Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 206/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Jyż, Sędziowie Asesor WSA Barbara Brandys – Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Tomasz Zborzyński, Protokolant Staż. ref. Beata Kapłon, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpatrzeniu odwołania "A" Sp. z o.o. z siedzibą w R., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. nr [...] z dnia [...] r. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł za [...] 2005r.

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ wskazał, że Spółka "A" z o.o. w dniu [...] r. zawarła wieloletni kontrakt z "B" Sp. z o.o. z siedzibą we W.. W kontrakcie tym ustalono poziom obrotów paliwami w bazie paliw w R. w 2004 r.; w pkt [...] zapisano, że obroty te są zobowiązaniem typu "weź lub zapłać", natomiast jeżeli wielkość obrotu rocznego będzie niższa od obrotu uzgodnionego, wówczas kontahent dopłaci za powstały deficyt najpóźniej do 31 stycznia roku następnego.

W dniu [...] 2005 r. Spółka wystawiła fakturę VAT nr [...] dla "B" Sp. z o.o. o wartości netto [...] zł i podatku VAT w wysokości 22% [...] zł tj. wartości brutto [...] zł, dokumentującą opłatę z tytułu użytkowania bazy paliw za pozostałe ilości z kontraktu na rok 2004 r. Faktura ta została ujęta w rejestrze sprzedaży opodatkowanej stawką VAT 22% za [...] 2005 r. w poz. 12 i rozliczona w podatku należnym za ten okres. "B" Sp. z o.o. nie odebrała jednak w/w faktury VAT w związku z likwidacją.

W dniu [...] 2005r. Spółka wystąpiła do Sądu Rejonowego dla W. - [...], VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego jako wierzyciel "B" (posiadała w stosunku do tej spółki wierzytelności w łącznej kwocie [...] Euro płatne najpóźniej do końca 2006 r.) i wniosła o nie wykreślanie "B" Sp. z o.o. z Krajowego Rejestru Sądowego do czasu uregulowania przez tę spółkę wszelkich wierzytelności w stosunku do "A" Sp. z o.o. Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy postanowił odmówić wpisu o wykreślenie z rejestru przedsiębiorców, Spółki z o.o. "B".

Wcześniej w dniu [...] 2005 r. "A" Sp. z o.o. wniosła pozew do Sądu Okręgowego w K., Wydział XIII Gospodarczy przeciwko "B" Sp. z o.o. i w dniu [...] r. Sąd Okręgowy w K. wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym o sygn. akt [...], nakazując pozwanemu aby zapłacił "A" kwotę [...] zł, tj. kwotę wynikającą z faktury VAT nr [...] z dnia [...] r. wraz z odsetkami ustawowymi.

W motywach rozstrzygnięcia organ podkreślił także, iż "B" Sp. z o.o. była przedstawicielem "C" a.s. i w dniu [...] 2005 r. oba podmioty zawarły ugodę w celu zapewnienia pewności prawnej we wzajemnych stosunkach oraz aby uniknąć potencjalnych skutków finansowych ewentualnych sporów prawnych z tytułu nienależytego wykonania umowy w roku obrotowym 2004, 2005 i w trzech kwartałach 2006 r. W umowie tej ustalono, iż "B" Sp. z o.o. zapłaci "A" Sp. z o.o. kwotę w wysokości [...] Euro, na która składają się: [...] Euro jako odszkodowanie z tytułu nienależytego wykonania umowy w roku obrotowym 2004; [...] Euro jako odszkodowanie z tytułu nienależytego wykonania umowy w roku obrotowym 2005 i w trzech kwartałach roku obrotowego 2006 r. oraz przedterminowego rozwiązania umowy. W ramach powyższego w § [...] ugody "A" Sp. z o.o. zobowiązała się, iż w ciągu 14 dni roboczych od dnia otrzymania zapłaty, wycofa wniosek o egzekucję należności.

Notami księgowymi nr [...] i [...] z dnia [...] 2005 r. Strona obciążyła "C" a.s. stosownymi kwotami. Natomiast Komornik Sądowy Rewiru III przy Sądzie Rejonowym dla W.- [...] postanowieniami z dnia [...] r. o sygn. akt [...] postanowił umorzyć postępowanie egzekucyjne i zwrócić wierzycielowi tytuł wykonawczy oraz ustalił koszty postępowania egzekucyjnego i obciążył nimi dłużnika, tj. "B" Sp. z o.o.

