Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1664/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Protokolant spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2021 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w tej sprawie decyzją z [...] marca 2021 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania R. N. (dalej skarżący) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej organ I instancji) z [...] sierpnia 2020 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 2000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, utrzymał w mocy tę decyzję.

Organ odwoławczy zadziałał tu na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa), art. 64 ust. 1, 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1, art. 140aa ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 110 ze zm., dalej prd), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 470 ze zm., dalej udp), § 3 ust. 1 pkt 10, § 5 ust. 1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm. dalej rozporządzenie).

U podstaw powyższego rozstrzygnięcia legły wyniki kontroli, przeprowadzonej [...] lipca 2020 r. w miejscowości R. na drodze krajowej nr [...] o dopuszczalnym nacisku pojedyńczej osi napędowej do 11,5 t., należącego do skarżącego trzyosiowego samochodu ciężarowego marki M. nr rej. [...], kierowanego przez M. F., którym wykonywano krajowy przewóz drogowy z ładunkiem kruszywa (ładunek podzielny). Przebieg kontroli utrwalono protokołem z tego samego dnia.

Podczas kontroli stwierdzono (w wyniku ważenia), że ww. samochód ciężarowy przekraczał dopuszczalny nacisk podwójnej osi napędowej oraz dopuszczalną masę całkowitą. Mianowicie;

nacisk podwójnej osi napędowej wyniósł 21,1 t. (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t. w górę) - przekroczenie o 2,1 t. (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 11,05 %),

rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego wyniosła 28,7 t. (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,11 t. w górę) - przekroczenie o 2,71 t. (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 10,38 %),

Pojazd zważono na przystosowanym do tego miejscu (por. protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 4 kwietnia 2020 r. w aktach administracyjnych – k. 5), przy użyciu wag przenośnych do pomiarów statycznych typu SAW 10C III o numerach 85-7464 i 85-7544, które legitymowały się deklaracją zgodności CE (w aktach administracyjnych - k. 9). Kierujący pojazdem podpisał protokół kontroli bez uwag; nie wnosił o powtórne ważenie pojazdu (por. protokół kontroli w aktach administracyjnych – k. 1). Przesłuchany w charakterze świadka zeznał m.in., że załadunku dokonał "pracownik naszej firmy", która jest podwykonawcą budowy tunelu, a przewóz wykonywany jest na potrzeby własne (por. protokół przesłuchania świadka w aktach administracyjnych sprawy – k.2).

Przy takich ustaleniach nałożono na skarżącego karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 prd karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII:

500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

W niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi zatem 2.000 złotych.

GITD nie uwzględnił argumentacji odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, w którym skarżący, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem, podniósł m.in. zarzut naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 kpa, poprzez zaniechanie zbadania okoliczności dokonywania załadunku, a przez to nieustalenie, że podmiot wykonujący przejazd i podmiot wykonujący czynności ładunkowe dochowali należytej staranności, ale nie mogli przewidzieć, że dojdzie do przeciążenia pojazdu; według skarżącego kara jest też niewspółmierna do okoliczności popełnienia naruszenia.

W odniesieniu do wysokości kary GITD wyjaśnił, że art. 140ab prd, określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia; organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego regulacja wynikająca z art. 189d kpa, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 kpa, nie ma w sprawie zastosowania. W sprawie nie mają również zastosowania przepisy art. 189e oraz 189f kpa; do decyzji nakładanych na podstawie art. 140aa ust. 1 prd mają bowiem zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 140aa ust 4 prd. Organ wskazał też w tym kontekście na normę kolizyjną z art. 189a § 2 pkt 2 kpa, zgodnie z którą w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVA kpa w tym zakresie nie stosuje się.

Organ odwoławczy przytoczył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji treść ww. mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa; na tle tych przepisów opisał przebieg postępowania i poczynione w sprawie ustalenia. M.in. wskazał na treść art. 140aa ust. 3 prd podkreślając, że w niniejszej sprawie kara pieniężna została nałożona na podmiot wykonujący przejazd. Podmiot wykonujący czynności załadunkowe, czy podmioty wykonujące inne czynności niż wymienione w art. 140aa ust. 3 pkt 2 prd, ponoszą odrębną odpowiedzialność administracyjną. Zgodnie z art. 140aa ust. 3 prd, karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na:

podmiot wykonujący przejazd;

podmiot wykonujący czynności ładunkowe, jeżeli wykonał te czynności w sposób powodujący przekroczenie któregokolwiek z wymiarów, nacisków osi lub masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów, w stosunku do wartości dopuszczalnych lub wartości określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1;

podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.

