Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1648/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas (spr.) Sędzia WSA Marzena Milewska - Karczewska Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi W. P. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (zwany dalej "organem", "GITD") decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku W. S. (zwanego dalej skarżącym) o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych, utrzymał decyzję wydaną w I instancji w mocy.

Organ działał na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "Kpa."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 260; dalej "udp.") oraz pkt 12 lit. g) załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j), art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414; dalej "utd.").

GITD wskazał, że podstawę faktyczną wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3.000 zł stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, bez uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp., w dniu [...] czerwca 2013 r. o godzinie [...] pojazdem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował skarżący. Powyższe ustalono w oparciu o zapis zarejestrowany przez urządzenie kontrolne (bramownicę) o numerze identyfikacyjnym [...].

Jak wynika z protokołu kontroli nr [...], na podstawie oględzin kabiny ww. pojazdu stwierdzono, że w kontrolowanym pojeździe nie zainstalowano urządzenia służącego do naliczania opłaty elektronicznej (tzw. viaBOX-a), co zostało udokumentowane w postaci fotograficznej i dołączone do protokołu jako załącznik. W toku kontroli skarżący oznajmił, że nie zawarł umowy z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych tą opłatą, nie zainstalował też w pojeździe urządzenia służącego do naliczania tej opłaty. Ponadto kontrolowany kierowca wyjaśnił, że nie korzysta z możliwości uiszczenia opłaty bez konieczności instalacji urządzenia służącego do naliczania opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13hc ust. 2 udp. oraz nie uiścił w inny sposób tej opłaty.

Skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. został zawiadomiony o wszczęciu wobec niego postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd wykonywany po płatnej drodze krajowej (drodze ekspresowej [...]) i pouczony o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań, zapoznania się z aktami sprawy oraz składania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów.

Jak wynika z akt sprawy skarżący nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia.

Skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podniósł, że nie był świadomy, iż prowadząc samochód osobowo-dostawczy wraz z przyczepą jest zobowiązany do uiszczania opłaty elektronicznej. W ocenie skarżącego, brak świadomości i wiedzy na temat naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych potęguje fakt, że po wjeździe na drogę [...] nie zauważył oznaczeń i nie wiedział, że porusza się po odcinku drogi, na którym pobiera się opłatę elektroniczną. Dodał, że popełnione przewinienie wynikało z niewiedzy, a nie ze świadomego zamiaru czy woli popełnienia czynu. Podkreślił, że nałożona kara pieniężna jest dla niego dotkliwa.

GITD ponownie rozpoznając sprawę, pismem z dnia [...] listopada 2013 r. zwrócił się do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (oddział w [...]) o przesłanie uwierzytelnionej kopii protokołu odbioru technicznego projektu stałej organizacji ruchu sporządzonego dla odcinka drogi krajowej nr [...], po którym odbywał się kontrolowany w niniejszej sprawie przejazd, dotyczącego oznakowania tego odcinka oraz dróg wjazdowych na ten odcinek tabliczkami informacyjnymi T-34.

W piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. oddział GDDKiA poinformował, że od dnia ustawienia znaków T-34 do dnia udzielenia odpowiedzi na wezwanie organu kontrole (zgodnie z § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem - Dz. U. z 2003 r. Nr 177, poz. 1729) były wykonywane w dniach: 9 grudnia 2011 r., 23 i 30 października 2012 r. oraz 20 listopada 2013 r., a protokoły z przeprowadzonych kontroli nie zawierają zapisów dotyczących braku przedmiotowego oznakowania. Do pisma dołączono notatkę z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2011 r. z realizacji projektów stałej organizacji ruchu w ciągu drogi krajowej nr [...] i drogi ekspresowej [...] ze wskazaniem dat, w których zostały ustawione tabliczki informacyjne T-34 łącznie z tabliczkami typu [...]. Ponadto oddział GDDKiA oświadczył, że codziennie były realizowane kontrole na podstawie Zarządzenia Dyrektora Generalnego Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 8 listopada 2007 r. w sprawie wytycznych dokonywania objazdów i kontroli dróg krajowych. Jak wynika z nadesłanych przez oddział GDDKiA wyjaśnień, brak zapisów o nieprawidłowościach dotyczących oznakowania znakami T-34 w dziennikach objazdu również potwierdza zgodność oznakowania z zatwierdzoną organizacją ruchu.

