Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 646/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 9, art. 79a
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2020 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy P. z [...] czerwca 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej D. P. kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

D. P. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. (dalej: Samorządowe Kolegium Odwoławcze) z dnia [...] lipca 2020 roku, nr [...], utrzymującą w mocy decyzję p.o. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działającego z upoważnienia Wójta Gminy P., z dnia [...] czerwca 2020 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę wywiedziono na tle następującego stanu faktycznego.

Decyzją p.o. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działającego z upoważnienia Wójta Gminy P., z dnia [...] czerwca 2020 roku, nr [...] odmówiono D. P. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem J. P., ur. [...].01.1944 r., który jest osobą trwale niezdolną do pracy. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano, że J. P. jest osobą niepełnosprawną, trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Osobami spokrewnionymi w pierwszym stopniu są jego córki A. K. i W. M., które nie są osobami małoletnimi i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ze względu na pracę oraz opiekę nad małoletnim synem nie mogą sprawować opieki nad ojcem. D. P. jest żoną J. P., nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, nie jest rolnikiem ani małżonkiem rolnika. Organ wskazał na szereg przesłanek negatywnych uniemożliwiających przyznanie wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego. Jako pierwszą z nich wskazano pozostawanie J. P. w związku małżeńskim z osobą, która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, co zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Kolejno organ wskazał, że rodzice J. P. nie żyją, jednakże osoby spokrewnione z nim w pierwszym stopniu nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaś D. P. sprawująca opiekę nad mężem posiada prawo do emerytury. Posiadanie przez D. P. prawa do emerytury zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych także wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji jako ostatnią z przesłanek odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazał na okres powstania niepełnosprawności J. P.. Z dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania niemożliwym było stwierdzenie, że niepełnosprawność wymienionego powstała w okresach wymienionych w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Konkludując organ wskazał, iż J. P. wymaga opieki osoby drugiej, a taką nad nim sprawuje jego żona D. P..

Pismem z dnia [...] lipca 2020 roku D. P. wniosła odwołanie od decyzji. Zaskarżając decyzję w całości, wskazała, iż nie uwzględniono okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku, sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to stanowi naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji. D. P. wskazała ponadto, że nie zgadza się z zastosowaniem przepisu art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołując się na przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazała, że zastosowanie ww. przepisu prowadziłoby do sytuacji, w której mimo istnienia kręgu osób zobowiązanych do alimentacji członka rodziny – żony niepełnosprawnego, która chce i potrafi się opiekować niepełnosprawnym mężem, zostałby tej opieki pozbawiony. Pominięcie współmałżonka wśród osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego jest rozwiązaniem dyskryminującym, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, a to takich osób należą małżonkowie, na których na podstawie art. 27 w zw. z art. 23 kro obowiązek alimentacyjny spoczywa w pierwszej kolejności. Jest jedyną osobą mogącą sprawować opiekę nad niepełnosprawnym mężem. D. P. wskazała, że została przyznana jej emerytura w kwocie 120,50 zł miesięcznie. Korzysta z tej formy pomocy, ponieważ dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły jej skuteczne ubieganie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ I instancji, uznając argumentację przedstawioną przez stronę za niewystarczającą do ich uwzględnienia zarzutów w trybie samokontroli, przesłał skierowane odwołanie wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Wskazano, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a odmowa świadczenia pielęgnacyjnego została ustalona zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 roku, nr [...], utrzymano w mocy decyzję p.o. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działającego z upoważnienia Wójta Gminy P., z dnia [...] czerwca 2020 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 roku, sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Trybunału art. 17 ust. 1b ustawy nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie po wejściu w życie rzeczonego orzeczenia. Powołane orzeczenie jest wyrokiem zakresowym, nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust.1 i 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu normatywnego. Powoduje to konieczność takiej wykładni przepisów, która nie byłaby sprzeczna ze stanowiskiem wyrażonym przez Trybunał Konstytucyjny. Powołując się na poglądy orzecznictwa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanęło na stanowisku, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmienił sytuacji prawnej strony, a wręcz przeciwnie obligowało to organ I instancji do zbadania czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z wyłączeniem tej części przepisu, która została uznana za niekonstytucyjną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniosło się także do zakresu obowiązku alimentacyjnego względem małżonków. Powołując się na poglądy judykatury dotyczące zakresu obowiązku alimentacyjnego między małżonkami a treścią przepisów art. 17 ust. 1b i art. 17 ust. 5 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium odwoławcze stwierdziło, że przepis art. 17 ust. 5 lit a ustawy znajduje zastosowanie wyłącznie w sprawach, w których o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się inna niż współmałżonek osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Zaakceptowanie stanowiska wyrażonego przez organ I instancji doprowadziłoby do bezzasadnego zawężenia kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, pozbawiając małżonków niepodejmujących lub rezygnujących z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad współmałżonkiem w ogóle możliwości nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniosło się do posiadanego przez D. P. prawa do emerytury. Jasne brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych, że ustalenie prawa do emerytury, co słusznie wywiódł organ I instancji, wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Trudna sytuacja materialna wnioskodawczyni i pobieranie emerytury w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne nie może przemawiać za przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego zważywszy na przepis ustawy, który takiej przesłanki nie wprowadził. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w stanie faktycznym sprawy brak jest także związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia czy też niepodejmowaniem zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opiekę nad mężem. Organ II instancji stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania, zaś argumenty podnoszone przez stronę nie mógłby zostać wzięte pod uwagę.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 roku, nr [...], utrzymującą w mocy decyzję p.o. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działającego z upoważnienia Wójta Gminy P., z dnia [...] czerwca 2020 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wniosła D. P., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy:

