Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 734/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 3, par. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21
journal: Dz.U. 2017 poz 1867
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego  Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 24
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lutego 2021 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz E. B. kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 11 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu k. i miasta K. z siedzibą

w K. wpłynął wniosek E. B. (dalej: "skarżący", "strona")

o przyznanie płatności na rok 2015, w którym skarżący ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Do wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej skarżąca zadeklarowała powierzchnię 12,95 ha. Działki rolne zostały zadeklarowane do płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 4.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków.

W wyniku przeprowadzonej w dniach 12 do 13 stycznia 2016 r. kontroli oraz postępowania, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu k. i miasta K. z siedzibą w K. (dalej "organ I instancji") decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. na [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013, po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, w którym ubiegano się o przyznanie płatności

w ramach działania Program rolnośrodowiskowy PROW 2007-2013, przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł, w tym wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości [...] zł, wynikającej

z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, w tym środki budżetu Unii Europejskiej [...] zł, środki krajowe [...] zł.

Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponowne przeprowadzonego postępowania, organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku

o przyznanie płatności na rok 2015, w którym ubiegano się o przyznanie płatności

w ramach działania Program rolnośrodowiskowy PROW 2007-2013, przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł, w tym wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości [...] zł, wynikającej

z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, w tym środki budżetu Unii Europejskiej [...] zł, środki krajowe [...] zł.

Skarżąca złożyła odwołanie od tej decyzji. W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o przyznaniu skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 w łącznej wysokości [...] zł, w tym wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, w tym środki budżetu Unii Europejskiej [...] zł, środki krajowe [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podstawą wydania decyzji reformatoryjnej było uznanie części wyników z czynności kontrolnych, przeprowadzonych w okresie od 18 sierpnia do 15 października 2018 r., dotyczących pomiaru powierzchni działki rolnej nr [...] ([...]), która ostatecznie wynosiła 1,51 ha. Powyższe wynikało z deklaracji gruntów w obszarze lasu, a nie poza jego granicami, dlatego też jedynie powierzchnia tej działki została uznana w postępowaniu za 2015 r. Dodatkowo organ odwoławczy uznał, iż stwierdzenie powierzchni działki rolnej [...] - 0,10 ha, mniejszej o 0,02 ha, nie może stanowić podstawy do uznania przez organ I instancji, iż względem obszaru użytkowanego rolniczo przez stronę o powierzchni 0,08 ha, należało naliczyć dodatkowe sankcje.

W stosunku do pozostałych działek, organ odwoławczy stwierdził, że powierzchnie działek rolnych tj. działka [...] (dz. ew. nr [...]), [...] (dz. ew. nr [...]), [...] (dz. ew. nr [...]), [...] (dz. ew. nr [...]) i [...] (dz. ew. nr [...] i nr [...]) zgodnie z wynikami

z czynności kontrolnych oraz z uwzględnieniem maksymalnego kwalifikowalnego obszaru nie uległy zmianie i były zgodne z deklaracją. W ocenie organu prawidłowo zostały też pomniejszone, w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych, powierzchnie działek rolnych [...] (dz. ew. nr [...]), [...] (dz. ew. nr [...]) i [...] (dz. ew. nr [...]).

Odnosząc się do działki rolnej [...] (dz. ew. nr [...]), a pomniejszonej o 0,07 ha, organ odwoławczy wskazał, iż powierzchnia tej działki zasadnie została pomniejszona do powierzchni działki w granicach działki ewidencyjnej, użytkowanej przez stronę jako trwały użytek zielony. Pomiar powierzchni wykonany przez kontrolerów został przeniesiony do systemu informacji graficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013, na podstawie którego zasadnie ustalono powierzchnię działki rolnej w granicach działki ewidencyjnej nr [...] jako 2,68 ha. Skarżąca zadeklarowała we wniosku powierzchnię 2,75 ha. W związku z powyższym różnicę w wysokości 0,07 ha odjęto od powierzchni działki rolne [...] i zaliczono jako przedeklarowanie powierzchni uprawnionej do płatności. Organ odwoławczy wskazał, iż pomiar powierzchni działki rolnej [...] (dz. ew. nr [...]) uwzględniał już aktualizację danych, co potwierdza szkic z pomiaru działki, na którym wyrysowano granice uprawy. Uznanie, iż powierzchnia działki rolnej jest zgodna

z deklarowaną prowadziłoby do uwzględnienia powierzchni wykraczającej poza granice działki ewidencyjnej.

