Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 426/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2 pkt 10, 17, 19, art. 7 ust. 1, 3
journal: Dz.U. 2020 poz 638
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - t.j.
article: art. 8, art. 15, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2022 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt oddala skargę.


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, w dniu 17 sierpnia 2020 r. do Urzędu Gminy G. wpłynął protokół przekazania zwierząt Fundacji E. (dalej jako: "Fundacja") z dnia 4 sierpnia 2020 r., sporządzony przez lek. wet. K.R., z powodu złych warunków utrzymania i złego stanu zdrowia zwierząt. Wobec tego, pismem z 29 października 2020 r., Wójt Gminy G. (dalej jako: "organ pierwszej instancji", "Wójt"), zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt E.K. (dalej jako: "strona", "skarżący").

Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z 21 maja 2021 r., Wójt odmówił wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt właścicielowi E.K.

W uzasadnieniu decyzji powołano przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2020 r. poz. 638 z późn. zm., aktualnie Dz. U. z 2022 r. poz. 572), dalej jako: "u.o.z." i wyjaśniono, że rolą organu administracji w przypadku spraw dotyczących odebrania zwierząt jest w szczególności zbadania zasadności podjętych działań i ocena, czy w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 6 ust. 2 u.o.z., określające, czym jest znęcanie się nad zwierzętami. Podano, że interwencja przeprowadzona 4 sierpnia 2020 r. odbyła się bez powiadomienia Wójta o tym fakcie, wobec czego w sposób oczywisty organ nie ma możliwości stwierdzenia konieczności natychmiastowego odebrania zwierząt na podstawie własnych obserwacji. Wskazano, że stwierdzenie w protokole, że zwierzęta zostały odebrane ze względu na zły stan zdrowia i złe warunki utrzymania jest zbyt ogólne. Na podstawie analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego "wydaje się możliwe" nakazanie uchybień przed podjęciem decyzji o interwencyjnym odbiorze zwierząt, zwłaszcza, że ich właściciel deklarował chęć poprawy warunków bytowych zwierząt. Wobec tego uznano, że nie można było ustalić ponad wszelką wątpliwość, że zwierzęta przebywały w złych warunkach, były chore i zaniedbane.

Ww. decyzja – na skutek odwołania wniesionego przez Fundację – została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") z 13 lipca 2021 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej podniesiono, że za niewłaściwe warunki,

o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z. należy uznać takie, które nie zapewniają zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami gatunku, rasy, płci i wieku. Przy czym, niewłaściwe warunki bytowania to nie tylko wskazane przykłady, ale również brak zapewnienia zwierzętom właściwego schronienia przed chłodem, upałem, deszczem, przetrzymywanie ich na terenie, na którym narażone są na uszkodzenia ciała. Podkreślono, że ww. przepis winien być również odczytywany

w kontekście art. 5 u.o.z., statuującym obowiązek humanitarnego traktowania zwierzęcia oraz w kontekście art. 1 ust. 1 zd. 2 u.o.z., stanowiącego, że człowiek jest winien zwierzęciu poszanowanie, ochronę i opiekę, właśnie poprzez zapewnienie zwierzętom godnych i humanitarnych warunków bytowania.

Podkreślono, że organ pierwszej instancji nie ustalił, czy właściciel zwierząt zapewnił im właściwe warunki bytowania oraz czy dalsze pozostawanie zwierząt

u skarżącego zagrażało ich życiu i zdrowiu. Wskazano, że Wójt nie uzyskał kluczowych dowodów w sprawie, tj. protokołu przeprowadzonej interwencji, dokumentacji fotograficznej oraz zeznań osób biorących udział w interwencji, czym organ ten naruszył obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji winien był wezwać osoby biorące udział w interwencji do złożenia zeznań na okoliczność warunków utrzymywania odebranych zwierząt oraz stanu ich zdrowia; Wójt powinien także zwrócić się do Prokuratury o wypożyczenie akt sprawy, a w szczególności dopuścić jako dowód znajdującą się w aktach sprawy karnej opinię biegłego lekarza weterynarii na okoliczność stanu i warunków utrzymywania zwierząt.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, zgodnie z wytycznymi Kolegium, decyzją z 3 lutego 2022 r. Wójt orzekł o czasowym odebraniu zwierząt, co do których ustalono stan chorobowy, tj. dwóch [...], jednego [...] oraz dwóch [...] oraz o odmowie odebrania pozostałych zwierząt właścicielowi E.K.

