Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 167/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej~Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie Asesor WSA Marian Wolanin, Asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia (...) listopada 2005 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia w sprawie przejęcia przedsiębiorstwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącego A. R. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) września 2005 r., nr (...), Minister Gospodarki i Pracy, po rozpatrzeniu wniosku A. R., nie stwierdził nieważności orzeczenia Nr (...) Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia (...) sierpnia 1949 r., wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Spółka Wydawnicza "I. " M. D. i S-ka – K., ul. (...).

Decyzją z dnia (...) listopada 2005 r.T nr (...), Minister po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy złożonego przez A. R. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podnosząc w uzasadnieniu, że po ponownym, szczegółowym przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego - nie znalazł podstaw do zmiany decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z dnia (...) września 2005 r. W uzasadnieniu decyzji Minister powtórzył argumentację zawartą w poprzednim rozstrzygnięciu.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. R., reprezentowany przez adwokata. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy polegające na:

a) błędnej wykładni art. 3 ust.1 lit. a pkt.17 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o

przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej

raz § 30 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku w

sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność

Państwa, wyrażającej się w nietrafnym przyjęciu, że wszczynające

postępowanie wywłaszczeniowe zarządzenie Kierownika Ministerstwa

Informacji i Propagandy z (...) lutego 1947 roku, o zamieszczeniu

przedsiębiorstwa Spółka Wydawnicza I. M. D. i S-ka w K., w drugim wykazie przedsiębiorstw przechodzących na własność Skarbu Państwa było prawidłowe, pomimo nieokreślenia przez Radę Ministrów kryteriów do umieszczenia w takim wykazie;

b) błędnej wykładni § 65 ust.1 pkt a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu

c) Sygn. akt IV SA/Wa 167/08

przedsiębiorstw na własność Państwa oraz art.3 ust.1 lit a in fine ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej wyrażającej się w nietrafnym ustaleniu, że pomimo sprzeczności użytych pojęć, § 65 ust.1 pkt a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, nie wykracza poza delegację ustawową określoną w ustawie z dnia 3 stycznia 1946 roku upoważniającą Radę Ministrów do określenia co do przedsiębiorstw, wymienionych w jej pkt 16 i 17, które z nich przechodzą na własność Państwa, a co do drukarń, które z nich mają być przekazane na własność organizacjom politycznym lub społecznym, stowarzyszeniom lub spółdzielniom, pomimo, iż § 65 odnosi się do innej sytuacji, w której przedsiębiorstwa uległy już przejęciu;

c) błędnej wykładni § 29 ust.1 i § 65 ust. 1 lit. a § 32 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, wyrażające się w nietrafnym przyjęciu, że dopuszczalne było przesłanie wykazu właściwemu Ministrowi pomimo niespełnienia przesłanek określonych w tym przepisie a to wobec zgłoszenia przez poprzedników prawnych w sposób określony w § 32 zarzutów.

2) Naruszeniu przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy a polegające na:

a) obrazie art. 156 § 1 ust. 2 kpa wyrażającej się w ustaleniu,

że wydanie Zarządzenia przez Ministra Informacji i Propagandy, które

nastąpiło w oparciu o nieobowiązujące w dacie jego wydania jak

i ogłoszenia 2 wykazu Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia

11.04.1946 roku, tj. bez podstawy prawnej nie stanowiło naruszenia

prawa wpływającego "w sposób istotny na realizacją procesu

nacjonalizacyjnego";

b) naruszeniu art. 107 § 3 kpa polegającym na:

- nie wskazaniu w uzasadnieniu faktycznym i prawnym zaskarżonej decyzji dowodów na podstawie których organ ustalił, że nieruchomość przy ul. (...) w K. nie była objęta postępowaniem nacjonalizacyjnym dotyczącym przejmowanego przedsiębiorstwa

Sygn. akt IV SA/Wa 167/08

- w świetle ustaleń zawartych w decyzji, że złożony wniosek reprywatyzacyjny dotyczył jedynie tej nieruchomości a nie przejmowanego; - pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustaleń w zakresie niespełnienia jednego z warunków nacjonalizacji, wynikającego z okoliczności, że Orzeczenie Prezesa Centralnego Urzędu Wydawnictw, Przemysłu Graficznego i Księgarstwa z (...) czerwca 1952 roku, stanowiące w myśl powołanego przepisu integralną część Orzeczenia nr (...), jest nieważne jako wydane przez organ nieuprawniony.

