Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 839/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71a § 9
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi "A" na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 25 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty organowi egzekucyjnemu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 czerwca 2018r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...],( dalej: Dyrektor IAS ) działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) - dalej jako K.p.a., art. 71a § 9 w zw. art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 z późn. zm.) - dalej jako u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia W. B. S. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 30 kwietnia 2018 r.( dalej: Naczelnik ), którym określono wysokość nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu kwoty 1.362.893,68 zł, przysługującej zobowiązanej Spółce "A" z siedzibą w W., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i określił wysokość nieprzekazanej przez W. B. S. organowi egzekucyjnemu kwoty 1.307.886,41 zł.

Podstawą takiego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania:

Organ egzekucyjny - Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego "A" Spółki z o.o. z siedzibą w W., zawiadomieniem z dnia 18 grudnia 2017 r. dokonał w dniu 19 grudnia 2017 r. zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w W. B. S. (dalej jako WBS). Dochodzona należność wynosiła 1.738.977,60 zł. Odpowiadając na powyższe, dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia 22 grudnia 2017 r. poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na częściowy brak środków. W tym samym dniu Bank przelał na rachunek organu egzekucyjnego środki pieniężne w wysokości: 316.159,23 zł, 14,48 zł, a następnie w dniu 27 grudnia 2017 r. - 5.000,00 zł, - 11.681,92 zł, w dniu 28 grudnia 2017 r. - 21.149,70 zł oraz w dniu 2 stycznia 2018 r. -22.078,49 zł.

Zaprzestanie przez Bank realizacji przedmiotowego zajęcia skutkowało podjęciem przez organ egzekucyjny postępowania wyjaśniającego.

W dniu 1 marca 2018 r. zwrócono się do Banku o wskazanie obrotów i stanów zajętych rachunków ze szczególnym wykazem wpływów, obciążeń, ich tytułów oraz nadawców i odbiorców, a także skierowano ponaglenie do niezwłocznego przekazania zajętej kwoty albo zawiadomienia o przeszkodzie w realizacji zajęcia.

WBS pismem z dnia 5 marca 2018 r. oświadczył m.in., że zobowiązana Spółka "A" otworzyła w dniu 19 września 2012 r. rachunek bieżący i rachunek pomocniczy w celu obsługi inwestycji developerskiej. W ocenie Banku rachunek pomocniczy zobowiązanego, który jest przedmiotem zajęcia, jest rachunkiem powierniczym i nie podlega egzekucji. Dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, że w wyniku przeprowadzonej kontroli przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz S. S. O. Z. BPS zalecono Bankowi m.in. uporządkowanie dokumentacji kredytowych klientów pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. W konsekwencji doszło do spotkania w dniu 14 lutego 2018 r. Zarządu WBS z przedstawicielem zobowiązanego i wskazano na konieczność sporządzenia aneksu do umowy rachunku pomocniczego.

Jednocześnie Bank oświadczył, że na rachunku bieżącym zobowiązanego od daty zajęcia do dnia 5 marca 2018 r. brak jest środków do wypłaty. W załączeniu Bank przesłał kopie pisma z dnia 5 marca 2018 r. adresowanego do Zarządu Spółki "A" zawierającego wezwanie do wykonania zobowiązań podjętych na spotkaniu w dniu 14 lutego 2018 r.

Bank odpowiedział również na ponaglenie wykazując, że istnieje przeszkoda w dokonywaniu wypłat z zajętego rachunku pomocniczego na poczet zajęcia z uwagi na jego powierniczy charakter. Zaznaczono również, że działania zobowiązanego, który żąda realizacji wypłat na własne cele z rachunku pomocniczego naruszają przepisy prawa; następnie przy piśmie z dnia 8 marca 2018 r. Bank przesłał wyciąg z rachunku bieżącego oraz pomocniczego Spółki "A" za okres od dnia 1 września 2017 r. do dnia 1 marca 2018 r.

