Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 688/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska WSA Gabriela Nowak (spr.) Protokolant Anna Milicka - Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/ WA 688/05

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 roku Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 roku Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia przez Gminę Miasto L., z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 roku, własności nieruchomości, położonej w L., przy ul. K. [...], [...], [...], [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki w obrębie [...], zabudowane nr nr [...] o pow. [...] m2, [...] pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, niezabudowane [...] o pow [...] m2, [...] o pow. [...] m2 oraz stanowiąca drogę nr [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w KW [...], postanowiła utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Miasto L. wnioskiem z dnia [...] lutego 1990 r. wystąpiło o stwierdzenie - w trybie przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. ) - nabycia przez Gminę L. z mocy prawa własności opisanej na wstępie nieruchomości, informując jednocześnie, że w okresie wyłożenia spisu inwentaryzacyjnego zastrzeżenie do niego złożyło Przedsiębiorstwo T. [...], ale Komisja Inwentaryzacyjna Rady Miejskiej -ze względu na nieprzedłożenie decyzji o zarządzie - postanowiła zastrzeżenia tego nie uznać.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2002 r. odmówił komunalizacji przedmiotowej nieruchomości ustalając, że w dniu 27 maja 1990 r. tj. w dniu wejścia w życie powołanej wyżej ustawy komunalizacyjnej, pozostawała ona w użytkowaniu Przedsiębiorstwa T. [...], dla którego funkcję organu założycielskiego - w dniu 27 maja 1990 r. - pełnił Prezydent Miasta L. jako terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego. Przedsiębiorstwo to powstało z dniem [...] lipca 1974 r. na podstawie zarządzenia Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1974 r. nr [...] i w skład niego weszło istniejące poprzednio przedsiębiorstwo H. [...] w L. ( wraz z majątkiem i zobowiązaniami).

Uzasadniając powyższe stanowisko Wojewoda powołał się na sześć decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej Miasta L. datowanych na: [...] marca 1970 r. nr [...], [...] października 1969 r. nr [...], [...] marca 1970 r. nr [...], [...] czerwca 1961 r. nr [...], [...] marca 1975 r. [...] i [...] marca 1970 r. nr [...] a orzekających o przekazaniu w użytkowanie na rzecz H. [...] w L. wymienionej na wstępie nieruchomości stwierdzając przy tym, że ponieważ, zgodnie z przepisem art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ) grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie tej ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przeszły w zarząd tych jednostek, w dniu wejścia w życie decyzji komunalizacyjnej Przedsiębiorstwu T. [...] przysługiwało do przedmiotowego gruntu prawo zarządu. Powyższą okoliczność potwierdziło także zaświadczenie wystawione przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego L. z dnia [...] marca 1987 r. nr [...] wystawione na wniosek w/w Przedsiębiorstwa. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono także, iż działki o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wymienione w powołanych decyzjach Prezydium Rady Narodowej Miasta L. o przekazaniu gruntu w użytkowanie H. [...] w L. odpowiadają działkom oznaczonym numerami [...] [...] i [...] położonym w L. przy ulicy K. nr [...], [...] i [...]. Ustalając, że na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość należała do przedsiębiorstwa państwowego dla którego funkcję organu założycielskiego nie pełniły podmioty wymienione w przepisie art. 5 ust. pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające (....) organ stwierdził, że tym samym nieruchomość ta nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i nie podlegała komunalizacji z mocy prawa na rzecz gminy Miasta L.

W odwołaniu od powyższej decyzji Miasto L. domagało się jej uchylenia i stwierdzenia komunalizacji spornego terenu. W uzasadnieniu swojego stanowiska Miasto L. zakwestionowało dowód, który stanowiły w/w decyzje o przekazaniu gruntu w użytkowanie poprzez fakt, że dotyczą one H. [...] w L. a nie Przedsiębiorstwa T. [...] oraz twierdziło, że decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i jako takie powinny ulec uchyleniu w trybie stwierdzenia ich nieważności. Ponadto Miasto L. twierdziło, że przedmiotowe decyzje nie rozliczają całości skomunalizowanej powierzchni. Działka oznaczona nr [...] o powierzchni [...] mtr.kw. objęta decyzją z dnia [...] 10.1969 roku odpowiada obecnie działce [...] o powierzchni [...] mtr.kw. Część działki nr [...] o powierzchni [...] mtr.kw. objętej decyzją z dnia [...] 03.1970 roku odpowiada działce nr [...] o powierzchni [...] mtr.kw. Oznacza to, że decyzja komunalizacyjna obejmuje powierzchnie działek, które nie zostały oddane w użytkowanie, a następnie w zarząd. Wreszcie podniesiono także, iż przedmiotowe mienie służy użyteczności publicznej i z mocy przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. winno podlegać komunalizacji.

