Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1477/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Transport
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 1-2
journal: Dz.U. 2000 nr 50 poz. 601
law: Obwieszczenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo przewozowe.
article: art. 1a ust. 1 pkt 2, art. 7 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 96 poz. 591
law: Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym.
article: art. 9 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2003 nr 86 poz. 789
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
Teza: Przemijająca a więc nietrwała, niemożliwość dokonywania przewozu osób lub rzeczy nie uniemożliwia podatnikowi skorzystania ze zwolnienia od podatku od nieruchomości o jakim mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.j. Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm./. Tym samym więc ograniczenie obowiązku wykonywania przewozu przez: ministra właściwego do spraw transportu, ze względu na potrzeby obronności lub bezpieczeństwa państwa, czy przez przewoźnika, w razie klęski żywiołowej, przerwy w eksploatacji, szczególnych trudności spowodowanych przez klienta, z przyczyn ekonomicznych, których przewoźnik nie mógł przewidzieć /art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe - t.j. Dz.U. 2000 nr 50 poz. 601 ze zm./, a polegające czy to na całkowitym, czy częściowym zawieszeniu przewozu, nie mogą mieć wpływu na możliwość dokonywania przewozu osób lub rzeczy, w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

TEZY

Przemijająca a więc nietrwała, niemożliwość dokonywania przewozu osób lub rzeczy nie uniemożliwia podatnikowi skorzystania ze zwolnienia od podatku od nieruchomości o jakim mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.j. Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm./. Tym samym więc ograniczenie obowiązku wykonywania przewozu przez: ministra właściwego do spraw transportu, ze względu na potrzeby obronności lub bezpieczeństwa państwa, czy przez przewoźnika, w razie klęski żywiołowej, przerwy w eksploatacji, szczególnych trudności spowodowanych przez klienta, z przyczyn ekonomicznych, których przewoźnik nie mógł przewidzieć /art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe - t.j. Dz.U. 2000 nr 50 poz. 601 ze zm./, a polegające czy to na całkowitym, czy częściowym zawieszeniu przewozu, nie mogą mieć wpływu na możliwość dokonywania przewozu osób lub rzeczy, w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 września 2005 r. I SA/Sz 234/05 w sprawie ze skargi PKP S.A. - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 7 lutego 2005 r. (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. - oddala skargę kasacyjną; (...).


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 września 2005 r. I SA/Sz 234/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. dnia 7 lutego 2005 r. (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r., stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu oraz zasądził od SKO w S. na rzecz PKP S.A. - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w S. /zwaną dalej Spółką/ kwotę 5.615 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z przyjętych przez Sąd ustaleń faktycznych wynika, że w złożonej w dniu 31 marca 2003 r. skorygowanej deklaracji na podatek od nieruchomości Spółka m.in. wykazała 21,57 ha pow. gruntów zwolnionych z opodatkowania zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.j. Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm./, a także wykazała budowle podlegające opodatkowaniu na wartość 33.211 zł, co powodowało, że podatek od nieruchomości z tytułu opodatkowania budowli wyniósł 664,20 zł. Po wszczęciu postępowania podatkowego, Wójt Gminy P. decyzją z dnia 6 października 2004 r. (...) określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2003 r. w kwocie 158.990 zł w miejsce zadeklarowanego w skorygowanej deklaracji wynoszącego 45.645,30 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skoro na linii wąskotorowej G.-S. zaprzestano przewozów /"zawieszono linię"/, to położone pod torowiskiem grunty o pow. 241.159 m2 nie mogą być objęte zwolnieniem od podatku z mocy art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, albowiem oznacza to równoczesne faktyczne niewykorzystywanie ich do ruchu pojazdów kolejowych albo organizacji i sterowania ruchem.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka podniosła, że zawieszenie przewozów nie oznacza niewykorzystywania linii kolejowej na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a więc powołała się na pogląd zawarty w piśmie Dyrektora Departamentu Podatków Lokalnych i Katastru z dnia 14 kwietnia 2004 r. Poza tym wskazała, że w wyroku NSA z dnia 21 listopada 2001 r. I SA/Gd 2120/00 Sąd stwierdził, że jeżeli określona linia kolejowa potencjalnie może służyć przewozom, to należy przyjąć, że taka linia jest wykorzystywana na potrzeby transportu publicznego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., utrzymując powyższą decyzję w mocy, w uzasadnieniu swej decyzji stwierdziło, że w sprawie jest niespornym, iż należące do Spółki budowle kolejowe jak i położone pod nimi grunty na trasie G.-S. w 2003 r. w ogóle nie były wykorzystywane na potrzeby publicznego transportu kolejowego, gdyż "od dawna" są wyłączone z ruchu, co uzasadnia niemożność skorzystania ze zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Decyzję SKO w S. Spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargą, w której zarzuciła naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podtrzymując i ponawiając swoją argumentację z odwołania i wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji podatkowych.

