Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1583/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2, art 33 § 2 pkt 1, art 2, art 3, art 33 § 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 30, art 12 ust 1 i 4
journal: Dz.U. 2021 poz 1326
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska – Karczewska Sędziowie Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) Sędzia WSA Joanna Borkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 20 stycznia 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Zakładu [...] spółka jawna z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów sprawie egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych na rzecz strony skarżącej Zakładu [...] spółka jawna z siedzibą w [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] lipca 2021 r., znak: [...] Dyrektor Generalny Lasów Państwowych utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] czerwca 2021 r., znak: [...] uznając zarzuty zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z [...] maja 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] doręczył wierzycielowi zarzuty z 29 kwietnia 2021 r. wniesione przez zobowiązanego - Zakład Górniczy [...] sp. jawna reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika - w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych [...] z [...] marca 2021 r. na kwotę 7.871,60 zł; [...] z [...] marca 2021 r. na kwotę 16.826,10 zł; [...] z [...] marca 2021 r. na kwotę 49.454,60 zł; [...] z [...] marca 2021 r. na kwotę 26.817,80 zł.

Zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów z uwagi na nieistnienie obowiązku opisanego w tytułach oraz błąd co do osoby zobowiązanego.

Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] postanowieniem z [...] czerwca 2021 r., znak: [...] oddalił ww. zarzuty. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z aktem notarialnym z [...] grudnia 2015 r. nr Rep. A [...] W.M. nabył od [...] [...] S.A. w [...] zorganizowaną cześć przedsiębiorstwa tj. Z. [...] wraz z wszelkimi prawami i obciążeniami wynikającymi z koncesji nr [...] na wydobywanie kruszywa naturalnego na złoża [...] oraz prawami i obowiązkami wynikającymi z innych niż koncesja decyzji administracyjnych, w tym również decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] zezwalających na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej. Wymienione decyzje wyłączeniowe wprost zostały wskazane w ww. akcie notarialnym. Tym samym, zdaniem organu, poprzednik zobowiązanego tj. W. M. wiedział o obowiązkach wynikających z niniejszych decyzji. Natomiast na podstawie aktu notarialnego z [...] września 2018 r. Rep. A [...]

W. M., prowadzący firmę pod nazwą PPHU [...], wniósł tytułem wkładu całość przedsiębiorstwa do spółki jawnej PPHU [...], K.M. z siedzibą w [...] (poprzednia nazwa firmy zobowiązanego), a więc także prawa i obowiązki wynikające z decyzji wyłączeniowych. Doszło tym samym do przeniesienia praw i obowiązków wynikających z decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej. Jest to zaś w ocenie organu o tyle istotne, że prawa i obowiązki zarówno zobowiązanego jak i wierzyciela wynikają z wydanych przez wierzyciela decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej, które wydane zostały na poprzednika prawnego zobowiązanego.

Nadto organ wyjaśnił, że w jego ocenie niezasadne jest w przedmiotowej sprawie powoływanie się przez zobowiązanego na art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Nie sposób przyjąć, iż do przejścia obowiązku zapłaty opłat rocznych dochodzi tylko i wyłącznie w przypadku wskazanym w tym przepisie, albowiem nie wyłącza on w żaden sposób innych uregulowań funkcjonujących już w systemie prawa. Przyjęcie innej wykładni, prowadziłoby do sytuacji, iż wobec braku zbycia gruntów objętych decyzją wyłączeniową i pomimo ich faktycznego wyłączenia brak byłoby możliwości ustalenia podmiotu zobowiązanego do uiszczania opłaty rocznej, co jest nie do pogodzenia z celem ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i obowiązkiem zapłaty opłat rocznych za okres wyłączenia.

Równie niezasadne jest w ocenie organu powoływanie się na treść decyzji rekultywacyjnych. Tak samo jak bowiem w przypadku decyzji koncesyjnej wierzyciel z decyzji rekultywacyjnej nie wywodzi wobec zobowiązanego żadnych roszczeń. Irrelewantne jest wskazywanie kto wykonał prace rekultywacyjne na ww. działce, jednakże co istotne wykonanie takich prac potwierdza, iż do faktycznego wyłączenia z produkcji leśnej doszło. Z punktu widzenia ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zakresie wydania decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej istotne jest to, iż podmiot, którego prawa i obowiązki nabył zobowiązany dokonał faktycznego wyłączenie gruntów z produkcji, a zatem przejście opłat rocznych nastąpiło na rzecz zobowiązanego.

