Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 517/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b,
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Jarosław Szulc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi F. "T." Sp.j. W. K. , M. K. w T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Po ponownym rozpoznaniu sprawy zleconym decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2019 r., realizując wytyczne organu drugiej instancji Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nałożył na F. T. (dalej także: Skarżąca, Spółka) karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia przez przewoźnika art. 24 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz.U. z 2018 r. poz. 2332 ze zm.), dalej "ustawa o SENT". W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] stycznia 2019 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. w miejscowości R., przeprowadzili kontrolę pojazdu marki [...] przewożącego olej napędowy w ilości 17 000 litrów. Podmiotem wysyłającym była Firma T. Spółka jawna W. K. , M. K. , przewoźnikiem i podmiotem odbierającym był podmiot R. D. P. Spółka jawna, ul. [...], [...]. W wyniku kontroli zgłoszenia i dokumentów towarzyszących ww. transportowi stwierdzono wskazanie przez podmiot wysyłający w zgłoszeniu [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym innych niż dotyczących towaru, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy o SENT, tj. wskazano adres podmiotu odbierającego: ul. [...], [...] zamiast prawidłowego ul. [...], [...].

Na powyższą decyzję Strona złożyła odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 120, 121 § 1, 122 i 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), w związku z art. 26 ust. 5 ustawy o SENT, przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy o SENT oraz naruszenie art. 8 i 31 § 3 Konstytucji RP. Strona wniosła o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na, zarówno ważny interes przewoźnika, jak i ważny interes publiczny na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT oraz na podstawie art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej o uchylenie zaskarżonej decyzji poprzez odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. wezwał Skarżącą do przedstawienia faktury sprzedaży oleju napędowego w ilości 17.000 litrów na podstawie której dokonano przewozu towaru zgłoszonego w [...] w dniu [...] stycznia 2019 r. W odpowiedzi na ww. postanowienie przedstawiciel Strony przesłał kopię faktury nr [...] z dnia [...].01.2019 r. na 17.167 m3 oleju napędowego, wystawioną przez sprzedawcę Firmę T. Sp.j. W. K. M. K. na nabywcę "P. " Spółka Jawna R. D., [...].

Organ stwierdził, że powyższe potwierdza, iż podmiotem odbierającym był "P. " Sp. J. R. D., [...], ul. [...], jednak w zgłoszeniu [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. wskazano nieprawidłowo adres ul. [...] zamiast ul. [...].

Strona w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. poinformowała, że w dniu [...] stycznia 2019 r. podmiot R. D. "P. " Sp. J. z siedzibą w L. odbierał paliwo własnym transportem z bazy paliwowej w R. przy ul. [...]. Firma T. sporządziła zgłoszenie przewozu S. wykorzystując nadany dla odbiorcy przez PUESC numer [...]. System elektroniczny automatycznie wypełnia pola, w tym dotyczące nazwy i adresu zarejestrowanego podmiotu, zapisując adres: [...], ul. [...], mimo że podmiot zmienił siedzibę na: [...], ul. [...]. O zmianie adresu siedziby podmiot odbierający nie powiadomił firmy T. Zdaniem Strony, zachowała ona należytą staranność przy dokumentowaniu transakcji z dnia [...] stycznia 2019 r. i w żaden sposób nie uchybiła z własnej winy przepisom ustawy o SENT.

Ustosunkowując się do kwestii zmiany adresu siedziby podmiotu odbierającego, organ wskazał, że w trakcie kontroli funkcjonariusze służby celno-skarbowej wydrukowali z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego stan na dzień [...] stycznia 2019 r. dane podmiotu R. D. "P. " sp. jawna o nr [...], w których aktualny adres podmiotu brzmi: ul. [...], lok. miejsc. L. , poczta S., [...]. Oznacza to, że był ogólnie dostępny nowy adres siedziby podmiotu odbierającego. Na zapytanie e-mail podmiotu wysyłającego do podmiotu odbierającego o poprawność przesłanego zgłoszenia SENT z dnia [...] stycznia 2019 r. nie było odpowiedzi, co zdaniem organu, powinno wzbudzić podejrzenie.

Dyrektor zauważył, że podmiotem odpowiedzialnym za wprowadzenie i aktualizacje danych podmiotu "P. " do usługi e-Klient jest podmiot "P. ". Jednak niedokonanie przez niego aktualizacji nie zwalnia podmiotu wysyłającego od podania w zgłoszeniu SENT danych zgodnych ze stanem faktycznym, np. z dokumentów, faktur, KRS itp.

