Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 643/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 52a
journal: Dz.U. 2018 poz 1030
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] czerwca 2018 roku numer [...]; 2. zasądza od P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. na rzecz skarżącego P. C. kwotę 5517 (pięć tysięcy pięćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. (zwany dalej także: "PPIS") decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] wymierzył P. C. (zwanemu dalej: "skarżącym") na podstawie art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2018 r., poz. 1030, dalej: "u.p.n.") karę pieniężną w kwocie 110.000 zł za naruszenie art. 44b u.p.n. poprzez wprowadzanie do obrotu w dniu [...] marca 2017 r. środków zastępczych posiadających w swoim składzie substancje psychoaktywne: 1) 4-CMC - w postaci proszku w ilości 27 opakowań z tworzywa sztucznego z zapięciem strunowym o łącznej wadze po badaniach 27,24 g; 2) 4-CMC i meksedron w postaci proszku w 1 opakowaniu z tworzywa sztucznego z zapięciem strunowym o łącznej wadze po badaniach 0,90 g; 3) 3-CMC w postaci proszku w 2 opakowaniach z tworzywa sztucznego z zapięciem strunowym w ilości 1,93 g; 4) 3-CEC w postaci proszku w 2 opakowaniach z tworzywa sztucznego z zapięciem strunowym o łącznej wadze po badaniach 56,67 g; 5) 4-CMC, 3-CMC, 3-CEC i n-etyloheksedron (HEX-EN) - Waga elektroniczna zanieczyszczona śladowymi ilościami; 6) 4-CEC w postaci proszku w opakowaniach z tworzywa sztucznego z zapięciem strunowym o łącznej wadze po badaniach 190,85 g; 7) Etiozolam w postaci tabletek w 4 opakowaniach z tworzywa sztucznego z zapięciem strunowym w ilości 8 tabletek o łącznej wadze po badaniach 1,08 g; 8) N-etylopentedron w postaci proszku w 3 opakowaniach z tworzywa sztucznego z zapięciem strunowym o łącznej wadze po badaniach 0,84 g; 9) MDPHP w postaci proszku w 1 opakowaniu z tworzywa sztucznego z zapięciem strunowym o łącznej wadze po badaniach 0,31 g; 10) FU-F (furanyl-fentanyl) w postaci tabletek w 1 opakowaniu z tworzywa sztucznego z zapięciem strunowym w ilości 3 tabletek o łącznej wadze po badaniach 0.43 g; 11) Flubromazepam w postaci tabletek w 1 opakowaniu z tworzywa sztucznego z zapięciem strunowym w ilości 2 tabletek o łącznej wadze po badaniach 0,14 g, których wycofanie z obrotu nakazano skarżącemu na mocy ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] maja 2018 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] marca 2017 r., podczas przeszukania w miejscu zamieszkania P. C., funkcjonariusze Policji zabezpieczyli ww. środki zastępcze zawierające substancje psychoaktywne, mające wpływ na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Dokumentacja potwierdzająca powyższe, obejmująca m.in. notatkę urzędową z dnia [...] marca

2017 r. oraz opinię z zakresu badań chemicznych zawartą w sprawozdaniu z dnia

[...] listopada 2017 r. nr [...] Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji w W., została na mocy postanowienia organu z [...] września 2017 r.

nr [...] włączona przez organ do akt postępowania prowadzonego na podstawie art.44c ust.4 u.p.n.

Na podstawie opinii toksykologicznej z dnia [...] marca 2018 r. sporządzonej przez biegłego sądowego z zakresu toksykologii i chemii sądowej w zakresie dotyczącym działania i szkodliwości środków zastępczych, organ ustalił, że substancje, wymienione wyżej w punktach 1-6 oraz 8 i 9 należą do grupy syntetycznych katynonów (tzw. dopalacze"), które są zazwyczaj przyjmowane drogą doustną, donosową lub dożylną. Ilość przyjmowanej dawki może wahać się w dość szerokim zakresie w zależności od rodzaju substancji, drogi podania czy stopnia uzależnienia biorcy, jednak już nawet 4 mg dawka może wywołać efekt stymulujący

u osób przyjmujących tego typu substancje okazjonalnie, czyli nieuzależnionych. Średnia dawka jednorazowo przyjmowana przez biorców okazjonalnych waha się

w granicach od 20 mg – 100 mg. Najczęściej zaś spotykanymi obecnie na rynku polskim, handlowymi porcjami dilerskimi, są ilości od ok. 0.3 -1.0 g proszku.

