Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SAB/Gl 147/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 1,4,5,6,10,13,16
journal: Dz.U. 2015 poz 2058
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity
article: art. 149 par. 1a, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 201 par. 1, art. 205 par. 2 w zw. z art. 54 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.), Sędzia WSA Beata Kozicka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi T. Z. na bezczynność A S.A. w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje A S.A. w B. do załatwienia punktu 1-3 wniosku skarżącego z dnia [...] roku w terminie 14 dni; 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4) umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 5) zasądza od A S.A. w B. na rzecz skarżącego kwotę 357 złotych (słownie; trzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 9 czerwca 2016 r. T.Ź. (dalej: "skarżący"), za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwrócił się do A Spółka Akcyjna z siedzibą w B. o udostępnienie informacji publicznej, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 2058 z późn. zm., zwanej dalej "u.d.i.p.") i udzielenie odpowiedzi, w formie e-maila na pytania: 1) czy korzystacie Państwo ze stałej pomocy prawnej udzielanej przez adwokata lub radcę prawnego?; 2) jakie są koszty roczne brutto oraz miesięczne brutto obsługi prawnej realizowanej na Państwa rzecz?; 3) jaka część (podać w procentach) środków przeznaczanych na Państwa funkcjonowanie pochodzi ze źródeł publicznych (w tym samorządowych)?; 4) czy wystąpiło, a jeśli tak to ile wyniosło łącznie zadłużenie brutto odbiorców usług komunalnych w obrębie Państwa działalności?; 5) ilu łącznie dłużników z tytułu świadczonych usług komunalnych posiada Państwa podmiot oraz o ile osób/podmiotów wzrosło zadłużenie w relacji roku 2014 do roku 2013.

W skardze z dnia 19 września 2016 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącego wniósł o: zobowiązanie organu reprezentującego bezczynny podmiot do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności; stwierdzenie, iż bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, tj. łącznie 257 zł.; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi wskazał, że za pośrednictwem poczty elektronicznej wystąpił o udzielenie informacji publicznej, a organ do chwili wniesienia skargi pozostawał w bezczynności. Powołując się na treść art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stwierdził, że każdy obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Natomiast zgodnie z art. 4 u.d.i.p. prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Zatem sprawą publiczną, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. będzie działalność tych organów w tym treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organów władzy publicznej, związanych z organem bądź w jakikolwiek sposób dotyczących organu, bez względu na to, co jest ich przedmiotem (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 maja 2013 roku, sygn. akt II SA/Gd 183/13), jak również wytwarzanych przez niego lub tylko przez niego używanych w zakresie realizacji zadań (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 kwietnia 2013 roku, sygn. akt II SAB/Bd 26/13, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej CBOS). Zaakcentował, że A Spółka Akcyjna z siedzibą w B. jest zobowiązana do udzielenia informacji publicznej związanej z jej działalnością, gdyż zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 1515 z późn. zm., dalej u.s.g.), zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy: wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz. Treść art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie pozostawia wątpliwości, że organ ma obowiązek udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki nie później niż w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku. W sytuacji, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona, bo jej udostępnienie byłoby sprzeczne z przepisami prawa, organ ma obowiązek wydać decyzję zgodnie z treścią art. 16 u.d.i.p. Tym samym każdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien być załatwiony bądź przez udostępnienie informacji (czynność materialno-techniczna), a w przypadku, gdy istnieją ku temu podstawy prawne przez odmowę udostępnienia, która przybiera formę decyzji administracyjnej. Brak któregokolwiek ze wskazanych działań musi prowadzić do przyjęcia, że podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej dopuszcza się bezczynności w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lipca 2013 roku, sygn. akt II SAB/Kr 96/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SAB/OI 22/13, CBOS), co uprawnia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 roku, sygn. akt I OSK 601/05, postanowienie NSA z dnia 3 października 2007 roku., sygn. akt I OSK 1382/07 postanowienie NSA z dnia 31 marca 2008 roku, sygn. akt I OSK 262/08 i WSA w Warszawie z dnia 6 lipca 2011 roku, sygn. akt VIII SAB/Wa 18/11, CBOS).

