Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 485/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 75i, art. 75a ust. 3,
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2009 r. sprawy ze skargi O. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego O. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

O. W. wniósł skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. wydaną w wyniku rozpoznania odwołania od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w W., którą to decyzją Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 75j ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, ze zm.) utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] września 2008 r. O. W. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną Nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w W.. Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że skarżący uzyskał z testu wyboru 189 punktów. Komisja Egzaminacyjna podniosła, że zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 190 punktów, a zatem uzyskana przez O. W. liczba punktów przesądziła o negatywnym wyniku egzaminu.

Od powyższej uchwały w dniu [...] października 2008 r. O. W. złożył odwołanie. W uzasadnieniu odwołania zarzucił wadliwość dwóch pytań testowych (pytania nr 109 i 186), w piśmie z dnia [...] października 2008 r., stanowiącym uzupełnienie odwołania, wadliwość kolejnych 8 pytań testowych (pytania nr 75, 95, 139, 201, 203, 204, 205 oraz 248) wykraczających, jego zdaniem, poza zakres wymogów ustalonych w ustawie Prawo o adwokaturze. Według skarżącego, z uwagi na wady wskazanych przez niego pytań, ich błędne i nieprecyzyjne sformułowanie powinien uzyskać odpowiednio więcej punktów z testu. Wniósł w związku tym o uchylenie uchwały Komisji Egzaminacyjnej w zakresie wyniku egzaminu, uznanie jego odpowiedzi na zakwestionowane pytania za prawidłowe i ustalenie pozytywnego wyniku z egzaminu.

Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego.

W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż rozpoznając odwołanie poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. W wyniku analizy całości dokumentacji związanej z egzaminem ustalił, że egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160, z późn. zm.). Ponowna analiza testu wraz z kartą odpowiedzi skarżącego i przeliczenie punktacji wykazała zaś, że wynik egzaminu konkursowego O. W. został ustalony prawidłowo, a zatem uzyskał on z egzaminu 189 punktów. Organ podkreślił przy tym, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Ustawa w art. 75i ust. 3 jednoznacznie przesądza bowiem, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 190 punktów.

Organ nie podzielił zarzutów skarżącego wobec zakwestionowanych przez niego pytań uznając, że zostały sformułowane w sposób prawidłowy.

Pytanie nr 75 brzmiało:

"Według Kodeksu cywilnego, małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację i któremu nie służy żadne prawo do lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkiwał ze swym współmałżonkiem aż do dnia jego śmierci, niebędący spadkobiercą swego małżonka:

A. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym zakresie w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku,

B. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym zakresie w ciągu miesiąca od otwarcia spadku,

C. w ogóle nie jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania."

Według klucza odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "C" oparta na art. 9351 k.c. w zw. z art. 923 k.c., natomiast skarżący wskazał jako prawidłową odpowiedź "B". Odnosząc się do zarzutu skarżącego, który podnosił w odwołaniu, iż na pytanie nr 75 możliwe jest udzielenie więcej niż jednej odpowiedzi poprawnej oraz podnosił, iż małżonek będący w separacji jest nadal osobą bliską dla spadkodawcy, organ uznał je za bezzasadne. Podkreślił, że z treści pytania wynika w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że chodzi o uprawnienia takiego małżonka, w stosunku do którego orzeczono separację i taki stan między małżonkami trwał nadal, aż do chwili śmierci drugiego z nich. Organ wskazał ponadto, iż nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że mimo orzeczenia separacji, małżonek ten pozostaje w takich relacjach ze swym współmałżonkiem, które wskazują, iż jest on w stosunku do niego osobą bliską. Stosownie do uregulowania zawartego w art. 614 § k.r.o. orzeczenie separacji powoduje skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba, że ustawa stanowi inaczej, a zatem małżonek w stosunku do którego orzeczono separację nie jest małżonkiem, o którym mowa w treści art. 923 k.c., zatem nie służy mu uprawnienie przewidziane w tym przepisie.

