Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 182/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 43 par. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski,, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek,, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. sprawy ze skargi A. S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., znak: [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika A. P., od decyzji Starosty R. z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. orzekło:

1. podjąć postępowanie odwoławcze zawieszone z urzędu postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] stycznia 2010 r. ([...]),

2. uchylić zaskarżoną decyzję w całości i cofnąć A. P. uprawnienia do kierowania pojazdami zgodnie z kategorią AB, na okres jednego roku, tj. od dnia 18 grudnia 2009 r. do dnia 18 grudnia 2010 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż decyzją Starosty R. z dnia [...] grudnia 2009 r. cofnięto A. P. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AB na okres jednego roku oraz nakazano zwrot prawa jazdy nr [...] do Starostwa Powiatowego w R. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wpłynął doń wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] września 2008 r. ([...]), w którym orzeczono zakaz kierowania przez stronę pojazdami mechanicznymi na okres jednego roku, zaś skoro strona nie zwróciła dokumentu prawa jazdy, to okres na który orzeczono zakaz nie biegnie.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik strony wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Stwierdziła, że Sąd, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art.43 § 3 Kodeksu karnego, nie zobowiązał strony do zwrotu prawa jazdy, zaś ta poinformowała Policję o zaginięciu tego dokumentu. Orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych już upłynął, bowiem termin powinien być liczony od daty uprawomocnienia się wyroku. Postępowanie organu pierwszej instancji naruszyło w szczególności art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem ten nie uzasadnił, dlaczego dał prymat względom społecznym nad interesem indywidualnym.

Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z [...] stycznia 2010 r. postępowanie odwoławcze zostało zawieszone na podstawie art.97 § 1 pkt 4 KPA. Równolegle na podstawie art.136 KPA Kolegium wniosło do organu pierwszej instancji o uzupełnienie materiału sprawy, w celu zwrócenia się do Sądu Rejonowego w P. o określenie początkowej daty biegu terminu zakazu prowadzenia przez stronę wszelkich pojazdów mechanicznych. We wcześniejszej korespondencji Sąd wyjaśniał, że zakaz ten winien być liczony od daty zwrotu dokumentu przez skazanego do właściwego wydziału komunikacji. W aktach niniejszej sprawy znajduje się oświadczenie strony z dnia 15 grudnia 2009 r. o nie posiadaniu prawa jazdy, gdyż zaginęło ono podczas wypadku w 2007 r. Tym samym powstała ponownie wątpliwość odnośnie ustalenia początkowej daty biegu zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, skoro strona nie może zwrócić prawa jazdy.

W odpowiedzi do Kolegium wpłynęło pismo organu I instancji z załączonym wyjaśnieniem z Sądu Rejonowego, z którego wynika, że datą początkową, od której należy liczyć bieg okresu wykonywania zakazu prowadzenia przez skazanego wszelkich pojazdów mechanicznych, jest złożenie faktyczne dokumentu, ewentualnie złożenie oświadczenia o jego utracie.

Uzasadniając od strony prawnej swoje rozstrzygnięcie Kolegium zwróciło uwagę, iż z art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego wynika obowiązek organu pierwszej instancji cofnięcia stronie uprawnienia do kierowania pojazdami w okresie oznaczonym w wyroku sądu. Wątpliwości odnośnie daty rozpoczęcia biegu terminu orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych zostały wyjaśnione pismem z Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lutego 2010 r. Z pisma wynika, że datą początkową, od której należy liczyć bieg okresu wykonywania zakazu prowadzenia przez skazanego wszelkich pojazdów mechanicznych, jest złożenie faktycznie dokumentu, ewentualnie złożenie oświadczenia o jego utracie.

Odnosząc się do kwestii daty złożenia przez stronę oświadczenia strony o utracie dokumentu poświadczającego uprawnienia do prowadzenia pojazdów, organ odwoławczy zauważył, że w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji pełnomocnik strony stwierdziła, że A. P. niezwłocznie po zaginięciu dokumentu tego rodzaju niezwłocznie poinformował o tym fakcie właściwy organ (Policję). Z akt sprawy, a zwłaszcza z protokołu przesłuchania podejrzanego z dnia 8 stycznia 2008 r., wynika, że w chwili wypadku (19 grudnia 2007 r.) nie posiadał przy sobie prawa jazdy i dowodu rejestracyjnego. Wyjaśnił, że nie wie gdzie znajduje się fizycznie ten dokument, lecz jeśli go znajdzie, to dostarczy do KP L. Natomiast w dniu 18 grudnia 2009 r. do Starostwa Powiatowego w R. wpłynęło oświadczenie strony, że od dnia 19 grudnia 2007 r. nie posiada dokumentu prawa jazdy, gdyż zaginął podczas wypadku. Ponadto poinformował organ, że dane te znajdują się w protokole Policji. Należy przyjąć, że dopiero w dniu 18 grudnia 2009 r. strona poinformowała właściwy organ o zgubieniu prawa jazdy, bowiem w trakcie dochodzenia prowadzonego przez Policję w sprawie karnej wskazała jedynie na brak wiedzy o miejscu, w którym ten dokument się znajduje. Ponadto, zdaniem Kolegium, kierowca powinien poinformować o utracie prawa jazdy właściwego starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) zgodnie z dyspozycją art. 98 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, a nie jakikolwiek organ państwa lub samorządu terytorialnego przy okazji prowadzenia przezeń czynności procesowych.