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2020 r., poz. 111 ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię polegającą na pominięciu uzasadnionych celów ww. ustawy, tj. wykładni systemowej i funkcjonalnej przywołanego przepisu, co w efekcie doprowadziło do przyjęcia, że okoliczność pobierania przez D. P. świadczenia emerytalnego stanowi kryterium negatywne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w ogóle, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i błędne uznanie, że sam fakt uzyskania i pobierania przez skarżącą emerytury ma przesądzające znaczenie dla oceny jej wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- art. 2, art. 32 ust. 1, art. 69, art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie, a to które to normy konstytucyjne w zaistniałym stanie faktycznym sprawy przemawiały za przyjęciem wykładni systemowej i funkcjonalnej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a co za tym idzie błędnym uznaniem przez organy rozstrzygające obu instancji jedynie wykładni językowej wskazanego przepisu;

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przyjmując, że sam fakt pobierania przez skarżącą świadczenia emerytalnego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (wbrew istnieniu utrwalonego orzecznictwa, którego uwzględnienie prowadzi do odmiennych wniosków) i zwalnia organ rozstrzygający w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła :

1) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy P. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] czerwca 2020 roku, nr [...];

2) na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wywiedzionego środka odwoławczego skarżąca wskazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), co uzasadnia uchylenie ich w całości. Zdaniem skarżącej prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r., a dokonana przez organy orzekające wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a cytowanej ustawy jest błędna. Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 8 stycznia 2020 r. (I OSK 2392/19) oraz liczne wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych skarżąca wskazała, że wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury narusza fundamenty aksjologiczne wyrażone w Konstytucji RP. Skarżąca wskazała, że organ administracji orzekający w niniejszej sprawie naruszył przepisy prawa materialnego, dokonując nieprawidłowej wykładni ustawy o świadczeniach rodzinnych, co miało wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji. Doktryna i utrwalone orzecznictwo stoją bowiem na stanowisku, że osoba uprawniona winna mieć przyznane wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną emeryturą a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego. W praktyce oznacza, że skarżąca, która ma ustalone prawo do emerytury powinna otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad mężem nie w całości, ale do wysokości tego świadczenia. W ocenie skarżącej organ przy wydawaniu decyzji naruszył także podstawowe normy Konstytucji, albowiem pozbawił D. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie realizując tym samym konstytucyjnych obowiązków udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Skarżąca wskazała ponadto, że SKO przy wydawaniu decyzji naruszyło także normy proceduralne, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, nie dokładając wszelkiej staranności w dogłębnym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy i nie dokonując właściwej interpretacji przepisów mimo bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych w tym zakresie. Skarżąca wskazała, że za wydaniem zaskarżonej decyzji nie przemawiał także jej słuszny interes, a wydane rozstrzygnięcie doprowadziło do sytuacji, w której skarżąca została pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad chorym mężem tylko i wyłącznie z tego powodu, że posiada prawo do emerytury, która de facto jest bardzo niska i z której nie jest ona na w stanie w żaden sposób utrzymać siebie i swojej rodziny. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W ocenie organu zarzuty podnoszone przez skarżącą są niezasadne, a organ prowadząc postępowanie dołożył wszelkiej staranności w dogłębnym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a także dokonał właściwej interpretacji przepisów prawa materialnego. Emerytura D. P. nie jest jedynym źródłem utrzymania jej rodziny, a jej niska kwota wynika z tego, że ww. nie udowodniła organowi rentowemu łącznie okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze 20 lat, z czego można wywnioskować, że skarżąca przez wiele lat nie podejmowała zatrudnienia i nie było to związane ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. D. P. dobrowolnie złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w dniu [...] stycznia 2020 roku, czyli w okresie kiedy już opiekowała się niepełnosprawnym mężem. W ocenie Kolegium skarżąca miała także wiedzę o wysokości emerytury jaka będzie jej wypłacana i świadomie zdecydowała się na złożenie wniosku o jej przyznanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało nadto, że ustawodawca zawierając w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłankę negatywną uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w postaci legitymowania się przez osobę sprawującą opiekę ustalonym prawem do emerytury, miał świadomość występowania dysproporcji tych świadczeń. Z punktu widzenia przywołanego przepisu wykluczenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obowiązuje bez względu na wysokość pobieranej emerytury.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje;

