Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 527/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 i 4, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 41 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2.
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant Referent stażysta Dorota Ziółecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 kwietnia 2014 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 6 grudnia 2013 r. o przyznaniu T. R. zasiłku celowego w wysokości 30 zł na zakup żywności i leków oraz odmówiono przyznania ww. zasiłku specjalnego celowego.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 3 września 2012 r. T. R. zwrócił się o udzielenie bieżącej pomocy finansowej w formie zasiłku celowego ewentualnie specjalnego celowego na wydatki, których nie jest w stanie sam ponieść. Do wniosku dołączył m.in. zaświadczenie ZUS z dnia 20 sierpnia 2012 r., z którego wynika, że pobiera stałą rentę z tytułu niezdolności do pracy, informację ZUS z dnia 1 marca 2012 r. w której wskazano m.in., że świadczenie rentowe pomniejsza się o kwotę 437,44 zł tytułem potrąceń alimentacyjnych, zaświadczenie lekarskie z dnia 19 lipca 2012 r. dotyczące stanu zdrowia wnioskodawcy i jego schorzeń, potwierdzenie przelewu z konta wnioskodawcy kwoty 468,66 zł z tytułu realizacji zajęcia egzekucyjnego.

W piśmie z dnia 10 września 2012 r. wnioskodawca wskazał, że wnosi o przyznanie zasiłku specjalnego celowego i zasiłku okresowego z powodu braku środków na życie i leczenie.

Decyzją z dnia 7 grudnia 2012 r., nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza Nysy Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, orzekł o przyznaniu T. R. zasiłku celowego na zakup żywności i leków w wysokości 30 zł, jednocześnie odmawiając przyznania specjalnego zasiłku celowego. W wyniku wniesionego przez T. R. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 29 maja 2013 r. uchyliło ww. decyzję organu I instancji i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania.

Podczas ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji uzyskał pisemną informację od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], że w toku prowadzonego porzedniego postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu egzekucyjnego dotyczącego należności alimentacyjnych z wniosku D. R. i D. R. przeciwko T. R. wpłynęła w dniu 30 sierpnia 2012 r. na konto komornika kwota 437,44 zł potrącona z zajętego świadczenia, przy czym na rzecz wierzycieli przekazano alimenty w wysokości 378 zł. Ponadto poinformował, że dnia 6 września 2012 r. na konto Komornika wpłynęło potrącenie w kwocie 467,66 zł zaksięgowane do sprawy alimentacyjnej, a wierzycielom na poczet alimentów przekazano kwotę 404,31 zł.

W dniu 22 listopada 2013 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy u wnioskodawcy, w trakcie którego ustalono, że oczekuje udzielenia wnioskowanej pomocy na zakup żywności i leków oraz, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest całkowicie niezdolny do pracy, ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe, choruje przewlekle, utrzymuje się z renty z tytułu niezdolności do pracy. Do akt włączono także orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 18 stycznia 2005 r. o zaliczeniu T. R. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe oraz oświadczenie ww. z dnia 26 sierpnia 2013 r. o tym, że pomimo zmiany stanu cywilnego prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jego żona zamieszkuje oddzielnie w [...] przy ulicy [...].

