Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 371/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6202 Zakłady opieki zdrowotnej
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Zarząd Powiatu
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) sędzia NSA del. Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Powiatu G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1136/18 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na uchwałę Zarządu Powiatu G. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia zobowiązań Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w G. 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Powiatu G. na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 lipca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1136/18 po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej określanej jako Spółka) na uchwałę Zarządu Powiatu G. z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie przejęcia zobowiązań Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w G. (dalej określanego jako Zakład): w punkcie pierwszym stwierdził wydanie z naruszeniem prawa tej uchwały w zakresie, w jakim Powiat G. przejął niewymagalne zobowiązania Zakładu, a w punkcie drugim zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 797 zł.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Rada Powiatu G. uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. wyraziła zgodę na przekształcenie Zakładu w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, z kolei uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. na podstawie m.in. art. 70-71 i art. 72 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2013 r. poz. 217, ze zm., obecnie Dz.U. z 2018 r. poz. 2190, ze zm., dalej określanej jako ustawa) ustaliła wskaźnik jego zadłużenia w wysokości 0,46 i przewidziała przejęcie jego zobowiązań przez Powiat G. do kwoty 19.408.937,42 zł, zobowiązując Zarząd Powiatu do sporządzenia wykazu przejmowanych zobowiązań.

Wykaz tych zobowiązań, "przejmowanych przed dniem przekształcenia, tj. na dzień [...].12.2013 r.", stanowi załącznik nr 1 do przywołanej uchwały z dnia [...] lutego 2014 r., którą Zarząd Powiatu G. podjął powołując się na powyższe uchwały Rady Powiatu, a także m.in. na art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy. Załącznik obejmował zobowiązania wyliczone na sumę 19.270.604,09 zł, określone następująco: kredyt [...] – 233.333,61 zł, kredyt [...] – 13.450.000,04 zł, [...] – 4.965.319,37 zł, pozostałe wierzytelności cywilnoprawne z tytułu dostaw – 73.210,07 zł oraz pozostałe wierzytelności publicznoprawne – 548.741 zł.

Umowy z [...] były zawarte przez Zakład w dniach [...] marca ([...]) i [...] listopada 2006 r. ([...]) i na ich podstawie udzielono kredytu odpowiednio o wartości 14.000.000 zł na okres od dnia [...] marca 2008 r. do dnia [...] czerwca 2024 r. oraz o wartości 3.000.000 zł na okres od dnia [...] listopada 2006 r. do dnia [...] czerwca 2014 r. Pierwszy z tych kredytów miał być spłacany wraz z odsetkami w 195 miesięcznych ratach począwszy od dnia [...] kwietnia 2008 r. do dnia [...] czerwca 2024 zł, drugi w 92 miesięcznych ratach, począwszy od dnia [...] listopada 2006 r. do dnia [...] czerwca 2014 r. Powiat G. był poręczycielem obu umów.

Z kolei umowę wspomnianej subrogacji zawarł Zakład z M. S.A. w dniu [...] marca 2011 r. odnośnie do bezspornych zobowiązań wobec różnych wierzycieli w kwocie 7.190.066,90 zł. Załącznik nr IV do umowy stanowi harmonogram spłat wraz z dodatkowymi należnościami, m.in. prowizją, w 54 miesięcznych ratach, płatnych od dnia [...] marca 2011 r. do dnia [...] sierpnia 2015 r.

W dniu [...] czerwca 2014 r. ogłoszono upadłość likwidacyjną spółki, w którą przekształcił się Zakład, na wniosek jej zarządu złożony w styczniu 2014 r.

Pismem z dnia [...] marca 2015 r. Spółka wezwała Zarząd Powiatu G. do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę uchwały z dnia [...] lutego 2014 r. polegającą na zaliczeniu wierzytelności przysługującej jej w stosunku do Zakładu do wykazu wierzytelności przejętych, ewentualnie uchylenie uchwały. Podkreśliła, że jej wierzytelność jest wymagalna i potwierdzona wyrokiem sądu, w przeciwieństwie do przedstawionych wyżej zobowiązań z tytułu umów kredytu i subrogacji, które miały być spłacane okresowo. Uchwała wbrew art. 72 ust. 2 ustawy zapewniła więc pierwszeństwo spłaty wierzytelności wymagalnych przed niewymagalnymi.