Z zatrzymanej u skarżącego ilości syntetycznych katynonów, tj. łącznie około

278,74 g, w ocenie organu można przygotować od około 279 do około 929 jednorazowych porcji, tzw. działek substancji, zaś dla biorców okazjonalnych od około 2787 do około 13937 jednorazowych porcji. Substancje wymienione natomiast w punktach 7 i 11 są zaliczane do grupy "rekreacyjnych" benzodiazepin, przyjmowanych zazwyczaj drogą doustną i podjęzykową. a dawkę wystarczającą do jednorazowego odurzenia się jednej osoby szacuje się na już około 1 mg.

Z zatrzymanej u skarżącego ilości 1,22 g łącznie tych środków zastępczych można przygotować około 1220 jednorazowych porcji tzw. działek substancji. Z kolei substancja wymieniona w punkcie 10 to organiczna pochodna piperydyny

i jednocześnie pochodna fenantylu - silnego leku przeciwbólowego. W ocenie organu, ze względu na brak danych literaturowych na temat stężeń toksycznych substancji z grupy syntetycznych opioidów oraz ich dawek śmiertelnych, w tym Fu-F, związki te stanowią bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia biorcy. Przyjmuje się, że około 0.5 mg fluranylfetanylu wystarczy do jednorazowego odurzenia się jednej osoby nieuzależnionej. Z zatrzymanej u skarżącego ilości 0,43 g tego środka łącznie można przygotować około 860 jednorazowych porcji tzw. działek substancji.

Na podstawie ww. ustaleń poczynionych na podstawie ww. opinii toksykologicznej, organ stwierdził, że ilość substancji zatrzymana u skarżącego jest bardzo duża, zaś ilości porcji, nie są ilościami do użycia przez jedną osobę, co wskazuje, że skarżący nie posiadał tej ilości na własny użytek, lecz zakupił te substancje celem wprowadzania do obrotu, co w ocenie organu doprowadziło do wniosku, że wbrew zakazowi określonemu w art. 44b u.p.n. wprowadzał on do obrotu środki zastępcze. W tym zakresie organ odniósł się do protokołu przesłuchania skarżącego z dnia [...] stycznia 2018 r., kiedy to skarżący stwierdził, że zakupił przedmiotowe środki zastępcze na użytek własny w celu zażycia. jako środki "research chemicals" za cenę około 1.000 zł. i nie miał świadomości, że są to dopalacze. Ponadto skarżący zeznał wówczas, że środki zastępcze zwane dopalaczami zażywa od roku. Organ uznał, że zeznaniom tym nie można dać wiary

z tego względu, że po pierwsze posiadanie na własne potrzeby tak dużej ilości jest nielogiczne i sprzeczne z doświadczeniem życiowym, a po drugie skarżący uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.700 zł miesięcznie, więc jednorazowy wydatek 1000 zł tylko na dopalacze na własne potrzeby spowodowałby brak możliwości funkcjonowania pod względem ekonomicznym przez cały miesiąc.

Mając powyższe na uwadze organ ustalił, że skarżący wprowadzał środki zastępcze do obrotu, które to przekonanie oparł na dowodach pośrednich, motywując je również wydaną w dniu [...] maja 2018 r. decyzją nr [...] dotyczącą wycofania z obrotu środków zastępczych zabezpieczonych podczas interwencji Policji u skarżącego w dniu [...] marca 2017 r oraz przepadku na rzecz Skarbu Państwa i zniszczenia na koszt strony postępowania przedmiotowych środków zastępczych. Decyzja ta uprawomocniła się, zaś wydany nakaz wycofania z obrotu przedmiotowych środków zastępczych jest, w ocenie organu, konsekwencją udowodnionego obrotu tymi środkami.

