Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2705/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2006 roku przy udziale sprawy ze skargi "A" spółka jawna Z. M., A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru cła I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz "A" spółka jawna Z. M., A. M. [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Długaszewska /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 z późn. zm.) oraz art. 2 § 2, art.13 § 1, art. 35 § 1 i 3, art. 38, art. 36 § 2, art. 98, art.101, art. 211, art. 212 § 1 pkt 1, art.. 221, art. 222 § 1, art. 230 § 1, art. 231 § 1 pkt 1,, art.242 § 3, art. 256. §1, art. 258 § 1, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.), a także na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 119, poz. 1253), określił dla A. B. zam. [...] S. , Białoruś, oraz jego przedstawiciela pośredniego "A" S.C. Z.I. M. i A. M. , kwotę długu celnego w wysokości 9070,50 zł oraz odsetki od kwoty cła nie uiszczonego w terminie od dnia 08.05.2002 r. do dnia 10.04.2003 r. w wysokości 1666,20 zł, od samochodu używanego osobowego marki Volkswagen Golf II rok produkcji 1986, Nr nadwozia [...] , pojemności silnika 1576 cm oraz używanej przyczepy samochodowej SCHMIDT HANSJOERG nr ramy [...] , rok produkcji 1979.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu 0[...] przez przejście graniczne został wprowadzony na polski obszar celny używany samochód marki Volkswagen Golf II rok produkcji 1986, o podanym wyżej numerze nadwozia oraz przyczepa samochodowa SCHMIDT HANSJOERG nr ramy [...] , rok produkcji 1986. Przedmiotowy towar został objęty w oddziale Celnym, na podstawie zgłoszenia celnego Nr [...] , procedurą tranzytu, którą należało zakończyć w oddziale Celnym w terminie do dnia 7 maja 2002 r. (włącznie). Głównym zobowiązującym, a więc osobą uprawnioną do korzystania z procedury tranzytu był A. B. , który zgodnie z art. 101 § 2 Kodeksu celnego, powinien przedstawić w wyznaczonym terminie i we wskazanym urzędzie celnym towary w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowania przez organ celny w celu zapewnienia tożsamości towaru oraz przestrzegać procedury tranzytu. Ponieważ ani towar, ani dotyczące go dokumenty nie zostały przedstawione we wskazanym urzędzie celnym, postanowieniem Nr [...] wszczęto z urzędu postępowanie wyjaśniające w sprawie nie zakończenia procedury tranzytu.

W związku z powyższym Urząd Celny przyjął, iż na podstawie art. 211 § 2 i 212 § § pkt 1 ustawy Kodeksu celnego, w dniu 29 października 2001 r. powstał dług celny w przewozie, a dłużnikami są osoby określone w art. 211 § 3 Kodeksu celnego. Ponieważ w stosunku do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, o których mowa w art. 211 § 3 Kodeksu celnego, są oni solidarnie zobowiązani do zapłacenia kwoty wynikającej z długu ( art. 221 Kodeksu celnego). W przypadku zatem nieziszczenia w terminie należności celnej określonej w decyzji, należy ją pokryć zabezpieczenia, które złożyła "A" spółka cywilna Z.I. M. , A. M. .

Zgodnie z art. 242 § 3 w wypadku powstania długu celnego pobiera się odsetki liczone od dnia powstania długu, według zasad i wysokości określonej w przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych.

"A" s.c. Agencja celna Z.I. M. , A. M. ze S. odwołała się od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie art. 122, 187, art. 121 § 1, art. 124 i art. 180 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm. ).