W odpowiedzi na skargę SKO w S. wnosząc o oddalenie skargi podniosło, że argumentacja dotycząca wykładni art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zawarta w piśmie z dnia 14 kwietnia 2004 r., nie jest urzędową interpretacją przepisów prawa podatkowego w rozumieniu art. 14 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, a pogląd NSA zawarty w wyroku z dnia 21 listopada 2001 r. I SA/Gd 2120/00 odnosi się do innego stanu faktycznego, przez co nie wiążą organów podatkowych w tej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie - uchylając zaskarżoną decyzję - stwierdził, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych "zwalnia się od podatku od nieruchomości budowle kolejowe stanowiące całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, służące do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tych ruchem, umożliwiające dokonywanie przewozów osób lub rzeczy - wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a także zajęte pod nie grunty". Z treści tego przepisu Sąd wywiódł, że użyte w nim określenie "umożliwiające dokonywanie przewozów osób lub rzeczy" jest nadrzędną częścią zdania w stosunku do części obejmującej określenie "wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego". Zatem dla oceny, czy podatnikowi przysługuje zwolnienie ustawowe, konieczne jest ustalenie czy "budowle kolejowe tworzące zorganizowaną całość, tj. tory kolejowe wraz z zajętymi pod nie gruntami oraz przyległy pas gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego, wraz z zajętymi pod nie gruntami, umożliwiają dokonywanie przewozu osób i rzeczy włącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego". Dla odpowiedzi na to pytanie konieczne jest zdaniem Sądu, dokonanie ustaleń faktycznych w zakresie przeszłego, aktualnego, czy też przyszłego rzeczywistego wykorzystania linii kolejowej wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego i ażeby to uczynić niezbędna jest analiza przepisów regulujących organizację transportu kolejowego.

Z tego też tytułu Sąd ustalił, że w 2003 r. kwestię organizacji ruchu regulowały dwa akty prawne, tj. - ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym /Dz.U. nr 96 poz. 591 ze zm./ - "do dnia 1 czerwca 2003 r." i po tym dniu przepisy ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym /Dz.U. nr 86 poz. 789 ze zm./. Zgodnie z art. 6 tej pierwszej ustawy likwidacji linii kolejowej lub jej części dokonuje zarząd kolei, po uprzednim zawieszeniu przewozów co najmniej przez sześć miesięcy i po uzyskaniu opinii sejmiku województwa i rad powiatów, na terenie których przebiega ta linia, w przypadku zaś odcinka linii kolejowej przebiegającej wyłącznie na terenie jednego powiatu - po uzyskaniu opinii tego powiatu, na zasadach określonych przepisami prawa przewozowego. Z kolei art. 9 obowiązującej ustawy stanowiąc o likwidacji linii kolejowej lub jej odcinka stwierdza, że dokonuje jej zarządca, który po przyznaniu tras pociągów, w trybie określonym w art. 29, stwierdzi, że wpływy za udostępnianie infrastruktury kolejowej nie pokrywają kosztów udostępniania infrastruktury kolejowej na tych trasach, a wówczas:

1/ powiadamia zainteresowanych przewoźników kolejowych o zamiarze likwidacji linii kolejowej lub odcinka linii kolejowej w następnym rozkładzie jazdy pociągów, jeżeli rezultaty analizy wniosków o przyznanie tras pociągów, które zostaną zgłoszone, potwierdzą deficytowość tej linii kolejowej lub tego odcinka linii kolejowej,

