Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 95/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 12 par. 1, art. 35 par. 1-3, art. 36 par. 1 i 2, art. 37 par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 52 par. 1, art. 149a par. 1a, par. 2, art. 161 par. 3, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 8 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2016 roku sprawy ze skarg S. M. i U. Z. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w sprawie prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci wodociągowo – kanalizacyjnej 1) stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3) wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4) przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz: a) S. M. sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych, b) U. Z. sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych, 5) zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz: a) S. M. kwotę 196,95 (sto dziewięćdziesiąt sześć 95/100) złotych, b) U. Z. kwotę 200 (dwieście) złotych. a.bł.


UZASADNIENIE

W dniu 7 kwietnia 2016 r. S. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego

w B. w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 26 lutego 2014 r. w przedmiocie prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci wodociągowo-kanalizacyjnej zlokalizowanej na działkach nr 340/40, nr 340/43 wraz z przyłączami do budynku handlowego położonego w B. przy ulicy A nr 4a, wnosząc o: pkt 1 - stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; pkt 2 - zobowiązanie organu do załatwienia sprawy administracyjnej; pkt 3 - stwierdzenie, że przewlekłość postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; pkt 4 - przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej przewidzianej w art. 149 § 2 p.p.s.a., pkt 5 - wymierzenie PINB w B. grzywny w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 156 § 6 p.p.s.a. mając na względzie, że przewlekłość postępowania miała miejsce bez żadnego uzasadnienia i z rażącym naruszeniem prawa; pkt 6 - zasądzenie w trybie art. 200 p.p.s.a. na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.

W motywach skargi strona podniosła, że wniosek o wszczęcie postępowania w tej sprawie datowany jest na dzień 26 lutego 2014 r. Dopiero w dniu 5 maja 2014 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania znak [...] i w dniu 28 maja 2014 r. przeprowadził oględziny. Po upływie czterech kolejnych miesięcy bezczynności PINB pismem z dnia 25 września 2014 r. powiadomił w trybie art. 36 k.p.a. o nowym terminie zakończenia postępowania na dzień 27 października 2014 r. Zażaleniem z dnia 6 lutego 2016 r. skarżący zaskarżył w trybie art. 37 k.p.a. przewlekłość prowadzonego postępowania, jednakże [...]WINB w Ł. do dnia złożenia skargi nie wypowiedział się w przedmiocie złożonego zażalenia.

W dniu 5 kwietnia 2016 r., po upływie kolejnego 1,5 rocznego okresu bezczynności, organ poinformował skarżącego o wystąpieniu do gestora sieci, Urzędu Miasta B. i Archiwum Państwowego w P. o dokumentację budowlaną.

Zdaniem skarżącego z przedstawionego toku postępowania wynika jednoznacznie, że organ prowadzi je pozornie od lutego roku 2014, podejmując czynności sporadycznie. Okresy, w których organ nie dokonywał żadnych czynności, są wielomiesięczne, a ostatnio, to okres prawie półtoraroczny. Nie ulega zatem wątpliwości, że PINB uchyla się od merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę co do jej istoty.

Argumentując wniosek o przyznanie w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej S. M. wniósł, aby sąd uwzględnił okoliczność całkowitego lekceważenia obowiązków przewidzianych prawem. Takie zachowanie organu powoduje dla skarżącego potworny uszczerbek moralny w postaci całkowitej utraty zaufania, że organ nadzoru budowlanego w Polsce nie jest powołany dla załatwiania jego sprawy i jest pozbawiony on całkowicie prawa do załatwienia jakiejkolwiek sprawy w tym organie od wielu lat. Skarżący czuje się wykluczony ze społeczeństwa poprzez traktowanie przez organ jego spraw z całkowitą ignorancją. Zachowanie organu jest świadome i perfidnie celowe, a to z kolei usprawiedliwia wnioski niniejszej skargi o ukaranie organu grzywną.

Odpowiadając na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego

w B. wniósł o jej odrzucenie i wyjaśnił, że w dniu 26 lutego 2014 r. wpłynął wniosek S. M. o wszczęcie postępowania w przedmiocie prawidłowości wybudowania i przystąpienia do użytkowania sieci wodociągowo-kanalizacyjnej zlokalizowanej na dz. nr ewid. 340/40; 340/43 obręb [...] wraz z przyłączem do budynku handlowego położonego w B. przy ul. A 4a.

