Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 7/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 1, art. 2,  art. 3, art. 54, art. 58 par. 1 i par. 2, art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 14 ust. 2, art. 17, art. 18, art. 21, art. 23, art. 22, art. 22a, art. 25 ust. 5, art. 26, art. 50 ust. 1 i 2, art. 53, art. 81 ust. 1, 2 i 3, art. 82
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.
article: Art. 20, art. 25, art. 39
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 623

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie NSA Wiesław Kisiel Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2008r. na rozprawie sprawy ze skargi R. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oraz wynikające z tego obniżenie uposażenia zasadniczego postanawia skargę odrzucić


UZASADNIENIE

Z dokumentów przedstawionych przez Dyrektora Izby Celnej wraz z odpowiedzią na skargę wynika, że skarżący R. T. w administracji celnej jest zatrudniony od 1991 r. początkowo na podstawie umów o pracę a następnie mianowania i przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1983 r. w sprawie praw i obowiązków urzędników administracji celnej wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w przepisach ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych.

Dyrektor Izby Celnej z dniem [...], mianował skarżącego do służby stałej w Urzędzie Celnym na stanowisku Naczelnika Działu na podstawie art. 13 w związku z art. 91 ust. 4 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej.

Odrębnymi rozstrzygnięciami z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej z dniem [...]:

- nazwanym zmianą aktu mianowania - przeniósł skarżącego na stanowisko Naczelnika Wydziału w Izbie Celnej na podstawie art. 22 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej oraz w związku z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz zmianie niektórych ustaw,

- wyznaczył skarżącemu miejsce pełnienia służby w Izbie Celnej na stanowisku Naczelnika Wydziału Kontroli Wewnętrznej na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy o przekształceniach w administracji celnej oraz zmianie niektórych ustaw.

Stanowisko to skarżący obejmował do dnia [...].

Dyrektor Izby Celnej z dniem [...] odrębnymi rozstrzygnięciami:

1. z dnia [...]: znak [...] odwołał skarżącego ze stanowiska Naczelnika Wydziału Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej na podstawie art. 17 ust. 13 i 14 ustawy o Służbie Celnej. Rozstrzygnięcie to nie zawiera uzasadnienia i pouczenia o środkach odwoławczych,

2. z dnia [...]: znak [...] (nazwanym zmianą aktu mianowania), ustalił skarżącemu stanowisko służbowe eksperta celnego w Izbie Celnej określając, że stopień służbowy pozostawia bez zmian oraz, że pozostałe warunki służby nie ulegają zmianie wskazując jako podstawę prawną art. 14 ustawy o Służbie Celnej oraz Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni- rozstrzygnięcie to nie zawiera uzasadnienia jednak zawiera pouczenie, że od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej,

3. z dnia [...]: wyznaczył skarżącemu miejsce pełnienia służby w Wydziale Przeznaczeń Celnych i Spraw Karnych Skarbowych w Izbie Celnej - pismo to nie zawiera wskazania podstawy prawnej,

4. z dnia [...] i [...] znak [...] ustalił skarżącemu warunki uposażenia zasadniczego na stanowisku eksperta celnego w Izbie Celnej wskazując stosowne przepisy.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie ustalenia stanowiska służbowego eksperta celnego oraz wynikającego z tego obniżenia uposażenia zasadniczego wskazując na nienaganną służbę, wnosząc o umożliwienia pełnienia służby przy założeniu, że zmiana nie będzie podwójną karą poprzez obniżenie stanowiska służbowego i uposażenia.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...], znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] określając, że decyzja ta dotyczy przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oraz wynikające z tego obniżenie uposażenia zasadniczego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 81 ustawy o Służbie Celnej.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że skarżący pozostaje z Izbą Celną w stosunku służbowym nawiązanym na podstawie aktu mianowania od [...], kiedy został mianowany na stanowisko Naczelnika Wydziału Kontroli Wewnętrznej w Izbie Celnej.