Następnie w dniu [...] r. Spółka wystawiła fakturę korygującą VAT nr [...], zmniejszającą należności objęte fakturą VAT nr [...], na wartość netto - [...] zł, podatek VAT -[...] zł. Jednakże Strona nie posiada potwierdzenia odbioru przedmiotowej faktury korygującej, gdyż kontrahent jej nie odebrał. Natomiast faktura ta została ujęta w ewidencji sprzedaży korekt za [...] 2005r., co potwierdza stosowna dokumentacja. W deklaracji VAT - 7 za [...] 2005 r. Spółka zadeklarowała w poz. 26, 27 wartości netto [...] zł i podatek VAT [...] zł, tj. większe o wartość netto [...] zł i podatek VAT o [...] zł od kwot wynikających z rejestrów sprzedaży, a w dniu [...] 2006 r. złożyła w Pierwszym [...] Urzędzie Skarbowym korektę deklaracji VAT - 7 za [...]2005 r., w której zmniejszyła powyższe wartości poprzez dokonanie ręcznych poprawek na pierwotnym rejestrze sprzedaży za [...] 2005 r.

W uzasadnieniu do złożonej korekty deklaracji VAT-7 za [...] 2005 r. "A" Sp. z o.o. wyjaśniła, iż anulowała fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. w związku z ostatecznym zamknięciem stosunków handlowych z kontrahentem "B" Sp. z o. o. oraz powzięciem informacji od spółki-matki "C" a.s., że przedmiotowa faktura nie została przyjęta i zaksięgowana. Następnie w piśmie z dnia [...] 2006 r. oświadczyła, iż w związku z zawartym kontraktem miała pełne podstawy do obciążenia "B" Sp. z o.o. za niezrealizowane, a gwarantowane kontraktem obroty. Natomiast w piśmie z dnia [...] 2006 r. Strona wskazała, iż w/w czynności księgowe zostały dokonane ze względu na fakt, że zarówno pierwotna faktura VAT, jak i faktura korygująca zostały anulowane z powodu nie zaistnienia w obrocie gospodarczym, ponieważ "B" Sp. z o.o. ich nie przyjęła. Ponadto noty księgowe, o których mowa powyżej, zostały zapłacone przez "C" a.s., dlatego też nie należy traktować powyższej operacji jako zmiany formy zapłaty powstałego zobowiązania.

Powołując się na art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług organ uznał, iż zapłacona kwota podatku od towarów i usług za [...] 2005 r. w wysokości wynikającej z pierwotnej deklaracji podatkowej nie jest kwotą podatku nadpłaconego w wysokości wyższej od należnej, co oznacza, iż nie stanowi nadpłaty podatku od towarów i usług za [...] 2005 r. w rozumieniu art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej.

Organ I instancji - Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. - nie uznał zasadności złożonego wniosku i działając na podstawie art. 207, art. 72 § 1, art. 75 § 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) i decyzją z dnia [...] r. o nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za [...] 2005 r. w kwocie [...] zł.

W odwołaniu z dnia [...] 2006r. "A" Sp. z o.o. zażądała uchylenia przedmiotowej decyzji, jako podjętej na podstawie błędnych ustaleń faktycznych. Podkresliła, że "B" Sp. z o.o. w likwidacji jednostronnie zerwała kontrakt, o czym nie poinformowała podatnika. Nie mając zatem jednoznacznej wiedzy, iż kontrahent nie zamierza wykonywać kontraktu, została wystawiona fakturę, gdyż strona uznała że umowa jest nadal wykonywana. W związku z tym naliczono i odprowadzono należny podatek VAT. Dopiero po powzięciu informacji o tym, iż "B" Sp. z o.o. w likwidacji nie zamierza wykonywać kontraktu i kontrakt został przez nią de facto jednostronnie zerwany, faktura ta została przez Spółkę "A" skorygowana. Spółka zaznaczyła także, że formuła "take or pay", która rzeczywiście była zasadą rozliczeń kontraktowych, obowiązywać mogła dopóki kontrakt faktycznie był wykonywany. Celem i przeznaczeniem tej zasady jest bowiem zapewnienie usługodawcy otrzymania gwarantowanego wynagrodzenia w sytuacji, gdy partner wykonuje obroty niższe od zagwarantowanych umową. Natomiast nie może mieć zastosowania w sytuacji, gdy umowa nie jest przez jedną ze stron wykonywana. Dowodem na okoliczność zerwania umowy są dokumenty znajdujące się w Sądzie Rejonowym dla W.- [...] we W. VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, sygn. akt: [...]. W zamian za zapłatę odszkodowania podatnik zwolnił częściowo i jednorazowo "B" Sp. z o.o. w likwidacji z obowiązku świadczenia, które wynikało z nienależytego wykonywania umowy łączącej "A" i "B". Nieuzasadniona byłaby jednak interpretacja, iż podatnik zobowiązał się do tolerowania takiej sytuacji, a więc dokonania czynności zrównanej przez ustawę z usługą.