Organ wskazał, że wymierzając przedmiotową karę na podstawie art. 52a u.p.n. w wysokości 110.000 zł uwzględnił całokształt działalności skarżącego,

w szczególności ilość rodzajów środków zastępczych, zaś ustalając jej wysokość kierował się w szczególności ilością tych środków zastępczych, ilością szacunkowych jednorazowych ich porcji porcji, a także faktem szkodliwego i niebezpiecznego dla zdrowia lub życia odziaływania po spożyciu zabezpieczonych środków. Organ wziął również pod uwagę przesłanki wynikające z art 189d k.p.a., w zakresie w jakim nie są one sprzeczne z art. 52a u.p.n., ustanawiające tzw. dyrektywy wymiaru kary,

a przy tym wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, która w przypadku wprowadzania środków zastępczych do obrotu jest dobrem nadrzędnym i szczególnie chronionym. Ponadto organ uwzględnił okoliczność, że jest to pierwszy czyn popełniony przez skarżącego,

a także świadomość oraz dobrowolność jego działania, ukierunkowanego na chęć osiągnięcia zysku ze sprzedaży środków zastępczych kosztem zdrowia, a nawet życia ludzkiego.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. (dalej: PPWIS) uchylił ww. decyzję w części dotyczącej ustalenia daty wprowadzenia do obrotu środków zastępczych i za naruszenie art. 44 b u.p.n. poprzez wprowadzenie do obrotu przedmiotowych środków zastępczych posiadających w swoim składzie substancje psychoaktywne, wymierzył skarżącemu karę pieniężną w kwocie 110.000 zł, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, podzielił ocenę materiału dowodowego, dokonaną przez PPIS, w zakresie stwierdzenia na jego podstawie znamion wprowadzania przedmiotowych substancji do obrotu oraz wykluczenia ich przeznaczenia na użytek własny. W tym względzie organ podkreślił, że na podstawie art. 80 k.p.a. może on opierać swoje ustalenia na dowodach pośrednich. W tym też względzie organ podkreślił, że skarżący nie odwołał się od decyzji nakazującej mu wycofanie przedmiotowych środków z obrotu, ani też nie zgłaszał zastrzeżeń co do zgromadzonego materiału dowodowego. Ze względu natomiast na przyznanie racji skarżącemu w tym zakresie, w jakim podniósł on w odwołaniu, że brak było dowodów na wprowadzanie do obrotu środków zastępczych w dniu [...] marca 2017 r., organ odwoławczy dokonał w tym zakresie korekty decyzji.

Organ wskazał, że na gruncie u.p.n. za wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych (rozdział 6 u.p.n.) służy kara administracyjna, zaś za określone czyny dotyczące środków odurzających

i substancji psychotropowych, ponosi się odpowiedzialność karną (rozdział 7 u.p.n.). Odnosząc się natomiast do definicji wprowadzania substancji do obrotu, organ odwoławczy wskazał, że na gruncie art. 52a u.p.n. obejmuje ona każdą postać udostępniania środków innej osobie oraz jest rozumiana szeroko, a więc tak, jak wskazuje na to art. 4 ust. 34 u.p.n. – tj. jako każda postać udostępnienia osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, a nawet jedynie "przy okazji". Wskazując, że zasady wiedzy, doświadczenia i logicznego rozumowania nakazują przyjąć, że ilość, ujawnionych w mieszkaniu skarżącego środków, wskazuje na ich przeznaczenie do dalszej odsprzedaży, organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia oraz wnioski organu I instancji, a przy tym i podstawy wymiaru kary pieniężnej, wymierzonej skarżącemu, mając przy tym na względzie art. 52 ust. 3 u.p.n. oraz art. 189d pkt. 1-7 k.p.a. oraz wagę naruszenia prawa, ochronę zdrowia i życia ludzkiego, a także interes publiczny. PPWIS oszacował ponadto wartość rynkową zabezpieczonych

u skarżącego środków na 14.000 zł, przyjmując stawkę obowiązującą w sprzedaży dilerskiej, tj. 50 zł za 1 g substancji. Uznał również, że stanowi ona jedynie

8-krotność wartości handlowej zabezpieczonych u skarżącego środków i zaledwie 11% kary maksymalnej.

