Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 689/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-13 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. – wspólnika spółki cywilnej "[...]" na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

P. M., dalej powoływany jako "skarżący" lub "strona", wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy. Uzupełniając formularz PPF określił, że wniosek dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada działki o łącznej pow. [...] ha, ale zostały one zajęte w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, a także "udziały w spółkach cywilnych i prawa handlowego o łącznej rzeczywistej wartości do [...] PLN". Skarżący nie wykazał innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku wskazał, iż osiąga miesięczny dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości: [...] zł, [...] zł i [...] zł (łącznie: [...] zł netto). W uzasadnieniu podniósł, iż jego sytuacja majątkowa jest bardzo zła, bowiem popadł w "spiralę zadłużenia", a nadto od kilku lat prowadzi spory z ARiMR o należne mu płatności. Wskazał także, iż przeciwko niemu prowadzonych jest kilkanaście postępowań egzekucyjnych, jest zadłużony z tytułu czynszu w spółdzielni mieszkaniowej, został "zmuszony" do zakończenia działalności rolniczej, zaś jego bieżące dochody "nie są w pełni wystarczające na pokrycie skromnych kosztów utrzymania". Wnioskodawca przedstawił także swoje miesięczne zobowiązania i stałe wydatki, do których zaliczył: czynsz – [...] zł, prąd – [...] zł, wyżywienie – [...] zł, opłaty za media – [...] zł oraz środki czystości i lekarstwa – [...] zł.

Skarżący przedstawił kserokopie: pisma Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia 30.06.2016 r. informującego o zmianach w opłatach za użytkowanie lokali oraz o ujemnym saldzie opłat za użytkowanie lokalu na dzień 31.05.2016 r., faktury VAT z dnia 17.05.2016 r. za energię elektryczną, wydruk z internetowej obsługi rachunku bankowego, jak również kserokopie zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2015, zawiadomień wystawionych przez komorników sądowych o zajęciach wierzytelności, rachunków bankowych i wynagrodzeń za pracę, planu podziału wierzytelności z dnia 5.07.2013 r. sporządzonego przez komornika sądowego oraz nieczytelne kserokopie zaświadczeń z dnia 14.10.2016 r. oraz z dnia 17.10.2016 r. dot. zatrudnienia skarżącego.

W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2017 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów.

Pismem z dnia 6 lutego 2017 r. skarżący wyjaśnił, iż jest zatrudniony w trzech podmiotach na podstawie umów o pracę, nie osiąga innych dochodów aniżeli wymienione w formularzu PPF, ostatnie dochody z tytułu najmu i dzierżawy uzyskał w roku 2015 i przeznaczył je na spłatę wymagalnych długów. Wskazał również, że mieszka w służbowym lokalu należącym do jednego z jego pracodawców – [...] Spółka z o.o. w W[...] i zgodnie z porozumieniem z pracodawcą ponosi wszystkie wydatki i opłaty związane z mieszkaniem. Wnioskodawca oświadczył również, iż nie pozostaje w związku małżeńskim, a jego dorosłe dzieci prowadzą samodzielne gospodarstwa domowe. Oświadczył również, że posiada akcje w spółce akcyjnej [...] oraz udziały spółce z ograniczoną odpowiedzialnością [...]. Rynkowa wartość akcji i udziałów stanowi kwotę jednego tysiąca złotych (z uwagi na krytyczną sytuację majątkową spółek). Skarżący dodał, że "w ostatnich miesiącach" uiścił tytułem wpisów sądowych kwotę [...] zł, natomiast ciąży na nim obowiązek zapłaty wpisów w łącznej wysokości "około" [...] zł. Dodatkowo wskazał, że zadłużenie z tytułu nieuiszczonych czynszów dzierżawnych wynosi ponad [...] zł. Łączne zadłużenie z tytułu zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych przekracza [...] zł.

Do pisma załączył wydruk z internetowej obsługi rachunku bankowego, kserokopie decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. ustalającej wysokość podatku rolnego na 2014 r. oraz decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego na 2014 r. pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, oświadczenie spółki [...] stwierdzające, że lokal mieszkalny w B. stanowiący własność spółki stanowi przedmiot użyczenia pracownikowi spółki – P. M., który ponosi koszty jego utrzymania i eksploatacji, w tym opłaty za media oraz opłaty do spółdzielni mieszkaniowej. Wyjaśnił, że nie może przedstawić umów o pracę, ponieważ są kontrolowane i zostały zabezpieczone przez CBŚP w R.. Wyjaśnił, że wynagrodzenie jest wypłacane w gotówce z opóźnieniem. Wbrew złożonemu oświadczeniu do pisma nie załączył zaświadczenia o wysokości dochodów w roku 2016.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – ma prawo wezwać stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności.