Ponadto wskazał, że stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej stosunek służbowy funkcjonariusza celnego powstaje w drodze mianowania, którego zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych lub upoważniona przez niego osoba. Ustawa o Służbie Celnej początkowo nie zawierała regulacji dotyczących stanowisk kierowniczych. Rozdział 4 dotyczył tylko wyższych stanowisk kierowniczych. W art. 17 ust 1 ustawy zostały enumeratywnie wymienione wyższe stanowiska kierownicze, do których zastosowanie znajdowały przepisy rozdziału 4 "Wyższe stanowiska kierownicze w jednostkach organizacyjnych w Służbie Celnej". Oznaczało to, że w stosunku do funkcjonariuszy celnych zajmujących inne niż wyższe stanowiska kierownicze w zakresie wyznaczania stanowiska służbowego i jego zmian znajdują zastosowanie przepisy Rozdziału 3 "Nawiązanie stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych" i Rozdziału 5 "Zmiana warunków pełnienia służby funkcjonariuszy celnych".

Przepis art. 20 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, znowelizował ustawę o Służbie Celnej z dniem 1 maja 2004 r. W zmienionym art. 17 ust. 13 ustawy o Służbie Celnej zostało zdefiniowane pojęcie stanowiska kierowniczego a w ust. 14 wskazany został sposób obsadzania i zwalniania stanowisk kierowniczych. Przepisy art. 17 ust. 13 i 14 ustawy o Służbie celnej są przepisami szczególnymi jako dotyczące grupy osób zajmujących stanowiska kierownicze i mają pierwszeństwo w zakresie stosowania w odniesieniu do tej grupy funkcjonariuszy w zestawieniu z przepisami dotyczącymi pozostałych funkcjonariuszy celnych. Przepis ten w zakresie powołania na stanowiska kierownicze nie znalazł zastosowania w stosunku do funkcjonariuszy celnych zajmujących w dacie wejścia jego w życie, stanowiska kierownicze na podstawie aktu mianowania gdyż funkcjonariusze ci piastowali już stanowiska kierownicze. Nie stoi to na przeszkodzie stosowaniu części przepisu art. 17 ust. 14 dotyczącego zasad odwołania ze stanowiska kierowniczego. Przeciwne rozumowanie prowadziłoby do niemożności odwołania ze stanowiska kierowniczego funkcjonariusza celnego mianowanego na to stanowisko za wyjątkiem sytuacji wskazanych w art. 21 i 22 ustawy o Służbie Celnej, nawet w przypadku uzyskania negatywnej oceny służby a tak było w przypadku skarżącego, co wynika z Wystąpienia Pokontrolnego NIK z dnia [...].

Dyrektor Izby Celnej jako odpowiedzialny za wyniki podległej jednostki musi mieć możliwość zarządzania Izbą i dokonywania fluktuacji kadry kierowniczej, co umożliwia mu art. 17 ust. 14 ustawy o Służbie Celnej. Podjęta decyzja wobec skarżącego mieści się w sferze zarządczej Dyrektora. W dniu [...] tj. mianowania skarżącego na stanowisko Naczelnika Wydziału przepisy ustawy o Służbie Celnej nie przewidywały innej formy powołania na to stanowisko. Fakt, że było to stanowisko kierownicze według ówczesnych uregulowań nie miał znaczenia, przepisy, bowiem nie różnicowały sytuacji prawnej w zakresie mianowania funkcjonariusza celnego na stanowisko kierownicze i inne niż kierownicze. Wszyscy funkcjonariusze celni poza wyższą kadrą kierowniczą podlegali takim samym uregulowaniom.

Sytuacja ta zmieniła się po 1 maja 2004 r. Skarżący jako Naczelnik Wydziału Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej w świetle art. 17 ust. 13 ustawy zajmował stanowisko kierownicze. W związku z czym od dnia 1 maja 2004 r. w stosunku do skarżącego mógł znaleźć zastosowanie art.17 ust. 14 zgodnie z którym Dyrektor Izby Celnej mógł go odwołać z zajmowanego stanowiska kierowniczego. Jednocześnie mając na uwadze, że każdy funkcjonariusz celny musi pełnić służbę na konkretnym stanowisku koniecznym było wyznaczenie skarżącemu stanowiska służbowego eksperta celnego. Dlatego zdaniem Dyrektora, zaskarżona decyzja znajduje umocowanie w prawie.

Odnoszą się do zarzutu obniżenia uposażenia zasadniczego Dyrektor stwierdził, że wynika to z obniżenia mnożnika kwoty bazowej. Na zajmowanym stanowisko Naczelnika Wydziału mnożnik kwoty bazowej wynosił 2,215. Na stanowisku eksperta celnego wynosi 1, 826 co oznacza obniżenie o 0,389. Wynagrodzenie eksperta celnego stosownie do załącznika nr tabela II rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 kwietnia 2000 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego oraz w Służbie Celnej, wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłacania dodatków do uposażenia zasadniczego, może być ustalone w ramach 0,486 do 2,4949. Zastosowany wskaźnik mieści się w górnych granicach.

R. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. obrazę przepisów art. 17 ust. 13 i 14 ustawy o Służbie Celnej w brzmieniu jak w dniu wydania zaskarżonej decyzji, przez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do przyjęcia, iż przepisy te mają zastosowanie również do funkcjonariuszy celnych, pełniących przed dniem 1 maja 2004 r. służbę na stanowiskach kierowniczych w administracji celnej na podstawie aktu mianowania, który nigdy nie został rozwiązany i ponownie nawiązany na podstawie przepisów dotyczących powołania tak jak stanowi art. 17 ust. 14 ustawy o Służbie Celnej.

2. obrazę przepisów art. 21 i 22 ustawy o Służbie Celnej przez w ich niezastosowanie przy zmianie aktu mianowania w zakresie stanowiska służbowego, co przejawiło się w nie rozważeniu, czy zaistniały przesłanki, które mogły skutkować zmianą treści stosunku służbowego mianowania na ich podstawie.

Zdaniem skarżącego, do dnia [...] kiedy został odwołany ze stanowiska Naczelnika Wydziału Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej pełnił służbę na podstawie stosunku służbowego wynikającego z mianowania, gdyż nigdy nie został on wypowiedziany ani przekształcony w stosunek służbowy oparty o przepisy dotyczące powołania. Stosunek służbowy na podstawie mianowania jest stosunkiem, którego rozwiązanie lub modyfikacja obwarowana jest szczególnymi warunkami, co wynika z treści art. 21 i 22 ustawy o Służbie Celnej i jest trwalszym niż oparty o instytucję powołania. Gdyby ustawodawca, nowelizując ustawę o Służbie Celnej chciał, aby z mocy prawa uległy modyfikacji stosunki służbowe funkcjonariuszy celnych mianowanych uprzednio na stanowiska kierownicze w administracji celnej, polegające na pozbawieniu tych funkcjonariuszy stabilności i trwałości stosunku służbowego mianowania, wprost by swoją wolę wyartykułował. Tak się nie stało, czego konsekwencją jest, iż po dniu 1 maja 2004 r. w administracji celnej pełnią służbę kierownicy, których stosunek służby oparty jest na akcie mianowania, jak i tacy, którzy zostali na stanowiska powołani przez Dyrektora Izby Celnej po 1 maja 2004 r. w trybie przewidzianym w art. 17 ust. 13 i 14 ustawy o Służbie Celnej. Z uwagi na zmiany organizacyjne, niewielka jest liczba funkcjonariuszy pełniących służbę na stanowiskach kierowniczych w oparciu o akt mianowania sprzed 1 maja 2004 r. jednak takie przypadki występują i skarżący jest jednym z nich.

Dyrektor Izby Celnej traktuje stosunek służbowy skarżącego, jako stosunek oparty na akcie mianowania, co nie jest jego zdaniem, przeszkodą, aby do tego stosunku stosować przepisy dotyczące zasad odwoływania ze stanowisk kierowniczych, które są określone w art. 17 ust. 14 ustawy o Służbie Celnej.

Skarżący podkreślił, że stanowisko dotyczące obniżenia kwoty bazowej i w konsekwencji obniżenie uposażenia zasadniczego, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z jej treścią skoro Dyrektor Izby Celnej, w związku z odwołaniem skarżącego ze stanowiska Naczelnika Wydziału ustalił skarżącemu stanowisko służbowe " ekspert celny w Izbie Celnej" pozostawiając bez zmian stopień służbowy oraz stwierdzając, że "pozostałe warunki służby nie ulegają zmianie". Jednocześnie, w tym samym dniu, odrębnym pismem uposażenie zasadnicze skarżącego zostało obniżone.

Skarżący nie negując uprawnień Dyrektora Izby Celnej do dobierania współpracowników, stwierdził, iż odwołanie ze stanowiska mianowanego kierownika jest możliwe jedynie w sytuacjach wskazanych w art. 21 i 22 ustawy o Służbie Celnej.