Organ zaznaczył, że podmiot wysyłający jako profesjonalista powinien tak zorganizować pracę przedsiębiorstwa, aby wypełniać obowiązki przewidziane przez ustawodawcę. Na podmiocie wysyłającym ciąży obowiązek zgłaszania danych zgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniach SENT zgodnie z przepisami przewidzianymi przez ustawodawcę. Od profesjonalnego podmiotu, istniejącego od wielu lat na rynku i dokonującego obrotu towarem - olejem napędowym, wymaga się rzetelności. Podmiot wysyłający powinien dołożyć należytej staranności. Organ odwoławczy podkreślił również, że informacje pozyskane z bazy SeRCe dowodzą, że od dnia [...] grudnia 2018 r. właściwym adresem prowadzenia działalności gospodarczej podmiotu R. D. "P. " Sp.J. jest [...], ul. [...]. Ponadto jak wynika z informacji zamieszczonych w zgłoszeniu przewozu [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. w przedmiotowej sprawie przewoźnik jest jednocześnie podmiotem odbierającym i jest to "P. " Sp.J. R. D.. Organ wskazał, że w przypadku danych dotyczących podmiotu odbierającego jako adres w ww. zgłoszeniu SENT podmiot wysyłający wskazał: ul. [...], [...], natomiast jako adres przewoźnika podmiot wysyłający wskazał: ul. [...], [...]. Ta rozbieżność w adresie tego samego podmiotu również nie zaniepokoiła podmiotu wysyłającego i nie skłoniła do sprawdzenia który adres jest prawidłowy. A zatem, w ocenie organu odwoławczego, podmiot wysyłający nie dołożył należytej staranności w wypełnianiu zgłoszenia SENT.

Odnosząc się do wskazywanej przez Stronę przyczyny braku zawinienia w niewłaściwym wypisaniu zgłoszenia przewozu o dane dotyczące adresu zamieszkania albo siedziby podmiotu odbierającego, Dyrektor podzielił stanowisko organu I instancji, że powyższe nie mogło doprowadzić do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W szczególności nie ma znaczenia dla wymierzenia kary popełnienie uchybienia w sposób oczywiście omyłkowy i bez zawinienia. Przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu, tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów.

W toku niniejszego postępowania organ nie stwierdził istnienia okoliczności wskazujących na ważny interes podmiotu wysyłającego, uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary. Strona nie wskazała, a organ z urzędu nie posiadał wiedzy o jakichkolwiek okolicznościach o charakterze losowym, nieprzewidywalnym, które uniemożliwiłyby podmiotowi wysyłającemu prawidłowe wprowadzenie danych, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o SENT.

Zdaniem organu, poczynione ustalenia faktyczne nie pozwalają również na przyjęcie, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka "interesu publicznego". W opinii Dyrektora, rozstrzygnięcie takie w przedstawionym stanie faktycznym godziłoby w podstawowe zasady sprawiedliwości, równości wobec prawa i powszechności ponoszenia kar za niedopełnienie obowiązków płynących z ustawy. W interesie publicznym jest bowiem prawidłowe stosowanie przez nadawców, przewoźników i odbiorców towarów "wrażliwych" przepisów prawa wynikających m.in. z ustawy o SENT.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2019 r. poinformował Stronę o treści art. 24 ust. 3 ustawy o SENT. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. sprawdził także wywiązywanie się Strony z obowiązków przed właściwym Naczelnikiem Drugiego Urzędu Skarbowego w T. i Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Z przesłanych informacji wynika, że Strona nie posiada zaległości podatkowych w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa, a także nie zalega z opłacaniem składek z tytułu ubezpieczenia społecznego. W toku prowadzonego postępowania Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. w wezwaniu z dnia [...] kwietnia 2019 r. wezwał Stronę do przedstawienia szczegółowych informacji i dokumentów świadczących o ewentualnym istnieniu ważnego interesu podmiotu wysyłającego lub ważnego interesu publicznego uzasadniającego odstąpienie przez organ od nałożenia kary pieniężnej. W odpowiedzi na wezwanie, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. ani w późniejszym okresie, Strona nie przedstawiła informacji i dokumentów świadczących o istnieniu ważnego interesu Strony lub ważnego interesu publicznego uzasadniającego odstąpienie przez organ od nałożenia kary pieniężnej.