Pytanie nr 95 brzmiało:

"Według Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna, Sąd Najwyższy:

A. pozostawia skargę bez rozpoznania,

B. odrzuca skargę,

C. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania."

Zdaniem organu prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "C", wynikająca a contrario z treści przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 i § 2 k.p.c., stanowiącego, że "Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona". Skarżący wybrał odpowiedź "B". W swoim odwołaniu skarżący podniósł, że podstawa prawna prawidłowej odpowiedzi na to pytanie podana w kluczu jest wadliwa. Ponadto podniósł, że w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących postępowania w sprawie skargi kasacyjnej, brak jest przepisu, który stanowi, że w przypadku skargi kasacyjnej oczywiście bezzasadnej, Sąd Najwyższy odmawia jej przyjęcia. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, wskazana w kluczu odpowiedź "C" wraz z pytaniem nie stanowi zdania prawdziwego. Organ podniósł, iż co prawda w kluczu odpowiedzi błędnie wskazano jako podstawę prawną prawidłowej odpowiedzi art. 4249 k.p.c., jednakże nie rzutuje to na prawidłowość konstrukcji samego pytania. Wbrew twierdzeniu skarżącego, odpowiedź na kwestionowane pytanie wynika z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, bowiem wynika ona a contrario z treści art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zgodnie z którym Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Natomiast zakreślona przez skarżącego w karcie odpowiedzi odpowiedź "B" jest nieprawidłowa. Przesłanki, w których Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną wskazane zostały w art. 3986 § 3 k.p.c., jednakże przepis ten nie zawiera przesłanki bezzasadności skargi.

Zdaniem organu niezasadny jest także zarzut skarżącego dotyczący pytania nr 109.

Pytanie nr 109 brzmiało:

"Według kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli strona nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez sąd drugiej instancji i nie wniosła o doręczenie jej odpisu tego wyroku z uzasadnieniem, a w sprawie tej skarga kasacyjna jest dopuszczalna:

A. strona nie może wnieść skutecznie skargi kasacyjnej,

B. okoliczność ta nie ma znaczenia dla skutecznego wniesienia skargi

kasacyjnej i strona może ją wnieść w terminie przewidzianym przez

Kodeks postępowania cywilnego,

C. strona może wnieść skargę kasacyjną i termin do jej wniesienia ulega

przedłużeniu o termin do złożenia wniosku o sporządzenie

uzasadnienia."

Według klucza odpowiedzi prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "A", której podstawę prawną stanowi przepis art. 3985 § 1 k.p.c. Skarżący na pytanie to udzielił odpowiedzi "B". W swoim odwołaniu wskazał, że odpowiedź wskazana w kluczu nie jest poprawna, właściwą winna być, choć nieprecyzyjnie sformułowana, odpowiedź "B" albowiem, zdaniem skarżącego, do postępowania kasacyjnego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące apelacji, a ponadto przepis art. 387 § 4 k.p.c. wyraźnie wskazuje, że jeżeli uzasadnienie nie zostało sporządzone, a w sprawie wniesiona została skarga kasacyjna, sąd drugiej instancji sporządza uzasadnienie orzeczenia w terminie dwóch tygodni od dnia wniesienia skargi. Organ wskazał, iż nie może się zgodzić z powyższym zarzutem wskazując, że odpowiedź na skarżone pytanie wynika wprost z art. 398s §1 k.p.c., w którym to przepisie ustawodawca określił wprost, że skargę kasacyjną wnosi się ... "w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem stronie skarżącej". W konsekwencji, jeżeli nie nastąpiło takie doręczenie, gdyż strona o nie wnosiła lub uczyniła to nieskutecznie, bo z przekroczeniem siedmiodniowego terminu na zgłoszenie takiego wniosku, dla takiej strony w ogóle nie powstaje możliwość skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro ustawodawca wprowadził takie uregulowanie, właściwe jedynie w postępowaniu kasacyjnym (w postępowaniu apelacyjnym przewidział natomiast możliwość wniesienia tzw. apelacji wprost, tj. bez konieczności uprzedniego wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia wyroku sądu I instancji - art. 369 § 2 k.p.c.), to wadliwie skarżący dopuszcza możliwość zastosowania art. 3982: k.p.c. Ponadto organ wskazał, że skarżący wskazując na odpowiedź "B", błędnie rozumie treść art. 387 § 4 k.p.c., dodany nowelą z 2 lipca 2004 r., który to przepis dotyczy wyłącznie takiej sytuacji, gdy skarga kasacyjna wnoszona jest przez Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskich, natomiast z treści pytania wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że chodziło jedynie o możliwość skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej wyłącznie przez stronę postępowania, a nie żaden z podmiotów wymienionych w art. 3985 § 2 k.p.c.