Skarżący zarzucił, że nie zgadza się z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż wystąpienie pokontrolne ma związek z oceną funkcjonariusza celnego dokonywaną corocznie na podstawie ustawy o Służbie Celnej oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 kwietnia 2000 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy dokonaniu ocen funkcjonariuszy celnych. W administracji celnej funkcjonuje system ocen okresowych - rocznych - funkcjonariuszy celnych. Ostatniej ocenie okresowej został poddany przez Dyrektora Izby Celnej w dniu [...] a więc już po zapoznaniu się przez niego z treścią wystąpienia pokontrolnego Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] i trudno ocenę, zawartą w "Arkuszu oceny funkcjonariusza celnego", uznać za ocenę negatywną.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, że stanowisko służbowe skarżącego Naczelnika Wydziału Kontroli Wewnętrznej do dnia odwołania tj. [...] wynikało z aktu mianowania. Jednakże w dniu 1 maja 2004r. wszedł w życie przepis art. 17 ust. 13 i 14 ustawy o Służbie Celnej który jako lex specialis w stosunku do uregulowań odnoszących się do wszystkich funkcjonariuszy celnych, dotyczy grupy funkcjonariuszy celnych piastującej stanowiska kierownicze. Stosunek służbowy funkcjonariuszy celnych niezależnie od stanowiska wynika z aktu mianowania. W wyniku wejścia w życie art. 17 kierownicze stanowiska służbowe, niezależnie od sposobu powołania na nie, zostały poddane szczegółowej regulacji, przez co ustawodawca wyposażył Dyrektora Izby Celnej w kompetencje zarządcze.

Z argumentacji skarżącego wynika, iż funkcjonariusze celni mianowani na stanowisko kierownicze przed wejściem w życie regulacji art. 17 ust. 13 i 14 winni zajmować stanowisko kierownicze, niezależnie od predyspozycji, efektów pracy itd., właściwie do emerytury. W przypadku, bowiem ustabilizowania sytuacji organizacyjnej w Służbie Celnej, trudno wygenerować sytuacje wskazane w art. 21 i art. 22 (reorganizacja, likwidacja stanowiska) warunkujących przeniesienie funkcjonariusza celnego zajmującego stanowisko kierownicze na niższe stanowisko. W efekcie powyższego w stosunku do funkcjonariuszy celnych mianowanych na stanowiska kierownicze możliwa byłaby tylko i wyłącznie roszada w poziomie, nigdy zaś w pionie, co prowadziłoby do nadmiernego uprzywilejowania tej grupy funkcjonariuszy.

Przepis art. 17 ust. 13 i 14 w zakresie odwołania ze stanowiska służbowego dotyczy jednak zarówno funkcjonariuszy celnych zajmujących stanowisko kierownicze na podstawie powołania jak i mianowania. Zastosowany przez Dyrektora Izby Celnej wynikający z art. 17 ust. 13 i 14 ustawy o Służbie Celnej tryb odwołania skarżącego ze stanowiska kierowniczego był prawidłowy i dlatego nie mogły znaleźć zastosowania przepisy art. 21 i 22 ustawy.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego w kwestii jego pozytywnej oceny rocznej zdaniem Dyrektora, trudno polemizować z ocenami widniejącymi w "Arkuszu ocen funkcjonariusza celnego", tym bardziej, że brak jest ich uzasadnienia wskazującego przesłanki, którymi kierował się ówczesny Dyrektor oceniając pracę skarżącego. Obecny Dyrektor m.in. w aspekcie wystąpienia NIK, ma prawo do własnej oceny służby skarżącego i jego dalszej przydatności do zajmowania stanowiska kierowniczego.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącej zmiany uposażenia, Dyrektor wyjaśnił, że zgodnie z art. 82 ustawy o Służbie Celnej kwestia uposażenia i jego zmiany została przekazana do kompetencji sądu właściwego w sprawach z zakresu prawa pracy.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący sprecyzował swoje stanowisko oświadczając, że jego skarga dotyczy również rozstrzygnięć Dyrektora Izby Celnej o odwołaniu go ze stanowiska Naczelnika Wydziału w Izbie Celnej i obniżeniu uposażenia.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Właściwość sądów administracyjnych z kolei regulują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U., nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej ppsa. W szczególności zgodnie z art. 1 ppsa, ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne (art. 2 ppsa). Ponadto zgodnie z art. 3 § 3 ppsa, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.