W odpowiedzi na skargę, organ domagał się jej oddalenia i przeprowadzenia rozprawy. Podał, że we wniosku o udostępnienie informacji z dnia 7 sierpnia 2015 r. nie został wskazany adres elektroniczny, pod który miałaby być udzielona odpowiedź oraz osoba, która o udzielenie tej informacji wnosiła. Anonimowe pismo sprawiało przy tym wrażenie wyrwanego z kontekstu, fragmentu korespondencji skierowanej do Wójta Gminy Z. M.P., zaczynającej się od słów: "Udzielenie informacji jest bezpłatne. Wójt gm. Z. M.P. musi oddać wszystkie pieniądze, jakie pobrał od osób, którym w ostatnim czasie udzielił informacji publicznej. Taką decyzję podjął właśnie wojewoda małopolski. Nie zostawił on suchej nitki na wprowadzonym przez M.P. zarządzeniu, które nakazywało mieszkańcom płacić za dostęp do informacji publicznej" (cytat). Wniosek ten został potraktowany jako spam UBE (Unsolicited Bulk Email) i tam przekierowany, a Zarząd Spółki Akcyjnej A (czy też inny umocowany jej pracownik) nie miał możliwości zapoznania się z jego treścią.

Z drugim wnioskiem skarżący wystąpił w dniu 9 czerwca 2016 r. i został on złożony drogą elektroniczną z oznaczeniem imienia i nazwiska autora. Nie był zatem anonimowy, niemniej jednak wnoszący skargę i tym razem nie wskazał adresu elektronicznego i żadnych innych danych adresowych pod które A Spółka Akcyjna miałaby udzielić odpowiedzi, czyli nie wskazał miejsca dostarczenia informacji zwłaszcza wobec zamiaru wydania decyzji administracyjnej, w trybie art. 16 ust 2 u.d.i.p. Został wskazany tylko sposób (droga mailowa). Dopiero, we wniesionej przez pełnomocnika skarżącego skardze na bezczynność organu, został oznaczony adres zamieszkania wnioskodawcy oraz adres do doręczeń jego pełnomocnika. Z uwagi na zamiar wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w zakresie wnioskowanych informacji w formie pytań: "czy korzystacie Państwo ze stałej pomocy prawnej udzielanej przez adwokata lub radcę prawnego?" (pytanie 1); "jakie są koszty roczne brutto oraz miesięczne brutto obsługi prawnej realizowanej na Państwa rzecz?" (pytanie 2); "ilu łącznie dłużników z tytułu świadczonych usług komunalnych posiada Państwa podmiot oraz o ile osób/podmiotów wzrosło zadłużenie w relacji roku 2014 do roku 2013?" (pytanie 5) - organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku w terminie 7 dni od otrzymania pisma, poprzez jego opatrzenie bezpiecznym podpisem, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, na podstawie art. 64 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej "k.p.a").

W ocenie organu wskazane powyżej informacje, których udostępnienia żądał wnoszący skargę podlegają ochronie (a prawo do nich podlega ograniczeniu) ze względu na prywatność osoby fizycznej i tajemnicę przedsiębiorstwa, a więc na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Pozostałe informacje będące przedmiotem wniosku, a zatem informacje objęte następującymi pytaniami: "czy wystąpiło, a jeśli tak to ile wyniosło łącznie zadłużenie brutto odbiorców usług komunalnych w obrębie Państwa działalności" (pytanie 4) oraz "jaka część (podać w procentach) środków przeznaczanych na Państwa funkcjonowanie pochodzi ze źródeł publicznych (w tym samorządowych - pytanie 3) są informacjami, które zostały udostępnione w dniu 22 kwietnia 2015 r. w raporcie rocznym.