Wyrok sądu karnego jest wiążący zarówno dla organu administracji pierwszej instancji, jak też dla Kolegium. Skoro wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] września 2008 r. orzeczono wobec strony m.in. zakaz prowadzenia pojazdów silnikowych na okres jednego roku i wyjaśniono, że bieg zakazu ma być liczony od dnia złożenia przez stronę oświadczenia organowi pierwszej instancji o utracie prawa jazdy, to kwestionowaną odwołaniem decyzję tego organu należało uchylić w całości i orzec o cofnięciu A. P. uprawnienia do kierowania pojazdami zgodnie z kategorią AB, na okres jednego roku, tym razem z wyraźnym określeniem początku i końca biegu terminu orzeczonego przez Sąd zakazu kierowania przez stronę pojazdami mechanicznymi, a więc od dnia 18 grudnia 2009 r. do dnia 18 grudnia 2010 r. czego nie uczynił organ pierwszej instancji. Nakazanie stronie zwrotu prawa jazdy stało się natomiast bezprzedmiotowe po złożeniu przez nią oświadczenia o jego zagubieniu.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję pełnomocnik A. P. podniosła zarzuty naruszenia:

- art. 43 § 3 Kodeksu karnego w zw. z art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego w zw. z art. 42 § 2 KK, poprzez określenie okresu odbywania orzeczonego na podstawie art. 42 § 2 KK środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych od 18 grudnia 2009 r. do dnia 18 grudnia 2010 r., tj. po roku i 6 miesiącach od daty uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] września 2008 r., mimo iż Sąd Rejonowy był zobligowany ustawowo do wskazania okresu odbywania zakazu w treści wskazanego wyroku;

- art. 43 § 3 KK w zw. z art. 182 § 2 KKW w zw. z art. 42 § 2 KK, poprzez cofnięcie uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami od 18 grudnia 2009 r. do 18 grudnia 2010 r., mimo iż do półtorarocznego opóźnienia w zakresie wskazania okresu odbywania środka karnego w postaci rocznego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych doszło nie z winy skarżącego tylko w następstwie ewidentnych zaniedbań Sądu Rejonowego w P., który nie określił terminu od którego należy liczyć roczny zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w dacie wydania wyroku i zaniedbania organów, w których systemach znajdowały się informacje o okresie odbywania rocznego zakazu prowadzenia pojazdów od dnia 1.10.2008 r., które potem z niewiadomych przyczyn zostały usunięte z systemu informatycznego Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, wprowadzając w błąd Skarżącego, iż środek jest w toku obywania.

- art. 7 KPA, poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony i przyznanie prymatu interesowi ogólnemu;

- art. 77 KPA, poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego.

Uzasadniając zarzuty pełnomocnik skarżącego podniosła m.in., że sąd orzekając środek karny cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem powinien nałożyć na sprawcę obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu. Fakt zwrotu prawa jazdy jest istotny, ponieważ od tego momentu biegnie okres orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Sąd w wydanym wyroku nie nałożył na skazanego obowiązku zwrotu dokumentu, nie pouczył go o takim obowiązku ani nie wezwał do zwrotu dokumentu. Zgodnie z art. 16 Kodeksu postępowania karnego brak pouczenia o ciążących obowiązkach i o przysługujących uprawnieniach nie może wywoływać ujemnych skutków procesowych do strony. Niewypełnienie przez Sąd obowiązku w postaci niewskazania terminu od którego należy rozpocząć odbywanie orzeczonego środka karnego skutkowało opóźnieniem w czasie o 1,5 roku formalnego zastosowania wobec skarżącego orzeczonego zakazu, ponieważ nie wiedząc o obowiązku i skutkach niezłożenia oświadczenia o utracie prawa jazdy, nie mógł on własnym działaniem zainicjować biegu terminu dla orzeczonego zakazu, co leżało w Jego interesie.