Pytanie nr 139 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, o wyłączeniu wspólnika ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością:

A. orzeka sąd wyrokiem,

B. orzeka sąd postanowieniem,

C. decyduje walne zgromadzenie, podejmując stosowną uchwałę

o wyłączeniu wspólnika."

Według klucza prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", oparta na treści przepisu art. 266 § 1 i 2 k.s.h., natomiast skarżący wybrał odpowiedź "C".

Skarżący zarzucił temu pytaniu, że zostało ono źle sformułowane i w związku z tym żadna z proponowanych odpowiedzi nie jest prawidłowa, albowiem, nie można z pytania i odpowiedzi ułożyć zdania, które jest prawdziwe. Kodeks spółek handlowych nie reguluje bowiem kwestii dotyczącej formy wyłączenia wspólnika ze spółki z o. o., a odpowiednie regulacje w tym względzie zawiera kodeks postępowania cywilnego. W związku z tym, zdaniem skarżącego, pytanie powinno się rozpoczynać "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego ..." i wniósł o przyznanie mu za to pytanie punktu.

Zdaniem organu zarzut skarżącego jest bezzasadny, a kwestia orzeczenia, w którym sąd orzeka o wyłączeniu wspólnika, została jednoznacznie określona przepisami kodeksu spółek handlowych. Zdaniem organu przepis art. 266 § 1 i § 2 k.s.h., nie pozostawia wątpliwości, że kwestia wyłączenia wspólnika ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością unormowana jest w powołanym powyżej przepisie Kodeksu spółek handlowych. Natomiast dopiero kwestie proceduralne rozstrzygnięcia reguluje Kodeks postępowania cywilnego, bowiem w § 2 art. 266 k.s.h. mowa jest o powództwie, a więc sąd orzeka w tych sprawach w postępowaniu procesowym po przeprowadzeniu rozprawy. W postępowaniu procesowym to wyrok rozstrzyga o istocie sprawy, o istnieniu lub nieistnieniu prawa, natomiast postanowienie rozstrzyga jedynie kwestie proceduralne.

Pytanie nr 186 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe, postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest:

A. jednoinstancyjne,

B. dwuinstancyjne,

C. trójinstancyjne."

Zgodna z kluczem odpowiedzi jest odpowiedź "A", która ma podstawę prawną w przepisach art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. prawo dewizowe (Dz. U. Nr 141, poz. 1178 ze zm.) w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Skarżący zaznaczył odpowiedź "B" i w swoim odwołaniu wskazał, że udzielona przez niego odpowiedź na powyższe pytanie jest poprawna. Na poparcie swoich wywodów przytoczył orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także poglądy doktryny.

Zdaniem organu powyższy zarzut jest bezzasadny, albowiem żaden przepis prawa nie upoważnia do stwierdzenia, że Prezes NBP w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych jest zarazem organem I i II instancji. Według organu, ani w doktrynie, ani w orzecznictwie nie ma sporów w kwestii, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją, od której nie służy odwołanie, jest rozpatrywany w postępowaniu jednoinstancyjnym, czy dwuinstancyjnym. Przytoczone przez skarżącego orzeczenia dotyczą natomiast odmiennych stanów faktycznych, niż opisane w pytaniu nr 186, albowiem w zakresie objętym pytaniem przepisy, doktryna i orzecznictwo są jednoznaczne.