Zarząd Powiatu uznał wezwanie za bezzasadne, wobec czego Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Organ podtrzymał swoje stanowisko także w odpowiedzi na skargę, w której wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Spółce nie przysługuje legitymacja procesowa w postępowaniu w niniejszej sprawie, i oddalił skargę wyrokiem z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1351/15. Wyrok ten został jednak wskutek skargi kasacyjnej Spółki uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1250/16 (LEX nr 2495183). Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że art. 72 ust. 2 ustawy jest źródłem uprawnienia każdego z wierzycieli samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, sprowadzającego się do tego, by jego wierzytelność została przejęta przed wierzytelnościami innych wierzycieli tego podmiotu później wymagalnymi, a co za tym idzie także legitymacji procesowej w razie naruszenia tego uprawnienia przez przejęcie wierzytelności później wymagalnej przed wierzytelnościami wymagalnymi wcześniej. Podkreślił, że w powołanym przepisie wyraźnie ustalono kryterium wyboru zobowiązań do przejęcia, gdyż w jego świetle w pierwszej kolejności przejęciu podlegają zobowiązania wymagalne najdawniej obejmujące kwotę główną wraz z odsetkami. Kolejność ta jest określona dniem, kiedy zobowiązania stały się wymagalne. Dlatego w sprawie ze skargi na uchwałę podjętą w rozpatrywanym przedmiocie przede wszystkim należy ustalić, czy skarżący był wierzycielem samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej przekształconego w spółkę kapitałową, czy jego wierzytelność nie została przejęta oraz czy zostały przejęte wierzytelności, które były od niej wymagalne później. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pozytywne ustalenia w tym zakresie będą powodowały nie tylko uznanie, że skarżący jest legitymowany do wniesienia skargi, ale także będą podstawą rozstrzygnięcia, że zaskarżoną uchwałę podjęto z naruszeniem prawa. Sąd administracyjny władny jest przy tym do oceny kwestii cywilnoprawnych łączących się ze wspomnianym kryterium przejęcia zobowiązań w postaci czasu, w którym stały się one wymagalne, z zastrzeżeniem związania ewentualnym orzeczeniem sądu powszechnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanego wyroku z dnia z dnia 27 marca 2018 r. skonkludował, że konieczne jest wyjaśnienie, czy Zarząd Powiatu kwestionuje wierzytelności Spółki, a następnie czy jej wierzytelności były dawniej wymagalne niż zobowiązania przejęte zaskarżoną uchwałą.

W toku ponownie prowadzonego postępowania przed Sądem pierwszej instancji Spółka przedłożyła odpisy: zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym spółki, w którą przekształcono Zakład, obejmującej m.in. kwotę 42.015,20 zł, nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w G. w dniu [...] sierpnia 2013 r. (sygn. akt [...]), nakazującego Zakładowi, by zapłacił na rzecz Spółki tę kwotę z ustawowymi odsetkami od dnia [...] lipca 2013 r., postanowienia z dnia [...] października 2013 r. o nadaniu klauzuli wykonalności temu nakazowi oraz postanowienia z dnia [...] kwietnia 2014 r. o nadaniu takiej klauzuli przeciwko spółce, w którą przekształcono Zakład.

Z kolei Zarząd Powiatu G. w załączniku do protokołu rozprawy z dnia [...] lipca 2018 r. zauważył, że termin wymagalności wierzytelności Spółki jest późniejszy niż terminy "spełnienia pierwszego świadczenia (...) zobowiązań ujętych w uchwale" oraz że przekształcenie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w spółkę kapitałową na zasadach określonych w art. 70-82 ustawy stanowi szczególny tryb, stanowiący odstępstwo od reguł dotyczących zobowiązań przewidzianych w kodeksie cywilnym". Wiąże się to z koniecznością szczególnej dbałości o interes wierzycieli, dla których niekorzystne są podziały zobowiązania. Skądinąd zgodnie z literalną wykładnią Powiat przejął zobowiązanie, a nie jego część. Świadczenia przejęte zaskarżoną uchwałą nie mają charakteru okresowego, lecz jednorazowy, chociaż zostały podzielone na raty, kwoty spłacane cyklicznie i składające się na jedną całość. W konsekwencji wymagalność pierwszej raty, czyli częściowa wymagalność zobowiązania, powinna skutkować wymagalnością całego zobowiązania.

W uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku z dnia 31 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedstawił powody, dla których uznał, że Spółka ma interes prawny w kwestionowaniu zaskarżonej uchwały, zaznaczając, iż stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.) jest w tej materii związany wykładnią prawa przeprowadzoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1250/16.

Następnie Sąd nawiązał do art. 72 ust. 2 ustawy i skonstatował, że wprowadza on pewien porządek przejmowania wierzytelności, wykluczający sytuację, gdy wierzytelności, które nie stały się wymagalne, są przejmowane przez jednostki samorządu terytorialnego z pierwszeństwem przed wierzytelnościami wymagalnymi. W jego ocenie taka sytuacja wystąpiła wszelako w niniejszej sprawie. W dniu [...] grudnia 2013 r. nie stanowiło bowiem zobowiązania wymagalnego co najmniej: siedem rat kredytu zaciągniętego na podstawie umowy z dnia [...] listopada 2006 r., aż 127 rat wynikających z umowy kredytowej z dnia [...] marca 2008 r. oraz istotna część umowy subrogacji. Tym samym Spółka trafnie podniosła, że zaskarżona uchwała z naruszeniem art. 72 ust. 2 ustawy pominęła jej wymagalne wierzytelności, przejmując jednocześnie wierzytelności niewymagalne.

Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołując się na art. 147 § 1 P.p.s.a, stwierdził, że zaskarżona uchwała została w tym zakresie wydana z naruszeniem prawa.

Zarząd Powiatu G., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając to orzeczenie w całości.

Skarga kasacyjna zawiera zarówno zarzut procesowy, jak i zarzut materialnoprawny.

Najpierw pełnomocnik zarzucił naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania przez Sąd pierwszej instancji oceny prawnej stanowiska organu zawartego w załączniku do protokołu rozprawy w zakresie stosowania art. 72 ust. 2 ustawy w stosunku do całości zobowiązań przejętych zaskarżoną uchwałą i wyjaśnienia, dlaczego argumentacja zaprezentowana przez organ nie zasługuje na uwzględnienie.

Następnie podniósł błędną wykładnię art. 72 ust. 2 ustawy i uznanie, że w zaskarżonej uchwale przejęto niewymagalne zobowiązania, podczas gdy załącznik do uchwały zawierał zobowiązania najdawniej wymagalne, przy czym wymagalność zobowiązań wynikających z zakwestionowanych umów należało określić na dzień zapłaty pierwszej, a nie ostatniej raty, co w konsekwencji winno prowadzić do wniosku, że żadne zobowiązania niewymagalne nie zostały przejęte.

W oparciu o te zarzuty pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości bądź uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor zauważył, że Sąd ten nie odniósł się do stanowiska organu, wyrażonego już po wydaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1250/16. Jego zdaniem Sąd wprawdzie przytoczył pogląd, że całość przejętych wierzytelności była wymagalna, toteż wierzytelności te mogły być przejęte bez przejęcia wierzytelności Spółki, lecz pozostawił ten pogląd bez analizy prawnej, choć powinien wyjaśnić, dlaczego jest on błędny. Tym samym uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie wyjaśnia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, naruszając art. 141 § 4 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Następnie pełnomocnik podjął polemikę z dokonaną przez Sąd pierwszej instancji wykładnią art. 72 ust. 2 ustawy. Podniósł, że Sąd nie wziął pod uwagę ani możliwości budżetowych Powiatu G., niepozwalających mu przejąć wszystkich zobowiązań Zakładu, ani trudności interpretacyjnych, jakie w doktrynie budzi lakoniczna treść tego przepisu.

