Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 403/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 2,  art. 14 ust. 1 pkt 1, 2,  art. 14 ust. 3,  art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 748
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Iwona Maciejuk, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] marca 2016 r. I. K. wystąpiła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym K. K.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], stosując art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016r., poz. 887 ze zm.), odmówił przyznania I. K. renty rodzinnej w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania.

Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego rodzaju świadczenia.

Organ wskazał, iż z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że wyrokiem Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] lipca 2002 r. sygn. akt [...] orzeczono rozwód I. K. i K. K. Wnioskodawczyni nie miała prawa do alimentów ze strony byłego męża w dniu jego śmierci ustalonych wyrokiem sądowym lub ugodą sądową. Brak jest również dokumentu potwierdzającego fakt, iż alimenty były świadczone na rzecz wnioskodawczyni w drodze dobrowolnego porozumienia.

Organ zaznaczył, iż wnioskodawczyni ma ukończone 48 lat życia oraz orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] lipca 2016 r. nie została uznana za osobę niezdolną do pracy. Zarówno wiek, jak i stan zdrowia strony nie stanowią obiektywnych przeszkód w podjęciu zatrudnienia i zapewnieniu niezbędnych środków utrzymania.

Końcowo organ wskazał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawczyni, jednakże nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. I. K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że wbrew ustaleniom organu spełnia wszystkie przesłanki z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, warunkujące przyznanie wnioskowanego świadczenia. Podkreśliła, że ze względu na stan zdrowia musiała zrezygnować z pracy. Obecnie jedyny jej dochód stanowi zasiłek z Ośrodka Pomocy Społecznej w wysokości 604 zł miesięcznie. Podniosła również, że zmarły K. K. realizował dobrowolnie na jej rzecz obowiązek alimentacyjny, co potwierdzają stosowne dokumenty świadczące o dokonywanych wpłatach, a co zostało pominięte przez organ przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Prezes ZUS, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż po ponownym rozpatrzeniu wniosku nie stwierdził istnienia przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy.

Ponownie wskazał, że wyrokiem Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] lipca 2002 r. orzeczono rozwiązanie małżeństwa I. K. i K. K.. Orzeczenie sądowe o rozwodzie wyklucza prawo do renty rodzinnej, bowiem wnioskodawczyni nie pozostawała ze zmarłym w chwili jego śmierci we wspólności małżeńskiej oraz nie miała ustalonych alimentów wyrokiem lub ugodą sądową.

Ponadto renta rodzinna w drodze wyjątku nie może być przyznana, ponieważ wnioskodawczyni nie osiągnęła wieku emerytalnego oraz nie ma orzeczonej przez lekarza orzecznika ZUS całkowitej niezdolności do pracy, która uniemożliwia podjęcie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, w celu zapewnienia niezbędnych środków utrzymania. Orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] lipca 2016 r. wnioskodawczyni nie została uznana za osobę niezdolną do pracy. Natomiast nadesłane kserokopie wyników badań laboratoryjnych zostały przekazane do zaopiniowania przez lekarza orzecznika ZUS. Opinią lekarską z dnia [...] stycznia 2017 r. ustalono, że wyniki badań laboratoryjnych z dnia [...] października 2016r. nie mają wpływu na wymienione powyżej orzeczenie komisji lekarskiej ZUS.

Końcowo organ wskazał, że wprawdzie przedstawiona sytuacja materialna strony jest niewątpliwie trudna, jednakże nie stanowi ona wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenia na podstawie przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie są świadczeniami socjalnymi, przyznawanymi jedynie według potrzeb, lecz świadczeniami z ubezpieczeń społecznych, za czym przemawia sam fakt zamieszczenia powyższego przepisu w powołanej ustawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] stycznia 2017 r. I. K. zarzuciła:

1) naruszenie art. 10 k.p.a. polegające na tym, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie miała faktycznej możliwości zapoznania się z aktami sprawy,

1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących przedmiotowej sprawy,

3) błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędną ocenę sytuacji materialnej i życiowej skarżącej, co skutkowało wydaniem wadliwej decyzji.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, ewentualnie merytoryczne rozpatrzenie sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do wnioskowanej renty w drodze wyjątku,

2) przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu podtrzymał w całości zarzuty i argumenty podniesione w skardze, a precyzując skargę dodatkowo zarzucił organowi:

1) naruszenie art. 78 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia zawnioskowanego przez skarżącą dowodu z zeznań świadków: J. K. i J. O., na okoliczność potwierdzenia tego, że na skutek ugody pozasądowej K. K. ponosił obowiązek alimentacyjny i przekazywał na rzecz skarżącej środki pieniężne tytułem alimentów, co skutkowało uznaniem przez organ, że skarżąca nie spełnia wymogów do przyznania jej renty w drodze wyjątku,

2) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w szczególności nie ustalenie czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej renty w drodze wyjątku, przede wszystkim poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków J. K. i J. O., na okoliczność potwierdzenia tego, że na skutek ugody pozasądowej K. K. ponosił obowiązek alimentacyjny i przekazywał na rzecz skarżącej środki pieniężne tytułem alimentów oraz zaniechanie przeprowadzenia ponownej analizy stanu zdrowia skarżącej po przedstawieniu przez nią organowi dokumentów medycznych potwierdzających u skarżącej boreliozę,

3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] listopada 2016 r. w całości,

2) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej skarżącej, tj.:

- zaświadczenia lekarza chorób wewnętrznych J. C. w zakresie zdiagnozowanej, leczonej oraz wymagającej dalszego leczenia boreliozy (przewlekłe zapalenie stawów),

- historii choroby Poradni [...] w O. w zakresie wystąpienia u skarżącej [...],

- historii zdrowia i choroby wydanej przez Lecznicę Chirurgiczno-Ortopedyczną [...] w O. diagnozującej u skarżącej schorzenia ortopedyczne,

na okoliczność stwierdzonej u skarżącej boreliozy powodującej przewlekłe zapalenie stawów oraz [...] i jej wpływu na pogorszenie stanu zdrowia, skutkujące całkowitą niezdolnością do pracy,

3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu ww. pisma pełnomocnik podniósł, iż byli małżonkowie – I. K. i K. K. - ustalili, iż w związku z niewnoszeniem przez żonę pozwu o rozwód z orzekaniem o winie, mąż będzie uiszczał na rzecz byłej małżonki taką samą kwotę, jaką sąd w postępowaniu rozwodowym zasądzi na rzecz ich syna M. K.. W związku z powyższym mąż skarżącej K. K. uiszczał na jej rzecz kwotę 700 zł oraz na rzecz syna 700 zł, łącznie 1400 zł. Pismo, zawierające wniosek dowodowy o przesłuchanie wskazanych świadków, wpłynęło do organu w dniu [...] czerwca 2016 r. jednakże nigdy nie dopuszczono tego dowodu. Organ nie wyjaśnił, dlaczego wniosek nie został rozpoznany, nie odniósł się także do twierdzeń skarżącej w tym zakresie zawartych w jej piśmie do ZUS Centrum Obsługi Świadczeń Wyjątkowych w B.z dnia [...] czerwca 2016 r.

Pełnomocnik podniósł również, że pomimo wydania orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2016 r., a następnie orzeczenia komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] lipca 2016 r. stwierdzających, że skarżąca nie jest niezdolna do pracy, skarżąca już po wydanych orzeczeniach, przedłożyła organowi dokumentację medyczną dotyczącą stwierdzonej u niej boreliozy. W odpowiedzi na powyższe wydano opinię lekarską, w której lakonicznie stwierdzono, że dosłane wyniki badań laboratoryjnych nie mają wpływu na wydane przez komisję lekarską ZUS orzeczenie z dnia [...] lipca 2016 r. Zaniechano przy tym uzasadnienia niniejszej opinii.