Niezasadny zdaniem organu jest także zarzut skarżącego dotyczący pytania nr 201.

Pytanie nr 201 brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o podatku od spadku i darowizn, nabywca własności nieruchomości w drodze zasiedzenia:

A. należy do I grupy podatkowej,

B. należy do II grupy podatkowej,

C. nie należy do żadnej grupy podatkowej."

Według klucza odpowiedzi poprawną odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C" oparta na art. 14 ust. 2 i 3 w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadku i darowizn (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz.1514 ze zm.). Skarżący wybrał odpowiedź "B". W swoim odwołaniu zarzucił, że żadna ze wskazanych odpowiedzi nie jest poprawna, albowiem jego zdaniem zbycie nieruchomości w drodze zasiedzenia nie ma wpływu na to, czy taki nabywca należy do grupy podatkowej, czy też nie. Nie można bowiem stwierdzić, że jeżeli ktoś nabył własność nieruchomości w drodze zasiedzenia, to jednocześnie nie należy do żadnej grupy podatkowej.

Organ nie zgodził się z powyższym zarzutem skarżącego. Wskazał, że w myśl ustawy o podatku od spadków i darowizn, zaliczenie podatnika do jednej z trzech grup podatkowych odbywa się na podstawie osobistego stosunku łączącego nabywcę z osobą, po której lub od której zostały nabyte rzeczy lub prawa majątkowe. W związku z tym, przypisanie nabywcy do grupy podatkowej ma zastosowanie wyłącznie do pochodnego nabycia rzeczy i praw majątkowych. Jednocześnie wówczas własność lub inne prawo majątkowe przechodzi ze zbywcy na nabywcę. Zasiedzenie jest natomiast pierwotnym sposobem nabycia własności. Kwestia ta nie wzbudza wątpliwości ani w doktrynie, ani w orzecznictwie. Skoro w wyniku zasiedzenia nie przechodzi na nabywcę własność lub inne prawo rzeczowe i nie występuje zbywca, bezprzedmiotowe jest rozważanie stosunku osobistego łączącego zbywcę i nabywcę, a tym samym przynależności nabywcy do grupy podatkowej w podatku od spadku i darowizn.

Pytanie nr 203 brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług, jednym z płatników podatku od towarów i usług jest:

A. komornik sądowy,

B. urząd celny,

C. importer towarów."

Według klucza odpowiedzi poprawną odpowiedzią na powyższe pytanie jest odpowiedź "A", oparta o art. 18 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Skarżący udzielił odpowiedzi "C". W swoim odwołaniu zarzucił, że nie zawsze komornicy sądowi są płatnikami podatku od towarów i usług, albowiem, zdaniem skarżącego, w świetle powołanego powyżej przepisu płatnikami takimi są komornicy sądowi wykonując czynności egzekucyjne, a nie są takimi płatnikami wykonując egzekucję w drodze sprzedaży nieruchomości. Powołał się także na art. 17 cytowanej wyżej ustawy z którego, jego zdaniem wynika, że podatnikiem takiego jest także importer, a przepisy Ordynacji podatkowej nie wykluczają sytuacji, w której podatnik jest jednocześnie płatnikiem podatku. Wskazując na powyższe stwierdził, że na powyższe pytanie prawidłowe są odpowiedzi "A" i "C" i wniósł o przyznanie mu za to pytanie punktu.

Zdaniem organu zarzut skarżącego nie jest trafny. Spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych jako warianty odpowiedzi jedynie komornik sądowy ma status płatnika podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 18 ustawy o podatku od towarów i usług, płatnikiem tego podatku są wyłącznie organy egzekucyjne wykonujące czynności egzekucji administracyjnej lub egzekucji sądowej. Zarówno urząd celny (odpowiedź "B"), jak i importer towarów (odpowiedź "C") nie są organami egzekucyjnymi i w konsekwencji nie są płatnikami podatku VAT. W powyższym pytaniu nie odnoszono się do kwestii, w jakich sytuacjach płatnik pośredniczy pomiędzy podatnikiem, a organem podatkowym w zapłacie podatku VAT.