GITD pismem z dnia [...] lutego 2014 r. zawiadomił skarżącego o nowym materiale dowodowym i poinformował, że przed wydaniem decyzji ma on prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Przedmiotowe zawiadomienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...] lutego 2014 r. i jak wynika z akt sprawy w wyznaczonym terminie skarżący nie wypowiedział się co do zebranego materiału ani nie zgłosił żadnych żądań.

Organ ponownie rozpoznając sprawę przypomniał, że w dniu [...] czerwca 2013 r. zespół pojazdów składający się z samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...] oraz przyczepy marki [...] o nr rej. [...], poruszał się po drodze ekspresowej [...] na odcinku S. (z obwodnicą S.) - węzeł K., na której pobiera się opłatę elektroniczną. Kontrolowany zespół pojazdów przejechał pod bramownicą nr [...] o godzinie [...]. Kontrola pojazdu, w tym przeprowadzone oględziny pojazdu, potwierdziły, że zatrzymany pojazd nie był wyposażony w urządzenie służące do poboru opłaty elektronicznej (jednostkę pokładową viaBox), a za przejazd na kontrolowanym odcinku drogi krajowej nie uiszczono opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

GITD podał, że elektroniczny system poboru opłat z dniem 1 lipca 2011 r. zastąpił system "winietowy". Obowiązek ponoszenia powyższej opłaty spoczywa na korzystającym z dróg krajowych lub ich odcinków, natomiast sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem, na co wskazuje wykładnia normy prawnej - art. 13k udp.

W myśl art. 5 ust. 1 udp. do dróg krajowych zalicza się:

1) autostrady i drogi ekspresowe oraz drogi leżące w ich ciągach do czasu wybudowania autostrad i dróg ekspresowych;

2) drogi międzynarodowe;

3) drogi stanowiące inne połączenia zapewniające spójność sieci dróg krajowych;

4) drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów);

5) drogi alternatywne dla autostrad płatnych;

6) drogi stanowiące ciągi obwodnicowe dużych aglomeracji miejskich;

7) drogi o znaczeniu obronnym.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

Jak wyjaśnił organ, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie jest istotny fakt, że skarżący nie był świadomy o obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd samochodem osobowo-dostawczym wraz z przyczepą po odcinku drogi krajowej. Nadmienił, że kierujący pojazdami samochodowymi mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych. Brak wiedzy czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych czy też ponoszenia opłat elektronicznych nie może być, w ocenie GITD, usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów. Podkreślił, że ustawowym obowiązkiem inspektorów transportu drogowego jest kontrola przestrzegania obowiązujących przepisów na wszystkich drogach publicznych, zaś obowiązkiem kierującego pojazdem samochodowym jest przestrzeganie tych przepisów, na każdym odcinku pokonywanej trasy przejazdu.

GITD wskazał, że ustawodawca nie uzależnił obowiązku pobierania opłaty elektronicznej od celu wykonywanego przejazdu ani od motywacji, którymi kierował się skarżący, wjeżdżając na płatny odcinek drogi krajowej. Nie ma znaczenia, w jakim celu był wykonywany kontrolowany przejazd, w szczególności, czy przejazd był wykonywany w celu prywatnym, osobistym czy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zdaniem organu, pozbawiony znaczenia prawnego jest także fakt załadowania pojazdu, przyczepy, czy wykonywania przejazdu bez ładunku. Dla organu ważne jest jedynie, czy został spełniony przez kierującego w czasie wykonywania spornego przejazdu w dniu [...] czerwca 2013 r. po odcinku drogi ekspresowej [...] obowiązek zawarty w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Organ stwierdził, że podnoszona przez skarżącego okoliczność przekroczenia zaledwie o 70 kg wymaganej przepisami prawa dopuszczalnej masy całkowitej wynoszącej 3500 kg, nie jest istotna dla rozpoznania niniejszej sprawy.

