Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1540/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3, art. 6 ust. 1 pkt 19 i 3
journal: Dz.U. 2015 poz 196
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w R. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją [...] r. o numerze [...] Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. , na postawie art. 140 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 141 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2015 r., poz. 196 ze zm. – zwana dalej P.g.g.) ustalił Spółce z o.o. ""A" " (zwana dalej Spółką lub skarżącą) opłatę podwyższoną za wydobycie w okresie od 18 lutego do 16 marca 2016 r., bez wymaganej koncesji, 10895,5m3 , tj. 21137,27 Mg (ton) piasku i żwiru, na działkach o numerach ew.: [...], [...] i [...], położonych w miejscowości [...] , gmina P. , w wysokości 490.385,36 zł i zobowiązał Spółkę do wniesienia w wysokości 60% naliczonej opłaty, tj. 294231,22 zł na konto Gminy P. i w wysokości 40% naliczonej opłaty, tj. 196.154,14 zł na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W. .

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

W dniu [...] r. do Okręgowego Urzędu Górniczego w K. wpłynęło pismo Wójta Gminy P. informujące o prawdopodobnym prowadzeniu wydobycia kruszywa naturalnego bez wymaganej koncesji, w granicach działki nr [...] w miejscowości [...] , oraz zawierające prośbę o interwencję w tej sprawie. W dniu 16 marca 2016 r. trzech pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego, w tym jeden pracownik posiadający uprawnienia mierniczego górniczego i jeden uprawnienia geologa górniczego, przeprowadzili wizję terenową na działce nr [...] oraz sąsiednich działkach o nr: [...] i [...].

W wyniku tych czynności pracownicy urzędu ustalili, że na wymienionych działkach prowadzone jest wydobycie kruszywa jednym poziomem. Wysokość skarp wyrobiska odkrywkowego wynosiła od 1,0 do 3,5 m. W trakcie wizji pracownicy nadzoru górniczego wykonali również pomiary sytuacyjno-wysokościowe miejsca wydobycia kopaliny, pomiar powierzchni eksploatacji oraz pomiar miąższości wyeksploatowanej części złoża kruszywa naturalnego. Stwierdzono również, że w sąsiedztwie wyrobiska zlokalizowany został plac postojowy dla maszyn, na którym w dniu 16 marca 2016 r. znajdowały się trzy koparki hydrauliczne z osprzętem podsiębiernym na podwoziu gąsienicowym oraz samochód samowyładowczy pozbawiony znaków rejestracyjnych. Z przeprowadzonej wizji pracownicy sporządzili protokół.

Dyrektor UOG w K. poinformował "A" Sp. z o.o. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej za wydobycie, bez wymaganej koncesji, piasku i żwiru z działek nr [...] . W wyniku postępowania obliczono ilość kruszywa naturalnego wydobytego z omawianych działek. Ponadto, pracownicy uczestniczący w wizji, sporządzili dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji. Z dokumentacji tej wynika, że obliczona ilość kruszywa naturalnego wydobytego z niniejszych działek wynosi 21.137,27 Mg. Organ ustalił również, że właścicielem działek o nr [...] jest "A" Sp. z o.o. Ponadto z materiałów zgromadzonych w sprawie wynika, że na wniosek skarżącej Spółki, Starosta N. , decyzją z dnia [...] r. zatwierdził projekt robót geologicznych dla poszukiwania i rozpoznania złoża kruszywa naturalnego "[...] " w kategorii C1 w miejscowości [...] . Projekt robót geologicznych został zatwierdzony na czas określony, tj. do dnia 30 lipca 2015 r. Z informacji zawartych w decyzji Starosty N. wynika, że roboty geologiczne były prowadzone w obrębie działek nr [...] czyli w granicach działek , na których później doszło do wydobycia kruszywa naturalnego. Dyrektor OUG w K. uzyskał też uwierzytelnioną kopię decyzji Starosty N. z dnia [...] r. zatwierdzającej dokumentację geologiczną złoża kruszywa naturalnego żwirowo-piaskowego "[...] " w kat. C1 w miejscowości [...] , w której udokumentowano zasoby bilansowe w ilości 121.460 ton (61.970 m3 ) wg. stanu na dzień 31 grudnia 2014 r. Z informacji uzyskanych przez Wójta Gminy P. wynika, że "A" Sp. z o.o. wystąpiła do tego organu z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Eksploatacja złoża kruszywa naturalnego żwirowo-piaskowego [...] położonego na działkach o nr.: [...] obręb ewidencyjny [...] położonego na działkach ewidencyjnych: [...] obręb ewidencyjnych: [...] obręb ewidencyjny [...] , Gmina P. ". Inwestor wycofał jednak wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, w następstwie czego Wójt Gminy P. , decyzją dnia [...] r. umorzył postępowanie w tej sprawie.

