Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1051/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 2, art. 137 ust. 2, art. 216 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 21 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 roku sprawy ze skargi Gminy Miasto Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta Ł. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu części nieruchomości przy ul. A 69a-73 w Ł. uchylił tę decyzję w części i orzekł w tym zakresie co do istoty, utrzymując ją w mocy w pozostałej części.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem H. K. z dnia [...] wszczęte zostało postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 69a, obecnie oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr 114/7, 114/10, 114/16, 158/1, 158/6. W dniu 31 stycznia 2009 r. o zwrot tej nieruchomości wystąpili również: J. G., J. G., M. G. i P. G.

Wojewoda Ł. wyznaczył do załatwienia w/w sprawy Starostę [...].

W toku postępowania Starosta [...] ustalił, że na podstawie umowy sprzedaży z 1988 r. Skarb Państwa nabył nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A oznaczoną jako działki nr 114, 158/1, 158/4 (3 ha 52 arów 80 m²) stanowiącą własność J. G. Nabycie nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 8 i art. 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99 ze zm.). Działki te objęte są jedną księgą wieczystą KW Nr [...], w której jako właściciel wpisana została Gmina Miejska Ł. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...]. Organ ustalił nadto, że spadek po J. G. nabyli: córka H. K., syn J. G., syn A. G. po 1/3 każde z nich. Z kolei spadek po A. G. nabyli żona J. G., córka M. G. oraz syn P. G. po 1/3 części każde z nich.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta [...] orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz H. K., J. G., J. G., M. G. i P. G. za zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 217 232,21 zł na rzecz Gminy Miasta Ł.

Wojewoda po rozpatrzeniu odwołań Prezydenta Miasta Ł., H. K., J. G., J. G., M. G. i P. G. decyzją z dnia [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Ponownie rozpoznając sprawę, Starosta [...], decyzją z dnia [...] nr [...], orzekł "o zwrocie prawa własności części nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 114/7 (0,0690 ha) przy ul. A 69a-73, działka nr 114/16 (0,1991 ha) przy ul. A 69a, działka nr 114/10 (0,1811 ha) przy ul. B, działka nr 158/1 (0,1504 ha) przy ul. C, działka nr 158/6 (0,5268 ha) przy ul. C, stanowiącą część nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] " (pkt 1 decyzji). Organ określił jednocześnie, że "zwrot prawa własności następuje na rzecz H. K. w 3/9 części, J. G. w 3/9 części, J. G. w 1/9 części, M. G. w 1/9 części, P. G. w 1/9 części za zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 171 667,92 zł na rzecz Gminy Miasto Ł. (pkt 2 decyzji). W związku z tym zobowiązał do zapłaty H. K. kwoty 57 222,64 zł, J. G. kwoty 57 222,64 zł, J. G. kwoty 19 074,22 zł, M. G. kwoty 19 074,21 zł, P. G. kwoty 19 074,21 zł (pkt 3 decyzji). Określił w pkt 4 sposób spłaty pierwszej raty w terminie 14 dni od ustatecznienia się decyzji przez każdego ze zobowiązanych: H. K. w wysokości 5 722,30 zł, J. G. w wysokości 5 722,30 zł, J. G. w wysokości 1 907,44 zł, M. G. w wysokości 1 907,44 zł i P. G. w wysokości 1 907,43 zł. W pkt 5 decyzji orzekł, że kolejne dziewięć rat J. G., M. G. i P. G. w wysokości po 1 907,42 zł każdy oraz H. K. i J. G. w wysokości 5 722,26 zł każdy – oprocentowanych w stosunku rocznym w wysokości równej stopie procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski zobowiązani są płacić wraz z oprocentowaniem naliczanym od pozostałych do spłaty rat w terminie do 31 marca każdego roku począwszy od roku 2012. W pkt 6 decyzji organ wskazał, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu Cywilnego, w pkt 7 decyzji w celu zabezpieczenia należności Gminy Miasta Ł. ustanowił hipotekę na przedmiotowej nieruchomości, a w pkt 8 decyzji organ wyjaśnił, że ostateczna decyzja w przedmiocie zwrotu stanowi podstawę do ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej, ewidencji gruntów oraz podstawę do wpisu hipoteki określonej w pkt 7 do księgi wieczystej.