Odnosząc się do powierzchni działki rolnej [...] (dz. ew. nr [...]) organ odwoławczy wskazał, iż powierzchnia zmierzona po uprawie trwałego użytku zielonego

z uwzględnieniem wszystkich kontroli wyniosła 0,95 ha. Skarżąca zadeklarowała powierzchnię 1,00 ha. Dokonując analizy powierzchni zmierzonej zobrazowanej na szkicu z pomiaru, organ odwoławczy wyjaśnił, iż powierzchnia ta po wykluczeniu obszarów ewidentnie wykraczających poza granice deklarowanej działki ewidencyjnej tj. na działce nr [...] i [...] oraz stwierdzeniu granic prowadzonej upraw trwałego użytku w granicach działki nr [...], zasadnie została na podstawie systemu informacji graficznej zmniejszona do powierzchni 0,95 ha.

Odnosząc się do powierzchni działki rolnej [...] (dz. ew. nr [...]) organ odwoławczy wskazał, iż powierzchnia zmierzona po uprawie trwałego użytku zielonego z uwzględnieniem wszystkich kontroli wyniosła 2,71 ha. Skarżąca zadeklarowała powierzchnię 2,80 ha. Dokonując analizy powierzchni zmierzonej zobrazowanej na szkicu z pomiaru, organ odwoławczy wyjaśnił , iż powierzchnia ta po wykluczeniu obszarów ewidentnie wykraczających poza granice deklarowanej działki ewidencyjnej tj. na działce nr [...] oraz stwierdzeniu granic prowadzonej uprawy trwałego użytku zielonego w granicach działki nr [...], zasadnie została na podstawie systemu informacji graficznej zmniejszona do powierzchni 2,71 ha. Uznanie, iż powierzchnia działki rolnej jest zgodna z deklarowaną prowadziłoby do uwzględnienia

powierzchni wykraczającej poza granice działki ewidencyjnej.

Zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361; dalej "rozporządzenie rolnośrodowiskowe") rolnik jest zobowiązany do przestrzegania innych wymogów, określonych dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów. Z kolei zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego

jednym z wymogów w przypadku realizacji Pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków

ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, Wariantu 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków jest m.in. pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola - 30-50%, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki oraz usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie,

a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na które termin ten nie był przestrzegany.

Strona wielokrotnie odnosiła się do zastrzeżeń związanych z niespełnieniem warunków pozostawienia powierzchni niekoszonych na działkach [...] oraz nie usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie na działce rolnej [...]. Organ odwoławczy wskazał, iż powierzchnie niekoszone zostały ustalone bezpośrednio na gruncie i udokumentowane dokumentacją zdjęciową oraz określeniem ich granic na szkicu z pomiaru, z których bezspornie wynika, gdzie dany obszar niekoszonego gruntu się znajduje oraz jaką miał powierzchnię w dniu kontroli. Warunki panujące w dniu kontroli (niewielka okrywa śnieżna) w ocenie organu nie utrudniały kontrolerom ustalenia powierzchni niekoszonych. Obszary skoszone

i niekoszone zdecydowanie się od siebie odróżniały, co zostało udokumentowane na fotografiach dołączonych do raportu z czynności kontrolnych.

Organ odwoławczy nie neguje faktu, że skarżąca pozostawiła powierzchnie niekoszone, a jedynie wskazuje, iż zostały zachowane w większym niż dopuszczalny margines tj. od 5 do 10 %. Tym samym nieprawidłowość oznaczoną kodem P018 - Pozostawienie większej niż 10%, lecz mniejszej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, a w przypadku występowania wodniczki większej niż 50%, lecz mniejszej niż 80% nieskoszonej powierzchni działki rolnej stwierdzono ha działce rolnej [...].

