Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 575/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1175
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach
article: art. 6,7,15,35 par. 3, 36, 136, 139, 151 par. 2, 146, 156 par. 2, 158 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134, 145 par. 1 pkt 3, 174, 183, 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 2 lipca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak Sędzia del. WSA Mirosława Pindelska (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2011 roku sygn. akt V SA/Wa 1278/11 w sprawie ze skargi O.U. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2011 roku nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 listopada 2011r. sygn. akt V SA/Wa 1278/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.U. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2010 r. A.U. - obywatel Nigerii - wystąpił do Wojewody Mazowieckiego o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się wskazując, że pozostaje w związku małżeńskim z obywatelką polską D.U.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] lipca 2010 r. - wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 64 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 b ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 ze zm.) odmówił udzielenia skarżącemu wnioskowanego zezwolenia stwierdzając, iż w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że przesłanka, na którą powoływał się cudzoziemiec ustała, ponieważ małżonkowie nie mieszkają razem i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Ponadto D.U. wystąpiła do sądu z pozwem o rozwód.

Od powyższego rozstrzygnięcia cudzoziemiec wniósł odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. nr. 98 poz. 1071 ze zm., dalej kpa). Potwierdził fakt, iż małżeństwo było wówczas w fazie dużego kryzysu spowodowanego jego niedojrzałością w kwestiach budowania wzajemnego zaufania. Jednak złożenie pozwu rozwodowego nie przekreśla szans na pojednanie. Organ I instancji zbyt pochopnie ocenił małżeństwo cudzoziemca i przedwcześnie stwierdził jego rozkład.

W uzupełnieniu odwołania z dnia 21 października 2010 r. dodatkowo zarzucono naruszenie art. 8 kpa. Ponadto wniesiono o dopuszczenie dowodów z wydruków z należącej do skarżącego skrzynki e-mailowej zawierających wiadomości przesłane do żony. Podkreślono, że w sprawie nie ma wątpliwości, iż cudzoziemiec przebywał na terytorium Polski na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony przez okres nie krótszy niż 2 lata przed złożeniem wniosku i pozostaje od 3 lat związku małżeńskim z obywatelką polską. Wobec tego bez znaczenia dla sprawy był wskazany przez organ I instancji kryzys małżeński, nawet jeśli jego rezultatem okaże się w przyszłości rozwiązanie małżeństwa przez rozwód.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] marca 2011 r. - wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, art. 13 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 81, poz. 531) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 kpa - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Szef Urzędu wyjaśnił, że skarżący w chwili złożenia przedmiotowego wniosku przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach ważnego do 4 czerwca 2010 r.

W toku postępowania odwoławczego ustalono, że wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie IV Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...] małżeństwo skarżącego zostało rozwiązane przez rozwód. Powyższy wyrok stał się prawomocny 5 lutego 2011 r.

Następnie wskazał, że zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach - zezwolenia na osiedlenie się udziela się cudzoziemcowi, który pozostaje w związku małżeńskim, zawartym z obywatelem polskim co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku i bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 2 lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Zgodnie zaś z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach - cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na osiedlenie się, jeżeli nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 64 ust. 1.

Mając na uwadze fakt, iż wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2010 r. małżeństwo skarżącego zostało rozwiązane przez rozwód należało stwierdzić, że skarżący nie spełnia warunku określonego w art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach dotyczącego pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem polskim.

Szef Urzędu - odnosząc się do treści odwołania - wyjaśnił, że z brzmienia art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, jednoznacznie wynika, iż zezwolenia na osiedlenie się udziela się cudzoziemcowi, który w dniu wydawania decyzji pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Organ rozpatrujący sprawę nie ma prawnej możliwości wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia na osiedlenie się w trybie art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach w przypadku stwierdzenia, iż strona nie pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim.

Natomiast argumenty odwołania dotyczące przedwczesnego przesądzenia przez organ I instancji o rozkładzie związku małżeńskiego skarżącego oraz wniosek o dopuszczenie nowych dowodów w tym stanie rzeczy są bezzasadne.