Decyzją z dnia 6 grudnia 2013 r., nr [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działający z upoważnienia Burmistrza Nysy, orzekł o przyznaniu T. R. zasiłku celowego na zakup żywności i leków w wysokości 30 zł, w punkcie 2 odmówił przyznania specjalnego zasiłku celowego, a w punkcie 3 decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja wydana została na podstawie art. 62, art. 104 i art. 108 K.p.a. oraz art. 2, art. 8, art. 39 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na podania z dnia 3 i 10 września 2012 r., którymi T. R. zwrócił się o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego i specjalnego celowego. Przywołując przepis art. 62 K.p.a. stwierdził, że z uwagi na tożsamość podmiotową i przedmiotową obu podań w organ zobowiązany był prowadzić w tym zakresie jedno postępowanie administracyjne. Następnie organ przytoczył przepisy art. 39, art. 8,art. 41 pkt 1, art. 2 i art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz szczegółowo opisał stan faktyczny sprawy. Podał, że w okresie od 11 września 2012 r. do 2 października 2012 r. wnioskodawca przebywał w [...] Centrum Rehabilitacji w [...] oraz, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a w sierpniu 2012 r. źródło jego utrzymania stanowiła renta inwalidzka, z której realizowane są należności alimentacyjne. Uzasadniał organ, że na podstawie informacji udzielonej przez dwóch Komorników Sądowych przy Sądzie Rejonowym w [...], należało przyjąć, że w sierpniu 2012 r. na poczet alimentów ze świadczenia rentowego zajęto w dniu 30 sierpnia 2012 r. kwotę 437,44 zł., z czego na rzecz alimentowanych synów przekazano kwotę 378,04 zł, zaś z rachunku bankowego w dniu 31 sierpnia 2012 r. zajęta została kwota 467,66 zł., z czego przekazano na poczet alimentów kwotę 404,31 zł i stąd też dochód wnioskodawcy wynosił w miesiącu poprzedzającym wniosek 250,35 zł. W sierpniu 2012 r. strona poniosła wydatki na telefon i internet w wysokości 50 zł, energię w wysokości 86,39 zł, oraz wydatki na leki w kwocie 17,02 zł. Wnioskodawca nie uiścił opłaty za gaz i czynsz, którego nie reguluje od dłuższego czasu i co spowodowało zadłużenie na dzień 31 sierpnia 2013 r. w wysokości 36 742,87 zł. Wskazując na ustaloną sytuację finansową strony oraz mając na uwadze kryterium dochodowe wynoszące 542 zł organ stwierdził, że, w świetle art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej specjalny zasiłek celowy może być przyznany wyłącznie wówczas, gdy dochód osoby nie przekracza kryterium dochodowego. Ustalony w sprawie dochód strony kryterium nie przekracza i stąd też strona kwalifikuje się do przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego, a nie specjalnego celowego. Organ podał nadto, że wnioskodawca choruje i że zgodnie z orzeczeniem jest zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Uzasadniał dalej, że sytuacja życiowa T. R. jest mu dobrze znana, gdyż jest on objęty pomocą finansową co najmniej od 1994 r., a od 2004 r. otrzymuje zasiłek celowy lub specjalny zasiłek celowy. Zaakcentował, że strona nie odebrała przyznanych mu świadczeń na dzień 6 grudnia 2012 r. na łączną kwotę 2020 zł. Argumentował organ, że stosownie do art. 3 ust. 4 ustawy przy ustalaniu wysokości świadczenia, należy dostosować ją do uzasadnionych potrzeb osoby lub rodziny z równoczesnym uwzględnieniem faktycznych możliwości finansowych Ośrodka, co oznacza, że udzielona pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w takiej wysokości, aby mogła w pełni zaspokoić zaistniałe potrzeby, z uwagi na ograniczone środki, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej, a pomoc powinna być ukierunkowana w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować. Uzasadniając wysokość przyznanej pomocy organ przedstawił analizę i zasady wydatkowania środków, którymi dysponował w listopadzie i grudniu 2013 r. oraz odniósł sytuację strony do możliwości finansowych organu. W tym zakresie stwierdził, że T. R. jest osobą samotną posiadającą stały dochód i stąd też nie można porównać i przyznać mu zasiłku w takiej samej wysokości jak zasiłek dla osoby samotnej bez dochodu, czy też z bardzo niskim dochodem.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. R. wniósł o jej zmianę, nakazanie organowi dostarczenia kompletnych akt odwołującego się oraz zasądzenia kosztów odwoławczych. Podniósł, że jest osobą trwale i całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji, schorowana, samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, która we wrześniu i październiku 2012 r. nie ze swej winy była pozbawiona wszelkich środków na życie i utrzymanie. Zarzucił organowi, że podjął rozstrzygnięcie, w którym przyznał mu pomoc materialną w łącznej wysokości 30 zł i nie wyszczególnił, jaka pomoc w jakiej wysokości i na jaki cel została przyznana. Zauważył, że pomimo tego, iż wcześniejsza decyzja organu I instancji została uchylona to OPS w Nysie podtrzymał swoją pierwotną decyzję bez jakichkolwiek zmian w zakresie wysokości udzielonej pomocy. Ponadto, odwołujący stwierdził, że organ nie respektuje wyroków sądów administracyjnych, narusza prawo materialne i przepisy procedury w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia 25 kwietnia 2014 r utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Nysy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie w oparciu o art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, ust. 3 i 4 oraz art. 8 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wyjaśnił cele pomocy społecznej, wskazał na zasady i przesłanki jej udzielania. Powołując przepisy art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, regulujące przyznanie zasiłku celowego, oraz art. 41 ustawy odnoszący się do formy wsparcia w postaci specjalnego zasiłku celowego organ wyjaśnił z kolei, że konstrukcja przepisu art. 39 ustawy świadczy o uznaniowym charakterze decyzji w zakresie zasiłku celowego. Powyższe oznacza, że organ każdorazowo winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a zwłaszcza przyczyny ubiegania się przez stronę o taką pomoc oraz rozmiar posiadanych przez siebie środków, jak również potrzeby innych osób uprawnionych do świadczeń z pomocy społecznej. Dokonując ponownego rozpoznania sprawy stwierdził organ odwoławczy, że trafnie organ I instancji przyjął, że T. R. jest osobą samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, niepełnosprawną w stopniu znacznym, schorowaną. Ma zaległości z tytułu czynszu za mieszkanie, utrzymuje się z renty z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1.178,82 zł, z której odliczono składkę na ubezpieczenie zdrowotne i podatek w wysokości 142,12 zł, a komornik sądowy w sierpniu 2012 r. dokonał potrącenia z tytułu alimentów w kwocie 437,44 oraz wyegzekwował kwotę 467,66 zł na poczet alimentów. Dochód zatem strony w sierpniu 2012 r. wyniósł 250,35 zł (1178,83 -142,12 – kwoty przekazane tytułem alimentów: - 378,04 - 404,31). Wysokość zatem uzyskiwanego dochodu powoduje, że wnioskodawca nie jest uprawniony do otrzymania specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy i dlatego prawidłowo organ I instancji rozpoznał wniosek strony pod kątem uregulowań dotyczących zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy.