GITD wskazał, że znaki drogowe, na które powołuje się skarżący mają charakter znaków informujących, a nie znaków zakazu lub nakazu. Jak podał organ, istotny jest rodzaj dyrektywy płynącej ze znaku, a mianowicie można się nie stosować tylko do dyrektywy, której uczestnik ruchu jest obowiązany się podporządkować, a taką jest zakaz lub nakaz. Taki obowiązek nie powstaje w zakresie informacji, wynikającej ze znaku. Podstawą wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 udp. było nieuiszczenie opłaty elektronicznej określonej w przepisach tej ustawy na odcinku drogi wymienionym w rozporządzeniu wykonawczym, a nie niezastosowanie się do znaku drogowego, który w tym zakresie nie kreuje obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

GITD podkreślił, że stosownie do treści § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. z 2011 r. Nr 124, poz. 705) dodano ust. 3 do § 65 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 170, poz. 13). Zgodnie z § 65 ust. 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2002 r. tabliczka T-34 umieszczona pod znakiem drogowym E-15a, E-15c albo E-15d oznacza, że za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym pobiera się opłatę elektroniczną. Zatem tabliczka informacyjna T-34 wskazuje na obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej. W niniejszej sprawie, jak wskazał GITD, w dniu realizowanego przejazdu, tj. [...] czerwca 2013 r., na płatnym odcinku drogi ekspresowej [...] były umieszczone tabliczki informacyjne T-34 informujące o konieczności dokonania opłaty elektronicznej za wykonywany przejazd. Jak wyjaśnił organ, odnosząc się do poczynionych w powyższym zakresie ustaleń, brak zapisów o nieprawidłowościach dotyczących oznakowania znakami T-34 w dziennikach objazdu potwierdza zgodność oznakowania z zatwierdzoną organizacją ruchu. Mając na uwadze powyższe GITD podkreślił, że na odcinku drogi ekspresowej [...], po której poruszał się skarżący w dniu [...] czerwca 2013 r., były umieszczone tabliczki T-34 informujące o obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, co potwierdza treść pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (oddział w [...]) z dnia [...] stycznia 2014 r.

Dalej GITD podał, że opłata elektroniczna jest naliczana i pobierana jedynie przy pomocy zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBox. Brak urządzenia viaBox w pojeździe, co miało miejsce w niniejszej sprawie, skutkuje obowiązkiem nałożenia (z woli ustawodawcy) na kierującego pojazdem kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej. Niedopełnienie obowiązku w postaci braku zainstalowanego w pojeździe stosownego urządzenia skutkuje niewniesieniem opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej. Organ dodał, że obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym, gdyż obecnie nie jest możliwe uiszczenie opłaty elektronicznej w inny sposób.

Nadto organ podał, że ustawodawca nie przewidział możliwości nakładania kary pieniężnej za przejazd po drodze płatnej bez uiszczenia wymaganej opłaty w zależności od sytuacji rodzinnej czy majątkowej kierującego. Organ jednocześnie wyjaśnił, że zgodnie z art. 57 ustawy o finansach publicznych strona może wystąpić do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, której przypadają wpływy z tytułu kar pieniężnych za nieuiszczenie opłaty elektronicznej, z wnioskiem o umorzenie należności w całości bądź części, odroczenie terminu spłaty całości lub części należności lub rozłożenie całości lub części należności na raty. Jednakże jest to odrębne postępowanie administracyjne. GITD zaznaczył, że nie jest organem właściwym w przedmiocie stosowania przepisów ustawy o finansach publicznych do kar nakładanych z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej.

Konkludując organ stwierdził, że skarżący wykonując przejazd w ustalonym powyżej stanie faktycznym był obowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Powyższego obowiązku kierujący pojazdem nie dopełnił, dlatego też organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. nałożył słusznie i zgodnie z prawem.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, wnosząc o jej uchylenie. Wniósł też o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Skarżący zarzucił organowi naruszenia następujących przepisów, a mianowicie:

- art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 Kpa., poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do ustalenia, czy droga [...] jest i czy w dacie przejazdu skarżącego była prawidłowo oznaczona znakami T-34 oraz związane z tym niezgodne z prawdą przyjęcie, że droga ta była oznaczona prawidłowo,