Nadto Strona zarzuciła organowi podatkowemu pierwszej instancji, iż odmiennie ocenia analogiczną sytuacje prawną tj. bez wpływu na powstanie obowiązku podatkowego pozostaje fakt, iż kontrahent nie odebrał faktury VAT nr [...] z dnia [...]r., bowiem ustawodawca za wystarczającą przesłankę do powstania obowiązku podatkowego uznał wykonanie usługi i w związku z tym faktura funkcjonuje w obrocie prawnym, natomiast faktura korygująca VAT nr [...] z dnia [...]r. nie funkcjonuje w obrocie prawnym w związku z tym, iż Spółka w swojej dokumentacji posiada zarówno jej oryginał, jak i kopię.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym nie uznał zasadności podnoszonych zarzutów i decyzją z dnia [...] r. o nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając jego stanowisko. Natomiast motywując swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał się na regulacje art. 72 § 1 i art. 75 Ordynacji podatkowej oraz art. 14, art. 19 ust. 1 i art. 21 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, a także odwołał się do przepisów prawa cywilnego. W konsekwencji organ stwierdził, że powoływanie się przez Spółkę na dokumenty znajdujące się w Sądzie Rejonowym dla W. - [...]- jako dowód na zerwanie kontraktu jest bezzasadne, gdyż "B" Sp. z o.o. nie mogła jednostronnie zerwać kontraktu, nie informując o tym podatnika.

Poza tym mając na uwadze pkt 3 Kontraktu, zgodnie z którym uzgodnione obroty były zobowiązaniem typu "weź lub zapłać" Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w świetle przepisów ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi Zatem bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje fakt, iż kontrahent nie odebrał przedmiotowej faktury i Spółka posiada zarówno oryginał, jak i jej kopię oraz brak uregulowania należności z niej wynikającej, bowiem ustawodawca za wystarczającą przesłankę do powstania obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług uznał wykonanie usługi. Zgodnie zaś z występującą w kontraktach na dostawę dóbr lub świadczenia usług klauzulą "weź lub zapłać" (,,take or pay") nabywca dobra lub usługi zobowiązuje się do zapłacenia pewnej ustalonej kwoty minimalnej także wtedy, gdy nie odbierze produktu lub nie skorzysta z usługi będącej przedmiotem kontraktu. Natomiast stanowisko Podatnika, że celem tej zasady było zapewnienie usługodawcy otrzymania gwarantowanego wynagrodzenia w sytuacji gdy partner wykonuje obroty niższe od zagwarantowanych umową odnosi się do kontraktu typu "weź i zapłać" (,,take and pay"). Oba te kontrakty nie są tożsame w skutkach prawnych.

Ponadto organ uznał za nieuzasadnione twierdzenie "A" Sp. z o.o., iż umowa została jednostronnie zerwana przez "B" Sp. z o. o. w likwidacji. Pogląd ten jest sprzeczny z samym odwołaniem, w którym zaznaczono, że w zamian za zapłatę odszkodowania Spółka zwolniła "B" Sp. z o.o. w likwidacji z obowiązku świadczenia, które wynikało z nienależytego wykonywania umowy łączącej "A" i "B". Zatem umowa obowiązywała strony, a w § [...] ugody z dnia [...] r. pomiędzy "A" Sp. z o.o. a "C" a.s. postanowiono, iż w celu uchylenia istniejącego sporu strony zgodnie ustaliły kwestie odszkodowawcze z tytułu nienależytego wykonania Umowy w roku obrotowym 2004.

