Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 921/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: art. 11 ust. 1, art. 11 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 24 ust. 2, art. 24 ust. 3, art. 24 ust. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 18 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda - Lenczewska Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 roku sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o odmowie przyznania Z. J. prawa do zasiłku dla opiekuna.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 21 maja 2014 r. Z. J. zwrócił się o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad żoną M.J. na okres od dnia 15 maja 2014 r.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), art. 2 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 4, art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567), odmówił Z. J. prawa do zasiłku dla opiekuna w okresie od 15 maja 2014 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje za okresy od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Regulacja zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązująca w dniu 31 grudnia 2012 r. wskazuje z kolei, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyjątkiem jest jednak sytuacja gdy współmałżonek ma także orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności i nie może sprawować opieki nad mężem (żoną) - wtedy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje innym osobom. Zdaniem organu, jedyną zatem sytuacją, w której świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim jest sytuacja kiedy oboje małżonkowie mają orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, a o świadczenie pielęgnacyjne występuje członek rodziny, na którym zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 788) ciąży obowiązek alimentacyjny np. dziecko rezygnujące z pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi rodzicami. W związku z tym, że osoba wymagająca opieki - M. J. pozostaje w związku małżeńskim to zasiłek dla opiekuna nie przysługuje.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. J., który nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem. Podniósł, że sprawuje opiekę nad swoją chorą żoną, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i spełnia ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia. Dodał, że na skutek orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] przyznał mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną na okres 1 października 2012 r. do 30 czerwca 2013 r.

Wspominaną na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 1, ust. 2 pkt. 1 i 2, ust. 3, ust. 5; art. 5 ust. 1-4 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r. poz. 567), art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt. 2 lit.a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca opiekuje się żoną M. J. legitymującą się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji (wypis z treści orzeczenia ZUS w Ł. z dnia [...]). Według oświadczenia wnioskodawcy nie ma on ustalonego prawa do emerytury, renty i innych świadczeń, osoba wymagająca opieki nie jest umieszczona w placówce zapewniającej całodobową opiekę, nie ma innej osoby mającej prawo do wcześniejszej emerytury na osobę wymagającą opieki, żaden z członków rodziny nie ma prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskodawca nie ma ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie jest uprawniony i inny członek rodziny nie jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką nad żoną, nie jest zatrudniony i nie podjął pracy zarobkowej, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, źródłem utrzymania rodziny jest renta żony. Organ wyjaśnił, że Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] odmówił wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, ale Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. i decyzję organu l instancji. Organ decyzją z dnia [...] przyznał następnie stronie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad M. J. w wysokości 520,00 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. Z kolei decyzją z dnia [...] organ przyznał stronie specjalny zasiłek opiekuńczy z związku z koniecznością opieki nad żoną w okresie od 1 sierpnia 2013 r. do 31 października 2013 r. Kolegium dalej wyjaśniło, że ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r. poz. 567) weszła w życie 15 maja 2014 r. Na podstawie jednolitego i utrwalonego orzecznictwa sądowego Kolegium uznało, że rozpatrując przepis art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a) należy kierować się wykładnią systemową i celowościową, zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, w myśl której świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło być przyznane na rzecz współmałżonka, jeżeli zostaną spełnione pozostałe przesłanki, warunkujące - co do zasady - możliwość ubiegania się o ten rodzaj świadczenia. Dokonana w ten sposób wykładnia powyższego przepisu nie narusza przy tym w żaden sposób art. 6 k.p.a. nakazującego organom działanie na podstawie przepisów prawa. Warunkiem uzyskania prawa do zasiłku dla opiekuna za okres od dnia wejścia w życie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów jest spełnienie łącznie przesłanek: 1) decyzja o przyznaniu stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r.; 2) osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; 3) osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna za okres, w którym ubiega się o zasiłek nie zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub na osobę wymagającą opieki innej osobie nie zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; 4) osoba ubiegająca się o zasiłek dla opiekuna złoży wniosek o ten zasiłek nie później niż w ciągu 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. W sprawie bezspornie przyznano wnioskodawcy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad chorą żoną i prawo do tego świadczenia wygasło po upływie okresu na jakie zostało przy-znane. Zdaniem Kolegium, strona spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna za okres, w którym ubiega się o ten zasiłek nie zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego, wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna został złożony nie później niż w ciągi 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Organ stwierdził, że nie spełniona została jednak przesłanka z art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów zgodnie, z którą decyzja o przyznaniu stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Wobec tego stronie nie przysługuje zasiłek dla opiekuna od 15 maja 2014 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł Z. J., uznając ją za niezgodną z prawem i pozbawiającą jego rodzinę podstawowych środków utrzymania. Podniósł, że organ I instancji wydając w dniu [...] decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 października 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. w podstawie prawnej decyzji powołał się między innymi na art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw uzasadniając, że świadczenie to zostało przyznane tylko do dnia 30 czerwca 2013 r. (mimo, iż jego żona ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe) z powodu zmiany przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Organ dodał, że można mieć wątpliwości, co do tego, czy stronie nie powinno być przyznane prawo do zasiłku dla opiekuna, ale literalna wykładnia przepisów ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu wypłacie zasiłków dla opiekunów na to nie pozwala.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla zaskarżony akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.).

Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w jej całokształcie, nie będąc związany granicami skargi, ani zawartymi w niej zarzutami, w myśl art. 134 p.p.s.a., stwierdził, iż narusza ona prawo.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567). Ustawa ta została uchwalona w wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., w sprawie o sygn. K 27/13 (OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134), który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał stwierdził, że interesy osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną miały prawo do świadczenie pielęgnacyjne przed wejściem w życie ustawy nowelizującej nie zostały zabezpieczone przez ustawodawcę w należyty sposób. Trybunał podkreślił, że naruszono tym samym bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi.

Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1).

Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, z dniem 1 lipca 2013 r.

Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania zasiłku dla opiekuna, gdyż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego które zostało jej przyznane decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nie wygasło z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej.

Takie stanowisko nie może zostać zaaprobowane.

` Przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, których niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny wspomnianym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r., w sprawie o sygn. akt K 27/13 stanowiły, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowywały prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniały warunki określone w przepisach dotychczasowych (art. 11 ust. 1). Decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wydane na podstawie przepisów dotychczasowych wygasały z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (art. 11 ust. 3) tj. z dniem 30 czerwca 2013 r.

Regulacja ta wygaszała decyzje, którymi przyznano świadczenia pielęgnacyjne na podstawie przepisów, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. tj. przed 1 stycznia 2013 r.

Jednocześnie w myśl art. 11 ust. 1 osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowywały prawo do tego świadczenia do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniały warunki określone w przepisach dotychczasowych. Tym samym art. 11 ust. 1 noweli nie stanowił sam w sobie podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdzał on jedynie, że osoby które nabyły prawo do świadczenia na podstawie przepisów sprzed nowelizacji zachowywały to prawo do dnia 30 czerwca 2013 r.

W konsekwencji, podstawę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30 czerwca 2013 r. stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. Bowiem, by osoba uprawniona mogła zachować prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w myśl art. 11 ust. 1 noweli, musiała to prawo nabyć na podstawie przepisów dotychczasowych.

Powyższą tezę potwierdza brzmienie art. 13 ustawy nowelizującej, zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy, ustalając to prawo za wspomniany okres, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazany przepis obligował organy, w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed dniem 1 stycznia 2013 r., (w niniejszej sprawie w dniu 10 października 2012 r.), do rozpoznania go według kryteriów warunkujących uzyskanie świadczenia, określonych w przepisach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r.

Wobec powyższego, należy uznać, że decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w wersji sprzed 1 stycznia 2013 r. (także wydane, po tej dacie, w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r.) wydane zostały na podstawie przepisów dotychczasowych, w rozumieniu art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej.

Z kolei użyte w art. 11 ust. 3 tej ustawy sformułowanie "wygasają z mocy prawa" oznacza, że decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów sprzed 1 stycznia 2013 r., traciły swój byt prawny z dniem 30 czerwca 2013 r. Do tych decyzji zaliczają się także decyzje, którymi przyznawano świadczenie do tej daty granicznej, wydane po 1 stycznia 2013 r., jeśli prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.

