Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1182/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3, art. 2a
journal: Dz.U. 1992 nr 68 poz 341
law: Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych.
article: art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uznania gier za gry na automatach 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącego K. P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] Minister Finansów po rozpatrzeniu wniosku K. P., skarżącego w niniejszej sprawie, o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2007r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia, że gry prowadzone na automatach "S." o nr [...] i [...], "T." o nr [...] i nr [...], "P." o nr [...], nr [...], "J." nr [...],[...] należących do F., są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 z późn. zm., dalej zwana ustawą o grach i zakładach wzajemnych) utrzymał ww. decyzję w mocy. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniach [...] oraz [...] sierpnia 2007 r. do Ministerstwa Finansów wpłynęły pisma z Urzędu Celnego w G. z prośbą o rozstrzygnięcie w trybie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych charakteru gier urządzanych na automatach: "S." o nr [...] i [...], "T." o nr [...] i nr [...], "P." o nr [...], nr [...], "J." nr [...],[...] należących do F. Złożenie przedmiotowych wniosków związane było z ustaleniami kontroli przeprowadzonej przez pracowników Referatu Szczególnego Nadzoru Podatkowego Urzędu Celnego w G. wraz z funkcjonariuszami KPP P. w [...] Bar [...] w R., ul. W. [...] oraz [...] Bar [...] w G., ul. M. [...], w którym funkcjonowały ww. automaty.

Pismem z dnia [...] września 2007 r. Minister Finansów wszczął postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia, czy gry na automatach "S." o nr [...] i [...], "T." o nr [...] i nr [...], "P." o nr [...], nr [...], "J." nr [...],[...] należących do F., są grami na automatach w rozumieniu przepisów przywołanej wyżej ustawy. Jednocześnie wezwano stronę do złożenia wyjaśnień w tej sprawie, a w szczególności do przedstawienia szczegółowych zasad i opisu gier prowadzonych na ww. automatach. Strona została także poinformowana o uprawnieniach wypływających z treści art. 10 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na ww. pismo organu z dnia [...] września 2007 r. skarżący przesłał w dniu [...] października 2007r. pismo, w którym stwierdził, że gry na automatach "S." o nr [...] i [...], "T." o nr [...] i nr [...], "P." o nr [...], nr [...], "J." nr [...],[...] nie są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. W swoim piśmie Strona stwierdziła, że przedmiotowe automaty nie wypłacają monet i nie umożliwiają uzyskania nagród rzeczowych w postaci przedłużenia czasu gry. Strona powołała się przy tym na znajdującą się w aktach sprawy opinię [...] w S.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] Minister Finansów działając na podstawie art. 2 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych, art. 104 k.p.a. rozstrzygnął, że gry prowadzone na automatach "S." o nr [...] i [...], "T." o nr [...] i nr [...], "P." o nr [...], nr [...], "J." nr [...],[...] należących do F., są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. Organ, po zapoznaniu się, jak podał w uzasadnieniu, z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że gry prowadzone na automatach "S." o nr [...] i [...], "T." o nr [...] i nr [...], "P." o nr [...], nr [...], "J." nr [...],[...] są grami na urządzeniach elektromechanicznych. Automaty te są wyposażone w zestawy ruchomych (obrotowych) bębnów, na których umieszczone są określone symbole. Automaty te wyposażone są we wrzutniki monet o nominałach 1, 2 lub 5 zł. Po zakredytowaniu automatów monetami o odpowiednich nominałach grający otrzymuje punkty kredytowe, za które może prowadzić grę (1 zł - 4 min., 2 zł - 8 min., 5 zł - 20 min.). W przypadku wygranej, tj. uzyskania określonego układu symboli na ruchomych bębnach automatów, grający uzyskuje dodatkowe punkty kredytowe, za które może prowadzić dalszą grę. Po upływie wykupionego czasu gry automaty wyłączają się bez względu na wynik gry. Po dokonaniu dodatkowej opłaty grę można kontynuować, a niewykorzystane w poprzedniej grze kredyty zostają przeniesione na poczet kolejnej gry sumując się z nowymi kredytami. Tym samym gracz rozpoczyna nową grę ze zwiększoną pulą punktów kredytowych.