Oceniając w powyższym świetle złożone przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczące stanu majątkowego posiadania uznać należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż oświadczenia wnioskodawcy – złożone na urzędowym formularzu PPF oraz w dodatkowym oświadczeniu – nie mogą być uznane za wyczerpujące i rzetelne, co powoduje, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistych możliwości majątkowych skarżącego.

W tym zakresie zauważyć przede wszystkim trzeba, iż nie można w sposób jasny i koherentny ustalić tego, jaka jest wysokość miesięcznego dochodu wnioskodawcy, jak również tego, jaką kwotą w rzeczywistości dysponuje on w pewnym stałym przedziale czasowym na wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem. Z oświadczenia złożonego na uzupełnionym w dniu 28 grudnia 2016 r. urzędowym formularzu PPF wynika, iż na dochody skarżącego składają się trzy kwoty wynagrodzeń za pracę w wysokości: [...] zł, [...] zł i [...] zł. Skarżący potwierdza to w piśmie z dnia 6 lutego 2017 r., przy czym wskazuje, iż "ostatnie dochody z tytułu najmu i dzierżawy uzyskał w roku 2015". Jednocześnie wskazuje, iż wynagrodzenie jest wypłacane w gotówce, z opóźnieniem". Nie przedstawił jednak żadnych dokumentów (dowodów wypłaty, pokwitowań) potwierdzających wskazywane okoliczności. Nie przedstawił również zaświadczenia o dochodach uzyskanych w 2016 r. – pomimo złożenia oświadczenia w piśmie z 6 lutego 2017 r., że zaświadczenie o dochodach do pisma załącza.

Nie wyjaśnia on również ujawnionego w zeznaniu podatkowym PIT-36 za 2015 r. przychodu z tytułu: "najem lub dzierżawa" w wysokości [...] zł, ani nie przedstawia żadnych dokumentów, z których wynikałaby miesięczna wysokość omawianego przychodu, ograniczając się wyłącznie do lakonicznego stwierdzenia, że ostanie dochody z tytułu najmu osiągnął w 2015 r., co nie było przecież sporne.

Podnieść następnie należy, iż gdyby przyjąć, że skarżący w rzeczywistości dysponuje miesięcznym dochodem w łącznej wysokości [...] zł netto, to nie sposób uznać za wiarygodne by ponosił stałe miesięczne wydatki w wysokości – jak sam wskazuje w formularzu PPF – [...] zł, tym bardziej, że zgodnie z oświadczeniem, wynagrodzenie jest mu wypłacane z opóźnieniem. Zasady logiki nakazują przyjąć, że dokonywane w danym miesiącu wydatki muszą znaleźć pokrycie w dochodach osiąganych w zbliżonym przedziale czasowym. Wnioskodawca nie wyjaśnia, skąd czerpie środki pieniężne na pokrycie zauważonej różnicy, zważywszy także na to, że doświadczenie życiowe podpowiada, iż nakłady związane z egzystencją obejmują z natury rzeczy również inne, niewymienione przez skarżącego wydatki, jak choćby związane z ubraniem, czy transportem, a w przypadku wnioskodawcy także związane z liczną korespondencją sądową.

Dokonując oceny złożonego wniosku nie można pominąć również innych, istotnych okoliczności, które należało wziąć z urzędu pod rozwagę przy badaniu możliwości majątkowych skarżącego. Z oświadczenia wnioskodawcy złożonego na formularzu PPF z dnia 28 grudnia 2016 r. wynika, iż posiada on "udziały w spółkach cywilnych i prawa handlowego o łącznej rzeczywistej wartości do [...] PLN". Nadto, z przedłożonych trzech kopii zaświadczeń z dnia 5 grudnia 2016 r. wynika, iż jest on zatrudniony na stanowisku Prezesa Zarządu w [...] Sp. z o.o. w B. wymiarze [...] etatu, pracownika d/s administracyjnych w [...] Sp. z o.o. w W. wymiarze [...] etatu oraz pracownika biurowego w [...] Sp. z o.o. w B. również w wymiarze [...] etatu. Jak wynika z wpisów zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym, ujawnionych na dzień rozpoznawania niniejszego wniosku, wnioskodawca pełni funkcje Prezesa Zarządu w kilkunastu spółkach prawa handlowego, a co bardziej istotne w jednej z nich – [...] Spółka z o.o. w B. – posiada jako wspólnik [...] udziałów o łącznej wartości [...] zł.

