Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1922/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 i 2 pkt 1,  art. 5 ust. 1 i 2,  art. 30 ust. 1 i 2,  art. 23a ust. 5,  art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7-9,  art. 77 par. 1,  art. 80,  art. 11,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Maria Tarnowska Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. G. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w sprawie uznania zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego za świadczenia nienależnie pobrane i ustalenie obowiązku zwrotu tychże świadczeń wraz z odsetkami.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. uznał za nienależnie pobrane świadczenie w postaci zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na J. G., w wysokości [...] zł, pobrane za okres od 1 stycznia 2009 r. do 30 kwietnia 2009 r. i ustalił obowiązek zwrotu tej kwoty wraz z odsetkami w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji przytoczył przepisy art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j. t. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992, ze zm.) podkreślając treść art. 30 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. Organ I instancji wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] maja 2009 r. zmienił własną decyzję ostateczną i odmówił J. G. prawa do dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego córki J. G. od dnia 1 stycznia 2009 r. Od powyższej decyzji J. G. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W decyzji odmawiającej prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku na kształcenie i rehabilitację dziecka niepełnosprawnego organ wyjaśnił, że o kwestii nienależnie pobranych świadczeń organ wypowie się odrębną decyzją. Zaskarżona decyzja zawiera również informację, że zgodnie z treścią art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem J. G. złożyła odwołanie. W uzasadnieniu podniosła, że decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie renty rodzinnej otrzymała dopiero około [...] marca 2009 r. i dlatego wnosi o naliczenie nienależnie pobranych świadczeń od 1 marca 2009 r. do 30 kwietnia 2009 r. oraz o nienaliczanie odsetek. Decyzję organu I instancji skarżąca uważa za krzywdzącą. Rzeczywiście decyzję o przyznaniu renty rodzinnej dostarczyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z pewnym opóźnieniem, jednakże nienależne świadczenie pobrała nieświadomie.

Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji stanął na stanowisku, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ przytoczył przepisy art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie należy mieć na uwadze, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2008 r. przyznająca odwołującej się świadczenie w postaci zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego została wzruszona mocą decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2009 r. w ten sposób, że odmówiono odwołującej się przedmiotowych świadczeń od 1 stycznia 2009 r. Ta decyzja Prezydenta Miasta P. została utrzymana w mocy decyzją Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2009 r. Odwołująca się nie kwestionowała decyzji Kolegium (doręczonej odwołującej się w dniu [...] lipca 2009 r.) w trybie skargi do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy uprawnionym jest stanowisko organu I instancji (wyrażone w zaskarżonej decyzji), że zaistniały okoliczności powodujące ustanie od dnia 1 stycznia 2009 r. prawa odwołującej się do zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Dlatego też uznanie przez organ I instancji świadczenia pobranego przez odwołującą się za okres od 1 stycznia 2009 r. do 30 kwietnia 2009 r. za nienależnie pobrane i nałożenie obowiązku zwrotu nie mogło być przez Kolegium Odwoławcze ocenione jako nieprawidłowe.

Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. G. W krótkim uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że jest [...]. Ciągłe wstrzymywanie świadczeń jest dla niej wielkim problemem, nie pozwala jej normalnie funkcjonować, wychowywać chore dziecko i utrzymać mieszkanie. Skarżąca podkreśliła, że ze względu na chorobę córki nie może podjąć pracy, a otrzymywane świadczenia są jej źródłem utrzymania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesiono.

Przedmiot niniejszej sprawy sprowadza się do oceny decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na J. G., w wysokości [...] zł, pobranego za okres od 1 stycznia 2009 r. do 30 kwietnia 2009 r. wraz z odsetkami w wysokości [...] zł.

W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 5 ust 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j. t. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992, ze zm.) zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka. Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł.