A Spółka Akcyjna jako spółka publiczna, w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1382 z późn. zm.) notowana jest na rynku NewConnect i corocznie publikuje informację wskazaną w wyżej wymienionych pytaniach dotyczącym zadłużenia brutto odbiorców - w odniesieniu do każdego roku obrotowego w raporcie rocznym. Raport ten upublicznia zgodnie z przepisami dotyczącymi spółek publicznych, między innymi zamieszcza go na swojej stronie internetowej. Raport roczny za rok 2014 został umieszczony na stronie internetowej A Spółka Akcyjna w dniu 22 kwietnia 2015 r., natomiast raport roczny za rok 2015 został umieszczony na stronie A Spółka Akcyjna w dniu 21 kwietnia 2016 r. Dodatkowo, na stronie internetowej Spółki http://www.[...].pl/ w zakładce "Fundusze w "A S.A." zamieszczone są informacje o środkach publicznych, tj. środkach pomocowych Unii Europejskiej z Funduszu Spójności i ze Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego oraz środkach z pożyczki udzielonej przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska. O powyższym fakcie (a więc o tym, że informacje w tym zakresie zostały udostępnione) wnoszący skargę został poinformowany pismem z dnia 7 października 2016r., a więc w terminie do 14 dni od uzyskania informacji o adresie korespondencyjnym do dostarczenia wnioskowanych informacji.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i przedwczesnej. Nadto, powołując się na art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późń. zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."), A Spółka Akcyjna wniosła o przeprowadzenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 p.p.s.a., a więc także na bezczynność organu w wydaniu decyzji lub właściwego postanowienia. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt organu administracji, lecz jego brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym trybie.

Na zasadzie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów i nie jest to zależne od woli stron postępowania sądowoadministracyjnego. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 p.p.s.a., który wskazuje, że w tym przypadku:

- zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie natomiast do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6.

Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi stwierdzić przyjdzie, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia wskazanym w art. 52 p.p.s.a., gdyż zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. przepisy k.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W związku z tym, przepisy k.p.a. nie mają zastosowania w zakresie pozostałych czynności podejmowanych przez organ na podstawie przepisów u.d.i.p., w tym do czynności materialno-technicznych, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., natomiast u.d.i.p. nie wskazuje dodatkowych środków prawnych przeciwko czynnościom podejmowanym w ramach jej realizacji, za wyjątkiem art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p.

W konsekwencji powyższego przyjąć należy, że skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez wzywania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, a ponadto nie są wiążące żadne terminy do jej skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego.

W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu. Wówczas Sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną i czy rzeczywiście wnioskodawca mógł skutecznie domagać się jej udostępnienia.

Należy w tym miejscu podkreślić, że aby można było uznać, iż nie zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej, to podmiot zobowiązany do jej udzielenia w formie uregulowanej u.d.i.p. powinien wypowiedzieć się w tym przedmiocie. Tylko w takim przypadku uwolni się od zarzutu bezczynności w sprawie. Identycznie powinien postąpić w sytuacji, gdy posiada żądane informacje, lecz z uwagi na ograniczenia dostępu nie może ich udostępnić (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., I OSK 3109/12, CBOSA).

Skarga na bezczynność organów ma więc na celu wymuszenie na organie załatwienia sprawy, bowiem jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, bezczynność organu musi istnieć w dniu rozpoznania skargi przez sąd administracyjny (por. m. in. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2011 r. o sygn. akt II OSK 2453/10 i postanowienie WSA w Warszawie z dnia 7 lipca 2010 r. o sygn. akt I SAB/Wa 109/10, CBOSA). Dopiero niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani też niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. oznacza, że organ pozostaje w bezczynności, o ile oczywiście wniosek dotyczy informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. o sygn. akt l OSK 601/05, CBOSA).

Na wstępie rozważań należy zaakcentować, że przedmiotem skargi jest wniosek skarżącego z dnia 9 czerwca 2016 r., bowiem jak wynika z przedstawionego powyżej stanu faktycznego tylko ten z dwóch wniosków złożonych w dniach 7 sierpnia 2015 r. i 9 czerwca 2016 r. został odebrany przez A Spółka Akcyjna, zatem tylko w stosunku do niego Sąd może rozważać ewentualną bezczynność zobowiązanego organu do udzielenia informacji publicznej.

