgodę na zmianę sposobu rozbiórki z ręcznej na mechaniczną uznał, że skarżący dopuścił się czynu polegającego na prowadzeniu prac zbiórkowych niezgodnie z projektem. Należy podkreślić, że decyzja z dnia [...] lutego 2012 r. została uchylona a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Na skutek tego w kolejnej decyzji OSD nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. OSD wyraźnie wskazał, że p. Z.S. nie naruszył obowiązku z art. pkt 3 Prawa budowlanego polegającego na wykonywaniu rozbiórki z sposób odbiegający od projektu w zakresie zmiany sposobu rozbiórki ręcznej na mechaniczną i w tym zakresie umorzono postępowanie.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 42 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego oraz § 20 ust. 1 i § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 1303 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych.

Według § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych strefę niebezpieczną ogradza się i oznakowuje w sposób uniemożliwiający dostęp osobom postronnym.

Natomiast na postawie § 21 ust. 2 rozporządzenia strefa niebezpieczna, o której mowa w ust. .. w swym najmniejszym wymiarze liniowym liczonym od płaszczyzny obiektu budowlanego, nie loże wynosić mniej niż 1/10 wysokości, z której mogą spadać przedmioty, lecz nie mniej niż 6 m.

Na mapie zasadniczej do celów projektowych (wchodzącej w skład projektu) zaznaczono znajdujące się po stronie zachodniej budynku nr [...] ogrodzenie z dopiskiem - do likwidacji. Po stronie zachodniej ogrodzenia zaznaczono żółtym kolorem dodatkowe wygrodzenie - taśma bhp. Takie same oznaczenia znajdują się od strony północnej budynku. Natomiast po stronie południowej budynku zaznaczono wygrodzenie z taśmy BHP i barier drewnianych.

Z notatek służbowych PINB dla miasta W. wynika, że brak było zabezpieczeń terenu (strefy niebezpiecznej) przy murowanym ogrodzeniu, na którym prowadzone są roboty rozbiórkowe.

Nie ulega więc wątpliwości, że projekt przewidywał od strony zachodniej dodatkowe wygrodzenie w postaci taśmy bhp, którego w dniu uszkodzenia samochodu nie było.

Z przeprowadzonych w dniu [...] stycznia 2013 r. oględzin placu rozbiórki oraz muru odgradzającego plac rozbiórki wynika, że odległość południowo-zachodniego narożnika budynku, przy którym doszło do upadku elementów rozbieranego budynku na mur okalający teren rozbiórki) od muru wynosiła 6,5 m., natomiast odległość drugiego narożnika (północno-zachodniego) do muru wynosiła 5,5 m. Oznacza to, że nawet gdyby przyjąć, że mur pełnił funkcję wygrodzenia, to część ego długości pozostawała w odległości mniejszej niż 6 m. od ściany rozbieranego budynku.

W związku z tym należy wskazać, że kierownik budowy naruszył art. 42 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego, gdyż w dniu zdarzenia nie było przewidzianej w projekcie od strony zachodniej taśmy bhp. Z kolei odległość muru, który jak twierdzi p. Z.S. pełnił naturalną funkcję wygradzającą, jest mniejsza na części jego długości od wymaganej odległości 6 metrów od ściany budynku.

Poza tym w toku postępowania projektant zeznał, że ogrodzenie murowane nie było przeznaczone do wygrodzenia strefy niebezpiecznej, ponieważ nie było badane pod kątem wytrzymałości. Należy podkreślić, że to projektant posiada najlepszą wiedzę o tym, jak zaprojektował wygrodzenie stref niebezpiecznych. Nie można więc uznać twierdzenia skarżącego, że strefa niebezpieczna kończyła się wraz z ogrodzeniem murowanym wokół budynku. W związku z powyższym należy stwierdzić, że wygrodzenie strefy niebezpiecznej nie odpowiadało wymogom określonym w § 20 ust. 1 i § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych

Zarówno Okręgowy Sąd Dyscyplinarny, jak i Krajowy Sąd Dyscyplinarny wyraźnie wskazały, że p. Z.S. ponosi odpowiedzialność zawodową w budownictwie z tytułu wcześniejszego ukarania go z tytułu wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie (art. 95 pkt 2 Prawa budowlanego) oraz z tytułu nieodpowiedniego zabezpieczenia terenu rozbiórki (art. 42 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego). Nie jest więc zrozumiały zarzut, że sądy obu instancji nie wskazały jakich konkretnie obowiązków nie dopełnił i z czego one wynikały. Sądy obu instancji dokładnie wyjaśniły podstawy i przesłanki odpowiedzialności.

Wskazać tu też należy, że w literaturze przedmiotu (E. Hryniewicz, Delegacja obowiązków a odpowiedzialność karna, St.Prawn. 2013/1/147-164) uważa się, że "Wprawdzie kierownik określonych robót nie stanowi podmiotu zewnętrznego względem kierownika budowy, lecz podlega mu w zakresie, w jakim niezbędna jest koordynacja wykonywania obowiązków nałożonych przez ustawę na tego uczestnika procesu budowlanego [...]. W art. 42 ust. 1 p.b. to inwestor został wskazany [...] jako podmiot obowiązany do zapewnienia, że kierownikiem robót budowlanych będzie osoba posiadająca uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności, co gwarantować ma wymaganą jakość i bezpieczeństwo wykonywania robót budowlanych. Okoliczność ta nie zwalnia jednak kierownika budowy z obowiązku koordynowania działań zapewniających przestrzeganie na terenie budowy zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, a w rezultacie nie wyklucza możliwości przypisania mu odpowiedzialności za niebezpieczne zdarzenia wynikłe z braków w prawidłowej koordynacji podlegających mu jednostek."

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.