Zobowiązany, pismem z 10 czerwca 2021 r., wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się "uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenia do istoty sprawy poprzez uznanie w całości wniesionych zarzutów na tytuły wykonawcze".

Postanowieniem z [...] lipca 2021 r., znak: [...] Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] czerwca 2020 r. W ocenie organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom zobowiązanego, to na nim ciąży obowiązek ponoszenia spornych opłat rocznych. Decyzje zezwalające na wyłączenie z produkcji leśnej wskazanych w nich gruntów były nieodłącznym elementem zorganizowanej części przedsiębiorstwa, którego zbycie nastąpiło 15 grudnia 2015 r. O istnieniu obowiązków wynikających z powyższych decyzji nabywca przedsiębiorstwa wiedział, zostały one bowiem wyraźnie wskazane w treści aktu notarialnego. Oznacza to, że z chwilą nabycia przedsiębiorstwa nabywca wstąpił w obowiązki strony, na której ciążyła konieczność uiszczania opłaty rocznej z tytułu wyłączenia. W sprawie nie doszło do zbycia gruntów objętych decyzją, na co wskazuje żalący się i czego wierzyciel nie neguje. Jednak skoro decyzje o zezwoleniu na wyłączenie gruntów z produkcji były nieoderwalną częścią zbywanego przedsiębiorstwa, to z chwilą nabycia tego przedsiębiorstwa przez nowy podmiot, stał się on zobowiązanym do wykonania obowiązku wynikającego z tych decyzji.

Podkreślono także, że bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje fakt późniejszej zmiany treści koncesji oraz wydanie decyzji o zakończeniu rekultywacji działki wyłączonej z produkcji, której dotyczyły sporne opłaty roczne. Zobowiązany nie wykazał bowiem, by jakiekolwiek przepisy dotyczące wydawania i zmiany koncesji oraz obowiązku rekultywacji wpływały na ustalenia w zakresie podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat rocznych, na który ów obowiązek przeszedł w związku z nabyciem przedsiębiorstwa i jego późniejszym wniesieniem do zobowiązanej spółki.

Skargę na postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z [...] lipca 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. [...] Sp. j. z siedzibą w [...], dalej "strona skarżąca".

Strona skarżąca wniosła o:

1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] czerwca 2021 roku i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia;

2. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Strona skarżąca postanowieniom zarzuciła:

1. naruszenie art. 27 § 1 pkt 2, art. 34 § 2 pkt 1 i 33 § 2 pkt 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020r. Nr 1427), ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020r. Nr 1427), poprzez uznanie za prawidłowe wskazanie skarżącego, jako zobowiązanego w tytułach wykonawczych: [...] z [...] marca 2021 r. egzekucyjnych na kwotę 7.871,60 zł; [...] z [...] marca 2021r. egzekucyjnych na kwotę 16.826,10 zł; [...] z [...] marca 2021 r. egzekucyjnych na kwotę 49.454,60 zł; [...] z [...] marca 2021r. egzekucyjnych na kwotę 26.817,80 zł i nieuwzględnienie zarzutu błędu co do zobowiązanego do uiszczania opłat rocznych za wyłączenie gruntów leśnych z produkcji — działki nr [...] obręb [...], gm. [...], choć skarżący nie jest następcą prawnym zobowiązanego [...] K. sp. z o.o. [...], albowiem nie jest nabywcą ww. nieruchomości jak i nie nabył praw, których skutkiem byłoby przeniesienie na skarżącego obowiązków określonych decyzjami o wyłączeniu gruntów z produkcji leśnej z [...] marca 2011 r., nr [...], zmienionej decyzją z [...] lutego 2013 r., nr [...], z [...] lipca 2006 r., nr [...], zmienionej decyzją z [...] lutego 2014 r., nr [...], z [...] grudnia 2006 r., nr [...], z [...] października 2007 r., nr [...], zmienionej decyzją z [...] lutego 2014 r., nr [...], z [...] lutego 2008 r., nr [...], zmienionej decyzją z [...] lutego 2014 r, nr [...], z [...] kwietnia 2008 r. nr [...], czego skutkiem było błędne określenie skarżącego, jako zobowiązanego ww. tytułach wykonawczych,