Rozwijając ten wątek, pełnomocnik zaznaczył, że z punktu widzenia wierzycieli szczególnie niekorzystny jest podział zobowiązania, gdyż z pewnością łatwiej jest prowadzić egzekucję wobec jednego dłużnika niż w stosunku do dwóch, i to takich, którzy nie odpowiadają solidarnie. Skoro art. 72 ust. 2 ustawy przewiduje przejęcie należności głównej wraz z odsetkami, to "intencjonalnie ustawodawca zakładał obowiązek przejęcia zobowiązania w jak najszerszym zakresie". W efekcie najbardziej zasadne jest przejęcie wszystkich świadczeń głównych, zaś argumentacja Sądu skutkuje ochroną prawną Spółki z naruszeniem interesu wierzycieli, których wierzytelności przejęto.

Pełnomocnik podkreślił, że z tych przejętych zobowiązań wynikają świadczenia o charakterze jednorazowym, aczkolwiek podzielone na mniejsze kwoty spłacane cyklicznie i składające się na większą całość, przy czym raty nie mają samoistnego charakteru i są ułamkiem istniejącej początkowo kwoty rozłożonej na części. Niemniej chociaż są one świadczeniami pieniężnymi, które w swej istocie pozostają świadczeniami podzielnymi, nie mają one niejako automatycznie charakteru podzielnego. W konsekwencji podczas kwalifikacji danego długu zgodnie z kryterium wskazanym w art. 72 ust. 2 ustawy miarodajny jest termin spłaty pierwszej raty, wobec czego zobowiązania przejęte zaskarżoną uchwałą były wcześniejsze od zobowiązania Spółki.

Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa. Pełnomocnik stwierdził, że regulacja art. 72 ust. 2 ustawy nie wprowadza żadnej modyfikacji charakteru zobowiązania czy też pierwszeństwa w ich przejęciu uzależnionego od łatwości ich dochodzenia w trybie egzekucji. Odwołał się do literatury i orzecznictwa, wedle których wymagalność roszczenia to stan, w którym wierzyciel może domagać się od dłużnika spełniania świadczenia, a dłużnik zobowiązany jest to świadczenie spełnić. Przywołał zarazem orzeczenia wskazujące, że wymagalność świadczeń kredytowych wyznaczana jest wymagalnością każdej z rat.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Bezzasadny jest jej zarzut procesowy, odniesiony do art. 141 § 4 P.p.s.a. określającego wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku, m.in. ten, by zawierało ono podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Zdaniem autora skargi kasacyjnej zaskarżony wyrok powinien być uchylony z powodu braku w jego uzasadnieniu tego właśnie elementu, gdyż rozważania w tym zakresie są lakoniczne i nie ustosunkowują się do argumentacji powołanej w przedłożonym przez organ załączniku do rozprawy. Niemniej zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., stosownie do art. 174 pkt 2 P.p.s.a., jak każdy inny zarzut procesowy, może okazać się skuteczny tylko wówczas, gdy naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi zatem o sytuację, gdy ze względu na wady uzasadnienia orzeczenie w ogóle nie poddaje się kontroli instancyjnej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 118/17, LEX nr 2611345). Bezsprzecznie jednak uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala poznać zapatrywania Sądu, ustalić jednoznacznie przyczyny podjętego rozstrzygnięcia i po pierwsze podjąć z nimi polemikę w ramach skargi kasacyjnej oraz po drugie zweryfikować je podczas rozpoznawania tej skargi. Sąd pierwszej instancji, rozpatrując skargę na uchwałę w sprawie przejęcia przez Powiat zobowiązań Zakładu przekształconego w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, odnotował, że stosownie do art. 72 ust. 2 w pierwszej kolejności przejęciu podlegają zobowiązania wymagalne najdawniej. W konsekwencji zestawił terminy wymagalności wierzytelności Spółki, która nie została przejęta, z terminami wierzytelności przejętych i uznał, że tę pierwszą wierzytelność bezprawnie w uchwale pominięto. Wymagalność trzech najwyższych zobowiązań przejętych, które zostały rozłożone na raty, oceniał nawiązując do terminów wymagalności poszczególnych rat, dochodząc w efekcie do wniosku, że wszystkie te zobowiązania przejęto w całości, mimo że na dzień przejęcia (dzień przekształcenia Zakładu w spółkę) w części, i to w jednym przypadku przeważającej, nie były one wymagalne, ponieważ terminy płatności późniejszych rat wyznaczono już po tym dniu.

