Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1531/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2018 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącej A. K. kwotę 100 zł (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2018 r., znak: [...] Minister Finansów stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania A. K. z [...] grudnia 2017 r. od decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] listopada 2017 r. w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej w wysokości 125.000,00 zł, nałożonej postanowieniem nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lutego 2017 r., znak: [...].

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją z [...] listopada 2017 r., znak: [...] Wojewoda [...], po rozpoznaniu wniosku A.K. odmówił umorzenia w całości opłaty legalizacyjnej w wysokości 125.000,00 zł oraz odmówił umorzenia kwoty 120.000,00 zł, stanowiącej 96% opłaty legalizacyjnej w wysokości 125.000,00 zł, ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lutego 2017 r., znak: [...]..

Od powyższej decyzji, pismem z [...] grudnia 2017 r., A.K. wniosła odwołanie do Ministra Finansów.

Organ ocenił, że odwołanie zostało złożone po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. Wskazał, że zgodnie z art. 127 § 1 i 2 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, zaś właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 1 i 2 k.p.a.).W fazie wstępnej postępowania odwoławczego organ jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Zgodnie bowiem z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Minister wskazał, że decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2017 r., znak: [...] doręczono stronie [...] grudnia 2017 r. (przesyłka nr nadawczy ([...])). Zgodnie zaś z art. 57 § 1 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło, zaś upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe - art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie 14 dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął [...] grudnia 2017 r., natomiast odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej [...] grudnia 2017 r. (przesyłka nr nadawczy ([...])). Dodatkowo, zgodnie z art. 57 § 4 k.p.a. jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni, zaś w niniejszej sprawie dzień [...] grudnia 2017 r. wypadał w piątek, czyli w dzień powszedni. Ponadto, A. K. wnosząc odwołanie nie wystąpiła o przywrócenie uchybionego terminu, choć możliwość taką stwarzał skarżącej przepis art. 58 k.p.a.

Stosownie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze ostatecznych postanowień niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia w trybie art. 134 k.p.a., gdyż stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego. Postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania wywołuje skutek prawny w postaci ustania postępowania odwoławczego wszczętego w dniu wpłynięcia odwołania do organu drugiej instancji.

Organ stwierdził, że w związku z zawartym w odwołaniu wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji pierwszeństwo należało dać odwołaniu.

Ponadto Minister wskazał, że nie ma przeszkód prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania w sytuacji, gdy wcześniej została wydana decyzja odmowna, o ile w danej sprawie zmienił się stan faktyczny. Dopiero bowiem pojawienie się w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki powoduje sytuację, w której rozpatrywanie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej staje się bezprzedmiotowe.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosła A. K.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucam naruszenie przepisów postępowania w postaci:

1. art. 7 w zw. z art .77 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę dowodu w postaci potwierdzenia odbioru przesyłki listowej, sporządzonego [...] listopada 2017 r., numer przesyłki [...], opatrzonego datą [...] grudnia 2017 r. i podpisem "C. A." oraz stemplem pocztowym poczty w [...], polegającą na przyjęciu, że dokument ten stanowi wystarczający dowód doręczenia skarżącej [...] grudnia 2017 r., decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] listopada 2017 r.

2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia następujących wątpliwości, które organ powinien był podjąć w związku z treścią dokumentu opisanego w pkt 1: a.) dlaczego przedmiotowe potwierdzenie odbioru zostało opatrzone stemplem poczty w [...], pomimo że przesyłka była adresowana do osoby zamieszkałej w [...] i powinna była zostać doręczona przez pocztę w [...]; b.) kim jest pani A. C., która miała odebrać adresowaną do skarżącej przesyłkę, w szczególności czy jest dorosłym domownikiem zamieszkałym w moim gospodarstwie domowym, zwłaszcza w kontekście obszernego materiału dowodowego sprawy, w toku której wielokrotnie wyjaśniałam, że mieszkam w [...] wyłącznie z mężem oraz dwiema niepełnoletnimi córkami;

3. art. 134 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, pomimo że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał wystarczających podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej [...] grudnia 2017 r. i - co za tym idzie - że skargę na decyzję Wojewody [...] złożyła z przekroczeniem terminu do jej wniesienia.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zwrot od Ministra Finansów na jej rzecz kosztów postępowania.