2. naruszenie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020r. Nr 1427), poprzez uznanie za nieuzasadnione zarzutów i uznanie za prawidłowe określenie w tytułach wykonawczych wynikającego z art. 12 ust. 4 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U.2021.1326), obowiązku co miało polegać na przeniesieniu na skarżącego z mocy prawa płatności opłat rocznych określonych ww. decyzjami o wyłączeniu gruntów z produkcji leśnej, choć Z. [...]Sp. j. z siedzibą w [...] ani jego poprzednicy nie są nabywcami działki nr [...] obręb [...], gm. [...],

3. naruszenie art. 12 ust. 4 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U.2021.1326), polegającego na błędnym uznaniu, że za nabycie gruntów leśnych wyłączonych z produkcji w rozumieniu rzeczonego przepisu, przyjąć należy sytuację związaną z oświadczeniem nabywcy o woli przejęcia w przyszłości ogółu obowiązków związanych z koncesję górniczą oraz prawami i obowiązkami wynikającymi z innych niż koncesja decyzji w tym decyzjami zezwalającymi na wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, gdzie nie doszło do przeniesienia własności nieruchomości, których dotyczą decyzje zezwalające na wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, czego konsekwencją miałoby być przejęcie obowiązku uiszczania opłat rocznych za wyłączenie gruntów leśnych na podmiot nie będący właścicielem (nabywcą) tych gruntów;

4. naruszenie art. 12 ust. 4 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U.2021.1326), polegający na błędnym uznaniu, że przejęcie obowiązku uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji, może odbyć się bez uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości;

5. naruszenie art. 36 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo górnicze i geodezyjne (t.j. Dz.U.2021.1420), polegające na błędnym przyjęciu, iż nabycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa - zakładu górniczego, jest równoznaczne z przeniesieniem, koncesji górniczej przysługującej zbywcy, z pominięciem trybu postępowania określonego w tym złożenia wniosku do organu koncesyjnego o przeniesienie praw do koncesji i uzyskania tytułu prawnego do gruntu;

6. naruszenie art. 36 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo górnicze i geodezyjne (t.j. Dz.U.2021.1420), polegające na błędnym przyjęciu, iż w przypadku przeniesienia koncesji górniczej, z mocy prawa na nowego koncesjonariusza przechodzi obowiązek ponoszenia opłat rocznych ż tytułu wyłączenia gruntów z produkcji leśnej, choć nie jest to prawo związane z wykonywaniem koncesji górniczej;

7. naruszenie art. 28a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020r. Nr 1427), poprzez nieuzasadnione zastosowanie i uznanie, że przejście obowiązku uiszczania opłat rocznych za wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, nastąpiło z mocy prawa, choć wierzyciel nie nabył tych gruntów, ani nie istnieje urzędowy dokument wykazujący przejście dochodzonego obowiązku na skarżącego;

8. art. 7 i 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U.2017.1257), poprzez błąd w ustaleniach faktycznych podlejących na przyjęciu, że skarżący posiada tytuł prawny do nieruchomości działki nr [...] obręb [...], gm. [...] i jest zobowiązany do wykonywania decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów leśnych - działki nr działki nr [...], z produkcji, choć nie nastąpiło z mocy prawa przeniesienie praw i zobowiązań w trybie określonym w art. 12 ust. 4 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, albowiem skarżący nie dokonał nabycia ww. nieruchomości, ani nie legitymuje się do niego żadnym tytułem prawnym.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że stanowisko organu II instancji, choć podziela argumentację Spółki, iż nie doszło do nabycia przez Spółkę gruntów w rozumieniu art. 12 ust. 4 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, to przyjął, że nabycie części przedsiębiorstwa jest w ocenie organów równoznaczne, w abstrakcyjny i bliżej nieokreślony sposób z przejściem obowiązku uiszczania opłat rocznych związanych z tym nienabytym gruntem. Organy egzekucyjne obu instancji, nie potrafiły uzasadnić tego związku, w tym wskazać jaką podstawę prawną przejścia obowiązku przyjęto choć nie nastąpiło nabycie gruntów. Jedynym przepisem materialnym jaki sytuację tę reguluje jest norma z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r., zgodnie z którym, w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę.