Odnosząc się do nieprawidłowości oznaczonej kodem P12 (niezłożenie w stogi lub nieusunięcie ściętej biomasy na łące w odpowiednim terminie) przypisanej do działki rolnej [...] organ odwoławczy wyjaśnił, iż nieprawidłowość ta została stwierdzona na podstawie zapisów wskazanych przez stronę w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej, zgodnie z którym pokos na części działki rolnej [...] wykonano

w dniach 2 sierpnia 2015 r. i 3 sierpnia 2015 r., natomiast zgrabienie i ułożenie w stóg nastąpiło w dniu 25 września 2015 r. Z zapisów wynika jednoznacznie, iż po wykonanym koszeniu nie usunięto biomasy, jak również nie zebrano w stogi ściętej biomasy. Dopiero w dniach 23 i 24 września 2015 r. strona dokonała tej czynności, co opisała w rejestrze działań agrotechnicznych. W sytuacji, gdyby strona dokonała zbioru w terminie 6-11 sierpnia 2015 r. to nie dokonywałaby zapisu w rejestrze, że

w dniu 24 września 2015 r. ponownie zebrała i ułożyła w stogi biomasę, która już miała być pierwotnie zebrana.

Mając na uwadze powyższe, płatność rolnośrodowiskowa w ramach wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków została zmniejszona o kwotę w wysokości [...] zł z tytułu nieprzestrzegania wymogów programu rolnośrodowiskowego. Kwota płatności po pomniejszeniach wynosi [...] zł ([...] zł – [...] zł).

Skarżąca wniosła 4 września 2020 r. skargę na ww. decyzję organu odwoławczego, a następnie 7 września 2020 r. uzupełnienie skargi. Skarżąca podniosła następujące zarzuty:

- brak faktycznie i wszechstronnie zweryfikowanej sprawy, oparcie się na nieprawdziwych faktach przez organ odwoławczy w kwestii dotyczącej koszenia oraz pozostawienia większych niewykoszeń, niż są faktycznie wykonane,

- pomniejszenie wysokości płatności, opartych na niezgodnych z rzeczywistością faktów,

- weryfikowanie przez cztery kolejne lata kontroli tylko w obszarze powierzchni PEG, a nie zbadanie podczas odbywającej się kontroli na miejscu kwestionowanych wykoszeń i ich ewentualnych skutków, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji

w części dotyczącej pomniejszenia płatności z powodu wskazanego naruszenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Skarżąca pismem procesowym, które wpłynęło w dniu 9 listopada 2020 r. odniosła się do odpowiedzi organu na wniesioną skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Wniesiona w tej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie, zawiera bowiem usprawiedliwione zarzuty.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sąd dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, przy czym – co do zasady – nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy, co wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Jednocześnie podczas kontroli Sąd zobowiązany jest dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały w skardze podniesione. Dlatego badanie legalności zaskarżonej decyzji polega na ocenie jej zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, jak również z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności we wskazanych granicach, na wstępie wymaga zwrócenia uwagi, że sporne w sprawie są dwie kwestie. Pierwsza to powierzchnia kwalifikująca się do płatności różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) a powierzchnią stwierdzoną wynosi 0,23 ha. W tym zakresie rozważania organu są kompletne i nie budzą wątpliwości Sadu. W skardze Strona także w istocie nie podnosi w tym zakresie zarzutów do wyliczeń dokonanych przez organy i szeroko uzasadnionych w treści decyzji.

Natomiast sporną pozostaje druga kwestia a mianowicie ustalenia organów w zakresie wyznaczenia obszarów niekoszonych oraz zbioru okrywy roślinnej. W tym zakresie Sąd podzielił zastrzeżenia Skarżącej.

§ 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 14 marca 2014 r.), rolnik, który na podstawie przepisów dotychczasowych podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", kontynuuje jego realizację zgodnie z przepisami dotychczasowymi.

Zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik jest zobowiązany do przestrzegania innych wymogów, określonych dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów. Z kolei zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego jednym z wymogów w przypadku realizacji Pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, Wariantu 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków jest m.in. pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola - 30-50%, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki oraz usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na które termin ten nie był przestrzegany.

Postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst. jednolity Dz.U. z 2017 r. poz. 1586) dalej zwana "Ustawą".

Zgodnie z art. 21 ust. 1 Ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy KPA, chyba że przepisy Ustawy stanowią inaczej.