W swym odwołaniu Prezydent Miasta Ł. podniósł, że przez działkę 114/16 przechodzi podziemna kanalizacja deszczowa i sanitarna. Natomiast przez działkę nr 114/7 przechodzi kabel elektryczny wysokiego napięcia. Położona infrastruktura ogranicza możliwość zabudowy (dla kanalizacji obowiązuje 5 metrowa strefa ochronna od zewnętrznej krawędzi urządzenia). Zatem w ocenie Prezydenta działki te nie mogły być zabudowane. Ponadto, wzdłuż działki nr 114/7 przechodzi betonowy chodnik. W konkluzji stwierdził, że infrastruktura położona na działkach nr 114/7 i 114/16 stanowi część inwestycji obejmującej budowę osiedla mieszkaniowego. Odnosząc się do kwestii zwrotu dz. nr 158/1 i 158/6 Prezydent podniósł, że wymienione działki uchwałą Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] Nr [...] włączone zostały do parku "A", terenu położonego w rejonie ulic: D, C, E i ulicy bez nazwy. Stwierdził, że wskazane działki nie znajdowały się w granicach lokalizacji inwestycji celu publicznego, dlatego nie mają do nich zastosowania przepisy art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podlegają one zwrotowi wówczas gdy nie został zrealizowany cel publiczny w odniesieniu do działek objętych inwestycją budowy osiedla mieszkaniowego. Wskazano, że działki nr 158/1 i 158/6, a także działki nr 114/7, 114/10, 114/16 objęte są uchwałą Rady Miejskiej w Ł. nr [...] z dnia [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Ł. położonego w rejonie ulic: F, G i H, projektowanej autostrady A1 oraz terenów PKP wraz ze stacją rozrządowo-kontenerową Ł.-O., a zgodnie z obowiązującym Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Ł., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...], działki należą do wyodrębnionej jednostki nr 11 - [...] (620 ha). Jest to obszar obejmujący otwarte lub słabo zabudowane tereny strefy niezurbanizowanej (N) o wysokich walorach ekologicznych. Odwołujący zwrócił uwagę, że w poprzednim planie zagospodarowania przestrzennego działki nr 158/1 i 158/6 zlokalizowane były w strefie przeznaczonej pod przyszłe tereny zieleni urządzonej. Do czasu realizacji zieleni urządzonej dopuszczone było użytkowanie na ówczesnych warunkach, wykluczając realizację nowej zabudowy. Ponadto, zdaniem Prezydenta operat szacunkowy sporządzony dla potrzeb postępowania zawiera błędy, które mają wpływ na ostateczny wynik rozstrzygnięcia.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej pkt 5, orzekając jednocześnie, że "kolejne dziewięć rat J. G., M. G. i P. G. w wysokości po 1 907,42 zł każdy oraz H. K. i J. G. w wysokości 5 722,26 zł każdy (oprocentowanych) zobowiązani są płacić wraz z oprocentowaniem naliczanym od pozostałych do spłat rat w terminie do 31 marca każdego roku począwszy od roku 2013". W pozostałej części Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że część nabytej nieruchomości znajdowała się w granicach lokalizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego "A". W granicach lokalizacji mieściła się działka nr 114/2 o pow. 8567 m2, zaś działka nr 114/1 o pow. 10463 m2 niezbędna była pod budowę ulicy, co potwierdza protokół rokowań z dnia 12 lipca 1988 r. oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i o rozprawie z dnia 25 lipca 1988 r. Ustalił, że działki nr 114/7, 114/16, 114/10, 158/1 i 158/6 są niezabudowane i porośnięte drzewami. Na działkach nr 114/16 i nr 158/1 przechodzą podziemne instalacje kanalizacji deszczowej i kanalizacji sanitarnej, przez działki nr 114/16 i 114/7 przechodzi kabel energetyczny, a na działce 114/7 znajduje się jezdnia z płyt betonowych. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty, że działki nr 114/7, 114/16, 114/10 (stanowiące część dawnych działek nr 114/1 i 114/2) znajdujące się w granicach lokalizacji celu publicznego stały się zbędne na cel wywłaszczenia. Dodał, że możliwy jest również zwrot tej części nieruchomości, która została nabyta na żądanie właściciela tj. działka nr 158/1 i 158/6. W trakcie postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu przedmiotowej nieruchomości Rada Miejska w Ł. w dniu [...] podjęła uchwałę w sprawie uznania za park pn. "A" terenu położonego w rejonie ulic: D, C, E i ulicy bez nazwy, oznaczonego w ewidencji gruntów m.in. numerami działek 158/1 i 158/6, jednakże zdaniem organu samo podjęcie ww. uchwały nie stanowi negatywnej przesłanki do orzeczenia o zwrocie nieruchomości i nie przesądza o tym czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na działkach znajdujących się w granicach celu publicznego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ podniósł, że budowa infrastruktury technicznej (podziemna kanalizacja, kable) nie koliduje ze zwrotem nieruchomości. W odniesieniu do podnoszonej okoliczności, że wzdłuż całej działki nr 114/7 przechodzi betonowy chodnik, organ ustalił, że działka ta jest terenem zaniedbanym, stan faktyczny przedstawia brak jakichkolwiek prac modernizacyjnych i inwestycyjnych, a dodatkowo z oświadczeń stron wynika, że płyty zostały położone jeszcze przed rokiem 1988, tj. przed zawarciem aktu notarialnego, na mocy którego działki przeszły na własność Skarbu Państwa. Dlatego też płyty ułożone na części przedmiotowej nieruchomości również nie mogą stanowić przeszkody do jej zwrotu. Wartość rynkową przedmiotu wyceny według stanu z dnia wywłaszczenia (dzień zawarcia aktu notarialnego - umowy sprzedaży) organ ustalił na kwotę 1 009 903 zł, natomiast wartość rynkową przedmiotu wyceny wg stanu z dnia zwrotu na kwotę 885 350,40 zł. Na podstawie wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego wskazał, że różnica pomiędzy wartością nieruchomości z uwzględnieniem stanu nieruchomości z dnia wywłaszczenia, a wartością nieruchomości z uwzględnieniem stanu nieruchomości z dnia zwrotu powstała wskutek działań podjętych na nieruchomości bezpośrednio po jej wywłaszczeniu i wyniosła - 124 553 zł. Wartość nieruchomości zmalała na skutek wyburzeń naniesień budowlanych i wycięcia drzew owocowych. Łączną wartość odszkodowania z tytułu wywłaszczenia działek gruntu nr 114/7, 114/10, 114/16, 158/1 i 158/6 o łącznej powierzchni 1.1264 ha wraz z naniesieniami budowlanymi i nasadzeniami roślinnymi podlegającymi waloryzacji na dzień zwrotu nieruchomości wyniosła - 8 288 383,09 zł (po waloryzacji 296 220,92 zł). Wartość nieruchomości zmniejszyła się o 124 533 zł, w związku z czym zwrot przedmiotowej nieruchomości winien nastąpić na rzecz H. K., J. G., M. G., P. G. i J. G. w udziałach określonych w sentencji decyzji za zwrotem Gminie Miasto Ł. 171 667,92 zł. Organ uznał przedstawiony w sprawie operat szacunkowy za prawidłowy. Podniósł, że uwzględnił prośbę wnioskodawców o rozłożenie na raty kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, ale z uwagi na toczące się postępowanie wyjaśniające uznał za niewykonalną spłatę rat w terminie do 31 marca każdego roku począwszy od roku 2012 i w tym zakresie (pkt 5 decyzji) orzekł reformatoryjnie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła Gmina Miasto Ł., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nieruchomości, co do których orzeczono obowiązek zwrotu są zbędne na cel wywłaszczenia tj. budowę osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego "A" oraz przyjęcie, że istniejące na zwracanych nieruchomościach sieci przesyłowe (sieć kanalizacji sanitarnej, deszczowej oraz linia wysokiego napięcia) nie wskazują na fakt zrealizowania celu publicznego, a co za tym idzie na przyjęciu, że nieruchomość podlega zwrotowi jako zbędna na cel wywłaszczenia. Zdaniem strony skarżącej cel wywłaszczenia został określony w sposób bardzo szeroki – budowa osiedla mieszkaniowego. Realizacja sieci przesyłających wodę, prąd, czy gaz, jak również budowę kanalizacji, zdaniem strony, uznać należy za realizację celu wywłaszczenia, bowiem zrealizowana została główna jego część – wybudowano osiedle mieszkaniowe wielorodzinne na działce nr 115/20. Powołując orzeczenia sądów administracyjnych strona podniosła, że przy ocenie realizacji celu publicznego, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków mieszkalnych, ale też wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że budowa infrastruktury technicznej nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, a więc jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przeciwnym wypadku, stosownie do treści art. 151 p.p.s.a., skargę należy oddalić.

W ocenie sądu, przy wydaniu kwestionowanej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów, które w myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skutkować winno jej uchyleniem.

Podstawę orzekania przez organy w sprawie niniejszej stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). W dziale III tej ustawy ("Wykonywanie, ograniczanie lub pozbawianie praw do nieruchomości") w rozdziale 6 uregulowana została tematyka zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Stosownie do treści art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ.

Z kolei zgodnie z dyspozycją art. 137 ust. 1 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2).

Dodatkowo art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy rozszerza możliwość zwrotu nieruchomości na zasadach określonych w art. 136 i następnych ustawy. W myśl bowiem tej regulacji przepisy wspomnianego rozdziału 6 działu III ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Przepis ten nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy także do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z właścicielami nieruchomości.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że hipotezą art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie są objęte jedynie te sytuacje prawne i faktyczne nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości, w których umowa cywilnoprawna zawarta została bez żadnego związku z celami wywłaszczenia nieruchomości na określony cel publiczny (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1815/07 LEX nr 563287; wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 1114/09 nr LEX 706824). Niezbędne wydaje się zatem uwzględnienie związku nabycia nieruchomości w formie cywilnoprawnej z realizacją celu publicznego, wyłączając zaś jedynie tego rodzaju nabycie, które nie pozostawało w związku z celami publicznymi. Wobec powyższego nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości w formie cywilnoprawnej należy analizować w powiązaniu z procedurą wywłaszczenia nieruchomości.

W niniejszej sprawie celem nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości, w skład której wchodziły działki objęte wnioskiem była budowa osiedla mieszkaniowego "A" w Ł., a zatem przepis art. 136 ust. 3 na mocy art. 216 ust. 2 pkt 3 znalazł zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem wniosek o zwrot wywłaszczonej części nieruchomości dotyczył działek wskazanych w umowie sprzedaży zawartej w 1988 r. stanowiącej podstawę realizacji celu publicznego.

Istotą sporu w niniejszej była kwestia ustalenia spełnienia przesłanek z art. 137 ust. 1 tj. zbędności części nieruchomości będącej przedmiotem wywłaszczenia dla osiągnięcia celu określonego w umowie sprzedaży nieruchomości. Jeśli bowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany na działkach objętych wnioskiem, zwrot nie był możliwy bez względu na to, kiedy realizacja tego celu nastąpiła.

W tym miejscu wskazać należy, że o tym, czy nieruchomość stała się zbędna, decyduje cel, na który została wywłaszczona. Przy tym zbędność na cele wywłaszczeniowe należy oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości (wyrok NSA z dnia 21 października 1991 r., sygn. akt IV SA 914/91 niepubl.; wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 października 2008 r. sygn. akt II SA/Łd 664/08 nr LEX 499829; wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 507/10 nr LEX 667843). Dla oceny zbędności analizowanych działek najistotniejsze jest to, czy w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji grunt ten nie był wykorzystany zgodnie z celem określonym w umowie sprzedaży.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że powołana umowa sprzedaży z dnia 16 listopada 1988 r. obejmowała działki nr 114, 158/1 i 158/4. Cel wywłaszczeniowy, jakim miała być budowa osiedla mieszkaniowego "A" w Ł., został zrealizowany, jednakże tylko część nabytej przez Skarb Państwa nieruchomości znalazła się w granicach lokalizacji celu wywłaszczenia. Wniosek o zwrot nieruchomości dotyczył działek nr 114/7, 114/16, 114/10 (powstałych z podziału działki nr 114), 158/1 i 158/6 (powstałej z podziału działki nr 158/4). Wobec tego należało ocenić, czy wskazane we wniosku działki stały się zbędne na cel określony w umowie sprzedaży.

