Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 729/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 163 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi N. P. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W., działając na podstawie art. 163 § 2, art. 162 § 1 - § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej jako: "O.p."), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez N. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: "Skarżąca") od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie określenia prawidłowej wysokości kwot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy oraz do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za sierpień 2015 rok.

2. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania. Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] września 2016 określająca Skarżącej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy oraz do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za sierpień 2015 r., została wysłana do strony za pośrednictwem Poczty Polskiej przesyłką poleconą na jej adres siedziby i została odebrana w dniu 8 września 2016 r.

3. Odwołanie od decyzji Skarżąca złożyła w dniu 23 września 2016 roku.

4. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2016 roku.

5. Skarżąca pismem z dnia 4 listopada 2016 r. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

Uzasadniając wniosek wyjaśniono, że przesyłka została odebrana od doręczyciela w siedzibie Spółki, przez jedyną obecną w tym dniu w biurze osobę – L.S., która nie była pracownikiem Spółki i nie była z nią związana. Jak wskazano L.S. jest przyjaciółką Prezesa Zarządu Spółki – W.J., która została przez nią poproszona o obecność w biurze firmowym w dniach 8 i 9 września 2016 r. w związku z absencją W.J., spowodowaną urlopem okolicznościowym we wskazanych dniach. L.S. po powrocie z urlopu przekazała jej odebraną korespondencję z Urzędu Skarbowego w C., informując jednocześnie, iż list ten został doręczony przez listonosza w piątek 9 września 2016 roku. Skarżąca była przekonana, iż termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 23 września 2016 roku. Pełnomocnik Skarżącej sporządził odwołanie od ww. decyzji i w dniu 23 września 2016 r. zostało ono nadane do adresata przesyłką poleconą za pośrednictwem operatora pocztowego.

Skarżąca wyjaśniła, że L.S. nieumyślnie podała niewłaściwą datę odbioru ww. przesyłki wskazując piątek 9 września 2016 roku. Tym samym nie miała możliwości weryfikacji tej informacji, przyjęła ją za prawdziwą zyskując tym samym przekonanie, iż odwołanie należało wnieść do dnia 23 września 2016 roku. Dodatkowo zaznaczono, że obecność Pani L.S. w biurze Spółki w dniach 8 i 9 września 2016 r. miała charakter prywatny i nie dysponowała ona upoważnieniem do odbioru korespondencji kierowanej do Spółki. Zdaniem Skarżącej uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (termin przekroczony o 1 dzień) nastąpiło bez winy Spółki i osób ją reprezentujących, w wyniku nieumyślnego wprowadzenia w błąd co do daty doręczenia decyzji przez osobę trzecią formalnie niezwiązaną ze Spółką. Jako przyczyną uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wskazano brak świadomości Spółki co do właściwej daty doręczenia decyzji. Przyczyna ta ustała w dniu 2 listopada 2016 r. wraz z doręczeniem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2016 r., w którym wskazana została faktyczna data doręczenia. Do niniejszego wniosku Strona załączyła oświadczenie sporządzone i podpisane przez Panią L.S., wyjaśniające okoliczności odbioru przesyłki, a także potwierdzające przekazanie wadliwej informacji co do daty doręczenia.

6. Orzekając w sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Organ odwoławczy stwierdził, że termin 14-dniowy przewidziany w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. do wniesienia odwołania, liczony od dnia doręczenia Stronie decyzji, a więc od dnia 8 września 2016 r., upłynął w dniu 22 września 2016 r. Natomiast odwołanie zostało wniesione w dniu 23 września 2016 r., tj. po upływie czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania.

Zgodnie z art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do § 2 ww. przepisu, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (art. 162 § 3 O.p. ).

Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu organ zaliczył przerwę w komunikacji, naglą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Z kolei brak winy w niedopełnieniu obowiązku wynika z niemożliwości dopełnienia obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.

Dla skuteczności doręczenia, o którym mowa w art. 151 O.p. istotne jest to, czy osoba znajdująca się w siedzibie spółki, odbierając korespondencję skierowaną do tego podmiotu działała w tym zakresie w ramach jego upoważnienia. Wedle organu osobą uprawnioną do odbioru korespondencji, jest osoba która w siedzibie osoby prawnej - adresata korespondencji, posługuje się pieczęcią firmową tego podmiotu odbiera korespondencję skierowaną do tego podmiotu. W takiej sytuacji doręczyciel korespondencji nie ma obowiązku żądania od tej osoby upoważnienia do odbioru korespondencji, czy też sprawdzania w inny sposób, czy osoba taka rzeczywiście uprawnienie takie posiada.

Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, iż Strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy - nie uwiarygodniła stosowną argumentacją staranności w dochowaniu terminu dla czynności procesowej, a tym samym nie wykazała, iż przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie przez nią czynności procesowej w terminie była od niej niezależna.

W ocenie organu odwoławczego Skarżąca powinna uzyskać wyjaśnienia od Pani L.S. w zakresie daty doręczenia korespondencji poleconej z Urzędu Skarbowego w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania, nawet pozostając w błędnej świadomości, iż termin upływał w dniu 23 września 2016 r. Skoro Prezes Zarządu powierzyła opiekę nad biurem Pani L.S., to niezwłocznie po powrocie z urlopu winna była uzyskać potwierdzenie faktu doręczenia w określonej dacie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, mając świadomość biegu 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania. Barak powyższego wskazywał na winę Skarżącej w tym zakresie.

Podsumowując organ stwierdził, że nie było podstaw do uznania aby Skarżąca uczyniła zadość wymaganiom staranności i ostrożności w prowadzeniu swych spraw.

7. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżąca zarzuciła naruszenie:

a) art. 151 § 1 O.p. przez błędne przyjęcie, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. została doręczona osobie upoważnionej do odbioru korespondencji,

b) art. 162 § 1 O.p. przez jego niezastosowanie podczas gdy Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy,

c) art. 121 § 1 O.p. przez wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych przez m.in. brak dostatecznego wyjaśnienia okoliczności mających wpływ na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie,

d) art. 122 O.p., stosownie do którego w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w szczególności na skutek niepodjęcia takich działań, zwłaszcza w zakresie wyjaśnienia przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołania,

e) art. 187 § 1 O.p. przez oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym, jak również poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie,

f) art. 191 O.p., przez dokonanie dowolnych, nieznajdujących oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym ustaleń w zakresie działania Skarżącej.

Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka – L.S. na okoliczność braku upoważnienia do odbioru korespondencji w imieniu Skarżącej, odbioru korespondencji bez upoważnienia Skarżącej, wprowadzenia w błąd co do daty odbioru korespondencji, braku winy Skarżącej w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania oraz przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony - Skarżącej na okoliczność braku upoważnienia do odbioru korespondencji w imieniu Skarżącej, odbioru korespondencji bez upoważnienia Skarżącej, wprowadzenia w błąd co do daty odbioru korespondencji, braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu skargi wskazując na brzmienie art. 151 O.p. za konieczne uznała zbadanie, czy osoba potwierdzająca odbiór korespondencji była do tej czynności upoważniona. Wedle Skarżącej posłużenia się przez osobę odbierającą korespondencję pieczęcią firmową nie decyduje czy dana osoba jest upoważniona do odbioru korespondencji w imieniu osoby prawnej.

8. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

1. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369; dalej Ppsa), stosownie do art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c Ppsa). Takiego naruszenia przepisów w analizowanej sprawie Sąd nie dostrzegł.

2. Istotą sporu jest kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu, słuszne są twierdzenia organów podatkowych, że w przedmiotowej sprawie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie było możliwe. W zaistniałym stanie faktycznym, Strona nie spełniła bowiem przesłanki, polegającej na uprawdopodobnieniu braku winy w spowodowaniu przekroczenia terminu do uzupełnienia braków formalnych. Wskazać bowiem należy, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3582/14).

3. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu Strona wskazała, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Spółki w wyniku nieumyślnego wprowadzenia w błąd co do daty doręczenia decyzji przez osobę trzecią, tj. Panią L.S. (formalnie niezwiązaną ze Spółką). Z akt sprawy wynika, że z oświadczenia Pani L.S. załączonego do wniosku z dnia 4 listopada 2016 r. wynika, iż Pani L.S. przebywała w dniach 8 i 9 września 2016 r. w biurze Spółki na prośbę Prezesa Zarządu Spółki Pani W.J.

Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 151 O.p. "Osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 i art. 150a stosuje się odpowiednio.

§ 2. W razie niemożności doręczenia pisma w lokalu siedziby pisma doręcza się za pokwitowaniem zarządcy budynku lub dozorcy, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma zarządcy budynku lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach lokalu siedziby adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której mieści się lokal tej siedziby."

Zdaniem Sądu, skoro Strona potwierdza, że doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. dokonano w lokalu siedziby spółki, ocenić należy, czy prawidłowo w tej sprawie przyjęto, że L.S. była osobą upoważnioną do odbioru korespondencji. W sytuacji gdy pod adresem spółki została odebrana skierowana do niej korespondencja, to na spółce ciąży obowiązek wykazania, że powyższy dowód doręczenia nie potwierdza tego faktu oraz, że obowiązkiem osoby prawnej jest takie zorganizowanie odbioru korespondencji, by w jej siedzibie dokonywała tego osoba upoważniona (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Op 472/17).