Na decyzję z dnia [...] r. Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. Spółka złożyła odwołanie z dnia [...] r. Zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 5 ust. 2 pkt 3 P.g.g. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w uznaniu jakoby działalność prowadzona przez stronę w okresie od dnia 18 lutego do dnia 16 marca 2016 r. na działkach o nr: [...] , położonych w miejscowości [...] , nosiła znamiona wydobycia kopaliny w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy działalność ta nie polegała na odłączeniu kopaliny w postaci żwiru i piasku od złoża, lecz na prowadzeniu robót związanych z budową ogrodzenia i drogi oraz niwelacją, porządkowaniem i plantowaniem terenu.

2. art. 140 ust. 1 i ut. 2 pkt 2 w zw. z art. 141 P.g.g. wyrażające się w bezpodstawnym zastosowaniu tych przepisów w sprawie i wymierzeniu na ich podstawie stronie opłaty podwyższonej w kwocie 490.385,36 zł, w sytuacji gdy strona w okresie od 18 lutego do 16 marca 2016 r. nie wydobywała kopaliny w postaci żwiru i piasku na omawianych działkach.

Ponadto organ I instancji naruszył przepisy postępowania, które zdaniem skarżącej miały wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, tj.:

1. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a poprzez niedostateczne rozważenie i błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skutkiem czego było dokonanie ustalenia faktycznego niezgodnego ze stanem rzeczywistym, jakoby strona w okresie od 18 lutego do 16 marca 2016 r. wydobywała kopalinę w postaci żwiru i piasku z działek o nr: [...] , nadto jakoby ilość tej kopaliny wyniosła 21.137,27 Mg.

2. art. 6, art. 8 i art. 79 § 1 i 2 k.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia strony – przynajmniej na siedem dni przed terminem o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin działek o nr: [...] , położonych w miejscowości [...] , gmina P. , które zostały przeprowadzone w dniu 16 marca 2016 r., skutkiem czego było pozbawienie strony prawa do udziału w przeprowadzeniu tego dowodu.

3. art. 6 i art. 76 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie na podstawie dokumentu w postaci protokołu z oględzin ww. działek, w sytuacji gdy dowód z oględzin został przeprowadzony z rażącym naruszeniem art. 79 § 1 i 2 k.p.a., a zatem protokół ten nie może stanowić dowodu tego, co zostało w nim stwierdzone.

4. art. 10 § 2i 3 k.p.a. poprzez całkowicie bezpodstawne uznanie jakoby istniały określone w przepisie art. 10 § 2 k.p.a. przesłanki do przeprowadzenia w dniu 16 marca 2016 r. dowodu z oględzin działek z odstąpieniem od zasad wynikających z art. 10 § 1 i art. 79 § 1 i 2 k.p.a. podczas gdy:

- po pierwsze, oględziny te zostały przeprowadzone prawie miesiąc po otrzymaniu przez organ pierwszej instancji wniosku Wójta Gminy P. o podjęcie interwencji w zakresie podejrzenia prowadzenia działalności wydobywczej bez wymaganej koncesji, a tym samym oględziny te nie były natychmiastową reakcją organu nadzoru górniczego, ani też czynnością nie cierpiącą zwłoki, na co błędnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;

- po drugie, w sprawie nie zaszła żadna z okoliczności wskazanych w art. 10 § 2 k.p.a. w postaci niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego ani też grożąca niepowetowaną szkodą materialną;

- po trzecie, wskazane przez organ I instancji przyczyny odstąpienia w niniejszej sprawie od zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdy stadium postępowania, mają charakter pozanormatywny, gdyż nie są wymienione w art. 10 § k.p.a..;

- po czwarte, w aktach sprawy brak jest utrwalenia adnotacji o przyczynach odstąpienia od zasady wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a.