Jak wynika z akt sprawy, w tym operatu szacunkowego sporządzonego na podstawie oględzin nieruchomości przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego oraz dokumentacji fotograficznej, działki nr 114/7, 114/16, 114/10, 158/1 i 158/6 nie zostały zagospodarowane. Działka nr 114/7 o pow. 690 m² jest niezabudowaną działką gruntu, stanowi fragment jezdni z płyt betonowych, przebiega przez nią kabel energetyczny. W sprawie ustalono, że jezdnia z płyt betonowych powstała przed zawarciem umowy sprzedaży tj. przed 1988 r., dlatego też okoliczność ta pozostawała bez wpływu na ocenę pod kątem zbędności na cel wywłaszczenia. Działka nr 114/10 o pow. 1811 m² stanowi niezabudowaną działkę gruntu, porośniętą trawą. Działka nr 114/6 o pow. 1991 m² stanowi z kolei niezabudowaną działkę gruntu, na której znajduje się kanalizacja deszczowa, kanalizacja sanitarna oraz kabel energetyczny. Działka nr 158/1 o pow. 1504 m² jest niezabudowaną działką gruntu, porośniętą drzewami, na której występuje podziemna kanalizacja. Działka nr 158/6 o pow. 5268 m² stanowi natomiast niezabudowaną działkę gruntu, porośniętą drzewami. Działki objęte wnioskiem są więc niezabudowane, porośnięte trawą i drzewami, nie dokonano tam żadnych prac związanych z budową osiedla, brak jest zatem śladów realizacji celu na jaki zostały wywłaszczone.

Skoro więc cel wywłaszczenia zrealizowany został tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, to zgodnie z art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organy uprawnione były orzec o zwrocie nieruchomości zgodnie z wnioskiem - w części niewykorzystanej na cel wywłaszczenia i wskazanej we wniosku.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w pełni pogląd sądów administracyjnych, według którego wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakazuje organowi administracji uznać tę nieruchomość za zbędną, co w konsekwencji oznacza możliwość jej zwrotu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał z kolei na przyjęcie, że działki objęte wnioskiem spełniają warunek z art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, bowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany jedynie na części nieruchomości. Organy administracji dokonały w tym zakresie właściwej oceny materiału dowodowego.

Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie argumentacja strony skarżącej podnoszona w treści skargi, wedle której infrastruktura techniczna przebiegająca przez działki nr 114/7, 114/16 i 158/1 wskazuje na fakt zrealizowania celu publicznego, a w konsekwencji stanowi przeszkodę do zwrotu nieruchomości.

W ugruntowanym już orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że budowa infrastruktury technicznej w postaci kanalizacji wraz z przyłączami czy innych sieci przesyłowych nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli (wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA 1088/99 nr LEX 57175; wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 556/08 nr LEX 562966, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Po 158/11, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo istnienie infrastruktury technicznej nie uniemożliwia bowiem korzystania z danej nieruchomości przez byłego właściciela, co najwyżej może być on ograniczony w możliwości pełnego jej zagospodarowania. Dla oceny realizacji celu nie można nadto stosować wykładni rozszerzającej, cel należy rozumieć bardzo ściśle i konkretnie. Zbędność nieruchomości na cel, który uzasadniał wywłaszczenie musi być oceniana na podstawie tych samych kryteriów, co jej niezbędność określona w postępowaniu wywłaszczeniowym.

Zatem skoro na działkach objętych wnioskiem nie został zrealizowany cel wywłaszczenia tj. budowa osiedla mieszkaniowego, to zachodziła konieczność ich zwrotu wobec wystąpienia uprawnionych podmiotów ze stosownym wnioskiem. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność podjęcia uchwały włączającej przedmiotowe działki do parku "A" (uchwała Rady Miejskiej w Ł. nr [...]), czy też to, że zostały one objęte uchwałą Rady Miejskiej w Ł. nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Te okoliczności nie stanowią bowiem przesłanki odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i nie przesądzają o tym czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Dodatkowo, nawet jeśli na wskazanych działkach nie planowano budowy osiedla mieszkaniowego "A", pozostaje to bez znaczenia dla samego zwrotu przedmiotowej nieruchomości, bowiem jak wskazują na to dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, w szczególności treść umowy sprzedaży z 1988 r., działki nr 114/7, 114/10, 114/16, 158/1 i 158/6 wywłaszczono pod budownictwo mieszkaniowe, a nie zrealizowano na nich celu wywłaszczenia. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że obecne działki nr 114/7, 114/16 i 114/10 powstały z wydzielenia działki nr 114, a działki nr 158/1 i 158/6 powstały w wyniku podziału działki nr 158/4, co umożliwiało orzekanie w zakresie wykorzystania tych działek i ich zwrotu.

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że rozstrzygające w sprawie organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z obowiązującymi przepisami, dokonały w jego wyniku prawidłowych ustaleń stanu faktycznego i prawidłowo zastosowały prawo materialne. Wydane decyzje nie budzą więc wątpliwości co do ich zgodności z prawem.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

LS