Opierając się na znajdującej się w aktach sprawy opinii wydanej przez [...] w S. organ stwierdził, iż ww. automaty posiadają zamontowany ogranicznik maksymalnego czasu gry, który działa w ten sposób, że grający po wrzuceniu monety np. 5 zł otrzymuje możliwość prowadzenia gry maksymalnie przez 20 minut.

Organ podniósł, że czas trwania ww. gry nie jest stały i nie jest z góry określony, tj. wnosząc opłatę grający nie wykupuje np. 20 minut gry a jedynie możliwość gry maksymalnie przez ww. czas w przypadku korzystnego przebiegu gry. W przypadku niekorzystnego przebiegu gry grający kończy grę przed upływem wskazanego wyżej czasu, tj. w momencie utraty wszystkich punktów kredytowych. Wnosząc więc opłatę za grę uzyskuje się jedynie prawo do rozpoczęcia gry o czasie zależnym od przypadku. Celem i wygraną jest w tym przypadku kontynuowanie i przedłużenie gry, jednakże nie dłużej niż pozwala na to wbudowany ogranicznik maksymalnego czasu gry. Przegraną jest krótsza gra a wygraną możliwość jej kontynuowania. Fakt ograniczenia maksymalnego czasu gry w żadnym wypadku nie powoduje, iż taka wygrana traci cechy wygranej w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Przyjęcie założenia, że możliwość prowadzenia kolejnych gier bez ponoszenia dodatkowych dopłat w z góry ograniczonym czasie gry nie jest korzyścią z gry (wygraną) jest w ocenie organu całkowicie błędne i nieuzasadnione. Organ wskazał, że zgodnie z dotychczasową linią orzeczniczą sądów administracyjnych za wygraną należy uznać każdą korzyść z gry w tym możliwość jej bezpłatnego kontynuowania bez rozgraniczenia, w jakim czasie ta kontynuacja ma nastąpić. Grający przystępując do gry akceptuje bowiem warunki gry a wiec również formę wygranej, tj. zarówno z "ograniczeniem czasowym" bądź bez. Ponadto organ zważył, iż uznanie omawianego "ogranicznika czasowego" jako istotnego elementu gry mającego decydujący wpływ na jej kwalifikacje pociąga również za sobą konieczność określenia, jaki czas kontynuowania gry powoduje, iż jest ona uznawana za wygraną, a jaki nie. Organ podkreślił, że w przypadku wygranej grający uzyskiwał dodatkowe punkty kredytowe, które były zapisywane na liczniku automatu. W sytuacji, gdy po, upływie określonego czasu gracz posiadał większą od zera liczbę punktów, automat blokował dalszy proces gry, pozostawiając na liczniku liczbę zdobytych punktów. Ponowne wrzucenie monety powodowało, że gracz miał do dyspozycji nowe kredyty oraz te nie wykorzystane w poprzedniej grze.

Grający na ww. automatach ma więc możliwość wygrania punktów zapewniających przedłużenie gry bez konieczności dokonywania nowej opłaty. Wynik gier zależy przy tym w pewnym stopniu od umiejętności i zręczności grającego i nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Definicja gry na automatach nie zawiera bowiem warunku, iż wynik tej gry musi zależeć od przypadku, koncentrując się wyłącznie na warunkach prowadzenia gier na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych oraz możliwości uzyskiwania wygranych.

Zgodnie z art. 2 ust. 2a w/w ustawy, grami na automatach są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych. W ocenie Ministra Finansów pojęcie wygranej obejmuje każdą korzyść wynikającą z przebiegu gry, w tym możliwość jej kontynuowania.