Spór pomiędzy skarżącym a Dyrektorem Izby Celnej dotyczy, podjętych przez Dyrektora Izby Celnej rozstrzygnięć o:

- odwołaniu skarżącego ze stanowiska Naczelnika Wydziału w Izbie Celnej,

- wyznaczeniu skarżącemu stanowiska służbowego eksperta celnego w Izbie Celnej, a także utrzymującej w mocy to rozstrzygnięcie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...],

- ustaleniu warunków uposażenia skarżącego na stanowisku eksperta celnego.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak [...] (nazwanego zmianą aktu mianowania), o ustaleniu skarżącemu stanowiska służbowego eksperta celnego w Izbie Celnej, wskazaną w tym rozstrzygnięciu był przepis art. 14 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U., nr 156, poz. 1641 z 2004 r. ze zm.) zgodnie z którym aktu mianowania funkcjonariusza celnego dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych lub upoważniona przez niego osoba. Akt mianowania powinien określać: imię i nazwisko, oznaczenie urzędu, w którym pełniona jest służba, stanowisko służbowe, stopień służbowy, uposażenie, datę mianowania (ust. 2).

Było to oczywiście błędne, ponieważ kwestie odwołania funkcjonariuszy celnych bez zwolnienia ze służby, z zajmowanych kierowniczych i wyższych kierowniczych stanowisk w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej, do jakich ustawa w art. 17 ust. 13 zalicza także stanowiska naczelnika wydziału w izbie celnej, wyznaczenie stanowisk, na których będą pełnić służbę po odwołaniu, kwestie uposażenia i innych świadczeń pieniężnych funkcjonariuszy celnych, regulują przepisy art. 17 ust. 14, art. 25 ust. 5, art. 50 ust. 1 i 2 oraz art. 53 ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie, bowiem z treścią art.17 ust. 13 ustawy o treści obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, stanowiska, które wiążą się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, w szczególności stanowiska: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej, są stanowiskami kierowniczymi w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej. Do obsadzania i zwalniania stanowisk, o których mowa w ust. 13 stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące powoływania i odwoływania zastępcy naczelnika urzędu celnego (art. 17 ust. 14 ustawy). Zastępcę naczelnika urzędu celnego powołuje i odwołuje dyrektor izby celnej na wniosek naczelnika urzędu celnego (art. 17 ust. 12 ustawy). Przepisy art. 50 ust. 1 i 2 oraz art. 53 ustawy dotyczą uposażenia i innych świadczeń pieniężnych funkcjonariuszy celnych.

Stanowisko służbowe zastępcy naczelnika urzędu celnego zostało jednak przez ustawodawcę zaliczone do wyższych stanowisk kierowniczych w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej (art. 17 ust. 1 pkt 6 ustawy). W związku z tym, pomimo, że ustawodawca rozróżnia stanowiska kierownicze jak i wyższe stanowiska kierownicze w Służbie Celnej w ramach Rozdziału 4 ustawy "Stanowiska kierownicze w Służbie Celnej" to do odwołania ze stanowiska naczelnika wydziału w izbie celnej, do którego to odwołania stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące powoływania i odwoływania zastępcy naczelnika urzędu celnego, ma zastosowanie tryb przewidziany w art. 25 ust. 5 ustawy w związku z ust. 3 i 4 tego przepisu.

W szczególności zgodnie z art. 25 ust. 5 ustawy, jeżeli osoby, o których mowa w ust. 3 były powołane spośród funkcjonariuszy celnych, to ich odwołanie ze stanowiska nie powoduje zwolnienia ze służby, a wyznaczenie stanowisk, na których będą pełnić służbę po odwołaniu, należy do kompetencji kierownika urzędu, w którym poprzednio pełnili służbę. Należy zauważyć, że treść wskazanego art. 25 ust. 5 ustawy nie ulegała nowelizacji od chwili wejścia w życie ustawy.

