Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2105/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 78f ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2286/14 w sprawie ze skargi K. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. P. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2286/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że uchwałą z dnia [...] kwietnia 2013 r. Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w Warszawie ustaliła wynik K. P. z egzaminu adwokackiego na ocenę niedostateczną. W uzasadnieniu wskazano, że K. P. uzyskała: z części pierwszej egzaminu stanowiącej zestaw pytań testowych ocenę dostateczną, z części drugiej egzaminu, zadanie z prawa karnego, ocenę niedostateczną, z części trzeciej, zadanie z prawa cywilnego, ocenę dostateczną, z części czwartej egzaminu, zadanie z prawa gospodarczego, ocenę niedostateczną, zaś z części piątej egzaminu, zadanie z prawa administracyjnego ocenę dostateczną. W związku z tym, zgodnie z art. 78f ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) Komisja stwierdziła, że egzaminowana uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

W ocenach cząstkowych z prawa karnego egzaminatorzy, wskazując na prawidłowość zarzutu obrazy art. 233 § 1 kk, stwierdzili jednocześnie bezzasadność podnoszenia przez zdającą braku prawidłowego pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, tj. zarzutu z art. 182 kpk – pouczenie o prawie do odmowy składania zeznań dopiero po odmowie składania zeznań. Egzaminatorzy stwierdzili niezrozumienie zdającej o niemożności łączenia zarzutów obrazy prawa materialnego z zarzutami obrazy natury procesowej. Podkreślano, że oskarżony nie składał zeznań w niniejszej sprawie, lecz w innej. Nie było więc podstaw do wskazywania uchybień w tej innej sprawie. Zdaniem egzaminatorów zdająca całkowicie błędnie uznała, że sąd nie ustalił zamiaru popełnienia przez oskarżonego przestępstwa umyślnego z art. 157 § 1 kk, co stanowiło zarzut o braku przesłanki z art. 64 § 1 kk. Świadczyło to o niezrozumieniu istoty wyroku. Czyn z art. 157 § 1 kk może być popełniony wyłącznie z winy umyślnej, a zdająca zauważając obrazę przepisów postępowania błędnie przyjęła naruszenie art. 49a kpk nie wspominając o naruszeniu art. 415 § 5 kpk i stawiając zbędnie zarzut z art. 424 § 1 pkt 1 kpk – sporządzenie przez sąd rażąco wadliwego uzasadnienia przez niewskazanie dlaczego uznał, że oskarżony popełnił czyn w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym. Podobnie chybiony był zarzut dowolnej oceny przez sąd materiału dowodowego przez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnej i niejasnej opinii biegłego. W ocenie egzaminatorów złamanie ręki stanowi oczywiste naruszenie czynności narządu lub rozstrój powyżej 7 dni. Wniosek zdającej o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od czynu z pkt I był prawidłowy, lecz o uchylenie wyroku w pozostałej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania był wadliwy, jako pozbawiony racjonalnych podstaw prawnych. Nadto brak było wniosku dotyczącego nieprawidłowego orzeczenia o obowiązku zadośćuczynienia błędnie sformułowanego na podstawie art. 49a kpk zamiast na podstawie art. 425 § 5 kpk.

Uzasadnienie apelacji powielało wszystkie te błędy. Zdająca nie sformułowała w pełni poprawnie ani jednego zarzutu i związanych z nimi wniosków, nie dostrzegając rzeczywistych uchybień sądu. W związku z tym egzaminatorzy uznali, że zdająca nie wykazała się niezbędnym przygotowanie do wykonywania zawodu adwokata.

W ocenach cząstkowych z prawa gospodarczego egzaminatorzy także byli zgodni zarzucając brak prawidłowego określenia przedmiotu umowy, miejsca prowadzenia działalności i REGON-u oraz uzasadnienia, dlaczego była wymagana uchwała zgromadzenia wspólników na zawarcie umowy przez zarząd. Widoczne były braki w zakresie znajomości podstaw prawa cywilnego: miejsca dostarczenia surowca przez odbiorcę, możliwości sprawdzenia przez odbiorcę jakości przedmiotu umowy przed produkcją, niewłaściwe określenie ceny przez niewskazanie podstawy jej ustalenia, umowa nie przewiduje gwarancji odbiorcy, przewidując możliwość naliczenia kary umownej za zwłokę a nie za opóźnienie (odsetki). Zdaniem egzaminatorów zdająca nie odróżnia odstąpienia od umowy od jej wypowiedzenia. Umowa nie zawiera zapisów dotyczących zmiany umowy i wskazania sądu właściwego dla rozstrzygania sporów.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uchwałą z dnia [...] września 2013 r., na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 Prawa o adwokaturze w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymała w mocy uchwałę z dnia [...] kwietnia 2013 r. ustalającą wynik K. P. z egzaminu adwokackiego.