Stosownie natomiast do art. 8 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oprócz zasiłku rodzinnego można też otrzymywać dodatek do tego świadczenia z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Dodatek ten przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, a także powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W myśl art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. W ustępie 2 tego przepisu ustawodawca zawarł katalog przypadków spełniających przesłanki do uznania pobranego świadczenia za nienależne. Zgodnie zatem z treścią art. 30 ust. 2 za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

Ustęp 9 omawianego art. 30 stanowi zaś, że organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Z treści tej regulacji prawnej niewątpliwie wynika, że uprawnienia do poszczególnych świadczeń może zatem nabyć i zachować tylko osoba, która spełnia wszystkie warunki przewidziane w ustawie. W celu natomiast zapobiegania nieprawnie pobieranym świadczeniom ustawodawca wprowadził zasadę zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Powyższe przepisy w interesie wszystkich świadczeniobiorców muszą niewątpliwie być interpretowane ściśle. Nie oznacza to jednak, że ich wykładnia i stosowanie mają być dokonywane w sposób automatyczny, restrykcyjny a wręcz formalistyczny. Takie podejmowanie decyzji w sprawach z zakresu szeroko rozumianej pomocy społecznej udzielanej przez Państwo stoi bowiem w sprzeczności z przepisami art. 71 Konstytucji oraz celem ustawy o świadczeniach rodzinnych określonym w art. 4 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przepisów tych wynika natomiast, że Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Matka przed i po urodzeniu dziecka ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych, której zakres określa ustawa. Jedną z form pomocy Państwa są świadczenia rodzinne w postaci zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, w tym również dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka. Przyznanie zasiłku rodzinnego ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, natomiast przyznanie dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka ma na celu pomoc Państwa w pokryciu zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka.

Wydanie zatem przez organ decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego może nastąpić dopiero po stwierdzeniu, że zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w przywołanym wyżej art. 30 ust. 2. Niewątpliwie przesłanki wskazane w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy odwołują się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym. Dlatego też w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego organ jest zobowiązany ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miała charakter nienależnego w rozumieniu art. 30 ust. 2 ustawy. Zdaniem Sądu przyjęcie, że pobrane świadczenie było nienależne w rozumieniu 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymagało zatem wykazania negatywnego zachowania skarżącej ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Wynika to z faktu, że zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są zaś pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę na to, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wpłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia.

Przenosząc powyższe rozważania na stan rozpatrywanej sprawy Sąd orzekający stanął na stanowisku, że dla jej rozpatrzenia, biorąc pod uwagę fakt, że stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, istotne jest więc to, czy skarżąca świadomie i celowo zataiła okoliczności, które były istotne dla ustalenia jej prawa do uzyskanych świadczeń lub też podała nieprawdziwe dane bądź też złożyła fałszywe zeznania lub dokumenty albo wystąpił inny przypadek świadomego wprowadzenia przez skarżącą organu w błąd.