Strona skarżąca podkreśliła, iż przyjęta w kodeksie cywilnym konstrukcja umowy przeniesienia własności polega na wyposażeniu każdej umowy obligacyjnej: sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności rzeczy, w skutek rzeczowy przenoszący własność. Oznacza to, że każda tego rodzaju umowa nie tylko zobowiązuje do przeniesienia własności (skutek zobowiązujący), ale i własność tę od razu przenosi na nabywcę (skutek rzeczowy). Takiego skutku prawno-rzeczowego brak w odniesieniu do działki nr [...] obręb [...], gm. [...], w przywołanym powyżej akcie notarialnym z [...] grudnia 2015 r. Rzeczona nieruchomość nigdy nie przeszła we władanie skarżącego, a działka pozostaje własnością Skarbu Państwa - Lasów Państwowych. Strona skarżąca wywiodła, że skoro nie może być uznany za dokument potwierdzający przejście obowiązku ponoszenia opłat rocznych za wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, akt notarialny z [...] grudnia 2015 r., nr. Rep

[...], to nie jest spełniony warunek prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o normę art. 28a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem wystawienie tytułów wykonawczych i prowadzenie egzekucji wobec skarżącego uznać należy, za nieuprawnione a postępowanie winno zostać umorzone na etapie rozpoznania zarzutów. Tym samym wystawione tytuły wykonawcze w sposób błędny określają jako następcę zobowiązanego Zakład Górniczy [...] sp. jawna w [...].

Istotną w ocenie strony skarżącej jest także to, że nawet po uzyskaniu koncesji nie wykonywała żadnych praw na spornej nieruchomości, zarówno z tego powodu, że koncesja nie obejmowała tej nieruchomości, jak i nie była ona związana z wykonywaniem działalności górniczej przez skarżącego.

Powołując się na treść art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze, strona skarżąca podkreśliła, że nigdy nie spełniła, ani nie ubiegała się o uzyskanie pełni praw poprzedniego koncesjonariusza, ani nie otrzymała. Sporna działka nr [...] nie była ujęta w koncesji nr [...] na dzień [...] listopada 2017r. (tj. chwila nabycia koncesji po raz pierwszy), kiedy to po zmianie koncesji decyzją znak: [...] uprawnionym do jej wykonywania został W. M., a kolejno PPHU [...] Sp. j. w [...]. Na mocy wydanej na wniosek [...] K. S. A., decyzji z [...] lutego 2017r. znak: [...], obszar górniczy ustalony koncesją nie obejmował działki nr [...]. Także decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2020 r. znak Rep. [...] przeniesiono na Z. [...] sp. jawna w [...] ogółu praw i obowiązków wynikających z decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2010r. znak: [...] dotyczących rekultywacji i zagospodarowania gruntów z wyłączeniem działki nr [...].

O tym, że zobowiązanym do uiszczenia opłat rocznych za wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, aż do rekultywacji gruntów jest Grupa [...] S. A. w [...] (następca prawny [...] K. S. A.), świadczy również wniosek z 16 grudnia 2019r. oraz decyzja Starosty [...] z [...] stycznia 2020 r., znak: [...] uznająca za zakończoną rekultywację w kierunku leśnym działkę nr [...] zrealizowana przez Grupa [...] S. A. w [...].

Podkreślono także, że [...] SA jako następca prawny [...] K. SA w [...] przeprowadził prace rekultywacyjne po eksploatacji kruszywa piaskowo-żwirowego ze złoża "[...]" obejmującego tereny po zakończonej działalności górniczej, na działce [...]. Tym samym jedynie ten podmiot był zobligowany do ponoszenia opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji leśnej. Skoro podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była decyzja określająca zobowiązanie, to w tytule wykonawczym musi być wskazany jako zobowiązany osoba, na którą decyzją tą nałożono obowiązek.

W ocenie strony skarżącej mylne jest stanowisko organów, jakoby z samego faktu przeniesienia koncesji dochodziło do przeniesienia praw i obowiązków wynikających z decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów leśnych z produkcji w tym ponoszenia opłat rocznych. Decyzje te nie są ściśle związane z wykonywaniem działalności górniczej, lecz stanowią swoistego rodzaju rekompensatę za gospodarcze korzystanie ze środowiska naturalnego.

Dyrektor Generalny Lasów Państwowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn przedstawionych poniżej.

