Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 1639/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska, Sędziowie WSA Ewa Frąckiewicz (spr.), Asesor WSA Andrzej Czarnecki, Protokolant Aleksandra Borowiec, po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2004 r. sprawy ze skargi O. w E., Finlandia na decyzję Urzędu Patentowego RP w W. – Izby Odwoławczej z dnia [...] kwietnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 1999 roku w części odmawiającej udzielenia patentu na wynalazek "Sposób wytapiania zawiesinowego" 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Spółka O. z siedzibą w E., Finlandia w dniu [...] lutego 1995 roku wniosła podanie do Urzędu Patentowego RP o udzielenie patentu na wynalazek pt. "Sposób wytapiania zawiesinowego i urządzenie do wytapiania zawiesinowego" oraz o przyznanie pierwszeństwa ze zgłoszenia dokonanego w dniu [...] lutego 1994 roku w Finlandii, za nr [...]. Podanie zostało zarejestrowane pod nr [...].

W podaniu zostali wskazani twórcy wynalazku: P. H., R.S., E.K., I.K.. Zgłaszający wynalazek powołał się na umowę z dnia [...] listopada 1994 roku.

Do podania dołączony został opis wynalazku wraz z zastrzeżeniami patentowymi i odpisami rysunków.

W toku postępowania na wezwanie Urzędu Patentowego RP, zgłaszający złożył skrót opisu wynalazku oraz oryginały rysunków.

Urząd Patentowy dokonał ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku w BUP Nr 17 z 1995 roku. Po dokonaniu ogłoszenia, K. SA w piśmie z dnia [...] marca 1996 roku podała uwagi do zgłoszonego wynalazku, w świetle których rozwiązania, zgłoszone do Urzędu Patentowego nie spełniają wymogów nowości i nieoczywistości.

Zdaniem K. SA, zgłaszający w opisie zgłoszenia wynalazku zastrzega dwa rozwiązania:

1) wzbogacanie tlenem gazu utleniającego o stężeniu przynajmniej [...]% O2 i zmienną grubość wykładziny ściennej w zależności od wydajności produkcyjnej pieca zawiesinowego, za pomocą elementów chłodzących.

2) usytuowanie w ścianie pieca przynajmniej jednego elementu chłodzącego, wytwarzanego przez odlewanie ciągłe.

Te proponowane rozwiązania nie są ani nowe ani nieoczywiste. Albowiem wzbogacanie tlenem gazu utleniającego jest znane z polskiego opisu patentowego nr [...] tego samego zgłaszającego. Grubość wykładziny ściennej (tj. warstwy stopionych składników osadu osadzonej na wymurówce ścian pieca) zasadniczo nie jest regulowana, lecz jest wynikiem warunków procesowych w piecu i intensywności chłodzenia ścian pieca np.: za pomocą elementów chłodzących.

Elementy chłodzące w ścianie pieców są powszechnie znane i stosowane np.: w artykule pt. "Refractories of Flash Furnaces in Japan", opublikowanym w Journal of METALS listopad 1980 pokazane są na fig. 2 i 3 elementy chłodzące w ścianie pieca zawiesinowego.

Dodatkowe sformułowanie, że element chłodzący wytwarzany jest przez odlewanie ciągłe nie ma ścisłego związku z zastrzeganym rozwiązaniem dotyczącym pieca zawiesinowego, ponieważ jest określeniem jedynie hasłowym i warunkuje jedynie jakość wykonania elementu chłodzącego.

Ponadto taka cecha techniczna wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki.

W związku ze zgłoszonymi uwagami, Urząd Patentowy RP zawiadomieniem z dnia [...] lipca 1999 roku wezwał zgłaszającego do ustosunkowania się do powstałych okoliczności świadczących o braku ustawowych warunków wymaganych do uzyskania praw wyłącznych.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie zgłaszający wynalazek w dniu [...] listopada 1999 roku złożył przeredagowane zastrzeżenia patentowe i dostosowany do nich opis wynalazku. Tytuł wynalazku został zmieniony na "Sposób i urządzenie do wytapiania zawiesinowego".

