Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2011/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 2666/16 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 października 2017 r., sygn. akt V SA/ Wa 2666/16, oddalił skargę M. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Oddział w S.) z [...] lipca 2016 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy I Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z [...] listopada 2013 r. M. P. zwróciła się do organu o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek.

Decyzją z [...] stycznia 2014 r. ZUS odmówił umorzenia zadłużenia w łącznej kwocie 25 951,74 zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ powołał się na brak stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia oraz na okoliczność, braku wykazania ponad wszelką wątpliwość, iż opłacenie składek pozbawi skarżącą możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych.

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] marca 2014 r. ZUS utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Wyrokiem z 21 sierpnia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1148/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję.

W ocenie Sądu, organ nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a wadliwość uzasadnienia skarżonej decyzji powoduje, iż nie może się ona ostać w porządku prawnym.

Mając na uwadze wskazany wyrok, ZUS ponownie rozpoznał wniosek skarżącej z [...] lutego 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy i decyzją z [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2014 r.

W wyniku ponownej skargi wnioskodawczyni na powyższe rozstrzygnięcie, WSA w Warszawie wyrokiem z 15 października 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1597/15 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, iż w związku z wyrokiem z 21 sierpnia 2014 r., sygn. akt. V SA/Wa 1148/14, którym uchylono decyzję ZUS z dnia [...] marca 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję z [...] stycznia 2014 r. w obrocie prawnym pozostała jedynie decyzja organu I instancji z [...] stycznia 2014 r., od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który to wniosek organ II instancji winien był rozpatrzeć. Tymczasem – po wydaniu przez Sąd wskazanego wyroku – ZUS wydał decyzję z [...] stycznia 2015 r., którą utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2014 r.- wyeliminowaną już z obrotu prawnego.

W ocenie Sądu taki sposób procedowania jest niedopuszczalny i skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej, ZUS decyzją z [...] lipca 2016r. utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2014 r.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy i powołaniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa wskazał, iż sytuacja materialna skarżącej jest trudna, bowiem jedynym źródłem utrzymania jej czteroosobowej rodziny jest pobierane przez nią świadczenie emerytalne w wysokość 993 zł. ZUS nie kwestionując problemów zdrowotnych skarżącej zauważył, iż nie mają one bezpośredniego wpływu na fakt osiągania dochodu, z uwagi na pobierane przez nią świadczenie emerytalne. Podniesiono równocześnie, że pomimo złożoności opisanej przez skarżącą sytuacji nie korzysta ona z szeroko rozumianego wsparcia ze środków pomocy społecznej oraz innych instytucji udzielających pomocy, a także nie sygnalizuje o zadłużeniach czy też trudnościach w regulowaniu zobowiązań związanych z utrzymaniem oraz spłatą kredytu. Następnie wyjaśniono, że organ dokonał oceny możliwości płatniczych skarżącej nie tylko przez pryzmat uzyskiwanych środków pieniężnych oraz stanu jej zdrowia, ale także innych składników majątkowych, które mogą podlegać spieniężeniu w drodze ich sprzedaży. Z dokonanych ustaleń wynika zaś, iż skarżąca posiada majątek trwały (nieruchomości o wartości w przypadającej na nią części w kwocie około 70 758,92 zł), którego ewentualna sprzedaż pozwoliłaby na uregulowanie posiadanego zadłużenia. Jednocześnie, zdaniem organu sprzedaż nieruchomości nie naraziłaby strony oraz członków jej rodziny na pogorszenie warunków egzystencjalnych, ponieważ z posiadanych nieruchomości nie są pobierane żadne pożytki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę M. P. na powyższą decyzję, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób dający podstawę do jej uchylenia. Sąd podzielił, uznając za niewadliwe, ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego jako znajdujące potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Sąd I instancji wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W dalszej kolejności powołano przepis art. 28 ust.3 systemowej ustawy zawierający w pkt 1-6 przesłanki całkowitej nieściągalności.

Dalej WSA wyjaśnił, iż na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003 Nr 141 poz. 1365) określił szczegółowe zasady umarzania przez ZUS należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne będących równocześnie płatnikami tych składek.

Zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie Sądu ustalenia organu poczynione w zakresie braku spełnienia ww. przesłanek umorzenia przedmiotowych należności w rozpoznawanej sprawie są prawidłowe.

Sąd wyjaśnił, że poza świadczeniem emerytalnym skarżąca posiada majątek trwały. Jak wskazał organ przypadająca na skarżącą część nieruchomości wynosi w przeliczeniu ponad 7 ha. Natomiast na podstawie informacji udzielonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Siedlcach (pismo z 22.06.2016 r.) w zakresie wartości rynkowych gruntów położonych na terenie miejscowości K. oraz W. ustalono, że szacunkowa wartość ww. nieruchomości wynosi łącznie około 70 758,92 zł.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu I instancji, organ słusznie uznał, że skarżąca posiada majątek, z którego można egzekwować należności.