Z punktu widzenia podmiotu wykonującego przejazd kwestie załadunkowe nie są istotne dla odpowiedzialności administracyjnej, w przeciwieństwie chociażby do załadowcy, którego istota odpowiedzialności sprowadza się do czynności załadunkowych i ich wpływu na nienormatywność pojazdu. Każdy z podmiotów odpowiada za czynności, do których był zobowiązany, z uwzględnieniem charakteru wpływu lub godzenia się na wykonywanie przejazdu bez zezwolenia. Czynnością za którą odpowiada podmiot wykonujący przejazd jest przewóz. Odpowiedzialność tego podmiotu może być konsekwencją niewłaściwego załadowania towaru, ale nie jest to okoliczność istotna dla wyłączenia jego odpowiedzialności z uwagi na to, że odpowiada on za przejazd już załadowanego pojazdu, a więc zawsze może "przerwać" łańcuch błędnych decyzji np. załadunkowych, za które ponosiłyby odpowiedzialność podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowym. Podmiot wykonujący przejazd odpowiada bowiem za przejazd i tylko w związku z tą czynnością związana jest jego odpowiedzialność określona w art. 140aa ust. 1 prd, który stanowi, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Podmiot wykonujący przejazd ponosi zatem odpowiedzialność za przejazd, a nie za załadunek. Kwestie związane z załadunkiem nie są istotne dla uwolnienia się przez podmiot wykonujący przejazd z odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 140aa ust. 4 prd. Skarżący nie dostarczył dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jego odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację tego przepisu.

Stosownie do treści art. 140aa ust. 4 prd, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 i ust. 1a pkt 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot,o którym mowa w ust. 3 pkt 1:

dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Przedmiotem przewozu był ładunek sypki (kruszywo), lecz podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczanej masy całkowitej (dmc) pojazdu. Nie znajduje więc zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 prd. Organ nie dopatrzył się też w sprawie wystąpienia ww. przesłanek dochowania należytej staranności i braku wpływu na powstanie naruszenia, a które to przesłanki powinna wykazać strona/skarżący. Według organu podmiot nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia (działanie siły wyższej lub zachowanie osób trzecich, którym podmiot wykonujący przejazd nie był w stanie się przeciwstawić). Przy ocenie należytej staranności, w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, należy brać pod uwagę zawodowy charakter tej działalności, a co za tym idzie należyta staranność wymagana w stosunkach danego rodzaju oceniana jest przy uwzględnieniu wiedzy, doświadczenia i umiejętności praktycznych, jakie wymagane są od przedsiębiorcy podejmującego w tym przypadku działalność w zakresie przewozu drogowego. Skarżący w toku postępowania przed organem I instancji nie złożył wyjaśnień, a wyjaśnienia złożone w odwołaniu nie stanowią dowodów wskazujących na dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz brak wpływu na powstanie naruszenia; jak podał w odwołaniu podczas załadunku nie było możliwości zważenia pojazdu, a strona kierowała się jedynie wizualną oceną stopnia załadunku. W tej sytuacji nie miał faktycznych podstaw by przypuszczać, że pojazd jest normatywny; okoliczność ta świadczy o nie dochowaniu należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i wpływie na powstanie naruszeń ujawnionych podczas kontroli. Obowiązujące przepisy obciążają podmiot wykonujący przejazd, aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych norm, zatem podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek podjęcia odpowiednich starań, w tym zapewnić środki do weryfikacji wielkości ładunku przed rozpoczęciem przejazdu tak, aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu.

Skarżący wniósł skargę do Sądu na powyższą decyzję organu, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją ww. decyzji organu I instancji z [...] sierpnia 2020 r. Skarżonej decyzji zarzucił:

naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez zaniechanie badania stanu sprawy i bezkrytyczne przyjęcie ustaleń organu I instancji co do okoliczności dokonywania załadunku, a przez to nieustalenie okoliczności, że podmiot wykonujący przejazd i podmiot wykonujący czynności ładunkowe dochowali należytej staranności, ale nie mogli przewidzieć, że dojdzie do przeciążenia pojazdu - a przez to dokonanie błędnych ustaleń faktycznych,

naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 kpa i w zw. art. 140aa ust. 1 i ust. 4 prd poprzez utrzymanie w mocy decyzji, którą należało uchylić z uwagi na :

naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa polegające na zaniechaniu czynienia ustaleń faktycznych na okoliczność dochowania należytej staranności przez podmiot wykonujący przejazd,