Organ odwoławczy odnosząc się do odwołania w zakresie oceny z prawa karnego wskazał, że praca została oceniona jednoznacznie, zgodnie z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, przez obydwu egzaminatorów na oceny niedostateczne.

Zadanie z prawa karnego polegało na sporządzeniu apelacji, bądź opinii prawnej o braku podstaw do wywiedzenia apelacji, co jednak w sprawie będącej przedmiotem egzaminu nie było zasadne. Jak stwierdził organ odwoławczy: "Zgodnie z opisem istotnych zagadnień z zakresu prawa karnego, egzaminatorzy powinni zwrócić uwagę na trzy zasadnicze kwestie, które dostrzec powinna również osoba zdająca". Dotyczyły one zarzutów jakie w apelacji powinny zostać przez osobę zdającą egzamin podniesione.

Były to następujące kwestie: błędne skazanie oskarżonego przez sąd za przestępstwo z art. 233 § 1 kk, dlatego w tym zakresie oskarżony powinien być uniewinniony. W opisie istotnych zagadnień powołano odnośnie stosowania art. 233 § 1 kk orzecznictwo i poglądy doktryny i w zakresie konstrukcji zarzutów zdająca powinna uchwycić błąd sądu.

Wadliwe było także skazanie oskarżonego za czyn z art. 157 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk przez niezasadne zastosowanie tego ostatniego. Tymczasowe aresztowanie odbyte przez oskarżonego w innej sprawie, a następnie zaliczone na podstawie art. 417 kpk na poczet kary wymierzonej w sprawie, która stanowić miałaby podstawę do ustalenia powrotu do przestępstwa, nie spełnia kryterium "odbycia kary" z art. 64 § 1 kk, a zatem przypisanie oskarżonemu przestępstwa z art. 157 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk było wadliwe, co, jak Komisja II stopnia podkreślała, trafnie wskazano w opisie istotnych zagadnień. W związku z tym podstawą zarzutu apelacji powinien być błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie odbycia kary pozbawienia wolności co najmniej 6 miesięcy. Wyeliminowanie kwalifikacji z art. 64 § 1 kk dawało podstawę żądania obniżenia kary pozbawienia wolności i postawienia zarzutów odnoszących do kary orzeczonej na podstawie recydywy. Nie było natomiast w warunkach sprawy podstaw domagania się uniewinnienia.

Nie było podstaw do nałożenia przez sąd, na podstawie art. 46 § 1 kk, na oskarżonego obowiązku zadośćuczynienia, gdyż przed tym samym sądem pokrzywdzony wytoczył oskarżonemu powództwo o to samo. Wystarczyła więc znajomość przepisów art. 49a kpk lub art. 415.

Zdaniem Komisji II stopnia waga i skutek poszczególnych naruszeń nie pozwalał na podwyższenie oceny z prawa karnego. Komisja stwierdziła, że po analizie tej pracy i po ponownej jej ocenie w opracowaniu zdającej wykazano uchybie wskazane w opisie istotnych zagadnień.

Dokonując ponownej oceny pracy z prawa gospodarczego Komisja II stopnia przytoczyła uzasadnienia ocen egzaminatorów zgadzając się z nimi. Zdająca nie wskazała sposobu reprezentacji spółki do zawarcia umowy, który wynikałby z KRS. Z umowy wynika, że umocowanie do zawarcia umowy nastąpiło uchwałą zgromadzenia wspólników, co mogłoby być dodatkowym elementem umowy, gdyby zdająca wskazała, dlaczego taka uchwała została podjęta i powiązała ją ze sporządzoną umową (art. 230 ksh). Zarzut zdającej, że konkretne obowiązki można wywieźć z art. 605 kc nie był zasadny, gdyż egzamin ma sprawdzać wiedzę zdającej a nie egzaminatorów.

