Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 581/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 lpkt 1 it. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz G. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 1975 r., nr [...] Naczelnik Miasta i Gminy w S. (Naczelnik) orzekł o przejęciu na własność Państwa od l. L. za spłaty pieniężne nieruchomości rolnej obejmującej działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] ha, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego, położonego w S. "[...]".

Podstawą prawną decyzji Naczelnika był art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) – zwanej dalej "ustawą".

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2010 r. G. P. (Skarżący) wystąpił o stwierdzenie decyzji Naczelnika.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r, utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika.

Na skutek skargi wniesionej przez Skarżącego tutejszy sąd wyrokiem z dnia 15 września 2014 r. (sygn. akt I SA/WA 156/14) uchylił decyzje organów obu instancji.

W uzasadnieniu sąd wskazał, że w toku postępowania nadzorczego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zgromadził materiału dowodowego potwierdzającego prawo własności I. L. do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na dzień [...] listopada 1975 r.

Jednocześnie sąd wyjaśnił, że nie uznaje za zasadne zarzutów skargi zmierzających do wykazania, że decyzja Naczelnika została wydana bez uprzedniego złożenia wniosku.

Rozpoznając ponownie sprawę decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Minister odmówił stwierdzenia nieważności Naczelnika z dnia [...] listopada 1975 r. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją z dnia [...] lutego 2016 r.

Podstawą faktyczną i prawną decyzji organów obu instancji były następujące ustalenia faktyczne :

Decyzja Naczelnika wydana została na podstawie art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118), dalej : "ustawa z dnia 29 maja 1974 r." Gospodarstwo I. L. (poprzedniczki prawnej Skarżącego ) obejmowało działki ewidencyjne o numerach [...] i [...], a jego łączna powierzchnia wynosiła [...]ha.

W ocenie organów, dla zastosowania powyższego przepisu konieczne było łączne spełnienie następujących przesłanek :

1) rolnik, od którego dokonywano przejęcia, musiał być właścicielem przekazywanych nieruchomości,

2) rolnik ten musiał wystąpić ze stosownym wnioskiem w przedmiocie przejęcia,

3) rolnik nie spełniał warunków do uzyskania renty,

4) istniała możliwości dalszego prowadzenia towarowej produkcji rolnej na pozostałej części gospodarstwa (tj. części nieprzejętej).

W ocenie organów fakt przysługiwania I. L. prawa własności spornej nieruchomości potwierdza treść odpisu aktu własności ziemi nadesłanego przez Sąd Rejonowy w [...] oraz pismo Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] kwietnia 2015 r. Okoliczność, że I. L. wystąpiła z wnioskiem przesądzona została w wyroku tutejszego sądu z dnia 15 września 2014 r. (sygn. akt I SA/WA 156/14). Trzecia z przesłanek została bez wątpienia spełniona, bowiem z akt sprawy wynika, że powierzchnia gospodarstwa rolnego I. L. nie przekraczała [...] ha a jej wolą było przekazanie jedynie części posiadanych gruntów. Organ uznał również, że I. L. mogła prowadzić produkcję rolną na pozostałej części gruntów rolnych, to jest na działce nr [...] o powierzchni [...] ha.

W świetle powyższego organy uznały, że nie zaistniały przesłanki świadczące w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że decyzja Naczelnika z dnia [...] listopada 1975 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł do tutejszego sądu skargę wskazując, że jest poza sporem, iż jego poprzedniczka prawna nie złożyła wniosku o przejęcie gospodarstwa, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane.

Na wstępie sąd wyjaśnia, że rozpoznając niniejszą sprawę związany był wykładnią i oceną prawną dokonaną w wyroku z dnia 15 września 2014 r., sygn. akt I SA/WA 156/14.

W wyroku tym sąd podniósł, że z decyzji Naczelnika wynika, iż przejmuje on przedmiotowe mienie na własność Państwa, po rozpatrzeniu wniosku L. I. c. S. o przekazanie części gospodarstwa rolnego za spłaty pieniężne. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano również, że L. I. złożyła wniosek o przejęcie nieruchomości rolnej na własność Państwa. Brak wskazanej daty sporządzenia, czy złożenia organowi wniosku nie jest w tym zakresie istotny, ponieważ przepisy ustawy nie wiązały z datą wniesienia wniosku żadnych skutków prawnych (np. w zakresie wskazania końcowego terminu na złożenie wniosku). W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru kwestionowanej decyzji, z którego wynika, że I.L. odebrała odpis decyzji w dniu [...] listopada 1975 r. Znając treść tej decyzji, w tym również zapis świadczący o tym, że przejęcie nieruchomości rolnej nastąpiło po rozpatrzeniu jej wniosku, I. L. wydania decyzji w trybie wnioskowym nigdy nie kwestionowała, ani też faktowi rozpoznania sprawy na jej wniosek nigdy nie zaprzeczyła, mimo że decyzja zawiera pouczenie o możliwości wniesienia odwołania od decyzji. Z akt sprawy nie wynika również, aby Naczelnik z urzędu zainicjował postępowanie o przejęcie nieruchomości rolnej w trybie ustawy, w szczególności brak w aktach sprawy zawiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania o przejęcie przez Państwo nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] za spłaty pieniężne, czy też innego pisma potwierdzającego zainicjowanie z urzędu wskazanego wyżej postępowania. W konsekwencji sąd podzielił stanowisko Ministra, że brak w aktach sprawy wniosku poprzedniczki prawnej skarżącego nie mógł być zakwalifikowany jako wada nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa (wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa).