Na wstępie wyjaśnić należy, że Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] czerwca 2021 r., znak [...], wydane zostało w następstwie rozpatrzenia podniesionych przez skarżącego zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych [...] z [...] marca 2021 r. na kwotę

7.871,60 zł; [...] z [...] marca 2021 r. na kwotę 16.826,10 zł; [...]) z [...] marca 2021 r. na kwotę 49.454,60 zł; [...] z [...] marca 2021 r. na kwotę 26.817,80 zł., w sprawie opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji leśnej.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym.

Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Przedstawione w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej.

W rozpatrywanej sprawie spór dotyczył egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych [...] z [...] marca 2021 r. na kwotę 7.871,60 zł; [...] z [...] marca 2021 r. na kwotę 16.826,10 zł; [...] z [...] marca 2021 r. na kwotę 49.454,60 zł; [...] z 18 marca 2021 r. na kwotę 26.817,80 zł., obejmujących obowiązek wynikający z decyzji orzekających o wyłączeniu z produkcji leśnej dz. ew. działki nr [...] obręb [...], gm. [...]

Wierzyciel twierdzi, że obowiązki zarówno zobowiązanego jak i wierzyciela wynikają z wydanych przez wierzyciela decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej, które wydane zostały na poprzednika prawnego zobowiązanego. Skoro bowiem decyzje orzekające o wyłączeniu z produkcji leśnej działki nr [...] obręb [...], gm. [...] były częścią przedsiębiorstwa, które nabył poprzednik prawny skarżącego, to obowiązek ponoszenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji leśnej, przeszedł na nabywcę przedsiębiorstwa, a w konsekwencji na skarżącą spółkę.

Skarżący stoi zaś na stanowisku, że nie jest nabywcą ww. nieruchomości jak i nie nabył – z mocy prawa – praw, których skutkiem byłoby przeniesienie na niego obowiązków określonych ww. decyzjami. Z powyższego skarżący wywodzi zarzuty w zakresie nieistnienia obowiązku opisanego w tytułach wykonawczych oraz błąd co do osoby zobowiązanego.

Rozpatrując tak zakreślony spór, wyjaśnić należy, że pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma tylko charakter formalny.

Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy tytułów wykonawczych, w rozpoznawanej sprawie podstawę prawną tytułów wykonawczych stanowią: decyzja z [...] lipca 2006 r., nr [...], zmieniona decyzją z [...] lutego 2014 r., nr [...]; decyzja z [...] października 2007 r., nr [...], zmieniona decyzją z [...] lutego 2014 r., nr [...]; decyzja z [...] lutego 2008 r., nr [...], zmieniona decyzją z [...] lutego 2014 r, [...]; decyzja z [...] marca 2011 r., nr [...], zmieniona decyzją z [...] lutego 2013 r., nr [...].

Decyzjami tymi Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] orzekł o zezwoleniu na wyłączenie z produkcji leśnej odpowiednio wskazanych części działki nr [...] położonej w obrębie [...] w gminie [...]. Decyzje zmieniające zaś stanowią o wygaśnięciu obowiązku uiszczania części opłat rocznych w związku z rekultywacją części gruntów tejże działki.

Postępowanie egzekucyjne dotyczy zaś egzekucji opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji leśnej za 2017 r.

Rozważając zatem zasadność pierwszego z postawionych zarzutów, tj. braku istnienia obowiązku, wyjaśnić trzeba, że według art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Zgodnie zaś z art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej.

W niniejszej sprawie podstawą prowadzenia egzekucji, jak wynika z treści znajdujących się w aktach tytułów wykonawczych, jest art. 2 u.p.e.a. oraz art. 30 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1326 ze zm., dalej "u.o.g.r.l."). Ostatni z przywołanych przepisów stanowi, że w przypadkach niewykonywania obowiązków określonych w ustawie stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie należy przypomnieć, że u.o.g.r.l. przewiduje – w razie uzyskania zgody na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej (i rolnej) – ponoszenie przez podmiot który taką zgodę uzyskał m. in opłat rocznych. (art. 12 ust. 1 u.o.g.r.l.) Przy czym obowiązek ponoszenia tych opłat powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. (art. 12 ust. 1 zdanie drugie u.o.g.r.l.).