W trakcie prowadzonego postępowania Strona nie wskazała na jakiekolwiek trudne warunki finansowe, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużenie oraz na to, jak wysokość kary wpłynie na funkcjonowanie firmy. Strona nie przedstawiła konkretnych, indywidualnych okoliczności w oparciu, o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem uczyni z ukaranego beneficjenta pomocy publicznej.

W ocenie organu, gruntowna analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności treść protokołu z kontroli z dnia [...] stycznia 2019 r. prowadzi do wniosku, iż w niniejszym przypadku zaistniały przesłanki do nałożenia na podmiot wysyłający - Firmę T. Spółka jawna W. K. M. K. – kary pieniężnej w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia przez niego przepisów ustawy o SENT, tj. art. 24 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 5 ust. 2 tej ustawy. Jak bowiem wynika z zapisu widniejącego w punkcie 8 ww. protokołu z kontroli Strona, wysyłająca towar podlegający systemowi monitorowania drogowego, rozpoczynającego się na terytorium kraju zgłosiła niezgodny ze stanem faktycznym adres podmiotu odbierającego naruszając art. 24 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 5 ust. 2 ww. ustawy. Wobec powyższego Dyrektor stwierdził, że Strona przed rozpoczęciem przewozu nie dopełniła w sposób prawidłowy obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 2 ww. ustawy, dane te poprawiła dopiero wskutek przeprowadzonej kontroli, w celu kontynuowania przewozu, a nie przed rozpoczęciem przewozu. Organ zaznaczył, że od Strony, jako profesjonalnego przedsiębiorcy oczekuje się należytej staranności w zakresie rzetelności wypełniania ciążących na nim obowiązków.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 31 § 3 Konstytucji RP organ odwoławczy stwierdził, że określenie kary pieniężnej w oparciu o przepisy ustawy o SENT nie narusza postanowień Konstytucji odnoszących się do prawa własności, bowiem przedmiotowe ograniczenie w dysponowaniu prawem własności wynika z przepisów ustawowych i ukierunkowane jest na zabezpieczenie wyższego dobra jakim jest ochrona legalnego handlu i walka z szarą strefą. Dyrektor nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania dotyczących naruszenia przez organ I instancji zasady proporcjonalności. Nie podzielił także pozostałych zarzutów w zakresie naruszenia przepisów postepowania.

W skardze do tut. Sądu Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w całości przez organ II instancji decyzji organu I instancji pomimo istnienia istotnych uchybień zaskarżonej decyzji, opisanych w odwołaniu Skarżącej;

2) w związku z powyższym uchybieniem pełnomocnik Strony ponowił wszystkie zarzuty z petitum odwołania z dnia [...] marca 2020 r. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia [...] marca 2020 r.

3) naruszenie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT poprzez błąd w jej wykładni prawnej i nieprzyjęcie "ważnego interesu przewoźnika" jako przesłanki umorzenia postępowania,

4) naruszenie art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców poprzez brak rozstrzygnięcia na korzyść przedsiębiorcy wątpliwości interpretacyjnych ustawy o SENT oraz prowadzenie kontroli i późniejszego postępowania z pominięciem zaufania do przedsiębiorcy, założenia, że działa on zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów,

5) naruszenie art, 7 i art. 7a k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i poprzez rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść przedsiębiorcy,

6) naruszenie przepisów postępowania , tj. art. 120, 121 § 1, 122 i 123 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy o SENT poprzez prowadzenie postępowania w sposób niezgodny z zasadą zaufania do organów podatkowych (skarbowych), błędną interpretację przepisów prawnych, niepodjęcie działań w celu wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, które to naruszenia objawiały się ograniczeniem postępowania dowodowego jedynie do dowodów przedstawionych przez Stronę i brakiem jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej po stronie organu, szczególnie jeśli chodzi o przesłuchanie wspólników spółki jawnej P. na okoliczność niepoinformowania Skarżącej o zmianie siedziby i spóźnionego zgłoszenia tego faktu do KRS oraz niedokonaniu żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia okoliczności decydujących o istnieniu ważnego interesu prywatnego lub publicznego w odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej.

7) naruszenie prawa materialnego poprzez zarzucenie naruszenia przepisu art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy o SENT, podczas gdy Skarżąca określiła adres siedziby spółki w oparciu o wszystkie dokumenty, którymi dysponował, tj.: dane zawarte w KRS, dane wynikające z zamówienia złożonego przez odbiorcę paliwa oraz dane generowane przez system elektroniczny dla numeru [...] nadanego odbiorcy przez PUESC,

8) naruszenie art. 8 i art. 31 § 3 Konstytucji RP i uregulowanej w tychże przepisach zasady proporcjonalności, poprzez dogmatyczną i formalistyczną interpretację przepisów ustawy o SENT, z pominięciem dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej.