Zarzut umieszczenia w załącznikach do umowy wszystkich brakujących elementów nie był zasadny, gdyż zdająca (niezgodnie z poleceniem z pkt 10) załączników tych nie opisała. Zapis w § 1 ust. 5 umowy zakłada nierzetelność dostawcy, co powoduje pytanie, dlaczego z takim dostawcą zawiera się umowę.

Co do sposobu ustalenia ceny w umowie, Komisja II stopnia uznała ustalenie tej ceny za niedyskwalifikujące pracy, uznając jednak oceny egzaminatorów tego elementu zadania za zasadne.

Zważywszy na § 5 ust. 2 umowy (wykonanie listew wg dokumentacji dostarczonej przez odbiorcę), to był on sprzeczny z interesem odbiorcy, na rzecz którego miała zostać przygotowana umowa.

Zapis odnoszący się do rękojmi był lakoniczny stanowiąc dokładne powtórzenie przepisu, z czym zdająca się zgadzała.

Wprowadzenie kary umownej świadczyło o całkowitym niezrozumieniu tej instytucji.

Natomiast co do warunków zdawania egzaminu, Komisja II stopnia podkreślała, że były one jednakowe dla wszystkich zdających.

Skargę na powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. P.

Sąd I instancji uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa), wskazał, że w stosunku do skarżącej egzamin został przeprowadzony z zachowaniem przepisów ustawy, a Komisja II stopnia wskazała na poszczególne nieprawidłowości w pracy skarżącej, które w jej ocenie nie pozwalały na zmianę oceny na pozytywną.

Wskazano, że pomimo prawidłowo podniesionego zarzutu obrazy art. 233 § 1 kk, skarżąca jednocześnie bezzasadnie podniosła brak prawidłowego pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań o zarzutu z art. 182 kpk – pouczenie o prawie do odmowy składania zeznań dopiero po odmowie składania zeznań, w sytuacji gdy oskarżony nie składał zeznań w niniejszej sprawie, lecz w innej. Wskazano na niezrozumienie zdającej o niemożności łączenia zarzutów obrazy prawa materialnego z zarzutami obrazy natury procesowej. Zdająca całkowicie błędnie uznała również, że sąd nie ustalił zamiaru popełnienia przez oskarżonego przestępstwa umyślnego z art. 157 § 1 kk, co stanowiło zarzut o braku przesłanki z art. 64 § 1 kk. Świadczyło to o niezrozumieniu istoty wyroku. Dlatego wskazano na niedostrzeżony i jednoznacznie niewyartykułowany w apelacji skarżącej błąd sądu w zastosowaniu art. 64 § 1 kk i wnioskowanie o uniewinnienie oskarżonego, co w realiach stanu faktycznego sprawy było niemożliwe. Wskazano także na uchybienie w pracy skarżącej, które to uchybienie polegało na odwołaniu się jedynie do art. 49a kpk bez postawienia zarzutu i odwołania się do art. 415 kpk w sytuacji, w której sąd I instancji nieprawidłowo nałożył na oskarżonego środek karny w postaci obowiązku zadośćuczynienia, a w sprawie tej przed tym sądem toczyło się już postępowanie odrębne. Uzasadnienie pracy stanowiło w istocie powtórzenie treści zarzutów, nie można było zatem prześledzić toku rozumowania skarżącej.

Sąd I instancji wskazał, że Komisja dokonała weryfikacji pracy skarżącej pod kątem nieprawidłowości uznanych za na tyle istotne, iż nie mogły spowodować zmiany oceny z tej części egzaminu. Fakt powołania się przez Komisję na opis istotnych zagadnień przy weryfikacji pracy skarżącej z prawa karnego, w świetle art. 78f ust. ustawy, nie miał wpływu na ustalony wynik końcowy egzaminu skarżącej. Zgodnie bowiem z tym przepisem pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną, a skarżąca uzyskała także z prawa gospodarczego wynik negatywny.