2/ informuje właściwe organy jednostek samorządu terytorialnego, na obszarze których zlokalizowana jest linia kolejowa lub odcinek linii kolejowej, o zamiarze ich likwidacji,

3/ występuje z wnioskiem do ministra właściwego do spraw transportu o wyrażenie zgody na likwidację linii kolejowej lub odcinka linii kolejowej; w przypadku linii kolejowej o znaczeniu państwowym ze względów obronnych zgoda powinna być wyrażona w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej. Jednakże w określonych przypadkach postępowanie likwidacyjne może być wstrzymane, gdy organ samorządu terytorialnego lub wskazany przez niego przedsiębiorca: 1/ zapewni środki finansowe na pokrycie kosztów niepokrytych przychodami z udostępniania przewoźnikom linii kolejowej lub odcinka linii kolejowej, 2/ zawrze umowę o nieodpłatne przejęcie linii kolejowej lub odcinka linii kolejowej, 3/ przystąpi do spółki przewozów regionalnych, która przejmie, w celu dalszej eksploatacji, przewidzianą do likwidacji linię kolejową lub odcinek linii kolejowej, jako wkład niepieniężny. Brak wstrzymania likwidacji linii kolejowej lub odcinka linii kolejowej oznacza, że zgodę na likwidację linii kolejowej lub jej odcinka wydaje w terminie 3 miesięcy od dnia skierowania wniosku:

- dla linii kolejowych lub jej odcinków o znaczeniu państwowym - Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, uwzględniając aspekty gospodarcze, społeczne, obronne lub ekologiczne,

- dla pozostałych linii kolejowych lub jej odcinków - minister właściwy do spraw transportu, w drodze decyzji.

Z powyższego uregulowania Sąd wysnuł wniosek, że jeżeli właściwe do tego organy władzy państwowej wyrażą opinię lub zgodę w odpowiednim trybie na likwidację linii kolejowej lub jej odcinka, to dopiero wówczas zostanie wykluczona możliwość wykorzystywania budowli kolejowych, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz zajętych pod nie gruntów, na potrzeby publicznego transportu kolejowego. W konsekwencji stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie organy podatkowe nie stwierdziły, iż wskazana wyżej opinia lub zgoda na likwidację linii kolejowej wąskotorowej na trasie G.-S. została wydana to nie mogły uznać, że podatnik nie korzysta ze zwolnienia podatkowego określonego w powołanym przepisie. Samo zaś ustalenie, że linia ta nie była wykorzystywana "od dawna" było nieistotne w sprawie i zarazem niewystarczające do pozbawienia podatnika zwolnienia. W tym zakresie Sąd powołał się też na pogląd z pisma Dyrektora Departamentu Podatków Lokalnych i Katastru z dnia 14 kwietnia 2004 r., że "jeżeli Rada Ministrów w drodze rozporządzenia lub minister właściwy do spraw transportu wyda zgodę na likwidację linii kolejowej lub jej odcinka, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym /Dz.U. nr 86 poz. 789 ze zm./, to wówczas zostanie wykluczona możliwość wykorzystywania budowli kolejowych, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz zajętych pod nimi gruntów, na potrzeby publicznego transportu kolejowego". W związku z tym stwierdził naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję.