W dniu 15 marca 2018 r. wezwano Bank do przedłożenia umowy o prowadzenie otwartego mieszkaniowego rachunku powierniczego zawartej ze Spółką "A"; w odpowiedzi na powyższe WBS powtórzył przedstawioną wcześniej argumentację, załączył kopie: umowy rachunku bankowego nr [...] z dnia 23 września 2013 r., umowy o kredyt developerski z dnia 17 września 2013 r., aneksu nr 6 do tej umowy, prospektu informacyjnego dla inwestycji "O. h." oraz zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z dnia 16 marca 2018 r.

Nadto w aktach sprawy znajdują się pisma zobowiązanej Spółki skierowane do organu egzekucyjnego z dnia:

- 5 marca 2018 r. zawierające wniosek o pilne pobranie należnych środków z rachunku bankowego prowadzonego przez WBS (wskazano nr rachunku pomocniczego) oraz załączniki w postaci kopii: pisma adresowanego do Banku o bezzwłoczną realizację zajęcia oraz umowy rachunku bankowego z dnia 23 września 2013 r.;

- 16 marca 2018 r. zawierające informację o aktualnym saldzie rachunku pomocniczego, które wynosi 3.135.158,16 zł wraz z wydrukami, korespondencją kierowaną do Banku w sprawie realizacji zajęcia.

Naczelnik wydał w dniu 30 kwietnia 2018 r. postanowienie, którym określił wysokość nieprzekazanej przez WBS kwoty, zajętej zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 18 grudnia 2017 r., przysługującej zobowiązanemu "A" Spółce z o.o. na 1.362.893,68 zł.

Dłużnik zajętej wierzytelności w dniu 11 maja 2018 r. dokonał przelewu na rachunek organu egzekucyjnego środków pieniężnych w wysokości 1.362.893,68 zł.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Bank stwierdził, że nie uchylał się od realizacji zajęcia egzekucyjnego, ponieważ miał i ma na względzie wyższy interes społeczny, chroniąc prawa nabywców lokali, co jest prawnie uzasadnione. Dłużnik zajętej wierzytelności uważa, że nie miał prawa do wypłaty środków z rachunku pomocniczego na poczet zobowiązań Spółki nie związanych z realizacją inwestycji. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Do przedmiotowego zażalenia skarżący załączył kopię zawiadomienia z dnia 4 maja 2018 r. o wszczęciu śledztwa przez Prokuraturę Rejonową W. P. P. w W.

Dyrektor IAS po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym - postanowił uchylić zaskarżone postanowienie w całości i określić wysokość nieprzekazanej przez W. B. S. organowi egzekucyjnemu kwoty na 1.307.886,41 zł.

W swoim rozstrzygnięciu, organ opierając się na treści art. 71 a § 1 i § 9, art. 80 § 1 i § 2 u.p.e.a. wskazał, że zebrany w toku prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy, jak i ustalenia faktyczne dokonane na jego podstawie, pozwalają na wyprowadzenie wniosku, że w sprawie doszło do bezpodstawnego uchylania się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności, przez które to bezpodstawne uchylanie się należy rozumieć sytuację, gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki dla przekazania zajętej wierzytelności. jednakże mimo to dłużnik nie spełnia należnego świadczenia w całości lub części. Zawarty w art. 71 a § 9 u.p.e.a. zwrot "bezpodstawnie uchyla się" odnosi się wyłącznie do okoliczności prawnych, przesłanki tej nie można natomiast odnosić do okoliczności faktycznych, np. związanych ze złą kondycją finansową dłużnika zajętej wierzytelności. Dodatkowo, podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. przedawnienie, potrącenie wierzytelności).

W niniejszej sprawie nie zaszły jednak żadne okoliczności, które stanowiłyby tak rozumianą podstawę prawną do nieprzekazywania organowi egzekucyjnemu kwoty zajętej wierzytelności.

Dyrektor IAS stwierdził na podstawie przedłożonej przez zobowiązaną Spółkę jak i WBS kserokopii umowy rachunku bankowego z dnia 23 września 2013 r., że rachunek o numerze [...] jest rachunkiem pomocniczym.

Natomiast rachunek nr [...] jest rachunkiem bieżącym karty V., co potwierdzają: zestawienie rachunków WBS oraz wyciągi z rachunku bieżącego i pomocniczego Spółki "A" za okres od dnia 1 września 2017 r. do dnia 1 marca 2018 r.

