Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 360/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 22 lit. h
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska - Hrycyk, Asesor WSA Anna Kuczyńska - Szczytkowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 1 kwietnia 2021 r., nr BP.501.2358.2020.1278.DL1.1456 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę 4.017 (cztery tysiące siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. S. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą U. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] - wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. h, art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140, dalej uotd), lp. 6.1.2, lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 22, art. 32, art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (tj. Dz.Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1, dalej: rozporządzenie nr 165/2014). Decyzją tą została utrzymana w mocy decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji) z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2019 r. na parkingu stacji Orlen na drodze wojewódzkiej nr [...] km została przeprowadzona kontrola drogowa zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki S. o nr rej. [...] oraz naczepy marki S. o nr rej. [...]. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony. Kontrolowanym zespołem kierował J. A. Kierowca wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy. Przewóz realizowany był w imieniu i na rzecz skarżącej. Przebieg kontroli udokumentowano protokołem kontroli nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. Kierowca nie wniósł zastrzeżeń do protokołu, lecz odmówił jego podpisania. Z protokołu kontroli wynika, że w czasie kontroli pobrano dane cyfrowe z okazanej do kontroli karty kierowcy oraz tachografu cyfrowego. Pobrane dane cyfrowe poddano analizie i skonfrontowano je z danymi pozyskanymi z bazy systemu viaTOLL i stwierdzono, że kierowca niewłaściwie obsługiwał tachograf co skutkowało niezarejestrowaniem rzeczywistych danych w zakresie prędkości pojazdu aktywności kierowcy i przebytej drogi na karcie kierowcy i w pamięci tachografu.

Pismem z [...] listopada 2019 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie warunków i zasad wykonywania przewozów drogowych.

Pismem z [...] stycznia 2020 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu tachografów na okoliczność, czy sporny tachograf działał prawidłowo oraz o przesłuchanie w charakterze świadka kierowcę i M. S.

W dniu [...] maja 2020 r. działając na wniosek Komendy Miejskiej Policji w L. biegły sądowy z zakresu tachografów samochodowych sporządził opinię dotyczącą przerobienia tachografu zamontowanego z kontrolowanym pojeździe.

Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. organ I instancji nie uwzględnił żądania strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka.

Organ I uzasadniając swoją decyzję przedstawił przebieg kontroli drogowej, wskazał, że podczas tej kontroli ujawniono nieprawidłowości polegające na naruszeniu zasad używania urządzenia rejestrującego a ponadto dowody w tym opinia biegłego dowiodły kolejnego naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf który został przerobiony. W tachografie w sposób nieautoryzowany wymieniono fabrycznie zainstalowane oprogramowanie na inne zmodyfikowane. Biegły stwierdził również, że zmodyfikowane oprogramowanie w tachografie fałszowało zarówno czas pracy kierowcy jak i stan licznika kilometrów, przy każdym wyłączeniu rejestracji tachografu przebieg pojazdu był zatrzymywany a w konsekwencji tego przebieg był cofany w stosunku do rzeczywistego przebiegu. Kierowca w czasie jazdy wielokrotnie i świadomie naruszał zasady obsługi urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe poprzez takie sterowanie nim aby zafałszować rzeczywisty czas jazdy i pracy.

Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub wyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony (lp. 6.1.2. załącznika nr 3 do uotd). Ponadto zdaniem organu I instancji w sprawie doszło także do niewłaściwej obsługi lub odłączenia sprawnego technicznie tachografu, skutkujących nierejestrowaniem na karcie kierowcy właściwej aktywności kierowcy, przebytej drogi i prędkości pojazdu, co zostało usankcjonowane w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do uotd i za co organ nałożył karę w wysokości 5.000 zł.

Organ I instancji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92c uotd.

W wyniku odwołania strony, organ II instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości, co do zasadności nałożenia kary.