Powyższy wyrok został w całości zaskarżony skargą kasacyjną pełnomocnika SKO w S., który zarzucił naruszenie prawa materialnego, przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie, iż możliwość wykorzystania budowli kolejowych, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz zajętych pod nimi gruntów na potrzeby publicznego transportu kolejowej ustaje dopiero wtedy, gdy Rada Ministrów w drodze rozporządzenia lub minister właściwy do spraw transportu wyda zgodę na likwidację linii kolejowej lub odcinka linii kolejowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Zatem dla odmowy zastosowania powołanego wyżej zwolnienia z podatku od nieruchomości nie jest wystarczające wykazanie, że linia kolejowa nie jest w ogóle wykorzystywana na potrzeby transportu publicznego. Równocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie na rzecz SKO w S. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik stwierdził, że jest sprawą bezsporną fakt niewykorzystywania linii kolejowej na trasie G.-S. dla celów publicznego transportu kolejowego, gdyż od lat jest wyłączona z użytkowania. Tym samym nie mogła być nawet ze względów technicznych, określonych w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym /Dz.U. nr 86 poz. 789 ze zm./ oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 26 września 2003 r. w sprawie wykazu typów budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego oraz typów pojazdów kolejowych, na które są wydawane świadectwa dopuszczenia do eksploatacji /Dz.U. nr 175 poz. 1706 ze zm./ wykorzystywana na potrzeby transportu publicznego. Okoliczność, że skarżący wystąpił o wyrażenie zgody na likwidację tej linii kolejowej nie ma znaczenia, skoro nie wystąpił o podjęcie zawieszonych przewozów kolejowych.

Sąd nie zwrócił uwagi na to, że w przypadku likwidacji linii kolejowej zwolnienie stałoby się bezprzedmiotowe, albowiem budowle i grunty pod nimi straciłyby swoje dotychczasowe przeznaczenie - przestałyby być budowlami kolejowymi.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Spółki podniósł, że zarzuty skargi kasacyjnej są nietrafne, a argumentacja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie przekonująca i zgodna z brzmieniem art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zwrócił uwagę na to, że o wykorzystywaniu linii kolejowej na cele publicznego transportu kolejowego przesądza to, iż jest ona we władaniu wyspecjalizowanej jednostki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, aczkolwiek uzasadnienie zaskarżonego wyroku dotknięte jest błędami.

Z przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika, że "Zwalnia się od podatku od nieruchomości: 1/ budowle kolejowe stanowiące całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, służące do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiające dokonywanie przewozów osób lub rzeczy - wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a także zajęte pod nie grunty". Treść i znaczenie poszczególnych zadań tego przepisu nie wskazuje by, którekolwiek z nich było zdaniem nadrzędnym, a inne podrzędnym. Jest tak dlatego, że ani zdanie "umożliwiające dokonywanie przewozów osób lub rzeczy" ani zdanie "wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego", nie pozostają wobec siebie ani w stosunku podrzędności ani nadrzędności znaczeniowej. Co więcej nie są od siebie oddzielone przecinkami ale przecinkiem i pauzą, a te cechy wskazują na to, że są to zdania współrzędne. Poza tym zdania podrzędne złożone rozpoznajemy po tym, że oddzielone od siebie stają się niepełne i niezrozumiałe. Pominięcie w zdaniu z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych określenia "umożliwiające dokonywanie przewozów osób lub rzeczy" albo drugiego "wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego", w żadnym razie nie oznacza, że zdanie złożone bez jednego z tych zdań stanie się niepełne, albo niezrozumiałe. /P. Bąk, Gramatyka języka polskiego, Warszawa 1977, str. 426-435; Gramatyka opisowa języka polskiego z ćwiczeniami, red. Doroszewski i B. Wieczorkiewicz, Warszawa 1959, str. 215/.

W takim rozumieniu tego przepisu utwierdza Naczelny Sąd Administracyjny także poprzednio obowiązujące /a więc do dnia 31 grudnia 2002 r./ brzmienie powyższego zwolnienia. Ówczesny art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych brzmiał "Zwalnia się od podatku od nieruchomości: (...) 4/ budowle wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego i zajęte pod nie grunty". Brak określenia o treści "umożliwiające dokonywanie przewozów osób lub rzeczy" w żadnym razie nie czynił go zdaniem niezrozumiałym albo niepełnym. Tym samym więc wyciąganie wniosku o tym, że tylko możliwość wykorzystywania budowli kolejowych, na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a także zajętych pod nie gruntów, z tego właśnie charakteru zdań użytych przez ustawodawcę w przepisie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest nietrafne.