Skargą skierowaną do tut. Sądu, P. C., działający przez pełnomocnika, zaskarżył w całości ww. decyzję, zarzucając jej naruszenie:

1) art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów zebranych w sprawie i ustalenie, że w nieokreślonym przez organ terminie doszło do wprowadzenia przez skarżącego do obrotu szczegółowo wskazanych środków zastępczych posiadających w swoim składzie substancje psychotropowe, podczas gdy z materiału dowodowego nie wynika, że strona wprowadzała do obrotu posiadane przez siebie substancje,

a wyłącznie że takie środki posiadała, albowiem:

a) wszystkie wskazane w decyzji środki, rzekomo wprowadzone do obrotu, były środkami:

- przechowywanymi w miejscu zamieszkania skarżącego, a nie

w miejscu takim jak sklep/magazyn itp., który wskazywałby na wprowadzanie do obrotu,

- zatrzymanymi przez organy ścigania, a następnie, po ich zabezpieczeniu zniszczonymi przez właściwe służby, a zatem nie sposób uznać, że trafiły one w jakiejkolwiek części do obrotu, tj. że środki te były oferowane komukolwiek, a przy tym nie udowodniono, że skarżący miałby nabyć i udostępnić jakiekolwiek inne środki zastępcze,

b) skarżącemu nie zarzucono, by prowadził sprzedaż i/lub udostępniał środki, formie sklepu stacjonarnego/internetowego lub w jakiejkolwiek innej, a przy tym zeznania świadka S. G. (której zeznania organ pominął, nie wskazując, że nie daje im wiary) oraz przesłuchanie strony, nie potwierdziły, że skarżący rzeczywiście takie środki udostępniał, a przy tym zeznania świadka i strony były spójne,

c) wobec skarżącego nie toczy i nie toczyło się postępowanie karne w sprawie wprowadzania do obrotu i/lub udostępniania osobom trzecim środków odurzających, a także nigdy nie był on skazany za popełnienie takiego czynu, co ma o tyle znaczenie, że materiał dowodowy potwierdził wyłącznie fakt posiadania przez niego nielegalnych środków, a nie udostępnianie osobom trzecim,

d) o wprowadzaniu do obrotu nie może świadczyć ilość posiadanych przez stronę środków,

e) o wprowadzaniu do obrotu nie może świadczyć posiadanie przez skarżącego akcesoriów do porcjowania, tj. wagi zanieczyszczonej śladowymi ilościami takich środków, w sytuacji, gdy skarżący przyznał, że sam brał takie środki,

f) o wprowadzaniu do obrotu nie może świadczyć posiadanie przez skarżącego akcesoriów do porcjowania, tj. wagi zanieczyszczonej śladowymi ilościami takich środków, albowiem posiadanie takich akcesoriów w określonych okolicznościach faktycznych może co najwyżej dowodzić ewentualnego przygotowania do wprowadzenia do obrotu,

g) o wprowadzaniu do obrotu nie może świadczyć posiadanie środków zakupionych za cenę około 1.000 zł przy osiąganym przez stronę dochodu

w wysokości 1.842,63 zł średniomiesięcznie z tytułu umowy o pracę,

w sytuacji nie porównania wysokości dochodu skarżącego z rzeczywistymi kosztami utrzymania i pominięcie faktu, że:

- skarżący zamieszkiwał w mieszkaniu użyczonym mu przez ojca, w związku

z czym część kosztów utrzymania mieszkania ponosił ojciec skarżącego;

- skarżący zamieszkiwał z partnerką, która wprawdzie była osobą bezrobotna, ale posiadała własne oszczędności zgłoszone w organach ścigania bezpośrednio po zatrzymaniu (okoliczność wynikająca z materiałów postępowania karnego przygotowawczego),

- skarżący systematycznie otrzymywał od rodziców i dziadków prezenty ze złotej biżuterii (okoliczność wynikająca z materiałów postępowania karnego przygotowawczego),

wobec czego możliwym było, by z własnych i całkowicie legalnych środków finansowych dokonał on zakupu środków zastępczych.