Zgodnie z art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1468) otwarty mieszkaniowy rachunek powierniczy jest należącym do dewelopera rachunkiem powierniczym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 1988, z późn. zm.) służącym gromadzeniu środków pieniężnych wpłacanych przez nabywcę, na cele określone w umowie deweloperskiej, z którego wypłata zdeponowanych środków następuje zgodnie z harmonogramem przedsięwzięcia deweloperskiego określonego w tej umowie. Natomiast przepis art. 59 ust. 4 ustawy Prawo bankowe stanowi, że w razie wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko posiadaczowi rachunku powierniczego - środki znajdujące się na rachunku nie podlegają zajęciu.

Zdaniem Dyrektora IAS, z akt sprawy wynika jednoznacznie, że WBS nie prowadzi rachunku powierniczego dla Spółki "A" z siedzibą w W. W zażaleniu sam Bank stwierdza, że "KNF zwróciła m.in. uwagę na brak rachunku powierniczego otwartego dla Spółki". Nie doszło również do zawarcia z ww. Spółką aneksu do umowy rachunku pomocniczego w celu potwierdzenia jego powierniczego charakteru. Zajęty rachunek pomocniczy został otwarty w dniu 19 września 2012r. W toku postępowania wyjaśniającego w dniu 15 marca 2018 r. wezwano Bank do przedłożenia umowy o prowadzenie otwartego mieszkaniowego rachunku powierniczego zawartej ze Spółką "A". W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 3 kwietnia 2018 r. Bank powtórzył przedstawioną wcześniej argumentację i załączył kopie: umowy rachunku bankowego z dnia 23 września 2013 r., umowy o kredyt developerski nr [...] z dnia 17 września 2013 r., aneksu nr 6 do tej umowy, prospektu informacyjnego dla inwestycji "O. h." oraz zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z dnia 16 marca 2018 r. Z przedstawionych dokumentów wynika jednoznacznie, że deweloper nie zawarł z bankiem umowy rachunku powierniczego otwartego. KNF kontrolując bank potwierdziła to stwierdzając brak rachunku powierniczego otwartego dla Spółki "A". Brak rachunku powierniczego potwierdza również sam zobowiązany.

W tym stanie, w ocenie organu, dłużnik zajętej wierzytelności winien realizować zajęcie zgodnie z przepisami art. 80 i art. 81 u.p.e.a.

Zatem, zaprzestanie dalszej realizacji dokonanego zajęcia, w związku z oświadczeniem Banku, że rachunek pomocniczy jest rachunkiem powierniczym, tj. otwartym mieszkaniowym rachunkiem powierniczym w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego i nie podlega egzekucji zgodnie z art. 59 ust. 4 ustawy Prawo bankowe, nie stanowi podstawy prawnej do skutecznego uchylania się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności. Nie jest bowiem rolą organu egzekucyjnego jak i organu drugiej instancji ocena, czy i kiedy umowa o prowadzenie otwartego mieszkaniowego rachunku powierniczego winna zostać zawarta pomiędzy Spółką "A" a WBS. Niezrozumiałe jest natomiast zachowanie Banku, który twierdząc, że sprzedaż lokali w budynku nr 3 rozpoczęła się dnia 12 listopada 2013 r., a więc po wejściu w życie ustawy o ochronie nabywców lokali (...), co nastąpiło w dniu 29 kwietnia 2012 r., nie doprowadził przez okres 5 lat do zawarcia ze Spółką "A" umowy o prowadzenie przedmiotowego rachunku.

Dyrektor IAS zauważył również, że z rachunku pomocniczego, który jak twierdzi dłużnik zajętej wierzytelności, korzysta z ochrony prawnej na podstawie art. 59 ust. 4 prawa bankowego, WBS dokonał jednak w dniu 10 stycznia 2018 r. przelewu środków pieniężnych na polecenie zobowiązanej Spółki tytułem złożonej listy płac.