Pismem z dnia 5 maja 2014 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu, na wniosek skarżącego, postępowania administracyjnego w przedmiocie prawidłowości wybudowania i przystąpienia do użytkowania sieci wodociągowo-kanalizacyjnej

z przyłączem do budynku handlowego położonego w B. przy ul. A 4h na w/w nieruchomościach.

W dniu 28 maja 2014 r. PINB przeprowadził oględziny nieruchomości, stwierdzając, iż budynek usługowy wyposażony jest w niezbędną infrastrukturę techniczną w postaci przyłącza wody, kanalizacji i eNN. Ze złożonych wyjaśnień przez Z. Z. wynika, że instalacja wody w budynku z wodomierzem znajduje się w pomieszczeniu socjalnym. Oświadczyła ona także, iż nie zna daty budowy sieci i przyłącza wodociągowo-kanalizacyjnego, a właścicielem obiektu jest od 2003 r. i nie wie, na jakich zasadach realizowane były przyłącza czy sama sieć. W trybie art. 36 k.p.a. organ poinformował, iż przedmiotowe postępowanie administracyjne nie mogło się zakończyć w ustawowym terminie i wyznaczył nowy termin zakończenia na dzień 25 września 2014 r. Dodatkowo w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ wezwał gestora sieci do złożenia stosownych wyjaśnień w zakresie realizacji, użytkowania i eksploatacji przedmiotu postępowania.

Na podstawie art. 37 § 2 i art. 123 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia S. M. przekazanego przy piśmie organu z dnia 24 września 2014 r., na bezczynność Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. oraz pisma z dnia 26 września 2014 r., wniesionego drogą elektroniczną będącego w swej treści uzupełnieniem w/w zażalenia na bezczynność, WINB w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...] wyznaczył PINB w B. dodatkowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy do dnia 24 listopada 2014 r. W toku prowadzonego postępowania, po rozpatrzeniu skargi S. M. na bezczynność, WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SAB/Łd 35/15 zobowiązał PINB w B. do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku.

W dniu 10 sierpnia 2015 r. wpłynęła skarga na niewykonanie w/w wyroku. WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 12 stycznia 2016 r., stwierdził że bezczynność miała miejsce

z rażącym naruszeniem prawa, wymierzając organowi grzywnę. Organ wyjaśnił, że na chwilę obecną trwa analiza pozyskanego w toku prowadzonego postępowania materiału dowodowego, po której wydane zostanie stosowne rozstrzygnięcie w sprawie.

Odnosząc się do przedmiotowej skargi PINB wyjaśnił, iż okoliczność przewlekłości czy też niezachowania ustawowych terminów w sprawie jest od niego niezależna i wynika z braku odpowiedniej kadry pracowniczej, licznych rozbudowanych postępowań administracyjnych oraz konieczności podjęcia natychmiastowych działań w przypadku wystąpienia zagrożenia zdrowia i życia mieszkańców powiatu. W chwili obecnej organ posiada kadrę techniczną w postaci Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz jednego inspektora, dwóch referentów, którzy na dzień dzisiejszy muszą obsłużyć i zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom ponad 113 tysięcznego powiatu o obszarze 971 km2, na terenie którego zlokalizowane są duże strefy przemysłowe m.in. Polska Grupa Energetyczna Górnictwo i Energetyka S.A. Na chwilę obecną organ prowadzi około 800 postępowań z zakresu samowoli budowlanych, do tego dochodzą sprawy z zakresu utrzymania obiektów budowlanych, informacji publicznej i bieżącej korespondencji. Nie ma możliwości szybkiej poprawy pracy jednostki bez wsparcia organów zwierzchnich, poprzez zwiększenie środków przekazywanych dla Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. umożliwiających zatrudnienie dodatkowych pracowników.

