Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1303/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 11, art. 77  par. 1, art. 80, art. 107
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Jóźków, Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Asesor WSA Joanna Gierak, Protokolant - referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2007 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 20 lutego 2007 r. wniesionej przez J. W. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2007r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2006r. o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 4 września 2006 r. J. W. złożył pismo do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w K. z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne motywując go trudną sytuacją finansową oraz rodzinną. Wskazał, że od dłuższego czasu sam, ze względu na chorobę żony, opiekuje się dwiema córkami w wieku szkolnym. Na utrzymanie rodziny i edukację córek uzyskuje pomoc materialną od dalszej rodziny. Korzysta również z pomocy społecznej. Podkreślił, że Urząd Skarbowy wyrażając zrozumienie dla jego trudnej sytuacji finansowej umorzył mu zaległość podatkową.

Do wniosku zobowiązany dołączył decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. o umorzeniu zaległości podatkowej z tytułu [...] podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za okres [...] r. w kwocie [...] zł. wraz z o odsetkami w wys. [...] zł. , Zaświadczenie Nr [...] Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o korzystaniu przez rodzinę W. z pomocy społecznej w [...] r., oświadczenia członków rodziny o udzielaniu pomocy finansowej J. W. na utrzymanie rodziny i edukację dzieci, kartę informacyjną leczenia szpitalnego żony, zaświadczenie o stanie posiadania użytków rolnych nie stanowiących gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha., zeznań podatkowych , rachunków z zakładu energetycznego [...], nieopłaconych rachunków TP.SA za [...]., a także kwestionariusza majątkowego, z którego wynika, że oprócz nieruchomości na której zamieszkują wnioskodawca majątku żadnego nie posiada, jego żona jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Jedynym źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy jest wynagrodzenie jakie osiąga z dorywczej pracy w kwocie ok. [...]zł . miesięcznie.

W toku postępowania organ określił zadłużenie strony z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami w łącznej kwocie [...] zł

W dniu [...] października 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w oparciu o art. 28 i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), wydał decyzję, którą odmówił umorzenia należności z tytułu określonych składek. W uzasadnieniu organ stwierdził, że rozpatrywany wniosek nie spełnia warunków zawartych w dyspozycji art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie potwierdza bowiem istnienia przesłanek stwierdzających całkowitą nieściągalność należności. Organ nie stwierdził również przesłanek umorzenia zaległych składek w oparciu o art. 28 ust 3 lit a u.s.u.s. W ocenie ZUS strona nie wykazała skutecznie, iż spłata zadłużenia pozbawi ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem Zakładu kłopoty dłużnika mogą mieć charakter jedynie przejściowy. Strona posiada własne źródło dochodów i ma możliwość dalszego zarobkowania. Małżonkowie, jak dalej stwierdził organ posiadają majątek, a żona zobowiązanego ma szansę podjęci aktywności zawodowej w przyszłości.

Pismem złożonym w dniu 13 listopada 2006 r. J.W. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Podniósł, iż organ wydając negatywne dla niego rozstrzygnięcie nie uwzględnił jego wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej i rodzinne. Wyjaśnił, że uzyskane z pracy sezonowej dochody pozwoliły mu jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Podkreślił, że stan zdrowia żony nie pozwala jej na podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Z tego względu wniósł ponownie o umorzenie zadłużenia bądź chociażby jego części. Podkreślił , że w jego obecnej sytuacji rodzinnej i majątkowej nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż ich opłacenie pozbawiłoby jego oraz rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Decyzją z [...] stycznia 2007 r. Prezes Zakładu ( działający w imieniu organu) utrzymał w mocy uprzednio wydaną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności organ podniósł, iż w sprawie niniejszej nie zachodzi żadna z sytuacji o której mowa w art. 28 ust 3 u.s.u.s uzasadniająca umorzenie należności.

Wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości o pow. [...] ha, a tytuły egzekucyjne określające jego zadłużenie skierowane do Urzędu Skarbowego są nadal aktualne. W stosunku do dłużnika nie była prowadzona egzekucja administracyjna w związku z czym nie jest stwierdzona całkowita nieściągalność. Dalej organ ustosunkowując się do zarzutu trudnej sytuacji materialnej wskazał, że obecnie zobowiązany osiąga dochód z tytułu wykonywanej pracy , ponadto korzysta z pomocy rodziny i pomocy społecznej. Zakład nie zakwestionował aktualnie ciężkiej sytuacji strony wskazując jednocześnie, że przy ocenie możliwości płatniczych należy uwzględnić dłuższy horyzont czasowy biorąc pod uwagę nie tylko aktualne możliwości płatnicze ale także realne możliwości uzyskania dochodu w przyszłości. Organ rentowy przypomniał również, iż przepisy dotyczące umarzania należności z tytułu składek są oparte na uznaniu administracyjnym, a to oznacza, że organ może ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek, nawet w trudnej dla płatnika sytuacji ekonomicznej. Tym samym przepisy nie obligują ZUS do umorzenia, wręcz odwrotnie - umorzenie należności stanowi uprawnienie ZUS. Z tych powodów organ uznał, iż dalsze dochodzenie należności od wnioskodawcy daje możliwość jego uzyskania. Na koniec podkreślił, z powołaniem się na przepis art 29 u.s.u.s., iż na wniosek zobowiązanego istnieje możliwość rozłożenia na raty zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję J. W. wniósł o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia zaległych składek.

W uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, że od kilku lat jego sytuacja materialna jest bardzo trudna. Osiągane dochody z trudem pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb jego rodziny. Jest to możliwe jedynie dzięki pomocy rodziny i pomocy uzyskiwanej z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżący ponownie podkreślił ciężką sytuację rodzinną związaną z chorobą żony, która wymaga stałej opieki, co uniemożliwia mu podjęcie dodatkowej pracy zarobkowej.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie Oddział w K. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Podkreślić należy również , iż Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bada jedynie, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. W tym kontekście, zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd ma obowiązek zastosować wszelkie przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Przechodząc natomiast do badania merytorycznego rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji pod względem legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego art. 28 ust. 1, 2 , 3 i 3a, u.s.u.s. oraz przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Z akt sprawy wynika, iż wobec treści wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne , zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl ust. 3a art. 28 cyt. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2 jak i ust 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

Dalej, podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowodowy zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV S. 703/99 LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. (...) Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 kpa, skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i 107 § 3 kpa." (v. wyrok NSA sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67). Na tym tle warto też przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94), w którym Sąd zważył, iż: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych".

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedstawiona dość szeroko interpretacja, mających zastosowanie w sprawie, przepisów prawa materialnego jest prawidłowa, jednakże zaznaczyć należy, że uznaniowy charakter przepisu -jak już to Sąd powyżej wywodził- nie może prowadzić do wydania rozstrzygnięcia dowolnego. Fakultatywny charakter art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie usprawiedliwia więc odstąpienia organu od prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz braku ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania. Natomiast organ w niniejszej sprawie poza przywołaniem regulacji prawa materialnego, nie uznał za celowe odnieść warunków umorzenia określonych w wymienionych przepisach do stanu faktycznego niniejszej sprawy, tj. konkretnych warunków skarżącego oraz jego wniosku w zakresie umorzenia części zadłużenia. W rozpoznawanej sprawie organ orzekający stwierdził , że istnieje majątek pozwalający na wyegzekwowanie zaległych należności składkowych. Istnieje bowiem majątek zainteresowanego w postaci nieruchomości o pow. [...]ha. stanowiącego miejsce zamieszkania wnioskodawcy i jego rodziny. Nie wzięto jednak pod uwagę oczywistych konsekwencji przewidywanego pozbawienia tego majątku w kontekście sytuacji życiowej i majątkowej zobowiązanego. Motywując swoją decyzję organ wskazał, iż fakt posiadania nieruchomości o pow[...] ha powoduje, że nie zachodzi w jego przypadku całkowita nieściągalność w rozumieniu art 28 ust 3 u.s.u.s. Jednocześnie przyjęto, że nie zachodzi ważny interes osoby zobowiązanej, który uzasadniałby zastosowanie umorzenia zaległych należności , chociażby w części ( jak wnosiła strona - ) pozostawiając poza rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę w toku postępowania takie jak brak majątku ruchomego, czy utrata możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych w razie zastosowania egzekucji z nieruchomości. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ dokonał jedynie pobieżnej oceny stanu faktycznego zakładając, że z uznaniowego charakteru decyzji wynika umocowanie do wydania decyzji odmownej w każdych okolicznościach sprawy. Tymczasem w sytuacji , gdy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania umorzenia należności " w uzasadnionych przypadkach" organ odmawiając zastosowania tej instytucji zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania jej w sposób szczególny.

