Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1623/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 7
journal: Dz.U. 2004 nr 87 poz 825
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
article: art. 80 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
article: art. 23,25,90
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1623/06 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 marca 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk (spr), Sędziowie: NSA Józef Gach, WSA Bogusław Wolas, Protokolant: Małgorzata Celińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2008r., sprawy ze skargi A.P., na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 11 sierpnia 2006r. Nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 1 506 zł (jeden tysiąc pięćset sześć złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]nr[...], Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu odwołania utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]nr[...], którą A. P. odmówiono stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym na kwotę 7.270 zł, uiszczonej przez nią w dniu[...]08.2004 r. od wewnątrzwspólnotowego nabycia w dniu[...].08.2004 r. samochodu osobowego [...]o pojemności silnika 2459 cm3 i roku produkcji 2001.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że samochód osobowy jest wyrobem akcyzowym niezharmonizowanym. W związku z tym do opodatkowania jego wewnątrzwspólnotowego nabycia mają zastosowanie tylko przepisy krajowe o podatku akcyzowym. A te od samochodu osobowego, jaki nabyła skarżąca przewidują podatek akcyzowy wg stawki 37,6%. Natomiast kwestię ewentualnej niezgodności polskich przepisów podatkowych z prawem Unii może rozstrzygnąć jedynie ETS.

W skardze na decyzję organu odwoławczego A.P. wniosła o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W swojej argumentacji skarżąca podniosła, iż prymat Konstytucji nad porządkiem wspólnotowym nie dotyczy kwestii nakładania podatków, ponieważ przepisy Ustawy Zasadniczej formułują sposób tworzenia systemu daniowego w Polsce. W świetle zaś norm prawa wspólnotowego oraz orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości obciążanie akcyzą nabycia z innych państw członkowskich używanych aut jest nie dopuszczalne z uwagi na spowodowany tym spadek ich konkurencyjności. Wiadomym zaś jest, że pierwszeństwo w stosowaniu prawa ma porządek wspólnotowy, co oznacza, że w razie istnienia sprzecznych z nim rozwiązań krajowych, te ostatnie nie mogą mieć zastosowania. Ponadto A. P. przytoczyła obszerne fragmenty uzasadnienia pytania prejudycjalnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt: III SA/Wa 679/2005) do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w kwestii wykładni przepisów art. 25, 90 oraz 28 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, dowodzącego niezgodności przepisów prawa polskiego z prawem unijnym na obszarze właśnie obciążania sprowadzanych z innych państw członkowskich używanych samochodów. W końcu skarżąca wskazała na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich, który w piśmie do Ministra Finansów również zwracał uwagę na obowiązujący w prawie wspólnotowym zakaz nakładania w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego akcyzy na używane samochody

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Urzędu Celnego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W wyroku z dnia 18.01.2007 r. w sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w Warszawie, ETS stwierdził niezgodność art. 80 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz. 257 ze zm.), który nakazuje pobierać go od nabycia każdego samochodu (niezależnie od miejsca pochodzenia) przed pierwszą rejestracją na terenie kraju z art. 90 akapit pierwszy TWE, który stanowi, że "Żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe" i sprzeciwia się podatkowi akcyzowemu w zakresie w jakim kwota podatku nakładana na samochody używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym iż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. ETS zaznaczył jednak, że w konkretnych sporach podatników z organami celnymi do sądu krajowego będzie należało zbadanie, czy §7 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz.U. nr 87, poz. 825), wprowadzający zróżnicowanie stawek podatkowych, ma takie właśnie skutki.

Należy więc przytoczyć treść wskazanego w tym wyroku przepisu wykonawczego. Brzmi ona:

"Stawki akcyzy określone w poz. 30 załącznika nr 1 do rozporządzenia mają zastosowanie do każdej sprzedaży samochodu osobowego dokonanej przed pierwszą jego rejestracją na terenie kraju w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515, z późn. zm.), z zastrzeżeniem ust. 2" (ust. 1).

"W przypadku sprzedaży samochodów osobowych, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub ich importu, dokonywanych po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy, stosuje się procentowe stawki akcyzy obliczone według następującego wzoru:

Su = Sn + 12 x (W-2)

gdzie:

Su - oznacza stawkę akcyzy, wyrażoną w procentach, dla sprzedaży w kraju, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu samochodu osobowego po upływie 2 lat od jego produkcji,

Sn - oznacza stawki akcyzy dla samochodów osobowych, w zależności od pojemności silnika tych samochodów, określone odpowiednio w poz. 30 załącznika nr 1 do rozporządzenia - w przypadku sprzedaży w kraju, oraz w poz. 23 załącznika nr 2 do rozporządzenia - w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego i importu,

W - oznacza wiek samochodu osobowego wyrażony w latach kalendarzowych liczonych począwszy od roku produkcji do roku dokonania sprzedaży, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego włącznie, a w przypadku importu - liczonych począwszy od roku produkcji do roku dokonania zgłoszenia celnego włącznie" (ust. 2) oraz

"Stawki akcyzy obliczone zgodnie z ust. 2 nie mogą być wyższe niż stawka akcyzy, o której mowa w art. 75 ust. 1 ustawy" (ust. 3).