Stanowisko skarżącej znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi. Wskazano tu w szczególności, że dowód doręczenia decyzji organu pierwszej instancji ma oznaczenie Urzędu Pocztowego w [...] oraz poświadcza, że przesyłkę wręczono A. C.. Tymczasem, [...] to miejscowość położona w gminie [...]. [...] znajduje się w gminie [...]. Gminy [...] i [...] nie sąsiadują ze sobą - pomiędzy nimi położone są gminy [...] oraz [...]. [...] oddalona jest od [...] o około 45 kilometrów. Nie jest zatem możliwe, aby jakakolwiek przesyłka adresowana do [...] była doręczana przez Urząd Pocztowy w [...]. Fakt opatrzenia omawianego dowodu doręczenia pieczątką tego Urzędu nakazuje powziąć uzasadnione wątpliwości co do rzetelności innych informacji znajdujących się w jego treści.

Skarżąca podkreśliła, że w jej domu w [...] mieszkają dwie osoby dorosłe – ona oraz jej mąż Ł. K.. W związku ze specyfiką niniejszego postępowania Wojewoda [...] te okoliczności sam ustalił i przyjął, że A. K. (l. 32) tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem – Ł.K. (i 36) i dziećmi: J. (l. 7) i L. (l. 2) (str. 6 uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji). W tym kontekście nie powinno ulegać wątpliwości, że dorosłym domownikiem w domu skarżącej nie jest, skądinąd zupełnie nieznana jej, A. C.. W tych okolicznościach doręczenie przesyłki ze skierowaną do skarżącej decyzją Wojewody [...], A. C. nie mogło zrealizować hipotezy art. 43 k.p.a. i co za tym idzie ustalenia, że decyzję doręczono skarżącej prawidłowo [...] grudnia 2017 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wcześniej prezentowane.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, ze brał pod uwagę wynikające ze zwrotnego potwierdzenia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. Przesyłka została doręczona A. C., nie będącej dorosłym domownikiem gospodarstwa domowego lecz sąsiadem lub dozorcą domu skarżącej. Doręczenie w takiej formie przesyłki odpowiada wymogom opisanym w art. 43 k.p.a..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Skargę należało uwzględnić.

Przypomnijmy - art. 43 k.p.a. stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

Przedmiotowy w sprawie dowód doręczenia skarżącej decyzji organu pierwszej instancji zawiera, w rubryce przeznaczonej dla dorosłego domownika, sąsiada, dozorcy domu - podpis "C.A.". Brak jest jednoznacznego określenia kim była ta osoba w stosunku do adresata przesyłki. Tymczasem gdy osoba, która odebrała przesyłkę okazuje się nie być dorosłym domownikiem adresata tej przesyłki, sąsiadem, dozorcą domu, nie jest możliwe przyjęcie domniemania o prawidłowym doręczeniu zastępczym przesyłki.

W przypadku doręczenia innym osobom niż dorosły domownik powstaje też obowiązek jak w zdaniu drugim ww. przepisu. Tu zaś nie wskazano na zawiadomienie adresata o doręczeniu przesyłki sąsiadowi lub dozorcy. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki nie wynika również, że spełniony został warunek doręczenia osobie, która "podjęła się oddania pisma adresatowi". Nie wskazano, że kwitująca odbiór przesyłki podjęła się oddania jej adresatowi.

Tryb doręczenia, o którym mowa w art. 43 k.p.a. oparty jest na założeniu, że adresata obciążają skutki działania osoby, której przesyłkę doręczono tak, jakby została ona podjęta przez stronę bezpośrednio. Skoro doręczenie zastępcze wywołuje takie same skutki, jak doręczenie zwykłe do rąk adresata, to przyjęta przez ustawodawcę tzw. fikcja doręczenia tj. instytucja zastosowana w art. 43 k.p.a., wymaga bezwzględnego przestrzegania jego warunków.

Ponadto, rozważenia wymaga podniesiony w skardze fakt, że doręczaniem przesyłki zajmował się Urząd Pocztowy w [...]. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że był to jedyny przypadek ostemplowania przesyłki kierowanej do skarżącej właśnie przez ten Urząd.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie miał na uwadze wskazania Sądu. Stosując się do nich i sięgając po niezbędne środki dowodowe, dokona szczegółowych ustaleń co do okoliczności i tym samym daty doręczenia skarżącej decyzji organu pierwszej instancji. Dopiero prawidłowe ustalenia w tym przedmiocie pozwolą na właściwą ocenę, czy odwołanie skarżącej wniesione zostało z zachowaniem ustawowego terminu.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. - ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 t.j.). O kosztach postępowania zgodnie z przepisami, w szczególności art. 200 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.