Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1863/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 34
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Leszczyński Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2013 r. sprawy ze skargi P. [...] S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1863/12

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2012 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpoznaniu odwołania Prezydenta W. od decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2011 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., przez Gminę Miejską W. własności nieruchomości, położonej we W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów, w obrębie [...], jako działka nr [...], o pow. [...] ha, uchyliła decyzję organu I instancji w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

W uzasadnieniu wskazano, iż Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2011 r. odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, przez Gminę Miejską W. własności wyżej opisanej nieruchomości. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że Wojewoda w uzasadnieniu decyzji argumentował swoje stanowisko decyzją uwłaszczeniową wydaną na rzecz P. [...] z [...] czerwca 2000 r. oraz decyzją o ustaleniu opłaty rocznej, podając, że na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, decyzja ta stanowi dowód przysługiwania P.[...] prawa zarządu. Ponadto Wojewoda powołał szereg dokumentów urzędowych wskazujących na uprawnienia P.[...] do przedmiotowego gruntu.

Odwołanie od decyzji Wojewody złożył Prezydent W. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu odwołania Prezydent W. zakwestionował możliwość powoływania się w postępowaniu komunalizacyjnym na postępowanie uwłaszczeniowe oraz zasadność udowadniania prawa zarządu decyzją o ustaleniu opłaty rocznej. Odwołujący się wskazał, że część nieruchomości oznaczonej 27 maja 1990 r. jako działka [...] pozostawała w tym dniu w zarządzenie P.[...].

Krakowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśniła, że postępowanie uwłaszczeniowe nie wpływa na postępowanie kumunalizacyjne chociażby z tego względu, że dotyczy ono stanu prawnego na dzień 5 grudnia 1990 r., podczas gdy postępowanie komunalizacyjne dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r. Ponadto nie jest możliwe w postępowaniu komunalizacyjnym dowodzenie istnienia prawa zarządu decyzją o ustaleniu opłaty rocznej.

Organ odwoławczy powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 1997 r. w sprawie I SA 436/97, w którym Sąd ten stwierdził, że przepisy § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. nr 23, poz. 97) nie mają zastosowania w postępowaniu komunalizacyjnym, bowiem zostały wydane na ściśle określony użytek tj. w celach uwłaszczeniowych. Charakter tego rozporządzenia wyłącza możliwość jego stosowania rozszerzająco.

Organ II instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie brak jest ustaleń organu I instancji, w zakresie udokumentowanym, co w tej części nieruchomości oznaczonej w dniu 17 maja 1990 r. nr działki [...], która pozostawała w zarządzie P.[...], co przyznaje także odwołujący się. Organ I instancji, przekonany o słuszności posłużenia się decyzją o ustaleniu opłat zaniechał precyzyjnego wydzielenia tej części działki nr [...], która faktycznie podlegała zarządowi P.[...], a wobec czego nie podlega komunalizacji z mocy prawa. Dlatego organ I instancji powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie i rozstrzygnąć, w jakiej istotnie części, zgodnie z aktualnie obowiązującą ewidencją gruntów, działka nr [...] pozostawała w udokumentowanym zarządzie P.[...].

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. [...] SA w W., Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w W.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego:

- art. 4 ust. 1, art. 6 oraz art. 7 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. z 1948 r. nr 43, poz. 312) oraz art. 4 dekretu z 13 listopada 1945 r. o zarządzenie Ziem Odzyskanych (Dz. U. z 1945 r. nr 51, poz. 2950) oraz art. 37 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. nr 22, poz. 159), poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że do powstania tytułu prawnego do nieruchomości niezbędne było wydanie decyzji administracyjnej bądź zawarcie umowy o nabyciu nieruchomości w warunkach, gdy przedmiotowe przepisy wskazują na normę rangi ustawowej jako źródła zarządu i użytkowania nieruchomości Państwowych;

- naruszenie art. 37 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach w zw. z art. 12 ustawy z 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. z 1970 r. nr 9, poz. 76) w zw. z art. 80 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o wywłaszczaniu nieruchomości, poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że jednostka taka musi legitymować się decyzją administracyjną w zakresie zarządu lub użytkowania mienia państwowego, gdy z przedmiotowych aktów wynika, iż istnieje pewna kategoria nieruchomości, na których zarząd lub użytkowanie obowiązuje mimo braku przedmiotowych decyzji administracyjnych;