Z kolei wg pozycji 30 załącznika nr 1 do rozporządzenia "Tabela stawek akcyzy dla wyrobów akcyzowych sprzedawanych w kraju", dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2000 cm3 stawka podatku akcyzowego wynosi 13,6 % podstawy opodatkowania, a dla pozostałych samochodów 3,1% podstawy opodatkowania, a wg pozycji 23 załącznika nr 2 do rozporządzenia "Tabela stawek akcyzy dla wyrobów akcyzowych dostarczanych wewnątrzwspólnotowo, nabywanych wewnątrzwspólnotowo i importowanych", pozycja 23, dla pojazdów samochodowych i innych pojazdów mechanicznych przeznaczonych zasadniczo do przewozu osób, włącznie z samochodami osobowo towarowymi oraz samochodami wyścigowymi o pojemności silnika powyżej 2000 cm3 stawka podatku akcyzowego wynosi 13,6% podstawy opodatkowania, a dla pozostałych samochodów 3,1% podstawy opodatkowania.

Z przytoczonego przepisu wynika, że wysokość podatku akcyzowego jest zróżnicowana w zależności od tego, czy przedmiotem czynności podlegającej temu podatkowi jest samochód osobowy o wieku do dwóch lat, czy też o wieku ponad dwa lata, z tym że do tego wieku wlicza się rok produkcji samochodu osobowego jako pierwszy rok kalendarzowy. W pierwszym przypadku stawka podatku akcyzowego wynosi 13,6% podstawy opodatkowania dla samochodu osobowego o pojemności silnika powyżej 2000 cm3, względnie 3,1% podstawy opodatkowania dla samochodów osobowych o pojemności silnika do 2000 cm3, a w drugim ulega podwyższeniu o 25,6 %, względnie 15,1% za każdy rok ponad 2 lata, z tym że nie może ona przekroczyć 65% podstawy opodatkowania. Jednakże podatek akcyzowy dotyczy samochodów osobowych, które nie były jeszcze zarejestrowane w kraju. Oznacza to, że podwyżka ta nie ma zastosowania do sprzedaży krajowych samochodów o wieku ponad 2 lata, gdyż zostały one już tu zarejestrowane. Natomiast trudno sobie wyobrazić aby w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego w wieku ponad 2 lata ten był zarejestrowany w kraju. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż nie zawsze równa stawka podatkowa musi oznaczać równe obciążenie podatkowe. Zatem omówione przepisy w istocie nakładają podwyższony podatek akcyzowy tylko na samochody będące przedmiotem nabycia wewnątrzwspólnotowego (a są to produkty innych państw Unii Europejskiej) i dlatego mają w stosunku do nich charakter dyskryminujący. Tego rodzaju regulacja jest zakazana przez prawo wspólnotowe, na które składa się nie tylko prawo wtórne, lecz również prawo pierwotne, w tym TWE, co uszło uwadze organów podatkowych. ETS w powołanym wyroku natomiast nie zgodził się ze stanowiskiem, aby podatek akcyzowy od wewnątrzwspólnotowego nabycia uznać za opłatę równoważną cłu.

Prawo wspólnotowe ma zaś pierwszeństwo przed prawem krajowym, co wynika z art. 91 Konstytucji RP, w którym stwierdza się, że "Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy" (ust. 1). "Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową" (ust. 2). "Jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami" (ust. 3). W uchwale z dnia 28 maja 2007 r. (sygn. akt I FSP 5/06) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "Przystępując do Unii Europejskiej na mocy Traktatu zwanego Traktatem Ateńskim zawartego w dniu 16 kwietnia 2003 r. (Dz.U. z 2004 r., nr 90, poz. 864 ze zm.) Polska związana jest postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez Instytucje Wspólnot (...) przed dniem przystąpienia, jak również stała się adresatem dyrektyw i decyzji w rozumieniu art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dnia 25 marca 1957 r. (wersja skonsolidowana Dz.U.04.90.864/2 ze zm., zwanego dalej "TWE") (...), o ile takie dyrektywy i decyzje skierowane były do wszystkich państw członkowskich (por. art. 2 i 53 Aktu Ateńskiego dotyczącego warunków przystąpienia nowych państw członkowskich oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej Dz.U.UE z 2003 r., L 236, poz. 33 ze zm.)".

W związku z powyższym, skoro prawo wspólnotowe w omawianym przypadku ma charakter nadrzędny nad normami krajowymi, które nadto, co wynika z wcześniej opisanego orzeczenia ETS w konkretnym stanie faktycznym w zakresie akcyzy od sprowadzanych z innych państw członkowskich używanych samochodów, mogą mieć charakter dyskryminujący, zachodzi potrzeba ponownego rozważenia niniejszej sprawy z uwzględnieniem w/w wytycznych.

Tym samym organy podatkowe badając jeszcze raz zaistniałe okoliczności ustalą wartość rynkową krajowego samochodu osobowego podobnego do tego, który przywiozła skarżąca i ustalą rezydualne kwoty podatku od towarów i usług oraz akcyzowego. Kwota rezydualna podatku to podatek tkwiący w cenie sprzedaży towaru. Według Słownika Języka Polskiego PWN wyraz "rezydualny" pochodzi od rzeczownika "rezydium" i oznacza to co pozostało z czegoś lub po czymś. I tak np. gdy sprzedano samochód używany za połowę ceny jego zakupu jako nowego, to w cenie tej tkwi jeszcze połowa kwot podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego.

W świetle dotychczas przeprowadzonej analizy Sąd działając na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a) i b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z póź. zm.) – zwanej dalej ppsa – orzekł jak w sentencji.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ppsa. Zgodnie z nim w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Co należy do nich zaliczyć, określa natomiast art. 205 wyżej powołanej ustawy. Wobec tego zasądzono zwrot kosztów obejmujący: wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie z § 2 ust. 1 pkt. 1 lit. d) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 roku w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. nr 212 poz. 2075 z późniejszymi zmianami), a także opłatę od pełnomocnictwa.