W rozwiązaniu według wynalazku podwyższa się temperaturę cząstek w zawiesinie do przynajmniej [...] stopni powyżej temperatury fazy gazowej za pomocą wzbogacenia tlenem gazu utleniającego do stopnia wynoszącego przynajmniej [...] % i ujednolica straty ciepła za pomocą regulacji grubości wykładziny ściennej przestrzeni reakcyjnej. Przeciwstawienie cytowane przez Urząd Patentowy nie zawiera informacji o podwyższeniu temperatury cząsteczek i regulacji ścian w korzystnym sposobie wytapiania zawiesinowego.

Regulacja grubości wykładziny jest przeprowadzana w zależności od wydajności pieca. Przy dużych wydajnościach warstwa jest cieńsza i w konsekwencji efekt izolacji jest słabszy. Gdy piec do wytapiania zawiesinowego pracuje z małą wydajnością, względny efekt chłodzenia przez elementy chłodzące jest silniejszy i wzrasta grubość wyłożenia autogenicznego, tym samym zwiększając efekt izolacji i straty ciepła stają się mniejsze. Budowa pieca wykorzystującego powyższe zjawiska została zastrzeżona w kategorii "urządzenie" i zgłaszający nie zgadza się z opinią, że jego budowa jedynie jest kwestią racjonalnego doboru konstrukcyjnego.

Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 1999 roku w oparciu o art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 roku o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. Nr 26, poz. 117 z 1993 roku) odmówiono udzielenia patentu na wynalazek pt. "Sposób i urządzenia do wytapiania zawiesinowego". W uzasadnieniu decyzji podniesione zostało, iż przedstawione przez zgłaszającego rozwiązanie zarówno w kategorii sposobu, jak i urządzenie nie spełniają warunku nieoczywistości określonego w art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 roku o wynalazczości. Przedstawione przez zgłaszającego nowe argumenty w piśmie z dnia [...] listopada 1999 roku nie zmieniły stanowiska Urzędu Patentowego, podanego w piśmie z dnia [...] lipca 1999 roku.

Czynnością wykonywaną w sposobie jest wzbogacenie powietrza tlenem – co ujawniono we wskazanym opisie patentowym, natomiast podwyższenie temperatury cząsteczek do przynajmniej [...]0C jest efektem tego wzbogacania i jako efekt nie podlega ochronie, a na pewno nie może wyróżniać sposobu. Stosowanie elementów chłodzących w wymurówce pieca opisano we wskazanym już artykule. Natomiast stwierdzenie UP, że ich szczegółowe usytuowanie jest kwestią racjonalnego doboru konstrukcyjnego potwierdza sam zgłaszający formułując w zastrzeżeniu [...], że elementy te instaluje się w ścianie przestrzeni reakcyjnej stosownie do ilości produkcyjnej pieca.

Od decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 1999 roku zgłaszający wynalazek złożył w dniu [...] lutego 2000 roku odwołanie do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP, wnosząc o jej uchylenie jako przedwczesnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Urząd Patentowy RP – Izba Odwoławcza po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 roku uchyliła zaskarżoną decyzję w części dotyczącej urządzenia do wytapiania zawiesinowego, natomiast w części dotyczącej sposobu wytapiania zawiesinowego utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

Urząd Patentowy – Izba Odwoławcza w uzasadnieniu decyzji podniosła, iż rozwiązanie sposobu wytapiania zawiesinowego nie spełnia wymogu nieoczywistości według art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 roku o wynalazczości (Dz. U. z 1993r. Nr 26, poz. 117), mającej zastosowanie na podstawie art. 315 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej. Z polskiego opisu patentowego PL [...] znany jest sposób wytapiania zawiesinowego miedzi, polegający na wzbogaceniu tlenem gazu utleniającego w zakresie od [...] do [...]%. W sposobie według zgłoszenia zastosowano wzbogacenie gazu utleniającego tlenem do co najmniej [...] %, a więc w zakresie pokrywającym się z zakresem wzbogacania ujawnionym w stanie techniki. Natomiast podwyższenie temperatury cząstek w zawiesinie jest skutkiem wzbogacenia gazu tlenem. Zmienna grubość warstwy osadzonej (wyłożenia autogenicznego) na wewnętrznych ścianach pieca jest wynikiem zachodzącego w nim procesu wytapiania i jego wydajności, a w zgłoszeniu nie ujawniono środków umożliwiających celowe regulowanie grubości warstwy osadzonej. Opisane skutki procesu wytapiania nie są cechami sposobu i nie podlegają opatentowaniu. Celem sposobu według zgłoszenia i sposobu przedstawionego w przeciwstawionym opisie patentowym PL [...] jest oddzielenie zanieczyszczeń od wytapianego metalu, które w jednym i drugim przypadku osadzają się w osadniku w postaci stopionego metalu i żużla.