Jak natomiast stanowi Ustawa w art. 21 ust. 3 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W myśl zaś art. 21 ust. 2 pkt 2 Ustawy organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zauważyć jednak należy, że powyższe ukształtowanie zasad dowodzenia nie zwalnia organu z obowiązku przedstawienia dowodów do uzasadnienia jego twierdzeń i dokonanych ustaleń.

Strona od początku sporu wskazywała konsekwentnie w odniesieniu do niespełnienia warunków pozostawienia powierzchni niekoszonych na działkach [...] oraz nie usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie na działce rolnej [...], że po kontroli przeprowadzała ponowne pomiary obszarów niekoszonych, które dały jej wynik od 8 % do 10 %. Na tą okoliczność wskazała świadka. W jej ocenie świadek potwierdził pozostawienie odpowiednich powierzchni niekoszonych. Zdaniem Strony padający śnieg mógł utrudnić weryfikację obszarów niekoszonych. Również w zakresie zebrania ściętej biomasy, Strona wskazała, że po ręcznym skoszeniu w dniu 2 sierpnia 2015 roku i 3 sierpnia 2015 roku na działce nr [...] (dz. rolna [...]) trawa została zgrabiona i złożona w stogi w miejscu wykluczonej z użytkowania części działki (w dniach 6-11 sierpnia), a dopiero tak przechowywane siano zostało sprzątnięte w dniu 25 września 2015 roku.

Zdaniem organów powierzchnie niekoszone zostały ustalone bezpośrednio na gruncie i udokumentowane dokumentacją zdjęciową oraz określeniem ich granic na szkicu z pomiaru, z których bezspornie wynika, gdzie dany obszar niekoszonego gruntu się znajduje oraz jaką miał powierzchnię w dniu kontroli. Warunki panujące w dniu kontroli (niewielka okrywa śnieżna) w ocenie organu nie utrudniały kontrolerom ustalenia powierzchni niekoszonych. Obszary skoszone i niekoszone zdecydowanie się od siebie odróżniały, co zostało udokumentowane na fotografiach dołączonych do raportu z czynności kontrolnych.

Organ uznał, że nie można zgodzić się z twierdzeniem Strony, iż zeznania świadka stanowiły dowód w sprawie mający podważyć ustalenia kontrolerów w zakresie pomierzonych powierzchni niewykoszeń. Organ kwestionuje stanowisko Strony że pozostawiła powierzchnie niekoszone, z zachowaniem dopuszczalnego marginesu tj. od 5 do 10 %.

Sąd wskazanych powyżej ocen organów nie podziela.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy, kwestionując stanowisko Skarżącej winien przedstawić dowody na okoliczność pozostawienia większego niż dopuszczalny margines niewykoszeń przez przeprowadzić postępowanie dowodowego w sposób szczegółowy.

W ocenie Sądu, niewystarczające są twierdzenia organu w tym zakresie. Strona już w piśmie z dnia 8 marca 2016r., znajdującego się w aktach administracyjnych, szczegółowo odnosi się do zakwestionowanych powierzchni niewykoszeń. Natomiast organ bezkrytycznie przyjmuje twierdzenia inspektorów kontroli. W żadnym miejscu nie weryfikuje podnoszonych przez Stronę okoliczności. Analiza dołączonych zdjęć z kontroli na miejscu w ocenie Sądu również nie potwierdza jednoznacznie ustaleń organów w tym zakresie.

Wskazać należy, że z art. 25 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L2014.227.69), kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością.

W rozpatrywanej sprawie powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności ustalona została podczas kontroli administracyjnej, przeprowadzonej w oparciu o przepisy rozporządzenia wykonawczego Komisji (WE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L z 227 dnia 31 lipca 2014 r., str. 69 ze zm.). Zgodnie z art. 24 ust. 1 tego aktu, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację: a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji; b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków; c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.

Jednakże należy zauważyć, że wyniki kontroli Skarżąca zakwestionował bezpośrednio po otrzymaniu protokołu i przedstawiła swoje wyjaśnienia, jak i dowody na potwierdzenie swojego stanowiska. Zatem, ciężar dowodu w zakresie nieprawidłowości w przez rolnika przeszedł na organy.

Zdaniem Sądu, na podstawie 21 ust. 1 Ustawy, który nakazuje wyczerpujące rozpatrzenie przez organ całego materiału dowodowego, organ decydujący o wysokości płatności ma zatem obowiązek dokonania analizy materiału dowodowego, w tym materiałów z kontroli i odniesienia się do zgłaszanych przez rolnika w trakcie postępowania zarzutów. Wskazać należy, że jeżeli zatem wynik kontroli, co do powierzchni lub sposobu uprawy działek jest kwestionowany przez rolnika i wskazuje on konkretne argumenty przemawiające za tym, że wynik kontroli administracyjnej jest nieprawidłowy, to niewątpliwie na organie, który zobowiązany jest stać na straży praworządności, spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy kwestionowany pomiar lub sposób użytkowania został dokonany prawidłowo. Weryfikacji ustaleń, co do powierzchni działek rolnych, służy wówczas kontrola na miejscu. Jej celem jest ustalenie - i to w sposób jednoznaczny - jaka jest rzeczywista powierzchnia (rzeczywisty sposób użytkowania) działki rolnej uprawnionej do płatności (por. wyrok NSA z 6 maja 2015 r., II GSK 824/14).

Jednakże uznanie przez organ za prawidłowe stanowiska kontrolujących na podstawie ich wypowiedzi pisemnych i dokumentacji fotograficznej, zaś odrzucenie stanowiska rolnika i jego materiałów, bez dokonania kontroli na miejscu w niedługim czasie po kontroli, nie może być przez Sąd ocenione pozytywnie. Szczególnie w okolicznościach, że już pierwsza kontrola na miejscu odbyła się po upływie roku którego dotyczyła płatność w warunkach ograniczonej widoczności ze względu na leżący śnieg.

Zdaniem Sądu, z art. 21 ust. 1 Ustawy wynika, że organy stoją na straży praworządności i zasadę tę należy powiązać z zasadą z art. 8 K.p.a., tj. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji, która nakazuje szczególnie starannie uzasadniać te decyzje, w których obywatelowi odmawia się zadośćuczynienia jego żądaniom, bowiem "obywatel ma być przekonany a nie pokonany", ma zastosowanie także w sprawach płatności na rzecz rolników. Jej przestrzeganie jest szczególnie istotne w sytuacjach, kiedy organ uznaje, że obszar zgłoszony do pomocy jest niezgodny z rzeczywistą powierzchnią uprawnioną do płatności i nakłada z tego tytułu sankcję (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 824/14, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Wr 474/19).

Podkreślić należy, że organy prowadzące postępowanie w przedmiocie płatności, opierając rozstrzygnięcie o ustalenia poczynione w wyniku kontroli, które są kwestionowane, są zobowiązane (jednoznacznie i to w sposób niebudzący wątpliwości) wyjaśnić rolnikowi w sposób jasny, precyzyjny i zrozumiały powody, dla których wydał decyzję, określonej treści. Obowiązek ten wynika z treści art. 107 § 3 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. II akt GSK 2351/13).

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał, że organy dopuściły się naruszenia art. 21 ust. 1 Ustawy w z art. 8 K.p.a., które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany będzie uwzględnić ww. wskazania Sądu, przeanalizować zebrany materiał dowodowy i wydać stosowne rozstrzygnięcie odnosząc się precyzyjnie do zarzutów Strony podnoszonych od początku postępowania toczącego przed organami.

Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Z tych też przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", orzekł jak w sentencji.

Rozpoznając i rozstrzygając sprawę ponownie organy uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę Sądu, a w szczególności dokonają ponownie przewidzianej regułami procesowymi oceny dowodów, a w razie konieczności postępowanie w tym zakresie uzupełnią i na tej podstawie ustalą prawidłowo stan faktyczny sprawy, w oparciu o który rozstrzygną sprawę w sposób niewadliwy i wszechstronnie przedstawią przesłanki faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, gdyż nie zachodziły podstawy prawne do rozstrzygnięcia sprawy stosowanie do pozostałych wniosków skarżącego zawartych w skardze.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w pkt II sentencji wyroku oparte zostało na przepisach art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.