2) art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów zebranych w sprawie i ustalenie, że wartość środków zastępczych posiadanych przez skarżącego wynosi około 14.000 zł, po przyjęciu stawki 50 zł x 1 g substancji, podczas, gdy oferty sklepów internetowych (https://kolekcioner.nl; http://research-chemicals.pl/, https://iarmark-rc.org/), potwierdzają, że średnia cena detaliczna za 1 g substancji wynosi obecnie nie więcej niż 20 zł, czyli znacznie mniej niż wartość przyjęta przez organ, zaś organ nie wskazał żadnych danych odnośnie prowadzonego monitoringu rynku nowych substancji, które mogą pozwolić zweryfikować prawidłowość ustaleń organu w zakresie przyjętej wartości środków zastępczych,

3) art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów zebranych w sprawie i poczynienie ustaleń w zakresie wprowadzenia przez skarżącego do obrotu środków zastępczych w oparciu

o jedną niepotwierdzoną notatkę policyjną, a pominięcie dowodów przeciwnych, w tym zeznań świadków, tego, że środki zastępcze były przechowywane w prywatnym mieszkaniu, a także dodatkowych okoliczności faktycznych, tj. nie potwierdzenia, że skarżący korzystał z firm kurierskich, że otrzymywał przelewy za sprzedaż środków zastępczych, że miał porcje środków zastępczych przygotowane do wysyłki w zaadresowanych kopertach,

4) z ostrożności procesowej - art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów zebranych w sprawie i ustalenie, że doszło do wprowadzenia przez skarżącego do obrotu środków zastępczych w oparciu o uprawomocnioną decyzję nakazującej stronie wycofanie środka z obrotu

i orzeczenie przepadku, podczas gdy uprawomocnienie się takiej decyzji nie może zwalniać organu administracyjnego przy wymierzaniu przez niego kary

z art. 52a u.p.n. z poczynienia własnych ustaleń odnośnie tego, czy strona na którą nakłada karę wprowadzała środki zastępcze do obrotu,

5) art. 4 pkt. 11 a, pkt 27 i pkt 34, art. 44 b; art. 52a ust. 4 i 3 u.p.n. poprzez nałożenie kary pieniężnej w wysokości 110.000 zł z uwagi na wprowadzenie przez stronę do obrotu środków zastępczych posiadających w swoim składzie substancje psychotropowe, co wg decyzji I instancji miało mieć miejsce w dniu [...] marca 2017 r. w sytuacji gdy oczywistym jest, że tego dnia nie doszło do wprowadzenia przez stronę środków zastępczych do obrotu, a przy tym organ II instancji uchylając decyzję w zakresie daty nie wskazał, że do wprowadzenia środków do obrotu miałoby dojść w jakimkolwiek innym terminie niż [...] marzec 2017 r., podczas gdy nałożenie kary może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy już stwierdzono wprowadzenie środków zastępczych do obiegu, albowiem istnienie dowodu na dokonane wprowadzenie do obrotu ma znaczenie co do zasady wymierzenia kary, a zatem wymierzenie kary nie może nastąpić wyłącznie z uwagi na fakt posiadania przez stronę takich środków, czy też nawet w przypadku podejmowania przez stronę czynności zmierzających w przyszłości do wprowadzania środków do obrotu,

6) art. 189d k.p.a. w zw. z art. 52a u.p.n. poprzez nałożenie kary pieniężnej

w wysokości 110.000 zł, tj. 5,5-krotnie wyższej od kwoty minimalnej

i niewspółmiernej do okoliczności faktycznych istotnych w sprawie, tj. bez uwzględnienia okoliczności wymienionych w art. 189 d k.p.a., w tym m.in.:

- rzeczywistej ilości środków wprowadzonych do obrotu, a ograniczenie się do wskazania ilości zatrzymanych w miejscu zamieszkania skarżącego,

- tego, że skarżący nie prowadził ani stacjonarnego ani internetowego punktu sprzedaży środków zastępczych,