Natomiast za najistotniejsze dla sprawy organ wskazał fakt istnienia wierzytelności wynikających z realizacji kontraktu w wysokości [...] zł, które zostały udowodnione w nakazie zapłaty z dnia [...] r., wydanym przez Sąd Okręgowy w K. - Wydział XIII Gospodarczy (sygn. akt [...]) zaopatrzonym w klauzulę wykonalności, nakazującym zapłacić "A" Sp. z o.o. przez "B" Sp. z o.o. kwotę [...] zł wraz z odsetkami. Na uzasadnienie powyższego poglądu organ przytoczył normę z art. 498 § 1 i art. 499 Kodeksu postępowania cywilnego.

Na zakończenie podkreślono, że zgodnie z obowiązującą w polskim systemie prawnym zasadą swobody umów, umawiające się strony zastrzegły w umowie, iż będą się rozliczać zgodnie z klauzulą "weź lub zapłać" i w związku z tym umowa była wykonywana mimo nie uregulowania należności przez "B" Sp. z o.o. w likwidacji. Z chwilą zaś wykonania usługi powstał obowiązek podatkowy z tytułu podatku VAT, a co za tym idzie nie było podstaw prawnych do wniesienia przez Podatnika wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Natomiast odnosząc się do odmiennej oceny status prawnego faktury VAT nr [...] z dnia [...]r. (jako funkcjonującą w obrocie prawnym) w przeciwieństwie do faktury korygującej VAT nr [...] z dnia [...]r. (jako faktury nie funkcjonującej w obrocie prawnym) organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek podatkowy powstaje 7 dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi niezależnie od tego, czy faktura została wystawiona, czy też nie; nie ma także znaczenia czy Spółka faktycznie otrzymała zapłatę. Natomiast w przypadku faktury korygującej koniecznym i niezbędnym warunkiem jest posiadanie przez wystawcę potwierdzenia jej odbioru przez nabywcę.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się "A" Sp. z o.o. z siedzibą w R. składając w dniu [...] 2007r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i wnosząc o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie prawa materialnego procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 187 i 191 w związku z art.122 Ordynacji podatkowej, poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, a przez to naruszenie zasady prawdy obiektywnej i nie dokonanie przez organ II instancji wnikliwego i wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego; naruszenie art. 8.1 i art. 19.1 i 4 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez uznanie, że Skarżąca wykonała usługę, a w konsekwencji powstał obowiązek podatkowy; art. 72 § 1 w zw. z art. 73 § 1 pkt 6 i art. 75 § pkt 2b Ordynacji podatkowej poprzez błędną interpretację oraz niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, a w konsekwencji odmowę stwierdzenia nadpłaty; naruszenie artykułu 217 w zw. z art.8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) poprzez zastosowanie przepisów niezgodnych z konstytucją oraz naruszenie artykułu 92 Konstytucji poprzez zastosowanie aktu wydanego bez upoważnienia ustawowego tj. §16 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. 2005 Nr 95, poz. 798).

Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił zarzutów skargi i w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

W trakcie rozprawy strona skarżąca dodatkowo podniosła naruszenie art. 122 ordynacji podatkowej, wskazała że przedmiotem kontraktu była usługa polegająca na przechowywaniu paliw, a formuła "take or pay" miała charakter odszkodowawczy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Mają na względzie okoliczność, iż skarżąca w podnoszonych zarzutach wskazała na naruszenie zarówno prawa materialnego jak i procesowego to w pierwszej kolejności rozpatrzeniu przez Sąd podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że przyjęty przez organy podatkowe stan faktyczny jest prawidłowy możliwe będzie skontrolowanie procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane przy wydawaniu kwestionowanych rozstrzygnięć przepisy prawa materialnego.

Podkreślić należy, że zarówno w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca Spółka podniosła naruszenie przepisów postępowania podatkowego głównie poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, niedokonanie wnikliwego i wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego.

Analizując akta sprawy Sąd nie podzielił twierdzeń strony w tym zakresie. Przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem Spółki w konsekwencji czego organy zgromadziły materiał dowodowy; strona zaś nie wskazywała innych dowodów ani nie zgłaszała dodatkowych wniosków czy zastrzeżeń w kompletowanej dokumentacji. Odmienna natomiast od skarżącej ocena danego dowodu czy okoliczności faktycznej, bądź inna interpretacja przepisów prawa nie może stanowić skutecznego zarzutu naruszenia przepisów postępowania.