W dniu 10 lutego 2016 r. U. Z. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł.

w sprawie wszczętej wnioskiem S. M. z dnia 26 lutego 2014 r. w przedmiocie prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, zlokalizowanej na działkach nr 340/40, nr 340/43 wraz z przyłączami do budynku handlowego, położonego w B., przy ulicy A nr 4a, wnosząc o: pkt 1 - stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; pkt 2 - zobowiązanie organu do załatwienia sprawy administracyjnej; pkt 3 - stwierdzenie, że przewlekłość postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; pkt 4 - przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, przewidzianej w art. 149 § 2 p.p.s.a., pkt 5 - wymierzenie PINB w B. grzywny w trybie art. 149 § 2 w zw.

z art. 156 § 6 p.p.s.a., mając na względzie, że przewlekłość postępowania miała miejsce bez żadnego uzasadnienia i z rażącym naruszeniem prawa; pkt 6 - zasądzenie w trybie art. 200 p.p.s.a. na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. II SA/Łd 96/16.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że wniosek o wszczęcie postępowania w tej sprawie datowany jest na dzień 26 lutego 2014 r. Dopiero w dniu 5 maja 2014 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania znak [...] oraz w dniu 28 maja 2014 r. przeprowadził oględziny. Po upływie czterech kolejnych miesięcy bezczynności, pismem z dnia 25 września 2014 r. organ powiadomił w trybie art. 36 k.p.a. o nowym terminie zakończenia postępowania na dzień 27 października 2014 r. Jednocześnie, jak wynika z odpowiedzi na skargę z dnia 2 marca 2015 r., której kopię załączono do skargi, PINB poinformował sąd, że w chwili obecnej zbiera niezbędny do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia materiał dowodowy.

Zażaleniem z dnia 26 sierpnia 2015 r. skarżąca zaskarżyła w trybie art. 37 k.p.a. przewlekłość prowadzonego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] nr [...][...]WINB uznał, że PINB w B. "nie jest przewlekły w załatwieniu sprawy".

Zdaniem skarżącej z przedstawionego toku postępowania wynika jednoznacznie, że organ prowadzi je pozornie od lutego roku 2014, podejmując czynności sporadycznie. Okresy, w których organ nie dokonywał żadnych czynności, są wielomiesięczne, a ostatnio to okres prawie półtoraroczny. Nie ulega zatem wątpliwości, że PINB uchyla się od merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę co do jej istoty.

Argumentując wniosek o przyznanie w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, U. Z. wniosła, aby sąd uwzględnił okoliczność całkowitego lekceważenia obowiązków przewidzianych prawem. Takie zachowanie organu powoduje dla skarżącej potworny uszczerbek moralny, w postaci całkowitej utraty zaufania, że organ nadzoru budowlanego w Polsce nie jest powołany dla załatwiania jej sprawy i jest ona pozbawiona całkowicie prawa do załatwienia jakiejkolwiek sprawy w tym organie od wielu lat. Skarżąca czuje się wykluczona ze społeczeństwa, poprzez traktowanie przez organ jej spraw z całkowitą ignorancją. Zachowanie organu jest świadome i perfidnie celowe, a to z kolei usprawiedliwia wnioski niniejszej skargi o ukaranie organu grzywną.

W odpowiedzi na tę skargę organ wnioskował o jej odrzucenie i przedstawił analogiczne uzasadnienie jak w sprawie o sygn. II SAB/Łd 95/16.

W dniu 18 stycznia 2016 r. U. Z. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 26 lutego 2014 r. w przedmiocie prawidłowości wybudowania i przystąpienia do użytkowania sieci wodociągowo-kanalizacyjnej wraz z przyłączami do budynku handlowego, położonego w B., przy ulicy A 4a, wnosząc o: pkt 1 - zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu administracyjnego; pkt 2 - stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; pkt 3 - wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 156 § 6 p.p.s.a. mając na względzie, że bezczynność organu miała miejsce bez żadnego uzasadnienia i z rażącym naruszeniem prawa, pkt 4 - przyznanie w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości do uznania sądu; pkt 5 - zasądzenie w trybie art. 200 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. II SAB/Łd 131/16.