- że nie wykazano, by skarżący osiągnął jakikolwiek dochód z rzekomego wprowadzania środków zastępczych do obrotu,

- wartości zatrzymanych środków zastępczych, tj. wymierzenie kary 110.000 zł, w sytuacji, gdy wartość środków zastępczych przyjęta przez organ została wielokrotnie zawyżona w stosunku do wartości rynkowych, a przy tym cena ich zakupu wynosiła 1.000 zł, a zatem 110 x krotnie mniej niż nałożona kara,

a przy tym nałożona kara jest 5,5 razy większa niż kara minimalna,

- w innych sprawach administracyjnych nakładana przez organy kara byłą mniejsza pomimo stwierdzenia, że strona wprowadziła do obrotu znacznie większe ilości środków zastępczych niż 280,39 g.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji PPIS z dnia [...] czerwca 2018 r., a także

o przeprowadzenie dowodu z:

1. wydruków ze strony https:jarmark-rc.org na okoliczność aktualnych cen środków zastępczych.

2. kopii zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach na okoliczność wysokości wynagrodzenia osiąganego przez stronę w 2017 r.,

3. kopii pisma z [...] kwietnia 2017 r, wraz z załącznikami oraz akt z postępowania przygotowawczego [...] ([...]) - na okoliczność posiadania przez stronę złotej biżuterii,

4. z akt z postępowania przygotowawczego [...] ([...]) - na okoliczność posiadania przez partnerkę skarżącego oszczędności, czyli na okoliczności możliwości partycypowania w kosztach utrzymywania,

5. częściowych potwierdzeń zapłaty rachunków - na okoliczność ponoszenia przez ojca skarżącego większości kosztów utrzymania mieszkania zajmowanego przez stronę.

W uzasadnieniu, pełnomocnik umotywował argumentację przedstawioną

w zarzutach skargi

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Materialnoprawną podstawę dla wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U.

z 2017 r., poz. 783; dalej: "u.p.n."), a w szczególności przepis art. 52a ust. 1, zgodnie

z którym kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy lub nową substancję psychoaktywną, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 zł.

W myśl bowiem art. 44 b ust. 1 u.p.n, ustawodawca zakazał wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych i innych substancji psychoaktywnych.

Zgodnie zaś z art. 4 pkt 34 u.p.n. określenie wprowadzanie do obrotu oznacza udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych.

Z art. 52a ust. 1 u.p.n. wynika, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każda osoba, która wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. dopalacze). W utrwalonym orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że przez "wprowadzenie do obrotu", o jakim mowa w art. 52a ust. 1 u.p.n., należy rozumieć udostępnienie w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2684/13; z dnia 29 września 2015 r., sygn., akt II OSK 1407/15; z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt: II OSK 2255/15,

II OSK 1400/15, II OSK 996/15, II OSK 1799/15, II OSK 2794/15, II OSK 2984/15 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu: z dnia

15 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 40/16; z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt

IV SA/Wr 526/16 i z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 385/16,

w Gliwicach: z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 674/16).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone decyzje zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co pociągnęło za sobą wadliwe zastosowanie art. 52a ust. 1 u.p.n.

W sprawie niniejszej nie ma sporu odnośnie kwestii, że substancje znalezione u skarżącego są środkami zastępczymi w rozumieniu omawianej ustawy. Poza sporem jest także, że kara pieniężna została wymierzona skarżącemu za "wprowadzenie do obrotu" na terytorium RP środków zastępczych. Spór dotyczy natomiast faktu, czy skarżący wprowadził do obrotu środki zastępcze.