W uzasadnieniu decyzji opisano stan faktyczny sprawy i podano przepisy prawa, mające zastosowanie w sprawie. Podniesiono, że w sytuacji, "gdy słowo jest przeciwko słowu", należy oprzeć się na dowodach obiektywnych. Dowodem takim

w przedmiotowej sprawie jest protokół oględzin zwierząt, karty wizyt w zakładzie leczniczym oraz wyniki badania anatomopatologicznego. Wobec tego, pozostałe dowody, tj. zeznania świadków oraz wyjaśnienia oskarżonego, muszą być oceniane przez pryzmat wymienionych dowodów obiektywnych.

Z protokołu przekazania zwierząt z dnia 4 sierpnia 2020 r., sporządzonego przez lekarza weterynarii K.R. wynika, iż w tym dniu odebrano stronie łącznie 74 sztuki następujących zwierząt: [...]– 1 osobnik, [...]– 51 osobników, [...] – 3 osobniki, [...]– 4 osobniki, [...]– 14 osobników, [...]– 1 osobnik. Z zeznań ww. lekarza weterynarii – znajdujących się w aktach sprawy karnej – wynika, że nieprawidłowości w warunkach przetrzymywania zwierząt polegały na braku właściwego naświetlenia terrariów, braku odpowiedniej temperatury wewnątrz terrarium, braku możliwości sprawdzenia wysokości tej temperatury, jak również braku możliwości sprawdzenia poziomu wilgotności wewnątrz terrarium. Zwierzęta przebywały w za dużym zagęszczeniu, a ich stan zdrowia nie był dobry. Przytoczono również zeznania lek. wet. K.R. uzyskane w toku postępowania administracyjnego, w których wskazał on, że podczas interwencji nie był on w posiadaniu termometru, ani higrometru, a warunki fizyczne oceniał na podstawie własnych odczuć oraz obserwacji. Jego zdaniem "zwierzęta w dotyku były chłodne, a w pomieszczeniu panowała zbyt niska temperatura. Nie we wszystkich terrariach były lampy grzewcze. Wilgotność przykładowo w terrarium, w którym przebywały [...] stwierdzono na postawie sypkiego torfu, który zdecydowanie powinien być wilgotny, zgodnie z wymaganiu gatunkowymi. Na podstawie stwierdzonych naruszeń oraz złego stanu zdrowia podjęta została przeze mnie decyzja o odebraniu zwierząt". W obliczu braku opieki lekarsko-weterynaryjnej oraz wychudzenia i oznak chorobowych nie miał on wątpliwości, że dalsze przebywanie zwierząt w hodowli zagraża ich życiu i zdrowiu.

Odnosząc się do ww. stanowiska lekarza weterynarii, jak również tożsamych co do istoty, zeznań pozostałych osób uczestniczących w odebraniu zwierząt, Wójt stwierdził, że nie można zgodzić się z taką retoryką. Podniesiono, że pomiar parametrów jest obligatoryjny dla stwierdzenia zaniedbań w sposobie utrzymywania zwierząt i tylko na jego podstawie można z całkowitą odpowiedzialnością orzec,

iż warunki, w których przebywają zwierzęta są niewłaściwe. W przeciwnym razie można jedynie domniemać, co stanowi niewystarczający dowód na zaistnienie tego faktu. Dodano, że w samym protokole z oględzin nie zawarto żadnych informacji odnośnie panujących warunków - zagęszczenia, temperatury i wilgotności. W takim stanie faktycznym trudno stwierdzić, w jakich warunkach przebywały zwierzęta,

a zatem nie sposób ocenić, czy faktycznie były one niewłaściwe i czy spełnione zostały przesłanki do natychmiastowego odebrania zwierząt.

W dalszej części uzasadnienia szeroko przytoczono wyjaśnienia strony, zgodnie z którymi zwierzęta miały właściwe warunki bytowe, karmę, wodę oraz odpowiednią wilgotność i temperaturę, a część zwierząt odebrano skarżącemu bez uwag, co do ich stanu zdrowia i utrzymania. "W pomieszczeniu był dostępny elektroniczny czujnik temperatury i wilgotności w jednym z terrariów, który w trakcie interwencji został wyjęty celem udowodnienia właściwej temperatury pomieszczenia, która rzekomo wynosiła 26 stopni". W dniu interwencji nie dokonano odczytu ustawień sterownika temperatury w całym domu, którym skarżący regulował temperaturę pomieszczeń. Skarżący wskazał, że wilgotność była na poziomie 50%,

a regulowana była ręcznym spryskiwaczem. System oświetlenia również był właściwy: w terrariach były lampy grzewcze, lampy UVB i metahalogeny. Podkreślono, że w swoich wyjaśnieniach strona wskazała, iż w dniu odebrania zwierząt dysponowała niezbędnym sprzętem pomiarowym, dodatkowym oświetleniem, matami grzewczymi i terrariami. Deklarowała również chęć poprawy warunków utrzymywania zwierząt, jeśli były jakieś zastrzeżenia.