Przepisy u.d.i.p. stanowią, że realizacja prawa do informacji publicznej w przewidzianych w tej ustawie formach (art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1-3) jest uzależniona od jednoczesnego, kumulatywnego spełnienia w rozpatrywanej sprawie dwóch przesłanek. Po pierwsze: przedmiotem żądania informacji musi być informacja publiczna w rozumieniu art. 1 oraz art. 3 ust. 2 w związku z art. 6 u.d.i.p.; po drugie: adresatem żądania udostępnienia informacji publicznej, na zasadach uregulowanych w przepisach u.d.i.p., winien być podmiot zobowiązany do jej udzielenia.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu tego aktu prawnego oraz podlega ona udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w u.d.i.p. Przykładowe kategorie danych stanowiących informację publiczną zostały wymienione w art. 6 u.d.i.p. Ponieważ sformułowania zawarte we wskazanych przepisach u.d.i.p. nie są zbyt jasne, przy ich wykładni należy kierować się treścią art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych podmiotów w zakresie, w jakim wykonują one zadania publiczne i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Zgodnie z ust. 2 art. 61 Konstytucji RP prawo do uzyskiwania informacji dotyczy również dostępu do dokumentów. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji RP tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule, określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej.

W świetle powołanych przepisów u.d.i.p. oraz Konstytucji RP pojęcie informacji publicznej musi być rozumiane szeroko. Co do zasady wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stanowi informację publiczną. Uwzględniając konstrukcję ustawową "informacji publicznej" oraz kierując się wyrażoną w art. 61 Konstytucji RP gwarancją do uzyskania takiej informacji, w orzecznictwie i piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że za informację publiczną należy uznać każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne, a także inne podmioty sprawujące funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Charakter informacji publicznej mają również informacje niewytworzone przez wskazane podmioty lecz do nich się odnoszące. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów nie tylko bezpośrednio zredagowanych i wytworzonych przez wskazany podmiot. Przymiot taki posiada także treść dokumentów, których podmiot używa do zrealizowania powierzonych mu prawem zadań. Informacja publiczna obejmuje swoim znaczeniem szerszy zakres pojęciowy niż dokumenty urzędowe, przy czym pojęcie dokumentu urzędowego różni się od dokumentu zawierającego informację publiczną. Istotne znaczenie ma jedynie to czy dokument zawiera informację publiczną. Bez znaczenia również jest to, w jaki sposób dokumenty znalazły się w posiadaniu adresata wniosku oraz to czy znajdują się one w posiadaniu także innego podmiotu. Ważne jest, by służyły realizowaniu zadań publicznych i odnosiły się bezpośrednio do adresata wniosku. Katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu określony został przykładowo w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. II SA 1956/02, CBOSA). Przy czym prawo do informacji publicznej jest zasadą, a wyjątki od niej powinny być interpretowane ściśle (por. NSA wyrok z dnia 7 marca 2003 r. sygn. akt II SA 3572/02, CBOSA).

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p. informacją publiczną podlegającą udostępnieniu jest również informacja o majątku podmiotów wskazanych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., którym one dysponują. Wszelkie informacje o środkach publicznych, w tym również o ich stanie, wydatkowaniu, stanowią informację o sprawach publicznych, o których mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Dodać należy, że ustawodawca posługując się w u.d.i.p. terminem "zadania publiczne", nie zdefiniował tego pojęcia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jednak jest pogląd, w myśl którego po pierwsze, pojęcie użyte w art. 4 u.d.i.p. ma znaczenie szersze od zwrotu "zadania władzy publicznej" zawartego w art. 61 Konstytucji RP, a po drugie, jeśli zadania danego podmiotu mają na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli i są istotne z punktu widzenia celów państwa, to niepodobna odmówić im przymiotu zadań publicznych, w rozumieniu u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2013 r. o sygn. akt I OSK 1680/13, CBOSA).

W myśl art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 573) gospodarka komunalna obejmuje w szczególności zadania o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych i może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 446, dalej: "u.s.g.") zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz (art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g.). W związku z powyższym skoro, że A Spółka Akcyjna zajmuje się poborem, uzdatnianiem, dostarczaniem wody oraz odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków na terenie na terenie B. i sąsiednich gmin, to wykonuje zadania publiczne.

