Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1347/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1 i  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 16 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 191 poz 1956
law: Ustawa z dnia 30 lipca 2004 r. o międzynarodowym obrocie odpadami
article: art. 41
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
article: art. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 39 poz 251
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 30 poz 1  art. 3 - 5, art.26 ust. 1
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do  Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 273 poz 1  art. 4 ust. 2 i 4
law: Rozporządzenie (WE) NR 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiające przepisy sanitarne dotyczące   produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant Agata Krysztofiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi R. K. [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie unieszkodliwienia odpadów. - oddala skargę -


UZASADNIENIE

IV SAM/a 1347/08

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska, działając na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o międzynarodowym obrocie odpadami (Dz. U. nr 191, poz. 1956) i art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar (Dz. Urz. WE L 30 z 6 lutego 1993 r. ze zm.), w punkcie 1 decyzji nakazał P. z siedzibą w S. unieszkodliwienie odpadów w postaci wytopionych tłuszczów zwierzęcych kategorii 1, nielegalnie wywiezionych z Polski do Republiki Czeskiej, poprzez spalenie w instalacji na terenie Polski.

W punkcie 2 organ wskazał, iż instalacja, o której mowa w punkcie 1, powinna posiadać pozwolenie zintegrowane lub zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie unieszkodliwiania przedmiotowych odpadów, inne zezwolenia wymagane odrębnymi przepisami, w szczególności weterynaryjnymi.

W punkcie 3 decyzji organ określił, iż warunkiem unieszkodliwienia wyżej wskazanych odpadów jest uprzednie przekazanie do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska kopii pozwoleń posiadanych przez instalację. Wskazał również, iż odpady winne zostać przekazane do instalacji w celu unieszkodliwienia najpóźniej do dnia 20 czerwca 2007 r. (punkt 4 decyzji) oraz zobowiązał P. do potwierdzenia faktu unieszkodliwienia odpadów poprzez nadesłanie do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska dowodu zagospodarowania odpadów przez instalację najpóźniej do dnia 30 czerwca 2007 r. (punkt 5 decyzji).

Decyzji tej organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności (pkt. 6 decyzji).

R. K. zwrócił się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska, powołując się na art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.", orzekł o umorzeniu postępowania prowadzonego z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w toku postępowania odwoławczego do organu wpłynęło pismo P. informujące o przekazaniu tłuszczu zwierzęcego kategorii 1 do zakładu unieszkodliwiania L. sp. z o. o. w K. Do pisma - zgodnie z wymogami zaskarżonej decyzji - dołączono dokumenty potwierdzające, iż instalacja ta spełnia warunki określone w decyzji. Wobec uznania, iż strona wykonała nałożony na nią decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. obowiązek w ocenie organu postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 stycznia 2008 r, wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2336/07, uchylił decyzję organu z dnia [...] września 2007 r. o umorzeniu postępowania prowadzonego z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowania, ponieważ strona nie cofnęła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, będąc jednocześnie zobowiązana do natychmiastowego wykonania decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r. z uwagi na nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Ponadto Sąd zwrócił uwagę na nieprawidłowe określenie strony, gdyż jest nią osoba fizyczna (R. K.), a nie P. w S.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] organ utrzymał w mocy swą decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o międzynarodowym obrocie odpadami (Dz. U. nr 191, poz. 1956), art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar (Dz. Urz. WE L 30 z 6 lutego 1993 r. ze zm.) oraz art. 41 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. nr 124, poz. 859).

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w dniu 1 czerwca 2007 r. w J. zatrzymano samochód ciężarowy R. o nr rejestracyjnym [...], który przewoził w cysternie wytopiony tłuszcz zwierzęcy kategorii 1. Zgodnie z dokumentacją przesłaną przez Izbę Celną we W. oraz wyjaśnieniami R. K. transport został wysłany z Polski do Czech w celu unieszkodliwienia odpadu w czeskiej firmie "S." a. s. w U. Ze względu na zbyt dużą zawartość wody oraz zanieczyszczeń tłuszcz nie został przyjęty przez tą firmę, a transport wrócił na teren Polski.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne, dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, surowce kategorii 1 podlegają wyłącznie usuwaniu jako odpady. Wywóz z Polski przedmiotowych odpadów w celu unieszkodliwienia podlegał obowiązującej wówczas, tj. w dniu 1 czerwca 2007 r., procedurze zgłoszenia wysyłki odpadów zgodnie z art. 3 - 5 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar.

Podniesiono, iż wysyłka przedmiotowych odpadów z Polski nie została zgłoszona właściwym władzom zgodnie z art. 3 Rozporządzenia Rady Nr 259/93. W związku z powyższym zatrzymany transport był nielegalny, a winnym tego stanu rzeczy był R. K., ponieważ ciążył na nim obowiązek zgłoszenia wysyłki odpadów do Czech.