Przechodząc do merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem postępowania w rozpatrywanej sprawie był wniosek Spółki o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług. Uwzględnienie zaś wniosku tego rodzaju mogło nastąpić tylko w sytuacji, gdyby uprawniony do wydania decyzji w tej sprawie organ podatkowy stwierdził, że zadeklarowany i wpłacony przez podatnika podatek został nadpłacony lub uiszczony nienależnie (vide: art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej definiujący nadpłatę podatkową).

Zgodnie z orzecznictwem przez podatek nadpłacony rozumie się uiszczenie kwoty wyższej od faktycznie należnej, natomiast przez świadczenie uiszczone nienależnie rozumie się zapłatę określonej kwoty pieniężnej mimo, że podatnik nie był do tego zobowiązany /vide: Wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2001 r. o sygn. akt III SA 2100/2000/. Natomiast w rozpatrywanej sprawie zasadnie – zdaniem składu orzekającego Sądu – organy uznały brak podstaw do stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT.

Przede wszystkim zauważyć należy, że stosunek zobowiązaniowy między skarżąca a jej dłużnikiem – "B" sp. z o.o. powstał na mocy kontraktu regulującego eksploatowanie bazy paliw w R.; ustalono, że obroty paliwami są zobowiązaniem typu "weź lub płać"; określono ceny i gwarantowany obrót roczny oraz start działalności operacyjnej na [...] 2001r.

Dlatego też zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, z zastrzeżeniami z ust. 2 - 21, art. 14 ust. 6 (towary własnej produkcji), art. 20 (wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów) i art. 21 ust. 1 (mały podatnik). Generalną bowiem zasadą obowiązującą w opodatkowaniu VAT jest powstawanie obowiązku podatkowego w momencie wydania towaru lub wykonania usługi. Jest to najbardziej ogólna i powszechna zasada; obowiązuje ona w zasadniczej większości obrotów. Zasada ta oznacza, że jeśli dla danego zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego, podatnik nie jest w stanie "dopasować" innej, szczególnej reguły, musi zastosować właśnie tę ogólną zasadę i rozpoznać obowiązek podatkowy w momencie wydania towaru lub wykonania usługi. Z drugiej strony, wielość szczególnych reguł (wyjątków) oznacza, że ta podstawowa zasada u niektórych podatników w ogóle się nie pojawia. Jeden z tych wyjątków, określony w ust. 4, jest na tyle istotny, że w praktyce gospodarczej to on najczęściej tworzy ogólną zasadę dotyczącą momentu powstania obowiązku podatkowego. Chodzi tu o sytuację, gdy dostawa towarów bądź świadczenie usługi powinny być potwierdzone fakturą. Zgodnie bowiem z art. 106 ust. 1 ustawy o VAT, praktycznie każda czynność podlegająca opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, wykonywana dla innej osoby niż osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej powinna być potwierdzona takim właśnie dokumentem. Wówczas obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż siódmego dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.

Reasumując powyższe należy skonstatować, że doręczenie faktury czy zapłata wynikającej z niej należności nie jest warunkiem sine qua non powstania obowiązku podatkowego; okoliczność ta ma charakter dokumentacyjny. Wystarczającą bowiem przesłanką do powstania obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług (z w/w wyjątkami) jest wykonanie usługi – w rozpatrywanej sprawie: możliwość użytkowania bazy i magazynowanie paliwa. Również klauzula "weź lub zapłać" (,,take or pay"), stanowiąca podstawę zawartego kontraktu, przesądziła, że usługobiorca – "B" sp. z o.o. zobowiązana była do zapłacenia ustalonej kwoty minimalnej także wtedy, gdy nie odebrała produktu lub nie skorzysta z usługi będącej przedmiotem kontraktu.

Słusznie zatem zauważył organ odwoławczy, iż kontrakt typu "weź lub zapłać" od kontraktu "weź i zapłać" różni się właśnie tym, że odbiorcy są zobowiązani do zapłaty nawet wówczas, gdy zrezygnują z odbioru towaru lub nie skorzystają z wykonanej na ich rzecz usługi.

Natomiast przesądzającą – zdaniem składu orzekającego Sądu – okolicznością w sprawie jest wniesienie w dniu [...] 2005 r. przez skarżącą pozwu do Sądu Okręgowego w K., Wydział XIII Gospodarczy przeciwko "B" Sp. z o.o. i uzyskanie w dniu [...] 2005 r. nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym (sygn. akt [...] ) na kwotę [...] zł wynikającą właśnie z faktury VAT nr [...] z dnia [...] r., której funkcjonowanie w obrocie oraz zasadność podważa strona.