Z kolei zgodnie z treścią art. 25 ust. 3 ustawy o treści obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, odwołanie osób ze stanowisk, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 3-6 w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej regulują przepisy Kodeksu Celnego. Wprawdzie ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r., nr 75, poz. 802, ze zm.) utraciła moc z dniem 1 maja 2004 r. (art. 25 i art. 39 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo celne, Dz. U. z 2004 r., nr 68, poz. 623 ze zm.), to jednak istotne jest, że przepis art. 25 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej poprzez odwołanie się do art. 17 ust. 1 pkt 3-6 ustawy, określa krąg osób, których odwołanie za stanowisk uregulowane jest przez art. 25 ust. 5 ustawy. Wśród tych stanowisk jak już wskazano, znajduje się stanowisko zastępcy naczelnika urzędu celnego (art. 17 ust.1 pkt 6 ustawy) a obsadzanie i odwoływanie z tego stanowiska ma odpowiednie zastosowanie do stanowiska naczelnika wydziału w izbie celnej (art. 17 ust. 14 ustawy). W konsekwencji powyższego, do odwołania funkcjonariusza celnego ze stanowiska naczelnika wydziału w izbie celnej stosuje się także przepis art. 25 ust. 5 ustawy.

Zgodnie z treścią art. 81 ust. 1 ustawy, w wypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, przeniesieniu albo zleceniu mu wykonywania innych obowiązków służbowych, przeniesieniu na niższe stanowisko bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, funkcjonariusz celny może, w terminie 14 dni, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do postępowania, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (ust. 2). Od decyzji rozstrzygającej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w odrębnych przepisach (ust. 3).

Natomiast na zasadzie art. 82 ustawy o Służbie Celnej, spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych w sprawach niewymienionych w art. 81 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.

W konsekwencji stosownie do art. 81 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej, sąd administracyjny jest właściwy do rozpatrywania skarg na decyzje rozstrzygające w sprawach ze stosunku służbowego, których katalog został określony w art. 81 ust. 1 tej ustawy. Należą do nich decyzje: o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, przeniesieniu albo zleceniu mu wykonywania innych obowiązków służbowych, przeniesienia na niższe stanowisko bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, natomiast w sprawach w tym przepisie niewymienionych właściwym jest sąd powszechny.

Nie odnosząc się do celowości takiego rozróżnienia, należy zauważyć, że powyższe uregulowania zakreślają wyraźnie linię rozgraniczającą właściwość sądów powszechnych i sądów administracyjnych w sprawach ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Służby Celnej, wprowadzając zasadę, że sąd pracy rozpatruje wszelkie spory, poza tymi, które dotyczą decyzji wydanych w sprawach wyraźnie przekazanych sądowi administracyjnemu, wymienionych w art. 81 ust. ustawy o Służbie Celnej. Podkreślić przy tym należy, że ustawa ta wyraźnie określa, że w tych sprawach, które należą do właściwości sądu administracyjnego, wydaje się decyzje. Analiza zapisów ustawy o Służbie Celnej prowadzi do wniosku, że uregulowania zakresu przekazanego do kompetencji sądu administracyjnego zawierają się w szczególności w następujących przepisach tej ustawy: art. 25 ust. 1 i 2 oraz art. 26 - odnośnie zwolnienia ze służby, art. 18 i art. 21 co do przeniesienia albo zlecenia wykonywania innych obowiązków, art. art. 21, 22 i 22a - dotyczące przeniesienia na inne stanowisko oraz w art. 23 w zakresie zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych.

W konsekwencji zdaniem Sądu, podjęte przez Dyrektora Izby Celnej rozstrzygnięcia o:

1. odwołaniu skarżącego ze stanowiska Naczelnika Wydziału w Izbie Celnej pismem z dnia [...] znak [...],

2. wyznaczeniu odrębnym pismem z dnia [...] znak [...] nazwanym zmianą aktu mianowania, wobec skarżącego stanowiska służbowego eksperta celnego w Izbie Celnej i utrzymującej w mocy to rozstrzygnięcie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], znak [...],

3. wyznaczeniu skarżącemu miejsce pełnienia służby w Wydziale Przeznaczeń Celnych i Spraw Karnych Skarbowych w Izbie Celnej odrębnym pismem z dnia [...],

4. a także o ustaleniu pismami z dnia [...] i [...] znak [...] warunków uposażenia skarżącego na stanowisku eksperta celnego

-nie podlegają właściwości sądów administracyjnych, niezależnie od formy podjętych rozstrzygnięć.