Komisja II stopnia podkreślała, że skarżąca w pracy nie wskazała na sposób reprezentacji spółki przez członków zarządu podając w umowie, że są oni uprawnieni do tej reprezentacji, lecz nie podając już w jakiej konfiguracji (oddzielnie, po dwoje, czy łącznie). Powołując się natomiast na uchwałę zgromadzenia wspólników wyrażającą zgodę na zawarcie umowy nie podała z jakiego powodu uchwała ta została podjęta. Z ustaleń organu administracji opartych na aktach sprawy faktycznie nie wynikają podnoszone w pracy skarżącej ustalenia, tak co do sposobu reprezentacji spółki, jak i co do przyczyn podjęcia uchwały przez walne zgromadzenie, np. w związku z okolicznościami wskazanymi w art. 230 ksh. WSA uznał zatem zarzuty przedstawione w tym zakresie w zaskarżonej uchwale za trafne, natomiast ich wpływ na ocenę z prawa gospodarczego ustaliła Komisja egzaminacyjna i Komisja II stopnia i w tym przedmiocie Sąd orzekający w sprawie uznał, że nie jest uprawniony do weryfikacji tej oceny.

Co do zarzutu przytoczenia wyłącznie treści art. 605 kc Komisja II stopnia zasadnie zdaniem WSA zwróciła uwagę, że w pracy należało wskazać jakie i w jaki sposób ten przepis miał regulować prawa i obowiązki stron umowy, gdyż samo odwołanie się do tego przepisu tej kwestii nie rozwiązywało.

Zgodnie z pkt I.10 pouczenia do części egzaminu z prawa gospodarczego zdający załączniki do umowy i powołane w niej dokumenty powinien opisać w sposób pozwalający na ustalenie ich istotnych treści, z wyłączeniem dokumentacji technologicznej. Tymczasem zgodnie z ustaleniami Komisji II stopnia powołane przez skarżąca załączniki wskazane zostały jedynie tytularnie. Zatem i w tym zakresie praca miała wady, których stopień został przez Komisję II stopnia oceniony.

Komisja II stopnia uznała sposób ustalenia ceny w umowie za niedyskwalifikujący pracę uznając jednak w tym zakresie oceny egzaminatorów za słuszne. To stwierdzenie Komisji Sąd odczytał jako brak wskazania w pracy tych elementów cenotwórczych, które miały być podstawą ustalonej ceny za dostawę, a nie jako sprzeczność uzasadnienia uchwały.

W ocenie Sądu zasadnym był zarzut wywodzony z treści § 5 ust. 2 umowy. Zgodnie z pouczeniem dotyczącym zadania z prawa gospodarczego (pkt I.3) umowę sporządzano na zlecenie odbiorcy. Nie było więc w interesie odbiorcy, by dostawca weryfikował pod względem wadliwości dokumentacji technologicznej dostarczonej przez odbiorcę.

Co do lakoniczności warunków rękojmi Komisja II stopnia zasadnie zdaniem Sądu I instancji wskazała, że zdająca w istocie zacytowała przepis art. 609 kc i co do tego zarzutu skarżąca nie oponowała.

Kolejny zarzut, odnoszący się do niezrozumienia przez zdającą instytucji kary umownej, miał także wpływ, zdaniem Komisji II stopnia, na ocenę z tej części egzaminu. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (art. 483 § 1 kc definiujący karę umowna). Jeżeli zatem odbiorcę zdająca w § 6 ust. 2 umowy także objęła karą umowną, zamiast obowiązkiem zapłaty odsetek za nieterminowe uiszczenie określonej w umowie kwoty za dostawę, to zdaniem WSA, Komisja prawidłowo wskazała na niezrozumienie przez zdającą instytucji kary umownej określonej w art. 483 § 1 kc. Brak było zatem podstaw do stwierdzenia przez Sąd, by Komisja w tych ustaleniach naruszyła wskazany przepis.