Zdaniem odwołującej się Agencji Celnej wywóz towaru z polskiego obszaru celnego jest jednym ze zdarzeń, o którym mowa w art. 35 § 3 Kodeksu celnego, z którym ustawa łączy skutek prawny w postaci zwolnienia ( a nie usunięcia) towaru spod dozoru celnego. Ponieważ przedmiotowy towar nie został usunięty spod dozoru celnego, natomiast został wywieziony z polskiego obszaru celnego, dług celny nie mógł powstać. Istota zakończenia procedury tranzytu ( klasycznego) jest wywóz z polskiego obszaru celnego towaru objętego tą procedurą, a uchybienia, które nie mają istotnego znaczenia dla tej procedury, nie powodują powstania długu celnego ( art. 212 § 4 Kodeksu celnego).

W ocenie odwołującej się Agencji Celnej, z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynika ponad wszelką wątpliwość, iż przedmiotowy samochód Volkswagen Golf II znajduje się na terytorium Białorusi, gdzie został zarejestrowany. Strona odwołująca się zwróciła uwagę na fakt, że dowody sporządzone przez uprawnione podmioty państwa obcego mają jednakową moc prawną, jako dowody

sporządzone przez służby celne państwa polskiego ( art. 270. § 1 Kodeksu celnego). Poniosła również, iż zebrany materiał dowodowy pozwala stwierdzić, iż pojazd, którego tożsamość została ustalona na podstawie marki, typu, numeru nadwozia, pojemności silnika, roku produkcji znajduje się na obszarze celnym Białorusi, czyli jest to ten sam towar, który pierwotnie został objęty przedmiotową procedurą tranzytu.

Dyrektor Izby Celnej decyzją Nr [...] z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej używanej naczepy samochodowej marki SCHMIDT HANSJOERG i umorzył postępowanie w tym zakresie, w pozostałej części utrzymał decyzje w mocy.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zasadniczo podzielił ustalenia faktyczne i stanowisko prawne organu celnego I instancji, podnosząc m.in., że dokumenty organów celnych i organów administracji Białorusi nie pozwalają jednoznacznie przyjąć, że przedmiotowy samochód w stanie niezmienionym opuścił polski obszar celny, co pozwala uznać, że towar ten został usunięty spod dozoru celnego, tym samym zgodnie z art. 211 Kodeksu celnego w dniu 1 listopada 2001 r. powstał dług celny w przewozie. Przepis art. 211 kodeksu celnego stanowi "lex specjalis" w stosunku do art. 212 Kodeksu celnego i zbytecznym było powołanie w zaskarżonej decyzji obu podstaw prawnych, co jednakże nie rzutuje na prawidłowość dokonanej przez organ I instancji oceny, że wobec usunięcia towaru spod dozoru celnego doszło w niniejszym przypadku do powstania długu celnego.

Odnoście przyczepy samochodowej o numerze [...] stwierdził natomiast, że procedura ta została zakończona prawidłowo.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "A" Z.I.M. , A. M. , wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, którym zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w odwołaniu.

W uzasadnieniu skargi podniesiono okoliczności i argumenty podobne, jak w toku dotychczasowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odwołanie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W szczególności wskazać należy, iż obowiązkiem organu celnego było jednoznaczne ustalenie w toku przeprowadzonego postępowania, jakie okoliczności przesądziły o powstaniu długu celnego w niniejszej sprawie i jakiemu podmiotowi dług ten winien być przypisany w świetle dokonanych przez organ celny ustaleń faktycznych i obowiązujących przepisów prawa materialnego Kodeksu celnego - ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Dz. U. Nr 23, poz. 117 z 1997 r. z późn. zm.

Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem niniejszego postępowania był dług celny w procedurze tranzytu, określonej w art. 97 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, której celem jest umożliwienie przemieszczanie towarów niekrajowych przez polski obszar celny bez pobierania należności celnych i podatkowych. Przepisy normujące tę procedurę wprowadzają pojęcie głównego zobowiązanego, a więc osoby, która sama lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela przez zgłoszenie celne wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu ( art. 99 § 1 Kodeksu celnego), przy czym art. 101 § 1a stanowi, że głównym zobowiązanym może być także agencja celna.