- naruszenie art. 16 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 50 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP, poprzez jego niezastosowanie i odmowę uznania, iż przedmiotowa nieruchomość jako "mienie skarżącego" do niego należała;

- naruszenie art. 2 ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. nr 3, poz. 17) poprzez jego niezastosowanie;

- naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP poprzez uznanie, że zwrot "należący do" jest tożsamy z udokumentowaniem prawa zarządu, podczas gdy treść powołanych przepisów nieodmiennie i nieodparcie wskazuje na to, że negatywną przesłanką komunalizacyjną jest również samo posiadanie gruntu przez P.[...];

- naruszenie art. 11 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych w zw. z art. 1 ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP, w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. poprzez jego pominięcie w wyniku przyjęcia, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, w sytuacji gdy z analizy tych przepisów wynika, że skarżąca została powołana do wykonywania zadań m.in. z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa, zatem posiadane przez nią mienie, w tym sporna nieruchomość, podlega wyłączeniu spod komunalizacji jako służące wykonywania zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej;

- naruszenie art. 2 ustawy z 2 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej poprzez jego niezastosowanie (Dz. U. nr 3, poz. 17);

- art. 75 § 1 kpa poprzez nieuprawnione przyjęcie, że decyzja w sprawie opłat za zarząd wydana [...] grudnia 1987 r. przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. nie może stanowić dowodu na okoliczność powstania zarządu w toku postępowania komunalizacyjnego mimo, że zgodnie z powołanym przepisem jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a decyzja w sprawie opłat za zarząd niewątpliwie potwierdza fakt istnienia zarządu;

- art. 76 § 2 kpa poprzez odmowę mocy dowodowej dokumentom urzędowym: decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. z [...] grudnia 1987 r. w sprawie opłat za zarząd oraz decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2000 r. w sprawie uwłaszczenia P. [...] na spornej nieruchomości poprzez odmowę stwierdzenia, że w dniu objętym roszczeniem Gminy W. - 27 maja 1990 r. istniał po stronie P.[...] zarząd nad rzeczonymi nieruchomościami;

- art. 61 § 1 kpa poprzez nieuprawnione przyjęcie, że obowiązkiem Wojewody [...], prowadzącego oparte na zasadzie skargowości postępowanie komunalizacyjne było wydanie decyzji w odniesieniu do części działki nr [...] mimo, że żądanie strony dotyczyło całej działki.

Skarżąca wniosła o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;

- zasądzenie kosztów postępowania

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nie ulega wątpliwości, że fakt należenia mienia do Przedsiębiorstwa P. [...] SA został potwierdzony i wykazany. Wojewoda [...] na mocy decyzji z [...] czerwca 2000 r. uwłaszczył P.[...] na spornej nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r. Podstawą wydania rozstrzygnięcia stanowił m.in. art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który przewidywał uwłaszczenie tych osób, które na dzień 5 grudnia 1990 r. legitymowały się prawem zarządu nieruchomościami. Zdaniem skarżącej wydanie decyzji uwłaszczeniowej oznacza, że prawo zarządu po stronie P.[...] zostało wykazane. Rzeczona decyzja występuje w obrocie prawnym i jak do tej pory nie została przez nikogo zakwestionowana. Innymi słowy, prawo zarządu a przez to fakt należenia nieruchomości do P.[...] został w sposób wiążący potwierdzony, wydanym na tę okoliczność aktem administracyjnym.

Dlatego w ocenie skarżącej, za słuszną należy uznać decyzję Wojewody [...], odmawiającą komunalizacji, skoro fakt należenia spornego mienia do innego podmiotu – P. [...] został przesądzony wcześniejszą decyzją uwłaszczeniową.

Skarżąca podniosła, powołując się na treść art. 75 § 1 kpa, że dowodem na istnienie zarządu po stronie P.[...] może być wszystko, co przyczyni się do ustalenia tej okoliczności. Przepisy komunalizacyjne nie przewidują w tym zakresie żadnych ograniczeń. W ocenie skarżącej dowodem na istnienie zarządu po stronie P.[...] jest już sama ostateczna i prawomocna decyzja uwłaszczeniowa, skoro mogła być wydana jedynie w warunkach istniejącego zarządu. Decyzja uwłaszczeniowa korzysta przecież z domniemania prawdziwości, wynikającego z art. 76 § 1 kpa, zastrzeżonego na rzecz dokumentów urzędowych. Oznacza to, że wobec braku dowodów przeciwnych obowiązkiem organu jest przyjęcie za udowodnione faktów w nich stwierdzonych, czyli w tym wypadku istnienia zarządu w dacie 5 grudnia 1990 r. Dowodem na istnienie zarządu może być również decyzja opłatowa, która jako dokument urzędowy również korzysta z domniemania prawdziwości.