Nadto skarżący podniósł zarzut, że niedopuszczalne jest zamieszczenie przedsiębiorstwa w wykazie z powodu złożenia wniosku reprywatyzacyjnego w związku z którym toczyło się postępowanie sądowe.

Skarżący podniósł również zarzut, że integralną częścią Orzeczenia nr (...) w jest - zgodnie z treścią § 75 a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku zatwierdzony przez właściwego ministra protokół zdawczo -odbiorczy. Tymczasem w niniejszym przypadku protokół zdawczo - odbiorczy został zatwierdzony Orzeczeniem z dnia (...) czerwca 1952 roku, przez Prezesa Centralnego Urzędu Wydawnictw, Przemysłu Graficznego i Księgarstwa co oznacza, że orzeczenie to zostało wydane przez organ niewłaściwy w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 87/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał między innymi, iż przedmiotowa drukarnia spełniała materialnoprawne przesłanki do przejęcia jej na własność Państwa, zaś orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego nr (...) z dnia (...) sierpnia 1949 r. zostało wydane już po całkowitym sprecyzowaniu kryteriów upaństwowienia tego typu przedsiębiorstw. Sąd uznał, że organy administracji działały na podstawie przepisów prawa i w ramach określonych przez nie przesłanek nacjonalizacji. Jedną z przesłanek upaństwowienia przedsiębiorstw określonej kategorii, według powołanego rozporządzenia, było posiadanie na wyposażeniu przez konkretny podmiot parku maszynowego, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto jak zaakcentował Sąd warunkiem koniecznym do nacjonalizacji przedsiębiorstwa było również rozpoczęcie postępowania o przejęciu danego podmiotu na własność państwa przed dniem 31 marca 1947 r. Warunek ten, jak wskazał Sąd został w sprawie spełniony, albowiem za datę wszczęcia tego rodzaju

Sygn. akt IV SA/Wa 167/08

postępowania należy przyjąć moment opublikowania wykazu przedsiębiorstw podlegających upaństwowieniu w dzienniku urzędowym. Wykaz obejmujący przedmiotowe przedsiębiorstwo został opublikowany, jak podkreślił Sąd I instancji, przez Ministra Informacji i Propagandy zarządzeniem z dnia (...) marca 1947 r. (MP Nr (...) z dnia (...) marca 1947 r.). W ocenie Sądu Minister Gospodarki prawidłowo przyjął, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki, które mogłyby uzasadniać stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji Ministra na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wydając przedmiotowe orzeczenie Minister powołał się na wiążące w sprawie przepisy i działał zgodnie z ich treścią. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał ponadto, że na wynik sprawy nie mają wpływu nieprawidłowości wyłącznie o charakterze proceduralnym popełnione w konkretnym postępowaniu. W szczególności na wynik sprawy nie może mieć wpływu powołanie się przez Ministra Informacji i Propagandy na nieaktualną podstawę prawną do wydawania tego typu zarządzeń, jeżeli rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w zasadniczej treści przyjęło regulację zawartą w § 30 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 1946 r. Sąd podkreślił, że przedmiotem oceny w postępowaniu nadzorczym było orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego nr (...) z dnia (...) sierpnia 1949 r. a nie zarządzenie Ministra Informacji i Propagandy z dnia (...) lutego 1947 r. To z tego pierwszego orzeczenia wynikał skutek materialnoprawny w postaci przejęcia konkretnego przedsiębiorstwa na rzecz Skarbu Państwa, zaś umieszczenie danego przedsiębiorstwa w kategorii określonej wstępnie w art. 3 ust. 1a pkt 17 ustawy nacjonalizacyjnej, nie przesądzało wcale, że przedsiębiorstwo to zostanie ostatecznie znacjonalizowane. Kwestia nacjonalizacji takiego przedsiębiorstwa rozstrzygana była dopiero orzeczeniem o przejęciu przedsiębiorstwa na własność państwa. Niesprecyzowanie kryteriów nacjonalizacji w dacie samego wszczęcia postępowania, nie może w ocenie Sądu I instancji, uzasadniać wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu na własność Państwa konkretnego przedsiębiorstwa, które zostało ostatecznie wydane w czasie, kiedy kryteria te zostały określone. W ocenie Sądu, strona skarżąca błędnie powołała się na różnice terminologiczne zachodzące w powyżej powołanych regulacjach, a odnoszące się do określeń "przechodzenie" i "przejmowanie" przedsiębiorstw. Sformułowanie "przechodzą" nakierowane jest na skutek materialnoprawny nacjonalizacji przedsiębiorstwa, do której dochodzi z mocy samego prawa i w ramach której orzeczenie właściwego ministra miało tylko