Odnosząc się do wysokości przyznanego świadczenia stwierdził, że organ I instancji nie naruszył granic uznania administracyjnego i nie dopuścił się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku strony. przyznając zasiłek w wysokości 30,00 zł, gdyż wyjaśnił szczegółowo, jakimi kryteriami się kieruje przy przyznawaniu świadczeń i dlaczego przyznał stronie świadczenie w takiej, a nie innej wysokości. Organ wskazał kwotę środków przeznaczonych w 2013 r. na realizację zadań własnych, w tym na wypłaty zasiłków celowych, podał przeciętną i górną wysokość przyznawanych zasiłków oraz zasady ich przyznawania w takich wysokościach, a także liczbę podań złożonych w listopadzie i grudniu 2013 r. do dnia wydania decyzji oraz dokonał oceny sytuacji wnioskodawcy, zakresu udzielanej mu pomocy w kontekście możliwości organu. Uzasadniał dalej organ odwoławczy, że organ I instancji poddał zatem ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie świadczenia w postaci zasiłku celowego i szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko w sprawie. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów odwoławczych, wskazując na przepis art. 56 K.p.a. stwierdził, że strona nie wykazała kosztów postępowania jakie poniosła. Co do zaś żądania przedłożenia kompletnej dokumentacji sprawy organ podniósł, że akta są kompletne i stanowią całość materiału dowodowego i stąd też brak było podstaw do żądania od organu I instancji "kompletnej dokumentacji".

Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się T. R. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę, w której domagał się przywrócenia terminu do jej złożenia oraz uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 85 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegające na pobieżnym przeprowadzeniu postępowania dowodowego oraz nieuwzględnieniu zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji; a także naruszenie przepisów art. 6 K.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności wobec niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni przepisów prawa stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że ustalony stan faktyczny, w jakim znajduje się skarżący winien skutkować przyznaniem mu odpowiedniej pomocy w wyższej wysokości. Zdaniem skarżącego, organy naruszyły zasadę tzw. uznania administracyjnego, gdyż przysługuje ono administracji tylko wtedy, gdy zostało to wyraźnie wskazane w przepisie ustawy. Zakres uznania administracyjnego jest ograniczony ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, a w szczególności tymi określonymi w art. 7 K.p.a. i stąd też uprawnienie to nie zwalania organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego wydania decyzji o treści przekonywującej pod względem prawnym i faktycznym. Zaakcentował, że organ I instancji nie przeprowadził prawidłowej analizy sytuacji faktycznej, w jakiej obecnie znajduje się skarżący, a organ II instancji nie zweryfikował tej sytuacji, powielając błędy poprzednika.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi, a w przypadku nieprzywrócenia terminu do wniesienia skargi o jej odrzucenie.