Na wstępie sąd wyjaśnia podstawę prawną skierowania sprawy do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 października 2020r. odwołana została rozprawa wyznaczona na dzień 20 października 2020r., a sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wynika, że podstawą odwołania rozprawy i skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym był art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVI-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 374 ze zm.) oraz §1 pkt 1 i 2 oraz § 3 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 pażdziernika2020r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym. Z § 3 Zarządzenia Prezesa NSA nr 39 wynika, że wynikające z § 1 pkt 2 skierowanie do załatwienia na posiedzeniu niejawnym spraw wyznaczonych do rozpatrzenia na rozprawie, znajduje odpowiednie zastosowanie do wojewódzkich sądów administracyjnych, których siedziby znajdują się na terenie objętym obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020r., poz. 1758 ze zmianą wynikającą z Rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020r. – Dz. U. z 2020r. poz. 1829). Powołanym wyżej rozporządzeniem zmieniającym Rada Ministrów objęła obszarem czerwonym z dniem 17 października 2020r. również miasto na prawach powiatu B., będące siedzibą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W konsekwencji wyznaczone dotychczas rozprawy w WSA w Białymstoku zostały odwołane z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie a sprawy wyznaczone na rozprawę zostały skierowane do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do treści art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVI-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 374 ze zm.)

Skarga podlegała uwzględnieniu

Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że organ ten dopatrzył się w sprawie aż czterech przesłanek uniemożliwiających przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem uznając za przeszkodę prawną:

- fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 25 roku jego życia (w świetle art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych),

- fakt, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z osobą nie legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności (w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych),

-fakt, że poza małżonkiem, są osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, które nie są osobami małoletnimi ani nie są niepełnosprawne (w świetle art. 17 ust. 1a pkt 2 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych),

- fakt, że osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury (w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych)

Organ II instancji wyeliminował trzy pierwsze przeszkody przyjmując, że jedynie ustalone prawo do emerytury skarżącej uniemożliwia przyznanie na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Sąd podziela trafność oceny organu odwoławczego w odniesieniu do wyeliminowania trzech pierwszych przesłanek odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie podziela natomiast uznawania za bezwzględną przeszkodę prawną dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego faktu pobierania przez osobę sprawująca opiekę emerytury. Argumentacja sądu jest następująca.

W odniesieniu do pierwszej, wymienionej przez organ I instancji, przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci stwierdzenia znacznej niepełnosprawności J. P. już po ukończeniu przez niego 25 roku życia, skład orzekający w pełni się zgadza z oceną prawną sprawy dokonaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., które trafnie wytknęło organowi I instancji niemożność upatrywania w treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bezwzględnej przeszkody do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrokiem bowiem z 21 października 2014r., wydanym w sprawie o sygn. K 38/13, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Stwierdzona zatem została zakresowa niekonstytucyjność przepisu art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, skutkująca tym, że przepis ten w niekonstytucyjnym zakresie nie może być stosowany. Oznacza to, że organy administracji publicznej rozpoznając teraz wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pochodzący od opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, mają obowiązek rozpatrzenia wniosku z pominięciem kryterium wskazanego w treści przepisu, uzależniającego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad dorosłą osobą od tego, kiedy niepełnosprawność powstała. Innymi słowami organy administracji publicznej nie powinny brać pod uwagę tego, że znaczna niepełnosprawność osoby wymagającej opieki została stwierdzona w dorosłym życiu (w sprawie niniejszej w roku 2008, w 64 – tym roku życia J. P.).

Skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni akceptuje jednolitą linię orzecznictwa sądów administracyjnych, pojmujących konsekwencje prawne zakresowej niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako niemożność upatrywania w jego treści, przeszkody dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi dorosłej osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność stwierdzona została po ukończeniu 18 czy 25 roku życia. Jak stwierdził zasadnie WSA w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie o sygn. II SA/Go 682/14, wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 odniósł bezpośredni skutek. Zadaniem sądu administracyjnego, realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich, jest ustalenie możliwości zastosowania badanego przez Trybunał przepisu zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Wynikająca z sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego zakresowa derogacja przepisu, nie powoduje luki konstrukcyjnej, uniemożliwiającej stosowanie przepisu. Zmodyfikowany przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu może być stosowany. Zróżnicowanie wiekowe wprowadzone w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych godziło w normatywnie określoną zasadą równości obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Honorowanie przepisu w dotychczasowym brzmieniu byłoby nie do pogodzenia z modelem i funkcją ochrony praw jednostki, realizowaną przez sądy administracyjne, którym przyznaje się kompetencje do bezpośredniego stosowania Konstytucji w przypadku usunięcia z porządku prawnego fragmentu przepisu. WSA w Gorzowie Wielkopolskim trafnie zauważył, że zasygnalizowanie w uzasadnieniu wyroku Trybunału potrzeby działań legislacyjnych, ma charakter postulatywny a nie normatywny (wiąże sentencja wyroku). Jeśli sądy administracyjne, kierując się sugestią Trybunału zawartą w pkt 8 uzasadnienia wyroku, stosowałyby przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w dotychczasowym brzmieniu, a ustawodawca nadal nie wykonałby zaleceń Trybunału, jednostki, których prawa zostały naruszone treścią przepisu, zostałyby pozbawione ochrony.

Skład orzekający akceptuje również zaprezentowaną przez SKO w S. ocenę prawną przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, której dopatrzył się organ I instancji, opisanej art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten bowiem znajduje zastosowanie, jak trafnie zauważyło Kolegium, wyłącznie w sytuacji, w której o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się inna niż współmałżonek osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny (np. syn, córka, wnuk). W przepisie tym ustawodawca sankcjonuje wartość wynikającą z małżeństwa, zgodnie z którą obowiązek małżonka opieki i pielęgnacji względem niepełnosprawnego współmałżonka, wyprzedza obowiązek innych osób zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnego, chyba, że współmałżonek niepełnosprawnego sam nie jest w stanie zrealizować swego obowiązku opieki i pielęgnacji, ponieważ legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co oznacza że sam wymaga pomocy i opieki osób trzecich. Skład orzekający w pełni podziela stanowisko WSA w Białymstoku wyrażone tezą wyroku wydanego w sprawie II SA/Bk 987/12, w której został wypowiedziany następujący pogląd:

"Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek – nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i jego woli. Chodzi głównie o takie sytuacje, gdy obowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę".