Sygn. akt IV SA/Wa 167/08

charakter deklaratoryjny. Akcentowanie tej różnicy terminologicznej nie może prowadzić do wniosku, że Rada Ministrów wypowiadając się o przedsiębiorstwach "przejmowanych" przekroczyła delegację ustawową.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył skarżący A. R., który wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, podnosząc m.in. zarzut nieodniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do wszystkich zarzutów skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1602/06, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Za trafny NSA uznał zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwany dalej P.p.s.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów dotyczących zgłoszenia przez poprzedników prawnych skarżącego pretensji w trybie § 32 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Zarzut ten podnoszony był w skardze na decyzję Ministra Gospodarki przed sądem pierwszej instancji, wobec czego Sąd ten powinien w uzasadnieniu wyroku zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. odnieść się do niego.

NSA wyjaśnił również, że zgodnie z § 29 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. z 1947 r. Nr 16 poz. 62 zwanego dalej "Rozporządzeniem") wykazy przedsiębiorstw, co do których nie zostały zgłoszone w terminie zarzuty, przewodniczący Głównej Komisji przesyła właściwemu ministrowi. Minister ten wydaje orzeczenie o przejściu na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego przedsiębiorstw na podstawie wykazów nadesłanych przez Główną Komisję zgodnie z § 29 Rozporządzenia w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego ( § 65 ust. 1 lit. a Rozporządzenia). Z brzmienia tych przepisów wynika, zdaniem NSA, że orzeczenie o przejęciu przedsiębiorstwa może być wydane w oparciu o wykazy przewodniczącego Głównej Komisji, w których nie znalazły się przedsiębiorstwa, wobec których zgłoszone zostały zarzuty w trybie przewidzianym w § 32. Dlatego dla oceny legalności działania organów administracji orzekających o przejęciu

Sygn. akt IV SA/Wa 167/08

przedsiębiorstwa, konieczne jest ustalenie, czy postępowały one zgodnie z obowiązującymi i wskazanymi wcześniej przepisami. Okoliczność ta jest w ocenie Sądu o tyle istotna, że zgodnie z art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. orzeczenie o przejęcie przedsiębiorstwa mogło nastąpić tylko wówczas, jeżeli przed dniem 31 marca 1947 r. zostało wszczęte postępowanie o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa. Za datę wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego przyjęto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego datę ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa wykazu przedsiębiorstw przechodzących na rzecz Państwa lub innych osób prawnych. Dlatego też ustalenie czy przedmiotowe przedsiębiorstwo zostało umieszczone w wykazie wbrew obowiązującym przepisom i czy w związku z tym prawidłowe jest ustalenie dotyczące daty wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego ma bardzo istotne znaczenie w sprawie. NSA uznał, że Sąd nie odniósł się do tej kwestii i uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie zgodził się z twierdzeniem Sądu, że przedmiotem oceny w postępowaniu nadzorczym było wyłącznie orzeczenie Ministra z dnia (...) sierpnia 1949 r. bo tylko z niego wynikał skutek materialnoprawny w postaci przejęcia przedsiębiorstwa. Skutek taki mógł bowiem nastąpić po prawidłowym, określonym w obowiązujących wówczas przepisach wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Podobnie jako uzasadniony ocenić należy zdaniem NSA zarzut nie odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do kwestii związanych z działaniem w sprawie organu nieuprawnionego do zatwierdzenia protokołu zdawczo -odbiorczego.

Za nieuzasadniony uznał natomiast Naczelny Sąd Administracyjny podniesiony przez skarżącego zarzut błędnej wykładni art. 3 ust. 1 lit. a pkt 17 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 roku o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej oraz § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Zdaniem NSA Sąd I instancji trafnie uznał, że brak pełnego sprecyzowania kryteriów nacjonalizacji nie może uzasadniać wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu, które zapadło już w czasie, gdy kryteria te zostały określone, a orzeczenie było z nim zgodne. NSA podzielił również stanowisko Sądu I instancji co do zarzutów naruszenia § 65 ust. 1 pkt a Rozporządzenia oraz art. 3 ust. 1 lit a. Akcentowanie różnic terminologicznych

Sygn. akt IV SA/Wa 167/08

nie może zdaniem NSA prowadzić do wniosku, że Rada Ministrów wypowiadając się co do przedsiębiorstw "przejmowanych" przekroczyła delegacje ustawową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie z powodu uchybień, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.