W efekcie Sąd pierwszej instancji odrzucił stanowisko przeciwne wyrażone we wspomnianym załączniku do protokołu rozprawy, wywiedzione z założenia, że w rozpatrywanym zakresie miarodajna jest wyłącznie wymagalność pierwszej raty, przesądzająca o takiej wymagalności całości zobowiązania, która kwalifikuje je do przejęcia z pierwszeństwem przed zobowiązaniami wymagalnymi później, choć przed terminem wymagalności części dalszych rat. Wprawdzie przyznać wypada, że Sąd mógł to wyrazić wprost, zwłaszcza wskazać szczegółowe przyczyny, dla których do tego stanowiska się nie przychylił i nie podzielił argumentacji mającej go wspierać, ale brak tego rodzaju wywodu nie dyskwalifikuje uzasadnienia zaskarżonego wyroku, podającego przecież przesłanki, jakimi Sąd się kierował. Jest tak tym bardziej dlatego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie wyeksponował okoliczność, której zresztą w skardze kasacyjnej dostatecznie nie dostrzeżono, a mianowicie iż działał w warunkach związania oceną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1250/16. W uzasadnieniu tego wyroku, o czym będzie jeszcze mowa, nie przywiązano zaś żadnej wagi do racji przywołanych w załączniku do rozprawy, w szczególności łączących się z ochroną interesu wierzyciela poprzez wykluczenie podziału zobowiązania utrudniającego mu dochodzenie jego praw.

Skarga kasacyjna nie wykazała więc, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Odnotowania wymaga, że nie zawiera ona tego rodzaju zarzutu podważającego przyjęty w sprawie stan faktyczny, zwłaszcza co do tego, iż Spółce przysługiwała wierzytelność wobec Zakładu, której nie objęto zaskarżoną uchwałą, a także co do dat wymagalności zarówno tej wierzytelności, jak i rat, na jakie rozłożono zobowiązania przejęte uchwałą. Pełnomocnik nie przeczy wszak, że w przeciwieństwie do wierzytelności Spółki część z tych rat stała się wymagalna już po dacie przejęcia zobowiązań, prezentuje natomiast koncepcję, w świetle której fakt ten jest pozbawiony znaczenia. Koncepcję tę oraz przeciwne w stosunku do niej wywody Sądu można rozpatrzyć jedynie w ramach sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu materialnoprawnego, dotyczącego powołanego już art. 72 ust. 2 ustawy.

Jak wspomniano, wykładnię tego przepisu na gruncie niniejszej sprawy przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1250/16, i przesądził przez to niektóre ważne aspekty analizowanego problemu. Zgodnie bowiem z art. 190 P.p.s.a. nie tylko Sąd pierwszej instancji był tą wykładnią związany, lecz również rozpatrywana skarga kasacyjna, jako wywiedziona od wyroku wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, nie mogła być oparta na podstawach z tą wykładnią sprzecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny z pewnością podporządkował się wykładni zawartej w wyroku z dnia 27 marca 2018 r. i zastosował się do wskazań co do dalszego postępowania, jakie z niej wynikają. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę przede wszystkim na konieczność ustalenia, czy Spółce przysługiwała wierzytelność wobec Zakładu i czy nie była ona kwestionowana. Okoliczności te są w sprawie bezsporne, potwierdzone zresztą zostały przez przedłożone w toku ponownie prowadzonego postępowania odpisy nakazu zapłaty, postanowień o nadaniu mu klauzul wykonalności oraz zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. Pozwala to na rozważenie zasadniczego w sprawie zagadnienia zamykającego się w pytaniu o to, czy zaskarżona uchwała, pomijając tę wierzytelność Spółki, przejęła zarazem zobowiązania, które były wymagalne później czy nawet w ogóle niewymagalne. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył jednocześnie, że twierdząca odpowiedź na to pytanie, czyli taka, jaką udzielił Sąd pierwszej instancji, oznaczać będzie, że Spółka jest legitymowana do wniesienia skargi na zaskarżoną uchwałę i że uchwała ta została podjęta z naruszeniem prawa. Wskazał też jedyne kryterium przewidziane w art. 72 ust. 2 ustawy, którym należy się kierować – czas, w którym zobowiązania stały się wymagalne.