Odnosząc się do naruszenia polegającego na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującym nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji udowodnił, że kierowca w kontrolowanym okresie za pomocą niedozwolonego oprogramowania zainstalowanego w tachografie zakłócał prawidłową pracę tachografu skutkiem czego urządzenie nie rejestrowało faktycznej aktywności kierowcy, prędkości pojazdu i przebytej drogi. Organ odwoławczy podkreślił, że naruszenie określone w lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym nie stoi na przeszkodzie nałożeniu na stronę kary za naruszenie określone w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym jeżeli zaistniały przesłanki określone w powyższym przepisie. Organ odwoławczy nie uwzględnił również zarzutów strony w zakresie prawidłowego działania tachografu lub ewentualnych przyczyn braku jego prawidłowego działania. Wskazał, że w toku czynności kontrolnych tachograf nie wskazywał żadnych błędów i awarii. Organ dopuścił i przeprowadził dowód z opinii biegłego z zakresu tachografów z której wynika, że tachograf nie działał prawidłowo.

Organ odwoławczy stwierdził, że kara za naruszenie określone w lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym jest następstwem stwierdzenia, że tachograf zamontowany w pojeździe, którym przedsiębiorca wykonuje przewóz został przerobiony. Natomiast z naruszeniem opisanym w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym mamy do czynienia w sytuacji gdy dochodzi do świadomego nieuprawnionego odziaływania na tachograf skutkiem czego tachograf nie rejestruje aktywności kierowcy, prędkości pojazdu i przebytej drogi. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika – zdaniem organu odwoławczego, że nie tylko tachograf zamontowany w kontrolowanym pojeździe miał zmienione oprogramowanie fabryczne w celu fałszowania danych tachografu co stanowi naruszenie określone w lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do ustawy transporcie drogowym, ale jednocześnie kierowca wykonując w imieniu strony przewóz ww. pojazdem korzystał z niedozwolonego oprogramowania zainstalowanego bezprawnie w tachografie skutkiem czego nie rejestrował swojej aktywności, prędkości pojazdu i przebytej drogi co powoduje powstanie naruszenie określonego w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

W ocenie organu odwoławczego w toku postępowania administracyjnego inspektorzy udowodnili w sposób niebudzący wątpliwości, że tachograf zainstalowany w kontrolowanym pojeździe miał wgrane niedozwolone oprogramowanie wpływające na pracę tachografu, a także to, że kierowca wykonując w imieniu strony przewóz drogowy na skutek użycia niedozwolonego oprogramowania nie rejestrował swojej aktywności i przebytej drogi. Nie było więc koniecznym zebranie dodatkowego materiału dowodowego w postaci przesłuchania w charakterze świadka kierowcy oraz M. S. w sytuacji, gdy ustalenia faktyczne uzyskane w trakcie kontroli nie budziły wątpliwości i jednoznacznie wskazywały na powstanie naruszeń określonych w lp. 6.1.2 i lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Organ odwoławczy nie stwierdził podstaw do zastosowania art. 92b oraz art. 92c uotd.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że łączna kwota kar pieniężnych za wszystkie popełnione przez przedsiębiorcę naruszenia wynosi 15.000 zł. Stosownie do faktu, że karę pieniężną nałożono w wysokości 12.000 zł zgodnie z ograniczeniem określonym w art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 11, art. 80 oraz art. 84 § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji do nieuzasadnionego przypisania stronie naruszenia opisanego pod l.p. 6.1.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wyrażające się w tym, że organ administracji drugiej instancji nie dysponując jakimkolwiek materiałem dowodowym, domniemywa zmanipulowanie oprogramowania do urządzenia rejestrującego (tachografu) przez kierowcę - pomimo, że kontrolujący podczas kontroli nie znaleźli jakichkolwiek urządzeń niedozwolonych ani nie zidentyfikowali jakiegokolwiek zmanipulowanego oprogramowania mogących wpływać na działanie urządzenia rejestrującego (tachografu cyfrowego); w toku postępowania przed organami pierwszej i drugiej instancji nie ustalono, czy w okolicznościach sprawy doszło do jakiejkolwiek manipulacji w tachografie bądź impulsatorze zamontowanym w w/w pojeździe, czy możliwy jest montaż i demontaż urządzenia zakłócającego pracę tachografu lub impulsatora w trakcie poruszania się pojazdu, względnie zainstalowanie (zmiana) oprogramowania pozwalającego na zatrzymanie tachografu oraz drogomierza podczas jazdy i w jaki sposób miałoby ono technicznie działać; nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego na okoliczność czy tachograf cyfrowy działał prawidłowo; bezpodstawnie oparto ustalenia o faktyczne na danych z systemu viaTOLL.