Pytanie nr 204 brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym, opodatkowaniu akcyzą podlega:

A. wyrób akcyzowy,

B. produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych,

C. dostawa towarów nie będących wyrobami akcyzowymi."

Według klucza odpowiedzi poprawną jest odpowiedź "B", mająca oparcie w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 29 poz. 257 ze zm.). Skarżący udzielił odpowiedzi "A". W swoim odwołaniu podniósł, że pytanie zostało źle sformułowane, a poprawną odpowiedzią na nie jest odpowiedź "A", którą wskazał. Jego zdaniem, cytowana powyżej ustawa reguluje opodatkowanie wyrobów podatkiem akcyzowym i w swoich przepisach posługuje się pojęciem wyroby akcyzowe. Na poparcie swojego stanowiska powołał decyzje Dyrektora Izby Celnej w Kielcach i Naczelnika Urzędu Celnego w Kielcach i wywiódł z nich, że praktycznie dowolny towar może stać się wyrobem akcyzowym w zależności od swojego wykorzystania.

Organ nie zgodził się z powyższą argumentacją skarżącego. Wskazał, że podatek akcyzowy jest podatkiem obrotowym jednofazowym. Wynika z tego, że przedmiotem tego podatku nie jest wyrób akcyzowy, lecz czynność profesjonalnego obrotu wyrobami akcyzowymi. Przykładowo samochód osobowy jest wyrobem akcyzowym, ale tylko raz czynność obrotu tą rzeczą powoduje obowiązek zapłaty akcyzy. Dotyczy to np. importu samochodu, wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu lub jego dostawa wewnątrz kraju dokonywana przez producenta. Kolejne transakcje dokonywane po zapłacie podatku akcyzowego, chociaż mają za przedmiot samochód - wyrób akcyzowy — nie podlegają już akcyzie. Organ podkreślił, że art. 2 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym zawiera ustawową definicje wyrobu akcyzowego, natomiast art. 4 ust. 1 tejże ustawy określa przedmiot akcyzy, posługując się sformułowaniem: "opodatkowaniu akcyzą podlegają". Wymienia on między innymi produkcję wyrobów akcyzowych zharmonizowanych. Wynika z tego, że sam wyrób akcyzowy zharmonizowany nie jest przedmiotem tego podatku, lecz jego produkcja.

Pytanie nr 205 brzmiało:

"Zgodnie z ustawą Ordynacja podatkowa, osobą trzecią odpowiadającą za zaległości podatkowe spółki komandytowej jest:

A. komandytariusz,

B. komplementariusz,

C. spółka komandytowa."

Według klucza odpowiedzi poprawną jest odpowiedź "B", mająca podstawę w art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Skarżący udzielił odpowiedzi "A". W swoim odwołaniu zarzucił, że dokonując wykładni językowej cytowanego wyżej przepisu za zaległości podatkowe spółki komandytowej odpowiedzialność ponoszą komplementariusze całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami. W związku z tym, zdaniem skarżącego, odpowiedzialność za zaległości podatkowe takiej spółki nie jest indywidualna tylko solidarna i z przepisu nie wynika jednoznacznie kto jako osoba trzecia ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki. W związku z tym, jego zdaniem, na powyższe pytania poprawne są co najmniej dwie odpowiedzi tj. "B" i "C" i należy zaliczyć mu za to pytanie punkt.

Organ wskazał, że spółka komandytowa jest podatnikiem, a nie osobą trzecią. W związku z tym odpowiedź "C" jest nieprawidłowa. Zgodnie z art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadkach i w zakresie przewidzianych w rozdziale 15 - zatytułowanym "osoby trzecie" — działu III Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają również osoby trzecie. Dotyczy to także wymienionego w art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej (przepis znajduje się w rozdziale 15 działu III Ordynacji podatkowej) komplementariusza odpowiadającego solidarnie z podatnikiem tj. spółką komandytową, całym swoim majątkiem za jej zaległości podatkowe. Skoro przepis ten nie wymienia wśród osób trzecich komandytariusza, to nie ponosi on odpowiedzialności za zaległość podatkową spółki komandytowej.