W wykonaniu wskazań zawartych w wyroku NSA na wstępie należy odnieść się do podniesionych przez skarżącego zarzutu zgłoszenia przez poprzedników prawnych skarżącego zarzutu w trybie § 32 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa oraz zarzutu zatwierdzenia przez niewłaściwy organ protokołu zdawczo - odbiorczego.

Zarzut, iż niedopuszczalne było zamieszczenie przedsiębiorstwa w wykazie z powodu złożenia wniosku reprywatyzacyjnego uznać należy za nieuzasadniony. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa szczegółowo określało tryb zgłaszania zarzutów oraz związaną z ich zgłoszeniem procedurę postępowania.

Zgodnie z treścią § 24 wymienionego wyżej rozporządzenia Przewodniczący Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw ogłaszał wykazy przedsiębiorstw, które przechodziły lub podlegały przejęciu na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego w dzienniku urzędowym województwa, na którego terenie położone jest przedsiębiorstwo.

Z kolei zgodnie z treścią § 27 ust. 1 tego rozporządzenia właściciele przedsiębiorstw mogą zgłosić do Głównej Komisji zarzuty, że przedsiębiorstwo nie przechodzi albo nie podlega przejęciu na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego. Prawa lub zarzuty powinny były być zgłoszone w 30-dniowym terminie od daty ogłoszenia wykazu i poparte, w miarę potrzeby, dowodami (§ 28). W przypadku zgłoszenia zarzutów przewodniczący Głównej Komisji wyznaczał termin posiedzenia Głównej Komisji dla ich rozpoznania.

Zgodnie z treścią § 47 ust. 1 Rozporządzenia po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego na podstawie jego wyników Główna Komisja wydawała postanowienie o skreśleniu przedsiębiorstwa z wykazu albo o przedstawieniu właściwemu ministrowi wniosku o wydanie orzeczenia o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego.

Sygn. akt IV SA/Wa 167/08

Tylko zarzut zgłoszony Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw skutkował wstrzymaniem procedury przejmowania przedsiębiorstwa na własność Państwa. Procedura zgłaszania i rozpoznawania zarzutów była procedurą administracyjną, a nie sądową. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu na to, by tego rodzaju procedura została wszczęta. Z kopii pisma skierowanego do Centralnego Zarządu Państwowych Zakładów Graficznych z dnia (...) czerwca 1948 roku wynika, iż toczyła się sprawa z wniosku reprywatyzacyjnego przed Sądem Grodzkim w K.. Postępowanie to nie mogło więc skutkować wstrzymaniem procesu przejmowania przedsiębiorstwa na własność Państwa. Okoliczność, iż toczyło się tego rodzaju postępowanie nie może być podstawą podważania prawidłowości orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa.

Zgodnie z treścią art. 75a ust. 2 zd. 2 powołanego na wstępie rozporządzenia zatwierdzony protokół zdawczo - odbiorczy jest integralną częścią orzeczenia właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego.

W wyroku z dnia 18 maja 2004 roku, OSK 232/04 (LEX nr 148891) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Decyzja nacjonalizacyjna oraz decyzja o zatwierdzeniu protokołu zdawczo - odbiorczego są ze sobą nierozerwalnie związane i dlatego oczywiste jest, iż niestwierdzenie zaistnienia przesłanki z art. 156 § 2 kpa w odniesieniu do decyzji nacjonalizacyjnej przesądza o konieczności stwierdzenia nieważności również orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo

- odbiorczy tego przedsiębiorstwa, jak też o tym, że orzeczenie to nie mogło wywołać

nieodwracalnych skutków prawnych".

Stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej zawsze skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej protokół zdawczo

- odbiorczy. Nie istnieje natomiast zależność odwrotna. Stwierdzenie nieważności

protokołu zdawczo - odbiorczego może, ale nie musi prowadzić do stwierdzenia

nieważności decyzji nacjonalizacyjnej.

Minister Kultury i Sztuki decyzją z dnia (...) lipca 1997 roku, Nr (...) stwierdził, że orzeczenie Prezesa Centralnego Urzędu Wydawnictw,

Przemysłu Graficznego i Księgarstwa zatwierdzające protokół zdawczo - odbiorczy

Sygn. akt IV SA/Wa 167/08

w części dotyczącej przejęcia nieruchomości położonych przy ul. (...) i (...) w K. wydane zostało z naruszeniem prawa.