Powyższe dowodzi braku konsekwencji działania Banku i braku jego wiarygodności w sytuacji, gdy z jednej strony - jak twierdzi - ma na względzie ważny interes społeczny, chroniąc prawa nabywców lokali, z drugiej zaś realizuje dyspozycje posiadacza rachunku zgodnie z umową rachunku bankowego, która dotyczy rachunku pomocniczego, będącego zdaniem Banku rachunkiem powierniczym. Bank realizował umowę rachunku bankowego zgodnie z jej brzmieniem, czyli tak jak umowę rachunku do obsługi działalności gospodarczej, m.in. dokonał wypłaty na rzecz dewelopera środków na podstawie listy płac. Z przedstawionych dokumentów nie wynika przy tym, aby Bank przed tą wypłatą dokonał kontroli zakończenia etapu przedsięwzięcia deweloperskiego określonego w harmonogramie przedsięwzięcia deweloperskiego (zgodnie z art. 12) na podstawie wpisu kierownika budowy w dzienniku budowy, potwierdzonego przez wyznaczoną przez bank osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane. Tymczasem wypłaty środków pieniężnych z rachunku powierniczego są możliwe wyłącznie po spełnieniu warunków określonych w art. 12.

Mając powyższe na względzie, Dyrektor IAS stwierdził, że WBS jako dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

W wyniku analizy akt sprawy, organ zauważył, że Naczelnik w sposób nieprawidłowy

Na dzień 30 kwietnia 2018 r. należności dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wskazanego w zawiadomieniu o zajęciu wynosiły 1.310.885,94 zł (należność główna - 1.310.809,21 zł oraz koszty egzekucyjne - 76,73 zł powstałe po zajęciu dokonanym ww. zawiadomieniem, a więc nim nie objęte).

Organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu określając nieprawidłową kwotę w wysokości 1.362.893,68 zł nie uwzględnił wpłat dokonanych przez dwa inne banki w okresie od dnia 18 grudnia 2017 r. do dnia 23 stycznia 2018 r. (w których również zajęto rachunki zobowiązanej Spółki) w łącznej wysokości 52.084,40 zł.

Zatem zaskarżone postanowienie jest wadliwe, gdyż określono w nim nieprawidłową kwotę, którą dłużnik zajętej wierzytelności zobligowany jest przekazać organowi egzekucyjnemu tytułem realizacji przedmiotowego zajęcia. Dlatego postanowienie to należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Dyrektor IAS orzekając o wysokości nieprzekazanej przez WBS kwoty, wziął pod uwagę również fakt wyegzekwowania w dniu 9 maja 2018 r. przez Naczelnika kwoty 2.999,50 zł, którą zaksięgowano w części na koszty egzekucyjne (76,70 zł) i należność główną (2.922,80 zł).

Wobec powyższego WBS na podstawie zawiadomienia o zajęciu winien przekazać organowi egzekucyjnemu kwotę 1.307.886,41 zł.

Zważywszy na okoliczność, że WBS w dniu 11 maja 2018 r. wykonał postanowienie organu egzekucyjnego i przelał na rachunek organu środki pieniężne w wysokości 1.362.893,68 zł, Naczelnik dokona zwrotu na rachunek Spółki "A" w WBS kwoty 55.007,27 zł.

Strona, nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie przepisów:

1) art. 71 a § 9 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy nie została spełniona przesłanka "bezpodstawnego uchylania się" Banku od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności,

2) art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 75 K.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji nienależyte odniesienie się do okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek z art. 71 b § 9 u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze strona wniosła o:

- uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 30 kwietnia 2018r.

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi strona powtarzając podstawowe argumenty przedstawione w zażaleniu, dodatkowo zarzuciła organowi II instancji, że nie zbadał sprawy wnikliwie i wszechstronnie. Strona nie podziela również poglądu, że nie jest rolą organu egzekucyjnego ocena, czy i kiedy powinna być zawarta umowa rachunku powierniczego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja ( postanowienie ) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma zatem prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, zaś podniesione w skardze zarzuty są chybione.

Zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W myśl art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji znajdują zastosowanie zasady, sformułowane w K.p.a. W szczególności należy wskazać na zasadę prawdy materialnej (art. 7 K.p.a.) oraz oficjalności postępowania dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). Organy postępowania egzekucyjnego mają zatem obowiązek zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, a także podjąć wszelkie inne niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

W kontrolowanym postępowaniu egzekucyjnym postanowienia zostały wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. W myśl tego przepisu, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego.

Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (art. 80 § 2 u.p.e.a.).

Przy czym przepis art. 71 a § 1 u.p.e.a., pozbawia możliwości przeprowadzenia kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego w stosunku do banków jako dłużników zajętej wierzytelności, co jest uzasadnione koniecznością zachowania tajemnicy bankowej. Nie pozbawia natomiast organu egzekucyjnego możliwości wydania wobec banku, jako dłużnika zajętej wierzytelności, postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty, w razie ustalenia, że bank bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności.

Do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter działania bezpodstawnego. Nie można zatem wydać rzeczonego postanowienia, jeżeli dłużnik co prawda uchylał się od przekazania wierzytelności, ale miał do tego podstawy prawne. Obie te okoliczności - fakt uchylania się oraz bezpodstawność takiego działania - muszą być ocenione przez organy egzekucyjne obu instancji. W orzecznictwie jednolite jest stanowisko, zgodnie z którym przyczyny uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu powinny mieć charakter prawny, a nie faktyczny.

W wyroku z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt I FSK 2287/14 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, w myśl którego zwrot "bezpodstawnie uchyla się" odnosi się wyłącznie do okoliczności prawnych, umożliwiających dłużnikowi zajętej wierzytelności skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania (np. zarzut potrącenia). Przesłanki tej nie można natomiast odnosić do okoliczności faktycznych związanych ze złą kondycją finansową dłużnika zajętej wierzytelności. Dokonanie potrącenia wzajemnych wierzytelności - w sytuacji uprzedniego zajęcia jednej z nich może stanowić podstawę do przyjęcia bezpodstawnego uchylenia się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może według swego uznania decydować o przeznaczeniu zajętych już wierzytelności, bądź ich uiszczeniu zobowiązanemu, bez zgody organu egzekucyjnego (podobnie m.in. w sprawach - sygn. akt I FSK 984/06, II FSK 2286/14).

W wyroku z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 44/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, a stanowisko to Sąd w rozpoznawanej sprawie podziela, że do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter bezpodstawnego. Nie można zatem wydać postanowienia, o jakim mowa w tym przepisie, jeżeli dłużnik co prawda uchylał się od przekazania wierzytelności, ale miał do tego podstawy. Obie te okoliczności - fakt uchylania się oraz bezpodstawność takiego działania - muszą być ocenione przez organy egzekucyjne obu instancji.

W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości, że strona skarżąca nie przekazała całej zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Została zatem spełniona pierwsza z omówionych przesłanek warunkujących byt postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. Sporne było natomiast, czy to nieprzekazanie miało charakter bezpodstawny. Zdaniem organu również i ta przesłanka została zrealizowana. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do stwierdzenia, że uchylanie się przez WBS od przekazania organowi zajętej kwoty wierzytelności było nieuprawnione, w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 19 grudnia 2017r. nastąpiło skuteczne zajęcie wierzytelności w łącznej kwocie 1.738.977,50 zł. z rachunków bankowych zobowiązanego "A" Spółki z o.o. w WBS. Bank częściowo zrealizował zajęcie, przekazując na rachunek organu egzekucyjnego środki pieniężne łącznie w wysokości 376.083,82 zł.

Oba organy dysponowały umową rachunku bankowego nr [...] z dnia 23 września 2013r., z której wynika, że rachunek ten jest rachunkiem pomocniczym. Na mocy § 3 pkt 2 umowy, Bank realizuje dyspozycje, o których mowa w ust. 1 (przeprowadzenie na zlecenie posiadacza rachunku rozliczeń pieniężnych), w pierwszej kolejności przed innymi płatnościami, z wyjątkiem płatności, które są realizowane w ciężar rachunku bez dyspozycji posiadacza rachunku, tj. w przypadku zajęcia rachunku w związku z postępowaniem egzekucyjnym.