Odnośnie części zgłoszenia dotyczącej urządzenia do wytapiania zawiesinowego Urząd uznał, że zgłoszenie należy przekazać do dalszego rozpatrywania. W przedstawionym przeciwstawieniu dotyczącym elementu chłodzącego ściany pieca do wytapiania nie występują cechy konstrukcyjne zastrzegane w wersji zgłoszenia z dnia [...] listopada 1999 roku i dlatego nie może ono stanowić podstawy do decyzji odmawiającej w zakresie urządzenia.

Decyzję Urzędu Patentowego – Izby Odwoławczej z dnia [...] kwietnia 2002 roku zgłaszająca wynalazek- O. w E., Finlandia zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia w części dotyczącej "Sposobu wytapiania zawiesinowego".

W uzasadnieniu podniosła, iż stanowisko UP – Izby Odwoławczej w zaskarżonej decyzji, jakoby "w zgłoszeniu nie ujawniono środków umożliwiających celowe regulowanie grubości warstwy osadzonej" nie jest zgodne z rzeczywistością, albowiem dokumentacja wynalazku, złożona w Urzędzie Patentowym zawiera informacje na temat tych środków.

Dla wyjaśnienia skarżąca podała, iż w rozwiązaniu według wynalazku dla wzbogaconej w tlen atmosfery wytwarza się strefę lub przestrzeń reakcyjną, w której panują takie warunki, że temperatura cząsteczek w zawiesinie jest przynajmniej o [...]0C wyższa od temperatury fazy gazowej zawiesiny. Korzyść wynikająca z tego podwyższenia temperatury polega na tym, że stałe cząsteczki są wytapiane. Aby podtrzymać takie pożądane warunki w piecu do wytapiania zawiesinowego zaopatrzono ściany pieca w elementy chłodzące, wykonane z miedzi. Wewnątrz miedzianych elementów chłodzących cyrkuluje woda, w celu utrzymania temperatury ścian pieca w pożądanym przedziale. Chłodząc ściany pieca chłodzi się również część zawiesiny, sąsiadującą ze ścianami. Ta ochłodzona część zawiesiny zestala się na powierzchni chłodzonych ścian. Warstwa zestalonej zawiesiny na powierzchni ścian przestrzeni reakcyjnej będzie się zmieniała w zależności od ilości zawiesiny w przestrzeni reakcyjnej. Ta zestalona zawiesina tworzy autogeniczną wykładzinę na powierzchni ścian przestrzeni reakcyjnej pieca.

Grubość wykładziny autogenicznej jest tak dobierana, że gdy piec do wytapiania zawiesinowego pracuje z małą wydajnością, to znaczy mniejsza jest ilość zawiesiny, względny efekt chłodzenia przez elementy chłodzące jest silniejszy i analogicznie wzrasta grubość wyłożenia autogenicznego. Przy dużych wydajnościach warstwa jest cieńsza i w konsekwencji efekt izolacji jest słabszy. Taki sposób postępowania nie jest nowy w stanie techniki.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP Izba Odwoławcza wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej, albowiem podane w skardze argumenty nie zmieniają stanowiska Urzędu, wyrażonego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2002 roku, odmawiającej udzielenia patentu na sposób wytapiania zawiesinowego.

