Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 727/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 54 par. 1, art. 1a pkt 2, art. 33, art. 89 par. 1-3
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi T. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego D.S. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej "K.p.a.", art. 1a pkt 2, art. 54 § 1, § 4 i § 5 oraz art. 89 § 1-3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) - zwanej dalej "u.p.e.a.", Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia tego organu nr [...] z dnia [...] r. (organ podał błędną datę: [...] r.), którym oddalono skargę T. G. na czynność egzekucyjną Prezydenta Miasta.

Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec T. G. na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...] i [...], Prezydent Miasta, występując w roli wierzyciela oraz organu egzekucyjnego, dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zawiadomienie z dnia [...] r. o zajęciu wierzytelności zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] r., natomiast zobowiązanej – [...] r.

Pismem z dnia [...] r. T. G. wniosła skargę na czynności egzekucyjne, w której podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności tytułu opłat dodatkowych oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...], stwierdzając, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zobowiązana wskazała, że na mocy ww. uchylonej decyzji, zastępca Dyrektora Wydziału [...], pismem z dnia [...] r., bezpodstawnie wniósł o prowadzenie dalszej egzekucji i egzekucja ta została bezzasadnie wszczęta. Zobowiązana w tej sprawie skierowała pismo do Prezydenta Miasta, które zostało odebrane przez Urząd Miasta [...] dnia [...] r.

T. G. podniosła również, że o zawieszeniu i ponownym wszczęciu egzekucji organ informował ją pismami, zaś nigdy nie wydał stosownego postanowienia w myśl obowiązujących przepisów, czym uniemożliwił jej wniesienie ewentualnego zażalenia. Ponadto zobowiązana wskazała, że wysokość zobowiązania wskazana w zawiadomieniu z dnia [...] r. jest niezgodna z wysokością "zobowiązania z dnia [...] r.", mimo że dotyczy tych samych [...] tytułów wykonawczych. W dniu [...] r. kwota ta wynosiła bowiem [...] zł, zaś w zawiadomieniu z dnia [...] r. stanowiła [...] zł, a zatem - z nieznanych stronie przyczyn - wzrosła o [...] zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r., oddaliło skargę T. G., uznając, że dokonując zajęcia wierzytelności pieniężnej w trybie art. 89 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie uchybił przepisom prawa.

Organ wskazał również, że powoływany przez stronę wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] r. nie zapadł w związku z prowadzonymi wobec zobowiązanej postępowaniami egzekucyjnymi, lecz w odrębnej sprawie, której przedmiotem było umorzenie należności z tytułu opłat dodatkowych. Jednocześnie wyjaśnił, że dopóty dopóki egzekwowane należności nie wygasną wskutek ich umorzenia, prowadzone w tym zakresie odrębne postępowanie administracyjne lub sądowe nie ma wpływu na możliwość prowadzenia wobec zobowiązanej postępowań egzekucyjnych. Podniósł także, że orzeczenie Sądu w części stwierdzającej, że zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności nie podlega wykonaniu było niewykonalne w dniu jego wydania, gdyż decyzja ta - z uwagi na przedmiot swojego rozstrzygnięcia - nie posiadała przymiotu "wykonalności", którego można ją pozbawić.

Kolegium dokonało również weryfikacji kwot dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym i wyjaśniło, z jakich przyczyn w zawiadomieniu z dnia [...] r. wskazano do wyegzekwowania tytułem należności głównej kwotę [...] zł. Organ wskazał mianowicie, że ww. zawiadomienie dotyczy postępowań prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] opiewającego na kwotę [...] zł, [...] - [...] zł i [...] - [...] zł, przy czym wierzyciel pismem z dnia [...] r. ograniczył kwotę należności egzekwowanych na podstawie tego tytułu o kwotę [...] zł dotyczącą należności za [...] r., które uległy przedawnieniu. Łączna kwota należności objętych ww. tytułami wykonawczymi wynosi zatem [...] zł, a po uwzględnieniu wyegzekwowanej na podstawie tytułu nr [...] kwoty [...] zł – do wyegzekwowania pozostaje [...] zł.