Jak wynika z akt sprawy, w tym zakresie organy orzekające nie poczyniły żadnych ustaleń ani rozważań. Swoją argumentację ograniczyły jedynie do stwierdzenia, że skoro w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja organu I instancji z dnia [...] maja 2009 r. zmieniająca decyzję przyznającą przedmiotowe świadczenia rodzinne w ten sposób, że odmawia tych świadczeń skarżącej od dnia 1 stycznia 2009 r., to "automatycznie" oznacza to, że zaistniały okoliczności uzasadniające uznanie pobranych przez skarżącą przedmiotowych świadczeń za nienależnie pobrane i nałożenie na skarżącą obowiązku ich zwrotu wraz z odsetkami. Z takim stanowiskiem organów orzekających Sąd nie może się zgodzić. Oznaczałoby to bowiem, że przepis art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest w ogóle zbędny i nie niesie za sobą żadnych treści normatywnych, a zatem jest nieistotny z punktu widzenia oceny przez organ sposobu zachowania świadczeniobiorcy oraz zindywidualizowania zawartej w tym przepisie normy prawnej do konkretnego stanu faktycznego zaistniałego w rozpatrywanej przez organ sprawie. Z tych względów nie można podzielić stanowiska organów administracji orzekających w niniejszej sprawie, że zgodnie z art. 30 nakaz zwrotu pobranych świadczeń jest bezwzględną konsekwencją zmiany decyzji przyznającej świadczenie oraz że dla strony, której zmieniono decyzję przyznającą świadczenie rodzinne, decyzja taka oznacza obligatoryjny zwrot świadczenia. Samo bowiem odpadnięcie podstawy wypłaconego świadczenia nie wyczerpuje jeszcze dyspozycji powołanego przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Jednocześnie z akt administracyjnych nie wynika, aby skarżąca w trakcie pobierania przedmiotowych świadczeń rodzinnych złożyła jakieś wprowadzające w błąd lub sfałszowane dowody czy oświadczenia. Konsekwentnie natomiast wyjaśniała, że przedmiotowe "świadczenia pobrała nieświadomie" (k-69 akt adm.), co spowodowane było [...] oraz [...] i koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem w sytuacji braku możliwości podjęcia z tego powodu zatrudnienia (k-2 akt sądowych). Skoro organy orzekające nie wywiodły w uzasadnieniu wydanych orzeczeń, że skarżąca celowo zataiła (przemilczała) okoliczności istotne w sprawie, konieczne jest stwierdzenie, czy była świadoma, że fakty o których nie powiedziała, były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z ich znaczenia w krótkim czasie po[...]. W tej kwestii ani organ I, ani II instancji nie poczynił jednak żadnych własnych ustaleń. Przypomnieć w tym miejscu należy, że art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Przepis art. 25 zawarty jest w tym samym rozdziale co art. 30 ust. 2, tj. rozdziale regulującym postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych. Nie można zatem dokonywać wykładni art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w całkowitym oderwaniu od treści art. 25 ust. 1 tej ustawy. Oznacza to, że zarówno chwila, w której świadczeniobiorca dowiedział się o okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczeń, oraz z którą powinien i mógł zawiadomić organ o tej okoliczności, ma istotne znaczenie dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane i nakazania ich zwrotu. Natomiast organy orzekające nie odniosły się w uzasadnieniach wydanych orzeczeń do przedstawionych przez skarżącą przywołanych powyżej wyjaśnień. Oznacza to, że nie poddały ich żadnej analizie, nie zajęły również w tym zakresie żadnego stanowiska. Czyniąc w ten sposób naruszyły przepisy art. 7-9, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, które to naruszenie mogło mieć wpływ na ocenę, czy skarżąca świadomie i celowo zataiła okoliczności, które były istotne dla ustalenia jej prawa do uzyskanych świadczeń lub też wskazała nieprawdziwe dane bądź też złożyła fałszywe zeznania lub dokumenty albo wystąpił inny przypadek świadomego wprowadzenia przez skarżącą organu w błąd, a zatem niewątpliwie mogło mieć wpływ na sposób rozpatrzenia niniejszej sprawy i jej wynik. Ponadto zgodnie z art. 107 § 3 kpa wskazane powyżej ustalenia powinny być szczegółowo omówione w uzasadnieniu wydanego przez organ I i II instancji orzeczenia, bowiem mają bezpośredni wpływ na ocenę prawidłowości zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Nadto zwrócić należy uwagę na fakt, że organ I instancji powołując podstawę prawną w sentencji swojego rozstrzygnięcia powołał się na cały przepis art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uczynił to, mimo że ta regulacja prawna posiada aż 10 ustępów, z których ustęp 2 został dodatkowo podzielony na 4 jednostki redakcyjne. Takie postępowanie organu I instancji uznać należy za wadliwe. Nie jest bowiem zasadne powoływanie przepisów prawa materialnego, które nie znajdują zastosowanie w sprawie (np. art. 30 ust. 9). W każdej decyzji administracyjnej konieczna jest bowiem analiza ustalonego w sprawie stanu faktycznego i jego rozważenie, i ustosunkowanie się do niego w świetle mających zastosowanie przepisów (tu ustawy o świadczeniach rodzinnych). Nadto uzasadnienie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 kpa), winno umożliwiać organom nadzoru i sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia, dlatego też uzasadnienie winno zawierać m.in. prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 1095/00, Lex Nr 53441; wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 810/81, publ. ONSA 1981/1/4). Warunku tego nie spełnia jednak uzasadnienie decyzji organu I instancji, czego nie zauważył organ II instancji, który w sentencji swojego orzeczenia powołał się już jedynie na treść art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie wyjaśniając jednak, dlaczego i na jakiej podstawie oraz ustaleniach dokonał tego zawężenia podstawy prawnej rozpatrywanej sprawy. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa wskazane powyżej ustalenia powinny być zaś szczegółowo wyjaśnione i omówione, bowiem mają bezpośredni wpływ na ocenę prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia, w aspekcie określonej w art. 15 kpa zasady dwuinstancyjności.

Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że w ocenie Sądu orzekającego, dokonując weryfikacji uprawnień skarżącej do świadczeń rodzinnych organy naruszyły przepis § 18 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego do ustawy o świadczeniach rodzinnych Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881, ze zm.) stanowiącego, że w przypadku, gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. Jak wynika z brzmienia tego przepisu mowa jest w nim o "uzyskanym dochodzie". Zdaniem Sądu chodzi zatem o dochód faktycznie uzyskany przez świadczeniobiorcę. Tylko bowiem takie rozumienie tego przepisu nie stoi w sprzeczności z przywołanymi wyżej celami omawianej regulacji prawnej oraz zasadami określonymi w Konstytucji. W rozpatrywanej sprawie oznacza to, że obowiązkiem organu było ustalenie daty, w której skarżąca rzeczywiście uzyskała do dyspozycji dodatkowe środki finansowe, a zatem dnia, w którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał na rachunek bankowy skarżącej przyznane w ramach renty rodzinnej środki pieniężne. Zatem dniem uzyskania dochodu nie może być w rozpatrywanej sprawie ani dzień [...] lutego 2009 r., czyli data wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji o przyznaniu w związku ze śmiercią męża skarżącej renty rodzinnej jej córce (w szczególności, że w tym dniu decyzja ta nie była ostateczna), ani dzień, od którego Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że córce skarżącej należy się świadczenie w postaci renty rodzinnej, czyli dzień [...] grudnia 2008 r. Dniem uzyskania dochodu jest w tej sytuacji dzień, w którym na konto bankowe skarżącej wpłynęły przekazane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia finansowe. Dopiero od tego dnia rzeczywistego uzyskania dochodu winien być określany zgodnie z § 18 ust. 3 przywołanego powyżej rozporządzenia termin, od którego skarżącej nie przysługują przedmiotowe świadczenia.

Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że sprawa nie została należycie wyjaśniona oraz oceniona, co uchybia art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Nadto zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają art. 107 § 3 kpa, bowiem nie zawierają pełnych ustaleń faktycznych, dowodów na jakich oparły się oba organy administracji orzekające w sprawie, oceny ich wiarygodności, a także dostatecznych rozważań faktycznych i prawnych oraz nie wyjaśniają właściwie zastosowanej podstawy prawnej. Są to uchybienia istotne, bowiem Sąd nie jest powołany do samodzielnego dokonywania ustaleń co do stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowania w niej odpowiedniej normy prawa materialnego. Obowiązki powyższe obciążają organ administracji, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości wydanych w sprawie decyzji.

Wobec niewyjaśnienia sprawy we wskazanym wyżej zakresie musi to nastąpić przy ponownym jej rozpatrzeniu przez organ I instancji, który uwzględni wywody zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu i uzupełni materiał dowodowy w przedstawionych wyżej kierunkach oraz dokona analizy merytorycznej całokształtu poczynionych w niej ustaleń. Dopiero bowiem pełne ustalenia faktyczne i kompletne rozważania prawne pozwolą na wydanie prawidłowej decyzji, to jest takiej, która spełniać będzie wszystkie wymagania przewidziane w art. 107 § 3 kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.