Z uwagi na powyższe Szef Urzędu stwierdził, że skarżący nie spełnia wymogu określonego w art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, a tym samym wobec strony zachodziła przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, co obliguje organ rozpatrujący sprawę do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców cudzoziemiec wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1). obrazę prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez niezastosowanie dyspozycji zawartej w nim normy i wydanie decyzji negatywnej pomimo spełnienia przez skarżącego przesłanek udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2). obrazę przepisów postępowania poprzez naruszenie art. 7 kpa wyrażającego zasadę uwzględnienia z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli mającą postać prowadzenia postępowania nacechowanego celową przewlekłością dającą oparcie antycypowanemu rozstrzygnięciu, które nie mogło zapaść w czasie pozostawania przez skarżącego w związku małżeńskim, co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia;

3). obrazę przepisów postępowania poprzez naruszenie art. 11 kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia przesłanek odmownej decyzji zapadłej na gruncie stanu faktycznego, w którym brak jest konkurencji pomiędzy interesem strony a interesem społecznym, co wskazuje na nierozważenie okoliczności istotnych z punktu widzenia podstaw zaskarżonej decyzji, co miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia;

4). obrazę przepisów postępowania poprzez naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 6 kpa, poprzez nie zbadanie faktycznych podstaw rozstrzygnięcia organu i utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem prawa, przez co uszczerbku doznała zasada praworządności, co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia;

5). obrazę przepisów postępowania poprzez naruszenie art. 35 § 3 w związku z art. 36 kpa polegające na nieuzasadnionej zwłoce w załatwieniu sprawy oraz instrumentalne posługiwanie się konstrukcją pozwalającą na przedłużenie terminu załatwienia sprawy mające na celu usankcjonowanie przez organ wadliwej decyzji organu I instancji oraz umożliwienie przez ten organ, zapadnięcia przed wydaniem decyzji w II instancji, orzeczenia sądu powszechnego, które później zostało wykorzystane w charakterze podstawy faktycznej dającej oparcie stwierdzeniu zgodności z prawem decyzji organu podstawowego .

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 2011r. sygn. akt V SA/Wa 1278/11 oddalił skargę O.U. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie stwierdzając podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie prawidłowo został ustalony stan faktyczny, a dokonana na jego podstawie subsumcja przepisów nie budzi zastrzeżeń.

Na wstępie uzasadnienia Sąd powołał przepis art. 64 ust. 1 pkt 2 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Wyjaśnił, że aby cudzoziemcowi mogło zostać udzielone zezwolenia na osiedlenie na podstawie powyższego przepisu, koniecznym jest łączne wypełnienie dwu przesłanek: więzów rodzinnych (związku małżeńskiego z obywatelem polskim) oraz co najmniej dwuletniego przed złożeniem wniosku, nieprzerwanego pobytu w Polsce na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Nadto Sąd I instancji zaznaczył, że do postępowania o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się stosuje się art. 55 ustawy o cudzoziemcach, który zobowiązuje organ do ustalenia, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów ustawy o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (art. 64 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach).

W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że bezsporne było spełnienie przez skarżącego przesłanki nieprzerwanego pobytu na terytorium Polski, natomiast kwestią sporną na etapie wydawania decyzji I instancji z dnia [...] lipca 2009 r. było to, czy skarżący pozostawał w związku małżeńskim z obywatelką polską. Sąd wojewódzki podkreślił, że nie budzi wątpliwości, że skarżący w chwili wydania decyzji II instancji z dnia [...] marca 2011 r. nie był już w związku małżeńskim z obywatelką polską, ponieważ jego małżeństwo mocą wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2010 r. sygn. akt [...] zostało rozwiązane (wyrok stał się prawomocny 5 lutego 2011 r.).

Zdaniem Sądu I instancji trafnie w zaskarżonej decyzji wskazano, że udzielenie zezwolenia na osiedlenie się możliwe jest jedynie w przypadku, gdy cudzoziemiec w dniu wydawania decyzji pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Oznacza to, że w dniu wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie przesłanka musi być spełniona.

Sąd I instancji podkreślił, że o ile kwestia spełnienia przez skarżącego przesłanki pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem polskim na etapie postępowania przed organem I instancji mogła budzić wątpliwości, to w chwili orzekania przez Szefa Urzędu brak spełnienia tej przesłanki przez skarżącego był niezaprzeczalny.

Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie tylko nie narusza przepisów prawa materialnego tj. art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, ale także przepisów postępowania tj. art. 7 kpa, art. 11 kpa i art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Stwierdził natomiast, że naruszono przepis art. 35 § 3 kpa i art. 36 kpa poprzez zbyt długie rozpoznawanie odwołania ale uchybienia te pozostają bez istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko w takiej sytuacji mogłoby to stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył O.U. wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku lub ewentualnie orzeczenie o wydaniu zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z naruszeniem prawa albo o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji celem ponownego rozpoznania. Wniesiono także o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) obrazę prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 roku o cudzoziemcach ( Dz. U. z 2006 roku, Nr 234, poz. 1694 ze zm.). Niezastosowanie dyspozycji zawartej w nim normy i wydanie decyzji negatywnej pomimo spełnienia przez skarżącego przesłanek udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) obrazę przepisów postępowania art. 7 kpa wyrażającego zasadę uwzględnienia z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Naruszenie mające postać prowadzenia postępowania nacechowanego celową przewlekłością dającą oparcie antycypowanemu rozstrzygnięciu, które nie mogło zapaść w czasie pozostawania przez skarżącego w związku małżeńskim, co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia;

3) obrazę przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a, przez zaniechanie stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa przez organ I instancji. Naruszenie polegające na wielokrotnym przesuwaniu rozstrzygnięcia sprawy bez uzasadnionych przyczyn czym organ administracji publicznej nadużył art. 36 kpa nie powołując konkretnych przyczyn opóźnienia. Upływ czasu wyraźnie ukierunkowany był na oczekiwane ustania przesłanek wydania decyzji uwzględniającej wniosek skarżącego;

4) obrazę przepisów postępowania art. 141 § 4 i 184 p.p.s.a, poprzez zaniechanie zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacji związanej z problematyką naruszonych przepisów prawa procesowego przez organy administracji publicznej w kontekście braku wpływu tych naruszeń na wadliwość wydanej decyzji, którą Sąd I instancji ocenił jako zgodną z prawem pomimo wspomnianych mankamentów, które nie umknęły jego uwadze.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w momencie złożenia wniosku przez skarżącego spełniał on wszystkie przesłanki uzyskania zezwolenia na osiedlenie się (art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach), z których wywodził swe uprawnienie. Podkreślono, że pominięcie tego faktu było nadużyciem mającym postać instrumentalnego potraktowania dwuinstancyjności postępowania administracyjnego dla uzasadnienia rozstrzygnięć materialnoprawnych prowadzących do niewłaściwego zastosowania powyższego przepisu. Zachowanie to pozostało w rażącej sprzeczności z zasadą uwzględnienia z urzędu interesu obywatela (art. 7 kpa). Zasady tej Sąd I instancji nie docenił aprobując rozstrzygnięcie organu II instancji.

Skarżący kasacyjnie nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że uchybienia natury procesowej ciążące na organach administracji publicznej mają znikome znaczenie dla oceny okoliczności prawnie doniosłych z punktu widzenia rozstrzygnięcia. Przesuwanie w czasie przez okres siedmiu miesięcy wydania orzeczenia, na które ustawodawca przewidział okres 1 miesiąca ( art. 35 § 3 kpa) było znaczącym nadużyciem uzasadniającym podnoszenie wskazanego zarzutu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaję sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawnie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Sformułowane w niej zarzuty kasacyjne nawiązują do obu podstaw kasacyjnych, przewidzianych art. 174 p.p.s.a., tj. wnoszący skargę kasacyjną zarzuca Sądowi I instancji zarówno naruszenie prawa materialnego ( pkt. 1), jak i naruszenie przepisów procesowych ( pkt. 2). To z kolei nakazuje, przy uwzględnieniu treści i sensu regulacji przewidzianej w art. 188 p.p.s.a., co do zasady, w pierwszej kolejności zbadanie zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania a następnie (w przypadku stwierdzenia bezzasadności podnoszonego uchybienia proceduralnego), zarzutu naruszenia prawa materialnego. Jednak forma postawionych zarzutów procesowych, które w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zostały przez skarżącego kasacyjnie ściśle powiązane z podstawowym zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 64 ust 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, uzasadnia łączne rozpoznanie wszystkich zarzutów, ze szczególnym uwzględnieniem wspomnianego wyżej zarzutu naruszenia prawa materialnego rozpatrywanego jako pierwszy. Przesądzenie zasadności zarzucanego uchybienia ma wpływ na dalsze badanie sprawy i jej rozstrzygnięcie.