Organ zaznaczył, iż zgodnie z treścią art. 16 ust. 2 obowiązującej wówczas, tj. dnia 1 czerwca 2007 r., ustawy z dnia 30 lipca 2004 roku o międzynarodowym obrocie odpadami, jeżeli odpady zostały wywiezione z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek nielegalnego międzynarodowego obrotu odpadami, za który odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady, Główny Inspektor Ochrony Środowiska w drodze decyzji administracyjnej nakazuje przywóz i zagospodarowanie tych odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na koszt wysyłającego. Z uwagi na fakt, że powrotny przywóz nastąpił przed datą wszczęcia postępowania administracyjnego przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, w przedmiotowej decyzji określono jedynie sposób postępowania z odpadami na terenie kraju.

Po przeanalizowaniu wniosku strony organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r. Stwierdził, że art. 4 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne, dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi wyraźnie określa, że podstawową formą unieszkodliwienia tłuszczu kategorii 1 jest jego unieszkodliwianie jako odpadu. Ponadto, wbrew temu co podnosi strona, z dokumentów stanowiących załączniki nr 6 i 7 do wyjaśnień strony z dnia 12 czerwca 2007 r. wynika, iż tłuszcz kat. 1 wywieziony przez stronę do czeskiej firmy "S." a. s. był przeznaczony wyłącznie do "usunięcia", czyli był on przeznaczony do unieszkodliwienia. W związku z powyższym jego wywóz do spalarni odpadów "S." a. s. w U. wymagał uzyskania zezwolenia organu, zgodnie z art. 3-5 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, da Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar. Skoro R. K. nie dopełnił tego obowiązku, to w ocenie organu wywóz przedmiotowego tłuszczu kat. 1 do Czech należy uznać za nielegalne transgraniczne przemieszczanie odpadów.

R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję organu z dnia [...] maja 2008 r.

W skardze podniesiono, iż zaskarżona decyzja narusza prawo materialne poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o międzynarodowym obrocie odpadami oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar.

Skarżący zaznaczył, iż zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t j.: Dz. U. z 2007 r. nr 39, poz. 251) odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w czterech załącznikach do ustawy, lecz na żadnym z nich wytopiony tłuszcz zwierzęcy kategorii 1 nie figuruje jako odpad. Surowiec ten nie jest również sklasyfikowany jako odpad w powołanym rozporządzeniu unijnym 259/93.

Podniesiono również, że przepisy ustawy o odpadach nie naruszają w zakresie postępowania z odpadami przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 1774/2002/WE z 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. WE L 273). W świetle art. 4 ust. 4 tego rozporządzenia surowiec kategorii 1 nie podlega wywozowi z wyjątkiem przypadków, gdy jest to zgodne z przepisami wspomnianego rozporządzenia. Taki przypadek wymienia właśnie Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 878/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustalające środki przejściowe zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1774/2002 dla niektórych produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego sklasyfikowanych jako surowce kategorii 1 i 2 i przeznaczone do celów technicznych (Dz. Urz. WE L nr 162). Według art. 1 lit. b rozporządzenia nr 878/2004 wytopione tłuszcze otrzymywane z surowców kategorii 1, przy zachowaniu parametrów określonych w tym przepisie, mogą być przeznaczone do zastosowania technicznego.

Zdaniem skarżącego przedmiotem obrotu był wytopiony tłuszcz zwierzęcy kategorii 1 z przeznaczeniem do odzysku, o czym świadczy dokument w postaci poświadczenia Państwowego Inspektoratu Weterynaryjnego Republiki Czeskiej z dnia [...] sierpnia 2006 r. o zdolności firmy "S." do przetwarzania tłuszczu pochodzenia zwierzęcego kategorii 1 i 2 dla celów technicznych do wykorzystania w przemyśle gumowym, plastikowym i budowlanym. Dlatego też firma "S." a. s. zawarła ze skarżącym umowę sprzedaży tłuszczu, w której określono następujące parametry jakościowe: zawartość FFA maksymalnie 20%, zawartość zanieczyszczeń maksymalnie 0,15 %, zawartość wody maksymalnie 2 %. Nie jest zatem w ocenie skarżącego uzasadnione stwierdzenie, że tłuszcz kat. 1 wywieziony przez niego do Czech był odpadem podlegającym unieszkodliwieniu poprzez spalenie. Wbrew twierdzeniu organu nie świadczy o tym etykieta przymocowana do pojazdu o treści "wyłącznie do usunięcia", albowiem wymóg w tym względzie ściśle precyzuje załącznik II w rozdziale I rozporządzenia unijnego nr 1774 w celu umożliwienia identyfikacji surowców podczas przewożenia.

Skarżący podniósł, że w dniu 1 czerwca 2007 r. firma "S." po kontroli laboratoryjnej towaru stwierdziła przekroczenie dopuszczalnej zawartości zanieczyszczeń, w wyniku czego odmówiła jego przyjęcia. W tej sytuacji transport z towarem, zgodnie z zawartą umową pomiędzy skarżącym a wytwórcą surowca -spółką U. w L., został skierowany bezpośrednio do spalarni należącej do L. sp. z o. o. w K. Transport dotarł do spalarni w dniu 9 lipca 2007 r. po zwróceniu cysterny zatrzymanej w dniu 5 lipca 2007 r. Procedurze wysyłki i zwrotu towaru towarzyszyła dokumentacja wymagana przez przepisy sanitarne, zawarte w rozporządzeniu 1774.