Pełnomocnik podniósł, że z uwagi na postępujące pogorszenie stanu zdrowia skarżąca uzyskała zaświadczenie lekarza chorób wewnętrznych J. C. w zakresie zdiagnozowanej, leczonej oraz wymagającej dalszego leczenia boreliozy; historię choroby Poradni [...] w O. w zakresie wystąpienia u skarżącej [...]; historię zdrowia i choroby skarżącej wydanej przez Lecznicę Chirurgiczno-Ortopedyczną [...] w O. diagnozującą schorzenia ortopedyczne, które to dokumenty wskazują na niewłaściwość wydanej opinii, że stwierdzona u skarżącej borelioza, nie ma wpływu na wydane orzeczenie w przedmiocie niezdolności do pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887). Zgodnie z jego treścią ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Regulacja ta ma charakter szczególny, albowiem pozwala na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie.

Podkreślenia wymaga, że świadczenie w drodze wyjątku nie ma charakteru roszczeniowego, jest finansowane z budżetu państwa (art. 84 ww. ustawy), a jego przyznanie przez Prezesa ZUS następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego, którego granice wyznaczają przesłanki wymienione w ww. przepisie. Ocena, czy w danej sprawie przesłanki te zostały spełnione należy do organu, który musi ustalić istotne okoliczności faktyczne oraz poddać je należytej analizie czyniąc zadość regułom postępowania dowodowego określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 124 ww. ustawy). To jednak podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania w sprawie powinien wykazać wszelkie okoliczności, wiążące się z dochodzonym świadczeniem. Nałożony na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku.

Z treści art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Podkreślić należy, że przesłanka braku możliwości podjęcia pracy zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym bezwzględnie powinna dotyczyć osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, przy czym obejmuje ona dwie sytuacje. Pierwsza z nich istnieje, gdy na przeszkodzie w podjęciu zatrudnienia stoi niezdolność do pracy w stopniu całkowicie pozbawiającym możliwości jej wykonywania. Drugą zaś przesłanką jest wiek wnioskodawcy. Zasadnie Prezes ZUS wskazał, że chodzi tu o taki przedział wiekowy, który statuuje zainteresowanego w gronie osób pozostających poza aktywnością zawodową. W polskim systemie prawnym przyjęto, że okres aktywności zawodowej kończy się wraz z nabyciem uprawnień emerytalnych.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżąca nie osiągnęła wieku emerytalnego (w dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżąca miała 48 lat). Ponadto organ dysponował orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS nr [...] z dnia [...] lipca 2016r. stwierdzającym, że I. K., urodzona w dniu [...] kwietnia 1968 r., nie jest niezdolna do pracy. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zostało ono wydane w następstwie przeprowadzenia bezpośredniego badania i dokonania analizy przedstawionej dokumentacji medycznej, w tym: dokumentacji z przebiegu leczenia, kart informacyjnych leczenia szpitalnego w 2009 r., zaświadczeń o stanie zdrowia wystawionych przez lekarzy leczących w dniach: [...]-[...] maja 2016 r., wyników badań dodatkowych z 2015 r. i 2016 r. Przy dokonywaniu ustaleń orzeczniczych uwzględniono: stopień naruszenia sprawności organizmu, poziom wykształcenia i wiek, rodzaj i charakter wykonywanej pracy, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy, predyspozycje fizyczne. Stwierdzono, że problemy zdrowotne orzekanej mają charakter przewlekły, pozostają w okresie stabilnym, nie skutkują naruszeniem sprawności organizmu w stopniu powodującym niezdolność do pracy.

W myśl art. 12 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ww. ustawy oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 3 ww. ustawy orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie wywołuje zatem skutków prawnych na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS stwierdzenie niezdolności do pracy przez innego lekarza, jak również twierdzenie samej strony, że jest niezdolna do pracy, wynikające z jej subiektywnego przekonania (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2002 r., sygn. akt II SA 2243/02, publ. LEX nr 14231). Prezes ZUS rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku i oceniając, czy wnioskodawca spełnia przesłankę braku możliwości podjęcia pracy z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy, zobowiązany jest oprzeć się na orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS lub orzeczeniu komisji lekarskiej ZUS (por. wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1397/14; z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 2282/16; publ. CBOSA).

Skoro zatem w niniejszej sprawie komisja lekarska ZUS wydała w dniu [...] lipca 2016 r. orzeczenie, zgodnie z którym skarżąca nie jest niezdolna do pracy, to ustalenie to było wiążące dla organu.