Pojęcie wygranej nieodłącznie związane jest z prowadzeniem gry, gdyż oznacza rzecz, przedmiot, pieniądze, które ktoś wygrał, czyli otrzymał to, o co toczyła się gra. W płaszczyźnie cywilnoprawnej chodzi zatem o korzystny dla gracza wynik gry, oznaczający uzyskanie od kontrahenta umowy gry, korzyści określonej warunkami tej umowy. Od warunków konkretnej umowy zależy, co jest wygraną (świadczeniem) w grze. Prawo nie eliminuje z zakresu świadczeń wynikających z umowy gry niczego, co może być przedmiotem zobowiązania umownego.

Wygrana polegać więc może na przeniesieniu przez stronę wygrywającą nie tylko praw rzeczowych do określonych przedmiotów materialnych, czy też wyrażać się w kwocie pieniężnej, ale może z równym skutkiem dotyczyć innych praw, obejmujących korzystanie z wszelkich dóbr i usług.

Wynika z tego, że wygraną można łączyć zarówno z uprawnieniem do przeniesienia własności rzeczy stanowiącej stawkę w grze, jak i z uzyskaniem innego prawa, którego treścią jest możliwość korzystania z dobra określonego umową gry. W tej sytuacji, zakresu pojęcia wygrana rzeczowa, nie można sprowadzać jedynie do wygrania rzeczy tj. uzyskania jej własności. Przez wygraną rzeczową rozumieć trzeba wygraną związaną z rzeczą, co na płaszczyźnie prawa przekłada się na uzyskanie uprawnień do korzystania z rzeczy w sposób określony w umowie zawartej pomiędzy urządzającym grę i grającym. Może to być uzyskanie własności wygranej rzeczy (art. 140 k.c.), prawo do jej używania (art. 710 k.c. - np. poprzez posługiwanie się określonym narzędziem lub urządzeniem) albo użytkowania (art. 252 k.c.), przy czym chodzić może zarówno o rzecz ruchomą, jak i nieruchomość.

W świetle powyższego, w ocenie organu wygraną jest możliwość kontynuowania uprzednio rozpoczętej gry przy zwiększonym poziomie trudności wymagającym większych umiejętności bez konieczności dokonywania nowej opłaty. Grający decydując się na grę przyjmuje mniej lub bardziej korzystne dla siebie warunki wygranej ustanowione przez właściciela automatów. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał stosowne orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu najwyższego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu:

- rażącą obrazę przepisów art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. mającą oczywiście wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia;

- rażącą obrazę przepisu art. 84 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. mającą oczywisty wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia;

- oczywiście błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu wskazał, iż w toku niniejszego postępowania Minister Finansów nie podjął żadnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności nie przeprowadził nawet dowodu z opinii biegłego mimo, że oczywistym jest, że przedmiot postępowania wymaga wiedzy specjalnej. W ocenie skarżącego organ zignorował znajdującą się w aktach sprawy opinię [...] nr [...] oraz opinię uzupełniającą. Nadto w okolicznościach niniejszej sprawie doszło do naruszenia dyspozycji przepisu art. 84 § 1 k.p.a. Zgodnie z przywołaną regulacją, jeżeli w sprawie są wymagane wiadomości specjalne, organ administracji państwowej może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii. Fakultatywność działania oznacza wprawdzie pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego, jednakże granice tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej, przez obowiązek podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego. Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy, mimo że Minister Finansów de facto nie uwzględnił bądź ocenił jako niewiarygodną opinię biegłego sporządzoną na zlecenie Urzędu Celnego w G. nie przeprowadził dowodu z dodatkowej opinii biegłego, mimo obowiązującego w postępowaniu administracyjnym inkwizycyjnego ciężaru prowadzenia postępowania dowodowego. Nie przeprowadzono również żadnej opinii w przedmiocie automatu "S." nr [...] oraz "T." nr [...].

Skarżący podkreślił, iż w zaskarżonym rozstrzygnięciu dokonano również oczywiście błędnych ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, pozostających ponadto w opozycji do zgromadzonego materiału dowodowego. Według skarżącego

- czas trwania gry jest stały i jest z góry określony. Uiszczenie odpowiedniej opłaty ustala odpowiednio długi czas możliwości używania urządzenia: 1 zł. - 4 min, 2 zł. - 8 min., 5 zł. - 20 min. Automatycznie po uiszczeniu opłaty rozpoczyna się "bieg czasu", jaki klient opłacił.