Jedynie na marginesie w końcowej części uzasadnienia, zastrzegając, że kwestia ta nie podlega badaniu w trybie skargi na czynności egzekucyjne, organ wskazał, że wbrew twierdzeniom strony organ egzekucyjny nie zawieszał prowadzonych postępowań – ani w formie postanowienia, ani pisemnego zawiadomienia zobowiązanej.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, pismem z dnia [...] r., T. G. wniosła zażalenie, w którym ponownie przywołała rozstrzygnięcie zapadłe w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...], stwierdzając, że orzeczenie to zostało przez Kolegium niesłusznie "zanegowane" i błędnie "zinterpretowane". Strona ponownie zakwestionowała także wysokość dochodzonej aktualnie należności, wskazując na rozbieżność pomiędzy kwotą zobowiązania wynikającą z zawiadomienia z dnia [...] r. ([...] zł) oraz z zawiadomienia z dnia [...] r. ([...] zł).

Strona nie zgodziła się również z twierdzeniem Kolegium o niezawieszaniu postępowań egzekucyjnych. Na dowód takiego zdarzenia przedstawiła kopię pisma

z dnia [...] r., w treści którego wskazano, że "w związku z ustaniem przyczyny zajęcia organ egzekucyjny Prezydent Miasta [...] odwołuje zajęcie wynagrodzenia za pracę(...)".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] r., uznając, że skarga na czynności egzekucyjne została prawidłowo oddalona.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, Kolegium w pierwszej kolejności odniosło się do przywoływanego przez stronę wyroku Sądu z dnia [...] r. Wskazując na dostrzeżone przez Sąd braki decyzji z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenie należności z tytułu opłat dodatkowych oraz na treść art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organ stwierdził, że wyrok ten ma wiążące znacznie (jedynie) w postępowaniu mającym za przedmiot umorzenie należności z tytułu opłat dodatkowych i nie można rozciągać jego znaczenia na niezależnie toczące się postępowanie egzekucyjne. W szczególności podstaw ku temu, wbrew przeświadczeniu strony, nie daje zawarcie w wyroku klauzuli o wstrzymaniu wykonania zakażonej decyzji, gdyż zastrzeżenie dotyczy decyzji z dnia [...] r. Organ wyjaśnił także stronie, że dopiero ewentualne uzyskanie przez stronę orzeczenia umarzającego należność będzie miało niewątpliwie znacznie dla postępowania egzekucyjnego, natomiast decyzja odmowna w tym przedmiocie nie ma wpływu na przebieg postępowania egzekucyjnego.

W zakresie pozostałych zarzutów zażalenia organ wskazał, że przedmiotem postanowienia Kolegium z dnia [...] r. jest ocena czynności egzekucyjnej dotyczącej zajęcia przez organ egzekucyjny prawa majątkowego. W uzasadnieniu badanego rozstrzygnięcia Kolegium dokonało wyczerpującej analizy przepisów dotyczących sposobu przeprowadzenia czynności egzekucyjnej i przedstawiło skutki zasady niekokurencyjności środków zaskarżenia w toku postępowania egzekucyjnego, zasadnie na tej podstawie stwierdzając, że brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości dokonanej czynności zajęcia prawa. W szczególności prawidłowo ustalono, że zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zostało organowi egzekucyjnemu i wierzycielowi doręczone jednocześnie, gdyż zdarzenia te oddzielał jedynie jeden dzień

Ponadto Kolegium uznało, że wyczerpująco wyjaśniono stronie kwestię "rozbieżności" pomiędzy kwotami egzekwowanymi na mocy zawiadomień a kwotami wynikającymi wprost z doręczonych tytułów wykonawczych i prawidłowo ustalono, że wobec po części skutecznej egzekucji do wyegzekwowania pozostała kwota [...] zł wskazana w zawiadomieniu.

Za chybione Kolegium uznało również twierdzenie strony o zawieszeniu postępowania, którego to zdarzenia ma dowodzić pismo dołączone do odwołania a traktujące o odwołaniu zajęcia wynagrodzenia za pracę. Zdaniem organu, wskazane działanie oznacza jedynie rezygnację organu egzekucyjnego z dochodzenia roszczenia za pomocą jednego z dostępnych środków egzekucyjnych i nie można powyższego w żadnej mierze utożsamiać z zawieszeniem postępowania na podstawie 34 § 4 u.p.e.a. czy art. 56 u.p.e.a., które do działanie następuje w formie postanowienia i ma znacznie dla wszystkich czynności egzekucyjnych.

T. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Kolegium z dnia [...] r., domagając się jego uchylenia.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała na wyrok Sądu z dnia [...] r. i fakt zanegowania tego orzeczenia przez organ, a także na różnice w wysokości kwot należności podanych w zawiadomieniach oraz na okoliczność niewydania postanowień w sprawie zawieszenia i podjęcia postępowania egzekucyjnego, a jedynie poinformowania strony o tym fakcie pismami. Ponadto skarżąca podała, że wielokrotnie w swoich pismach wskazywała, że nie zostały jej doręczone tytuły wykonawcze [...] i [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, wskazując, że podniesione w skardze zarzuty są całkowicie niezasadne i oparte na błędnych przeświadczeniach co do skutków pism organów administracji w toku postępowania egzekucyjnego oraz wyroków sądów administracyjnych.

Pismem procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił wniesioną przez nią skargę, wskazując, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

2) art. 8 i art. 9 K.p.a., poprzez udzielanie stronie postępowania nieprecyzyjnych, wadliwych i wprowadzających w błąd informacji;

3) art. 8 K.p.a. poprzez negowanie faktu zawieszenia postępowania egzekucyjnego;

4) art. 6 K.p.a. w związku z art. 56 § 3 u.p.e.a., poprzez niewydanie postanowień w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania wbrew ustawowemu obowiązkowi i uniemożliwienie skorzystania z przysługującego skarżącej środka zaskarżenia;

5) art. 77 § 1 i art. 88 K.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a także dowolną, a nie swobodną jego ocenę;

6) art. 6 K.p.a. w związku z art. 15 § 1 u.p.e.a., poprzez wszczęcie i prowadzenie egzekucji mimo braku prawidłowego upomnienia;

7) art. 6 K.p.a. w związku z art. 26 § 1 i § 5 u.p.e.a., poprzez wszczęcie i prowadzenie egzekucji mimo niedoręczenia tytułów wykonawczych o nr [...] oraz [...].

W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik przedstawił argumentację na poparcie stawianych zarzutów.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącej poinformował Sąd, że postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec T. G. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...] i [...]. Do pisma dołączono odpis tego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów niż podniesione przez Skarżącą.

Uprawnienie sądu do wyjścia poza granice skargi wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,. poz. 1270,. ze. zm.; dalej w tekście "p.p.s.a."), stanowiącego, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

I. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego przysługuje zobowiązanemu (art. 54 § 1 u.p.e.a.). Przy czym przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego, umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć poprzez wskazane środki prawne. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser i Z. Leoński - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji -W. 1992 r. s. 84., wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III A 827/99, LEX nr 43032, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20,. wyrok WSA z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03 - LEX nr 113578). Oznacza to, że skarga ta nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Tymczasem wskazywane przez Skarżącą wadliwość postępowania w tym zastrzeżenia co do wysokości zobowiązania wynikających z tytułów wykonawczych stanowi podstawę wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 10 u.p.e.a.). Podobnie zastrzeżenia, co do formy zawieszenia postępowania winny być kwestionowane w ramach zażalenia.

Z tego względu zgodzić się należy, że tego rodzaju kwestie nie mogą być przedmiotem badania w ramach skargi na czynności egzekucyjne, gdyż poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne można kwestionować skutecznie jedynie działania wykonawcze organów egzekucyjnych podnosząc okoliczności niebędące podstawą innych środków zaskarżenia.

II. Nieprawidłowe natomiast były ustalenia organu nadzoru co do poprawności czynności organu egzekucyjnego związanych z zajęciem prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organy uznały, że dopełniono wszystkich formalności określonych art. 89 § 1-3 u.p.e.a.

Z przepisu tego wynika, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność, zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem.

Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

Bezsporne w sprawie jest, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec T. G. na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...] i [...], Prezydent Miasta, występując w roli wierzyciela oraz organu egzekucyjnego, dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zawiadomienie z dnia [...] r. o zajęciu wierzytelności zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] r., natomiast zobowiązanej – [...] r.

Pismem z dnia [...] r. T. G. wniosła skargę na czynności egzekucyjne.

Bezsporne jest także i to że nie zostały jej doręczone tytuły wykonawcze [...] i [...]. A zatem organ nie mógł dokonać czynności zajęcia wierzytelności bez doręczenia tych tytułów

Biorąc pod uwagę powyższe,. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.