Skarżąca argumentowała, że wobec wielomiesięcznej bezczynności PINB wniosła

w dniu 26 sierpnia 2015 r. w trybie art. 37 k.p.a. zażalenie do [...]WINB w Ł., który postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznał za zasadne zażalenie skarżącej na bezczynność w załatwieniu sprawy administracyjnej i wyznaczył organowi powiatowemu dodatkowy termin na załatwienie sprawy do dnia 15 stycznia 2016 r. Organ wyższego stopnia stwierdził też, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także zarządził wyjaśnienie przyczyn

i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Do dnia wniesienia skargi organ pozostawał w nieuzasadnionej bezczynności, tj. od przeprowadzenia oględzin dnia 28 maja 2014 r. W toku postępowania organ dwukrotnie na podstawie art. 36 k.p.a. deklarował, że załatwi sprawę wydaniem decyzji początkowo do dnia 25 września 2014 r., a następnie do dnia 27 października 2014 r. Dodatkowo skarżąca podniosła, że na skutek skargi S. M. - innej strony postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 35/15 orzekł o rażącej bezczynności organu powiatowego i zobowiązał go do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz wymierzył mu grzywnę. Pomimo tego wobec dalszej bezczynności S. M. po wezwaniu organu do wykonania wyroku, złożył za pośrednictwem organu skargę o wymierzenie grzywny za niewykonanie wyroku sądu, która miała zostać rozpoznania w dniu 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 966/15. Od momentu złożenia wniosku o wszczęcie postępowania do dnia wniesienia skargi upłynęły 22 miesiące.

Odpowiadając na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego

w B. wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że w dniu 26 lutego 2014 r. wpłynął wniosek S. M. o wszczęcie postępowania w przedmiocie prawidłowości wybudowania i przystąpienia do użytkowania sieci wodociągowo-kanalizacyjnej opisanej wyżej. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ przedstawił argumentację analogiczną do tej, która została zaprezentowana w sprawie o sygn. II SAB/Łd 95/16. Dodatkowo podniesiono, że w dniu 11 maja 2016r. PINB wydał decyzję nr [...], którą umorzono na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiotowej sprawie dotyczącej prawidłowości wybudowania i legalności użytkowania sieci wodno-kanalizacyjnej - w części dotyczącej przyłącza kanalizacyjnego. W pozostałym zakresie, tj. przyłącza wodociągowego organ ma wydać odrębne rozstrzygnięcie.

Na rozprawie w dniu 8 lipca 2016r. sąd wydał postanowienie, którym na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. ) zarządził połączenie sprawy niniejszej ze sprawami o sygn. II SAB/Łd 96/16 oraz II SAB/Łd 131/16 celem ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, gdyż uznał, że pozostają one ze sobą

w związku. Postępowanie w tychże sprawach zostało bowiem zainicjowane wnioskiem S. M. z dnia 26 lutego 2014r., dotyczy tej samej inwestycji i jest prowadzone przez ten sam organ. Sprawy o sygnaturach II SAB/Łd 96/16 i II SAB/Łd 131/16 zostały zakreślone, a sprawa jest łącznie prowadzona pod sygn. II SAB/Łd 95/16. S. M. poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania wg złożonego zestawienia. Dodatkowo załączył monit skierowany przez [...]WINB w Ł. do PINB w B. z 14 kwietnia 2016r. oraz postanowienie [...]WINB z dnia [...]., wydanego w trybie art. 37 § 2 k.p.a. Wynika z niego, że organ ten stwierdził, że PINB w B. pozostaje bezczynny w załatwieniu przedmiotowej sprawy, postępowanie prowadzi w sposób przewlekły, a niezałatwienie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a nadto wyznaczono termin do załatwienia sprawy do dnia 20 czerwca 2016r., a także zarządzono wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie oraz podjęcia środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwiania spraw administracyjnych

w przyszłości.

Skarżąca U. Z. poparła skargi i wniosła o zwrot kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Przedmiotowe skargi podlegają częściowemu uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skarg S. M. i U. Z. jest bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.

i przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ w sprawie zainicjowanej wnioskiem S. M. z dnia 26 lutego 2014r. dotyczącego prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci wodociągowo-kanalizacyjnej zlokalizowanej na działkach nr 340/40 i 340/43 wraz z przyłączami do budynku handlowego położonego w B. przy ul. A 4a.

Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.).

W przypadku takiej skargi niezbędne jest złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia, jak stanowi art. 37 § 1 k.p.a. Organ ten może wyznaczyć dodatkowy termin na załatwienie sprawy (art. 37 § 2 k.p.a.). Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skutecznie skargę. Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest wykazanie, że złożyła ona stosowne zażalenie do organu wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie ma znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez właściwy organ wyższego stopnia.