W swym odwołaniu Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie decyzji Dyrektora OUG w K. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. Na poparcie swych twierdzeń Spółka dołączyła dokumentację fotograficzną i kopie 6 dokumentów.

Po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału oraz treści odwołania Prezes Wyższego Urzędu Górniczego stwierdził, że odwołanie Spółki nie zasługuje na uwzględnienie.

Prezes WUG uznał, że wyjaśnienia Spółki jakoby na działkach o nr. [...] nie prowadzono wydobywania kruszywa naturalnego ze złoża, lecz prowadzono roboty budowlane związane z budową ogrodzenia i drogi oraz z niwelacją i plantowaniem terenu są nieprawdziwe. Bowiem zgodnie z jego wiedzą Starosta N. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę zjazdu publicznego Spółce "A" . Wykonanie zjazdu z drogi publicznej miało być wykonane na działkach o nr. [...] , czyli na innych działkach niż zlokalizowano wydobycie kopalin (odkrywkowe wyrobisko górnicze zostało zlokalizowane na działkach nr [...] ). Ponadto, Prezes odnosząc się do twierdzeń strony dotyczących budowy ogrodzenia działki [...] wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 969 i robót polegających na niwelacji terenu, plantowaniu i likwidacji dzikich wysypisk śmieci, stwierdził, że w ramach wymienionych przez Spółkę robót nie wykonuje się odkrywkowego wyrobiska górniczego, w którym powierzchnia eksploatacji wynosi 9.905 m2 , a wysokość skarp waha się od 1 do 3,5 m. Co więcej, z załączonej do odwołania korespondencji dotyczącej niwelacji, równania i plantowania terenu oraz budowy ogrodzenia nie mona wyprowadzić wniosku, że na wymienionych działkach nie doszło do wydobycia kruszywa naturalnego. Prezes wskazuje na dołączony do odwołania profil kontrolny terenu wzdłuż przekroju geologicznego 1 – 1, sporządzony w sierpniu 2016 r. przez mierniczego górniczego, który przedstawia różnicę pomiędzy profilem terenu z czerwca 2015 r. (sporządzonym na podstawie danych zawartych na mapie sytuacyjno-wysokościowej sporządzonej przez "A" Sp. z o.o.), a profilem terenu z 2 sierpnia 2016 r. (sporządzonym w oparciu o pomiar kontrolny wykonany przez mierniczego górniczego). Wspomniany dokument, zdaniem Prezesa WUG jednak nie uwzględnił zmian na działkach o nr [...] , [...] w okresie od dnia 16 marca do 1 sierpnia 2016 r. Tymczasem z dokumentacji dołączonej do odwołania wynika że wyrobisko odkrywkowe położone na tych działkach jest już zasypane. Tak więc, z załączonego profilu kontrolnego, dołączonego do odwołania, nie wynika również, że na tych trzech działkach, zdaniem organu odwoławczego, nie doszło do wydobycia kruszywa naturalnego.

W dalszej części uzasadnienia Prezes WUG odniósł się do zarzutów Spółki dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego uznając je za bezzasadne i decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r., znak: [...] .

Po zapoznaniu się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz argumentami przedstawionymi w odwołaniu Strony, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego dnia [...] r. decyzją nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na niniejszą decyzję Spółka z o.o. "A" wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której wnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W jej uzasadnieniu podtrzymał wszystkie zarzuty zawarte w odwołaniu. Ponadto stwierdził, m.in.: że w trakcie wykonywania robót przez skarżącą Spółkę doszło do częściowego zdjęcia nakładu, przemieszczenia i zwałowania ziemi, jednakże nie nastąpiło oderwanie kopaliny od złoża i jej wywiezienie poza nieruchomość w celu osiągnięcia korzyści gospodarczej. Osoby prowadzące te roboty były poinstruowane przez Spółkę, że w przypadku gdy w trakcie wykonywania ziemnych robót porządkowych i niwelacyjnych bądź związanych z budową drogi lub ogrodzenia, osiągnięty ostanie górny poziom pokładu kopaliny, to wszelkie dalsze prace mają być zaniechane, tak aby nie doszło do odłączenia kopaliny od złoża.