W konsekwencji wymienionych przepisów nowelizacyjnych (następnie uchylonych wskazanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego) organy wydawały decyzje, przyznające świadczenie pielęgnacyjne do dnia 30 czerwca 2013 r., bowiem owe przepisy uniemożliwiały przyznanie świadczenia na okres przekraczający wskazaną datę graniczną. Decyzje te wygasały z mocy prawa, a wygaszenie ich następowało, wbrew twierdzeniu organu odwoławczego na podstawie art. 11 ust. 3. Owa regulacja, odwołując się do terminu ustalonego w art. 11 ust. 1 ustawy nowelizacyjnej, wygaszała bowiem z mocy prawa, z dniem 30 czerwca 2013 r., wszystkie decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne wydane na podstawie przepisów dotychczasowych.

Wobec powyższego należy przyjąć, że decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów sprzed nowelizacji, dokonanej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. wygasały z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 tej ustawy, niezależnie od daty ich wydania i okresu na jaki przyznawały to świadczenie, jeśli ten okres nie upływał przed 30 czerwca 2013 r., a prawo do świadczenia powstało przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Wskazane przepisy ustawy nowelizacyjnej (w tym art. 11 ust. 3) nie przewidywały natomiast możliwości wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów sprzed nowelizacji (zob. np. wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 grudnia 2013 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 999/13, wyrok WSA w Opolu z dnia 22 maja 2014 r., w sprawie o sygn. akt 99/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...], przyznał Z. J. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, od dnia 1 października 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. Decyzja ta została wydana w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 marca 2013, sygn. akt II SA/Łd 57/13, uchylającego decyzje odmawiające wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W wyroku tym sąd zawarł ocenę, iż okoliczność, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z. J. z wnioskiem o przyznanie tego świadczenia wystąpił 10 października 2012 r. załączając wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 października 2004r. o trwałej całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji żony. Prezydent Miasta Ł., przyznając prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od pierwszego dnia miesiąca w którym wpłynął wniosek ustalił je jednak do dnia 30 czerwca 2013 r., powołując się na regulację z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (...).

Przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowił, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. A w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 3). Jednakże, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 4). Znaczny stopień niepełnosprawności w rozumieniu ustawy oznacza natomiast również całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 3 pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Żona skarżącego legitymowała się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o trwałej, całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. Mimo to, organ ustalił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do 30 czerwca 2013 r., powołując się na regulację szczególną, jaką stanowił art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych.

Wobec tego, iż Z. J. spełniał warunki do świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z przepisów dotychczasowych, przyznano mu prawo do tego świadczenia na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2012 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), ustalając termin końcowy tego prawa na dzień 30 czerwca 2013 r., w myśl art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej. Należy więc przyjąć, że po upływie tego terminu, decyzja ta wygasła z mocy prawa, na podstawie art. 11 ust. 3 tej ustawy.

Tym samym, uznać trzeba, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, albowiem jeśli skarżący posiadał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznanego mu na mocy przepisów, obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r., a decyzja przyznająca mu owo świadczenie wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. w rozumieniu art. 11 ust. 3 ustawy nowelizacyjnej, to ma prawo ubiegać się o przedmiotowy zasiłek dla opiekunów.

Inne rozumienie powyższych unormowań prowadziłoby do naruszenia podstawowych zasad konstytucyjnych, w tym, zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasady udzielania osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu ich egzystencji (art. 69 Konstytucji RP). Pozbawiałoby pomocy wszystkich tych, którzy zrezygnowali z pracy zarobkowej w celu zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, bowiem w związku z wejściem w życie od 1 stycznia 2013 r. nowych przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia zostało im przyznane tylko do dnia 30 czerwca 2013 r., na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej, którego konstytucyjność została zakwestionowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1557). Trzeba więc uznać, iż w sposób niezgodny z Konstytucją utracili prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lipca 2013 r. i wobec tego powinni być objęci pomocą w ramach regulacji, która określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uznając to za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Motywy rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta Ł., pozostające w rażącej sprzeczności z poglądami prawnymi, wyrażonymi w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu, wydanym w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, przysługującego skarżącemu, wymagały bowiem uchylenia również decyzji organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy zobowiązane będzie uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku.

ms