W przedmiotowych sprawach okoliczność dotycząca wyczerpania trybu zażaleniowego przez S. M. i U. Z., pozwalająca na skuteczne wniesienie skarg, nie budzi wątpliwości, co wynika z przedstawionego stanu faktycznego.

Przechodząc do meritum sprawy wyjaśnić następnie trzeba, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.

W toku postępowania administracyjnego jedną z podstawowych zasad jest szybkość postępowania administracyjnego wyrażona w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. Jej istota sprowadza się do tego, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Natomiast sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.

W myśl art. 35 § 1 - § 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Jeżeli chodzi o "przewlekłość", to przepisy prawa nie definiują wprost, na czym polega "przewlekłe prowadzenie postępowania", o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a i art. 37 § 1 k.p.a. Należy jednak przyjąć, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Organ prowadzi tym samym postępowanie w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy znaczenia (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 października 2012 r. sygn. II OSK 1956/12 – Lex nr 1233717, 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 549/13 – Lex nr 1369030, 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 2361/13 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Warszawie z dnia 11 września 2014 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 55/14 – Lex nr 1554147 i 18 marca 2014 r. sygn. akt IV SAB/Wa 204/13 – Lex nr 1466033, Poznaniu

z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 1003/13, Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Go 56/14 – Lex nr 1520247, Gliwicach z dnia 3 czerwca 2014 r. sygn. akt II SAB/Gl 23/14 –Lex nr 1476619).

W jednym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 34/13 – Lex nr 1296088) stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.).

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ( art. 149 § 2 p.p.s.a. ).

Odnosząc się do zarzutu bezczynności w postaci niewydania decyzji rozstrzygającej sprawę skarżących oraz przewlekłego prowadzenia postępowania stwierdzić trzeba, że zarówno w dacie złożenia skargi, jak i w dniu rozprawy - 8 lipca 2016r. r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. niewątpliwie pozostawał w bezczynności w przedmiocie załatwienia sprawy dotyczącej prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci wodociągowej. Jak bowiem wynika

z akt sprawy w dniu [...] Powiatowy Inspektor Budowlany w B. wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej przyłącza kanalizacyjnego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w zakresie przyłącza wodociągowego wydane zostanie odrębne rozstrzygnięcie.

Ponadto z akt sprawy wynika, że rzeczone postępowanie toczy się od 5 maja 2014r., kiedy to organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania na skutek wniosku S. M. z dnia 26 lutego 2014r., co już dowodzi uchybienia terminom przewidzianym w k.p.a. Bezspornym jest, że PINB od momentu wszczęcia postępowania jedynie raz przeprowadził oględziny, stwierdzając, że budynek usługowy jest wyposażony w niezbędną infrastrukturę techniczną w postaci przyłącza wody, kanalizacji i eNN i wezwał gestora sieci do złożenia stosownych wyjaśnień w zakresie realizacji, użytkowania i eksploatacji przedmiotu postępowania. Także w przeciągu tego czasu tylko dwukrotnie powiadomił strony w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o niemożności zakończenia postępowania w ustawowym terminie, wskazując kolejny.

Wskazane wyżej okoliczności podlegały ocenie dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie II SAB/Łd 35/15, który rozpatrywał skargę S. M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego

B. w przedmiocie prawidłowości wybudowania i legalności użytkowania sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, która jest także przedmiotem sprawy niniejszej.

Wydanym wówczas wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2015r. WSA zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 26 lutego 2014r. w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a nadto wymierzył organowi grzywnę w wysokości 200 zł i przyznał na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

