Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 928/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: odmówić B. Spółce z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Pismem z 12 lutego 2014 r., strona skarżąca – B. Spółka z o.o. z siedzibą w W. - zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Do skargi załączono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Uzasadniając wniosek, strona powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości 206.720,83 zł oraz aktualny stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie 693,30 zł.

Zarządzeniem z 23 kwietnia 2014 r., wezwano pełnomocnika strony skarżącej do wskazania kto podpisał przedmiotowy wniosek. Pismem z 19 maja 2014 r., przesłano wymagane informacje.

Zarządzeniem z 21 maja 2014 r., została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wykazania aktualnej sytuacji finansowej.

Pismem z 23 czerwca 2014 r., strona przedłożyła:

- roczne sprawozdanie finansowe z działalności skarżącej za rok 2012;

- bilans spółki sporządzony na dzień 31 grudnia 2013 r.;

- rachunek zysków i strat datowany na 31 marca 2014 r.;

- wyciągi z posiadanego przez spółkę rachunku bankowego za okres luty-kwiecień 2014 r.

21 lipca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy - wydał postanowienie, odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu wskazano, iż strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W rozstrzygnięciu wskazano, iż z przedłożonych wydruków z rachunku bankowego spółki wynikało, iż na jej rachunek wpływają wpłaty od prezesa spółki, jak również spółka reguluje swoje należności względem innych podmiotów gospodarczych. Analiza sytuacji majątkowej skarżącej spółki, nie wykazała braku możliwości finansowych do uiszczenia wpisu sądowego.

Pismem z 2 września 2014 r. skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. W złożonym sprzeciwie spółka podtrzymując uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśniła, iż ocena wydolności finansowej spółki dokonana przez referendarza sądowego została na wyrost. Zdaniem spółki prognozowanie ewentualnych dochodów i domniemanie w zakresie możliwości płatniczych podmiotu, stało w sprzeczności z rzeczywistą oceną aktualnych problemów finansowych, co powinno stanowić podstawę rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270) - dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw.

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Na wstępie należy podkreślić, iż regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wypływa jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, tom III, Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004 r., str. 319).

Po ponownej analizie dokumentacji nadesłanej przez stronę skarżącą oraz na podstawie informacji znanych Sądowi z urzędu - wskutek wielości spraw tego samego podmiotu - należało zauważyć znaczny wzrost przychodów netto ze sprzedaży w roku 2013 r. w stosunku do roku 2012. I tak, o ile 2012 rok zamknął się przychodem netto na poziomie 287.682,75 złotych, to już w roku 2013 przychód z tego tytułu sięgnął kwoty 647.900,97 złotych. Zarazem nastąpił wzrost kosztów działalności operacyjnej z kwoty 535.590, 69 złotych w 2012 roku, do kwoty 941.372, 86 złotych w roku 2013. Pierwszy kwartał roku 2014 r., w rachunku zysków i strat wskazał nadwyżkę kosztów działalności operacyjnej nad przychodami, a mimo to spółka nie utraciła płynności finansowej. Jednocześnie o jej możliwościach płatniczych świadczy regularne pokrywanie wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zarówno o charakterze cywilnoprawnym (np. zapłata m.in. na rzecz firmy zajmującej się ochroną osób i mienia - kwoty 2 000 złotych 29 marca 2014 roku, czy też na rzecz operatora telefonii komórkowej w tym samym dniu w kwocie 1030 złotych.), jak i publicznoprawnym (m.in. ZUS – 8000 złotych 7 kwietnia 2014 r.). Podkreślenia wymaga, że koszty sądowe również są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki.

Ponadto analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej spółki wykazała, że jedynych lecz regularnych wpłat na ten rachunek dokonywał I. N., zajmujący stanowisko Prezesa Zarządu skarżącej spółki. Przedstawione przez stronę wyciągi nie dokumentowały więc żadnych kwot uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności. Powyższa okoliczność spowodowała niejasności i wątpliwości w dokonywanej w analizie faktycznego stanu środków pieniężnych posiadanych przez spółkę.

Przede wszystkim należy zauważyć, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów. Analiza orzecznictwa w tym zakresie również prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (postanowienie NSA z 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienie WSA w Poznaniu z 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, a także postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08).

Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą argumentacja jakoby ocenie podlegały jedynie hipotetyczne dochody spółki, bowiem podstawowym zagadnieniem w tej sprawie jest okoliczność regularnych wpłat dokonywanych przez prezesa spółki, zaś brak jakichkolwiek wpłat sugerujących potwierdzenie prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem czyni to niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę, której to obowiązkiem było "wykazanie" zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. (por. orzeczenie NSA z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 262/13).

W tym miejscu należy także wskazać, że kwestię przyznania skarżącej prawa pomocy w oparciu o niemalże identyczne dokumenty, co wskazane powyżej, badał już Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził m.in. w postanowieniu z 15 października 2014 r., sygn. akt II GZ 653/14, że z oświadczeń złożonych w imieniu spółki wynika, że wciąż prowadzi ona działalność gospodarczą. Konfrontując tę okoliczność z informacjami o obrocie wynikającymi z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego spółki należało stwierdzić brak możliwości oszacowania wpływów spółki uzyskiwanych od klientów z tytułu usług świadczonych przez stronę. Z oświadczeń spółki nie wynikało, jaki osiąga przychód z aktualnie prowadzonej działalności i jaka jest wysokość i źródło ponoszonych kosztów. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego nie można było wywieść, że spółka - prowadząc działalność gospodarczą - ponosi jakiekolwiek inne koszty niż związane z płatnościami na rzecz urzędu skarbowego, ZUS, komorników, czy ochrony. Zdaniem Sądu sugeruje to, że spółka posiada również inne (nieujawnione Sądowi) rachunki bankowe, a w każdym razie świadczy o niespójności między składanymi oświadczeniami o sytuacji majątkowej strony a dokumentami źródłowymi, które tę sytuację mają potwierdzać (por. orzeczenie NSA z 14 października 2014 r., sygn. akt II GZ 637/14).

Dodatkowo w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (...) powstaje na skutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem, powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Innymi słowy, wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, bowiem nie przedstawiła ona nowych okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną jego sytuacji finansowej w kontekście istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uznać zatem należy, iż skarżąca spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 400 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji