Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 454/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 162 , art. 228 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 26 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej przybliżone zobowiązanie w podatku od towarów i usług za II kwartał 2012 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz skarżącego A. G. kwotę 357, 00 zł (słownie złotych: trzysta pięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 września 2017 r. wydanym na podstawie art. 163 § 2 w związku z art. 162 oraz art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) - dalej w skrócie: [O.p.], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu - po rozpatrzeniu wniosku A. G. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 21 marca 2017 r. nr [...] określającej przybliżone zobowiązanie w podatku od towarów i usług za II kwartał 2012 r. w kwocie 8.667 zł oraz odsetki za zwłokę należne na dzień wydania decyzji w kwocie 3.849 zł i dokonującej zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązania w kwocie 8.667 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 3.849 zł , odmówił przywrócenia uchybionego terminu.

Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następującego stanu faktycznego.

W dniu 11 marca 2016 r. wszczęta została na podstawie upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie nr [...] wobec A. G. (dalej określany jako: "podatnik", "strona" lub "skarżący") , prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A, kontrola podatkowa w zakresie sprawdzenia rzetelności deklarowania podstaw opodatkowania i prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od 7 czerwca 2012r do 31 grudnia 2014 r.

W toku postępowania kontrolnego, decyzją z dnia 21 marca 2017 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie, działając na podstawie art. 33 § 1, § 2 pkt 2, § 3 i § 4 pkt 2 O.p., określił podatnikowi przybliżone zobowiązanie w podatku od towarów i usług za II kwartał 2012 r. w kwocie 8.667 zł oraz odsetki za zwłokę należne na dzień wydania decyzji w kwocie 3.849 zł , a także dokonał zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązania w kwocie 8.667 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 3.849 zł.

Decyzja ta została wysłana za pośrednictwem operatora pocztowego na adres [...],[...][...], pod którym została ona odebrana w dniu 31 marca 2017 r. przez pełnoletniego domownika- J. B.

Pismem z dnia 7 sierpnia 2017 r., działający w imieniu podatnika adwokat A. B. złożył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem od ww. rozstrzygnięcia organu podatkowego I instancji.

Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania , w pierwszej kolejności wskazano, że podatnik o fakcie wydania w stosunku do niego decyzji o zabezpieczeniu dowiedział się dopiero w dniu 3 sierpnia 2017 r. z treści zawiadomienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 6 lipca 2017 r. o dokonaniu na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie wpisu hipoteki na jego nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta [...].

Wówczas to dopiero została mu też wydana na jego żądanie przez J. B. ( babcię), całość odebranej przez nią korespondencji, kierowanej do niego na adres [...],[...][...], w tym również decyzja z dnia 21 marca 2017 r. nr [...] o dokonaniu zabezpieczenia. Tym samym dopiero z tym momentem, podatnik bez swej winy dowiedział się o istnieniu decyzji i prawie do złożenia od niej odwołania.

Nadto według pełnomocnika , decyzja ta powinna zostać wysłana nie na adres w [...], ale na adres wskazany do protokołu w toku kontroli podatkowej, tj. na ul. [...] w [...]. Uważa również, że w sprawie doszło w toku jej doręczania stronie , do naruszenia art. 145 § 2 O.p.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, oceniając zachowanie terminu do wniesienia odwołania stwierdził, że zostało ono wniesione po terminie określonym w art. 223 § 2 O.p., tj. w dniu 7 sierpnia 2017 r., podczas gdy termin do jego wniesienia upływał w dniu 14 kwietnia 2017 r. Skutkiem powyższego odrębnym postanowieniem z dnia 26 września 2017 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W ślad za uzasadnieniem tego postanowienie, ponownie wskazał, iż decyzja z dnia 21 marca 2017 r. nr [...] została odebrana w dniu 31 marca 2017 r. przez pełnoletniego domownika – J. B., pod adresem wskazanym przez samego podatnika zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 869) oraz ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1829 z późn. zm.), czyli [...],[...][...]. Stąd wysłanie decyzji tam, a nie na ul. [...] w [...], było w pełni uzasadnione.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania argumentacji, iż o istnieniu spornej decyzji podatnik dowiedział się dopiero w dniu 3 sierpnia 2017 r. z treści zawiadomienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 6 lipca 2017 r. o dokonaniu wpisu hipoteki przymusowej na rzecz Skarbu Państwa na jego nieruchomości , organ odwoławczy zauważył, iż o jej istnieniu, musiał wiedzieć już wcześniej, skoro jego pełnomocnik, w innej wprawdzie sprawie, ale w której decyzja doręczana była łącznie z obecną decyzja organu I instancji (w tej samej kopercie), już w piśmie z dnia 21 kwietnia 2017 r. potwierdził jej otrzymanie. Pismo to bowiem zatytułował jako "Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania ewentualnie wniosek o prawidłowe doręczenie decyzji z dnia 21 marca 2017 r. Odwołanie od decyzji z dnia 21 marca 2017 r. w sprawie znak [...]" (data wpływu do Urzędu Skarbowego 24 kwietnia 2017 r.). Sprawa ta była przedmiotem odrębnego rozpoznania przez organ odwoławczy pod numerem sprawy [...] (data wpływu do Izby Administracji Skarbowej w Opolu - 8 maja 2017 r.). Wprawdzie jak zauważono, w piśmie tym powołano się na niepełny numer decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie, niemniej jednak z analizy treści podania wynikało, że dotyczy ono decyzji z dnia 21 marca 2017 r. nr [...], wydanej w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r.