W świetle tych okoliczności zdaniem skarżącego dla wysyłki tłuszczu nie było konieczne uzyskanie zezwoleń przewidzianych w rozporządzeniu nr 259/1993. Brak tych dokumentów spowodował zatrzymanie cysterny i wydanie decyzji stwierdzającej nielegalne transgraniczne przemieszczanie odpadów. Skarżący zauważył, iż rozporządzenie nr 1774 wydane w 2002 r. nie nawiązuje do wcześniejszego rozporządzenia nr 259 z 1993 r. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie ma zastosowanie akt prawny wydany później, który zawiera przepisy sanitarne regulujące w sposób wyczerpujący zagadnienie obrotu produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonymi do spożycia przez ludzi.

Ponadto skarżący podniósł, iż dotychczas od przedsiębiorców, którzy wysyłali tłuszcz kategorii 1 do innych krajów Wspólnoty nie wymagano zezwoleń Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Wobec tego postępowanie organu względem skarżącego było sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, wyrażoną w art. 8 k. p. a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym, stosownie do art. 134 p. p. s. a., zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Niesporne w sprawie jest, że w dniu 1 czerwca 2007 r. w J. zatrzymano samochód ciężarowy R. o nr rejestracyjnym [...], który przewoził w cysternie wytopiony tłuszcz zwierzęcy kategorii 1. Zgodnie z dokumentacją przesłaną przez Izbę Celną we W. oraz wyjaśnieniami R. K. transport został wysłany z Polski do Czech w celu unieszkodliwienia odpadu w czeskiej firmie "S." a. s. w U. Ze względu na zbyt dużą zawartość wody oraz zanieczyszczeń tłuszcz nie został przyjęty przez tą firmę, a transport wrócił na teren Polski.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne, dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. WE L nr 273), surowce kategorii 1 podlegają wyłącznie usuwaniu jako odpady. Wywóz z Polski przedmiotowych odpadów w celu unieszkodliwienia podlegał obowiązującej wówczas, tj. w dniu 1 czerwca 2007 r., procedurze zgłoszenia wysyłki odpadów zgodnie z art. 3-5 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar (Dz. Urz. WE L 30 z 6 lutego 1993 r. ze zm.). Wysyłka przedmiotowych odpadów z Polski nie została zgłoszona właściwym władzom zgodnie z art. 3 Rozporządzenia Rady Nr 259/93. W związku z powyższym należy zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, iż zatrzymany transport był nielegalny, ponieważ R. K. nie dokonał zgłoszenia wysyłki odpadów pomimo, że ciążył na nim taki obowiązek.

Zgodnie z treścią art. 16 ust. 2 obowiązującej wówczas, tj. dnia 1 czerwca 2007 r., ustawy z dnia 30 lipca 2004 roku o międzynarodowym obrocie odpadami, jeżeli odpady zostały wywiezione z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek nielegalnego międzynarodowego obrotu odpadami, za który odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady, Główny Inspektor Ochrony Środowiska w drodze decyzji administracyjnej nakazuje przywóz i zagospodarowanie tych odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na koszt wysyłającego. Ponieważ jednak, powrotny przywóz nastąpił przed datą wszczęcia postępowania administracyjnego przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, w przedmiotowej decyzji zasadnie określono jedynie sposób postępowania z odpadami na terenie kraju.

Należy podkreślić, że art. 4 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne, dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi wyraźnie określa, że podstawową formą unieszkodliwienia tłuszczu kategorii 1 jest jego unieszkodliwianie jako odpadu. Ponadto, wbrew temu co podnosi strona, z dokumentów stanowiących załączniki nr 6 i 7 do wyjaśnień strony z dnia 12 czerwca 2007 r. wynika, iż tłuszcz kat. 1 wywieziony przez stronę do czeskiej firmy "S." a. s. był przeznaczony wyłącznie do "usunięcia", czyli był on przeznaczony do unieszkodliwienia. Na powyższych dokumentach znajdują się podpisy skarżącego R. K., co świadczy o tym, że miał on świadomość tego, że przedmiotowa substancja jest odpadem przeznaczonym do unieszkodliwienia.

W związku z powyższym wywóz odpadów do spalarni "S. " a. s. w U. wymagał uzyskania zezwolenia organu, zgodnie z art. 3-5 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar. Skoro R. K. nie dopełnił obowiązku uzyskania zezwolenia, to wywóz przedmiotowego tłuszczu kat. 1 do Czech należy uznać za nielegalne transgraniczne przemieszczanie odpadów. W tym stanie faktycznym należy uznać, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2007 r. nie zostały wydane z naruszeniem prawa.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).