Podkreślić należy, że skarżąca do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy załączyła wyniki badań laboratoryjnych z dnia [...] października 2016 r. przeprowadzonych w Zakładach Diagnostyki Laboratoryjnej w O.. Uwzględniając powyższe organ przekazał ww. dokumentację medyczną do weryfikacji przez lekarza orzecznika ZUS w celu stwierdzenia, czy dokumentacja ta ma wpływ na orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] lipca 2016 r. W opinii lekarskiej z dnia [...] stycznia 2017 r. lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że dosłane wyniki badań laboratoryjnych z dnia [...] października 2016 r. nie mają wpływu na wydane przez komisję lekarską orzeczenie z dnia [...] lipca 2016 r.

Jak wynika z akt sprawy decyzja Prezesa ZUS w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku wydana została w dniu [...] listopada 2016 r., zaś decyzja ostateczna - utrzymująca ww. decyzję w mocy - w dniu [...] stycznia 2017r. Mając na względzie datę wydania ww. orzeczenia komisji lekarskiej ZUS i opinii dodatkowej lekarza orzecznika ZUS oraz daty wydania ww. decyzji nie można uznać, że orzeczenie komisji lekarskiej ZUS pozbawione było waloru aktualności w sytuacji, gdy okoliczności stanu zdrowia skarżącej, jak wynika z ww. opinii lekarskiej, nie uległy istotnej zmianie.

W ocenie Sądu, brak jest podstaw do kwestionowania ww. opinii lekarskiej z dnia [...] stycznia 2017 r. z tego powodu, że - jak podnosi pełnomocnik skarżącej - jest ona "lakoniczna" i nie zawiera uzasadnienia. Opinia ta została wydana przez uprawniony podmiot - lekarza orzecznika ZUS, odnosi się wprost do przedstawionej dokumentacji medycznej i stwierdza brak wpływu wyników przeprowadzonych badań na wydane orzeczenie. Stwierdzenie przez lekarza orzecznika ZUS okoliczności przeciwnych, skutkowałoby zainicjowaniem nowego procesu orzeczniczego i wydaniem nowego orzeczenia w przedmiocie zdolności skarżącej do pracy.

W świetle powyższego nie można stwierdzić, aby wydając zaskarżoną decyzję Prezes ZUS dopuścił się naruszenia art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Nie sposób również dopatrzyć się naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ przeprowadził postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ustalił wszystkie, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, okoliczności faktyczne. Poddał je następnie ocenie trafnie przyjmując, iż wobec niespełnienia przesłanki braku możliwości podjęcia pracy ze względu na stan zdrowia i wiek (skarżąca w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie osiągnęła wieku emerytalnego i nie została uznana za niezdolną do pracy), przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku nie jest możliwe. Podejmując rozstrzygnięcie odmowne organ należycie je uzasadnił - stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Uwzględniając wniosek dowodowy pełnomocnika skarżącej Sąd przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentacji medycznej załączonej do pisma procesowego z dnia [...] czerwca 2017r., tj. zaświadczenia lekarza chorób wewnętrznych J. C. z dnia [...] czerwca 2017 r., historii choroby Poradni [...] w O. z dnia [...] czerwca 2017 r. oraz historii zdrowia i choroby wydanej przez Lecznicę Chirurgiczno-Ortopedyczną [...] w O. w dniu [...] czerwca 2017 r. Sąd stwierdził, że powyższe dokumenty zostały wytworzone po dacie wydania zaskarżonej decyzji i nie mogą mieć wpływu na podjęte przez organ rozstrzygnięcie. Wszak organ administracji wydaje decyzję na podstawie okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawne. Również Sąd dokonuje oceny zaskarżonej decyzji na podstawie stanu faktycznego oraz stanu prawnego istniejącego w dacie jej wydania. Zaznaczyć również należy, że zaświadczenie lekarza chorób wewnętrznych J. C. z dnia [...] czerwca 2017 r. potwierdza zdiagnozowaną uprzednio u skarżącej boreliozę (opiniowaną przez lekarza orzecznika ZUS) oraz stwierdza istniejące nadal dolegliwości bólowe wymagające dalszej obserwacji i leczenia. Z kolei z historii choroby Poradni [...] w O. z dnia [...] czerwca 2017 r. wynika, że data pierwszego zarejestrowania skarżącej w poradni i data pierwszej wizyty w tej placówce miała miejsce właśnie w dniu [...] czerwca 2017 r., a więc po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Również historia zdrowia i choroby wydana przez Lecznicę Chirurgiczno-Ortopedyczną [...] w O. potwierdza schorzenia ortopedyczne skarżącej istniejące już w 2016 r., a więc również w dacie orzekania przez komisję lekarską ZUS, oraz boreliozę będącą przedmiotem opinii lekarza orzecznika ZUS.