W rozpoznawanej sprawie informacja, której udostępnienia domagał się skarżący we wniosku z dnia 9 czerwca 2016 r. jest niewątpliwie informacją publiczną, w rozumieniu art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.

Nie budzi ponadto żadnych wątpliwości, że A Spółka Akcyjna z siedzibą w B. będąca adresatem tego wniosku jest podmiotem zobligowanym do jej udostępnienia, w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Zresztą sama Spółka nie neguje faktu, że wnioskowane informacje stanowią informację publiczną.

W tym miejscu zaakcentowania wymaga, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie określa jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku poza tym, że powinien on być utrwalony w formie pisemnej. Bez znaczenia jest zatem, czy wniosek taki został skierowany za pośrednictwem elektronicznej platformy usług administracji publicznej ePUAP, utworzonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r. poz. 1114), czy też na indywidualny adres internetowy podmiotu zobowiązanego - przesłanie zapytania nastąpiło pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się na obowiązek organu administracji publicznej skonfigurowania poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, a także zorganizowania obsługi technicznej poczty elektronicznej organu w sposób zapewniający bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań (por. postanowienia NSA: z dnia 10 września 2015r. sygn. akt I OSK 1968/15; z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2897/15; z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1991/12; z dnia 16 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1277/08, CBOSA). Stosownie do tego w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywodzi się, że podanie do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej przez organ należy traktować jako jego zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane.

W tym miejscu przywołać przyjdzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2016 r. o sygn. akt II SAB/Op 92/15 (również w sprawie skarżącego), iż: "Jednostka ma prawo działać w zaufaniu do władzy publicznej i oczekiwać, że skoro organ podaje do publicznej wiadomości adres swojej poczty elektronicznej, to będzie odbierał listy skierowane na ten adres, w tym także trafiające do "skrzynki SPAM" (zakwalifikowanie listu jako spam nie oznacza bowiem automatycznie, że podlega on usunięciu). Odmienne zapatrywanie czyniłoby w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) iluzorycznym, którego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu, stąd tego rodzaju poglądy nie są akceptowane. Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Tym samym, ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ. Uchybienia w tym zakresie nie mogą być przerzucane na podmiot korzystający z konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej (por. postanowienia NSA: z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2897/15; z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1414/15; z dnia 3 listopada 2015r., sygn. akt I OSK 1940/15 oraz z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2186/14, powołana strona internetowa). W przekonaniu Sądu, taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Skarżący udowodnił, że wiadomość zawierającą wniosek o udostępnienie informacji publicznej wysłał w dniu 7 sierpnia 2015 r. drogą elektroniczną na adres e-mail wskazywany przez Spółkę na oficjalnej stronie internetowej. Spółka natomiast stwierdziła, że powyższej wiadomości nie otrzymała." (cytat).

Tymczasem sam fakt nadania wiadomości przez skarżącego pocztą elektroniczną nie jest porównywalny z wysłaniem wniosku pocztą, przesyłką zwykłą, bez potwierdzenia odbioru. Nadto, w ramach administrowania serwerem pocztowym możliwe jest sprawdzenie logów systemowych i na tej podstawie ustalenie, z jakiego adresu wpłynęły na serwer poszczególne wnioski.

Należy jednak zwrócić uwagę, że w rozpatrywanej sprawie najpóźniej w dniu 9 czerwca 2016 r., czyli z dniem wpływu drugiego wniosku Spółka miała już pełną wiedzę o jego treści oraz osobie wnioskodawcy i adresie mailowym, albowiem adres ten został uwidoczniony w nagłówku wysłanego e-maila, a przy podpisaniu wniosku nie było już wątpliwości, iż adres [...].com należy do skarżącego.