Decyzją z dnia [...] września 2002 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, nie podzielając argumentacji przytoczonej w odwołaniu, utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...]. W szczególności podkreślono, że na mocy § 8 Zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta L. w sprawie powołania Przedsiębiorstwa T. [...] Przedsiębiorstwo H. [...] w L. zostało włączone do Przedsiębiorstwa T. [...] a zatem to ostatnie Przedsiębiorstwo jako następca prawny Przedsiębiorstwa H. [...] w L. przejęło prawo użytkowania przedmiotowego gruntu przejmując następnie prawo zarządu.

Odnosząc się do zarzutu związanego z decyzjami ustanawiającymi użytkowanie na rzecz Przedsiębiorstwa H. [...] w L. Komisja stwierdziła, że decyzje te są ostateczne i jedynie w odrębnym postępowaniu administracyjnym, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, może być skutecznie kwestionowana ich ważność. Wojewoda natomiast - w odpowiedzi na odwołanie - zweryfikował kwestię prawidłowości zestawienia powierzchni przedmiotowej nieruchomości i ustalił, iż powierzchni działek będących przedmiotem postępowania odpowiadają powierzchniom działek oddanych w użytkowanie.

Organ nie zgodził się także z interpretacją przez odwołującego się pojęcia "użyteczność publiczna", gdyż sporna nieruchomość - należąca do Przedsiębiorstwa T. [...] nie służy użyteczności publicznej w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ( ... ), bowiem - co wynika z przepisu art. 9 ust. 4 ustawy o samorządzie gminy ( Dz. U. z 2001 r. Nr 142, 1591 ) zadaniami użyteczności publicznej są zadania własne gminy, określone w przepisie art. 7 ust. 1 tej ustawy, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspakajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych jak np. dostarczanie wody, odprowadzanie ścieków itp. Usługi turystyczne czy hotelowe natomiast nie realizują zbiorowych potrzeb ludności i z tego powodu nie mogą stanowić podstawy komunalizacji z mocy prawa na podstawie przepisu art. 5 ust. 2 powołanej ustawy.

Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do Sądu, w której Miasto L. domagało się uchylenia decyzji obu instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lipca 2004 roku w sprawie sygn. Akt. ISA 2638/02 uchylił zaskarżona decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2002 roku w przedmiocie odmowy komunalizacji nieruchomości położonej w L. przy ulicy K. W uzasadnieniu nie rozstrzygając zarzutów podniesionych w skardze podniósł, że z akt sprawy i ustaleń organów wynika, że Przedsiębiorstwo T. [...] wniosło zastrzeżenie do spisu inwentaryzacyjnego, została mu także doręczona decyzja Wojewody o odmowie komunalizacji, natomiast Przedsiębiorstwo to zostało pominięte przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową w postępowaniu odwoławczym i zaskarżona decyzja nie została mu doręczona. Świadczy o tym nie tylko brak dowodu doręczenia korespondencji, ale i wykaz podmiotów zawarty w końcowej części decyzji, którym winna być ona doręczona. W wykazie tym nie figuruje wspomniane Przedsiębiorstwo. Powyższe uchybienie stanowić może przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego i z tego powodu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] 09.2002 roku.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wykonała wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i decyzją z dnia [...] stycznia 2005 roku po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 roku Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia przez Gminę Miasto L., z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 roku, własności nieruchomości, położonej w L., przy ul. K. [...], [...], [...], [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki w obrębie [...], zabudowane nr nr [...] o pow. [...] m2, [...] pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, niezabudowane [...] o pow [...] m2, [...] o pow. [...] m2 oraz stanowiąca drogę nr [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w KW [...], postanowiła utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podnosząc taką samą argumentację jak w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] 09.2002 roku.

Skargę na powyższą decyzję wniosło Miasto L., domagając się uchylenia decyzji obu instancji.