W związku z powyższymi zarzutami Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o rozważenie możliwości uchylenia w całości także decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Ponadto stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 1829), począwszy od 17 października 2020 r. miasto na prawach powiatu Bydgoszcz, będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. W związku z tym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] października 2020 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (por. k. 27 akt sądowych).

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność wymierzenia Skarżącej kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

Kontrola Sądu dotyczy decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2020 r., utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia [...] marca 2020 r. nakładającą na Skarżącą karę pieniężną w kwocie [...]zł, z tytułu naruszenia przez nią jako podmiot wysyłający art. 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy SENT.

W zakresie istotnych w sprawie regulacji prawnych wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o SENT, system monitorowania przewozu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy, w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zwanej dalej "dostawą towarów", podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.

W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, Inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządza protokół (art. 13 ustawy SENT).

Z uzasadnienia projektu ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów wynika, że ustawa ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. W uzasadnieniu projektu argumentowano, że obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki danym z rejestru możliwe będzie również dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Jednakże oceniono je jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe" i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (por. rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, druk nr 1244, VIII kad.; publ.: www.sejm gov.pl).

Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT w przypadku, gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł. Ponadto w myśl art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy SENT w przypadku dostawy towarów zgłoszenie w zakresie podmiotu odbierającego zawiera jego dane obejmujące adres zamieszkania albo siedziby.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] stycznia 2019 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej z [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. przeprowadzili w R. kontrolę pojazdu samochodowego marki [...], przewożącego olej napędowy sklasyfikowany w pozycji CN 2710, podlegający monitorowaniu drogowemu. Przewoźnikiem towaru była "P. " Sp.J. R. D.. W wyniku kontroli pojazdu przewożącego towar, stwierdzono, że Skarżąca w zgłoszeniu [...] podała dane niezgodne ze stanem faktycznym dotyczące adresu podmiotu odbierającego towar. W zgłoszeniu w odniesieniu do adresu podmiotu odbierającego podano, że jest to ul. [...] w L. , podczas gdy prawidłowy, aktualny adres to ul. [...], [...]. Powyższe udokumentowane zostało w protokole z kontroli z dnia [...] stycznia 2019 r. (por. k. 2-3 akt. admin.).

Skarżąca konsekwentnie podnosi, że przystępując do wypełniania zgłoszenia SENT oparła się na danych pochodzących z dokumentów dostarczonych przez zamawiającego [...], w tym korespondencji mailowej dotyczącej skorygowania przez zamawiającego ewentualnych niezgodności danych rejestrowych, systemu elektronicznego PUESC oraz danych zawartych w odpisie KRS zamawiającej spółki. Tym samym zachowała należytą staranność przy dokumentowaniu transakcji z dnia [...] stycznia 2019 r. i w żaden sposób nie uchybiła z własnej winy przepisom ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

Ustalenia faktyczne dokonane przez organy są prawidłowe i znajdują potwierdzenie z zgromadzonym materiale dowodowym. Organy przeanalizowały treść zgłoszenia SENT oraz odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego spółki "P. ". Odniosły się także do korespondencji mailowej Skarżącej z tą spółką. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że spółka "P. " była zarówno przewoźnikiem, jak również podmiotem odbierającym, przy czym w zgłoszeniu SENT widnieją inne dane adresowe tej spółki i rozbieżność ta nie została skorygowana. Wprawdzie Skarżąca, wystąpiła pocztą elektroniczną o sprawdzenie danych zawartych w zarejestrowanym już wcześniej zgłoszeniu, niemniej jednak mimo braku reakcji spółki "P. ", biorąc pod uwagę, że zmiana adresu siedziby miała miejsce wcześniej, możliwe było dokonanie weryfikacji w oparciu o zapisy w KRS. Wbrew temu, co utrzymuje Skarżąca informacja o zmianie adresu siedziby spółki "P. " była ujawniona w KRS w dniu [...] stycznia 2019 r., a nie dopiero [...] kwietnia 2019 r. W ocenie Sądu dowodzi tego treść odpisu obejmującego dane według stanu na [...] stycznia 2019 r. (por. k. 11 akt admin.). Jeśli adres przy ul. [...] figuruje w rejestrze na dzień [...] stycznia 2019 r., to zmiana ta nie mogła być ujawniona w dacie wskazanej przez Skarżącą, czyli [...] kwietnia 2019 r. Wobec powyższego nie było także podstaw do przesłuchiwania wspólników spółki "P. " co do okoliczności spóźnionego zgłoszenia zmiany adresu siedziby spółki do KRS.

