Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 396/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59, art. 61, art. 103, art. 104
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków ( spr.) Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska, sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...],nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości należności podlegającej zwrotowi z tytułu wydatków wniesionych zastępczo przez Gminę W. za pobyt w domu pomocy społecznej i zobowiązania do jej zwrotu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego P. O. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia 11 maja 2016 r. po rozpatrzeniu odwołania P. O., wydanej z upoważnienia Prezydenta W. - decyzji p o. Zastępcy Kierownika Działu Pomocy Instytucjonalnej w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia 31 marca 2016 r. ([...]), w przedmiocie ustalenia wysokości należności podlegającej zwrotowi, w łącznej kwocie 2640,28 zł, tytułem wydatków wniesionych zastępczo przez Gminę W., w okresie od 1 października 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. za pobyt I. O. w domu pomocy społecznej oraz zobowiązania do jej zwrotu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podano, że decyzją z dnia 1 października 2015 r. ([...]), organ pierwszej instancji orzekł o wysokości należności podlegającej zwrotowi przez P. O. w kwocie 3300,35 zł, tytułem wydatków wniesionych zastępczo przez Gminę W. za pobyt I. O. - w okresie od dnia 1 października 2014 r. do dnia 28 lutego 2015 r. - w Domu Pomocy Społecznej we W. przy ul. [...], w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania P. O. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. - decyzją z dnia 26 listopada 2015 r. ([...]) - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję z dnia 31 marca 2016 r. ([...]), w której ustalił wysokość należności podlegającej zwrotowi, w łącznej kwocie 2640,28 zł, tytułem wydatków wniesionych zastępczo przez Gminę W., w okresie od 1 października 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. za pobyt I. O. w Domu Pomocy Społecznej we W. przy ul. [...] oraz zobowiązał P. O. do zwrotu wskazanej kwoty, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. W uzasadnieniu organ podał, że koszt utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej na terenie W. w okresie od 1 kwietnia 2014 r. do 31 marca 2015 r. wynosił 3110,00 zł miesięcznie. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że osobami obowiązanymi do uiszczania opłaty, oprócz I. O. przebywającej w DPS oraz Strony, są: N. O., M. O. oraz H. O. I. O. wnosi opłatę w wysokości 70% swojego dochodu, co daje kwotę 765,28 zł. N. O. uiszcza opłatę w kwocie 1684,65 zł miesięcznie - zgodnie z zawartą umową. U M. O. odstąpiono od sporządzenia umowy, w związku z dochodem poniżej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. H. O. przebywa za granicą i nie udało się ustalić jej aktualnego miejsca zamieszkania. P. O. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jego dochód przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Organ sporządził umowę, na mocy której P. O. miał obowiązek uiszczania kwoty w wysokości 660,07 zł miesięcznie za pobyt babci w domu pomocy społecznej. P. O. umowy nie podpisał. Następnie organ wskazał dochód Strony w okresie od października 2014 r. do stycznia 2015 r. Mając na uwadze dochód Strony oraz wysokość opłaty wniesionej zastępczo przez Gminę W., w okresie od 1 października 2014 r. do 31 stycznia 2015 r., organ ustalił łączną kwotę, którą zobowiązany jest wnieść P.O., w wysokości 2640,28 zł.

P. O. odwołał się od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 59 ust. 1 i art. 61 ust. 2 oraz art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy brak było uprzednio wydanej decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 ww. ustawy. Zaskarżonej decyzji zarzucono także naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k p a., "poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i nieuwzględnienie przy ustalaniu kosztów, które winien ponosić skarżący w związku z pobytem jego babci w Domu Pomocy Społecznej okoliczności, iż skarżący ma małoletnie dziecko w stosunku do którego ciąży na nim z mocy prawa obowiązek alimentacyjny". Wniósł o wystąpienie do "odpowiednich organów w S., N. oraz F. celem udostępnienia informacji o osobach p. M. O. (...) oraz p. H.O. (...) i o wysokości uzyskiwanych przez nich dochodów". Odwołujący się wniósł o: 1) uchylenie decyzji w zaskarżonej części i umorzenie postępowania w tym zakresie; 2) ewentualnie - uchylenie zakwestionowanej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia; 3) zasądzenie się od organu pierwszej instancji na jego rzecz kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, co następuje:

Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz treścią odwołania, Kolegium nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia.

W zarzutach odwołania P. O. powołał się na "jednolitą praktykę orzeczniczą, zgodnie z którą Gmina może żądać zwrotu wydatków zastępczo przez nią poniesionych, od osób innych niż mieszkaniec domu (...) pod warunkiem, że taki obowiązek został na osobę trzecią nałożony w drodze decyzji administracyjnej (lub jeśli strony zawarły umowę, a osoba trzecia jej nie wykonuje)."