Pytanie nr 248 brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o Rzeczniku Praw Obywatelskich, zastępców Rzecznika Praw Obywatelskich powołuje:

A. Rzecznik Praw Obywatelskich,

B. Prezydium Sejmu,

C. Marszałek Sejmu."

Według klucza odpowiedzi prawidłowa to odpowiedz ,,C" oparta na przepisie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. - o Rzeczniku Spraw Obywatelskich (t.j. Dz. U. 2001 r. Nr 14 poz. 147 ze zm.), zaś skarżący udzielił odpowiedzi "A". Skarżący zarzucił, że pytanie zostało źle sformułowane, albowiem bez wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, Marszałek Sejmu nie mógłby powołać jego zastępców. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, konstrukcja pytania w powiązaniu z wariantami odpowiedzi nie tworzy zdania prawdziwego. Z uwagi na powyższe wniósł o uznanie zakreślonej przez niego odpowiedzi za poprawną.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich na wniosek Rzecznika Marszałek Sejmu może powołać nie więcej niż trzech zastępców Rzecznika, w tym zastępcę do spraw żołnierzy. Odwołanie następuje w tym samym trybie. Istota kwestionowanego pytania sprowadza się do tego kto (jaki organ) powołuje zastępców Rzecznika Praw Obywatelskich. Trafna odpowiedź polega na wskazaniu jednego z trzech organów, który zgodnie z brzmieniem przepisu powołuje zastępców Rzecznika Praw Obywatelskich. Odpowiedź prawidłowa może być tylko jedna - Marszałek Sejmu, gdyż wynika to wprost z przepisu. Nie ma żadnego znaczenia, że przepis mówi, iż Marszałek Sejmu czyni to na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich.

W konkluzji organ stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie O. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją uchwały z dnia 28 września 2008 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 75i ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze poprzez:

- nieprzyznanie punktu za każdą udzieloną przez niego prawidłową odpowiedź,

- sformułowanie pytań konkursowych w sposób uniemożliwiający udzielenie więcej niż jednej prawidłowej odpowiedzi,

- wskazanie w egzaminie konkursowym odpowiedzi, z których żadna nie jest prawidłowa,

- uznanie za poprawną odpowiedź na pytanie konkursowe odpowiedzi, która nie jest prawidłowa,

- sformułowanie pytań konkursowych w sposób niejednoznaczny,

- sformułowanie zbyt szczegółowych pytań konkursowych.

Ponadto zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 12 i art. 77 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi podtrzymał swe stanowisko zawarte w odwołaniu. Dodatkowo skarżący zarzucił, że organ przedstawił w decyzji polemikę z jego argumentacją odnośnie zakwestionowanych pytań powołując się tylko na poglądy doktryny dla niego niekorzystne. Według skarżącego stanowisko organu wskazuje, iż nie można udzielić na te pytania jednoznacznej odpowiedzi bez konieczności przytaczania szczegółowej argumentacji wyrażonej w nauce i orzecznictwie. Wskazał także, że organ odniósł się tylko do niektórych zarzutów skarżącego zawartych w decyzji, a większość z nich pominął.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ uznał za bezzasadne zarzuty nieprawidłowości sformułowania pytań testowych. W konkluzji organ stwierdził, iż podjęta w sprawie decyzja jest w pełni prawidłowa, a skarga O. W. jako bezzasadna powinna zostać oddalona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), cyt. dalej p.p.s.a.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez O. W. skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2009 r. Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu, doszło bowiem do naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów prawa materialnego.

Postępowanie konkursowe na aplikację adwokacką jest postępowaniem administracyjnym, które przeprowadza powołany w tym celu organ Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich, od której rozstrzygnięcia przysługuje stronie odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.