Zdaniem Sądu, stanowisko organów w przedmiocie uznania, że skarżący wprowadził do obrotu środki zastępcze jest nieprawidłowe, a co najmniej przedwczesne. Sąd zwraca uwagę, że w konkretnej sprawie organy administracyjne wymierzając karę nie stwierdziły "wprowadzania do obrotu" przez skarżącego środków zastępczych na podstawie jakiegokolwiek dowodu, ale wprost przyznały, że wobec faktu ujawnienia środków zastępczych w znacznej ilości w pomieszczeniu użytkowanym przez skarżącego, co oznacza że był on w ich posiadaniu, nabrały przypuszczenia, że mógł wprowadzić je do obrotu. W przedmiotowej sprawie przy wymierzaniu kary administracyjnej organy oparły się zatem wyłącznie na domniemaniu, że zakwestionowane środki zastępcze miały zostać wprowadzone do obrotu. Tymczasem jak to już wyżej wskazano, przez "wprowadzenie do obrotu",

o jakim mowa w art. 52a ust. 1 u.p.n., należy rozumieć udostępnienie środka zastępczego w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt

II SA/Lu 661/17). W konsekwencji prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzenia do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 526/16). W sprawie niniejszej organy utożsamiły natomiast samo posiadanie przez skarżącego znacznej ilości środków zastępczych oraz narzędzi do ich porcjowania z wprowadzaniem ich do obrotu. Uczyniły to przy tym bez jakiegokolwiek dowodu dającego podstawę do przyjęcia, że rzeczywiście uzasadnionym jest przyjęcie faktu, iż doszło do wprowadzenia tych środków do obrotu. Co więcej organy nie podjęły nawet próby wykazania, aby to skarżący przekazał komukolwiek posiadane substancje. Tymczasem oparcie się przez organy wyłącznie na przypuszczeniu, że środki zastępcze mogły być wprowadzane do obrotu, choćby nawet przypuszczenie to znajdowało pewne uzasadnienie w logicznym rozumowaniu z uwagi na ilość posiadanych środków, jest niedopuszczalne wobec konieczności jednoznacznego stwierdzenia, że rzeczywiście środki te wprowadzano do obrotu. Sam zamiar wprowadzenia do obrotu nie jest bowiem wystarczający do uznania, że to wprowadzenie do obrotu nastąpiło (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 maja

2018 r., sygn. akt III SA/Kr 7/18).

Sąd nie podziela przy tym stanowiska organów odnośnie interpretacji wyroku WSA w Gdańsku z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 898/10. W orzeczeniu tym wskazano bowiem, że w ramach normy art. 80 k.p.a., organ dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego, może uznać daną okoliczność za udowodnioną, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego z innych ustalonych faktów, a w sprawie brak jest bezpośrednich środków dowodowych wykazujących dane okoliczności. Skonstruowanie domniemania faktycznego wymaga jednak uprzedniego udowodnienia faktów, na podstawie których organ wnioskuje o zaistnieniu innego faktu.

W ocenie niniejszego składu orzekającego, z udowodnionych faktów w postaci posiadania przez skarżącego znacznych ilości środków zastępczych oraz narzędzi do ich porcjowania nie można przyjąć za okoliczność udowodnioną, że wprowadzał on te środki do obrotu. Z faktów tych można co najwyżej wywodzić, że miał on taki zamiar, może nawet czynił ku temu przygotowania, ale nadal brak jest dowodu na okoliczność wprowadzenia ich do obrotu. Sam zaś zamiar (por. wyrok WSA

w Krakowie z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 7/18, a także wyrok WSA

w Białymstoku z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 302/18 i z dnia

10 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 590/18) oraz samo przygotowanie do wprowadzenia do obiegu znacznej ilości środków zastępczych (por. wyrok WSA

w Lublinie z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 661/17), nie są wystarczające do uznania, że to wprowadzenie nastąpiło. Powyższe oznacza, że organy przedwcześnie uznały za udowodniony fakt wprowadzenia przez skarżącego do obrotu tych środków.

Co więcej nawet przy założeniu, że "udostępnianie" jest pojęciem szerszym niż "dawanie", "wręczanie", "przekazywanie", w myśl powoływanego przez organy obu instancji wyroku WSA w Lublinie z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 276/16 i oznacza także samo "stwarzanie możliwości" nabycia takich środków

w danym miejscu np. w lokalu mieszkalnym, trudno jest uznać na podstawie akt niniejszej sprawy, że skarżący prowadził w pomieszczeniu jakakolwiek działalność,

w wyniku której stwarzał nawet "przy okazji" możliwość nabywania takich środków przez inne osoby. Taka sytuacja nie została wykazana w sprawie niniejszej, co więcej jak już wyżej wskazano, organy nie prowadziły postępowania w powyższym kierunku. W tym miejscu jeszcze raz podkreślić należy, że samo ujawnienie środków zastępczych posiadanych przez skarżącego oraz narzędzi do ich porcjowania nie przesadza o tym, że do obrotu tymi środkami doszło.