Wobec powyższego podniesione w skardze zarzuty dotyczące braku wniosku o przejęcie gospodarstwa rolnego musiały zostać uznane za niezasadne.

W wyroku z dnia 15 września 2014 r. sąd nakazał organowi zbadanie czy I. L., poprzedniczce prawnej Skarżącego, przysługiwało prawo własności do spornej nieruchomości a następnie w zależności od poczynionych ustaleń podjęcie dalszych czynności lub wydanie stosownego aktu, uzasadnionego zgodnie z art. 107 k.p.a.

Jak wynika z treści decyzji z dnia [...] listopada 2015 r., realizując powyższe zalecenie organ zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] celem ustalenia czy działka nr [...] posiadała urządzoną księgę wieczystą oraz czy został do niej złożony akt własności ziemi. Sąd nadesłał do organu akt własności ziemi z dnia [...] grudnia 1975 r. dotyczący działki ewidencyjnej nr [...], wydany na rzecz I. L., z domu K., córki A. i A. urodzonej w dniu [...] maja 1925 r., zamieszkałej w S. przy ul. [...]. Organ ustalił również , że z odpisu skróconego aktu zgonu I. L. sporządzonego w dniu [...] lutego 2012 r. wynika, że jej nazwisko rodowe brzmiało "L.", imiona jej rodziców to S. i J., data urodzenia to [...] stycznia 1914 r., ostatnie miejsce zamieszkania: S., ul. [...].

Minister powołał się również na pismo Burmistrza Gminy S. w którym wskazano, że treść odpisu aktu własności ziemi wskazuje na popełnienie w nim oczywistych omyłek w zakresie imion rodziców I. L., jej nazwiska rodowego oraz daty urodzenia. Burmistrz wskazał również, że z ustaleń poczynionych przez organ wynika, iż osoba o danych zawartych w akcie własności ziemi nigdy nie istniała. W konsekwencji organ uznał że akt własności ziemi, pomimo zawartych w nim nieścisłości, stanowi dokument potwierdzający prawo własności I. L. do nieruchomości składającej się z działki nr [...].

W ocenie sądu powstaje jednak pytanie, czy I. L. wskazana w akcie własności ziemi może być uznana za osobę tożsamą z I. L. - poprzedniczką prawną Skarżącego. Ustalenie, iż osoba o danych personalnych wskazanych w akcie własności ziemi nigdy nie istniała poczynione zostało bowiem na podstawie informacji zawartej w piśmie Burmistrza Gminy S. z dnia [...] kwietnia 2015 r., w którym wskazano "z ustaleń dokonanych przez tut. Organ wynika, iż osoba o danych osobowych zawartych w akcie własności ziemi z dnia [...] grudnia 1975 r. [...]., nigdy nie istniała".

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. nie zostało jednak wyjaśnione, w jakim trybie Burmistrz dokonywał powyższych ustaleń.

Wobec powyższego, na obecnym etapie postępowania nie można jeszcze przesądzić, że osoba o danych wskazanych w akcie własności ziemi nigdy nie istniała, a zatem, że zaistniała w nim oczywista omyłka pisarska, a poprzedniczce prawnej Skarżącego przysługiwało prawo własności działki [...]. Oznacza to, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] listopada 2015 r. wydane zostały z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 153 p.p.s.a.

Jeżeli w toku dalszego postępowania zostanie potwierdzone, że I. L. wskazana w akcie własności ziemi może być uznana za poprzedniczkę prawną Skarżącego, organ winien rozpoznać wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika z dnia [...] listopada 1975 r. uwzględniając fakt, że wydana została ona na podstawie art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. W trybie powołanego przepisu mogły być przejęte na własność państwa nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. nie zawierała definicji nieruchomości rolnej. Definicja ta zawarta była w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r- w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1983 r. nr 19 poz. 86). Stosownie do § 1 ust. 3 powołanego rozporządzenia (w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 1989 r.) nie uważa się za nieruchomości rolne nieruchomości należących do tej samej osoby lub osób, jeżeli ich łączny obszar nie przekracza 0,5 ha.

Wobec powyższego, stosownie do przepisów powołanej ustawy możliwe było przejęcie określonych nieruchomości wyłącznie, jeżeli łączny obszar nieruchomości rolnych należących do tej samej osoby przekraczał 0,5 ha. W sytuacji, w której powierzchnia nieruchomości należących do danej osoby nie przekraczała 0,50 ha nie było podstaw do orzeczenia o przejęciu danej nieruchomości na rzez państwa w trybie art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa.

Z uwagi na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja naruszają art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 9 listopada 2015 r.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.