Skonkludowano, że w kontekście ustalonego stanu faktycznego oraz przywołanych przepisów prawa należy uznać, że w sprawie nie ma możliwości ustalenia, czy doszło do utrzymywania zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku

(art. 6 ust. 2 pkt 19 u.o.z.), czy wystawiania zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu; (art. 6 ust. 2 pkt 17 u.o.z.). Stwierdzono, że w sprawie można rozpatrywać jedynie kwestię utrzymywania zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z.), a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu lub nieleczonej choroby. Podniesiono, że uzyskane w toku postępowania karty leczenia zwierząt budzą wątpliwości, ponieważ stronie odebrano same młode osobniki, a karty te dotyczą m.in. zwierząt dorosłych, co podaje w wątpliwość, iż są to zwierzęta E.K.

Dodatkowo wyjaśniono, że łącznie z 74 sztuk zwierząt odebranych stronie, przy życiu pozostało 35 sztuk, zaś padło łącznie 39 sztuk. Większość z nich padło

w pierwszym miesiącu pobytu w Fundacji (25 sztuk), a 14 w późniejszym okresie. Wskazano, że to zdecydowanie wysoki odsetek śmiertelności. W ocenie Wójta, "zastanawiający jest fakt licznych upadków po ponad miesięcznym pobycie

w prawidłowych warunkach". Podniesiono, że możliwe jest, iż powodem tego jest to, że gady są specyficzną grupą zwierząt, u której objawy chorobowe manifestują się bardzo późno, podczas kiedy choroba może od dawna toczyć się w postaci utajonej. Możliwe jest jednak również to, że wpływ na to miał fakt kolejnego – w krótkim odstępie czasu – transportu zwierząt. Wyliczono liczne czynniki stresogenne podczas samego transportu zwierząt do L., gdzie siedzibę ma Fundacja, konkludując, że brak jest jednak dowodów potwierdzających niewłaściwy transport zwierząt. Przytoczono jednakże w tym zakresie stanowisko lek. wet. K.R., że najbardziej stresogenne dla tych zwierząt są czynności pakowania

i rozpakowywania; podkreślono, że zwierzęta te w ciągu mniej niż połowy miesiąca poddane były tej czynności dwukrotnie – po raz pierwszy kiedy jechały do nieruchomości skarżącego, a po raz drugi przy przewozie do L., co nie pozostało bez wpływu na ich stan zdrowia.

Podsumowując wskazano, że obiektywnym dowodem, na którym organ pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie jest protokół oględzin, karty

informacyjne z wizyt lekarskich oraz dokumentacja zdjęciowa z dnia interwencji.

Nieprawidłowy stan zdrowia stwierdzono u 8 sztuk zwierząt:

1) dwóch osobników [...], które zgodnie z protokołem były

w bardzo złej kondycji ogólnej i wykazywały objawy metabolicznej choroby kości. Z wyjaśnień Fundacji wynika iż w pierwszym tygodniu padło 5 sztuk gadów tego gatunku;

2) jednego [...]; zwierzę w ciężkim stanie, widoczny uraz

lewej gałki ocznej z dużym obrzękiem powiek oraz uszkodzenie powłok jamy ciała z perforacją do celomy;

3) dwóch sztuk [...] w bardzo słabym stanie, zwierzęta silnie odwodnione, obecne zaniki mięśniowe, wyraźna apatia. Z wyjaśnień Fundacji wynika iż nie padły one w pierwszym tygodniu, jednakże w pierwszym miesiącu padły 3 sztuki;

4) jednego [...]; jaszczurka w stanie złym, stan zapalny jamy

ustnej, wychudzona, znaczna apatia;

5) dwóch żółwi [...]- jeden żółw intensywny wyciek surowiczy z oczu, drugi żółw wyciek surowiczy z nozdrzy.

Spośród wymienionych osobników u których występowały objawy kliniczne nie

podjęto decyzji o czasowym odebraniu żółwi, ponieważ nie zostały one ujęte

w protokole z dnia 4 sierpnia 2020 r., jako odebrane z powodu podejrzenia

znęcania się nad nimi, jak również w zawiadomieniu o odbiorze zwierząt

z 3 listopada 2020 r., dokonanym przez Fundację. W związku z powyższym, nie były przedmiotem prowadzonego postępowania. Podkreślono, że podjęta decyzja

o odebraniu 5 sztuk zwierząt (co stanowi około 5% odebranych zwierząt) wynika wyłącznie z faktu występowania objawów chorobowych u tych zwierząt. Należy jednak wyraźnie podkreślić, iż powód tych zmian nie jest jasny i nie sposób jednoznacznie ustalić, że wszystkie zwierzęta przebywały w złych warunkach, były chore i zaniedbane, w związku z czym orzeczono o czasowym odebraniu tylko tych, co do których istnieją obiektywne dowody, iż były w złym stanie zdrowia.