Ponadto skarżąca wskazała, że zarząd przedsiębiorstwa państwowego mógł mieć swoje źródło w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.

Przedmiotowe składniki mienia na dzień 27 maja 1990 r. należały bowiem do przedsiębiorstwa państwowego "P.[...]", wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym. Skarżąca wywodzi swoje prawa do przedmiotowej nieruchomości z jeszcze przedwojennej regulacji prawnej, a mianowicie z rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe. Z treści tego aktu prawnego wynika jednoznacznie i bezsprzecznie, iż przedsiębiorstwo państwowe P.[...] prowadząc eksploatację wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotąd przez Ministerstwo Komunikacji, obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Jak wskazuje jednocześnie art. 6 rozporządzenia cały majątek oddany P.[...] w myśl art. 4 zostaje wyodrębniony z ogólnego majątku Skarbu Państwa.

Skarżąca wskazała również na przepisy ustawy z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. nr 13 poz. 87), ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzie gospodarki narodowej (Dz. U. z 1946 r. nr 3, poz. 17) a także na dekret z 13 listopada 1945 r. (Dz. U. z 1945 r. nr 51, poz. 295) o zarządzie Ziem Odzyskanych, z którego wynika że na mienie odzyskane rozciąga się ustawodawstwo obowiązujące na obszarze Sądu Okręgowego w [...] – art. 4 dekretu, a zatem także rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe i postanowień dotyczących zarządu P.[...] z mocy przepisów prawa.

Skarżąca powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2010 r. I OSK 1401/09 i przytoczyła obszerne fragmenty jego uzasadnienia.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Niniejsze postępowanie prowadzone była na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.).

W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy tj. w dniu 27 maja 1990 r. z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Wyjaśnić przy tym należy, że użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie pojęcie "należące do", oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym. Oznacza to, że faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy.

Podstawowym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie stanu prawnego i faktycznego spornej nieruchomości, a przede wszystkim ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe P. [...] dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co stanowiłoby przeszkodę do jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez to przedsiębiorstwo było jedynie władztwem faktycznym. Podkreślić tu trzeba, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone zostało stanowisko, że akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa P.[...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego (por. wyroki NSA z 15 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1457/06 oraz I OSK 1456/06 z 20 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 187/07, z 29 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2087/10). Skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w całości podziela. Natomiast nie podziela stanowiska prezentowanego w powołanym w skardze wyroku z 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09 jako odosobnionego i odbiegającego od utrwalonego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego w powyższej kwestii.

Zaznaczyć należy, że ustalenie stanu prawnego i faktycznego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. powinno w sposób oczywisty wynikać z obowiązujących w tym dniu przepisów ustawowych. Zdaniem Sądu zatem powoływanie się przez stronę skarżącą na przepisy art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.) i skutków poszczególnych regulacji zawartych w tej ustawie, dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości, jest w niniejszym postępowaniu całkowicie chybione. Przepisy powołanej ustawy, która weszła w życie po 27 maja 1990 r., nie mogą odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy komunalizacyjnej, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym. Ponadto przepis art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. dotyczył gruntów, które przedsiębiorstwo P.[...] w dniu 5 grudnia 1990 r. bez tytułu prawnego.

Wskazać należy, że zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Podkreślić trzeba, że obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 z późn. zm.) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 powołanej ustawy, dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z art. 87 ust. 2 powołanej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Zauważyć należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone zostało stanowisko, iż istnienia zarządu nie można domniemywać (np. wyrok NSA z 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05; wyrok z 30 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1528/09).

Podkreślić ponadto trzeba, że w myśl ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z 29 kwietnia 1985 r., zgodnie z art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie z art. 6 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.

Prawa zarządu P.[...] do nieruchomości nie sposób wywieść z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego P.[...]. Dlatego niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ II instancji przepisów art. 4 ust 1, art. 6 i art. 7 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, art. 4 dekretu z 13 listopada 1945 r. o zarządzie Ziem Odzyskanych, art. 2 ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, art. 12 ustawy z 2 grudnia 1960 r. o kolejach, art. 37 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.