Agencja celna może zatem występować w procedurze tranzytu jako główny zobowiązany, jeżeli wyrazi wolę wykonania tych obowiązków.

W niniejszej sprawie skarżący - "A" Spółka Z.I. M. , A. M. w S. w zgłoszeniu celnym SAD [...] z dnia [...] w polu 50 wskazała siebie jako głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu samochodu osobowego Volkswagen Golf II, rok prod. 1986, nr nadwozia [...] .

Z treści decyzji organu obu instancji wynika jednakże, iż organy celne, pomimo przyjęcia tej treści zgłoszenia celnego, za głównego zobowiązanego w rozumieniu art. 99 Kodeksu celnego uznały reprezentowanego przez Agencję Celną obywatela ukraińskiego A. B. równocześnie jednak nie wyjaśniły w zaskarżonej decyzji ani poprzedzającej ją decyzji Urzędu Celnego, dlaczego uznały, że nie doszło do skutecznego złożenia przez Agencję celną oświadczenia w sprawie przyjęcia obowiązków głównego zobowiązanego, nie dokonały również weryfikacji przyjętego zgłoszenia celnego.

Konsekwentnie przyjmując, że skarżący nie był głównym zobowiązanym z procedury tranzytu i wskazuje jako podstawę długu celnego przepis art. 211 Kodeksu celnego organ celny winien wyjaśnić, jaką rolę w procedurze tranzytu przypisał skarżącemu, a

w ślad za tym, jakie przesłanki dla przyjęcia odpowiedzialności skarżącego za powstanie długu uważa w niniejszej sprawie za spełnione. Konsekwentnie winien wskazać, czy skarżący został uznany za dłużnika celnego:

- jako osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego (§ 3 ust. 1 art. 211 Kodeksu celnego),- jako osoba, która uczestniczyła w usunięciu towaru i wiedziała lub przy zachowaniu należnej staranności mogła się dowiedzieć, że towar został usunięty spod dozoru celnego ( § 3 ust. 2),

- jako osoba, która nabyła, posiadała lub jest w posiadaniu towaru i która wiedziała lub przy zachowała należytej staranności mogła się dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru celnego ( § 3 ust. 3),

- czy też w końcu jako osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty, a jeżeli tak, to w jakim charakterze ( skoro nie głównego zobowiązanego to może osoby wskazanej w art. 101 § 3 Kodeksu celnego). W zaskarżonej decyzji i w postępowaniu poprzedzającym do jej wydania na tym pierwszym etapie przepisania długu, nie przeprowadzono w rozważanym zakresie stosowanych ustaleń. W przypadku wielości dłużników celnych ich odpowiedzialność z mocy art. 221 Kodeksu celnego ma charakter solidarny. Nie oznacza to, że wszyscy dłużnicy odpowiadają według identycznych przesłanek. Organy celne, wskazując jako uczestników postępowania A. B. i Agencję Celną "A" s.c. Z.M. i A. M. , nie dokonała ustaleń pozwalających przypisać tym dwóm podmiotom określonej pozycji w procedurze transportu, a także nie wskazały przesłanek decydujących o przypisaniu każdemu z tych podmiotów odpowiedzialności za dług celny na podstawie przepisu art. 211 § 3 pkt 1 do 4 Kodeksu celnego.

Odpowiedzialność solidarna dłużników, o której mowa w art. 221 Kodeksu celnego, dotyczy sytuacji wskazanych w przepisach powołanych w tym artykule.