Skarżąca wskazała, że teren na omawianych działkach był przed niwelacją dosyć znacznie pofałdowany, stąd też i górny poziom pokładu kopaliny, to wszelkie dalsze prace mają być zaniechane, tak aby nie doszło do odłączenia kopaliny od złoża.

Wskazać także należy, że teren na omawianych działkach był prze niwelacją dosyć znacznie pofałdowany, stąd też i górny poziom pokładu kopaliny był na różnej wysokości.

Prowadzone przez Spółkę działania nie miały jednak na celu, i w żaden sposób nie prowadziły, do wydobywania kopaliny "poziomem o wysokości skarp od 1,0 m do 3,5 m" jak to wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu, że zarówno organ I instancji jak i organ wyższego stopnia pominął fakt, że Spółka skarżąca nie posiadała na omawianych działkach żadnych urządzeń służących do separowania kopaliny w postaci żwiru i piasku oraz oddzielania jej od nadkładu, takich jak sita, wibratory mechaniczne. Zatem kopalina nie została i nie mogła zostać odseparowana od nakładu.

Ponadto, w toku postępowania, nie został ustalony choćby jeden przypadek wywozu przez skarżącą Spółkę poza obszar nieruchomości bądź sprzedaży kopaliny w postaci żwiru lub piasku. Brak tych ustaleń, zdaniem Spółki, organ wyższego stopnia w zupełności zbagatelizował.

Nakład usunięty w trakcie wykonywania omawianych robót został zgromadzony w formie zwałowiska, a następnie przemieszczony z powrotem i rozplantowany w obrębie działek. Sporządzony w sierpniu 2016 r. przez uprawnionego mierniczego górniczego profil kontrolny terenu wzdłuż przekroju geologicznego 1-1 dotyczący złoża kruszywa naturalnego "[...] " udokumentował i potwierdził ten fakt.

Dowód z tego dokumentu został wprawdzie dopuszczony w postępowaniu odwoławczym, lecz został błędnie zinterpretowany przez Prezesa WUG, bowiem dowód ten obrazuje stan rzeczywisty i docelowo jaki osiągnęła Spółka podejmując roboty niwelacyjne i porządkowe.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o oddalenie skargi, nie widząc w niej podstaw do zmiany swego stanowiska. Ponadto wskazał, że zarzuty skarżącego stanowią jedynie polemikę z oceną dowodów zgromadzonych w sprawie dokonaną prze organ I instancji, jak i II instancji. Dokonanie zaś, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżąca Spółka nie stanowi w ocenie organu odwoławczego o naruszeniu przez organy administracji górniczej przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zajął w tej sprawie następujące stanowisko;

Na wstępie należy podkreślić, że sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – dalej zwana p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem tylko i wyłącznie do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Granice rozpoznania sądu administracyjnego wyznaczone są przy tym przez granice sprawy, w tym przypadku górniczej. W konsekwencji treść i zakres rozpoznania sądu administracyjnego determinują właściwe, w każdej sprawie wymagające indywidualnego ustalenia, normy prawa materialnego, które w ostatecznym rezultacie wyznaczają nieprzekraczalne granice tożsamości sprawy podatkowej. Oznacza to, iż niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy opartymi o właściwie ustaloną hipotezę badanej normy prawnej.

Dalej badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Jest zobowiązany zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do innych aktów lub czynności, ale tyko takich, które zostały wydane lub podjęte w postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga i pod warunkiem, że jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia - art. 135 powołanej ustawy. Zatem należy podkreślić, iż niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi powoduje, że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego. Natomiast określenie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Z powyższego wynika, że jedynym kryterium rozpoznania sprawy jest zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jej legalność. Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie prawem, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej.

W pierwszym rzędzie należało dokonać analizy przepisów prawnych regulujących kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za nieprzestrzeganie tych przepisów. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g. złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą, zaś zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Oznacza to, że proces odłączania kopaliny od jej złoża stanowi jej wydobycie. Ponadto, stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji.

Jednocześnie zgodnie z art. 4 ust. 1. p.g.g. przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:

1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;

2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;

3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

Jednak ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania – ust. 2 art. 4 p.g.g.

W przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 – ust. 3 art. 4 p.g.g.