Sprawy te nie należą, bowiem do kategorii spraw wymienionych w art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, w którym nie ma mowy o odwołaniu funkcjonariusza celnego ze stanowiska służbowego- kierowniczego, wyznaczeniu innego stanowiska funkcjonariuszowi zajmującego stanowisko kierownicze po odwołaniu go z tego stanowiska, z określeniem uposażenia na nowym stanowisku. Analogiczny pogląd wyrażany był już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA 4-5/02, oraz z dnia 11 marca 1993 r., sygn. akt 499/93, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 marca 2007 r. sygn. II SA/Op 630/06).

Uregulowanie dotyczące odwołania funkcjonariusza celnego ze stanowiska kierowniczego i wyznaczenia innego stanowiska zawarte zostało w przepisie art. 25 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, określającym przypadki obligatoryjnego zwolnienia ze służby i niewątpliwie funkcjonalnie spełnia podobne cele jak uregulowania zawarte w przepisach Rozdziału 5 ustawy "Zmiana warunków pełnienia służby funkcjonariuszy celnych" zawarte w art. 18 - 22b ustawy, o przeniesieniu na inne stanowisko służbowe albo zleceniu wykonywania innych obowiązków służbowych, przeniesieniu na niższe stanowisko.

Przepis art. 25 ust 5 ustawy zawarty jest w Rozdziale 7 ustawy "Ustanie stosunku służbowego" i nie odnosząc się do poprawności legislacyjnej takiego rozwiązania, zdaniem Sądu uregulowaniu temu nie można jednak odmówić odrębności i samodzielności przede wszystkim dlatego, gdyż przepis ten wyraźnie stanowi, że odwołanie ze stanowiska nie powoduje zwolnienia ze służby. Ponadto, poprzez użyte w tym przepisie pojęcie "wyznaczenie", ustawodawca wyraźnie odróżnił rozstrzygnięcie polegające na wyznaczeniu innego stanowiska od rozstrzygnięcia w przedmiocie przeniesienia w trybie przepisów Rozdziału 5 ustawy, które powinno być wyrażone w formie decyzji.

Istotnym jest również, że instytucja odwołania i wyznaczenia innego stanowiska dotyczy kręgu osób zajmujących kierownicze stanowiska w służbie celnej. Odwołanie ze stanowiska kierowniczego i wyznaczenie innego stanowiska jest, zatem odrębnie uregulowanym rozstrzygnięciem, które - w ocenie Sądu - nie może być utożsamiane z przeniesieniem na inne stanowisko. Gdyby ustawodawca również to rozstrzygnięcia chciał poddać właściwości sądu administracyjnego, wyraźnie wskazałby na to w art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej.

Ponadto, z uwagi na omówione już wyżej uregulowanie art. 82 w związku z art. 81 ustawy o Służbie Celnej, wprowadzające zasadę właściwości sądu pracy w sprawach ze stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych, nie można również przyjąć, że kognicji sądu administracyjnego, a nie sądu pracy, mogłoby podlegać podjęte w związku z odwołaniem z kierowniczego stanowiska służbowego i wyznaczeniem innego stanowiska, rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia wysokości uposażenia na wyznaczonym stanowisku.

Zdaniem Sądu, nie w pełni są trafne twierdzenia skarżącego, że do dnia [...], kiedy został odwołany ze stanowiska Naczelnika Wydziału Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej pełnił służbę na podstawie stosunku służbowego wynikającego z mianowania, gdyż nigdy nie został on wypowiedziany, ani przekształcony w stosunek służbowy oparty o przepisy dotyczące powołania i jego rozwiązanie lub modyfikacja obwarowana jest szczególnymi warunkami, co wynika z treści art. 21 i 22 ustawy o Służbie Celnej. Nie ulega wątpliwości, że skarżący pozostaje i pozostawał w stosunku służbowym wynikającym z aktu mianowania. Ustawodawca wprowadził jednak, na co trafnie zwrócił uwagę Dyrektor Izby Celnej, możliwość zmiany zajmowanych kierowniczych stanowisk służbowych w ramach nadal trwającego i wynikającego z aktu mianowania stosunku służbowego niezależnie od tego czy zajmowanie tego konkretnego stanowiska wynikało z aktu mianowania czy też z aktu powołania.

Przepis art. 20 pkt 7 b ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne - znowelizował, bowiem ustawę o Służbie Celnej z dniem 1 maja 2004 r. zgodnie z art. 39 o treści "ustawa wchodzi w życie z dniem 1 maja 2004 r." a nadto w treści przepisów ustawy nowelizującej ustawodawca nie zawarł zastrzeżenia przejściowego odnoszącego się do zajmowanych stanowisk kierowniczych na które funkcjonariusze celni zostali mianowani przed wejściem w życie zmiany.