W ocenie Sądu I instancji zarzuty skarżącej podane w skardze nie można było uznać za trafne w sytuacji, w której Komisja odwoławcza faktycznie odniosła się do całego odwołania uzasadniając swoje stanowisko zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa. Jeżeli bowiem wskazane przez egzaminatorów i przez Komisję odwoławczą uchybienia w obu pracach skarżącej miały istotne znaczenie dla ustalenia ocen za te opracowania, a zdaniem składu orzekającego Sądu brak było podstaw do zarzucenia obu Komisjom, iż ich ustalenia były dowolne, to w konsekwencji ustalone oceny odpowiadały prawu. Sąd podkreślił, że nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej, gdyż jedynie bada zaskarżone rozstrzygnięcie według kryteriów wskazanych wcześniej, a w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do zasadnego postawienia zarzutu Komisjom egzaminacyjnym wydania uchwał z naruszeniem prawa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. P. Wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, czego skutkiem jest błędne przyjęcie przez WSA w Warszawie, że organ należycie rozpoznał odwołanie skarżącej od uchwały z dnia [...] kwietnia 2013 r. wydanej przez Komisję Egzaminacyjną Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2013 roku oraz szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko w sprawie, podczas gdy uzasadnienie uchwały organu nie zawiera jakiejkolwiek merytorycznej polemiki z argumentacją skarżącej, brak w nim szczątkowego choćby odniesienia się do prezentowanych przez skarżącą zarzutów, a także jakiegokolwiek wywodu logicznego pozwalającego ustalić, dlaczego organ dokonuje akurat takiej oceny, co w konsekwencji przesądza, że organ nie dokonał faktycznie jakiejkolwiek realnej kontroli prawidłowości Uchwały Komisji Egzaminacyjnej;

2. art. 141 § 4 ppsa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez brak rzetelnego, merytorycznego ustosunkowania się do argumentów wskazanych w skardze odnośnie podniesionych w niej zarzutów, brak analizy argumentacji podniesionej przez skarżącą, niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak wywodu logicznego pozwalającego ustalić kryteria jakimi kierował się WSA w Warszawie rozpoznając niniejszą sprawę.

Mając na uwadze powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie niniejszej sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnośnie zarzutu naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa wskazano na brak odniesienia się do zarzutów odwołania i brak argumentacji - z naruszeniem art. 107 § 3 kpa - dlaczego zaproponowane przez skarżącą rozwiązania uznano za nieprawidłowe i niekorzystne dla klienta. Co do naruszenia art. 141 § 4 ppsa powołano szereg orzeczeń dotyczących wymogów uzasadnienia wyroku, określonych tym przepisem. Ponadto w uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia (pkt III) skarżąca dokonała obszernej analizy zastosowanych przez siebie rozwiązań egzaminacyjnych. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wyjaśniono jednak, że wywody w tym zakresie nie pozostają w związku z żadnym z zarzutów naruszenia prawa - sformułowanych w skardze kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawy, na których skargę kasacyjną oparto, nie usprawiedliwiają wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa - w powiązaniu z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa - trzeba wskazać, że w myśl art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze, do postępowania przed komisją odwoławczą przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Zasadne jest przy tym przyjęcie, że odpowiednie stosowanie może polegać na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania – w zależności od specyfiki sytuacji, do której przepisy te mają być użyte (por. uchwała SN z dnia 18 grudnia 2001 r., sygn. akt III ZP 25/01).

Zarzucając Sądowi I instancji naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 kpa strona wnosząca skargę kasacyjną ani w treści zarzutu ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wyjaśnia, jak pojmuje odpowiednie ich zastosowanie w sprawie, nie wskazuje w czym przejawia się ich naruszenie, na czym polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a odnośnie art. 77 kpa nawet nie precyzuje, której z jednostek redakcyjnych artykułu zarzut dotyczy. Te wady konstrukcyjne zarzutu i jego uzasadnienia w istocie uniemożliwiają jego merytoryczną ocenę.

Konsekwencją związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami kasacyjnymi jest bowiem wymóg prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej, co oznacza nie tylko konieczność powołania w skardze kasacyjnej konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem strony - uchybił Sąd I instancji (ze wskazaniem jednostek redakcyjnych powołanych przepisów) ale także konieczność uzasadnienia zarzutu ich naruszenia w taki sposób, aby z treści uzasadnienia podstaw kasacyjnych w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, z jakich przyczyn skarżący zarzuca wyrokowi sądu I instancji naruszenie wskazanych przepisów.

Trzeba jednak zauważyć, że niewątpliwie z treści art. 7 i 77 § 1 kpa wynika obowiązek podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, wyczerpującego nie tylko zebrania ale i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy.

W sprawie, istota której dotyczy prawidłowości ustalenia wyniku egzaminu, odpowiednie ich stosowanie prowadzi do wniosku, że rozpatrzeniu/ocenie podlega materiał w postaci prac egzaminacyjnych i materiałów z tym związanych. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie twierdzono natomiast, by tak określony materiał dowodowy nie został zebrany, czy też, że nie podlegał on rozpatrzeniu.

Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 80 kpa, to według zawartej w nim regulacji organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ustanawia zatem zasadę swobodnej oceny dowodów. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów. Ocena mieści się w granicach prawem przewidzianej swobody gdy jest dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny.

Ocena sposobu odpowiedniego stosowania art. 80 kpa w postępowaniu w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wymaga uwzględnienia kryteriów oceny przewidzianych art. 78e ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. Zgodnie z tym przepisem mianowicie ocena rozwiązania zadania obejmuje zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów, umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony.

Celowe jest też podkreślenie, że przy badaniu przez komisję odwoławczą czy ocena ostateczna - będąca średnią ocen cząstkowych (art. 78e ust. 4) - jest zgodna z normami prawa i czy zachowano określone reguł tej oceny, nie bez znaczenia jest fakt, że dwaj egzaminatorzy, niezależnie od siebie w pracy egzaminacyjnej dostrzegli te same uchybienia i za zadanie wystawili taką samą notę.

W rozpatrywanym przypadku ani z treści zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 80 kpa ani też z uzasadnienia tegoż zarzutu nie wynika, z jakich względów, z przekroczeniem jakich reguł, wystawienie niedostatecznych ocen strona uznaje za przekroczenie granic prawem przewidzianej swobody.

Jak już wskazano zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w skardze kasacyjnej powiązano z art. 107 § 3 kpa.

W myśl ostatniego z powołanych przepisów, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zarzut naruszenia tego przepisu strona uzasadnia brakiem "merytorycznej polemiki z argumentacją skarżącej", brakiem odniesienia się do jej zarzutów, wywodu pozwalającego ustalić dlaczego dokonano takiej oceny, co w konsekwencji - wg strony - przesądza, że organ nie dokonał faktycznie jakiejkolwiek realnej kontroli prawidłowości uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

Przede wszystkim trzeba zauważyć, że w świetle literalnego brzmienia art. 107 § 3 kpa przepis ten nie przewiduje wymogu odniesienie się do zarzutów podnoszonych przez stronę. Uznać można jednak, że skoro uzasadnienie służyć ma m. in. przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia, ocena zarzutów strony jest celowa.

Podzielić jednak należy pogląd, że nawet ewentualne naruszenie przepisu art. 107 § 3 kpa, polegające nie tyle na braku uzasadnienia co do spornych kwestii, ile na jego lakoniczności przy prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, nie stanowi przesłanki do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2006 r. I OSK 1087/05). Ponadto zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa nie może być skuteczny w sytuacji, gdy z treści uzasadnienia samo przez się wynika, że dotyczy ono materii podnoszonych przez stronę – jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 1462/15).

W tym stanie rzeczy wypada przypomnieć, że - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, odnośnie oceny zadania z prawa karnego - Komisja odwoławcza podzieliła pogląd, że zasadnicze były 3 kwestie:

- w związku ze skazaniem oskarżonego za przestępstwo z art. 233 § 1 kk prawidłowa ocena prawno-karna winna skutkować uniewinnieniem, gdyż w stanie faktycznym sprawy oskarżony odmówił zeznań a w świetle orzecznictwa uchylenie się do zeznań nie jest zatajaniem prawdy; uchwycenie tego błędu uznano za istotne, zaś powiązanie zarzutu naruszenia wskazanego przepisu z brakiem pouczenia o prawie do odmowy składania zeznań oceniono jaki niezrozumienie istoty sprawy,

- odnośnie skazania za czyn z art. 157 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk uchybienie dotyczyło niezasadnego zastosowania art. 64 § 1 kk wobec błędu ustaleń faktycznych co do czasu odbycia kary – co rzutowało na wymiar kary,

- nałożenie środka karnego na podstawie art. 46 § 1 kk – mimo że pokrzywdzony o tę samą kwotę zadośćuczynienia wcześniej wytoczył powództwo cywilne.