Merytoryczne badanie zarzutów wniesionej skargi kasacyjnej rozpocząć należy od przywołania treści przepisu art. 64 ust 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Stosownie do jego treści zezwolenia na osiedlenie się udziela się cudzoziemcowi, który pozostaje w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku i bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 2 lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Oznacza to, że w zakres hipotezy wymienionego przepisu wchodzi przede wszystkim okoliczność pozostawania cudzoziemca w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim. Wymieniony obowiązek pozostawania w związku małżeńskim nie został przypisany do żadnej daty. Datą, określoną zdarzeniem jakim jest złożenie wniosku przez cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, została związana druga i trzecia wymieniona w przepisie okoliczność, tj. zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim co najmniej 3 lata przed datą złożenia wniosku i bezpośrednie, nieprzerwane przebywania cudzoziemca na terytorium RP co najmniej przez 2 lata przed datą złożenia wniosku, przebywanie na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Skoro ustawodawca nie powiązał okoliczności pozostawania cudzoziemca w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim z konkretną datą, jak to miało miejsce w przypadku pozostałych, wymaganych okoliczności faktycznych, to okoliczność ta, jako fakt, musi istnieć w dacie wydania decyzji.

Rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjnym polega na zastosowaniu obowiązującego prawa do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Generalną zasadą jest, że organ administracyjny wydaje decyzję biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy istniejący w dacie jej wydania. Wynika to z faktu, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie wiążą z datą wszczęcia postępowania podstawy faktycznej i prawnej sprawy. Zarówno doktryna jak i judykatura wywodzi, że organ powinien wydać decyzję administracyjną, biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy istniejący w chwili jej wydania. Wniosek ten jest wywodzony z zasady prawdy obiektywnej wyrażanej w art. 7 kpa., zgodnie z którą w toku postępowania organy administracyjni publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Wskazana zasada obowiązuje również w postępowaniu przed organem II instancji, który może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję ( art. 136 kpa) oraz uchylając zaskarżoną decyzję, orzec co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 kpa). Dodatkowo wskazać należy, że ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istniejących w dacie wydania decyzji, nieznanych organowi, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 kpa). Słusznie zatem Sąd I instancji przedstawiając hipotezę przepisu art. 64 ust 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, wskazał, że udzielenie zezwolenia na osiedlenie się możliwe jest w przypadku, gdy cudzoziemiec w dniu wydania decyzji pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim oraz że przesłanka ta musi być spełniona w dniu wydania decyzji kończącej postępowania w sprawie. Słusznie też uznał, że w rozpatrywanej sprawie Szef Urzędu do spraw Cudzoziemców, wydając zaskarżaną decyzję, prawidłowo przyjął za jej podstawę stan faktyczny istniejący w dniu jej wydania. Skarżący kasacyjnie nie pozostawał już wówczas w związku małżeńskim z obywatelką polską bowiem prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...].12.2010 r., sygn. akt [...], orzeczono o rozwiązaniu przez rozwód związku małżeńskiego wskazywanego przez cudzoziemca jako podstawa ubiegania się o zezwolenie na osiedlenie się.

Należy w tym zakresie podzielić stanowisko organu odwoławczego, a za nim Sąd I instancji, że wydając decyzję administracyjną organ ten powinien uwzględnić wszelkie zmiany okoliczności faktycznych sprawy, nawet będące konsekwencją przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego, naruszającego przepis art. 35 kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do stosowania przez organ normy prawa materialnego do stanu faktycznego, który już nie istnieje, a tym samym do naruszenia zasady praworządności wyrażonej w art. 6 kpa. Zasady, zgodnie z którą organy administracji publicznej mają obowiązek działania na podstawie przepisów prawa.