Zgodnie z art. 75i ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, ze zm.) egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

Przepis art. 75a ust. 3 ustawy – Prawo o adwokaturze stanowi natomiast, że egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.

W nawiązaniu do treści wyżej zacytowanych przepisów Sąd uznał za trafny zarzut skarżącego polegający na wadliwym skonstruowaniu pytania nr 186, w którym nie jedną, lecz dwie z przedstawionych propozycji odpowiedzi można uznać za prawidłowe. Zdaniem Sądu pytanie nie spełnia wymogu pytania na test, nie należy stawiać pytania, na które nie można udzielić odpowiedzi wynikającej wprost z przepisu prawnego.

Pytanie brzmiało:

"Zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest:

A. jednoinstancyjne,

B. dwuinstancyjne,

C. trójinstancyjne."

Według organu prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", która oparta jest na art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 114, poz. 1178 ze zm.) w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Skarżący dowodził natomiast, że prawidłowa na to pytanie jest zakreślona przez niego odpowiedź "B".

W ocenie Sądu zarzutom skarżącego odnośnie pytania nr 186 nie można odmówić racji.

Przepis art. 8 ust. 3 ustawy Prawo dewizowe stanowi, że do decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydanych w sprawach związanych z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych, stosuje się odpowiedni art. 127 § 3 k.p.a.

Zgodnie natomiast z przepisem art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Z treści powyższych przepisów wynika, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego strona może wystąpić do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skoro więc wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje "od decyzji wydanej w pierwszej instancji", a "do wniosku tego stosuje się odpowiednie przepisy dotyczące odwołań" to analiza literalnego brzmienia powyższych przepisów, w powiązaniu z treścią przepisów § 1 oraz § 2 art. 127 k.p.a., może prowadzić do wniosku, że decyzja wydana przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy jest decyzją wydaną w drugiej instancji mimo tożsamości podmiotowej organu pierwszej i drugiej instancji.

Zdaniem Sądu – wbrew twierdzeniom organu – analiza powyższych przepisów nie prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż w pytaniu nr 186 prawidłowa jest tylko odwiedź "A", a nie wskazana przez skarżącego odpowiedź "B". Natomiast faktycznie z przywołanych przez organ poglądów doktryny wynika, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją, od której nie służy odwołanie, jest rozpatrywany w postępowaniu jednoinstancyjnym.

Problem w pytaniu nr 186 sprowadza się więc w rzeczywistości do kwestii, czy o dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnego można mówić tylko wtedy, gdy do kolejnego rozstrzygnięcia sprawy właściwy jest organ wyższego stopnia, czy także wtedy gdy właściwy jest ten sam organ administracji, który rozstrzygnął sprawę w pierwszej instancji.

W doktrynie prezentowane są poglądy, że dwuinstancyjność postępowania może być rozpatrywana w dwóch aspektach - materialnym oraz formalnym. W aspekcie materialnym dwuinstancyjność postępowania polega na prawnej możności dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy pod względem merytorycznym. W aspekcie formalnym wyraża się natomiast w konstrukcji toku instancji i zakłada przesunięcie uprawnień do ponownego rozpatrzenia sprawy na organ wyższej instancji.

Według W. Dawidowicza, punkt ciężkości zasady dwuinstancyjności postępowania spoczywa na jej aspekcie materialnym, czyli na prawnej możności dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy, natomiast rzeczą drugorzędną jest, czy właściwy do ponownego rozstrzygnięcia sprawy jest inny organ (wyższego stopnia) czy też ten sam. Dwuinstancyjność bowiem "jest pojęciem procesowym a nie ustrojowym – z tym, że zamyka się ono w systemie organów administracji państwowej" (W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 45).