Zauważyć należy, że z treści przepisów O.p. nie wynika, by warunkiem skuteczności doręczenia, o którym mowa w tym przepisie było to, by osoba upoważniona do odbioru korespondencji była pracownikiem podmiotu określonego w ty m przepisie. Dla skuteczności doręczenia, o którym mowa w art. 151 O.p. istotne jest to, czy osoba znajdująca się w siedzibie spółki, odbierając korespondencję skierowaną do tego podmiotu działała w tym zakresie w ramach jego upoważnienia. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości stanowisko, że upoważnienie do odbioru korespondencji może być udzielone także w sposób dorozumiany (por. postanowienie NSA z 9 lipca 2009 r. sygn. akt II FSK 1456/08). Trudno nie uznać za osobę uprawnioną do odbioru korespondencji, osobę która w siedzibie osoby prawnej - adresata korespondencji, posługując się pieczęcią firmową tego podmiotu odbiera korespondencję skierowaną do tego podmiotu. W takiej sytuacji doręczyciel korespondencji nie ma obowiązku żądania od tej osoby upoważnienia do odbioru korespondencji, czy też sprawdzania w inny sposób, czy osoba taka rzeczywiście uprawnienie takie posiada.

Zdaniem Sądu, kwestia prawidłowości tak dokonanego doręczenia została rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2016 r., w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania złożonego w dniu 23 września 2016 roku. Zatem kwestia prawidłowego doręczenia Stronie decyzji została ostatecznie przesądzona w tym postępowaniu. Podnoszenie zatem w rozpatrywanej sprawie tych zarzutów uznać należy za chybione, jako pozostających poza przesłankami instytucji przywrócenia terminu.

4. Jak wynika z akt sprawy, 14-dniowy termin przewidziany w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. do wniesienia odwołania, liczony od dnia doręczenia Stronie decyzji, a więc od dnia 8 września 2016 r., upłynął w dniu 22 września 2016 r. Natomiast odwołanie zostało wniesione w dniu 23 września 2016 r., tj. po upływie czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania.

Zgodnie z art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do § 2 ww. przepisu, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (art. 162 § 3 O.p. ). Zasadnie do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu organ zaliczył przerwę w komunikacji, naglą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Z kolei brak winy w niedopełnieniu obowiązku wynika z niemożliwości dopełnienia obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.

Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, to jest, że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 1050/17). Przywrócenie terminu wyklucza każdy rodzaj winy. Usprawiedliwiają je okoliczności nagłe, nieprzewidywalne takie, których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 629/17).

Zdaniem Sądu, przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego jako kryterium należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy co oznacza, że Strona przy dokonywaniu czynności procesowych (urzędowych) powinna dołożyć jak największej staranności. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 1 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 838/17).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy. Nie uwiarygodniła stosowną argumentacją staranności w dochowaniu terminu dla czynności procesowej, a tym samym nie wykazała, iż przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie przez nią czynności procesowej w terminie była od niej niezależna. Strona wyjaśniła bowiem, że osoba, która odebrała korespondencję zawierającą decyzję z dnia 5 września 2016 r. przebywała w biurze Spółki w dniach 8 i 9 września 2016 r. na wyraźną prośbę Pani Prezes Zarządu Spółki.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, Strona w dniu 12 września 2016 r. uzyskała informację o doręczeniu przesyłki poleconej z organu podatkowego w dniu 9 września 2016 roku. Strona dopiero w dniu 2 listopada 2016 r. po pozyskaniu wiedzy o postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, postanowiła wyjaśnić z Panią L.S. kwestię wiarygodności informacji o dacie doręczenia.

W ocenie Sądu, Strona powinna uzyskać wyjaśnienia od Pani L.S. w zakresie daty doręczenia korespondencji poleconej z Urzędu Skarbowego w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania, nawet pozostając w błędnej świadomości, iż termin upływa w dniu 23 września 2016 roku.

Z doświadczenia życiowego wynika to, że skoro Prezes Zarządu powierzyła opiekę nad biurem Pani L.S., to zrozumiale jest, że niezwłocznie po powrocie z urlopu powinna była uzyskać potwierdzenie faktu doręczenia w określonej dacie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, mając świadomość biegu 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania. Sąd zwraca uwagę, iż brak staranności w tym zakresie nie uprawdopodabnia braku winy Strony.

5. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego. Nie narusza wskazanych w skardze przepisów O.p. (art. 151 § 1, art. 162 § 1, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 Ppsa, skargę oddalił.