Nadto wskazać także należy – jak słusznie zauważyły to organy podatkowe – na zawarcie w dniu [...] r. przez skarżącą ze spółką "C" a.s. (której "B" Sp. z o.o. była przedstawicielem) ugody w celu uregulowania wzajemnych stosunków i uniknięcia skutków finansowych sporów z tytułu nienależytego wykonania umowy w roku obrotowym 2004, 2005 i w trzech kwartałach 2006 r. W ugodzie tej ustalono, iż "B" Sp. z o.o. zapłaci "A" Sp. z o.o. stosowną kwotę z tytułu odszkodowania za nienależyte wykonanie umowy w 2004, 2005 i w trzech kwartałach roku obrotowego 2006 r. oraz przedterminowego rozwiązania umowy.

Równocześnie w § 3 pkt. 1 strony uzgodniły, że z dniem wykonania postanowień postanawiają rozwiązać umowę i uznają, że nie zgłaszają w stosunku do siebie żadnych roszczeń finansowych lub odszkodowawczych. Zatem bezsprzecznie w [...] 2005r. kontrakt nadal wiązał strony, które go zawarły. Zaś stanowisko skarżącej w kwestii jego jednostronnego zerwania przez "B" sp. z o.o. nie znajduje oparcia ani w okolicznościach faktycznych ani prawnych rozpatrywanej sprawy.

Nadto skarżąca Spółka zobowiązała się, iż w ciągu 14 dni roboczych od dnia otrzymania zapłaty, wycofa wniosek skierowany do Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym dla W. - [...] przeciwko "B" Sp. z o.o. Notami księgowymi nr [...] i [...] z dnia [...] r. Spółka "A" obciążyła "C" a.s. uzgodnionymi kwotami, a Komornik Sądowy Rewiru III przy Sądzie Rejonowym dla W.- [...] postanowieniem z dnia [...] r. o sygn. akt [...] umorzył postępowanie egzekucyjne wobec "B" Sp. z o.o.

Powyżej przedstawione okoliczności jednoznacznie – zdaniem Sądu – wskazują na zasadność istnienia obowiązku podatkowego i konieczności uregulowania podatku z tytułu wystawionej w dniu [...] r. faktury VAT nr [...].

Odnosząc się do odmiennej oceny statusu faktur – pierwotnej i korygującej – w obrocie prawnym Sąd podziela stanowisko organów podatkowych. Kwestia ta jednoznacznie została przesądzona w cyt. wyż. przepisach ustawy o VAT oraz w § 16 ust. 4 i § 17 ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług - zgodnie z którymi sprzedawca jest obowiązany posiadać potwierdzenie odbioru faktury korygującej przez nabywcę. Zatem skoro skarżąca nie posiadała stosownego dokumentu w tym zakresie to nieuprawnione jest twierdzenie o wprowadzeniu takiej faktury do obrotu.

W konsekwencji powyżej przedstawionych uwarunkowań faktycznych i prawnych poczynione przez organy podatkowe obu instancji ustalenia zdaniem Sądu są prawidłowe i znajdują oparcie w powoływanych normach prawnych.

Na zakończenie ustosunkowując się do zarzutu zgłoszonego na rozprawie odnośnie odszkodowawczego charakteru klauzuli "take or pay" – skład orzekający Sądu – również to stanowisko strony skarżącej uznał za chybione. Powyższa klauzula została ujęta w kontrakcie spisanym w ramach swobody umów zawieranych w obrocie gospodarczym. Na konkretne brzmienie pkt [...] Kontraktu, zgodnie z którym uzgodnione obroty były zobowiązaniem typu "weź lub zapłać", zgodę wyraziły obie jego strony – skarżąca i "B" sp. z o.o. Klauzula ta reguluje wyłącznie charakter rozliczeń wynikających z zawartego stosunku zobowiązaniowego. Zauważyć należy, iż wprawdzie Sąd Apelacyjny w P. w wyroku z dnia [...] r. o sygn. akt [...] uznał powyższą klauzulę za formę kary umownej z art. 483 Kodeksu cywilnego jednakże stan faktyczny był całkowicie odmienny od przedmiotowego.

Charakter odszkodowawczy miały wyłącznie należności wypłacone skarżącej przez "C" a.s., co wynika z treści spisanej ugody.

Skoro Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.