W tej sytuacji zasadność skargi w przedmiocie bezczynności organu należy rozważać od daty przekazania prawomocnego wyroku w sprawie II SAB/Łd 35/15 wraz z aktami do PINB, co miało miejsce w dniu 1 lipca 2015r. Dodatkowo należy podnieść, że w dniu 10 sierpnia 2015r. S. M. złożył za pośrednictwem organu skargę do WSA w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a., żądając wymierzenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2015r. w sprawie II SAB/Łd 35/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 stycznia 2016r. wydanym

w sprawie II SA/Łd 966/15 wymierzył z tego tytułu PINB w B. grzywnę

w wysokości 2000 zł, stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od organu na rzecz S. M. sumę pieniężną w wysokości 1000 zł i zwrot kosztów postępowania. Wyrok ten wpłynął do organu w dniu 21 marca 2016r. Jak podniesiono wyżej w dniu 11 maja 2016r. po przeanalizowaniu materiału dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wydał decyzję umarzającą postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie prawidłowości wybudowania i legalności użytkowania sieci wodno-kanalizacyjnej wraz z przyłączem do budynku handlowego - w części dotyczącej przyłącza kanalizacyjnego. Tak więc nadal nie zostało zakończone postępowanie w pozostałej części, a tym samym zarzut dotyczący bezczynności PINB jest nadal aktualny. Przedstawiony stan sprawy nie budzi ponadto wątpliwości, że organ od momentu wszczęcia postępowania podejmuje działania w sposób nieefektywny, opieszały, w dużych odstępach czasu, co świadczy

o tym, że postępowanie jest prowadzone w sposób przewlekły, a przewlekłość ta ma charakter rażący. Ostatnia czynność, która była podjęta przez organ przed wydaniem decyzji z dnia [...] to zwrócenie się w dniu 5 kwietnia 2016r. do gestora sieci i Państwowego Archiwum w P. o nadesłanie dokumentacji budowlanej dotyczącej przedmiotowej inwestycji. Tak więc, w ocenie sądu, nie może budzić wątpliwości, że zarówno bezczynność, jak i przewlekłość prowadzonego postępowania ma charakter rażący, w związku z czym sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.

Mając jednak na uwadze, że kwestia zobowiązania organu do załatwienia wniosku S. M. z dnia 26 lutego 2014r. została już rozstrzygnięta wyrokiem WSA z dnia 29 kwietnia 2015r. wydanym w sprawie II SAB/Łd 35/15, sąd rozpatrujący przedmiotowe skargi uznał, że postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe

i dlatego w tej części umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mimo umorzenia postępowania w zakresie żądania dotyczącego zobowiązania organu do rozpoznania wniosku S. M. z dnia 26 lutego 2014r., a więc wbrew literalnym przesłankom z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd uznał jednak, że zachodzi podstawa do uwzględnienia skarg dotyczących wymierzenia grzywny i przyznania od organu na rzecz skarżących sum pieniężnych.

Sąd orzekając w tym przedmiocie miał na uwadze okoliczności związane z samym faktem bezczynności i przewlekłości organu, które – co do zasady – nie budzą wątpliwości, ale orzekając o wysokości wymierzonej grzywny i sumy pieniężnej uwzględnił również okoliczność, że w tej samej przedmiotowo sprawie sąd już dwukrotnie orzekał ( II SAB/Łd 35/15 i II SA/Łd 966/15).

Ponadto w sprawach dotyczących bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ należy stwierdzić, że zasadniczo nie mają znaczenia okoliczności dotyczące przyczyn, z powodu których organ nie podejmuje działań

i czynności w ustawowych terminach, a które są podnoszone przez organ ( szeroki zakres kompetencji, niedostateczna kadra pracowników czy dokonywanie przez organ wyboru spraw do załatwienia z uwzględnieniem ich "ciężaru gatunkowego" ). Jednakże sądowi z urzędu wiadomo, że wielość spraw inicjowanych przez skarżących, a kierowanych w różnym przedmiocie do PINB w B., a niejednokrotnie powielanie skarg w tym samym przedmiocie, do czego zresztą strony mają ustawowe przyzwolenie, może w pewnym stopniu paraliżować działalność tego organu. Należy w tym miejscu podkreślić, że sąd nie usprawiedliwia tym samym opieszałości i braku prawidłowych działań PINB, jednakże zwraca uwagę, iż nie pozostaje to zapewne bez wpływu na prawidłowe funkcjonowanie organu.

O kosztach postępowania należnych skarżącym od organu sąd rozstrzygnął

w punkcie piątym sentencji wyroku, uwzględniając brzmienie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., a nadto złożony przez S. M. wniosek określający poniesione koszty dojazdu na rozprawę w charakterze strony.

B.A.