Nie ma zatem wątpliwości, że skoro została wydana zgoda na wyłączenie z produkcji leśnej odpowiednich części działki [...] położonej w obrębie [...] w gminie [...], to od dnia faktycznego wyłączenia tych gruntów z produkcji istniał przewidziany ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych obowiązek ponoszenia opłat rocznych. Przy czym konstrukcja przepisów tejże ustawy wskazuje, że obowiązek ponoszenia opłat rocznych powstaje z mocy prawa, nie zaś w wyniku wydania decyzji administracyjnej. Art. 12 ust. 14 u.o.g.r.l. stanowi bowiem, że opłatę

roczną za dany rok uiszcza się w terminie do dnia 30 czerwca tego roku, przyjmując w odniesieniu do gruntów leśnych za podstawę ustalenia cenę 1 m3 drewna, stosowaną przy wymiarze podatku leśnego w danym roku.

Podniesiony zatem zarzut nieistnienia obowiązku, w świetle powyższych rozważań, nie jest zasadny. Bezsprzecznie istniały podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego w sytuacji, gdy dochodzony nim obowiązek wynika z samego prawa.

Za uzasadniony uznał sąd natomiast zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błąd co do osoby zobowiązanego, w tym kontekście, że podmiot, zobowiązany, w okolicznościach niniejszej sprawy nie został w sposób bezsporny ustalony.

W pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, że w myśl art. 1a pkt 20 u.p.e.a. przez zobowiązanego rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Przez błąd co do zobowiązanego rozumie się zatem sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów. Ponieważ w konsekwencji zobowiązany został pozbawiony możliwości obrony swych interesów, należy odstąpić od czynności egzekucyjnych wobec osoby błędnie uznanej za zobowiązanego i podjąć je wobec zobowiązanego. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W tym drugim przypadku wierzyciel może wystawić tytuł wykonawczy na nowego zobowiązanego, a zobowiązany, wnosząc zarzut, może kwestionować twierdzenie wierzyciela o przejściu obowiązku na tę, a nie inną osobę.

Wychodząc z powyższych założeń sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie skarżący został wskazany jako podmiot zobowiązany – co wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z postanowienia wydanego w I

instancji – w oparciu o stwierdzenie, że decyzje orzekające o wyłączeniu z produkcji leśnej odpowiednich części działki nr [...] położonej w obrębie [...] w gminie [...], stanowiły część przedsiębiorstwa, które następnie zostało nabyte przez skarżącego. Zdaniem organów z chwilą nabycia przedsiębiorstwa nabywca wstąpił w obowiązki strony, na której ciążyła konieczność uiszczania opłaty rocznej z tytułu wyłączenia.

Sąd poglądu tego w realiach niniejszej sprawy nie podziela.

Po pierwsze wyjaśnić należy, że decyzje o wyłączeniu gruntu z produkcji (leśnej czy rolnej) nie rodzą obowiązku ponoszenia opłaty rocznej. Obowiązek taki rodzi dopiero podjęcie faktycznych działań polegających na nieleśnym (nierolniczym) użytkowaniu gruntu. Z przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wynika, że zobowiązanym do ponoszenia opłat rocznych, jest podmiot, który podjął faktycznie działania polegające na realnej zmianie przeznaczenia gruntów na inne niż leśne (art. 12 ust. 1 zdanie 2 ww. ustawy). Chodzi zatem o podmiot, który z tego wyłączenia korzysta, podejmując działania polegające na innym niż leśne (rolne) użytkowaniu wyłączonych z produkcji leśnej (rolnej) gruntów. Zobowiązanym do ponoszenia opłaty jest ten kto faktycznie korzysta z wyłączenia (por. wyrok WSA z Lublina z 14 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 986/17, LEX 2495523, wyrok WSA z Rzeszowa z 10 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 372/21, LEX nr 3189011).

Słuszność tego stanowiska umacniają kolejne regulacje zawarte w u.o.g.r.l. W art. 12 ust. 3 ustawodawca przewidział, że w razie zbycia gruntów, co do których wydano decyzje o wyłączeniu z produkcji rolnej lub leśnej, a niewyłączonych jeszcze z produkcji, obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych ciąży na nabywcy, który wyłączył grunt z produkcji. W art. 12 ust. 4 tej ustawy przewidziano, że w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Z przepisów tych jednoznacznie zatem wynika, że dopiero faktyczne wyłączenie gruntów z produkcji rodzi obowiązek ponoszenia opłat a zobowiązanym jest podmiot z tego wyłączenia korzystający. Decyzja wyrażająca zgodę na wyłączenie gruntu z produkcji, sama w sobie, obowiązku ponoszenia opłat rocznych nie rodzi.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, nabycie przedsiębiorstwa, którego część stanowiły decyzje wyrażające zgodę na wyłączenie gruntu z produkcji leśnej, nie czyni automatycznie nabywcy tego przedsiębiorstwa podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji. Dopiero ustalenie,