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny "subiektywne odczucia w kwestii sposobu wypełniania pól formularza i informacji w nich zawartych, wskazujących na rodzaj informacji, jakie należy lub można w nich zawrzeć, nie zwalnia podmiotu dokonującego zgłoszenie od zastosowania się do przepisów i wymogów stawianych obowiązującymi regulacjami prawnymi w tym wynikającymi z przepisów ustawy o transporcie drogowym, w związku z czym konieczne jest, przy dokonywaniu zgłoszenia zastosowanie rozsądnych i szczególnie dbałych procedur, umożliwiających dokonanie zgłoszenia zgodnie z wymogami stawianymi przepisami prawa - ustawy SENT" (por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 362/20, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Organ odwoławczy, odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 1464/19, publ.: CBOSA), w kontekście nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy SENT, trafnie wskazał na funkcję prewencyjną regulacji ustawy o SENT, która poprzez zagrożenie wysoką karą za naruszenie norm monitorowania przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów. Prawodawca nie uzależnia też wymierzenia tej kary, czy jej wysokości od jakichkolwiek okoliczności towarzyszących naruszeniu obowiązków w zakresie zgłaszania danych co do przewozu towarów, jak i skutków dla finansów publicznych. Treść art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT wskazuje w sposób jednoznaczny na odpowiedzialność obiektywną o czym świadczy zastosowanie kategorycznego zwrotu "nakłada się karę pieniężną" poprzedzony zwrotem "zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru". Wystarczające do pociągnięcia do odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o SENT jest zatem stwierdzenie niewątpliwego faktu naruszenia tych przepisów. Rygoryzm tej regulacji łagodzi wprowadzenie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary stosownie do art. 24 ust. 3 ustawy o SENT. Powyższe prowadzi także do wniosku, iż organy nie naruszyły w rozpoznawanej sprawie konstytucyjnej zasady proporcjonalności.

Jak wskazał WSA w Bydgoszczy zawarte w ustawie kary pieniężne są sankcjami surowymi. Zauważyć jednak należy, że zadaniem ustawy o SENT jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi za "wrażliwe", jak też ułatwienie walki z tzw. szarą strefą, zwłaszcza w przypadku tego rodzaju towarów, w obrocie którymi dochodzić może do znacznych uszczupleń dla budżetu państwa w podatku od towarów i usługi i podatku akcyzowym. Istnieje więc uzasadniona konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towarów. Mając na uwadze szczególny charakter tego obrotu i cele przewidziane przez ustawodawcę, wysokość kary powinna być adekwatna do roli, jaką kara ma pełnić, w szczególności roli prewencyjnej. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 marca 2002 r. w sprawie SK 2/10, wysokość kary administracyjnej, aby mogła pełnić rolę prewencyjną nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (publ.: OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 15).

Ustawa o SENT różnicuje wysokość nakładanych kar pieniężnych przyjmując przykładowo że, całkowity brak dokonania zgłoszenia przez podmiot odbierający oraz stwierdzenie, że towar nie odpowiada co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu przez podmiot odbierający w zgłoszeniu są sankcjonowane najwyższą karą minimalną w wysokości [...] zł (art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o SENT), zaś w przypadku braku dokonania niezwłocznej aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim obowiązany on był do ich zgłoszenia oraz zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, innych niż dotyczących towaru, grozi kara niższa, tj. wynosząca [...] zł (art. 24 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o SENT). Zasada proporcjonalności została zatem przez ustawodawcę zachowana, natomiast dotkliwość ww. kar, ma na celu zobligowanie uczestników transportu do rygorystycznego i skrupulatnego przestrzegania regulacji ustawowych. Innymi słowy, zasada proporcjonalności została uwzględniona w wysokości ustalonych ustawowo kar i nie może ona służyć jako argument do odstąpienia od wymierzenia kary w sytuacji, gdy naruszenie jest niewątpliwie (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 1398/18, publ.: CBOSA).

Zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy o SENT, który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie (a nie jak zarzuca Skarżąca art. 22 ust. 3 ustawy SENT), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Organy obu instancji w uzasadnieniach decyzji rozważyły też przesłanki zastosowania art. 24 ust. 3 ustawy o SENT.