naruszenie art. 140aa ust. 1 i ust. 4 prd poprzez przypisanie przedsiębiorcy odpowiedzialności za poruszanie się po drogach pojazdu nienormatywnego, podczas gdy przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności za przekroczenie dopuszczalnego nacisku i masy przez pojazd z ładunkiem, zaś pojazd bez ładunku owych dopuszczalnych wielkości nie przekraczał,

wymierzenie kary w wysokości niewspółmiernie wysokiej w stosunku do stwierdzonego uchybienia, w szczególności w okolicznościach sprawy polegających na wykonywaniu przejazdu pojazdem budowy z chwilowym tylko opuszczeniem terenu budowy.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął argumentację na temat wskazanych zarzutów, podnosząc m.in. brak ustaleń w przedmiocie rozmiarów ładunku pojazdu oraz w jakich okolicznościach dokonano załadowania pojazdu. Organizacja pracy na budowie była taka, że załadunku pojazdu dokonano bez używania wagi - przy ładowaniu pojazdów nie było do niej dostępu, a więc załadunku dokonuje się według wizualnej oceny stopnia napełnienia pojazdu. Gabaryty mas ziemnych załadowanych na pojazd nie odbiegały od ilości ładowanej zwykle (która nie przekracza masy skutkującej przekroczeniem przez pojazd wskaźnika masy i nacisku na oś, powodujących uznanie pojazdu za pojazd nienormatywny); zatem kierujący pojazdem nie mógł zauważyć, że doszło do przeładowania, zwłaszcza że pojazd załadowano masą niewiele większą od dopuszczalnej. W warunkach terenu budowy nie było możliwości dokładnego sprawdzenia obciążeń pojazdu, zaś wygląd ładunku nie wskazywał na przeciążenie. Według skarżącego, dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Ww. pojazd zapewniał komunikację między dwoma terenami budowy, a jego poruszanie się po drodze publicznej trwało krótko i wynikało wyłącznie z organizacji robót budowlanych. Wymierzanie kary przewidzianej dla przewoźników drogowych, zarobkowo przewożących towary, powoduje obciążenie i sankcję karną niewspółmierne do okoliczności naruszenia (niewielkie zagrożenie dla ruchu czy stanu drogi, wynikające z krótkiej trasy oraz użycia pojazdu widocznego z daleka), ani do korzyści, jakie ktokolwiek mógłby odnieść z naruszenia. Nałożenie kary pieniężnej wymaga udowodnienia winy - nie istnieje bowiem domniemanie zawinienia przewoźnika, a jeśli nawet takie domniemanie wyprowadzać z przepisów ustawy o transporcie drogowym - przewoźnik powołał się na istotne okoliczności ekskulpacyjne, które powinny zostać zbadane, a nie tylko omówione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi; podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. W sprawie prawidłowo ustalono stan faktyczny, dokonując też zasadnej jego oceny prawnej w świetle mających zastosowanie - szczegółowo wymienionych w obu decyzjach - przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym (prd), ustawy o drogach publicznych (udp) i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.

Skarżący nie czyni zresztą na tle ustalonego stanu faktycznego, a więc co do kontroli pojazdu i jej wyników, które wykazały nienormatywność pojazdu, żadnych zarzutów. W szczególności nie kwestionuje sposobu/przebiegu wykonanej kontroli, w tym ważenia pojazdu, ustalenia przekroczeń, ustalenia kategorii zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego i kary pieniężnej. Sąd też nie odnotował w tym zakresie działania organu nieprawidłowości, uznając za zbędne powtarzanie i roztrząsanie w tej sytuacji argumentacji zaskarżonej decyzji na temat tych okoliczności. Zarzuty skargi zmierzają bowiem w swojej istocie do wykazania dochowania przez skarżącego należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, braku wpływu na powstanie naruszenia oraz niewspółmierności sankcji karnej do okoliczności naruszenia, a przez to bezpodstawności nałożonej kary.

Jednak bezzasadność tych zarzutów wynika z następujących powodów:

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 prd za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 prd, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Jak natomiast stanowi art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że w świetle ww. art. 140aa ust. 3 prd kara ta jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, czyli na przewoźnika (por. wyrok NSA z 9 maja 2012 r. II GSK 491/11), a więc w rozpoznawanej sprawie na przedsiębiorcę/skarżącego, który w ramach prowadzonej działalności realizował przewóz. Dodatkowo taka sama kara, jednakże niezależnie od odpowiedzialności przewoźnika, może zostać także nałożona na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, w tym m.in. na załadowcę (podmiot wykonujący czynności ładunkowe), w sytuacjach opisanych w pkt 2 ust. 3 art. 140aa, to jest jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. Wymienione podmioty ponoszą odpowiedzialność (rozłączną) na innych podstawach: przewoźnik (podmiot wykonujący przejazd) ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, a załadowca, nadawca czy spedytor ładunku ponoszą odpowiedzialność za wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu (por. wyrok NSA z 15 września 2011 r. II GSK 764/10). W tym sensie przewoźnik nie może wyłączyć swojej odpowiedzialności przez przeniesienie konsekwencji wykonania przejazdu pojazdem nienormatywnym na załadowcę i odwrotnie - załadowca nie może wyłączyć swojej odpowiedzialności tylko dlatego, że przewoźnik zdecydował się na przejazd pojazdem niewłaściwie załadowanym. W sumie oznacza to, że dla oceny odpowiedzialności przewoźnika nie ma znaczenia kto i w jakich okolicznościach załadował pojazd, w tym czy załadowcą był sam przewoźnik, czy inny podmiot.

W niniejszej sprawie (por. część historyczną uzasadnienia) w wyniku pomiarów skontrolowanego pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (dmc). Przekroczenia te są bezsprzeczne (niesporne w sprawie), ustalone w drodze prawidłowego użycia urządzeń pomiarowych (ww. wagi typu SAW 10C III) oraz udokumentowane protokołem kontroli z [...] lipca 2020 r. – podpisanym przez kierowcę pojazdu bez uwag. Punktem odniesienia dla stwierdzenia wielkości wskazanego przekroczenia nacisku osi były parametry drogi, po której poruszał się pojazd; pojazd skontrolowano na odcinku drogi krajowej nr [...] o dopuszczalnym nacisku pojedyńczej osi napędowej do 11,5 t, uzyskując (po odjęciu błędów pomiaru) cytowane wyżej wyniki nacisku podwójnej osi napędowej (przekroczenie o 2,1 t., tj. o 11,05 % dopuszczalnej wartości) oraz rzeczywistej masy całkowitej pojazdu - samochodu ciężarowego (przekroczenie o 2,71 t., tj. o 10,38 % dopuszczalnej wartości). W tej sytuacji organ zasadnie uznał, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%. Stosownie do ww. art. art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b) prd kara ta wynosi 2000 zł.

W sprawie prawidłowo ustalono brak przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie przepisów art. 140aa ust. 4 prd (to jest pkt 1 lit. a) i b) tego ustępu; przesłanka umorzenia z punktu 2 nie zachodzi, gdyż oprócz przekroczenia nacisku osi odnotowano też przekroczenie dmc pojazdu). Skarżący nie dostarczył bowiem dowodów/okoliczności, z których wynikałoby dołożenie należytej staranności przy umieszczeniu ładunku na pojeździe i brak wpływu na powstanie naruszenia. Organ zasadnie podniósł w tej kwestii, że wyjaśnienia złożone w odwołaniu nie stanowią dowodów wskazujących na dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz na brak wpływu na powstanie naruszenia. Wobec podnoszonego przez skarżącego braku możliwości zważenia pojazdu oraz dokonywania załadunku według wizualnej oceny stopnia napełnienia pojazdu, zasadna jest uwaga organu, że w tej sytuacji skarżący nie miał faktycznych podstaw by przypuszczać, że pojazd jest normatywny. Jednocześnie w takich warunkach załadunkowych nie może być nie może być mowy o dochowaniu przez niego należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, czy o braku wpływu na powstanie naruszenia.

Wobec braku definicji należytej staranności w ustawie Prawo o ruchu drogowym (prd), można się w tym względzie posiłkować – jak zauważył organ - regulacją zawartą w art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego (kc) wiążącą należytą staranność wymaganą od podmiotów gospodarczych z zawodowym charakterem prowadzonej działalności. Co za tym idzie należyta staranność wymagana w stosunkach danego rodzaju jest oceniana przy uwzględnianiu odpowiednio wysokiej wiedzy, doświadczenia i umiejętności praktycznych, które winny być udziałem przedsiębiorcy podejmującego w danym przypadku działalność w zakresie przewozu drogowego. Podmiot wykonujący przejazd, wiedząc jaki ładunek przewozi, powinien podjąć stosowne czynności celem takiego załadunku, aby pojazd po wykonaniu czynności załadunkowych był normatywny. Natomiast sposób doboru określonych środków (stworzenie własnych procedur załadunku, czy też nadzoru nad załadunkiem, porozumienie się z załadowcą, ustalenie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną podmiotu wykonującego tenże przejazd. Jakiekolwiek niedostatki w tym zakresie działań podmiotu wykonującego przejazd wyłączają możliwość zastosowania umorzenia postępowania, o którym mowa w art. 140aa ust. 4 prd. Eliminują też przesłankę braku wpływu na powstanie naruszenia przewidzianą w tym przepisie. O zaistnieniu tej przesłanki można mówić tylko wtedy, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przedsiębiorca musi więc wykazać, że dołożył należytej staranności, tzn. uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa.