- wnosząc opłatę klient wynajmuje na odpowiedni z góry ściśle określony czas urządzenie umożliwiające sprawdzenie własnej zręczności. Zgodnie z umową jaka jest w ten sposób zawierana klient ma możliwość prowadzenia gry przez - 4 min, 8 min. lub 20 min., pod warunkiem rozwiązującym - zręcznego prowadzenia gry. Warunek jest instytucją prawa cywilnego powszechnie znaną oraz powszechnie wykorzystywaną. Opłacony czas nie ulega przedłużeniu w żaden sposób związany z wynikiem gry.

- czas gry jest zawsze taki sam. Nawet gdyby klient wyłącznie uiścił opłatę i w wkupionym czasie nie nacisnął jakiegokolwiek przycisku to i tak umowa zostałaby wykonana po upływie czasu, na jaki została zawarta - odpowiednio 4 min, 8 min lub 20 min. Jednakże w razie ziszczenia się warunku rozwiązującego - prowadzenia niezręcznie gry - klient będzie miał możliwość używania urządzenia przez krótszy czas.

- celem samej gry jest satysfakcja, nie ma wygranej albowiem urządzenie stanowi symulator czasowy. Gracz może wyłącznie odczuwać satysfakcję używania urządzenia przez wykupiony ściśle określony czas. W powyższym opłaconym czasie klient ma możliwość używania urządzenia do prowadzenia gry zręcznościowej. Zatem skoro klient zapłacił za ten czas, natomiast jakiekolwiek punkty uzyskane w grze nie przedłużają czasu gry, to oczywistym jest, że punkty nie stanowią wygranej rzeczowej w postaci uzyskania uprawnienia do korzystania z urządzenia na podstawie innego tytułu prawnego. Czas używania urządzenia zależy wyłącznie od wysokości pierwotnie uiszczonej opłaty. Bez uiszczenia opłaty nie jest możliwe ani rozpoczęcie ani kontynuowanie gry.

- dla rozstrzygnięcia meritum sprawy jest istotne wyłącznie stwierdzenie w przedmiocie czy rzekoma korzyść (wygrana) ma charakter rzeczowy, wymierny. Jak zostało wskazane powyżej - wykorzystywanie opłaconego już czasu przez klienta przez używanie urządzenia nie jest korzyścią ani tym bardziej korzyścią o charakterze rzeczowym. Nie może być korzyścią, skoro jest to świadczenie, jakie klientowi przysługuje w zamian za uiszczoną opłatę - jest to podstawowa cecha umowy wzajemnej. Gdyby przyjąć powyższe błędne założenie to na przykład sama gra w tenisa na wynajętym na określony czas korcie również uchodziła by za korzyść z zawartej umowy. Mimo, że celem umowy jest właśnie wynajęcie i oddanie do używania klientowi powierzchni przeznaczonej do prowadzenia gry. Za, którą to możliwość dokładnie ograniczoną czasem, klient uiścił stosowną opłatę.

W ocenie skarżącego w okolicznościach niniejszej sprawy w momencie wynajęcia przez klienta urządzenia ma on możliwość prowadzenia gry przez ściśle określony ż góry czas. Wynik gry nie wpływa w jakikolwiek sposób na możliwość przedłużenia opłaconego czasu. Jedynie brak zręczności gracza może spowodować krótszy czas gry, tak jak w każdych zawodach sportowych, eliminujących zawodników nie spełniających założonego minimum wyniku. Skarżący podkreślił, iż przywołane przez organ orzecznictwo nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.

Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] Minister Finansów działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 2 ust. 3, art. 2 a ustawy o grach i zakładach wzajemnych utrzymał w mocy decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2007 r. W uzasadnieniu organ odrzucił zarzut naruszenia procedury. Wskazał, że wydał rozstrzygnięcie na podstawie całego materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie. Podniósł, iż brał pod uwagę zarówno treść opinii [...], treść zeznań składanych przez skarżącego jak i opis eksperymentu procesowego przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2007r. W ocenie organu z zebranego materiału dowodowego wynika, że w przypadku przedmiotowych gier grający miał możliwość przedłużania gry bez ponoszenia dodatkowych kosztów. W tym przypadku nie ma istotnego znaczenia fakt, czy tak rozumianą wygraną można skonsumować rozpoczynając nową grę, czy też grając dalej w tę samą grę czyli przechodząc na dalsze etapy gry. Podtrzymał swoje stanowisko dotyczące pojęcia wygranej zgodnie, z którym pojęcie to obejmuje każdą korzyść wynikającą z przebiegu gry, w tym możliwość jej kontynuowania. Organ powtórzył także argumentacje zaprezentowaną w decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. dotyczącą czasu gry. Zdaniem organu czas gry nie jest stały i nie jest z góry określony, tj. wnosząc opłatę grający nie wykupuje np. 20 minut, gry a jedynie możliwość gry maksymalnie przez ww. czas w przypadku korzystnego przebiegu gry.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie K. P. zarzucił :

rażącą obrazę przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego co oczywiście miało istotny wpływ na wynik sprawy;

rażącą obrazę przepisu art. 80 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału oraz oczywiście błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik sprawy;

rażącą obrazę przepisu art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nie sprostanie wymogowi sporządzenia wnikliwego i logicznego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, co oczywiście miało wpływ na wynik postępowania, poprzez uniemożliwienie kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia;

błędną wykładnię przepisu art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. 2004 Nr 4, poz. 27 z póź. zm.), mającą oczywiście wpływ na wynik sprawy, poprzez wadliwe przyjęcie, że będące przedmiotem niniejszego postępowania urządzenia do gry, umożliwiają prowadzenie gier o wygrane rzeczowe. Wniósł o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...].

W uzasadnieniu skarżący ponowił argumentację zaprezentowaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] stycznia 2008 r.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę w pełni podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżona decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi ani powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga K. P. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Finansów oraz decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, jakim mogło to mieć wpływ na wynik sprawy.

W obu decyzjach organy w ich uzasadnieniu odnotowały fakt złożenia przez Urząd Celny w G. pisma z prośbą o rozstrzygnięcie w trybie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych charakteru gier urządzanych na wskazanych w decyzjach automatach. Jednakże treść zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia [...] września 2007 r. skierowanego do skarżącego jasno wskazuje na to, że Minister Finansów wszczął z urzędu postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia, czy gry na wskazanych automatach są grami na automatach w rozumieniu przepisów powołanej ustawy nie zaś, jak zarzuca strona, na wniosek Urzędu Celnego w G.

W tym zakresie organ, wbrew przekonaniu strony, uwzględnił przepis powołanej ustawy. Okoliczność, iż w uzasadnieniu decyzji powołał się na ww. pisma Urzędu Celnego niczego w powyższej ocenie nie zmienia. Tym samym w ogóle nie może być mowy o naruszeniu art. 61 § 4 k.p.a. i zarzut strony dot. naruszenia powołanego przepisu jest zarzutem chybionym. Nietrafnie też skarżący twierdzi, że organ nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Chociaż, na co zwraca uwagę skarżący, w aktach brak jest stosownego postanowienia wskazującego zakres postępowania dowodowego, w tym środków dowodowych, to jednak z uzasadnienia obu decyzji wynika, iż organ zgromadził materiał dowodowy w postaci materiałów zgromadzonych w postępowaniu karno-skarbowym toczącym się przed Urzędem Celnym w G. w sprawach [...] i [...]. Stosownie do art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W świetle powołanego przepisu i zasad prowadzenia postępowania dowodowego nie było zatem przeszkód natury procesowej, by te dokumenty stały się materiałem dowodowym w rozpoznawanej sprawie. Ta jednak okoliczność nie zwalniała organu ani z obowiązku statuowanego w art. 77 § 1 k.p.a. zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w ty okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia ani też z obowiązku uzasadnienia swoich decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza bowiem, że zarówno organ I jak i II instancji jest obowiązany do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r. (sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, Nr 2, poz. 117) podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Organ ponadto jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Należy, w tym miejscu podzielić utrwalony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, iż obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy (wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2001 r., NSA I SA 301/00, LEX nr 53964). Natomiast jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni, rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2004 r., I SA 1768/99, LEX nr 54171).