Odnosząc się do powyższego twierdzenia Kolegium wskazało iż znane są wyroki, które prezentują powyższy pogląd. Kolegium stanowiska tego nie podziela, z przyczyn, na które wskazuje poniżej.

W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, babcia odwołującego się, została umieszczona w domu pomocy społecznej. W tej sytuacji, na mocy art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), dalej "ustawa", powstał po stronie P. O. obowiązek do wnoszenia opłaty za pobyt babci w domu pomocy społecznej.

Art. 103 ust. 2 ustawy stanowi, że kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64.

Umowa zawierana na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy dotyczy wysokości opłaty, której obowiązek ponoszenia uprzednio kreuje dla zstępnego przepis prawa publicznego. Przepis stanowiący podstawę do jej zawarcia jest przepisem administracyjnym materialnoprawnym. Umowa ta nie jest umową cywilnoprawną - jest to umowa administracyjna materialnoprawna. Umowa w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty nie podlega - w świetle dotychczasowego stanu prawnego - kontroli w postępowaniu administracyjnym.

Podkreślenia wymaga, że kwestia wysokości dochodu osoby zobowiązanej do opłaty jest badana i brana pod uwagę na etapie zawierania umowy w przedmiocie wysokości wnoszonej przez niego opłaty, co wprost wynika z art. 103 ust. 2 ustawy. Zatem to na etapie umownego ustalenia parametrów płatności obciążającej taką osobę za przedmiotowy pobyt, bierze się pod uwagę okoliczności dotyczące sytuacji materialnej, osób, o których mowa wart. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją nie było ustalenie wysokości opłaty, jaką ma ponosić Strona, lecz zobowiązanie P. O. do zwrotu należności z tytułu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę W. za pobyt I. O. w Domu Pomocy Społecznej. P. O. nie podpisał bowiem umowy - sporządzonej na podstawie art. 103 ust. 4 ustawy - na mocy której miał obowiązek uiszczania kwoty w wysokości 660,07 zł miesięcznie za pobyt babci w domu pomocy społecznej.

Jak wskazuje art. 61 ust. 3 ustawy, w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków.

Obowiązek małżonka, zstępnych i wstępnych, polegający na wnoszeniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej powstaje ex lege - wprost z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy i nie wymaga konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Z kolei zawarcie umowy - na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy - ma wyłącznie na celu ustalenie wysokości wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej (co expressis verbis wynika z treści tego przepisu). Nie ulega więc wątpliwości, że także umowa nie kreuje obowiązku opłaty.

Wbrew temu, co twierdzi odwołujący się, nie ma w ustawie przepisu, który stanowiłby podstawę prawną do wydania decyzji konkretyzującej obowiązek Strony do partycypowania w kosztach pobytu babci w domu pomocy społecznej. Nie stanowi tej postawy przywołany przez- Stronę art. 59 ust. 1 ustawy, który wskazuje, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt, w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Przepis ten nie może stanowić prawnego umocowania do podejmowania decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej dla innych podmiotów niż mieszkaniec domu. pomocy społecznej. Nota bene, nieprzypadkowo w art. 59 ust. 1 ustawy ustawodawca mówi o "organie właściwym dla tej osoby" w liczbie pojedynczej. Decyzja o skierowaniu i decyzja ustalająca opłatę odnosi się do jednej osoby – mieszkańca domu pomocy społecznej. Zauważyć przy tym trzeba, że ww. decyzja ustalająca dotyczy opłaty (a nie opłat). W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że w art. 61 ust. 3 ustawy jest mowa o "opłatach" wnoszonych zastępczo przez gminę "w przypadku niewywiązywania się osób (...) z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina." Użycie zwrotu "opłaty te zastępczo wnosi gmina" potwierdza zatem znaczenie i konsekwencje odnoszenia się decyzji ustalającej do "opłaty".

W sytuacji uchylania się od przedmiotowego obowiązku przez osoby zobowiązane, gmina, która zastępczo poniosła wydatki, może egzekwować ich zwrot na drodze administracyjnej. Właściwą drogą do wyegzekwowania takich należności przez gminę, jest wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 3, w związku z art. 61 ust. 3 ustawy. Organ na potwierdzenie przedstawionych rozważań powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2010 r. I OSK 1171/09 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2011 r. I OSK 666/11 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 lutego 2013 r., IV SA/Wr 615/12, i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2015 r., I OSK 2042/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego prezentowane jest w tym względzie jednolite stanowisko, że właściwą drogą wyegzekwowania należności za pobyt w domu pomocy społecznej, wyłożonych tymczasowo przez gminę, jest wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej (...). Również orzecznictwo sądów powszechnych stoi na stanowisku, iż niedopuszczalną jest droga sądowa w sprawie o zwrot wydatków poniesionych zastępczo przez gminę w przypadku niewywiązywania się z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (zob.: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2009 r. III CZP 77/09, "Biuletyn SN" 2009, Nr 10/11).