Poza tym błędnie i sprzecznie z literalnym brzmieniem przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych odczytał Sąd pierwszej instancji pojęcie budowli kolejowej. Sąd bowiem posłużył się definicją "infrastruktury kolejowej" i "linii kolejowej" z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym /Dz.U. nr 86 poz. 789 ze zm./ zamiast definicją z art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i par. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie /Dz.U. nr 151 poz. 987/. Stosownie do art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych użyte w ustawie określenia oznaczają: (...), "2/ budowla - obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem". Odesłanie zawarte w powołanym przepisie do rozumienia pojęć "budowla" i "urządzenie budowlane" takiego jak w przepisach prawa budowlanego, oznacza odesłanie do powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej wydanego z upoważnienia zawartego w art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./. Wedle par. 3 pkt 1 tego rozporządzenia "budowlą kolejową jest całość techniczno-użytkowa wraz z gruntem, na którym jest usytuowana, oraz instalacjami i urządzeniami, służąca do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiająca dokonywanie przewozów osób lub rzeczy, a w szczególności: drogi szynowe normalnotorowe, szerokotorowe i wąskotorowe, koleje niekonwencjonalne, budowle ziemne, mosty, wiadukty, przepusty, konstrukcje oporowe, rampy, perony, place ładunkowe, skrzyżowania linii kolejowych z drogami publicznymi w jednym poziomie, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, urządzenia zasilania elektrotrakcyjnego, urządzenia zabezpieczenia i sterowania ruchem, urządzenia elektroenergetyki nietrakcyjnej i urządzenia techniczne oraz inne budowle usytuowane na obszarze kolejowym służące do prowadzenia ruchu kolejowego i utrzymywania linii kolejowej". W sytuacji więc gdy art. 7 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych a także par. 3 pkt 1 rozporządzenia nie zaliczają do budowli "budynków oraz przyległego do torów kolejowych pasa gruntu", tak jak to uczynił Sąd w uzasadnieniu wyroku (...), to niewątpliwie taka wykładnia art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a w konsekwencji jego zastosowanie są błędne.

Z przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika, że wprowadza on trzy przesłanki nabycia ustawowego prawa do zwolnienia przedmiotowego, a mianowicie:

a/ budowle kolejowe wraz z instalacjami i urządzeniami mają służyć do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem,

b/ budowle kolejowe wraz z instalacjami i urządzeniami mają umożliwiać dokonywanie przewozu osób lub rzeczy,

c/ budowle kolejowe wraz z instalacjami i urządzeniami mają być wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego.

Ponadto zwolnieniem przedmiotowym objęte są budowle kolejowe wraz z instalacjami i urządzeniami, a także zajęte pod nie grunty.

Przesłanki nabycia tego zwolnienia muszą wystąpić łącznie na co wskazuje równorzędność znaczeniowa tych przesłanek, a także użycie w powołanym przepisie pauzy, która w gramatyce może zastępować łącznik /P. Bąk, Gramatyka (...) op.cit. str. 428/. Tym samym brak którejkolwiek z przesłanek uniemożliwia podatnikowi skorzystanie ze zwolnienia.

W przesłance pierwszej chodzi o to, by budowle kolejowe wraz z instalacjami i urządzeniami były przeznaczone do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem. W przesłance drugiej podobnie jak pierwszej chodzi o możliwość dokonywania przewozu osób lub rzeczy, a nie faktyczny przewóz, co wynika nie tylko z użycia przez ustawodawcę w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych określenia "umożliwiające" tzn. stwarzające warunki, sprzyjające czemuś, przyznające się do czegoś /Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1981, t. III, str. 600/, ale i z treści definicji budowli zamieszczonej w art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, z której wynika, że "budowle i urządzenia (...) mają zapewnić możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem".