Skoro strona dysponowała tą decyzją dotyczącą wprawdzie zabezpieczenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r., ale wysłaną razem wraz z 11 innymi decyzjami w sprawie zabezpieczenia, w tym również z decyzją będącą przedmiotem sporu, już w dniu 21 kwietnia 2017 r , to obecne jej twierdzenia, iż o istnieniu decyzji dotyczącej zabezpieczenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za II kwartał 2012 r. dowiedziała się dopiero w dniu 3 sierpnia 2017 r. są niezgodne z prawdą.

Również jak dodatkowo zauważono, w kolejnych pismach Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 5 maja 2017 r. nr [...],[...] i [...] dodatkowo poinformowano stronę o wszystkich pozostałych 11 decyzjach wydanych w sprawie zabezpieczenia. Te z kolei pisma odebrał jego pełnomocnik w dniu 9 maj a 2017 r., zaś doręczenie ich na adres podatnika [...],[...][...], do rąk pełnoletniego domownika J. B. miało miejsce w dniu 8 maja 2017 r.

Dlatego też niezależnie też od tego , kiedy babcia czy ciotka podatnika faktycznie przekazała mu decyzję, to i tak według organu wskazywany we wnioski dzień 3 sierpnia 2017 r., jako dzień powzięcia informacji o wydaniu decyzji, od którego, wedle strony, powinno liczyć się termin na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w świetle przedstawionych faktów, był nie do przyjęcia.

Biorąc to pod uwagę powyższe organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu z dnia 7 sierpnia 2017 r. nie spełnia warunków określonych art. 162 O.p.

We wniesionej na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skardze skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 148 § 1O.p. poprzez wadliwe uznanie, że doręczenie decyzji nastąpiło na właściwy i prawidłowy adres podatnika, a w konsekwencji błędne uznanie, że doszło do jej skutecznego wprowadzenia do obrotu prawnego,

2. art. 162 § 1 O.p. poprzez pozbawienie skarżącego możliwości wzruszenia niekorzystnej dla niego decyzji, o której to istnieniu w skutek nieprawidłowego jej doręczenia ( pod nieprawidłowy adres) nie miał wiedzy i której nie mógł zaskarżyć, co w konsekwencji spowodowało, że utrzymana została w obrocie prawnym decyzja wydana z naruszeniem art. 33 § 1 i 2 O.p., które nastąpiło poprzez błędne jego zastosowanie, jak również naruszająca dyspozycję art. 120 O.p. i art. 121 O.p. poprzez ich oczywiście błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

3. art. 145 § 2 O.p. poprzez jego niezastosowanie .

Stawiając powyższe zarzuty, wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia odwołania lub wniosku o prawidłowe doręczenie samej decyzji organu I instancji, czy też ewentualne jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając stawiane zarzuty pełnomocnik ponowił swoją argumentację z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co do wadliwości doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji i wynikającej z tego faktu kwestii samego istnienia tej decyzji w obrocie prawnym oraz ewentualnych podstaw do przywrócenia w tej sytuacji terminu do jej zaskarżenia.

Niezależnie od powyższego, w ocenie pełnomocnika nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu doprowadziło do utrzymania w obrocie prawnym decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie, co do której skarżący nie podziela stanowiska organu podatkowego i kwestionuje jego twierdzenia odnośnie konieczności zabezpieczenia zobowiązań na jego majątku z obawy przed niewypłacalnością względem fiskusa. Odnosząc się do meritum tego rozstrzygnięcia pełnomocnik wskazał, że w przedmiotowej sprawie dokonano błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, iż istnieje obawa niewykonania przez podatnika ewentualnego przyszłego zobowiązania podatkowego. Jak zostało też zauważone , organ podatkowy nawet w minimalnym stopniu nie uprawdopodobnił, że taka obawa zachodzi, a okoliczność, iż stronie zdarzyło się spóźnić z zapłatą rat nie może być uprawdopodobnieniem ww. okoliczności, gdyż w konsekwencji wszystkie te raty, o których pisze organ w uzasadnienia swojej decyzji zostały uregulowane. Okolicznością uprawdopodabniającą nie mogą być również twierdzenia organu, że skarżący posiada zaległość z tytułu podatku od towarów i usług, bowiem postępowanie odnośnie ustalenia tej zaległości jest w toku. Tym samym doszło do naruszenia art. 33 § 1 i 2 Op. poprzez jego błędne zastosowanie. Takie postępowanie organu podatkowego świadczy ponadto o naruszeniu art. 122 i 187 § 1 Op.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył, co następuje:

Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. - w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów

Aczkolwiek kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 26 września 2017 r., którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 21 marca 2017 r. nr [...] określającej przybliżone zobowiązanie w podatku od towarów i usług za II kwartał 2012 r. w kwocie 8.667 zł oraz odsetki za zwłokę należne na dzień wydania decyzji w kwocie 3.849 zł i dokonującej zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązania w kwocie 8.667 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 3.849 zł. to jednakże niezbędnym staje się w tym miejscu w pierwszym rzędzie, odwołanie do skutków prawnych wynikających z wyroku tut. Sądu z 29 grudnia 2017 r. o sygn. akt I SA/Op 453/17 w ramach którego uchylone zostało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 26 września 2017 r. nr [...], stwierdzające na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., że odwołanie od ww. decyzji organu I instancji zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Aby bowiem możliwe było rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu musi dojść uprzednio do jego uchybienia. Trudno bowiem czynić jakiekolwiek rozważania w aspekcie istnienia bądź braku podstaw z art. 162 O.p. do zastosowania instytucji przywrócenia terminu, w sytuacji gdy uchybienie takie nie miało miejsca. Dotyczy to przykładowo spełnienia warunku dochowania 7-dniowego, terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, czy też braku winy w uchybieniu terminu. (podkreśl Sądu). Trudno bowiem nie zauważyć, że skoro nie doszło do uchybienia terminu, to nie istnieje tym samym moment ustania przyczyny uchybienia, od którego liczony jest 7-dniowy termin do złożenia wniosku. Co więcej , skoro ten 7-dniowy termin nie istnieje, to z również nie można z oczywistych powodów jemu uchybić, zaś według organu odwoławczego takie uchybienie miało miejsce w niniejszej sprawie.

Analogicznie, nie można też mówić o niedochowaniu terminu z winy strony, skoro termin ten jeszcze nie rozpoczął swojego biegu, a zatem nie mógł być uchybiony

Wprawdzie Sąd zwrócił uwagę na bardzo racjonalną, w realiach rozpoznawanej sprawy argumentację organu odwoławczego, mającą wskazywać na znaczące przekroczenie 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale jak już wyżej zauważano, istota problemu tkwi w samej wadliwości stanowiska organu odwoławczego, że takowe uchybienie w ogóle miało miejsce, skoro z uwagi na nieprawidłowe doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 21 marca 2017 r. w ogóle nie weszła ona do obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy, skoro decyzja ta jako nieistniejąca w obrocie prawnym nie podlega zaskarżeniu, zapadłe w sprawie postanowienie stwierdzające, że złożone od niej odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, podjęte zostało z istotnym i mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Skoro bowiem nie doszło do skutecznego wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego to tym samym niedopuszczalnym było wniesienie od niej odwołania.

Nie może bowiem dojść do uchybienia terminu, skoro brak jest w obrocie prawnym decyzji mogącej podlegać zaskarżeniu. Dopiero zatem gdy dojdzie do prawidłowego, zgodnego z art. 145 § 2 O.p., możliwym będzie skorzystanie przez skarżącego z prawa do złożenia od niej odwołania.

Brak uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, czyni z kolei bezprzedmiotowym rozstrzyganie o ewentualnym przywróceniu tego nieuchybionego terminu. Tym bardziej że w realiach niniejszej sprawy, konsekwencją złożenia przez skarżącego odwołania od nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji organu I instancji , zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 O.p winno być stwierdzenie jego niedopuszczalności, jako przedwczesnego. Dla tego zaś rozstrzygnięcia, obecnie rozpoznawana kwestia odmowy przywrócenia terminu , pozostaje bez jakiegokolwiek znaczenia prawnego.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie, jako wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 162 O.p.

O kosztach orzeczono na podstawie art.200 i 205 § 2 i 206 P.p.s.a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z zm.)

Na zasądzoną tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę (357,00 zł) składały się: wpis od skargi 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 240 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł. Do wynagrodzenia pełnomocnika zastosowano art. 206 P.p.s.a, zgodnie z którym Sąd w obecnym stanie prawnym (od 15 sierpnia 2015 r.) ma możliwość uznania , że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części. Sam przepis art. 206 P.p.s.a nie wskazuje wprost metody "miarkowania", a jedynie dopuszcza możliwość jej zastosowania przez Sąd w uzasadnionych przypadkach.

Korzystając z prawa do tzw. miarkowania kosztów zastępstwa procesowego. Sądowi wiadome jest z urzędu, że pełnomocnik występował w 5 sprawach ze skarg tego samego skarżącego, zawisłych przed WSA w Opolu i są to sprawy o tożsamym stanie faktycznym i stanie prawnym. Biorąc pod uwagę rzeczywisty nakład pracy pełnomocnika i jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy, zasadnym w ocenie Sądu, było przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia w wysokości 50 % stawki przewidzianej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, wynoszącej 480 zł.