W ocenie Sądu brak jest zatem podstaw aby stwierdzić, jak podnosi pełnomocnik skarżącej, że ww. dokumenty wskazują na niewłaściwość wydanej opinii lekarskiej, iż stwierdzona u skarżącej borelioza, nie ma wpływu na wydane orzeczenia w przedmiocie niezdolności do pracy. Przedstawione dokumenty dotyczą zasadniczo stanu zdrowia skarżącej po wydaniu zaskarżonej decyzji i mogą ewentualnie być przedmiotem nowego wniosku skarżącej o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Zaznaczyć bowiem należy, że charakter sprawy administracyjnej w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku jest taki, że decyzja odmowna co do zasady nie stoi na przeszkodzie ponownemu wszczęciu postępowania (w nowej sprawie). Jest to jednak możliwe tylko wówczas, gdy nowy wniosek powołuje się i wskazuje na inne, nowe okoliczności faktyczne, które dotychczas nie były przedmiotem oceny organu w świetle art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Zdaniem Sądu, bez wpływu na podjęte w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie pozostaje również kwestia nieuwzględnienia przez organ wniosku skarżącej o przesłuchanie świadków: J. K. i J. O., na okoliczność potwierdzenia tego, że na skutek ugody pozasądowej K. K. ponosił obowiązek alimentacyjny i przekazywał na rzecz skarżącej środki pieniężne tytułem alimentów. W istocie skarżąca w piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. wniosła o przesłuchanie wymienionych świadków na tę okoliczność, zaś organ wniosek ten pominął, co stanowi o naruszeniu art. 78 k.p.a. Naruszenie to nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie uchybienie w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., stanowi przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca - co należy podkreślić - nie spełnia przesłanki niezdolności do pracy ze względu na stan zdrowia lub wiek. Przesłanka ta, w świetle art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, pozostaje kluczowa dla kwestii przyznania świadczenia w drodze wyjątku w niniejszej sprawie, zaś brak jej wystąpienia musiał skutkować wydaniem przez organ decyzji odmownej.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. wskazać należy, że w istocie z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby skarżąca miała możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie przed wydaniem zaskarżonej decyzji, co stanowi o naruszeniu przez organ ww. przepisu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela jednak pogląd prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym naruszenia art. 10 k.p.a. nie można traktować w sposób automatyczny, upatrując w nim bezwzględnego uchybienia zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu, w sytuacjach, gdy organ formalnie nie wystosował do strony zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami i zajęcia końcowego stanowiska. Dopiero wykazanie przez stronę skarżącą, że brak powiadomienia jej o zebraniu materiału dowodowego i możliwości złożenia ewentualnych wniosków dowodowych uniemożliwił jej podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, mogącej mieć przy tym istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawę do przyjęcia, że uchybienie to stanowi podstawę do eliminacji zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego (por. wyroki NSA: z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1122/11; z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1490/11, publ. CBOSA). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem skarżąca w skardze nie wskazywała na brak możliwości podjęcia określonych czynności procesowych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nie zgłaszała również nowych wniosków dowodowych. Uczynił to natomiast pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r., jednakże - jak wykazano powyżej - podniesione zarzuty oraz przedłożone dokumenty, objęte wnioskiem dowodowym pełnomocnika, nie mogły mieć istotnego wpływu na treść podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.