Wobec powyższego wskazać należy, iż z Informacji odpowiadających odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego – udostępnionych przez Ministerstwo Sprawiedliwości za pośrednictwem strony internetowej https://ems.ms.gov.pl/krs, jak również podlegających ujawnieniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym – Część KRS – wynika, że P. M. (Numer PESEL: [...]) pełni funkcję Prezesa Zarządu w następujących podmiotach: [...] S.A. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w W. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w W. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w W. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w F. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł.

Wnioskodawca, składając oświadczenia na formularzu PPF, jak również w późniejszym piśmie z dnia 6 lutego 2017 r. nie ujawnił informacji na temat pełnionych funkcji we wskazanych spółkach ani nie wyjaśnił, czy funkcje te pełni za wynagrodzeniem czy nieodpłatnie. Istotne jest jednak to, że oświadczenie w tym przedmiocie winien złożyć pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 252 § 1a p.p.s.a.).

Niezależnie od powyższego wskazać należy na kolejne stwierdzone wątpliwości, jak również braki w oświadczeniach skarżącego. W formularzu PPF wnioskodawca oświadcza, iż nie posiada innych nieruchomości poza zajętymi przez komornika "działkami w B." o pow. [...] ha, zaś w piśmie z dnia 9 stycznia 2017 r. wyjaśnia, że mieszka w służbowym mieszkaniu należącym do jednego z jego pracodawców – [...] Spółki z o.o. w W. i zgodnie z porozumieniem z pracodawcą ponosi wszystkie wydatki i opłaty związane z mieszkaniem. Niezależnie zatem od tego, iż skarżący nie przedstawia owego "porozumienia" ani innego tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania, nie można nie dostrzec tego, że z przedłożonej kopii pisma Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia 30.06.2016 r. wynika, że zostało ono imiennie zaadresowane do P. M., nie zaś do [...] Spółki z o.o. w W. jako właściciela tej nieruchomości, a nadto, że to P. M. jest informowany o tym, że cyt.: "na dzień 31.05.2016 r. na Państwa koncie widnieje saldo...". Okoliczność ta, wobec braku jakichkolwiek wyjaśnień i dowodów świadczących o uprawnieniu skarżącego do reprezentacji Spółki wobec spółdzielni mieszkaniowej, może wywoływać wątpliwości odnośnie rzeczywistego stanu prawnego zajmowanego przez wnioskodawcę mieszkania.

Następnie zauważyć należy, iż skarżący wezwany do udzielenia informacji o posiadanych rachunkach bankowych, jak również do złożenia pełnych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu od 1 października 2016 r. do dnia otrzymania wezwania, ewentualnie dokumentu bankowego, z którego wynika zamknięcie (likwidacja), zajęcie bądź blokada rachunku nadesłał wyciąg z rachunku bankowego podmiotu pod nazwą: [...] P. M. ukazujący saldo bieżące w wysokości [...] zł i zadłużenie w wysokości [...] zł na dzień 2 lutego 2017 r. Stroną niniejszego postępowania jest P. M. działający jako wspólnik spółki cywilnej "[...]". Skarżący nie wyjaśnił, dlaczego nadesłał wyciąg z rachunku bankowego podmiotu: [...] P. M., co to za podmiot oraz czy Skarżący posiada inne rachunki. Złożenie nieprecyzyjnych wyjaśnień we wskazanym zakresie umożliwiło ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku i wpływa na negatywną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W powyższym zakresie podnieść także należy, iż wobec braku pełnych informacji dotyczących rachunków bankowych, jak również jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wypłacane skarżącemu wynagrodzenie w formie gotówkowej (z tytułu pracy na trzech stanowiskach), niemożliwe okazało się także zweryfikowanie jego oświadczeń w zakresie miesięcznych dochodów z tytułu zatrudnienia.

Przedstawione wątpliwości powodują, iż nie można dokonać oceny, czy strona spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jak również nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r. o sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r. o sygn. akt II FZ 575/05). Odmowę przyznania prawa pomocy uzasadnia także sytuacja, gdy strona podaje fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04). W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że wybiórcze przedstawienie dokumentów pozbawia Sąd możliwości oceny rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2016 r. o sygn. akt II GZ 916/15).

Należy również podkreślić, iż referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GZ 74/13).

Reasumując podnieść należy, iż z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, nie można dokonać oceny, czy spełnia on ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony.

Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.