Ponadto wskazano, że dostrzeżenie uchybienia i sformułowanie zarzutu nie może ograniczać się do powołania określonego przepisu jako naruszonego bez argumentacji i wywodu który wykaże na czym polega uchybienie lub błąd w ustaleniach faktycznych, gdyż treść apelacji winna wskazywać, że jej autor potrafi zdefiniować wadę wyroku i opisać ją w sposób niebudzący wątpliwości. Dalsza część uzasadnienia Komisji wskazuje, że ocen dokonano zgodnie z art. 78e ust. 2 ustawy, a obaj egzaminatorzy uznali, że mimo prawidłowego wskazania naruszonych przepisów (art. 233 § 1 i 64 kk) treść zarzutów i uzasadnienie apelacji świadczy o tym, że egzaminowana nie rozumie istoty uchybień sądu. Komisja po analizie argumentacji odwołania uznała, że - mimo wskazania zasadniczych uchybień - treść apelacji oraz jej uzasadnienie dowodzi niezrozumienia istoty stwierdzonych i wskazanych uchybień i podzieliła dokonaną przez egzaminatorów ocenę tych uchybień, zdaniem Komisji staranną i obszernie uzasadnioną.

W świetle powyższego Sądowi I instancji nie można skutecznie zarzucić, że uzasadnienie zaskarżonej uchwały odnośnie do zadania z prawa karnego nie spełnia wymogów uzasadnienia w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl art. 78f ust. 1 Prawa o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną. W tym stanie rzeczy, w przypadku wystawienia dwóch negatywnych ocen - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - ewentualne uchybienia co do jednej z tych oceny pozostają bez wpływu na wynik ostateczny.

Trzeba jednak wskazać, że także odnośnie do oceny zadania z prawa gospodarczego Sądowi I instancji nie można zarzucić, że wadliwie nie dostrzegł niespełnienia przez Komisje odwoławczą wymogów uzasadnienia swego rozstrzygnięcia w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Komisja za zasadne uznała stwierdzenie, że fakt wskazania umocowania do zawarcia umowy dostawy wynikającego z uchwały – bez wyjaśnienia dlaczego uchwała taka została podjęta – świadczy o nieznajomości przepisów KSH.

Wskazano, że skarżąca na podstawie art. 605 kc winna postanowienia umowne jasno określające prawa i obowiązki stron umowy dostawy.

Odniesiono się do podnoszonej w odwołaniu kwestii co do możliwości umieszczenia elementów umowy w załącznikach, trafności regulacji zawartej w § 1 ust. 5 i § 5 ust. 2, lakoniczności rękojmi postanowień dotyczących rękojmi oraz wprowadzenia kary umownej od świadczenia pieniężnego

Tak więc Komisja Egzaminacyjna II stopnia - wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie - przedstawiła motywy rozstrzygnięcia w sposób uzasadniający jego podjęcie. Wywody - że skontrolowane prace zawierały także pozytywne elementy i alternatywne propozycje, które uzasadniały wystawienie pozytywnej oceny – stanowią tylko i wyłącznie polemikę ze stanowiskiem egzaminatorów, podzielonym przez przywołaną Komisję.

W żadnej mierze nie można się przychylić się do poglądu, że przy ocenie pracy zachodzi wymóg rozważenia, czy mimo popełnionych przez zdającego egzamin błędów sporządzony w ramach egzaminu środek zaskarżenia może odnieść oczekiwany skutek. Celem egzaminu jest bowiem sprawdzenie wiedzy egzaminowanego i jego przydatności do zawodu – m.in. przez sprawdzenie umiejętności stosowania właściwych przepisów, umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony.

Podkreślenia wymaga przy tym, że ani Sąd I instancji, ani - tym bardziej - Sąd kasacyjny nie stanowią kolejnych instancji odwoławczych i nie są uprawnione do dokonywania oceny prac egzaminacyjnych.

Z tych wszystkich względów omówiony dotąd zarzut (pkt 1. petitum skargi kasacyjnej) nie mógł być uznany za skuteczny.

Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie usprawiedliwia zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 ppsa.

W ocenie składu orzekającego, nie ulega wątpliwości, że - co do zasady - powołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej tezy z orzecznictwa NSA, odnoszące się do wymogów uzasadnienia wyroku zasługują na pełną aprobatę.

Jednakże, jak wiążąco przesądził - na zasadzie określonej art. 269 ppsa - Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, przepis art. 141 § 4 ppsa może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Taki stan rzeczy w sprawie nie ma miejsca. Brak też podstaw by uznać, że uzasadnienie nie poddaje się kontroli instancyjnej ani też, że uniemożliwiło stronie wdanie się w spór.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna - nie mając usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

Postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania (pkt 2) wydano na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 490).