Od ww. decyzji odwołanie wniosła Fundacja, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; aktualnie Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), dalej jako: "k.p.a.",

w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy

i dokonanie zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny, wybiórczy

i jednostronny.

W uzasadnieniu odwołania zarzucono, że organ pierwszej instancji w istocie nie zrealizował wytycznych zawartych w decyzji Kolegium z 13 lipca 2021 r., a na wadliwie ustalony stan faktyczny miało wpływ nieprawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe. Zarzucono, że Wójt nie jest obiektywny, a rozstrzygnięcie o odmowie odebrania zwierząt oparto wyłącznie na tezach formułowanych przez samą stronę.

Wskazano, że w dniu interwencji (4 sierpnia 2020 r.) stwierdzono, że znaczna część zwierząt przebywa w terrariach w zbyt dużym zagęszczeniu, nie posiadając wystarczającej ilości kryjówek oraz miejsc do wygrzewania, co znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji fotograficznej. Wśród żywych osobników znajdowały się zwłoki zwierząt, niektóre w zaawansowanym stadium rozkładu. Zwierzęta często miały rany i uszkodzenia ciała, a ich wygląd wskazywał na znaczne wyniszczenie i toczący się proces chorobowy. Podkreślono, że oceny stanu zdrowia oraz warunków, w których przebywały zwierzęta, dokonali specjaliści – wyznaczony przez Powiatowego Lekarza Weterynarii lek. wet. K.R., specjalista chorób zwierząt nieudomowionych oraz przedstawiciele Fundacji – lek. wet. N.C., specjalista chorób zwierząt nieudomowionych i B.G. – kierownik [...] w Schronisku dla bezdomnych Zwierząt w L., czyli placówki zajmującej się leczeniem i rehabilitacją zwierząt egzotycznych.

Podniesiono, że najistotniejszym materiałem dowodowym potwierdzającym fatalne warunki zwierząt i ich utrzymania są zdjęcia wykonane i zabezpieczone przez funkcjonariuszy Policji. Okoliczności te zostały jednak przez organ pominięte,

a zapadłe rozstrzygnięcie w głównej mierze oparte jest na twierdzeniach E.K., który jest zainteresowany korzystnym rozstrzygnięciem jego sprawy administracyjnej, w szczególności, że pozostaje on oskarżony w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w Olsztynie w przedmiocie znęcania się nad zwierzętami. Wobec tego dowód z jego zeznań powinien być oceniany w sposób ostrożny,

w szczególności, że pozostaje w opozycji do innych dowodów zgromadzonych

w sprawie.

Podano, Fundacja została poproszona przez Policję o wzięcie udziału

w czynnościach przeszukania domu strony, a celem Fundacji była pomoc

w określeniu warunków przetrzymywanych gatunków, ocena ich stanu klinicznego,

a także zabezpieczenie zatrzymanych zwierząt, gdyż Fundacja E. jest jedną z nielicznych organizacji społecznych w Polsce, zajmującą się profesjonalnie gadami. Wskazano, że obecni na miejscu interwencji funkcjonariusze Policji i lekarze weterynarii wspólnie stwierdzili, że stan zwierząt oraz warunki

w jakich przebywały, wyczerpują znamiona znęcania nad zwierzętami określone wart. 6 ust. 2 pkt 10 i 19 u.o.z., a ponadto zachodziła sytuacja zagrożenia zdrowia lub życia zwierząt, a więc przesłanka odbioru zwierząt na podstawie art. 7 ust. 3 u.o.z. Wyjaśniono, że Wójt został poinformowany o przeprowadzonych czynnościach telefonicznie przez funkcjonariusza Policji, jednak pomimo posiadania informacji

odbiorze zwierząt, nie wszczął postępowania, które winno zostać wszczęte z urzędu. Zarzucono również, że rozważania organu pierwszej instancji o stanie zdrowia zwierząt po dacie interwencji są bezprzedmiotowe, ponieważ organ winien oceniać ich stan na dzień 4 sierpnia 2020 r.

