Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 89/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1, art. 174 pkt 2.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 74 ust. 1.
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
article: art. 76 par. 1.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 41 ust. 6.
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2086
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 marca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1864/06 w sprawie ze skargi G. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza od G. R. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 550 (pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 marca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1864/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. R., zwanego dalej "skarżącym" na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2006 r.

Wyrok Sądu I instancji zapadł na tle następującego stanu faktycznego:

W dniu [...] grudnia 2005 r. w miejscowości S., na drodze krajowej nr [...], zatrzymano do kontroli drogowej i ważenia zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego D. o nr rej. [...] i naczepy W. o nr rej. [...], należących do skarżącego. W świetle wyniku przeprowadzonego ważenia nacisk na pojedynczą oś napędową pojazdu ciągnącego wynosił 10,48 tony, co przekraczało dopuszczalny nacisk o 0,48 tony. Protokół z kontroli został podpisany przez przedstawiciela skarżącego, który nie wniósł zastrzeżeń co do wyniku ważenia. Powyższe ustalenia zostały dokonane przy założeniu, że na drodze, na której poruszał się pojazd skarżącego, dopuszczalny nacisk na oś pojazdu wynosił 10 ton.

Postanowieniem W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w P. z dnia [...] marca 2006 r. zmieniono ustalenia powołanych wyżej wyników kontroli drogowej w ten sposób, że w miejsce przekroczenia nacisku na oś, wynoszonego 0,48 tony, ustalono przekroczenie o 2,48 tony. Jak bowiem ustalił organ na drodze, na której dokonano kontroli, dopuszczalny nacisk na oś pojazdu wynosił nie 10 ton, jak to nieprawidłowo przyjęto w protokole kontroli drogowej, lecz 8 ton. W rezultacie zwiększyła się wysokość kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu. Przy założeniu przekroczenia wynoszącego 0,48 tony kara pieniężna wynosi 300 zł, podczas gdy przy przekroczeniu 2,48 tony, kara pieniężna wynosi 3.000 zł.

Ostateczną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] utrzymano w mocy decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2005 r. Według ustaleń obu organów pojazd skarżącego poruszał się po drodze o dopuszczalnym nacisku na oś wynoszącym 8 ton. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, który z powołaniem się na przepis art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.), w myśl którego drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 ton, ustalił fakt poruszania się pojazdu skarżącego po takiej właśnie drodze. Wynika to stąd, że odcinek drogi nr [...] na odcinku od gminy M. do miejscowości W., na którym znajduje się miejscowość S., nie ma określonych parametrów nacisków w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton (Dz. U. Nr 219, poz. 1861). Według organu odwoławczego brak oznaczenia danej drogi, co zarzucał skarżący, nie ma w sprawie znaczenia, gdyż wiążącym źródłem informacji o dopuszczalnym nacisku osi pojazdu na drogę jest wspomniane rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r.

Należna kara pieniężna ustalona przez organ za przekroczenie wspomnianego nacisku na oś pojazdu wynosi 3.000 zł, a to stosownie do przepisu art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 40c oraz zał. Nr 2, lp. 6/7d,e tabeli ustawy o drogach publicznych. W myśl art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych. Zgodnie z art. 13g ust. 1 ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. W myśl art. 40c powołanej ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13g ust. 2 (ust.1). Od decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, przysługuje odwołanie do organu nadrzędnego w stosunku do organu, który karę tę wymierzył, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia (ust. 2).

Rozpoznając skargę skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., jak to już wskazano, wyrokiem z dnia 26 marca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1864/06, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Kontrola drogowa, jak ustalił Sąd I instancji, została przeprowadzona w sposób niewłaściwy. W szczególności inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego nie mieli wiedzy o dopuszczalnym obciążeniu przedmiotowego odcinka drogi nr [...] w miejscowości S., na której nastąpiło ważenie pojazdu. Tym samym nie mieli punktu odniesienia dla przeprowadzenia takiej kontroli, gdyż nie byli w stanie stwierdzić wielkości dokonanego przekroczenia w stosunku do dopuszczalnego obciążenia nacisku pojedynczej osi napędowej przedmiotowego zespołu pojazdów. Tym niemniej, w świetle ustaleń Sądu I instancji, skarżącemu doręczono protokół z kontroli drogowej, w którym stwierdzono przekroczenie nacisku osi o 0,48 tony.

Zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7, art. 15, art. 77 i art. 80 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, pełnomocnik procesowy Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając w szczególności naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej p.p.s.a., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, w związku z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne w sprawie okoliczności, a także poprzez sprzeczność poczynionych ustaleń. Ponadto skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów art. 76 § 1 i 68 k.p.a., którym odpowiadał protokół z kontroli z dnia 13 grudnia 2005 r., poprzez nieuwzględnienie jego treści, gdyż protokół ten urzędowo stwierdzał rzeczywisty nacisk osi pojazdu, wynoszący 10,48 tony, i był podpisany przez przedstawiciela skarżącego. Stosownie do art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zgodnie zaś z art. 68 k.p.a. protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby (§ 1). Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole (§ 2).