Pojęcia ważnego interesu podmiotu wysyłającego, odbierającego, nabywającego czy przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Zatem wypełnienie ich treścią należy do organów orzekających. Odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Podkreślić należy, że o istnieniu ważnego interesu danego podmiotu, uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes.

Natomiast pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Dokonując oceny występowania powyższych przesłanek organ I instancji zwrócił się do Skarżącej o przedstawienie szczegółowych informacji i dokumentów świadczących o istnieniu ważnego interesu wysyłającego lub interesu publicznego uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Organy obu instancji wzięły pod uwagę stanowisko Spółki wyrażone w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. (por. k. 23 akt admin.), zgodnie z którym nie znajdowała ona żadnych argumentów świadczących o istnieniu własnego ważnego interesu lub tym bardziej ważnego interesu publicznego poza przekonaniem, że działała zgodnie z prawem. Okoliczności takich nie wskazano także na dalszym etapie postępowania. Organ I instancji uzyskał dodatkowo informacje od Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. ., że Skarżąca nie zalega z opłacaniem należności z tytułu zobowiązań podatkowych stanowiących dochód budżetu państwa oraz z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Wobec powyższego organ odwoławczy przyjął, że obciążenie Spółki karą nie spowoduje pogorszenia jej sytuacji finansowej. W konsekwencji uznał, że nie występuje w niniejszej sprawie ważny interes wysyłającego uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary.

Organy trafnie zinterpretowały przesłankę "interesu publicznego" jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np.: sprawiedliwość, bezpieczeństwo lub porządek publiczny, zaufanie do organów władzy. Zasadnie też uznały, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia tych wartości.

Ponadto wskazano, że jednoczesnego rozważenia wymaga także ewentualność poniesienia nakładów budżetowych, np. na zasiłki dla bezrobotnych, czy pomoc społeczną. Zapłata należności nie może powodować konieczności objęcia pomocą społeczną zobowiązanego pozbawionego, wskutek tego środków do zaspokojenia potrzeb materialnych. Takich okoliczności także jednak nie stwierdzono.

Organ oceniając spełnienie przez Skarżącą "interesu publicznego" odniósł popełniony przez Skarżącą błąd do takich wartości jak: sprawność działania organów dla zapewnienia maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wymóg, którego Skarżąca nie dopełniła należy do narzędzi służących tej skuteczności, przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów ustawy i uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego przemawiająca za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.

Należy przy tym podkreślić, że kwestia odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej powinna być przedmiotem analizy w ramach postępowania zmierzającego do nałożenia kary - stanowi ona drugi etap ustaleń organu, po stwierdzeniu, że do naruszenia prawa doszło. Nie chodzi tu jednak o prowadzenie postępowania analogicznego, jak postępowanie zmierzające do umorzenia zaległości podatkowej. Mimo zbieżności przesłanek każde z nich ma bowiem odmienną podstawę prawną (art. 24 ust. 3 ustawy o SENT i art. 67a Ordynacji podatkowej). Nie można też tracić z pola widzenia, że zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy o SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że kara pieniężna nałożona na podstawie ustawy o SENT (od nałożenia której nie odstąpiono) może być umorzona na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy o SENT. Stąd wniosek, że w ramach postępowania w sprawie nałożenia kary, podczas analizy kwestii dopuszczalności odstąpienia od nałożenia kary, organ nie musi gromadzić dowodów na okoliczność sytuacji finansowej, majątkowej, itp. ukaranego w takim zakresie, w jakim czyni to prowadząc postępowanie na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej. Konieczne i wystarczające będzie tu odwołanie się do okoliczności znanych organowi w dacie orzekania (np. informacji powziętych od strony lub znanych organowi z urzędu). Tym samym chybione są także zarzuty naruszenia przepisów postępowania w odniesieniu do niedokonania przez organ czynności w zakresie okoliczności decydujących o wystąpieniu przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

W ocenie Sądu w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania. Organ w prawidłowy sposób przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie i dokonał wyczerpującej analizy materiału dowodowego prezentując spójne i logiczne wnioski. Odniósł się do podnoszonych przez Skarżącą twierdzeń, zaś okoliczność, że nie przychylił się do żądania strony, nie przesądza o uchybieniach organu. Organy obu instancji zapewniły także stronie czynny udział na każdym etapie postępowania.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

H. Adamczewska-Wasilewicz T. Wójcik J. Szulc