Ponadto skoro zobowiązana posiada ww. nieruchomości to uiszczenie należności z tytułu składek – pomimo wysokości świadczenia emerytalnego (993 zł) – nie uniemożliwi zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych skarżącej i jej rodziny.

WSA nie kwestionując trudnej sytuacji skarżącej stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do podjęcia decyzji o umorzeniu należności w świetle powołanych wyżej przepisów prawa. W ocenie Sądu za prawidłowe należy uznać ustalenia organu, że stwierdzona trudna sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadnia podjęcia decyzji o przyznaniu wnioskowanej ulgi. ZUS rozważył bowiem i skonfrontował, w realiach sprawy ważny interes strony i interes społeczny. Wynik tej konfrontacji, znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie może być uznany za dowolny lub sprzeczny z prawem.

Z powyższych przyczyn, zdaniem Sądu, nie można było uwzględnić zawartych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz powołanego wyżej rozporządzenia.

Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest, jak wskazał WSA, do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania zadłużenia.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy, został właściwie rozpatrzony i oceniony, nie naruszono art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja mieści się w sferze swobodnego uznania administracyjnego, a ustalenia dokonane przez Organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego są wyczerpująco rozpatrzone.

M. P., działająca poprzez ustanowionego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi, w przypadku uznania, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła :

- naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art.134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust 3a u.s.u.s., § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141 poz.1365) poprzez niewłaściwą kontrolę legalności zakwestionowanej przez skarżącą decyzji skutkującą niezbadaniem czy organ mając wiedzę o przewlekłej chorobie zobowiązanej, pozbawiającej ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, nie naruszył wymienionych przepisów.

- naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365) w zw. z art. 145 § 2 pkt 1 lit a p.p.s.a. poprzez uznanie, że wymienione przepisy nie mają zastosowania do sytuacji skarżącej.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Jednocześnie organ nie zażądał rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Przystąpienie do merytorycznej oceny przedmiotowego środka odwoławczego było możliwe wobec tego, iż spełniał on wymagania formalne określone w art. 175 § 1 p.p.s.a., art. 176 p.p.s.a. i art. 177 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała. Kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie.

Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawa prawna skargi kasacyjnej polegająca na naruszeniu przepisów postępowania powinna zatem zawierać wskazania, w jakiej postaci przejawia się naruszenie prawa procesowego oraz uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem procesowym a rozstrzygnięciem sprawy.

Skarga kasacyjna M. P. oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a.

Należy zauważyć, że w sprawie, w której skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., a mianowicie na naruszeniu prawa materialnego oraz na naruszeniu przepisów postępowania, co do zasady, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony.

Zakres niezbędnych ustaleń dla oceny zasadności rozstrzygnięcia w zakresie wniosku skarżącej o umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wyznaczają przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2016. 963 ).

Z powołanej przez organ i Sąd I instancji treści przepisu art. 28 u.s.u.s. wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane - na jego podstawie - wyłącznie w wymienionych w ust. 3, tj. w wypadkach całkowitej nieściągalności.

Natomiast przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustanawia wyjątek od powyższej reguły i przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z jego treścią należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, a zatem w przypadku skarżącej, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Rozporządzenie wykonawcze Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003.141.1365), wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. w § 3 ust. 1 wskazuje, że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W odniesieniu do tych przesłanek należy podkreślić, że to na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r., II GSK 1501/13, Lex nr 1657956).

Brak wystąpienia wskazanych w powyższym katalogu przesłanek zasadniczo wyklucza umorzenie należności przez ZUS, zaś stwierdzenie ich wystąpienia nie obliguje do wydania decyzji umarzającej należności, lecz tylko umożliwia ZUS-owi wydanie takiej decyzji w ramach uznania administracyjnego. Treść powyższych przepisów rozporządzenia wykonawczego prowadzi do wniosku, że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków", a zatem wyjątkowych, powstałych z przyczyn obiektywnych, czy niezależnych od dłużnika.

W kontekście powyższego, zdaniem NSA, nie może skutecznie podważać trafności wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia podniesiony w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. wskazanych przez skarżącą art.134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust 3a u.s.u.s., § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.

Autor skargi kasacyjnej naruszenia wskazanych wyżej norm upatruje w niewłaściwej kontroli legalności zakwestionowanej przez skarżącą decyzji poprzez niezbadanie przez Sąd I instancji czy organ mając wiedzę o przewlekłej chorobie zobowiązanej, pozbawiającej ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności nie naruszył wymienionych przepisów. Przy czym, co zauważa NSA błędnie wskazywany jest, jako naruszony przepis § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r., sytuacji gdy § 1 tego aktu ma tylko jedną jednostkę redakcyjną. Z uzasadnienia natomiast powyższego zarzutu wynika, iż zdaniem skarżącej w jej sytuacji zastosowanie ma § 3 ust 1 pkt 3 w.w. rozporządzenia albowiem zarówno skarżąca jak i członkowie jej rodziny są dotknięci przewlekłymi chorobami.