Z tych względów nieuzasadniony jest zarzut kasacyjny naruszenia prawa materialnego z art. 64 ust 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Nie została również naruszona zasada z art. 7 kpa, według której w toku załatwiania sprawy administracyjnej należy mieć na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Uwzględnienie słusznego interesu strony nie może polegać na załatwieniu sprawy w sposób korzystny dla strony wbrew przepisom prawa. W tej sprawie nie można podzielić poglądu skarżącego kasacyjnie, który sprowadza się do tego, iż uwzględnienie interesu skarżącego powinno prowadzić do udzielenia zezwolenia na osiedlenie się mimo, że skarżący nie spełnia jednego z warunków określonych w ustawie. Podnieść należy, że decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się nie nakładała na skarżącego kasacyjnie zobowiązania do opuszczenia terytorium Polski, a jedynie rozstrzyga kwestię możliwości udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia w konkretnym stanie faktycznym.

Sąd I instancji zasadnie uznał w zaskarżanym wyroku, że w toku postępowania przeprowadzonego przez organ odwoławczy, mimo przewlekłości jego prowadzenia i naruszenia art. 35 § 3 i 36 kpa, nie doszło do naruszenia słusznego interesu cudzoziemca.

Wskazać należy, że na zaprzestanie spełnienia jednej z okoliczności koniecznych do uzyskania zgody na osiedlenie się, tj. zaprzestanie pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem polskim, miał wpływ sam skarżący kasacyjnie o czym świadczy wiążąca, na mocy art. 365 §1 kodeksu postępowania cywilnego – ustawy z dnia 17 listopada 1964r (Dz. U nr 43 poz. 296), treść prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2010r, sygn. akt [...], według której rozwiązano przez rozwód związek małżeński cudzoziemca z Polką z jego winy.

Sąd I instancji uzasadniając zaskarżony wyrok wskazał zarówno na wiążącą moc wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, jak również na konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności realizowaną w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 15 kpa. Podkreślił, że w przypadku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot każda sprawa administracyjna podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji, co oznacza, że rozstrzygnięcie to zostanie poprzedzone przeprowadzeniem postępowania dowodowego umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których jest ono prowadzone. Postępowanie dowodowe ma na celu ustalenie wszystkich faktów mających znaczenie prawne dla sprawy. Pomimo długiego rozpoznawania odwołania i uchybienie tym samym przepisom art. 35 § 3 i 36 kpa, organ odwoławczy nie mógł nie uwzględnić zmiany stanu faktycznego sprawy tj. rozwiązania związku małżeńskiego cudzoziemca z Polką.

Powyższe wskazuje, że wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej uzasadnienie wyroku Sądu I instancji odnosi się do przewlekłości postępowania odwoławczego i jego wpływu na wynik sprawy, przez co spełnia wymagania art. 141 § 4 p.p.s.a. Wymieniony przepis określa wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie orzeczenia. Jest przepisem o charakterze formalnym, o jego naruszeniu można mówić, gdy brak jest jednego z ustawowych wymogów (opisu stanu sprawy, zarzutów skargi, stanowiska strony przeciwnej, podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia). Aby mógł on stanowić samodzielną podstawę zarzutu skargi kasacyjnej, wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie nie można przyjąć aby uzasadnienie dotknięte było jakąkolwiek wadą, która spowodowałaby konieczność uchylenia uzasadnianego w ten sposób i zaskarżanego niniejszą skargą kasacyjną wyroku. Jest ono jasne, wskazujące na przyjęte przez Sąd I instancji stanowisko. Zawiera ocenę przewlekłości postępowania odwoławczego i brak istotnego wpływu tegoż uchybienia na wynik sprawy.

Analiza akt potwierdza słuszność ustaleń i wniosków Sądu I instancji.

Zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie zawarcia argumentacji związanej z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego z art. 35 § 3 kpa i wpływu tegoż naruszenia na wynik sprawy nie ma uzasadnionych podstaw.