W zmienionym art. 17 ust. 13 ustawy o Służbie Celnej zostało zdefiniowane pojęcie stanowiska kierowniczego a w ust. 14 wskazany został sposób obsadzania i zwalniania stanowisk kierowniczych, przy czym należy zauważyć wyraźne ustawowe rozróżnienie tych dwóch rozstrzygnięć.

Przepis art. 17 ust. 13 i 14 ustawy o Służbie Celnej jest przepisem szczególnym jako dotyczący osób zajmujących stanowiska kierownicze i ma pierwszeństwo stosowania w odniesieniu do tej grupy funkcjonariuszy w zestawieniu z przepisami dotyczącymi pozostałych funkcjonariuszy celnych.

Przepis ten w zakresie powołania na stanowiska kierownicze nie znalazł zastosowania w stosunku do funkcjonariuszy celnych zajmujących w dacie wejścia jego w życie, stanowiska kierownicze na podstawie aktu mianowania gdyż funkcjonariusze ci zajmowali już stanowiska kierownicze - tak jak to miało miejsce w odniesieniu do skarżącego. Nie stoi to na przeszkodzie stosowania części przepisu art. 17 ust. 14 dotyczącego zasad odwołania ze stanowiska kierowniczego skoro ustawodawca nowelizując art. 17 przewidział od daty wejścia w życie tej noweli możliwość odwoływania funkcjonariuszy celnych ze stanowisk kierowniczych.

Przeciwne rozumowanie prowadziłoby do niemożności odwołania ze stanowiska kierowniczego funkcjonariusza celnego mianowanego na to stanowisko za wyjątkiem sytuacji wskazanych w art. 21 i 22 ustawy o Służbie Celnej, poprzez przeniesienie na inne równorzędne lub niższe stanowisko służbowe. Przepisy ustawy o Służbie Celnej, pomimo, że wprowadzają wobec funkcjonariuszy celnych zasady stabilności i trwałości stosunku służbowego wynikającego z aktu mianowania, to jednak nie jest możliwe dokonanie takiej ich interpretacji, iż przewidują nieusuwalność z zajmowanego w ramach stosunku służbowego konkretnego kierowniczego stanowiska służbowego za wyjątkiem reorganizacji urzędu (art. 21 ustawy), trwałej utraty zdolności do służby na zajmowanym stanowisku, likwidacji zajmowanego stanowiska, pisemnego wniosku funkcjonariusza celnego (art. 22 ustawy) czy też w ogóle zwolnienia ze służby (art. 25 ust 1 i art. 26 ustawy). Powyższe stanowisko Sądu odnosi się wyłącznie do rozważań w zakresie właściwości sądu administracyjnego i nie przesądza problemu dopuszczalności kontroli rozstrzygnięcia w przedmiocie powołania czy też odwołania funkcjonariusza celnego ze stanowiska kierowniczego.

Dlatego też, wniesiona przez R. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, jako niedopuszczalna z powodu braku właściwości tego sądu do jej rozpoznania.

Na marginesie należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 54 § 1 ppsa skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1 przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od jej wniesienia (§ 2). Obowiązek przekazania akt sprawy odnosi się, więc wyłącznie do akt zgromadzonych w danej konkretnej sprawie, której granice zakreśla przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu, w którym jako strona występował podmiot składający skargę. Granice orzekania wyznaczone są tylko i wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez Sąd, czyli ogółem elementów stosunku administracyjno-prawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji (wyrok NSA z dnia 20.07.2005 r., I FSK 68/05, LEX nr 172990). Zgodnie, bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy w rozumieniu powyższego przepisu wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia w zaskarżonej ostatecznej decyzji organu odwoławczego (wyrok NSA z dnia 2.11.2005 r., I FSK 264/05, LEX nr 187951).

Przekazany przez Dyrektora Izby Celnej w związku ze skargą R. T. zbiór dokumentów nie stanowi akt sprawy w rozumieniu powyższego przepisu a nie jest rolą Sądu zastępowanie organu i ustalanie, które z tych dokumentów stanowiły podstawę wydanego i zaskarżonego rozstrzygnięcia.