W skardze podniesiono, że organy naruszając przepisy art. 7 i 77 k.p.a., nie przeprowadziły w należytym stopniu postępowania wyjaśniającego, gdyż decyzje o oddaniu gruntu w użytkowanie - w świetle ich treści merytorycznej - nie wskazują jednoznacznie, których części komunalizowanych powierzchni dotyczą a ponadto, w ocenie skarżącego, zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa. W rozstrzygnięciach ich mowa jest bowiem o przekazaniu w zarząd części działki bez geodezyjnego jej oznaczenia i dotyczą one nie istniejących w dniu ich wydania podmiotów prawnych. Po za tym skarżący wskazał, że dokonana przez Wojewodę po wydaniu przez niego decyzji - wspomniana wyżej weryfikacja powierzchni spornej nieruchomości, nastąpiła na skutek przyjęcia w postępowaniu uwłaszczeniowym - jako dowodu świadczącego o istnieniu prawa zarządu - decyzji w sprawie ustalenia nowych opłat z tytułu zarządu, co zdaniem skarżącego dodatkowo świadczy o wadliwości w/w decyzji ustanawiających użytkowanie, które w tej sprawie są powoływane jako dowód jego istnienia. W tej sytuacji skarżący twierdził, że w pierwszej kolejności winno zostać przeprowadzone postępowanie mające na celu ustalenie czy decyzje o zarządzie zostały wydane zgodnie z prawem ewentualnie winno zostać wszczęte z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji, zaś do czasu ich ukończenia postępowanie komunalizacyjne powinno być zawieszone na zasadzie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę z dnia [...] marca 2005 roku wnosiła o nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie.

W uzasadnieniu wskazała, że podtrzymuje w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga była uzasadniona.

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia czy przy rozpatrywaniu sprawy organy administracji nie dopuściły się naruszenia prawa, materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Badając pod tym kątem zaskarżone decyzje Sąd uznał, iż przy ich podejmowaniu doszło do naruszenia prawa.

Akta postępowania administracyjnego i treść uzasadnienia zaskarżonych decyzji wskazują, że organy administracji publicznej nie wyjaśniły należycie istotnych okoliczności sprawy, czym naruszyły przepis art. 7, 77 k.p.a.

Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji państwowej jest obowiązany:

- podjąć szereg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego,

- rozpatrzyć cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Zdaniem Sądu uzasadniony jest zarzut nie rozliczenia w całości skomunalizowanych powierzchni działek.

Dotyczy to dwóch działek gruntu obecnie oznaczonych numerami [...] i [...].

Decyzja z dnia [...] marca 1970 roku nr [...] dotyczy terenu oznaczonego nr [...] jako część działki nr [...] o powierzchni [...] mtr.kw. Czyli zgodnie z tą decyzją przekazanie gruntu w użytkowanie nastąpiło tylko w stosunku do powierzchni [...] mtr.kw. W obecnych danych ewidencji gruntu działka ta jest oznaczona nr [...] o powierzchni [...] mtr.kw. Wynika z tego, że co do powierzchni [...] mtr.kw. nie było stwierdzonego oddania go w użytkowanie, a następnie w zarząd przedsiębiorstwa.

Działkę objęta decyzja z dnia [...] października 1969 roku nr [...], oznaczona nr [...] o powierzchni [...] mtr.kw. odpowiada działce oznaczonej obecnie numerem [...] o powierzchni [...] mtr.kw. Wynika z tego, że powierzchnia [...] mtr kw. nie została oddana w użytkowanie, a następnie w zarząd przedsiębiorstwa. Organ administracji publicznej w tej kwestii powołał się na zaświadczenie Urzędu Rejonowego [...] z dnia [...] marca 1987 roku, gdzie zostało potwierdzone, że powierzchnie działek objętych zaskarżoną decyzją znajdują się w zarządzie Przedsiębiorstwa T. [...].

Organ administracji nie odniósł się jednak do decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej Miasta L. będących podstawą oddania tych działek w użytkowanie. Oznacza to, że nie rozpatrzył całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest to uzasadnić, z jakiej to robi przyczyny. Pominięcie oceny określonego dowodu budzić musi uzasadnione wątpliwości, co do trafności oceny innych środków dowodowych, może bowiem prowadzić do wadliwej ich oceny. Dlatego też organ administracji obowiązany jest zgodnie z art. 77 § 1 i 80 kpa dokładnie przeanalizować każdy przeprowadzony w sprawie dowód.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego należy stwierdzić, że organ administracji publicznej odniósł się do nich w sposób wyczerpujący i szczegółowy.

Sąd podziela stanowisko organu, iż decyzje Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej Miasta L. są ostateczne i jedynie w odrębnym postępowaniu administracyjnym, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, może być skutecznie kwestionowana ich ważność.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.