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007 r. II GPS 2/06 wyraził natomiast pogląd, że w sukcesywnie budowanym stanie prawnym, w orzecznictwie i doktrynie istnieją wystarczająco silne przesłanki do przyjęcia, że wniosek strony przewidziany w art. 127 § 3 k.p.a. uruchamia tok instancji w znaczeniu procesowym, który nie musi być zbudowany na hierarchicznej strukturze organów administracji publicznej. W takiej sytuacji sprawa jest drugi raz rozpoznawana z odpowiednim stosowaniem przepisów dotyczących odwołań od decyzji, oczywiście z pominięciem przepisów ściśle powiązanych z procedowaniem w systemie nadrzędności organu wyższego stopnia nad niższym, oraz z wykorzystaniem wprost lub z nieodzowną modyfikacją innych przepisów postępowania odwoławczego (vide: LEX nr 235169).

Przewidziana w art. 127 § 3 k.p.a. instytucja wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w świetle rozbieżnych poglądów doktryny oraz orzecznictwa, nie może więc być uznana jednoznacznie za wyjątek od zasady dwuinstancyjności.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest bowiem szczególnym środkiem odwoławczym występującym w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym i odpowiada swym charakterem pojęciu środka odwoławczego. Środek ten w istocie ma wszystkie cechy odwołania poza dewolutywnością tj. nie przesuwa sprawy do rozstrzygnięcia przez organ wyższego stopnia.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że przepis art. 127 § 3 k.p.a. wprowadzono ustawą z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 4, poz. 8). Przepis ten zastąpił obowiązujący uprzednio art. 110 § 2 k.p.a., który głosił, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez naczelny organ administracji nie przysługuje odwołanie.

Przepis art. 8 ust. 3 ustawy Prawo dewizowe w pierwotnym brzmieniu (obowiązującym do dnia 20 kwietnia 2007 r.) stanowił natomiast, że decyzje Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydawane w sprawach związanych z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych, są ostateczne.

W świetle powyższych rozważań budzić może, w ocenie Sądu, uzasadnioną wątpliwość sformułowanie tego rodzaju pytania, jak pytanie nr 186, na egzaminie konkursowym na aplikację, albowiem w teście, w którym sprawdzeniu ma podlegać wiedza przyszłych dopiero aplikantów adwokackich, winno się unikać wprowadzania takich pytań, na które jednoznaczna odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z wykładni systemowej dokonywanej przez organ oraz poglądów doktryny.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2008 r. II GSK 355/07 wyraźnie wskazał na obowiązek zachowania jak najdalej idącej dbałości przy redagowaniu pytań egzaminacyjnych na aplikacje, w celu eliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej. Relacja pomiędzy odpowiedzią, a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie (vide: LEX nr 463863).

Pytania testowe na aplikację adwokacką winny być bowiem testem wyłącznie na wiedzę wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne. Niedopuszczalne jest, aby w pytaniach pojawiały się zagadnienia prawne, co do których zarówno doktryna, jak i orzecznictwo nie doszły do wspólnych konkluzji, albowiem nie jest właściwe wymaganie od ewentualnych adeptów zawodów prawniczych jednoznacznego rozstrzygania zagadnień prawnych, co do których nie są zgodne również autorytety prawnicze.

W ocenie Sądu - jeśli chodzi natomiast o pytania nr 75, 95, 109, 139, 201, 203, 204, 205 oraz 248 - uznać należy, iż organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił skarżącemu, dlaczego jego stanowisko nie znajduje uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w pełni dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący udzielił niepoprawnych odpowiedzi na te pytania. Sporne pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Zostały sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 75i ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze, zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Pytania te oparte były na przepisach prawa i zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Udzielenie przez skarżącego błędnych odpowiedzi na te pytania było, w ocenie Sądu, wynikiem czynienia przez niego pewnych dodatkowych założeń nie wynikających z treści pytania oraz jego własnej interpretacji przepisów.

Wobec tego, że uchwałą Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2009 r., ustalony został wynik egzaminu konkursowego skarżącego na 189 punktów, a jedno z pytań, zdaniem Sądu, zostało sformułowane nieprawidłowo, zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stwierdzając, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, Sąd działał na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.