Obowiązków nałożonych na organ przepisami, o których wyżej mowa, organ w prowadzonym postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją w pełni nie wykonał, a skutkiem tego stanu rzeczy jest wadliwość natury procesowej skutkująca w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uwzględnieniem skargi.

Stosownie do art. 107 § 1, 3 k.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Tym wymogom decyzja z dnia [...] grudnia 2007 r. w pełni nie odpowiada. W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że twierdzenia organu i ustalenia dotyczące opisu działania gier zostały przedstawione po zapoznaniu się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego tyle, że organ nie wskazał, jakie konkretne dowody znajdujące się w aktach sprawy stanowiły podstawę poczynionych przez organ ustaleń. W istocie zatem nie wiadomo, które z dokumentów stanowiły materiał dowodowy. W aktach znajduje się wiele dokumentów w ogóle nie dotyczących rozpoznawanej sprawy. Wprawdzie w dalszej części uzasadnienia organ odwołuje się do opinii wydanej przez [...] w S., czyniąc na jej podstawie ustalenie co do sposobu działania ogranicznika max. czasu gry, ale w aktach znajdują się 4 opinie. 2 opinie z dnia [...] maja 2007 r. i 2 opinie uzupełniające z dnia [...] czerwca 2007 r. W tym przypadku również nie wiadomo, która z opinii w tym zakresie została przez organ uwzględniona.

W tym stanie rzeczy nie wiadomo, na jakiej podstawie ustalenia zasady działania wskazanych automatów zostały poczynione, a z uwagi na istotę i zakres rozstrzygnięcia ustalenia w tym zakresie były niezbędne. Odwołanie się do bliżej nie określonej opinii i do wyjaśnień strony złożonych w czasie przesłuchania jej w postępowaniu karno-skarbowym nie jest w tym przypadku wystarczające i nie pozwala na przyjęcie uczynienia zadość wymogowi z art. 107 § 3 k.p.a. Ogólnikowe wskazania w zakresie podstawy czynienia ustaleń w powyższym zakresie uniemożliwiają kontrolę rozstrzygnięcia i przeczą wynikającej z art. 107 § 3 k.p.a. funkcji uzasadnienia, które winno być źródłem informacji dotyczącej toku rozumowania organu podejmującego decyzję i wszechstronnie wyjaśniać zawarte w niej rozstrzygnięcie. Zasadnie zatem we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona zarzuca naruszenie procedury administracyjnej, zwracając przy tym uwagę na sprzeczność ustaleń organu z opinią uzupełniającą do opinii [...].

Rozpoznając powyższy wniosek Minister Finansów również uchybił obowiązkom jakie nakłada na organ procedura administracyjna.

Wprawdzie w tym przypadku wskazał, iż przebieg gier na wskazanych automatach został ustalony na podstawie eksperymentu procesowego z [...] sierpnia 2007 r., protokołu przesłuchania strony i opinii technicznej nr [...] z [...] maja 2007 r. dot. automatu bębnowego o nazwie "S." nr [...] tyle, że powyższe twierdzenie organu potwierdza zarzut strony, iż sprawa została rozpoznana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a.