Reasumując, podniesiono, że Wójt ocenił sytuację zwierząt - gatunków egzotycznych - na podstawie twierdzeń osoby, której odebrano zwierzęta. Jednak, jeżeli dokonano odbioru zwierząt i przedstawiono twierdzenia specjalistów, w tym przypadku z dziedziny herpetologii, a organ miał wątpliwości, to powinien posiłkować się wiedzą ekspercką.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 13 kwietnia 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy odebrania zwierząt i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że postanowiło o czasowym odebraniu E.K. następujących zwierząt:

1 szt. [...], 49 szt. [...], 2 szt. [...], 4 szt. [...], 12 szt. [...] i 1 szt. [...].

W uzasadnieniu decyzji opisano stan faktyczny sprawy i podano przepisy prawa, mające zastosowanie w sprawie. Wskazano, że w ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji odniósł się do zgromadzonego materiału dowodowego w sposób wybiórczy, a swoje rozstrzygnięcie oparł przede wszystkim na wyjaśnieniach strony. Organ całkowicie pominął zbieżne zeznania świadków – lek. wet. K.R., lek. wet. N.C. oraz B.G. o zbyt niskiej temperaturze w pomieszczeniu, w którym przebywały zwierzęta. Wyjaśniono, że wprawdzie w trakcie interwencji nie dokonano pomiaru temperatury, nie oznacza to jednak braku możliwości jej orientacyjnego określenia organoleptycznie. Jak wynika natomiast z zeznań świadków, skarżący dopiero po rozpoczęciu interwencji włączył ogrzewanie, a zwierzęta w dotyku były chłodne Podano, że według zgodnych zeznań świadków, część zwierząt nie miała zapewnionej odpowiedniej wilgotności – o czym świadczy suche podłoże z włókna kokosowego, temperatury i odpowiedniego oświetlenia (w większości terrariów brak oświetlenia, w pozostałych oświetlenie było nieprawidłowo zainstalowane, a maty grzewcze były niedostosowane do wielkości terrarium i zagęszczenia zwierząt).

Dodano, że z akt sprawy wynika, że stan zdrowia zwierząt był zróżnicowany;

u części zwierząt był to stan ciężki (2 szt. [...], 1 szt. [...], 2 szt. [...], 1 szt. [...]), u pozostałych – średni i umiarkowany. U większości zwierząt potwierdzono występowanie pasożytów (nicieni i kokcydiów) i metabolicznej choroby kości ([...]). Również stan odżywienia zwierząt był zróżnicowany – u ok. 30 szt. przejętych osobników ogon był wychudzony, pozbawiony rezerwuaru energetycznego, wyniosłości kostne były widoczne w stopniu znacznym. Ok. 20 osobników miało natomiast zapadnięte gałki oczne i skórę pozbawioną turgoru. Stan odżywienia pozostałych 21 sztuk był umiarkowany, zwierzęta miały rozwiniętą masę mięśniową oraz w różnym stopniu bardzo słabo wykształcone ciała tłuszczowe.

Wyjaśniono, że w sprawie istotną okolicznością jest również to, że skarżący nie zapewnił posiadanym zwierzętom właściwej opieki weterynaryjnej, nie odrobaczał ich i nie poddawał ich leczeniu. Co więcej, powołany w toku dochodzenia biegły sądowy przy Sądzie Okręgowym w Krakowie – lek. wet. M.P. – stwierdził, że wszystkie zwierzęta były wychudzone. Na podstawie oceny stanu zwierząt biegły ocenił, że zwierzęta nie miały zapewnionych odpowiednich warunków utrzymania. Opieka nad nimi sprawowana była nieodpowiednio, co wpłynęło na ich zdrowie

i życie. Podkreślono, że opinia biegłego jest zbieżna z zeznaniami świadków. Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcie powołano się również na wynik badania sekcyjnego i histopatologicznego (martwego w dniu interwencji) [...], z którego wynika, że bezpośrednią przyczyną jego śmierci było skrajne niedożywienie i odwodnienie.

Podkreślono, że w ocenie składu orzekającego Kolegium, opinie biegłych są logiczne i spójne z zeznaniami świadków, biorących udział w interwencji. Z tego względu, należało dać wiarę zarówno opiniom, jak i zeznaniom świadków. Podano również, że Kolegium podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym "w odróżnieniu od trybu zwykłego, decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. jest decyzją następczą, a organ ma obowiązek ustalić, czy zaistniały przesłanki do odebrania zwierzęcia (...). Decyzja w powyższym trybie stanowi więc szczególny rodzaj decyzji, która zostaje wydana, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane". Wobec tego, śmierć odebranego zwierzęcia nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania.