Odnośnie samej kwestii zwrotu dokumentu upoważniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych jako momentu, od którego powinien rozpocząć się okres objęty zakazem prowadzenia pojazdów, należy podkreślić, iż A. P. zgłosiwszy zaginięcie takiego dokumentu na Policji jeszcze przed wydaniem wyroku przez Sąd Rejonowy w P., fizycznie nie mógłby uczynić zadość zobowiązaniu do jego zwrotu, nawet gdyby został nałożony na niego taki obowiązek wyrokiem sądu. W związku z powyższym nie należy wobec skazanego w sposób nieuzasadniony przedłużać zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

W ocenie pełnomocnika skarżącego postępowanie organu w przedmiotowej sprawie stanowi naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności tych ustanowionych w art. 7 KPA. Zaskarżona decyzja stanowi przykład przyznania prymatu zasadom ogólnym, nad słusznym interesem strony, która powinna być chroniona przez poczucie pewności obrotu prawnego (brak rozstrzygnięcia co do zwrotu dokumentu w wyroku sądu, zgłoszenie zagubienia dokumentu właściwemu organowi - Policji).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia.

Na wstępie należy przypomnieć, że jedną z zasad postępowania sądowoadministracyjnego jest brak związania sądu zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd administracyjny jest nie tylko uprawniony, ale wręcz zobowiązany wykroczyć poza zakres powołanych w skardze zarzutów i dokonać kompleksowej oceny legalności zaskarżonego aktu.

W związku z powyższym przed przejściem do merytorycznej oceny rozstrzygnięcia należy zwrócić uwagę na popełnione przez organ odwoławczy uchybienie proceduralne nie dostrzeżone przez skarżącego.

Błąd organu dotyczy punktu I rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o podjęciu postępowania odwoławczego zawieszonego postanowieniem z [...] stycznia 2010 r.

Należy zwrócić uwagę, że Kodeks postępowania administracyjnego w art. 101 posługuje się ogólnym sformułowaniem "postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania". Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie panuje niekwestionowane stanowisko, że formę postanowienia powinny przybrać wszystkie rozstrzygnięcia związane z zawieszeniem postępowania: o zawieszeniu, o odmowie zawieszenia (na wniosek), o podjęciu oraz o odmowie podjęcia (na wniosek).

Zawarcie orzeczenia o podjęciu zawieszonego postępowania w punkcie I zaskarżonej decyzji spowodowało, że organ zastosowała formę decyzji dla podjęcia zawieszonego postępowania, co stanowi naruszenie art. 101 KPA.

Powyższe uchybienie nie stanowi jednak podstawy od uchylenia zaskarżonej decyzji. Należy przypomnieć, że w świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przesłanką uchylenia decyzji mogą stanowić tylko uchybienia proceduralne, które stanowią podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne, pod warunkiem jednak że mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu żadna z tych okoliczności nie zachodzi w badanej sprawie. Przedstawione wyżej uchybienie proceduralne z pewnością nie należy do katalogu podstaw wznowieniowych, nie da się także wykazać żadnego wpływu tego błędu na merytoryczną treść rozstrzygnięcia w sprawie.

Przechodząc do analizy merytorycznej treści zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wskazać, że istota sporu prawnego w badanej sprawie sprowadza się do sposobu ustalenia okresu cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w związku z zastosowaniem środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów.

Niewątpliwie źródłem sporu jest błąd Sądu Rejonowego II Wydział Karny w P., który w wyroku z [...] września 2008 r. orzekając wobec A. P. m.in. zakaz prowadzenia pojazdów, nie nałożył na skazanego, zgodnie z treścią art. 43 § 3 KK, obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu.

W zaistniałej sytuacji pełnomocnik skarżącego wywodzi, że zakaz prowadzenia pojazdów powinien biec od daty uprawomocnienie się wyroku karnego (1 października 2008 r.), a zatem organy administracyjne nie mogły wydać decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami po upływie 1,5 roku od uprawomocnienia się wyroku skazującego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniając swoje stanowisko w sprawie powołuje się na treść pisma z 17 października 2010 r. Kierownika Sekcji ds. Wykonywania Orzeczeń Karnych w II Wydziale Karnym Sądu Rejonowego w P., z którego wynika, że datą początkową od której należy liczyć bieg okresu wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jest złożenie faktyczne dokumentu, ewentualnie złożenie oświadczenia o jego utracie. Na marginesie jedynie należy zwrócić uwagę, że odpowiedź sądu na wniosek organu wykonującego orzeczenie (w tym przypadku Starosty R.) o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia powinna przybrać formę postanowienia (art. 13 KKW), a nie zwykłego pisma. Uchybienie sądu karnego pozostaje jednak bez znaczenia dla meritum badanej sprawy.