Zdaniem strony organ zaniechał zweryfikowania, czy do nierejestrowania na urządzeniu rejestrującym wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi na karcie kierowcy doszło wskutek awarii tachografu, co aktualizowałoby przesłankę zwalniającą stronę z odpowiedzialności administracyjnej, o której mowa w art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym,

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 i 2 k.p.a., a także 84 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, wyrażające się w bezzasadnym nieuwzględnieniu żądania dowodowego strony zawartego w piśmie strony z dnia [...] stycznia 2020 r., a następnie w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji nietrafnego przyjęcia, że w sprawie strona ponosi odpowiedzialność administracyjną z tytułu naruszenia przepisu l.p. 6.1.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tzn. zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu tachografów na okoliczność, czy tachograf cyfrowy w pojeździe marki Scania - działał prawidłowo, a jeżeli nie - to z jakich przyczyn, w szczególności, czy mogło dojść do awarii tachografu lub impulsatora na skrzyni biegów w w/w pojeździe, czy w okolicznościach sprawy doszło do jakiejkolwiek manipulacji w tachografie bądź impulsatorze zamontowanym w w/w pojeździe, czy możliwy jest montaż i demontaż urządzenia zakłócającego pracę tachografu lub impulsatora w trakcie poruszania się pojazdu, względnie zainstalowanie (zmiana) oprogramowania pozwalającego na zatrzymanie tachografu oraz drogomierza podczas jazdy - a w konsekwencji, ustalenie w sposób dowolny, że w tachografie zostało zmienione oprogramowanie pozwalające na zatrzymywanie tachografu oraz drogomierza podczas jazdy, przy jednoczesnym zaniechaniu identyfikacji, o jakie oprogramowanie miałoby chodzić i na czym miałoby polegać jego działanie, pomimo że ustalenie powyższego bezwzględnie wymagało posiadania wiadomości specjalnych i dopuszczenia dowodu z opinii biegłego; zaniechaniu przesłuchania w charakterze świadków J. A. oraz M. S.,

3. z ostrożności procesowej, naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. przepisu 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (sankcjonującym niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi) przez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy powinien znaleźć jednocześnie zastosowanie przepis 6.1.2. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (sankcjonujący wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony), co oznacza bezzasadne zastosowanie dwóch sankcji administracyjnych do tego samego zdarzenia.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga okazała się uzasadniona, jednak nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Podstawę prawną wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 92a ust. 1 uotd, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 12.000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12.000 zł (art. 92a ust. 3 u.t.d.).Stosownie do art. 92 a ust. 7 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, załącznika nr 3 do ustawy.

Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. h uotd obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy oraz: rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r.; rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/799 z dnia 18 marca 2016 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 ustanawiającego wymogi dotyczące budowy, sprawdzania, instalacji, użytkowania i naprawy tachografów oraz ich elementów składowych (Dz. Urz. UE L 139 z 26.05.2016, str. 1, z późn. zm.), rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/548 z dnia 23 marca 2017 r. ustanawiającego standardowy formularz pisemnego oświadczenia w sprawie usunięcia lub naruszenia plomby tachografu (Dz. Urz. UE L 79 z 24.03.2017, str. 1).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014, tachografy są instalowane i użytkowane w pojazdach zarejestrowanych w państwie członkowskim używanych do przewozu drogowego osób lub rzeczy oraz do których zastosowanie ma rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 2006 r., s.1). Zgodnie z art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014, przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy obowiązani są do zapewnienia poprawnego działania i właściwego użytkowania tachografów. W myśl art. 32 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014 zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach. Stosownie do art. 33 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014, przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za naruszenia niniejszego rozporządzenia popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w ich dyspozycji. Państwa członkowskie mogą jednak uzależnić taką odpowiedzialność od naruszenia przez przedsiębiorstwo transportowe ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu i art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Stosownie do art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów lub jest konieczne do wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.

Organy rozpatrujące sprawę stwierdziły naruszenie polegające na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującej nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, za które w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. przewidziano karę pieniężną w wysokości 5.000 zł, a także naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony, za które w lp. 6.1.2. załącznika nr 3 do u.t.d. przewidziana została kara pieniężna w kwocie 10.000 zł.

W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadniał nałożenie kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł z tytułu naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony (lp. 6.1.2. załącznika nr 3 do uotd).