Również ocena Kolegium trzeciej przeszkody prawnej do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, której dopatrzył się organ I instancji jest trafna. Chodzi o fakt posiadania przez niepełnosprawnego dorosłych córek, nielegitymujących się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje bowiem ugruntowane już stanowisko, że przepis art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy tylko innych osób, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży w stosunku do osoby niepełnosprawnej obowiązek alimentacyjny wynikający z pokrewieństwa, a nie dotyczy małżonka ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki sprawowanej wobec niepełnosprawnego współmałżonka (vide: teza wyroku NSA z 11 grudnia 2018r. sygn. I OSK 2167/87). W wyroku tym NSA stwierdził, że obowiązek alimentacyjny małżonka nie wynika z pokrewieństwa czy powinowactwa ale jest immanentnie związany z węzłem małżeńskim i związanymi z nim obowiązkami wzajemnego wsparcia, troski i pieczy małżonków. Wszak z chwilą zawarcia związku małżeńskiego to na małżonkach w pierwszej kolejności (a nie na rodzicach, czy rodzeństwie) spoczywa obowiązek wzajemnej pieczy i wsparcia. To małżonek w pierwszej kolejności – a nie krewni - zobowiązani są do świadczenia pomocy i do opieki nad współmałżonkiem. Z istoty małżeństwa wynika taka właśnie hierarchia relacji rodzinnych. To z kolei oznacza, że jeżeli małżonek osoby niepełnosprawnej dla właściwego sprawowania pieczy musi zrezygnować z kontynuowania czy podjęcia pracy zarobkowej, to on w pierwszej kolejności uprawniony jest do skorzystania ze wsparcia, jeżeli Państwo przewiduje jakąkolwiek jego formę osobom sprawującym pieczę nad niepełnosprawnymi członkami rodziny.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jest przyjęte, że małżonek osoby niepełnosprawnej, sprawujący nad niepełnosprawnym opiekę należy do osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ciąży bowiem nad nim swoisty obowiązek alimentacyjny względem współmałżonka wynikający z art. 23 i 27 zd. pierwsze Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obowiązek ten może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych albo na dostarczaniu w naturze określonej ilości produktów potrzebnych do życia albo na osobistych staraniach. W sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji wybiera ten ostatni sposób wspomagania potrzebującej osoby mu bliskiej, polegający na rezygnacji z zatrudnienia po to, by osobistym staraniem wspierać tę osobę, z pomocą przychodzi mu Państwo. Osoba zobowiązana do alimentacji otrzymuje w zaistniałej sytuacji pomoc polegającą na przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę. Jest to bowiem określona przepisami kwota pieniężna, z którą się wiąże opłacanie przez Państwo składek emerytalno- rentowych.

Jako czwartą negatywną przesłanką przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego została uznana przez organy obu instancji okoliczność ustalonego prawa do emerytury skarżącej, wykluczająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak stanowi art. 17 ust. 5 pkt1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma między innymi ustalone prawo do emerytury. Z akt sprawy wynika, że organ rentowy przyznał skarżącej D. P. emeryturę od dnia [...] lutego 2020r. w wysokości 120,50 złotych miesięcznie (decyzja ZUS z [...] lutego 2020r. znak [...]).

Skład orzekający przychyla się do tej linii orzecznictwa sądów administracyjnych, która się pojawiła w ostatnich dwóch latach, wypierając wyłącznie wykładnię literalną przesłanki negatywnej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opisanej art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, linii orzecznictwa zapoczątkowanej - między innymi - wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 20 lutego 2019r. sygn. II SA/Go 83/18, prawomocnym od 30 kwietnia 2020r. (tj. od daty wyroku NSA z 30 kwietnia 2020r. oddalającego skargę kasacyjną SKO w Gorzowie Wielkopolskim od wyroku WSA o sygn. II SA/Go 833/18). Sąd zwraca uwagę na trafność i siłę argumentacji sądu w powołanym wyżej wyroku, gdzie zwrócono uwagę na potrzebę uzupełniania wykładni językowej przepisu wynikami wykładni systemowej i funkcjonalnej z uwagi na to, że zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może doprowadzić do odrzucenia rezultatów jednoznacznej wykładni językowej. Wykładania językowa ogranicza się tylko do interpretacji tekstu prawnego zgodnie z prawidłami i znaczeniem języka etnicznego, w którym został sporządzony. Tekst prawa powinien być zaś tak interpretowany, aby wynik interpretacji nie prowadził do sprzeczności z innymi obowiązującymi normami sytemu prawa (wykładnia systemowa) oraz aby ustalenie znaczenia przepisu uwzględniało cel i rolę społeczną tego przepisu (wykładnia funkcjonalna). Jak zauważył NSA w wyroku oddalającym skargę kasacyjną organu od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim o sygn. II SA/Go 833/18, wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych winna także uwzględniać kontekst historyczny pojawienia się przepisu w systemie prawa i ten kontekst historyczny przesądza o konieczności zastosowania reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej, W dacie uchwalania ustawy o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Tym samym wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie osobie strat jakie ponosi w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja ekonomiczna przedmiotowych świadczeń utrzymywała się do 1 maja 2014r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 złotych i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie wynosi 1830 złotych. Intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Odczytanie znaczenia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w obecnych realiach, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej i funkcjonalnej.