W odniesieniu do kwestii wydobycia kopalin w celu zaspokojenia "potrzeb własnych", koniecznym jest ustalenie charakteru tego wydobycia, jak również tytułu prawnego do wydobywanego złoża. W praktyce chodzi o wydobycie złoża objętego prawami podmiotowymi (prawem własności, wieczystego użytkowania), pozbawionego cech działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173., poz. 1807 z późn. zm.) – bez prawa do rozporządzania kopaliną. W takim przypadku stosuje się złagodzone rygory prawa górniczego, lecz co do zasady działalność taka prawu temu podlega.

Przenosząc powyższe uregulowania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Wójt Gminy w P. pismem z dnia [...] r. poinformował Okręgowy Urząd Górniczy w K. o prawdopodobnie nielegalnym wydobyciu kruszywa naturalnego bez wymaganej koncesji w granicach działki nr [...] . W dniu [..]. r. pracownicy OUG w K. , w tym posiadający uprawnienia mierniczego górniczego oraz posiadający uprawnienia geologa górniczego, przeprowadzili wizję terenową w miejscu prawdopodobnego prowadzenia nielegalnej eksploatacji kruszywa, a wizja ta objęła działki sąsiednie nr [...]. W wyniku tej czynności ustalono, że na trzech kontrolowanych działkach prowadzone jest wydobycie kruszywa jednym poziomem, dokonano pomiarów powierzchni eksploatacji oraz wyeksploatowanej części złoża naturalnego, a wysokość wyrobiska odkrywkowego wynosiła od 1 do 3,5 m. Ilość kruszywa wydobytego z działek określono na 21.137,27 Mg. Podczas wizji stwierdzono, że w sąsiedztwie wyrobiska został zlokalizowany plac postojowy dla maszyn, na którym w dniu 16 marca 2016r. znajdowały się trzy koparki hydrauliczne z osprzętem podsiębiernym na podwoziu gąsienicowym oraz samochód samowyładowczy pozbawiony znaków rejestracyjnych. Z tych czynności został sporządzony protokół.

Na podkreślenie zasługuje, że skarżąca Spółka uzyskała zatwierdzony projekt robót geologicznych dla poszukiwania i rozpoznania złoża kopaliny na czas określony tj. do 30 lipca 2015 r. Według stanu na dzień 31 grudnia 2014 r. zasoby bilansowe złoża wynosiły 121.460 ton. Spółka wystąpiła do Wójta Gminy P. o wydanie decyzji o środowiskowych warunkach dla eksploatacji złoża kruszywa naturalnego żwirowo-piaskowego "[...] ", który to wniosek został wycofany, a postępowanie w sprawie zostało umorzone w dniu [...]r. Natomiast Starosta N. w dniu 10 lutego 2015r. zatwierdził projekt budowy i wydał pozwolenie na budowę przez Spółkę zjazdu z drogi publicznej na działkach [...] . Argumentacja Strony, że roboty ustalone podczas wizji w dniu 16 marca 2016r. na działkach o numerach [...] miały związek z budową zjazdu z drogi publicznej, na którą Strona miała pozwolenie nie zasługuje na uwzględnienie, co obrazuje wypis z mapy ewidencyjnej znajdujący się w aktach sprawy, który obrazuje położenie działek, na których prowadzono eksploatację złoża oraz przebieg drogi publicznej. Jednocześnie z poczynionych w trakcie wizji lokalnej ustaleń nie wynika by prowadzone były prace polegające na niwelacji terenu, plantowaniu i likwidacji dzikich wysypisk, zaś ustalono, że powierzchnia eksploatacji wyniosła 9.905 m2. Na podkreślenie zasługuje dokonane porównanie profili kontrolnych terenu z sierpnia 2016r. i z czerwca 2015r., zmian na działkach w okresie od marca do sierpnia 2016r. oraz faktu, że wyrobisko zostało zasypane. Zestawienie powyższych danych pozwoliło na ustalenie, wbrew twierdzeniom Spółki, że na działkach [...] doszło do wydobycia kruszywa naturalnego bez wymaganej koncesji, co wypełnia dyspozycję art. 140 ust. 1 i 2 pkt 2 w zw. z art. 141 ust. 1 p.g.g.