Stan faktyczny w zakresie tego naruszenia należy uznać za ustalony w sposób wyczerpujący, nadto znajdujący pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Organy oceniły przy tym materiał dowodowy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.). Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zawiera wszystkie niezbędne elementy wymagane przez art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto strona została pouczona o przysługujących jej uprawnieniach, miała możliwość wypowiedzenia się w trakcie prowadzonego postępowania, zgłaszania dowodów, składania wyjaśnień. Podkreślić przy tym należy, że zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego, nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem. W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania.

Zdaniem Sądu organy ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, że pojazd, który podlegał kontroli drogowej był wyposażony w tachograf, który został przerobiony. Przeprowadzona kontrola ujawniła nieprawidłowości polegające na naruszeniu zasad używania urządzenia rejestrującego. Ponadto opinia biegłego wykazała, że w tachografie w sposób nieautoryzowany wymieniono fabrycznie zainstalowane oprogramowanie na inne zmodyfikowane. Biegły stwierdził również, że zmodyfikowane oprogramowanie w tachografie fałszowało zarówno czas pracy kierowcy jak i stan licznika kilometrów, przy każdym wyłączeniu rejestracji tachografu przebieg pojazdu był zatrzymywany a w konsekwencji tego przebieg był cofany w stosunku do rzeczywistego przebiegu. Kierowca w czasie jazdy wielokrotnie i świadomie naruszał zasady obsługi urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe poprzez takie sterowanie nim aby zafałszować rzeczywisty czas jazdy i pracy.

Zaznaczyć trzeba, że protokół kontroli, sporządzony przez uprawnionych funkcjonariuszy publicznych w prawem przewidzianej formie w zakresie przyznanych im ustawowych kompetencji, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., któremu przysługuje szczególna moc dowodowa. Na gruncie tego przepisu judykatura przyjmuje jednolicie, że "utrwalone protokołem czynności kontrolne mają charakter materialno-techniczny i odzwierciedlają ich przebieg oraz poczynione w ten sposób ustalenia. Dodatkowo protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny, a zasadniczo niemożliwy do odtworzenia. Z tego powodu uznaje się go za dokument mający szczególną moc dowodową" (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1944/17, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA). Szczególna moc dowodowa dokumentu urzędowego nie wyklucza możliwości przeprowadzenia przeciwdowodu, co wymaga aktywności podmiotu kwestionującego treść dokumentu urzędowego. Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co w nich urzędowo stwierdzone (wyrok NSA z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 1976/15, CBOSA).

Podkreślić przy tym należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej ustalenia organów opierały się nie tylko na doświadczeniu zawodowym inspektorów, bowiem organ dysponował także opinią biegłego.

Zasadnie odmówił organ przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierowcy. Akta wskazują, że kierowca miał zapewnioną możliwość złożenia wyjaśnień i na żadnym etapie z tego prawa nie skorzystał. Zebrany natomiast w sprawie materiał dowodowy pozwalał bezspornie stwierdzić, że doszło do naruszenia określonego w l.p. 6.1.2. załącznika nr 3 do uotd. Skarżąca nie wykazała także, że nie miała wpływu na stwierdzone naruszenie. Co więcej z decyzji organu I instancji wynika, że w dniu 3 listopada 2019 r. zatrzymano również inny pojazd tego samego przedsiębiorcy, w którym kierowca w identyczny sposób manipulował zapisami tachografu, a w ciągu kilkunastu następnych dni inspektorzy zatrzymali do kontroli jeszcze 5 pojazdów strony i w każdym z tych przypadków stwierdzono manipulowanie zapisami tachografu. Ponadto przeprowadzona przez organ I instancji kontrola w przedsiębiorstwie strony ujawniła wielokrotne, identyczne jak w niniejszym przypadku manipulowanie tachografem w 32 pojazdach. Mając zatem na uwadze wielokrotność stwierdzonych naruszeń w przedsiębiorstwie strony skarżącej i brak jej reakcji, ewentualne zeznania kierowcy pozostawały bez wpływu na zakres odpowiedzialności.

Uprawniona i uzasadniona była również odmowa przeprowadzenia dowodu z zeznań M. S., jak słusznie argumentował organ, rola i znaczenie ww. dla niniejszego postępowania nie została przez skarżącą wskazana.