Jeżeli chodzi o dług celny w procedurze tranzytu, będą to przepisy art. 211 § 3 i 212 § 3 Kodeksu celnego, w sytuacjach szczegółowo unormowanych w tych przepisach. Przypisując zatem odpowiedzialność solidarną za dług celny A. B. jako głównemu zobowiązanemu i Agencji Celnej działającej jako jego przedstawiciel pośredni, organ celny winien był rozważyć, która z sytuacji wymienionych w art. 211 § 3 lub 212 § 3 Kodeksu celnego w niniejszej sprawie zachodzi odrębnie w stosunku do

każdej z tych osób na podstawie wskazanych w tych przepisach przesłanek, czego nie

uczynił.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej odwołał się natomiast do przepisu art. 209 Kodeksu celnego, który wprowadza odpowiedzialność solidarną zgłaszającego i osoby przez niego reprezentowanej, przeoczył jednakże okoliczność, iż przepis ten dotyczy innej sytuacji, a mianowicie procedury dopuszczenia do obrotu (której istotą jest nadanie towarowi niekrajowemu statusu celnego towaru krajowego) nie zaś procedury celnej tranzytu. Przepis ten nie może zatem stanowić podstawy dla przyjęcia solidarnej odpowiedzialności Agencji Celnej i A. B. w niniejszej sprawie.

Z tych względów uznać należało, że doszło w toku niniejszego postępowania do naruszenia przepisów art. 212 § 3 i 211 § 3 Kodeksu celnego, bowiem organy celne nie ustaliły, na podstawie jakich przesłanek przypisują skarżącemu oraz A. B. odpowiedzialność za dług celny. Jako ogólną podstawę do przyjęcia, iż doszło do powstania długu celnego organ celny wskazał przepis art. 212 Kodeksu celnego uznając, że skoro nie doszło do przedstawienia objętego procedurą tranzytu samochodu w określonym terminie i w określonym urzędzie celnym przeznaczenia, to jest to równoznaczne z usunięciem towaru spod dozoru celnego.

Równocześnie jednak, co uznać można za swoistego rodzaju niekonsekwencję, organy celne prowadziły postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy pojazd tożsamy z pojazdem samochodowym objętym zgłoszeniem celnym JDA SAD [...] został rzeczywiście wwieziony na teren Białorusi i tam zarejestrowany, uznając ostatecznie, że nie można przyjąć na podstawie zebranych przez organy celne i zaoferowanych przez stronę dowodów, że taka tożsamość występuje. Jako podstawowe dowody w tym zakresie organy celne wskazały kopię białoruskiego dowodu rejestracyjnego. Dokument ten nie został jednak przetłumaczony na język polski.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że obcojęzyczne dokumenty bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski nie mogą być uznane w świetle art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczny z prawem - art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 pkt 3 i art.. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim - Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm. (por. wyrok NSA w Warszawie z 16.01.2004 r. III SA 2719/02 i wyrok WSA w Warszawie z 17 marca 2004 r., III SA 2512/02). Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż fakt ustalenia tożsamości spornego pojazdu skarżący podnosił już w odwołaniu, przedkładając dowody zarejestrowania samochodu Volkswagen GOLF II na terenie Białorusi.

Z powyższego wynika, że istniały możliwości poszukiwania dowodów pozwalających jednocześnie wyjaśnić, czy sporny samochód opuścił polski obszar celny w stanie kompletnym, czy też nastąpił wywóz jedynie nadwozia. Brak takich ustaleń stanowi naruszenie obowiązków wynikających z przepisów art. 122, art. 180, art. 187 i art. 188 Ordynacji podatkowej.

Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy organ celny winien dokonać tłumaczenia na język polski dokumentów, które obejmują postępowanie dowodowe i prawidłowo ocenić całość zebranych w niniejszej sprawie dowodów z uwzględnieniem przedłożonych przez skarżącego ekspertyz i na tej podstawie przesądzić, czy doszło do powstania długu celnego, a jeżeli tak, kto i na podstawie jakich przesłanek prawnych i faktycznych ponosi odpowiedzialność za powstały dług celny.

Mając powyższe na uwadze uznano, że zebrany materiał dowodowy nie dał wystarczających podstaw do wydania zaskarżonej decyzji, która nadto narusza przepisy prawa materiałowego zawartego w art. 212 Kodeksu celnego i z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/W. Długaszewska /-/ B. Sokołowska /-/M. Kwiecińska

J.P.