Sąd pierwszej instancji dokonał oceny, do której go zobowiązano, zastosowując się do tych wskazań. Wywody przeprowadzone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a wcześniej w powołanym załączniku do rozprawy pozostają natomiast w sprzeczności z powyższą wiążącą wykładnią, skoro odwołują się do innych kryteriów, których skądinąd nie można wyinterpretować z treści art. 72 ust. 2 ustawy. Autor skargi kasacyjnej eksponuje wszak względy pozaprawne, związane z zamiarem ułatwienia zaspokojenia wierzyciela zobowiązania przejętego w całości, poprzez umożliwienie kierowania roszczeń do jednego dłużnika. Trudno wszelako przyjąć, by z tej przyczyny można było, bez wyraźnej ku temu podstawy prawnej, odstąpić od ogólnych reguł odnośnie do wymagalności zobowiązań, i wyłączyć zasadę, iż zobowiązane, nawet jednorodne, płatne w ratach, staje się wymagalne w częściach odpowiadających wysokości poszczególnych rat i stopniowo, wraz z upływem kolejnych terminów płatności każdej z rat. Całkowicie chybiony jest też argument wskazujący na potrzebę ochrony interesów wierzycieli, który ma charakter wybiórczy w tym sensie, że koncentruje się tylko na interesie wierzycieli zobowiązań przejętych uchwałą i nie dostrzega interesu Spółki, także będącej przecież wierzycielem Zakładu. Niewątpliwie unormowanie art. 72 ust. 2 ustawy nie uprzywilejowuje żadnej kategorii wierzycieli i nie pozwala na pokrzywdzenie jakiejś ich grupy, niezależnie od ich statusu czy też rodzaju i wysokości przysługujących im roszczeń. Przeciwnie, zakłada równe ich traktowanie, ustalając na wypadek niemożności przejęcia wszystkich zobowiązań, kolejność przejęcia odwołującą się do obiektywnego miernika wymagalności.

Z tego punktu widzenia dalszą kwestią pozostaje dzień powstania zobowiązania, np. data zawarcia umowy obligującej dłużnika do zapłaty na rzecz wierzyciela określonej kwoty, mimo że z tą datą kwotę taką można określić jako należną. Istotny jest bowiem wyłącznie moment, zazwyczaj wynikający z umowy, w którym świadczenie powinno być spełnione, a ściślej dzień, z którym wierzyciel może się tego od dłużnika domagać, tj. przy świadczeniach pieniężnych dzień następny po dniu wyznaczonym jako termin płatności. Jeżeli świadczenie to rozłożono na raty płatne w różnych terminach, to oczywistym jest, że upływ terminu płatności pierwszej raty, powoduje wymagalność jedynie tej raty, nie wymagalność całego zobowiązania, czyli także tej jego części, które rozłożono na kolejne raty płatne później. Rodzaj świadczenia będącego przedmiotem zobowiązania, czyli jego jednorazowość lub okresowość, nie ma zatem znaczenia. Wbrew przekonaniu autora skargi kasacyjnej, nie tylko zobowiązanie do świadczeń okresowego może być bowiem wymagalne w różnych terminach, odrębnych dla każdego z tych świadczeń. Ustanowiona w art. 72 ust. 2 ustawy reguła, że przejęciu w pierwszej kolejności podlegają zobowiązania wymagalne najdawniej w przypadku zobowiązań płatnych w ratach oznacza, że datę wymagalności wyznaczającą tę kolejność odnieść należy każdorazowo do dnia wymagalności poszczególnych rat, bez możliwości przyjęcia jednej daty wymagalności całego zobowiązania, o ile nie wystąpi przewidziane

w umowie zdarzenie, np. zaległość w zapłacie kilku kolejnych rat, powodujące według umowy skutek w postaci wymagalności całości zobowiązania. Tym samym regułę tę narusza przejęcie zobowiązania w zakresie rat, jakie stały się wymagalne później, niż inne zobowiązanie, których nie przejęto.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną stosownie do art. 184 P.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego, które obejmują wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.