Postanowieniem z dnia 6 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie zaskarżonego aktu.

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 kwietnia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 6 grudnia 2013 r., przyznającą T. R. zasiłek celowy w wysokości 30 zł z przeznaczeniem na zakup żywności i leków oraz odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego. Rozstrzygnięciom tym skarżący zarzuca nieuwzględnienie jego sytuacji w jakiej się znalazł oraz potrzeb i tym samym przyznanie pomocy w zbyt niskiej wysokości.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz na zasadzie art. 135 P.p.s.a. decyzji organu I instancji wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja odpowiadają przepisom prawa.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. 182 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Zgodnie z przepisem art. 7 ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców, którzy otrzymali w RP status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Powołane przepisy, jak wynika z ich treści określają ogólne zasady pomocy społecznej, z których wynika, że przyznanie pomocy społecznej jest zależne od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny, a także zakresu środków przeznaczanych na ten cel. Oznacza to, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli jest ona związana z którąkolwiek okolicznością określoną w art. 7 ustawy, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej będących dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej.

Mając powyższe na względzie należy uznać, że T. R., jako osoba samodzielnie prowadząca gospodarstwo domowe, schorowana i niepełnosprawna był uprawniony do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej. W złożonym wniosku domagał się on udzielenia pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego. Wobec treści żądania skarżącego dostrzec należy, że w myśl art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie tego rodzaju zasiłku w każdym przypadku uzależnione jest jednak od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823). W myśl tych regulacji prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 ustawy, przysługuje zatem osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, stanowiącej tzw. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Niespełnienie wskazanego wymogu wyłącza możliwość przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, co oznacza, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych i istnienia "niezbędnej potrzeby bytowej", organ obowiązany będzie odmówić przyznania zasiłku celowego osobie samotnie gospodarującej, jeśli jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy uznać należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego organy ustaliły i wyciągnęły z tych ustaleń trafne wnioski dotyczące tego, że dochód skarżącego w sierpniu 2012 r. nie przekroczył kwoty kryterium dochodowego, gdyż wniósł 250,35 zł, pomimo, że skarżący co miesiąc otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości 1.174,82 zł, z którego pobierana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne i podatek w kwocie 142,12 zł oraz realizowane potrącenie na poczet alimentów w wysokości 378,04 zł.

Zasadnie także uznały organy procedujące w sprawie, że z uwagi na fakt, iż dochód skarżącego nie przekroczył w sierpniu 2012 r. kryterium dochodowego to forma pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego uregulowana w art. 41 pkt 1 ustawy, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi nie może być mu przyznana. Z tego też względu Sąd uznał, że wobec prawidłowego ustalenia, że dochód wnioskodawcy wynosił w sierpniu 2012 r. 250, 35 zł, nota bene czego nie neguje skarżący, prawidłowo organy odmówiły przyznania specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ustawy.

Rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie obu wskazanych form pomocy zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 39 ust. 1 i art. 41 ustawy. Przepisy te stanowiąc, iż omawiane zasiłki mogą być przyznane "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej" albo w innych "szczególnie uzasadnionych przypadkach", dają organowi możliwość załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz zgodnie z możliwościami organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.

Kontrolując natomiast legalność zaskarżonej decyzji w zakresie wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku celowego, Sąd miał na uwadze, że rozstrzygniecie w przedmiocie przyznania takiego świadczenia wydawane jest w ramach uznania administracyjnego, co pozwala organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najwłaściwsze, w świetle celów określonych ustawą o pomocy społecznej. O ile bowiem działanie w granicach uznania administracyjnego nie pozwala na dowolność w załatwianiu sprawy, na co zasadnie zwrócił uwagę skarżący, gdyż organ związany jest zarówno przepisami procedury administracyjnej, jak i w tym przypadku przepisami ustawy o pomocy społecznej, to jednak dysponuje on pewną swobodą przy podejmowaniu decyzji. Dokonując kontroli legalności rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne, w konsekwencji Sąd badał zatem, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji właściwy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Inaczej mówiąc, Sąd oceniał, czy podjęte przez organ rozstrzygnięcie nie jest dowolne. Z przepisów regulujących zasady przyznawania pomocy społecznej wynika zasada indywidualizacji i fakultatywności świadczeń.

Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń, co do stanu faktycznego oraz przeprowadziły jego prawidłową ocenę, która uzasadniała przyznanie zasiłku celowego w wysokości 30 zł. Zgodnie z regułami procedury administracyjnej, organy szczegółowo przeanalizowały sytuację wnioskodawcy związaną z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, stanem zdrowia, samotnym gospodarowaniem, posiadaniem zaległości z tytułu czynszu za mieszkanie, kosztami leków oraz kwoty, jaka zalega w kasie organu I instancji tytułem nieodebranych przez skarżącego świadczeń. Podkreślić należy, że nie jest to kwota mała, gdyż wynosi na dzień wydania decyzji przez organ I instancji 2020 zł. Ustalając wysokość świadczenia organy zbadały sytuację finansową wnioskodawcy, mając na uwadze uzyskiwane, stałe dochody oraz fakt ciągłego korzystania przez niego z pomocy. Organ podał w sposób zrozumiały informacje dotyczące wielkości środków pieniężnych jakimi dysponuje w skali miesiąca, podał liczbę wnioskodawców domagających się pomocy, przedstawił kryteria jakimi kieruje się przy rozdziale posiadanych finansów, a także wytłumaczył, że zasiłki w wyższej wysokości przyznawane są osobom pozbawionym stałego źródła dochodu lub w przypadku dużej różnicy pomiędzy posiadanym dochodem a kryterium dochodowym oraz długotrwałej choroby lub niepełnosprawności. Z kolei, zasiłki poniżej średniej wysokości otrzymują osoby posiadające comiesięczne dochody, gdy różnica między dochodem a kryterium dochodowym jest niewielka, a także osoby, które - podobnie jak skarżący - korzystają z innych form pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało powtórnej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz szczegółowo, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a., przedstawiło w uzasadnieniu decyzji okoliczności oraz fakty przemawiające za uznaniem decyzji organu I instancji za zgodną z prawem. W sposób dostateczny wyjaśniło też skarżącemu, że wpływ na wysokość przyznanego zasiłku miała ograniczona wysokość środków finansowych jakimi dysponował Ośrodek, duża ilość osób wymagających pomocy, jak również fakt, że w okresie objętym wnioskiem skarżący korzystał z innych form pomocy społecznej. Organ odwoławczy odniósł się także do zarzutów zawartych w odwołaniu.

Reasumując, z zaskarżonej decyzji, podobnie jak i z decyzji organu I instancji wyraźnie wynika, jakie czynniki zadecydowały o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego w wysokości 30 zł, a to z kolei wyklucza możliwość postawienia organom zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego i dopuszczenia się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku. Zresztą skarżący nie wskazuje, jakie konkretnie dowody winny być w sprawie jeszcze przeprowadzone, aby doszło do właściwego ustalenia stanu faktycznego.

Zdaniem Sądu, w świetle powyższego bezzasadnym są zatem zarzuty wyartykułowane w petitum skargi.

Zauważyć należy nadto, że oceniając legalność decyzji o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej Sąd nie bada natomiast prawidłowości gospodarowania środkami pieniężnymi przez organ.

Reasumując, udzielona pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w takiej wysokości, aby w pełni mogła zaspokoić zaistniałe potrzeby strony. Istotą pomocy społecznej jest bowiem wsparcie osoby potrzebującej pomocy w przezwyciężeniu trudnej sytuacji, a rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej winny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Strona zwracająca się o objęcie ją jedną z form pomocy społecznej w pierwszej kolejności winna zaspokoić swoje potrzeby z posiadanych przez siebie środków finansowych. Zatem skoro skarżący ma do odbioru środki finansowe w wysokości 2020 zł., to w pierwszej kolejności winien z nich skorzystać w celu zaspokojenia swoich potrzeb. Możliwość i potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, a na udzielenie pomocy pozwalają środki, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Zaspokajanie potrzeb powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak własnych środków finansowych oraz dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować.

W świetle powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza zarówno prawa materialnego, jak i proceduralnego. Z tego też względu na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.