Tym samym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że przemijająca a więc nietrwała, niemożliwość dokonywania przewozu osób lub rzeczy nie uniemożliwia podatnikowi skorzystania ze zwolnienia od podatku od nieruchomości o jakim mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Tym samym więc ograniczenie obowiązku wykonywania przewozu przez: ministra właściwego do spraw transportu, ze względu na potrzeby obronności lub bezpieczeństwa państwa, czy przez przewoźnika, w razie klęski żywiołowej, przerwy w eksploatacji, szczególnych trudności spowodowanych przez klienta, z przyczyn ekonomicznych, których przewoźnik nie mógł przewidzieć /art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe - t.j. Dz.U. 2000 nr 50 poz. 601 ze zm./, a polegające czy to na całkowitym, czy częściowym zawieszeniu przewozu, nie mogą mieć wpływu na możliwość dokonywania przewozu osób lub rzeczy, w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Trwałe uniemożliwienie dokonywania tego przewozu następuje dopiero wówczas gdy dochodzi do likwidacji linii kolejowej lub jej części co w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 31 maja 2003 r. /którą Sąd pierwszej instancji określił błędnie/ regulował art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym /Dz.U. nr 96 poz. 591 ze zm./ a w okresie od 1 czerwca 2003 r. do 31 grudnia 2003 r. art. 9 ust. 1-4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym /Dz.U. nr 86 poz. 789 ze zm./.

Jeżeli w sprawie jest niespornym, że do likwidacji linii kolejowej na trasie G.-S. nie doszło tak na gruncie pierwszego, jak i drugiego aktu prawnego, a tylko do zawieszenia obowiązku dokonywania przewozów osób lub rzeczy, to nie można twierdzić, że nastąpiło trwałe uniemożliwienie dokonywania tego przewozu.

Przesłanka trzecia nabycia prawa do zwolnienia ustawowego polegająca na "wykorzystywaniu budowli kolejowych wraz z instalacjami i urządzeniami wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego" ma charakter faktyczny /zob. też taką samą argumentację zawartą w uzasadnieniu uchwały NSA z dnia 2 kwietnia 2001 r., FPK 1/01 - ONSA 2001 Nr 4 poz. 151/ w tym znaczeniu, że nie chodzi w niej tylko o możliwość wykorzystywania tych budowli, instalacji i urządzeń wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, lecz o faktycznie wyłączne wykorzystywanie ich na te potrzeby. O faktycznym wykorzystywaniu przesądzać będzie np. to, że przedsiębiorca - przewoźnik zajmuje się transportem publicznym, a więc ogólnie dostępnym, przeznaczonym dla ogółu, treść zawartych umów o przewóz, publicznie podany do wiadomości przez przewoźnika zakres jego działania /art. 2 ust. 1 ustawy Prawo przewozowe/, rozkłady jazdy itp. Z drugiej zaś strony transport wykonywany w ramach produkcji przedsiębiorstwa w tym wykonywany na obszarach górniczych /art. 4 pkt 25 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym/, tzw. transport wewnątrzzakładowy trudno uznać za wykorzystywany wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Ograniczenie zakresowe "wyłącznie" oznaczać będzie, że nawet gdy w transporcie wewnątrzzakładowym wykorzystywać będzie przewoźnik trudniący się publicznym transportem kolejowym do budowle kolejowe, instalacje i urządzenia w dalszym ciągu podlegać będą zwolnieniu przedmiotowemu z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W tym stanie sprawy, w sytuacji gdy organy podatkowe stanęły na jednolitym stanowisku, że czasowe zawieszenie dokonywania przewozów osób i rzeczy, powodowało utratę przez Spółkę zwolnienia od podatku od nieruchomości, to rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji uchylające zaskarżoną decyzję było trafne. Przesłanka ta nie ma bowiem znaczenia dla zastosowania w sprawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Jednakże przedstawione wyżej błędy w uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji, a także utożsamianie "wykorzystywania budowli kolejowych wraz z instalacjami i urządzeniami wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego", nie z przesłanką faktycznego wykorzystywania, a z możliwością wykorzystywania. spowodowały, że Naczelny Sąd Administracyjny mimo oddalenia skargi kasacyjnej /art. 184 in fine Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, obowiązany był poprawić jego błędy /art. 153 w zw. z art. 193 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie /art. 205 par. 2, art. 211, art. 230 par. 1, art. 231, art. 207 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z par. 6 pkt 6 i par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./, uznając, że całość zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wynosi 2.800 zł i obciąża Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S..