Zarzut ten jest chybiony.

Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, Sąd I instancji może naruszyć art. 134 § 1 p.p.s.a. jedynie, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazuje na istotne dla sprawy okoliczności i dowody, które sąd ten pominął, ewentualnie gdy w postępowaniu, którego dotyczy skarga, popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można natomiast kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (wyrok NSA z 10 kwietnia 2018r. sygn. akt II OSK 284 /18).

Rację należy przyznać organowi, że dla spełnienia przesłanki z § 3 ust 1 pkt 3 w.w. rozporządzenia do umorzenia należności nie jest wystarczająca przewlekła choroba zobowiązanego czy konieczność sprawowania opieki nad przewlekłe chorym członkiem rodziny. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek, nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Przy czym jako trudny stan majątkowy uznać należy sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb. W przedmiotowej sprawie okoliczności związane ze stanem zdrowia skarżącej i członków jej rodziny były przedmiotem rozważań organu rentowego, który w zaskarżonej decyzji, zaakceptowanej przez Sąd I instancji przyjął, nie kwestionując poważnych problemów zdrowotnych skarżącej, że nie mają one bezpośredniego wpływu na osiąganie dochodu z uwagi na pobierane przez skarżącą świadczenie emerytalne i sytuację majątkową strony.

W sprawie również wskazano, co zaakceptował Sąd I instancji, że pomimo wysokości przysługującego skarżącej bieżącego świadczenia emerytalnego skierowana do tegoż świadczenia realizacja zadłużenia nie powoduje niemożności zaspokajania podstawowych potrzeb. Dodatkowo zaś skarżąca, jak podkreślono dysponuje majątkiem o znacznej wartości – stanowiącym nieruchomości rolne, których ewentualna sprzedaż, chociażby w części, nie naraziłaby zobowiązanej i członków jej rodziny na pogorszenie warunków egzystencjalnych, ponieważ z posiadanych gruntów rolnych nie są pobierane żadne pożytki. Powyższe wskazuje, że kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie uchybiła art. 134 § 1 p.p.s.a. bowiem Sąd I instancji rozpoznał sprawę, nie wykraczając poza jej granice, jak również nie można skutecznie postawić mu zarzutu, iż nie zauważył niewskazanego w skardze naruszenia prawa przez organy administracji orzekające w sprawie.

Również jako niezasadny ocenić należy postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego. Skarżąca kasacyjnie zarzuca błędną wykładnię art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w zw. z art. 145 § 2 pkt 1 lit a p.p.s.a. poprzez uznanie, że wymienione przepisy nie mają zastosowania do sytuacji skarżącej. Sposób sformułowania tego zarzutu z błędnie przywołanym art. 145 § 2 pkt 1 lit a p.p.s.a. (przepis ten bowiem nie ma takiej jednostki redakcyjnej), w rzeczywistości nie dotyczy błędnej wykładni, która rozumiana jest jako mylne, nieprawidłowe odczytanie normy prawnej, a błędu subsumpcji, a zatem nieprawidłowego, zdaniem skarżącej niezastosowania wymienionych przepisów do stanu faktycznego sprawy.

Zarzucając natomiast Sądowi I instancji w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie wskazanych wyżej przepisów skarżąca w istocie kwestionuje ustalenie organu rentowego, że niezasadnie bowiem z naruszeniem wskazanych w tym zarzucie przepisów nie zastosowano wobec niej wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia należności składkowych.

Zarzutu naruszenia prawa materialnego nie można, uzasadniać kwestionując ustalenia stanu faktycznego. Co prawda naruszenia prawa materialnego w postaci błędnego zastosowania pozostają w związku z ustaleniami dotyczącymi okoliczności faktycznych, niemniej jednak dla skuteczności zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego niezbędne jest jednoczesne podniesienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania przez niedostateczne czy błędne ustalenie i ocenę okoliczności faktycznych sprawy. Jeżeli w skardze kasacyjnej skutecznie tego nie uczyniono, jak też nie zakwestionowano przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę wydanych decyzji Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany przyjąć, że wnoszący skargę kasacyjną nie podważa ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Skoro autor skargi kasacyjnej w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie podważył skutecznie ustalenia, że w sprawie skarżącej brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w świetle art. 28 ust 3 a u.s.u.s w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r., skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego w całości kierując się treścią art. 207 § 2 p.p.s.a. Uwzględnił bowiem okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności odnoszące się do stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony skarżącej.