- art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 poz. 1137) w zw. z art. § 65 ust. 3 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych, poprzez ich niewłaściwą wykładnię i uznanie, że znak drogowy T- 34 ma charakter znaku jedynie informującego, a nie także znaku zakazu lub nakazu,

- art. 13k ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ich niewłaściwą wykładnię, a to poprzez niezgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego uznanie, że w sytuacji niewłaściwego oznaczenia drogi publicznej, tj. nieumieszczenia znaku informującego kierujących pojazdami o konieczności uiszczenia opłaty za przejazd tą drogą, kierujący pojazdem korzystający z tej drogi pomimo nieuiszczenia wymaganej opłaty podlega karze pieniężnej w wysokości 3.000 zł.

W ocenie skarżącego, nie ustalono, że wjazd na drogę [...] od strony miejscowości S., z którego skorzystał w dniu [...] czerwca 2013 r., nie był w tym dniu oznaczony znakiem T-34. Co więcej, jak podkreślił skarżący, przy wjeździe na drogę [...] od wspomnianej strony, ów znak nie jest umieszczony do dnia dzisiejszego. W ocenie skarżącego, zaniechanie ustalenia tej okoliczności przez organ administracji stanowi wadę wystarczającą do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Jak wskazał skarżący, nie sposób nie zauważyć, że kierowany przez niego zespół pojazdów przekroczył dopuszczalną masę 3,5 t jedynie o 20 kg, co czyni nałożenie kary w wysokości 3.000 zł wysoce sprzecznym z zasadą demokratycznego państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Sąd postanowieniem z dnia 29 lipca 2014 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 1 oraz art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.). Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o drogach publicznych wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 ww. ustawy o drogach publicznych, jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 tego przepisu, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 80, poz. 433 ze zm.).

Należy podkreślić, że przepisy ustawy o drogach publicznych przewidują możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej jedynie w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i ww. ustawy o drogach publicznych (art. 13hc ust. 1). Zasadą jest, że uiszczenie opłaty następuje poprzez urządzenie służące do poboru tych opłat, instalowane w pojeździe samochodowym.

Kierujący pojazdem samochodowym, wyposażonym w urządzenie do poboru opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ww. ustawy o drogach publicznych jest obowiązany do: włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę (pkt 1); wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu (pkt 2); używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem (pkt 3).

Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o drogach publicznych, za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3000 zł. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 131 ust. 1 ww. ustawy o drogach publicznych (art. 13k ust. 4). W myśl art. 13l ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o drogach publicznych, do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że skarżący dokonał przejazdu w dniu [...] czerwca 2013 r. po odcinku drogi ekspresowej [...], objętym obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o drogach publicznych, pojazdem samochodowym, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.). Korzystał zatem z drogi krajowej, poruszając się po niej zespołem pojazdów, tj. pojazdem wraz z przyczepą, których dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Nie jest spornym, iż przejazd odbywał się bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. Przeprowadzona kontrola wykazała bowiem, że skarżący nie posiadał w samochodzie zainstalowanego urządzenia viabox, służącego do elektronicznego poboru opłat za przejazd odcinkiem płatnym.

Należy wskazać, że obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym. Obowiązujący system pozwala bowiem na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, a co za tym idzie - brak zainstalowanego w pojeździe urządzenia viabox uniemożliwia uiszczenie opłaty elektronicznej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo uznał, że istnieje podstawa do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3000 zł, albowiem w świetle przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o drogach publicznych, korzystający z dróg publicznych zobowiązani są do uiszczania opłat elektronicznych, jeżeli poruszają się po nich m.in. zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, zaś niezbędnym warunkiem do uiszczenia opłaty jest posiadanie w samochodzie urządzenia viabox, które służy do poboru tej opłaty.