W konkluzji uzasadnienia wyjaśniono, że w ocenie Kolegium w realiach niniejszej sprawy doszło do znęcania się nad zwierzętami. Przemawia za tym fakt utrzymywania zwierząt w niewłaściwych warunkach, niedożywienie zwierząt

i nieleczenie ich chorób. Zaniechanie leczenia zwierząt stanowi o ich rażącym zaniedbaniu, świadczącym o znęcaniu się nad zwierzęciem. Wobec tego, należało stwierdzić, że zaszły przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z., ponieważ dalsze przebywanie zwierząt u ich dotychczasowego właściciela zagrażało ich zdrowiu.

W dniu 11 maja 2022 r., E.K. wniósł na ww. decyzję organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc

o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium, ewentualnie o jej uchylenie,

zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) naruszenie art. 7, art. 76, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, wyrażające się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej dokumentom z odebrania zwierząt, sporządzonych w dniu interwencji, jak

i dokumentacji z Fundacji, pomimo że dokumenty te mają "moc dokumentu policyjnego i medycznego", z czym wiąże się domniemanie istnienia faktów

w nich stwierdzonych, co doprowadziło do nieuznania dostatecznego stanu zdrowia zwierząt za prawidłowy oraz niewyjaśnienie, czy zwierzęta miały wodę, oświetlenie jedzenia, bowiem z akt sprawy wynika, że niczego im nie brakowało;

b) naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, poprzez "wydawanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych" i niezgodne

z prawdą uzasadnienie o chorobach odebranych zwierząt, podczas gdy choroby te w ogóle nie wystąpiły lub wystąpiły u zwierząt, których zaskarżona decyzja nie dotyczy;

c) naruszenie art. 107 § 2 i 3 k.p.a., poprzez dowolność w wydaniu decyzji, niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika, dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje.

W uzasadnieniu skargi przytoczono fragmenty uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, wskazujące m.in. na brak pomiarów temperatury, zróżnicowanie stanu odżywienia zwierząt. Wskazano, że w toku postępowania karnego, świadkowie nie byli w stanie stwierdzić chociaż jednego uchybienia, dotyczącego oświetlenia terrariów. Co do wskazanej organoleptycznie temperatury 18ºC, to nawet jeśli rzeczywiście temperatura taka była, to w przypadku [...] jest ona

w porze nocnej prawidłowa, a interwencja miała miejsce o 6.00. Podniesiono, że nie można badać wilgotności w terrarium na podstawie wilgotności mchu, ponieważ pod matą grzewczą będzie on suchy, a w innym miejscu mokry, natomiast ważna jest ogólna wilgotność w terrarium, a na zdjęciach widać zraszacz ręczny do terrariów.

Zarzucono organowi odwoławczemu nadinterpretację dokumentacji medycznej, wskazując, że w stanie ciężkim były tylko dwa [...], ponieważ "miały [...]", a sumienie skarżącego nie pozwalało mu na dokonanie eutanazji. Dodano, że zaskarżona decyzja nie obejmuje 5 z 6 zwierząt, które odebrał organ pierwszej instancji. Wskazano również, że gdy skarżący dzwonił do Inspekcji Weterynaryjnej w Olsztynie z pytaniem o lekarza weterynarii ze specjalizacją od gadów, uzyskał informację, że w Olsztynie nie ma ani jednego weterynarza z taką specjalizacją, dlatego sam leczył zwierzęta z podstawowych przypadłości. Błędne jest więc twierdzenie, że zwierzęta nie były leczone. Zarzucono, że Fundacja nie miała pozwolenia na przewóz zwierząt, czego wymaga prawo.

Podniesiono, że mając na uwadze całość dokumentacji medycznej

i składanych wyjaśnień, "na każdym kroku zmieniana jest wersja wydarzeń, daty, ilości, itd.". W ocenie skarżącego, nie przedstawiono ani jednego dowodu, z którego wynika, że doszło do znęcania się nad zwierzętami, że były trzymane

w niewłaściwych warunkach, niedożywione i nieleczone. Dodano, że gdyby zwierzęta nie zostały odebrane i nie były narażone na długi i wyczerpujący transport, to przeżyłoby znacznie więcej zwierząt. Skarżący podkreślił, że z pozostawionych mu zwierząt nie padło ani jedno, a do domu w którym przeprowadzona była interwencja przeprowadził się dopiero 20 lipca 2020 r., więc dopiero rozstawiał

i rozpakowywał sprzęt, gdy została u niego przeprowadzona interwencja.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Odpowiedź na skargę wniosła do Sądu również Fundacja, przyłączając się do stanowiska organu odwoławczego i wnosząc o oddalenie skargi. Dodano, że wyrokiem z [...] 2022 r., sygn. akt II K 281/21, E.K. został uznany za winnego, że w nieustalonym okresie, jednak nie później niż do dnia 4 sierpnia