Zdaniem Sądu, organy zasadnie wskazały, że strona nie wykazała okoliczności uwalniających ją od odpowiedzialności opisanych w art. 92c uotd. Stosownie do treści art. 92c ust. 1 pkt 1 uotd nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

Trafnie organy oceniły, iż skarżąca nie wykazała okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność opisaną w art. 92c ust. 1 pkt 1 uotd. W sprawie do naruszenia doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć. Wszystkie okoliczności sprawy były takimi, na które skarżąca, należycie kontrolując i nadzorując kierowców, miała wpływ i mogła je przewidzieć.

Podkreślenia wymaga, że dla zwolnienia z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 uotd konieczne jest ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności na powstanie naruszenia. Niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 uotd, powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca musi kontrolować na bieżąco czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń. Wpływ ten przejawia się między innymi w możliwości prowadzenia odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli oraz zatrudniania odpowiednich osób. To na przedsiębiorcy ciąży bowiem obowiązek ustalenia, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych tych osób, konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wskazane w art. 92c uotd przesłanki egzoneracyjne odnoszą się jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 2163/14, z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2752/14, z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 205/14 z dnia 12 marca 2015 r., wyrok WSA w Opolu z dnia 2 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Op 186/14, CBOSA).

Dla zwolnienia się z odpowiedzialności przedsiębiorca musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, czy to na zasadzie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2019 r., CBOSA).

Słusznie zauważył przy tym organ odwoławczy, że w sprawie art. 92b uotd nie znajdzie zastosowania bowiem dotyczy on tylko przypadku, gdy podczas kontroli zostały stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie takie naruszenia nie miały miejsca.

W ocenie Sądu jednak, w niniejszej sprawie stwierdzenie naruszenia określonego w lp. 6.1.2. załącznika nr 3 do uotd polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego z przerobionym tachografem (zmanipulowane oprogramowanie) wykluczało jednoczesne stwierdzenie naruszenia z pkt 6.2.1. tego załącznika, polegającego na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu. Tym samym Sąd podzielił stanowisko zaprezentowane w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Białymstoku z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 888/21, w Warszawie: z dnia 9 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2646/19, z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2423/19 (dostępne w CBOSA). Skoro organy przyjęły, że tachograf został przerobiony poprzez zmanipulowane oprogramowanie to jednocześnie nie może być uznany za sprawny technicznie. Jeśli bowiem stwierdzono, że oprogramowanie tachografu zostało zmanipulowane, w związku z czym urządzenie to działało niewłaściwie, to naruszenie to wykluczało stwierdzenie naruszenia określonego w lp. 6.2.1. załącznika i nie było podstaw do przypisywania skarżącej dodatkowego naruszenia. Naruszenie określone w lp. 6.2.1. załącznika wpływające na nierejestrowanie na wykresówce lub karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi dotyczy wyłącznie sprawnych tachografów, a skoro w niniejszej sprawie prawidłowo ustalono, że tachograf był przerobiony, nie można pociągnąć przewoźnika do odpowiedzialności za niewłaściwą obsługę lub odłączanie niesprawnego tachografu. Podkreślić także trzeba, że samo przerobienie tachografu skutkuje jego niewłaściwą obsługą (nierejestrowaniem żadnych aktywności), a zatem jest to jedynie skutek pierwotnego naruszenia polegającego na przerobieniu urządzenia rejestrującego.

Zaznaczyć przy tym należy, że w orzecznictwie prezentowane są także odmienne poglądy, dopuszczające możliwość łącznego wymierzania kar pieniężnych za naruszenie wymienione w l.p. 6.1.2. i 6.2.1. załącznika nr 3 do uotd (np. w wyrokach: WSA z Białegostoku z 11 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 153/21, WSA w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 4/21, CBOSA). Sąd nie podziela tych poglądów.

Z uwagi na powyższe, zastosowanie w sprawie lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do uotd w sytuacji ukarania jednocześnie (w wyniku tej samej kontroli) za naruszenie określone w lp. 6.1.2. załącznika nr 3 do uotd, było nieprawidłowe. Doszło tym samym do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 92a ust. 1 i 7 uotd w zw. z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do uotd, poprzez wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ winien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku w zakresie naruszenia prawa materialnego.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na koszty postępowania złożyły się: kwota 400 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, koszty zastępstwa procesowego (3.600 zł) i opłata skarbowa (17 zł).