Skarżący nie może skutecznie zwolnić się od obowiązku uiszczenia kary pieniężnej, podnosząc, że płatny odcinek drogi krajowej nie był rzekomo właściwie oznakowany. Z nadesłanego w toku postępowania administracyjnego pisma Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. wynika, że sporny odcinek drogi w dniu kontroli był oznakowany, a przeprowadzane w dniach 9 grudnia 2011 r., 23 i 30 października 2012 r. oraz 20 listopada 2013 r. kontrole przedmiotowego odcinka drogi krajowej [...] nie wykazały braku znaku T-34. Brak zapisów w dziennikach objazdu danego odcinka drogi potwierdza zgodność oznakowania z zatwierdzoną organizacją ruchu. Ponadto, stwierdzić należy, że o zaliczeniu do kategorii drogi krajowej, za którą pobiera się opłatę elektroniczną, rozstrzygają wyłącznie normy powoływanych wyżej przepisów ustawy o drogach publicznych i rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, nie zaś znak drogowy. Podstawą wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 ww. ustawy o drogach publicznych jest nieuiszczenie opłaty elektronicznej, określonej w przepisach cyt. ustawy, na drogach krajowych lub ich odcinkach, wymienionych w rozporządzeniu wykonawczym, a nie niezastosowanie się do znaku drogowego, który w tym zakresie nie kreuje jakiegokolwiek obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, a jedynie informuje o rodzaju drogi.

Kierujący pojazdami samochodowymi mają bezwzględny obowiązek znajomości podstawowego zakresu przepisów dotyczących korzystania z dróg publicznych. Brak wiedzy czy też brak świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych i zasad ponoszenia opłat elektronicznych nie może być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów. Należy podkreślić, że skoro obowiązek w zakresie ponoszenia opłat elektronicznych został ustalony w ustawie z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 218, poz. 1391), to organ zasadnie przyjął, mając na względzie prawie trzyletni okres vacatio legis, że użytkownicy dróg mieli wystarczająco dużo czasu na zaznajomienie się z nowymi rozwiązaniami prawnymi.

Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Konieczność zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przewóz po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłat, które nakładają na nich przepisy ustawy o drogach publicznych, jest konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji i wina nie ma tu znaczenia. Organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa, mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji, przy uwzględnieniu tych okoliczności, które mogą znosić odpowiedzialność za powstałe naruszenia, jednakże w niniejszej sprawie takie nie występują.

Z brzmienia przepisu art. 13k ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o drogach publicznych wynika, że ustawodawca nie uzależnił obowiązku pobierania opłaty elektronicznej od celu wykonywanego przejazdu. Zatem nie ma znaczenia, w jakim celu był wykonywany kontrolowany przejazd, w szczególności, czy przejazd był realizowany w celu prywatnym, czy też w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Ustosunkowując się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należy uznać, że organ Inspekcji Transportu Drogowego, wydając obie sporne decyzje administracyjne w przedmiocie nałożenia na stronę kary pieniężnej, działał zgodnie z wszelkimi rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ zobowiązany był m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, o czym stanowi art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 kpa. Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 kpa, zaś uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 kpa, wynika, że to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem. Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Z jednoznacznych ustaleń kontroli drogowej wynika, że skarżący, jako kierowca pojazdu, wykonywał przewóz po drodze krajowej bez zainstalowanego urządzenia i uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej, co w konsekwencji dało podstawę do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000 zł, zgodnie z przepisem art. 13k ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o drogach publicznych. W toku kontroli prawidłowo ustalono, że zespół pojazdów kierowany przez skarżącego poruszał się po drodze ekspresowej [...], bez stosownego urządzenia umożliwiającego wnoszenie opłaty elektronicznej (viabox), której wniesienie w systemie elektronicznym na tej drodze było wymagane.

Sąd nie znajduje podstaw, aby zakwestionować czynności organów administracji publicznej podejmowanych w toku niniejszej sprawy, a zmierzających do jej wyjaśnienia. W szczególności Sąd uznał, że zostały wyczerpująco zbadane wszelkie istotne w sprawie okoliczności, które poprzedzono przeprowadzeniem stosownych dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). W ocenie Sądu, utrwalone w protokole kontroli okoliczności oraz zebrana w sprawie dokumentacja stanowią wystarczający materiał dowodowy dla wykazania naruszenia, o którym mowa w treści spornych decyzji.

Sąd uznał, że poczynione przez organ administracji ustalenia, w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia wspomnianej kary pieniężnej, wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Organ oparł swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Stanowisko wyrażone w obu spornych decyzjach organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 kpa.

W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.