że poprzednik prawny skarżącego nabył prawo do gruntu objętego zgodą na wyłączenie i że to wyłączenie zostało faktycznie dokonane, umożliwi stwierdzenie że obowiązek ponoszenia opłat powstał, a następnie że przeszedł na skarżącego, jako nabywcę gruntu objętego tym wyłączeniem (por. wyroki z 10 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 745-747/21, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenie to umożliwi wystawienie tytułu wykonawczego, którego podstawę stanowić będzie nie decyzja administracyjna ale przepis prawa (art. 12 ust. 1 zdanie drugie, art. 12 ust. 3 lub 4 oraz art. 12 ust. 14 u.o.g.r.l).

W kontekście powyższych rozważań zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błąd co do osoby zobowiązanego, Sąd uznał za zasadny. Organy dokonały nieuprawnionej interpretacji art. 12 ust. 1 i 14 u.o.g.r.l, twierdząc że decyzja wyrażająca zgodę na wyłączenie gruntu z produkcji leśnej stanowi podstawę do egzekwowania obowiązku ponoszenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia, a w konsekwencji przedwcześnie, bez wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy (tj. z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.), przyjęły że skarżący jako nabywca przedsiębiorstwa którego nierozerwalną częścią były decyzje wyrażające zgodę na wyłączenie gruntu z produkcji leśnej, stał się zobowiązanym do ponoszenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia części gruntu stanowiącego działkę nr ewid. [...], położoną w gminie [...], obręb [...]. Sąd także podziela zarzut, że organy nieprawidłowo uznały, że obowiązek uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji przechodzi niezależnie od uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości, której wyłączenie dotyczy. Powyższa błędna interpretacja także wpływa na stwierdzenie naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Organy przedwcześnie w tej sytuacji zastosowały art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Pozostałe zarzuty Sąd uznał za nieuzasadnione. Sąd wyjaśnia, że art. 28a u.p.e.a. nie miał w tym postępowaniu zastosowania. Dotyczy on bowiem przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego, co w rozpoznanej sprawie nie miało miejsca.

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa górniczego są dla Sądu niezrozumiałe. Organy w ogóle nie odnosiły się do kwestii przeniesienia koncesji oraz skutków tej czynności prawnej. Przeniesienia praw z koncesji może wpływać na ocenę prawidłowości jej wykonywania, jednak nie ma bezpośredniego związku z

ustaleniem podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji.

Podobnie rzecz się ma jeśli chodzi o podmiot który dokonał rekultywacji. Tylko wykazanie, że podmiot ten jednocześnie korzystał z wyłączenia, może mieć wpływ na osobę zobowiązanego do ponoszenia opłat. Zdaniem sądu (również wyrażonym w wyrokach IV SA/Wa 745-748/21) stanowisko, iż zobowiązanym do ponoszenia opłat za wyłączenie z produkcji leśnej jest podmiot, który dokonał rekultywacji gruntu, co do zasady stoi w sprzeczności z brzmieniem art. 12 ust. 4 u.o.g.r.l., który obowiązek ponoszenia opłat wiąże z podmiotem, który nabył grunt wyłączony (faktycznie) z produkcji leśnej (rolnej), a nie z tym kto rzeczywiście dokonał rekultywacji tego gruntu.

Sąd nie podziela także zarzutu naruszenia art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Przepis ten dotyczy elementów jakie zawiera tytuł wykonawczy i w rozpoznanej sprawie elementy w nim wskazane zostały zawarte. Fakt, że Sąd uznał, że ustalenia co do zobowiązanego wymagają uzupełnienia, nie oznacza że naruszony został ww. przepis.

Mając na uwadze wyżej zawarte rozważania, w rezultacie stwierdzonych naruszeń, Sąd, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie w całości. O kosztach postępowania (na które złożyły się: 100 zł - wpis sądowy, 480 zł - koszty zastępstwa procesowego oraz 17 zł - opłata od pełnomocnictwa) Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.)