Sąd I instancji nie naruszył również przepisu art. 184 p.p.s.a. z tych względów, że wymieniony przepis nie był przez Sąd stosowany i nie mógł być zastosowany, gdyż stanowi on jedną z podstaw prawnych orzeczeń wydawanych przez Naczelny Sąd Administracyjny,

Sąd I instancji jest uprawniony do oceny decyzji administracyjnej pod względem jej zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r prawa o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U nr 153 poz. 1269 ze zm.). W przypadku naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ administracji publicznej Sąd I instancji zobowiązany jest uwzględnić skargę tylko wtedy, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lic c. Naruszenie procedury administracyjnej nie zawsze istotnie wpływa na wynik sprawy, w takim przypadku oddalając skargę Sąd I instancji uprawniony jest do stwierdzenia, że zaskarżana decyzja odpowiada prawu. Argumenty skarżącego kasacyjnie, że stwierdzenie takie jest niedopuszczalne w obowiązującym porządku prawnym, nie znajdują uzasadnienia.

Nieuprawniony jest też zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 134 p.p.s.a. poprzez zaniechanie stwierdzenia wydania zaskarżanej decyzji z naruszeniem prawa polegającym na wielokrotnym przesuwaniu rozstrzygnięcia sprawy bez uzasadnionych przyczyn, a wręcz z ukierunkowanym oczekiwaniem na ustanie przesłanek wydania decyzji uwzględniającej wniosek skarżącego.

Wskazać należy, że w art. 134 § 1 została zawarta zasada niezwiązana granicami skargi, która wyraża się w tym, że Sąd I instancji rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zasada ta wynika z ustrojowej funkcji sądu administracyjnego, który po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego przez stronę skarżącą jest zobligowany do przeprowadzenia pełnego badania zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Sąd nie jest związany przy tym sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, ani też zarzutami i wnioskami skargi. Rozpoznanie skargi oznacza nie tylko odniesienie się do stawianych w niej zarzutów, ale także wyjście poza te zarzuty i zbadanie, czy zaskarżany akt nie narusza zarówno prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżanego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Analiza akt wykazuje, że kontrolą Sądu I instancji została objęta zarówno zaskarżona decyzja, jak też postępowanie administracyjne poprzedzające jej wydaniem, a także decyzja i postępowanie administracyjne organu I instancji.

Skarżący kasacyjnie stawiając powyższy zarzut nie przedstawił żadnego argumentu na okoliczność jakie dowody, fakty zostały przez Sąd I instancji pominięte, przez co został naruszony art. 134 § 1 p.p.s.a.

Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Stwierdzenie przez Sąd I instancji naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 35 § 3 kpa i art. 36 kpa poprzez zbyt długie rozpoznawanie odwołania ze skutkiem braku istotnego wpływu na wynik sprawy, wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie, nie daje podstaw do uwzględnienia skargi w ogóle, a w szczególności w sposób wskazany w pkt 3 art. 145 § 1 p.p.s.a. Wymieniony przepis stanowi, że Sąd uwzględniając skargę stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Taka kwalifikowana wadliwość musi wynikać wprost z regulacji zawartej w kodeksie postępowania administracyjnego lub przepisach szczególnych. Ustawa o cudzoziemcach w art. 7 ust.1 stanowi, że w sprawach uregulowanych w niej , a więc również w sprawach o zezwolenie na osiedlenie się, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Sama ustawa o cudzoziemcach nie zawiera w tym zakresie odrębnych regulacji.

W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego kasacyjnie o zezwolenie na osiedlenie się był rozpoznawany w postępowaniu administracyjnym zwykłym. Decyzja organu odwoławczego musiała spełniać wymagania art. 138 kpa. Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżanej decyzji nie dopatrzył się uchybień organu administracji publicznej skutkujących potrzebą uchylenia decyzji.

Stanowisko Sądu I instancji jest słuszne. Zarzut kasacyjny dotyczący braku zastosowania art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. nie ma żadnych uzasadnionych podstaw.

Wymieniony przepis art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., przewidujący stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, nawiązuje do postanowień art. 151 § 2 w zw. z art. 146 kpa oraz art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 kpa. Wskazane przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczą kwestii zaistniałych w postępowaniu wznowionym oraz w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, które to postępowania nie miały miejsca w przedmiotowej sprawie.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w oparciu o art. 184 p.p.s.a.