Na rozprawie w dniu [...] lutego 2004 roku skarżący rozszerzył złożoną skargę, poprzez podniesienie zarzutu naruszenia przez Urząd Patentowy RP przepisów postępowania tj. art. 8, 10, 81 k.p.a. poprzez nieprzedstawienie stronie skarżącej dowodu z opinii K. SA w L. z dnia [...].02.1996 roku, którą to opinię Urząd Patentowy RP uwzględnił przy wydawaniu decyzji. Ponadto doszło do naruszenia art. 107 k.p.a. poprzez nieprzedstawienie dowodów takiego właśnie rozstrzygnięcia. Podnosząc dodatkowo powyższe zarzuty skarżący popierał wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik Urzędu Patentowego RP na rozprawie w dniu [...] lutego 2004 roku przyznał, iż organ nie przedstawił dowodu w postaci uwag K. SA w L. z dnia [...] lutego 1996 roku stronie skarżącej, ale powoływał się na tą opinię w treści uzasadnienia. Poza tym uwagi K. SA nie były wiążące w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie:

• ustawa z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269),

• ustawa z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270),

• ustawa z 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271; Nr 240, poz. 2052).

Powyższe regulacje prawne statuują dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne.

W świetle art. 97 §1 Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 3 §1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga na decyzję Urzędu Patentowego – Izby Odwoławczej z dnia [...].04.2002 roku, utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Patentowego RP o odmowie udzielenia patentu na wynalazek, zgłoszony za nr P [...] w części dotyczącej sposobu wytapiania zawiesinowego.

Zgodnie z art. 315 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej ustawowe warunki do uzyskania patentu ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku.

Przedmiotowy wynalazek został zgłoszony pod rządami obowiązującej wówczas ustawy z dnia 19 października 1972 roku o wynalazczości (Dz. U. z 1993r. nr 26, poz. 117 z późn. zm.). Tak więc w grę w niniejszej sprawie będą wchodziły przepisy w/w ustawy, która obowiązywała do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. Nr 49 z 2001 roku, poz. 508 ze zm.).

W myśl art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 roku o wynalazczości (Dz. U. z 1993 roku Nr 26, poz. 117 ze zm.) wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.

Jeżeli osoba zgłaszająca wynalazek do Urzędu Patentowego RP dopełni warunków ujawnienia niezbędnej treści opisu zgodnie z wymaganiami ustawy

i zarządzeniami Urzędu Patentowego RP to ciężar dowodu, że pomysł nie nadaje się do opatentowania, spoczywa na Urzędzie Patentowym RP, który prowadząc postępowanie stosuje przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 113 ustawy z dnia 19 października 1972 roku o wynalazczości – Dz. U. z 1993 roku – tekst jednolity nr 26, poz. 117, art. 252 aktualnie obowiązującej ustawy ze zm. z dnia 30 czerwca 2000 roku – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 roku – tekst jednolity nr 119, poz. 1117).

Badając niniejszą sprawę w ramach zakreślonych przepisem art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż postępowanie przed Urzędem Patentowym RP i Izbą Odwoławczą tegoż Urzędu Patentowego RP dotknięte jest wadami proceduralnymi, które mają istotny wpływ na wynik sprawy.

Urząd Patentowy RP rozpatrując zgłoszony wynalazek winien zgodnie z art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Badając, czy występuje przesłanka negatywna nieoczywistości organ powinien posłużyć się dowodami uwzględniającymi cały stan techniki. Odmawiając udzielenia patentu z powodu nieoczywistości zgłoszonego rozwiązania Urząd Patentowy RP i Izba Odwoławcza winny podać dokładnie przyczyny odmowy udzielenia patentu i należycie uzasadnić tą decyzję zgodnie z wymaganiami art. 107 §3 k.p.a. Wymogów, zakreślonych przepisami art. 7, 77 §1, 107 §1 k.p.a. Urząd Patentowy RP i działająca przy nim Izba Odwoławcza nie dopełnili, co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji stosownie do art. 145 §1 pkt 1c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 w/w ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Urząd Patentowy przeprowadzi wszechstronne postępowanie dowodowe w celu ustalenia istnienia przesłanki nieoczywistości zgłoszonego wynalazku, niezbędnym jest przeprowadzenie dowodu z opisu biegłego z danej specjalności. Prowadząc postępowanie dowodowe, organ uwzględni wymogi przewidziane w art. 10 i 81 k.p.a. Naruszenie tych przepisów zasadnie podnosiła strona skarżąca w niniejszym postępowaniu. Po przeprowadzeniu postępowania Urząd Patentowy RP wyda decyzję na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, którą uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 §3 k.p.a.

Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w wyroku.