Skarżąca Spółka nie miała koncesji na wydobywanie kopalin, nie zawiadomiła organu nadzoru górniczego o zamiarze wydobycia kopaliny na własne cele. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdzić należało, że czynności wykonywane przez Spółkę stanowiły działalność górniczą, polegającą na wydobyciu kopaliny. Świadczy o tym stan gruntu, pryzmy kopaliny zobrazowane na zdjęciach, a sama Spółka twierdziła, że dokonywała prac ziemnych choć przypisywała im inny walor niż eksploatacja złoża kopaliny. Podkreślić trzeba, że wykazanie zbywania wydobytego materiału nie stanowi przesłanki uznania odłączenia kopalin za ich wydobycie. Z wydobyciem mamy bowiem do czynienia nie tylko w przypadku zbycia uzyskanych kopalin, ale nawet wówczas, gdy odłączona substancja nie była sprzedawana albo przeznaczona do sprzedaży. Jedynie jej zdatność do sprzedaży (a nie faktyczne przeznaczenie) jest cechą istotną dla uznania substancji za kopalinę, gdyż sposób zagospodarowania oddzielonych kopalin nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Również pobudki, jakimi kierował się eksploatujący nie mogły przesądzać o tym, że prowadzona działalność nie stanowiła wydobycia kopalin, jeśli zważyć, że w jej trakcie dokonywano oddzielenia kopaliny od złoża. W świetle przytoczonych już regulacji prawnych nie budzi wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia okoliczności świadczących o eksploatacji złoża na organie nadzoru górniczego ciąży obowiązek wydania decyzji wymierzającej podmiotowi dokonującemu nielegalnego wydobycia kopaliny podwyższonej opłaty. Należy bowiem zauważyć, że udzielenie koncesji może nastąpić na wniosek podmiotu, który spełni rygorystyczne warunki określone w przepisach ustawy Prawo geologiczne i górnicze do jej uzyskania. W szczególności może ona zostać udzielona w sytuacji, gdy wnioskujący przedsiębiorca dokonał szczegółowego określenia jej zakresu, zbadania złoża, spełnienia szeregu warunków formalnych, złożył szereg załączników potwierdzających sposób prowadzenia i fachowość planowanej działalności m.in. w postaci projektu zagospodarowania złoża. Powyższe uregulowania mają na celu zabezpieczenie charakteru działalności górniczej jako działalności skomplikowanej, wymagającej wiedzy specjalistycznej, a jej prowadzenie w sposób niewłaściwy niesie poważne zagrożenie.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, w tym zarzutu niezasadnego przyjęcia, że skarżący wydobył 271,136 Mg kopaliny, piasku zauważyć należy, że pomiar wydobytego piasku organy ustaliły w oparciu o wielkość istniejącego wyrobiska, przez osobę posiadającą specjalistyczne kwalifikacje i sprzęt do dokonania takich obliczeń. Tej okoliczności skarżący nie kwestionował, domagając się dopuszczenia dowodu z opinii biegłego odpowiedniej specjalności i kwestionując wartości kopaliny ustalone w zaskarżonej decyzji. Zarzut ten nie może jednak być skuteczny, natomiast skarżący zasadnie w tej kwestii odwołał się do art. 84 kpa. Przepis ten pozwala organowi administracji publicznej, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. W niniejszej sprawie kwestią wymagającą wiedzy specjalistycznej była konieczność ustalenia wielkości wydobytego złoża, która wymagała wiadomości specjalnych w zakresie geodezji. W sprawie nie ulega wątpliwości, że pomiarów i obliczeń dokonał nadinspektor OUG w P. ds. miernictwa z uprawnieniami mierniczego górniczego. Kwestie uprawnień górniczych w Ustawie Prawo geologiczne i górnicze zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa, Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje, a wśród nich znajduje się mierniczy górniczy. Nie budzi zatem wątpliwości posiadanie przez osobę dokonującą pomiarów i obliczeń, uprawnień do tych czynności, a w konsekwencji nie było konieczności zasięgania opinii biegłego w tym zakresie. W tym miejscu podkreślić należy, że organ dokonując obliczeń przyjął wartości najkorzystniejsze dla skarżącego.

Stwierdzić zatem należy, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył powołanych w skardze przepisów prawa geologicznego i górniczego, a jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 140 p.g.g.

Wobec powyższego w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., 11 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a., 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 140 ust. 1 i art. 4 ust. 3 w zw. z art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g., gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewniony czynny udział w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na mocy art. 151 ppsa oddalił skargę.