Dopracowanie się sprawnego i prawidłowego systemu załadunku pojazdu, tak by nie przekraczać wymaganych parametrów, leży niewątpliwie w interesie przewoźnika, albowiem to on, jako podmiot wykonujący przejazd, w pierwszym rzędzie odpowiada za skutki naruszenia przepisów regulujących problematykę normatywności pojazdu. System ten powinien obejmować odpowiednie ustalenia/porozumienie się przewoźnika z załadowcą co do czynności ładunkowych – w formie rozwiązań organizacyjnych zapobiegających wyjazdowi z terenu załadowcy pojazdu nienormatywnego, tym bardziej że ustawodawca przewidział w określonych okolicznościach (por. art. 140aa ust. 3 pkt 2 prd) również odpowiedzialność administracyjną załadowcy, jeżeli miał lub godził się na powstanie naruszenia, przy czym jest to odpowiedzialność niezależna od odpowiedzialności przewoźnika. Dodatkowo w tej sprawie kierowca pojazdu przesłuchany w charakterze świadka zeznał m.in. (co odnotowano wyżej w części historycznej uzasadnienia), że załadunku dokonał "pracownik naszej firmy", która jest podwykonawcą budowy tunelu, co wskazuje na bezpośrednie zaangażowanie przewoźnika/skarżącego w czynności ładunkowe.

Organ prawidłowo wywiódł, że art. 140ab prd, określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, a do decyzji nakładanych na podstawie art. 140aa ust. 1 prd mają zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 140aa ust. 4 prd (których w tej sprawie skarżący nie wykazał). Zatem organ nie ma możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej za taki przejazd, w tym odstąpienia od jej nałożenia, a to w związku z treścią przepisów art. 189a § 2 pkt 1 i 2 kpa, w świetle których, w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej (pkt 1) oraz odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (pkt 2), przepisów działu IVA Administracyjne kary pieniężne (art. 189a i nast. kpa) w tym zakresie nie stosuje się.

Odpowiedzialność za naruszenie ww. przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym (prd) jest odpowiedzialnością administracyjną, a nie karnoadministracyjną, przewoźników. Ma więc charakter obiektywny (wbrew stanowisku skargi - niezależny od winy), jest odpowiedzialnością za wystąpienie zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Wynika z tego domniemanie odpowiedzialności przewoźnika, które może on obalić jedynie w sytuacji spełnienia przesłanek z wskazywanego tu wyżej art. 140aa ust. 4 pkt 1 prd. Ciężar dowodu wykazania tych przesłanek spoczywa na przedsiębiorcy/przewoźniku, gdyż to on wywodzi z tego przepisu skutki prawne (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r. II GSK 989/08). Istotą rozwiązania przyjętego w art. 140aa ust. 4 pkt 1 prd (w zw. z ust. 1 tego przepisu) jest, że kara dotyczy samego przejazdu, a organ nie ma obowiązku badania z własnej inicjatywy, czy przewoźnik dochował należytej staranności. Przepis art. 140aa ust. 4 pkt 1 tej ustawy powoduje, że organ - choć nie ma obowiązku poszukiwać dowodów na dochowanie tej staranności lub na brak wpływu na powstanie naruszenia, to jednak nie powinien ich pominąć, oczywiście o ile są mu znane (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2016 r. II GSK 1215/15).

Skoro – jak wynika z powyższego – zasadna jest w tej sprawie ocena przez organ wyjaśnień skarżącego jako nie stanowiących dowodów wskazujących na dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i brak wpływu na powstanie naruszenia (czyli ustalenie nie dostarczenia dowodów na wyłączenie odpowiedzialności w oparciu o ww. przepisy), organ prawidłowo nie dopatrzył się w sprawie podstaw do zastosowania instytucji umorzenia postępowania na podstawie art. 140aa ust. 4 prd.

Z tych wszystkich powodów, wobec prawidłowego działania organu w tej sprawie, który nie naruszył – wbrew zarzutom skargi – żadnego z wymienionych w skardze przepisów prawa materialnego i procesowego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) orzekł jak w sentencji wyroku.