Ewentualne stwierdzenie nieważności pozostałej części decyzji zatwierdzającej protokół zdawczo - odbiorczy w niniejszej sprawie z tego powodu, że wydana została ona przez organ niewłaściwy, zdaniem Sądu, nie mogłoby mieć wpływu na możliwość stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 156 § 2 kpa nie stwierdza się nieważności decyzji z powodu wydania jej przez organ niewłaściwy jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat. W niniejszej sprawie termin ten już upłynął. Ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji z powodu wydania jej przez organ niewłaściwy nie byłoby możliwie. Organ administracji mógłby jedynie na podstawie art. 158 § 2 kpa stwierdzić, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa. Decyzja zatwierdzająca protokół zdawczo - odbiorczy pozostałaby jednak w obrocie prawnym.

Co do zasady wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej oraz decyzji zatwierdzającej protokół zdawczo - odbiorczy powinien być rozpoznawany przez organ administracji właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej. W przypadku jednak, gdy decyzja zatwierdzająca protokół zdawczo - odbiorczy wydana została przez organ niewłaściwy, wniosek o stwierdzenie jej nieważności winien zostać rozpoznany przez organ wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał nieprawidłową decyzję. Właściwym do prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej protokół zdawczo - odbiorczy był Minister Kultury i Sztuki.

Podstawą uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji było natomiast uchybienie, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Jak wynika z ustaleń faktycznych poczynionych przez Ministra Kultury i Sztuki w toku postępowania prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności, przy przejmowaniu na własność Państwa przedsiębiorstwa Spółki Wydawniczej "I" M. D. i S-ka – K., ul. (...) przejęte zostały nieruchomości położone w K. przy ul. (...) i (...). Nieruchomości te, jak wynika jednak z ustaleń poczynionych przez Ministra Kultury i Sztuki, w dacie przejmowania przedsiębiorstwa nie były własnością tego przedsiębiorstwa. Przejmowanemu przedsiębiorstwu przysługiwało jedynie prawo ich użytkowania. Poczynione przez

Sygn. akt IV SA/Wa 167/08

Ministra Kultury i Sztuki ustalenia faktyczne w ocenie Sądu nie budzą wątpliwości. W przesłanej do Sądu odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki stwierdza, że w związku z wydaniem przez Ministra Kultury i Sztuki decyzji z dnia (...) lipca 1997 roku, Nr (...) kwestia przedmiotowych nieruchomości została już rozstrzygnięta i w związku z tym nie mogą one określać zakresu przedmiotowego postępowania. Na mocy tej decyzji zostały one bowiem wyłączone spod nacjonalizacji.

Jest to w ocenie Sądu twierdzenie nieuzasadnione. Podstawą przejęcia na własność Państwa tych nieruchomości była przede wszystkim decyzja nacjonalizacyjna Nr (...) Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia (...) sierpnia 1949 roku. Decyzja zatwierdzająca protokół zdawczo - odbiorczy miała jedynie uzupełniający charakter. Skoro nieruchomości położone przy ul. (...) i (...) w K. nie stanowiły własności przejmowanego na podstawie orzeczenia z dnia (...) sierpnia 1949 roku przedsiębiorstwa, to tym samym nie mogły zostać przejęte na własność Państwa. Mogło nastąpić co najwyżej przejęcie prawa ich użytkowania. Przejęcie na własność tych nieruchomości stanowiło rażące naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 roku o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. z 1946 roku, Nr 3,poz. 17 ze zm.).

Ponieważ jak wynika z ustaleń Ministra Kultury i Sztuki, co do których zdaniem Sądu brak jest podstaw do ich kwestionowania, na skutek zbycia tych nieruchomości stały się one własnością osób trzecich, nie jest możliwe stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr (...) Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia (...) sierpnia 1949 roku w części dotyczącej tych nieruchomości. Możliwe jest jednak stwierdzenie, iż wydane zostało ono w tej części z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Gospodarki winien zmienić własną decyzję z dnia (...) września 2005 r. i stwierdzić, że orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego Nr (...) z dnia (...) sierpnia 1949 roku w części dotyczącej nieruchomości położonych w K. przy ul. (...) i (...) wydane zostało z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa).

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c i art. 200 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.