Badana sprawa ma charakter nietypowy ze względu na wyżej wskazane uchybienie sądu karnego i nie ma w obowiązującym porządku prawnym przepisu, który wskazywałby wprost i bezpośrednio rozstrzygnięcie. Dla jej rozstrzygnięcia konieczne jest zastosowanie wykładni celowościowej i systemowej.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na treść art. 43 § 3 KK in fine, zgodnie z którym do chwili wykonania przez skazanego obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie. Jak trafnie podkreślił NSA w uzasadnieniu wyroku z 17.11.2008 r. (I OSK 1457/07; LEX nr 525955), mimo, iż orzeczony przez sąd zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia, to bieg okresu, na który orzeczony został zakaz rozpoczyna się z chwilą wykonania obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu.

W badanej sprawie sytuacja jest skomplikowana dodatkowo faktem, iż skarżący oświadczył, że nie może zwrócić dokumentu prawa jazdy, gdyż utracił je w wypadku, w związku z zaistnieniem którego został skazany.

W takiej sytuacji jedynym logicznym i zgodnym z istotą i celem regulacji prawnej dotyczącej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wnioskiem jest przyjęcie, że bieg okresu, na który został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów rozpoczyna się, w razie niemożności zwrotu dokumentu prawa jazdy, z dniem zgłoszenia właściwemu organowi faktu zaginięcia tego dokumentu. Wniosek taki wzmacnia treść art. 98 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, który zobowiązuje osobę posiadającą uprawnienie do kierowania pojazdem do niezwłocznego zawiadomienia starosty m.in. o utracie prawa jazdy.

Inne interpretacje prowadziłyby albo do nadużyć – osoba skazana mogłaby uchylać się od wykonania środka karnego poprzez odmowę zwrotu dokumentu z powołaniem się na fakt zagubienia, albo do absurdalnych wniosków, że okres zakazu prowadzenia pojazdów nie biegnie w ogóle w braku fizycznej możliwości zwrotu dokumentu prawa jazdy.

W dalszej kolejności należy ocenić prawidłowość ustaleń organów w zakresie daty, w której nastąpiło zgłoszenie przez skarżącego faktu zaginięcia dokumentu prawa jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, że datą tą powinien być 18 grudnia 2009 r., tj. dzień złożenia w Starostwie Powiatowym oświadczenia skarżącego, zgodnie z którym nie posiada dokumentu prawa jazdy, gdyż zaginął on podczas wypadku. Stanowisko to należy uznać za prawidłowe w świetle analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych. Nie znajduje oparcia w tych dokumentach twierdzenie skarżącego, jakoby zawiadomił on policję o fakcie zaginięcia prawa jazdy już podczas przesłuchania go po wypadku. Przeczy temu twierdzeniu treść protokołu przesłuchania z 8.1.2008 r., gdzie skarżący wyraźnie stwierdził, iż w dacie wypadku nie posiadał przy sobie prawa jazdy i dowodu rejestracyjnego (k. 12-13 akt adm. II instancji). Podważa to twierdzenie skarżącego, jakoby utracił prawo jazdy w wypadku.

Ponadto należy zauważyć, że skarżący był informowany o obowiązku zwrotu prawa jazdy w piśmie Urzędu Miasta S. W. z dnia 25 maja 2009 r. W tej sytuacji trudno zaaprobować twierdzenia skarżącego, jakoby stał się ofiarą błędów sądu i organów i nie wiedział o obowiązku zwrotu prawa jazdy. Najpóźniej od końca maja 2009 r. skarżący musiał wiedzieć o ciążącym na nim obowiązku zwrotu prawa jazdy w związku z wyrokiem sądu karnego. Ponadto skoro nie dopełnił w należyty sposób obowiązku zawiadomienia właściwego organu, czyli starosty, o fakcie zaginięcia dokumentu, nie zasługuje na uwzględnienie jego argument, jakoby organy naruszyły jego słuszny interes prawny przyznając prymat interesowi ogólnemu.

W konkluzji należy stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie opiera się na prawidłowych ustaleniach w zakresie stanu faktycznego i właściwej interpretacji przepisów prawa. Rozstrzygnięcie w należyty sposób dokonuje wyważenia interesu indywidualnego skarżącego i interesu ogólnego. Organy administracji publicznej nie mogą interpretować obowiązujących przepisów na korzyść jednostki w sytuacji, gdy stałoby to w sprzeczności z celem i sensem istnienia tych uregulowań.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., sąd skargę oddalił.