Sąd zwraca ponadto uwagę, że z notatki urzędowej Komendy Miejskiej Policji w B. z dnia [...] marca 2017 r., na którą powołują się organy inspekcji sanitarnej, wynika że powodem przeszukania mieszkania skarżącego było ustalenie w ramach prowadzonego przez Policję rozpoznania, że skarżący zajmuje się rozprowadzaniem środków oburzających. Notatka ta nie stanowi jednak - wbrew twierdzeniom organów obu instancji – potwierdzenia, że doszło do wprowadzenia do obrotu środków zastępczych, a jedynie wskazuje powód dokonanego przeszukania. Sąd nie kwestionuje faktu, że dokument ten stanowi dowód w sprawie administracyjnej, jednakże jego ocena w powiązaniu z pozostałym materiałem sprawy nie daje podstaw do wywodzenia o wprowadzaniu do obrotu środków zastępczych przez skarżącego. W aktach sprawy brak jest bowiem jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego treść notatki, czy nawet pozwalającego na zweryfikowanie jej treści. W szczególności żaden z policjantów nie potwierdził, że wie

o rozprowadzaniu przez skarżącego takich środków lub widział takie zdarzenie, które potwierdzałoby treść tej notatki. Podobnie decyzja z dnia [...] maja 2018 r. [...] dotycząca wycofania z obrotu środków zastępczych zabezpieczonych przez Policję podczas przeszukania lokalu mieszkalnego zajmowanego przez skarżącego oraz przepadku na rzecz Skarbu Państwa i zniszczenia na koszt strony postępowania przedmiotowych środków zastępczych, na którą powołują się organy w swoich decyzjach, nie stanowi swoistego prejudykatu do wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych. Wydanie tej decyzji nastąpiło

w odrębnym postępowaniu, w oparciu o odmienną podstawę prawną.

W obowiązującym zaś porządku prawnym brak jest przepisu, który wskazywałby, że podjęcie decyzji o wycofaniu z obrotu środków zastępczych warunkuje wymierzenie omawianej kary. Inaczej rzecz ujmując, wbrew przekonaniu organów inspekcji sanitarnej wydanie decyzji o wycofaniu z obrotu środków zastępczych nie zwalniało organów od prowadzenia własnego postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia, czy doszło do wprowadzenia do obrotu środków zastępczych. Na rozpatrzenie sprawy niniejszej mogły mieć wpływ ustalenia fatyczne dokonane w postępowaniu w sprawie wycofania z obrotu środków zastępczych, jednakże okoliczności te winne być ocenione jak każdy inny dowód zgromadzony w danej sprawie, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego.

Końcowo wskazać należy, że prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm prawa materialnego, uzależnione jest od uprzedniego wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania odpowiednich dowodów i ich oceny,

w myśl reguł przewidzianych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zmaterializowanie owych reguł powinno przejawiać się w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym po myśli art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu powyższe reguły postępowania bezopornie zostały naruszone przez organy obu instancji w stopniu mogącym mieć wpław na wynik sprawy, co skutkowało z kolei naruszeniem prawa materialnego.

Ponownie rozpatrując sprawę, organy dostosują się do wskazań zawartych

w uzasadnieniu. Dla przypisania konkretnej osobie odpowiedzialności z art. 52a ust. 1 u.p.n., konieczne jest wskazanie rzeczywistych dowodów świadczących

o wprowadzeniu do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środka zastępczego lub nowej substancji psychoaktywnej. Dowodów tych nie mogą zastąpić domniemania, że do takiej czynności doszło lub mogło dojść.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Na koszty

w łącznej wysokości 5517 zł składa się wpis sądowy w kwocie 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz minimalna stawka za opłaty za czynności adwokackie w kwocie 5400 zł.