2020 r., znęcał się nad zwierzętami, które hodował. Do pisma załączono kserokopię wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.), uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Dokonując przedmiotowej kontroli – stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329

z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów, tutejszy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja Kolegium odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności należy jednak wyjaśnić, że ze względu na ogłoszony stan epidemii oraz nowe brzmienie przepisu art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia

2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.),

w związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość

z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku oraz uznaniem rozpoznania sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy, przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji Kolegium stanowi art. 7 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 3 u.o.z. W myśl art. 7 ust 1 u.o.z., zwierzę traktowane

w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane: schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych. Natomiast zgodnie

z art. 7 ust. 3 u.o.z., w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.

Zgodzić się więc należy z Kolegium, że decyzja o odebraniu zwierząt ma charakter decyzji następczej, wobec faktycznego odebrania skarżącemu w dniu

4 sierpnia 2020 r. 51 [...], 3 [...], 14 [...], 1 [...],, 4 [...], i 1 [...].

W ocenie tutejszego Sądu, Kolegium zasadnie uznało, że w sprawie zachodzą podstawy do tymczasowego odebrania zwierząt, z uwagi na przesłanki utrzymywania w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywania w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji, wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu oraz utrzymywania zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 10, 17 i 19 u.o.z.), co wypełnia ustawową definicję znęcania się nad zwierzętami.

Mając na uwadze materiał dowodowy znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy – w ocenie tutejszego Sądu – Kolegium trafnie przyjęło, że przedłożona przez Fundację dokumentacja medyczna zwierząt, fotografie wykonane w dniu interwencji oraz spójne zeznania świadków uzyskane w toku postępowania karnego stanowią wystarczającą podstawę do ustalenia konieczności natychmiastowego odbioru zwierząt w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. Nie sposób kwestionować ani prawidłowości tych dokumentów, ani fachowości lekarzy, którzy je sporządzili. Dodatkowo, są one zbieżne ze stanowiskiem przedstawicieli organizacji społecznej zajmującej się ochroną zwierząt – wyspecjalizowanej w opiece nad gadami, którzy wraz z funkcjonariuszami Policji tego odbioru dokonali. Oprócz zdjęć, o fakcie, że w sprawie doszło do znęcania się nad zwierzętami świadczy również fakt, że część zwierząt padła już po ich odebraniu, znajdując się pod opieką specjalistycznej placówki – [...] przy Schronisku dla Bezdomnych Zwierząt

w L. Takie stanowisko Sądu poparte jest orzecznictwem sądowoadministracyjnym, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że o warunkach jakie zwierzę miało u właściciela świadczy również fakt, że odebrane zwierzę – po odebraniu znajdujące się pod wysoce specjalistyczną opieką kliniki weterynaryjnej, dającej mu z pewnością większe szanse na przeżycie, niż starania właściciela – i tak padło (por. wyrok NSA z 2 października 2015 r., sygn. akt II OSK 803/15, LEX nr 2002696).

Wyjaśnić w tym miejscu wypada, że interwencyjny tryb odebrania zwierzęcia, określony w art. 7 ust. 3 u.o.z., wymaga istnienia stanu zagrożenia zdrowia lub życia zwierzęcia, nie zaś wykazania, że naruszenie to już nastąpiło. Jak słusznie jednak podnosi się w doktrynie, zasadniczo większość spraw, które dotyczą podejrzenia przestępstwa znęcania się nad zwierzętami, pozostaje w ścisłym związku

z zagrożeniem zdrowia lub życia zwierzęcia, dlatego też zakładać należy, że instytucja interwencyjnego odebrania zwierzęcia jest wykorzystywana zdecydowanie częściej niż tzw. tryb zwykły z art. 7 ust. 1 u.o.z. (K. Kuszlewicz [w:] Ustawa

o ochronie zwierząt. Komentarz, Warszawa 2021, LEX/el.).

Dodatkowo postępowanie administracyjne w sprawie czasowego odebrania zwierzęcia jest skorelowane z postępowaniem karnym w przedmiocie znęcania się nad zwierzętami. Nie bez znaczenia jest fakt, że w rozpoznawanej sprawie przeciwko skarżącemu toczyło się w Sądzie Rejonowym w Olsztynie II Wydział Karny postępowanie karne, które zakończyło się wyrokiem z dnia [...] 2022 r. sygn. akt II K 281/21, skazującym stronę za zarzucane mu czyny, tj. m.in. za znęcanie się nad odebranymi zwierzętami.