Z protokołu z eksperymentu procesowego z dnia [...] sierpnia 2007 r. dokonanego w sprawie "zasad działania automatów" wynika bowiem, że nie został tym eksperymentem w ogóle objęty automat "P." nr [...], gdyż stwierdzono uszkodzenie wtyczki i zasilacza, a także nie objęto nim automatu "S." nr [...], ani też nr [...]. Automat "S." nr [...] został objęty eksperymentem przeprowadzonym w dniu [...] lipca 2007 r., a do tego eksperymentu organ w ogóle się nie odwołuje. Wprawdzie odwołuje się do Opinii nr [...] r. z [...] maja 2007 r. jako jedynej wziętej przez organ pod uwagę, która dotyczy automatu "S." nr [...]. Ta opinia dotyczy jednak tylko ww. automatu, a rozstrzygnięcie obejmuje również inne automaty, co do których, jak z powyższego wynika organ nie przedstawił żadnego dowodu stanowiącego podstawę do ustaleń co do zasady ich działania. W tym zatem zakresie kontrola Sądu nie jest możliwa.

Podnieść przy tym należy, iż w aktach znajdują się dwie opinie nr [...]., które nie odnoszą się w ogóle do automatu "P." nr [...] i "S." [...].

W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż ustalenia co do sposobu działania wskazanych wyżej automatów zostały poczynione w sposób dowolny bez odniesienia się do materiału dowodowego, który w ocenie organu, ustalenia te, by uzasadniał.

Podnieść przy tym należy, iż organ oparł rozstrzygnięcie na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu karno-skarbowym, w którym skarżący występował w roli podejrzanego. Ograniczona z istoty rzeczy do minimum, na co zwraca uwagę strona, zasada kontradyktoryjności w tym postępowaniu nie odpowiada uprawnieniom strony postępowania administracyjnego i jego wyjaśnienia złożone w czasie przesłuchania w charakterze podejrzanego nie zastępują dowodu, jakim jest przesłuchanie strony w trybie art. 86 k.p.a. Jeżeli zatem, zdaniem organu, niezbędne dla wyjaśnienia sprawy było jego przesłuchanie, a na to wskazuje fakt odwołania się do jego wyjaśnień złożonych w postępowaniu skarbowym to winno ono nastąpić, z zachowaniem powyższego trybu.

Podnieść jednak należy, iż z uwagi na przedmiot postępowania i art. 2 ust. 3 oraz art. 2a powołanej ustawy pełnego wyjaśnienia i poczynienia stosownych ustaleń wymaga kwestia zasad działania każdego z automatów i oceny tych zasad z punktu widzenia powołanych przepisów. W tym zakresie organ sprawy nie wyjaśnił w sposób wymagany procedurą administracyjną. Nie odniósł się do całości materiału dowodowego w tym do opinii uzupełniających, które, co podnosi strona, nie potwierdzają ustaleń, iż automaty nie wypłacają monet i nie umożliwiają uzyskania nagród rzeczowych w postaci przedłużenia czasu gry.

Organ do tych opinii i zawartych w nich wniosków w ogóle się nie odniósł i nie wskazał przyczyn, dla których te dowody w sprawie pominął. Tym samym też nie odniósł się do zawartego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarzutu w tym zakresie.

Przedstawiony stan rzeczy wskazuje na to, iż zaskarżone decyzje zostały podjęte z naruszeniem rygorów procedury administracyjnej mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd nie wdawał się w ocenę zarzutu co do naruszenia art. 2 ust. 2 powołanej ustawy. Wadliwość natury procesowej zaskarżonych decyzji czyni odnoszenie się do tego zarzutu przedwczesnym.

Rzeczą organu będzie zatem takie przeprowadzenie postępowania, które umożliwi pełne wyjaśnienie sprawy w tym w zakresie, poczynienie ustaleń co do sposobu działania wszystkich automatów. Poczynienie powyższych ustaleń stanowić będzie podstawę do oceny ich działania z punktu widzenia przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji. Tym ustaleniom organ winien dać wyraz w uzasadnieniu w sposób zgodny z art. 107 § 3 k.p.a. i w związku z tym przepisem winien sporządzić uzasadnienie decyzji zarówno w zakresie stanu faktycznego sprawy jak i zastosowanych przepisów prawa. Wówczas bowiem dopiero kontrola Sądu co do legalności decyzji będzie możliwa.

Z tych względów Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w punkcie 2 po myśli art. 152 p.p.s.a. zaś o kosztach orzeczono zgodnie z zasadą wyrażaną w art. 200 p.p.s.a.