W decyzji wydanej na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy ustala się wysokość należności podlegającej zwrotowi (opłat wniesionych zastępczo przez gminę) oraz termin jej zwrotu Wydanie takiej decyzji jest możliwe dopiero w przypadku zastępczego wniesienia opłat przez gminę. Organ wykonawczy gminy - decyzją ustalającą wysokość należności podlegającej zwrotowi (opłat wniesionych zastępczo przez gminę) - obejmuje (także) opłaty wniesione zastępczo przez gminę przed wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia wysokości należności podlegającej zwrotowi.

W stanie faktycznym sprawy, wobec niepodpisania umowy przez skarżącego, Gmina W. ma prawo dochodzić zwrotu opłat poniesionych zastępczo za Stronę. Wysokość tych opłat została ustalona przez organ w relacji do wysokości dochodów Strony uzyskanych w poszczególnych miesiącach okresu (informacje od pracodawcy), jaki obejmuje decyzja oraz kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Nie było podstaw prawnych, aby pomniejszyć wysokość dochodu zainteresowanego - zgodnie z jego żądaniem - o koszty związane z utrzymaniem jego małoletniego dziecka.

Według Kolegium niezasadne okazały się także zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy u innej osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty za pobyt I. O. w Domu Pomocy Społecznej – wnuka M., z których wynika, że nie zostały spełnione warunki do obciążenia go opłatą. Kolegium wskazało też, że organ pierwszej instancji podejmował próby ustalenia adresu zamieszkania trzeciej osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty za pobyt I.O. w Domu Pomocy Społecznej – wnuczki H. Z poczynionych ustaleń wynika, że mieszka ona za granicą, zaś dokładnego adresu jej zamieszkania nie udało się ustalić. Charakter i okoliczności sprawy nie nakładają na organ administracji obowiązku prowadzenia dalszego postępowania dowodowego celem ustalenia miejsca zamieszkania H. O.

Wobec powyższego, jako że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, brak podstaw do jej uchylenia. Nie zachodzą także przesłanki do umorzenia postępowania czy też przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W postępowaniu przed organem administracji nie obowiązują przepisy o "zasądzeniu" od organu na rzecz Strony kosztów zastępstwa procesowego, zatem wniosek strony w tym zakresie jest bezprzedmiotowy.

Skargę na powyższą decyzję wniósł P. O. i zarzucił jej:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 59 ust. 1 poprzez jego niezastosowanie oraz art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię i wydanie decyzji o zwrocie naliczonej kwoty wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę za pobyt I. O. w Domu Pomocy Społecznej we W. bez uprzedniego wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 59 ust. 1 konkretyzującej obowiązek skarżącego partycypowania w kosztach pobytu I. O. w Domu Pomocy Społecznej we W.,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji określającej wysokość należności podlegających zwrotowi tytułem poniesionych wydatków wniesionych zastępczo prze Gminę W. w okresie 01.10.2014 r. do 28.02.2015 r. za pobyt I. O. w Domu Pomocy Społecznej we W. oraz orzekającej obowiązek zwrotu ustalonej kwoty przez skarżącego w sytuacji, gdy brak było uprzednio wydanej decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 ww. ustawy,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez ustalenie, iż skarżący powinien ponosić opłatę za pobyt jego babci w Domu Pomocy Społecznej we W. za okres 01.10.2014 r. - 31.01.2015 r. w we wskazanej w decyzji wysokości w sytuacji gdy nie ustalono sytuacji majątkowej innych zobowiązanych H. O., która również obowiązana jest do partycypowania w kosztach pobytu I. O. w Domu Pomocy Społecznej we W., co nie pozostaje bez wpływu na wysokość opłat ponoszonej przez skarżącego, a także poprzez niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym ustalenie sytuacji majątkowej M. O. który pracuje za granicą i uzyskuje dochody wyższe niż ustawowy próg o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej.

- naruszenie przepisów postępowania, art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i nieuwzględnienie przy ustalaniu wysokości kosztów, które winien ponosić skarżący w związku z pobytem jego babci w Domu Pomocy Społecznej okoliczności, iż skarżący ma na utrzymaniu małoletnie dziecko - pominięcie zupełnie przez organ tej okoliczności wskazywanej wielokrotnie przez skarżącego,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 78 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów wskazanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji mimo iż zostały one powołane na okoliczności mające istotny wpływ dla niniejszej sprawy.

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o:

1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 11 maja 2016 r. oraz poprzedzającej jej decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta W. - p.o. Zastępcy Kierownika Działu Pomocy Instytucjonalnej w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia 31.03.2016 r. ([...])

lub

2. przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji.

3. zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych, z uwzględnieniem opłaty skarbowej o pełnomocnictwa.

Uzasadniając zarzuty dotyczące naruszenia art. 104 ust. 3 ustawy wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 573/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 1062/15, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2726/12.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a uzasadniając ten wniosek przywołał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 11 maja 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję p.o. Zastępcy Kierownika Działu Pomocy Instytucjonalnej w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej z dnia 31 marca 2016 r. w przedmiocie ustalenia wysokości należności podlegającej zwrotowi, w łącznej kwocie 2640,28 zł tytułem wydatków wniesionych zastępczo przez Gminę W., w okresie od 1 października 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. za pobyt I. O. w domu pomocy społecznej oraz zobowiązania do jej zwrotu.

Kwestią sporną w sprawie jest interpretacja przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.) - w szczególności art. 61 ust. 1 i 3, art. 59 i art. 104 ust. 3. Skarżący twierdził, że wobec nie wydania przez właściwy organ decyzji określającej wysokość opłaty za pobyt babci skarżącego w domu pomocy społecznej, a także nie podpisania umowy w trybie art. 103 ust. Ustawy, organ nie ma podstaw do wydania decyzji w trybie art. 104 ust. 3 ustawy. Nie został bowiem określony decyzją obowiązek wnoszenia opłat, nie została również określona w umowie wysokość zobowiązania.

Jak przedstawiono szczegółowo w stanie faktycznym organ twierdził, że żaden przepis omawianej ustawy nie nakłada obowiązku wydania decyzji w sprawie ponoszenia opłat przez osoby zobowiązane do zapłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W przypadku uchylania się osób wskazanych w art. 61 ustawy, gmina która poniosła wydatki może egzekwować ich zwrot na drodze administracyjnej; właściwą drogą do egzekwowania takich należności jest wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy.

Strony na poparcie swoich twierdzeń przedstawiły orzecznictwo sądowoadministracyjne reprezentujące ich poglądy.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu kierowania do domu opieki społecznej.

Art. 61 stanowi, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpowiedzialność (ust. 1),

W myśl art. 103 ust. 2 ustawy kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększona w przypadku, gdy jedna z osób jest zwalniania z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64.

Zgodnie z art. 104 ustawy należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej z tytułu opłat określanych przepisami ustawy oraz z tytułu niezależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 1). Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej.

Stan faktyczny sprawy istotny do jej rozpoznania był niesporny.

I. O. – babcia zainteresowanego przebywa w Domu Opieki Społecznej we W. (dalej d.p.s.). Koszt utrzymania mieszkańca d.p.s. w okresie za który organ wnosi o zwrot kwoty 2640,28 zł tj. od 1 października 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. wynosił 3110 zł miesięcznie. Oprócz pensjonariuszki d.p.s. osobami zobowiązanymi do wnoszenia opłat są wnukowie: N., M. i H. oraz skarżący. Pensjonariuszka wnosi opłatę w wysokości 70 % swojego dochodu, czyli kwotę 765,28 zł miesięcznie. Wnuczka N. uiszcza opłatę w kwocie 1684,65 zł miesięcznie na podstawie umowy. U wnuka M. odstąpiono od sporządzenia umowy z uwagi na niskie dochody, poniżej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Natomiast wnuczka H. przebywa za granicą i nie udało się ustalić jej aktualnego miejsca zamieszkania.

Różnicą należności pomiędzy opłatami pensjonariuszki i jej wnuczki N. a wskazanymi wyżej kosztami utrzymania pensjonariusza w domu pomocy społecznej za okres 1 października 2014 r. – 31 styczeń 2015 r. obciążono skarżącego.

Organ nie wydał decyzji ustalającej wysokość opłaty obciążającej zainteresowanego za pobyt babci w dps – mimo próśb organu skarżący nie podpisał również w tym przedmiocie umowy.

Przedstawione przez strony orzecznictwo sądowoadministracyjne świadczy o niejednolitości interpretacji, rozumienia powołanych wyżej przepisów.

Powyższa sytuacja spowodowała, iż w tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 11 czerwca 2018 r. uchwałę Nr I OPS 7/17.

Brzmi ona "Obowiązek wnoszenia, przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej".

Sąd akceptując powyższy pogląd i mając na uwadze stan faktyczny sprawy, uznaje skargę za uzasadnioną.

Jak wcześniej stwierdzono, jest niesporne w sprawie, że nie został skarżącemu skonkretyzowany i zindywidualizowany obowiązek wnoszenia opłat za pobyt babci w domu opieki społecznej od dnia jego powstania – to znaczy od dnia umieszczenia w domu pomocy społecznej.

W tych okolicznościach zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji należało uchylić – w oparciu o art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.