W szczególności istnienie zarządu nie wynika z art. 16 ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 26, poz. 138 z późn. zm.), zgodnie z którym mienie P.[...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, mienie to stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez P.[...] w toku jego dalszej działalności, P.[...] gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Z powołanego przepisu nie wynikało, aby miał on ustanawiać z mocy prawa zarząd na rzecz P.[...] w stosunku do konkretnych nieruchomości albo choćby potwierdzać ustanowiony uprzednio zarząd P.[...].

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo wskazała, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120), a także rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97 ze zm.), nie mają zastosowania w sprawach komunalizacji, gdyż powyższe akty wykonawcze dotyczą postępowania uwłaszczeniowego. Wobec tego także zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 75 § 1 i 76 § 2 kpa jest niezasadny.

Chybiony jest również zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 11 ustawy komunalizacyjnej poprzez jego pominięcie. Przepis ten nie może w sprawie mieć zastosowania. Art. 11 ust 1 pkt 1 ustawy wyłączał spod komunalizacji mienie służące wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Jednakże P.[...] nie może być uznane za organ administracji rządowej. Z kolei art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej wyłączał spod komunalizacji mienie należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym, przy czym jak wyżej wskazano, określenie "należące" oznaczało, że przedsiębiorstwo legitymowało się tytułem prawnym: mienie "należało", a więc w znaczeniu prawnym a nie tylko faktycznym. Ustawodawca uszczegółowił katalog przedsiębiorstw wskazanych w tym przepisie, zamieszczając w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy upoważnienie dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wykazu przedsiębiorstw, o których mowa w ust. 1 pkt 2. W wydanym przez Radę Ministrów rozporządzeniu z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe P.[...] nie zostało wymienione.

W ocenie Sądu organ II instancji zasadnie przyjął, że na dzień 27 maja 1990 r., z którym ustawa komunalizacyjna wiąże skutek w postaci przejścia na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, P.[...] nie legitymowało się tytułem prawnym do całej nieruchomości. Przedłożone do akt sprawy dowody poświadczające zarząd dotyczą tylko części nieruchomości. Natomiast decyzje o opłatach rocznych na podstawie których dokonano uwłaszczenia P.[...] na dzień 5 grudnia 1990 r., jak już wyżej wskazano, nie mogą stanowić dowodu na istnienie zarządu dla potrzeb postępowania komunalizacyjnego z mocy prawa. Jak wykazało postępowanie strona skarżąca nie dysponowała co do całej nieruchomości indywidualnym aktem, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. W niniejszej sprawie już po 27 maja 1990 r. nastąpiło szereg podziałów nieruchomości i zmiany w ewidencji gruntów. Zważyć należy, że w orzecznictwie sądowo administracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że żaden przepis ustawy z 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych nie wyłącza możliwości komunalizacji części nieruchomości. Z decyzji wydawanej w przedmiocie komunalizacji powinno jednak wyraźnie wynikać, że dotyczy ona części nieruchomości istniejącej w dniu 27 maja 1990 r. i że ta część w dacie wydawania decyzji oznaczona jest aktualnymi numerami w ewidencji gruntów. Również utworzenie działki dopiero po 27 maja 1990 r., gdy w tej dacie była częścią innej nieruchomości, nie stanowi przeszkody w jej skomunalizowaniu. Przepis art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. nie wyłącza komunalizacji w stosunku do części nieruchomości, o ile są spełnione przesłanki w nim określone. Z kolei zmiana oznaczeń ewidencyjnych, która została dokonana po dniu 27 maja 1990 r., nie oznacza, że nieruchomość traci status mienia podlegającego komunalizacji w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy. Jest to część tego samego mienia, tylko inaczej oznaczona w ewidencji gruntów (por wyroki WSA w Warszawie z 2 VI 2005 r. I SA/Wa 2260/05 lex 232907; z 7 VII 2006 r. I SA/Wa 830/06 lex 258325; z 9 XI 2010 r. I SA/Wa 686/10 lex 750897). Nie wynika z materiału dowodowego, aby skarżącej przysługiwał tytuł prawny do dawnej działki nr [...] i nr [...]. Tymczasem organ I instancji odmówił komunalizacji co do całej nieruchomości pomimo, że skarżąca nie legitymowała się tytułem prawnym do całej działki. Prawidłowo więc organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, gdyż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Z przyczyn wyżej omówionych Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.