W skardze kasacyjnej podtrzymano stanowisko organów, iż w niniejszej sprawie o kategorii drogi, w kontekście dopuszczalnego nacisku osi pojazdu, nie są decydujące ustalenia zawarte w protokole kontroli drogowej, lecz treść powołanych przepisów wykonawczych do ustawy o drogach publicznych, w świetle których w miejscu kontroli drogowej dopuszczalny nacisk osi pojazdu wynosił 8 ton. Toteż, w przypadku stwierdzonego przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu, prawidłowo wyliczono karę pieniężną w kwocie 3.000 zł.

Skarga kasacyjna wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, oraz o orzeczenie o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to jego związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

Skarga kasacyjna ograniczyła się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Kwestie dopuszczalnych nacisków osi na drogę normują przepisy powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton. Drogi nieobjęte powyższym rozporządzeniem stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 ton (art. 41 ust. 6 ustawy o drogach publicznych). Zatem, to przepisy prawa materialnego, poprzez zamieszczenie w nich odpowiednich wykazów dróg, decydują o tym do jakiej kategorii obciążenia została zakwalifikowana dana droga publiczna i nie jest tutaj wymagane oznaczenie jej w terenie odpowiednim znakiem. Wprawdzie może budzić zdziwienie nieposiadanie przez inspektora kontroli drogowej wiedzy na okoliczność kategorii obciążenia drogi, przy której sporządzono omawiany protokół z kontroli drogowej, jednakże okoliczność ta sama przez się nie może mieć wpływu na ocenę kategorii obciążenia drogi, gdyż wynika to z obowiązujących przepisów prawa materialnego.

Według skargi kasacyjnej rzeczywisty nacisk osi pojazdu wynosił 10,48 t., co zostało stwierdzone odpowiednim protokołem z udziałem skarżącego. Zatem, powyższy nacisk przekraczałby również parametry przewidziane na drodze o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton.

Jak już wskazano, a co zakwestionowała skarga kasacyjna, Sąd I instancji uznał za niemiarodajne ustalenia protokołu z kontroli drogowej w przedmiocie przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu skarżącego na drogę. Toteż, istotnego znaczenia nabiera kwestia waloru dowodowego protokołu z kontroli drogowej na okoliczność stwierdzonego przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych. Sporządzenie takiego dokumentu znajduje umocowanie w przepisach art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.). W myśl powołanego artykułu z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, a jego kopię doręcza się kontrolowanemu (ust. 1). Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust. 2). Odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego odnotowuje się w protokole (ust. 3). Z omawianych względów protokół z kontroli drogowej ma cechy dokumentu urzędowego, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu, jak to już wskazano, dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wspomniany protokół, jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Co do zasady, znaczenia dowodowego protokołu z kontroli drogowej nie sposób przecenić. Obrazuje on bowiem stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Dlatego podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu kontroli drogowej stanowi dowód w sprawie. Orzecznictwo przywiązuje istotne znaczenie do funkcji dowodowej protokołu z kontroli drogowej (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 września 2005 r., VI SA/Wa 1224/04; LEX nr 205475).

Na znaczenie dowodowe omawianego dokumentu wskazują w szczególności przepisy art. 75 ustawy o transporcie drogowym. W świetle powołanego artykułu wyniki kontroli, które uwidaczniane są w protokole, o którym mowa w art. 74 tej ustawy, wykorzystywane są do formułowania wniosków o wszczęcie postępowania administracyjnego o cofnięcie uprawnień przewozowych przedsiębiorcy, określonych przepisami ustawy (pkt. 1); karnego lub karno-skarbowego (pkt 2); w sprawach o wykroczenia (pkt 3); przez organy Państwowej Inspekcji Pracy (pkt 4); przewidzianego w umowach międzynarodowych w stosunku do przedsiębiorców zagranicznych (pkt 5).

Jak to trafnie wskazuje skarga kasacyjna, spełniający obowiązujące wymogi formalne protokół kontroli drogowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r., z godz. [...], sporządzony z udziałem skarżącego, ustalił nacisk osi pojazdu na drogę wynoszący 10,48 ton. Odmówienie wspomnianemu dokumentowi urzędowemu waloru dowodowego przez Sąd I instancji naruszało więc wskazane w skardze przepisy postępowania, tym bardziej w sytuacji, gdy samych wyników ważenia skarżący nie kwestionował.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.