Zmianę linii orzecznictwa i odejście od poprzestania wyłącznie na literalnej wykładni przesłanki negatywnej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opisanej art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, dostrzec można również w wyrokach: WSA w Krakowie z 11 kwietnia 2019r. sygn. III SA/Kr 137/19, WSA w Gdańsku z 12 września 2019r. sygn. IIISA/Gd 472/19, WSA w Rzeszowie z 25 lipca 2019r., sygn. II SA/Rz 676/19, NSA z 28 czerwca 2019r. sygn. I OSK 757/19, NSA z 8 stycznia 2020r. sygn. I OSK 2392/19 oraz NSA z 27 maja 2020r. sygn. I OSK 2375/19. W wyrokach tych akcentowane jest nawiązanie do zasad wykładni prawa. Na uzasadnienie potrzeby sięgnięcia do wykładni funkcjonalnej i systemowej przepisu przytaczane jest stanowisko doktryny, mówiące o tym, że jasność przepisów prawa może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów, czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo, że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie(L. Morawski: Wykładnia prawa w orzecznictwie sądów. Komentarz. Toruń 2002,s.65)

Trafne są zatem zarzuty skargi naruszenia przez organy obu instancji przepisu prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 5 pkt 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię pomijającą systemowe i funkcjonalne odkodowanie normy, czego konsekwencją stała się odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie obecnie wynoszącej 1830 złotych z uwagi na pobieranie przez skarżącą emerytury w kwocie 120,50 złotych.

Skład orzekający nie zgadza się jednak z prezentowanym w skardze poglądem jakoby po zastosowaniu systemowych i funkcjonalnych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, można byłoby przyznać opiekunowi otrzymującemu niższą niż to świadczenie emeryturę, świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy między ustawową kwotą świadczenia a kwotą pobieranej emerytury. Sądowi jest wiadome, że takie stanowisko zostało zaprezentowane przez NSA w wyrokach z 28 czerwca 2019r. sygn. I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020r. sygn. I OSK 2392/19 i z 30 kwietnia 2020r. sygn. I OSK 1546/19. W orzecznictwie jednak pojawił się nowy pogląd co do sposobu rozwiązania konfliktu wynikającego ze zbiegu uprawnień opiekuna osoby niepełnosprawnej do świadczenia emerytalno – rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego, który jest poglądem akceptowanym przez skład orzekający w sprawie niniejszej. Wyrażony on został przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 27 maja 2020r. sygn. I OSK 2375/19 oraz z 18 czerwca 2010r. sygn. I OSK 254/20 a polega na umożliwieniu osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno – rentowego.

W powołanych wyżej wyrokach akceptowanych przez skład orzekający w sprawie niniejszej, trafnie zwraca się uwagę, że kwota świadczenia pielęgnacyjnego jest jednoznacznie określona ustawowo, co nie pozwala na samodzielne określenie wysokości świadczenia przez organ administracji publicznej w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Podnosi się także, że praktyka przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między jego ustawową kwotą a kwotą niższego świadczenia emerytalno – rentowego, niezależnie od trudności co do ustalenia podstawy prawnej, niosłaby komplikacje w zakresie ustalania wysokości świadczenia pielęgnacyjnego do wypłaty w sytuacji otrzymania tzw. trzynastej emerytury czy w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno – rentowe. NSA zwrócił uwagę, że w przypadku zbiegu uprawnień ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawniona. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 ustawy lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 1270), zgodne z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

NSA uznał, że osoba która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego ze świadczeń poprzez rezygnację z pobierania niższego świadczenia. Wybór może zrealizować poprzez łożenie do organu emerytalno – rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 1270). Stosownie do treści tego przepisu, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). NSA uznał, że zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 a ustawy, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. NSA zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami a zatem w postępowaniach, w których wymagana będzie rezygnacja z pobierania emerytury, od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu albowiem zostały one oparte na przepisie prawa materialnego poddanym niepełnej wykładni a w postępowaniu administracyjnym nie poinformowano strony o istotnych okolicznościach faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 K.pa. Nadto z art. 79a K.pa. wynika, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, organ administracji informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jest obwiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, organ winien także dołączyć do akt udokumentowane informacje o korzystaniu przez skarżącą ze świadczeń opiekuńczych z tytułu opieki nad mężem we wcześniejszych latach tj. jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, o których pobieraniu jedynie wzmiankę uczyniło Kolegium a których udokumentowane otrzymywanie przez skarżącą stanowiłoby potwierdzenie rezygnacji z pracy z powodu konieczności opieki nad mężem.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, sprowadzających się do kosztów zastępstwa procesowego strony skarżącej przed sądem, w tym wypadku wynagrodzenia jednego adwokata z wyboru według stawki prawem przewidzianej w wysokości 480 złotych (art. 200 w związku z art. 210 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).