Podkreślić należy, że dla zastosowania art. 7 ust. 3 u.o.z. wystarczające jest uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa znęcania się nad zwierzęciem (zob. W. Radecki, Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, Warszawa 2015, str. 82). Podejrzenie to może być zweryfikowane w postępowaniu karnym. (por. wyrok NSA

z 2 października 2015 r., sygn. akt II OSK 803/15, LEX nr 2002696).

W rozpoznawanej sprawie weryfikacja okoliczności znęcania się przez skarżącego nad odebranymi zwierzętami została potwierdzona przez sąd powszechny.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób więc uznać, że zaskarżona decyzja Kolegium w jakikolwiek sposób narusza prawo.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi stwierdzić należy, że są one nieuzasadnione. Materiał dowodowy zebrany w sprawie w sposób wyczerpujący, pozwolił na jego merytoryczną ocenę przez Kolegium i wydanie decyzji co do istoty sprawy. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że "organ prowadząc postępowanie

i wydając decyzję z trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. orzeka zatem o czasowym odebraniu zwierzęcia, jeżeli spełnione są przesłanki, określone w tym przepisie, pomimo iż

w chwili wydawania decyzji, zwierzę nie przebywa już u swego właściciela.

W konsekwencji, postępowanie organu nakierowane jest w tym przypadku na wnikliwe, następcze zbadanie dokonanego już odebrania zwierzęcia". Jest to instytucja zapewniająca "prawidłową ochronę zwierząt, która polega m.in. na czasowym ich odebraniu właścicielowi w sytuacji rażących zaniedbań, kiedy to nadrzędną potrzebą jest szybkość i sprawność działania" (P. Zakrzewski, Przesłanki interwencyjnego odbioru zwierzęcia w trybie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt w odniesieniu do instytucji kolizji obowiązków z art. 26

§ 5 k.k., "Probacja 2021", Nr 4, s. 30).

W niniejszej sprawie, Kolegium wnikliwie przeanalizowało i oceniło zebrany materiał dowodowy oraz wyczerpująco uzasadniło swoją decyzję. Nie sposób za uzasadniony uznać zarzut, że organ odwoławczy dowolnie ocenił dowody znajdujące się w aktach sprawy oraz, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest "niedostateczne

i niepełne". Z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. mamy do czynienia wtedy, gdy uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie albo gdy – mimo formalnej poprawności – treść uzasadnienia, ze względu np. na ogólnikowość stwierdzeń i argumentów, nie pozwala na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym czyni w stopniu istotnym wątpliwym poprawność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie. Taka sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Kolegium w uzasadnieniu decyzji wyczerpująco opisało stan faktyczny sprawy, podało i wyjaśniło przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie oraz szczegółowo odniosło się do dowodów, na podstawie których wydało rozstrzygnięcie; wyjaśniło również z jakich względów odmówiło innym dowodom wiarygodności, m.in. wyjaśnieniom skarżącego. W ocenie tutejszego Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest logiczne, spójne i wprost wynika z jego treści, z jakich względów organ wydał taką, a nie inną decyzję.

Ostatecznie skarżącemu wyjaśnić należy, że zmiana decyzji Wójta przez organ odwoławczy nie narusza art. 8 k.p.a. i zawartej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej. W myśl art. 15 k.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Istotą zasady dwuinstancyjności jest obowiązek umożliwienia stronie załatwienia jej sprawy przez dwie instancje. Z zasady tej wprost wynika więc obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Kolegium nie mogło więc ograniczyć się jedynie do kontroli postępowania organu pierwszej instancji. Jak słusznie podkreśla się w piśmiennictwie i judykaturze "dla prawidłowej realizacji zasady dwuinstancyjności w postępowaniu odwoławczym powinno z reguły mieć miejsce ponowne rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Obowiązkiem organu odwoławczego jest rozpoznać sprawę na nowo, gdyż istota administracyjnego toku instancji polega właśnie na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, przez dwa różne organy administracyjne" (P. Krzykowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 1-60. Tom I, red. M. Karpiuk, A. Skóra, Olsztyn 2020, LEX/el. oraz np. wyrok NSA z 22 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 540/19, LEX nr 3333796 czy wyrok ). W rozpoznawanej sprawie, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, Kolegium orzekło merytorycznie, a więc prawidłowo załatwiło sprawę co do istoty po raz drugi – zgodnie z obowiązkiem, wynikającym z art. 15 k.p.a. Zgodzić się należy z Naczelnym Sądem Administracyjnym, że do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (zob. wyrok NSA

z 14 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 290/06, ONSAiWSA 2008/1, poz. 13), tak jak uczyniło w niniejszej sprawie Kolegium.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.