Wskazując na zapis art. 59 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 1988, z późn. zm.), który stanowi, że w razie wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko posiadaczowi rachunku powierniczego - środki znajdujące się na rachunku nie podlegają zajęciu, organ odwoławczy zasadnie wskazał, że ze wskazanej powyżej umowy rachunku bankowego absolutnie nie wynika, aby rzeczony rachunek był rachunkiem powierniczym w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1468). Zgodnie z tym przepisem otwarty mieszkaniowy rachunek powierniczy jest należącym do dewelopera rachunkiem powierniczym w rozumieniu przepisów ustawy Prawo bankowe służącym gromadzeniu środków pieniężnych wpłacanych przez nabywcę, na cele określone w umowie deweloperskiej, z którego wypłata zdeponowanych środków następuje zgodnie z harmonogramem przedsięwzięcia deweloperskiego określonego w tej umowie.

Tymczasem z akt sprawy bezspornie wynika, że pomiędzy zobowiązanym a dłużnikiem zajętej wierzytelności nie została zawarta umowa rachunku powierniczego, co potwierdziła sama strona skarżąca, odwołując się po pierwsze do kontroli Komisji Nadzoru Finansowego oraz S. S. O. Z. BPS, zalecających uporządkowanie dokumentacji kredytowych zgodnie z obowiązującymi przepisami, po drugie do nieskutecznej próby zawarcia z zobowiązaną Spółką aneksu do umowy rachunku pomocniczego, w efekcie czego WBS złożył zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej W. P. o popełnieniu przestępstwa.

W konsekwencji zasadnie organ uznał, że zajęty rachunek pomocniczy nie podlegał uwarunkowaniom przewidzianym w art. art. 59 ust. 4 ustawy Prawo bankowe. Co więcej, trafnie organy uznały, iż oświadczenie Banku, że rachunek pomocniczy jest otwartym mieszkaniowym rachunkiem powierniczym w rozumieniu art. 4 pkt. 4 ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego i nie podlega egzekucji zgodnie z powołanym wyżej art. 59 ust. 4 Prawa bankowego, nie stanowi podstawy prawnej do skutecznego uchylania się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności.

Sąd przyznał rację organowi odwoławczemu, który uznał, że argumentacja WBS w zakresie ochrony ważnego interesu społecznego w związku z rozpoczęciem w dniu 12 listopada 2013r. sprzedaży lokali w budynku nr 3, a więc po wejściu w życie ustawy o ochronie nabywców lokali, nie może nakładać na organy egzekucyjne obowiązku badania przyczyn nie zawarcia przez okres 5 lat umowy z "A" o prowadzenie otwartego mieszkaniowego rachunku powierniczego.

Twierdzenie Banku w powyższym zakresie pozostaje w oczywistej sprzeczności z jego zachowaniem, który uznając z jednej strony, że rachunek pomocniczy korzysta z ochrony przewidzianej w art. 59 ust. 4 Prawa bankowego, z drugiej realizując polecenie zobowiązanej Spółki w dniu 10 stycznia 2018r. dokonał z tego rachunku przelewu środków pieniężnych tytułem złożonej listy płac, a zatem realizował umowę rachunku bankowego zgodnie z jej brzmieniem, tak jak umowę do obsługi działalności gospodarczej. Gdyby bowiem przedmiotowa umowa miała rzeczywiście charakter powierniczy, to dokonanie takiej czynności, bez wyraźnych uregulowań w tym zakresie, w sposób nieuprawniony naruszałaby prawa osób korzystających z ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego ( ... ).

Poprawna jest zatem konstatacja organów, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchylił się od przekazania wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zresztą wbrew woli zobowiązanego, o czym świadczą znajdujące się w aktach sprawy jego wnioski ( ponawiane) o pilne przekazanie środków znajdujących się na jego rachunku na rzecz pierwszego Urzędu Skarbowego w G. ( karta 260 akt adm. ).

W efekcie Sąd nie uznał zarzutów naruszenia: art. 6, 7, 75 i 75 § 1, 77 § 1, 80, 107 § 3 K.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji nienależyte odniesienie się do okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek z art. 71b § 9 u.p.e.a..

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.