Oceniając zaskarżoną decyzję w powyższym świetle, Sąd doszedł do przekonania, iż organ orzekający w sprawie nie przeprowadził wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a co najmniej nie dał wyrazu wnikliwej analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej strony w jej uzasadnieniu. Zaprezentowanie takiego wywodu, który obrazowałby – nie tyle dla Sądu ile dla wnioskodawcy – dlaczego uznano, że jego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, stanowi bezwzględny obowiązek organu. W tym miejscu powtórzyć należy za trafnym stwierdzeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyrażonym w wyroku 20 marca 2007 r. o sygn. akt II GSK 345/06 – iż okoliczności sprawy winny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, szczególnie, że w omawianym przypadku, decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb – posiadania środków niezbędnych do przeżycia i miejsca do zamieszkania.

Nie wystarczy zatem szczegółowe zaprezentowanie w uzasadnieniu decyzji sytuacji majątkowej strony oraz ogólne – sprowadzające się do stwierdzenie, iż "zainteresowany osiągał dochód z tytułu wykonywanej aktywności, korzysta z pomocy rodziny i pomocy społecznej", co zdaniem zdaniem Oddziału ZUS nie uniemożliwiają podjęcia próby spłaty zadłużenia z tytułu składek w ratach. Konieczna jest natomiast ocena zaprezentowanych dowodów przejawiająca się w wyczerpującym wyłożeniu tych okoliczności ze względu na które organ nie uznał wniosku strony. Innymi słowy rzecz ujmując, jeżeli organ – w ramach służącego mu uznania administracyjnego – stwierdza, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do umorzenia zadłużenia strony, to ma obowiązek wyraźnie wskazać jakie konkretne powody o tym przesądziły i jakie są rzeczywiste możliwości zobowiązanego na wywiązanie się z obowiązku jego zapłaty. Organ winien przekonać wnioskującą stronę, iż nie ma racji twierdząc, że nie jest w stanie spłacić należności i jednocześnie wskazać jakie możliwości w tym zakresie strona realnie posiada. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, nie jest realizacją powyższego obowiązku samo wskazanie, iż strona posiada źródło dochodów bez porównania ich wysokości do niezbędnych kosztów utrzymania. Nie jest nim również podniesienie, że korzysta z pomocy – czy to uprawnionych organów, czy też rodziny. Nie jest w końcu i to, że nie ciążą na niej zaległości podatkowe. Wręcz przeciwnie – w ocenie Sądu – te ostatnie argumenty, dotyczące faktów uzyskiwania przez skarżącego pomocy, przemawiają na jego korzyść i dowodzą ciężkiej sytuacji majątkowej w jakiej się znajduje, co uwzględnił przecież organ skarbowy umarzając zaległości podatkowe.

Wyłożone powyżej argumenty przemawiają za przyjęciem, iż Prezes Zakładu nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a owa wadliwość uzasadnienia skarżonej decyzji powoduje, iż nie może się ona ostać w porządku prawnym.

Kontrolując zaskarżoną decyzję wspomnieć również należy – co w niewielkim zakresie znalazło się w rozważaniach organu – o stosowaniu w toku postępowania administracyjnego zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Jak to podkreśla się w orzecznictwie, nie jest dopuszczalne przyjęcie z założenia, iż interes społeczny przewyższa swą rangą interes prywatny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 czerwca 2003 r. o sygn. akt. III SA 3118/01 zauważył, iż interes publiczny nie powinien być rozumiany, jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.

Biorąc zatem w niniejszej sprawie pod uwagę tę okoliczność, iż skarżący i jego rodzina obecnie utrzymują się w części ze środków pomocowych (pomoc społeczna,), trudno przyjąć, że wyegzekwowanie od niego zaległych należności, nawet jeśli przyjąć, iż jest realnie możliwe, może pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela. Jak to słusznie dostrzegł Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wcześniej wyroku z 20 marca 2007 r., przy założeniu przeciwnym, norma prawna, która dopuszcza umorzenie należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wobec permanentnie niezadowalającego stanu finansów ubezpieczeń społecznych nie znalazłaby w praktyce w ogóle zastosowania.

Z tych wszystkich względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 28 u.s.u.s , art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzec, jak w sentencji.