W tym stanie rzeczy, należało przyjąć, że wniosek skarżącego skierowany do Spółki w dniu 9 czerwca 2016 r., nie został rozpatrzony przez Spółkę w ustawowym 14-dniowym terminie, który zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. upłynął z dniem 23 czerwca 2016 r. (czwartek), a zatem co do zasady skarga powinna być uwzględniona, bowiem do realizacji części wniosku (pytanie 4 i 5) doszło dopiero w dniu 7 października 2016 r., a więc po upływie prawie 4 miesięcy od dnia jego wpływu.

Rozpoznając sprawę ze skargi na bezczynność, Sąd zobowiązany jest jednak uwzględnić stan faktyczny w chwili orzekania.

W odpowiedzi na skargę organ podał, że w piśmie z dnia 7 października 2016r. (wysłanym po wpływie skargi na bezczynność) udzielono skarżącemu odpowiedzi na dwa pytania zawarte we wniosku "czy wystąpiło, a jeśli tak to ile wyniosło łącznie zadłużenie brutto odbiorców usług komunalnych w obrębie Państwa działalności" (pytanie 4) oraz "jaka część (podać w procentach) środków przeznaczanych na Państwa funkcjonowanie pochodzi ze źródeł publicznych (w tym samorządowych - pytanie 3).

W zakresie pierwszego z tych przywołanych pytań Spółka odesłała do publikowanej na stronie internetowej informacji dotyczącej zadłużenia brutto odbiorców - w odniesieniu do każdego roku obrotowego w raporcie rocznym - w bilansie - aktywa z tytułu dostaw i usług. Odnosząc się zaś do drugiego wskazała, że na stronie internetowej Spółki zamieszczone są informacje o środkach publicznych, tj. środkach pomocowych Unii Europejskiej z Funduszu Spójności i ze Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego oraz środkach z pożyczki udzielonej przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska.

W ocenie składu orzekającego, organ wskazał na źródło informacji, z których wynika odpowiedź jedynie na pytanie dotyczące zadłużenia odbiorców usług i łącznie dłużników (pytanie czwarte i piąte wniosku), albowiem z informacji udzielonej na stronie internetowej dotyczącej informacji o środkach publicznych, z których korzysta Spółka, nie wskazano procentowego udziału tych środków w funkcjonowaniu Spółki, a taka była treść pytania trzeciego.

Niespornym jest również, że po wpłynięciu skargi na bezczynność Spółka udostępniła wnioskowaną w pytaniu czwartym i piątym informację publiczną, czyli jej zachowanie nie było zatem celowe, ani zamierzone. Nadto, skarżący przez okres ponad 4 miesięcy nie ponaglał Spółki o udostępnienie informacji publicznej.

W konsekwencji Sąd zobowiązał organ do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt organowi (pkt 1 sentencji), bowiem przekroczył 14-dniowy termin do załatwienia sprawy, liczony od dnia wpływu wniosku (por. art. 13 ust. 1 u.d.i.p.).

Dokonując oceny, czy stwierdzona bezczynność Spółki nosi cechy rażącego naruszenia prawa Sąd uznał, że bezczynność w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, bowiem kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie, a takich w sprawie brak.

Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia i braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Wobec tego, skoro przekroczenie to nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, to na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 i 3 sentencji.

W zakresie załatwienia pytania czwartego i piątego wniosku skarżącego z dnia 9 czerwca 2016 r. została mu przez Spółkę przesłana odpowiedź co do żądanych informacji. Stan bezczynności ustał więc po wniesieniu skargi, lecz przed wydaniem niniejszego orzeczenia. Zatem, skoro celem skargi na bezczynność organu jest zobowiązanie podmiotu do wydania określonego aktu lub dokonania czynności, to w zaistniałej sytuacji - z uwagi na udzielenie wnioskowanych informacji, zobowiązywanie Spółki do udzielenia informacji publicznej, która została już udzielona, stało się bezprzedmiotowe. Powyższe stanowiło podstawę do umorzenia w tym zakresie postępowania sądowego w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł., wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 240 zł. (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - Dz. U. z 2015 r. poz. 1804) oraz opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł., Sąd orzekł na wniosek skarżącego, na podstawie art. 201 § 1 i art. 205 § 2 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a.