Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1142/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 2013 poz 1440
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Anna Mierzejewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego

2014 r. nr [...] o odmowie przyznania I. W. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] października 2012 r. I. W. wystąpił do Prezesa ZUS o przyznanie renty inwalidzkiej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jest całkowicie niezdolny do pracy zarobkowej, a jednocześnie nie nabył prawa do renty inwalidzkiej w trybie zwykłym, pomimo że ma przepracowanych ponad 22 lata. Nie ma też prawa do zaopatrzenia alimentacyjnego od jakichkolwiek osób. Podkreślił, że aktualnie nie ma z czego żyć, a stan zdrowia nie pozwala mu dopracować takiego okresu ubezpieczeniowego, który dałby mu praw do renty inwalidzkiej w trybie zwykłym. Dlatego powinien otrzymać rentę w trybie wyjątkowym.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., Prezes ZUS zawiesił postępowanie w powyższej sprawie w związku z wniesionym przez I. W. odwołaniem od decyzji ZUS Oddział w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. odmawiającej mu prawa do renty inwalidzkiej w trybie zwykłym.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., wydanym na podstawie art. 97 § 2 K.p.a., Prezes ZUS podjął zawieszone postępowanie w związku tym, że wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] marca 2013 r. sygn. akt [...] zakończone zostało postępowanie sądowe w sprawie z odwołania I. W.

Jednocześnie Prezes ZUS decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), odmówił I. W. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ stwierdził, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.

Organ podniósł, że z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, iż wnioskodawca w wieku 50 lat stał się całkowicie niezdolny do pracy. Na przestrzeni 55 lat życia posiada udowodniony łączny okres ubezpieczenia wynoszący 21 lat, 10 miesięcy i 1 dzień.

Ponadto w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania częściowej niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udowodnił tylko 2 lata, 6 miesięcy i 4 dni tych okresów.

Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, że w latach 1999-2002 oraz 2002-2005 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym. Ponadto z dniem [...] lipca 2006 r. wnioskodawca zaprzestał pobierania zasiłku chorobowego i do czasu ustalenia całkowitej niezdolności do pracy w dniu [...] sierpnia 2009 r., tj. przez ponad 3 lata nie wykonywał zatrudnienia ani innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

W ocenie organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec I. W. nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały zatem, w tym czasie, przeszkody w podjęciu przez niego zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

W związku z powyższym w obecnym stanie faktycznym i prawnym brak podstaw do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy na mocy przepisu art. 83 ww. ustawy.

Organ zaznaczył jednocześnie, iż przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

I. W. reprezentowany przez pełnomocnika złożył od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

We wniosku zarzucił organowi rażące naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na błędnej interpretacji art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w kontekście istniejącego w sprawie stanu faktycznego, poprzez nieuwzględnienie istnienia po jego stronie szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia rentowego, pomimo że okoliczności takie istniały i polegały na złym stanie jego zdrowia, w konsekwencji czego został zmuszony do przerwania zatrudnienia z uwagi na niezdolność do pracy.

W związku z powyższym wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do renty w trybie wyjątkowym.

W uzasadnieniu wniosku podniósł, że faktyczna niezdolność do pracy istniała u niego o wiele wcześniej niż data wydania orzeczenia przez ZUS. Dlatego też, orzeczenie o niezdolności do pracy należy w tym przypadku traktować jedynie na zasadzie deklaratoryjnej, jako potwierdzenie stanu rzeczy od dawna już istniejącego. Choroba, która istniała przed datą wydania orzeczenia o niezdolności do pracy była przyczyną niewypracowania przez niego prawa do świadczenia w trybie zwykłym. Chorobę tę należy więc traktować jako szczególną okoliczność, która przy spełnieniu innych przesłanek z art. 83 ustawy, winna stanowić podstawę do przyznania renty w trybie wyjątku. Nie ulega bowiem wątpliwości, że choroba ta wykluczała jego aktywność zawodową.

W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2014 r. stanowiącym uzupełnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. W. dodatkowo podniósł, że do maja 2011 r. był zatrudniony w D. w [...] na stanowisku [...]. Wówczas odnowiła się jednak choroba czyniąc go niezdolnym do pracy. Zwrócił się wówczas do ZUS o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego aby mógł odzyskać zdolność do pracy, ale odmówiono mu uzasadniając to tym, że jest całkowicie niezdolny do pracy. Obecnie nie ma natomiast żadnych środków do życia z wyjątkiem świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł wypłacanego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...].

Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację.

Dodatkowo podkreślił, że w świetle art. 83 ustawy tylko udowodnione szczególne okoliczności, które spowodowały brak wymaganego okresu ubezpieczenia, połączonego z należytym opłacaniem składek, mogą stanowić podstawę do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Przy orzekaniu w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia przez wnioskodawcę wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty jest zaś powszechnie pogląd, że za szczególną okoliczność, na potrzeby stosowania art. 83 ustawy, uważa się tylko zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Taką okolicznością szczególną może być więc jedynie zdarzenie lub trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym i niezależnym od woli danej osoby.

Organ wskazał, iż po ponownej wnikliwej i wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego nadal nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których I. W. nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Z przedłożonej dokumentacji wynika, że na 55 lat życia wnioskodawca udokumentował 21 lat, 10 miesięcy, 1 dzień okresów składkowych i nieskładkowych. W 10-leciu przed dniem zgłoszenia wniosku o świadczenie w trybie zwykłym, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych – udokumentował natomiast jedynie 3 lata, 8 miesięcy, 14 dni tych okresów.

Od dnia [...].04.1999 r. do dnia [...].09.2002 r., od dnia [...].12.2002 r. do dnia [...].10.2005 r. oraz od dnia [...].07.2006 r. do dnia [...].07.2009 r. wystąpiły przerwy w opłacaniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Przeprowadzona analiza akt sprawy nie wykazuje, aby w wykazanych przerwach wnioskodawca nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. Całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia została bowiem u niego ustalona orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] listopada 2013 r. od [...].08.2009 r. do [...].06.2016 r. Zatem w wymienionych przerwach w ubezpieczeniu nie istniały przeciwwskazania ze względu na stan zdrowia lub inne szczególne okoliczności, które uniemożliwiły wnioskodawcy kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala zatem przyjąć, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności, które były powodem niespełnienia warunków na zasadach ogólnych.

Organ podniósł ponadto, że w latach 1992-1998 wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą, jednakże nie opłacał z tego tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w okresach: [...].05.1992-[...].06.1994, [...].07.1994-[...].12.1994, [...].12.1994-[...].12.1994, [...].01.1995-[...].05.1996, [...].11.1996-[...].02.1997, [...].04.1998-[...].12.1998. Składki te umorzono z uwagi na całkowitą i trwałą nieściągalność nieopłaconych składek oraz z uwagi na przedawnienie należności.

Organ podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych świadome prowadzenie działalności gospodarczej bez odprowadzania wymaganych składek na ubezpieczenie społeczne nie może być uznane za szczególną okoliczność, w rozumieniu art. 83 ustawy emerytalnej, która uniemożliwiałaby nabycie uprawnień do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych.

Z dokumentacji rentowej wynika ponadto, że wnioskodawca jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku i pobiera zasiłek dla bezrobotnych, co nie pozwala na uznanie, że pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania.

W związku z powyższym, po przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy pod kątem przesłanek wynikających z art. 83 ustawy brak podstaw do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I. W. reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił organowi naruszenie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez uznanie, iż skarżący nie spełnia wymogów przyznania prawa do renty w drodze wyjątku, mimo że po jego stronie istnieje szczególna sytuacja uzasadniająca przyznanie tego świadczenia wynikająca z warunków życiowych zdrowotnych oraz okoliczności, które sprawiły, że odwołujący nie ma prawa do renty w trybie zwyczajnym.

Wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według spisu kosztów lub norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi zarzucił, że organ w sposób sprzeczny z rzeczywistością ustalił stan faktyczny będący podstawą rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego po jego stronie występują szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie renty szczególnej z mocy art. 83 ustawy. Podkreślił, że przepracował prawie 22 lata, obecnie jest niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji, wymaga stałej opieki innej osoby, sam pozbawiony jest praktycznie jakichkolwiek dochodów. Takie okoliczności muszą być w jego ocenie uznane za szczególne albowiem trudno sobie wyobrazić inne - dodatkowe dolegliwości, które musiałaby odczuwać i na czym miałaby polegać jeszcze gorsza jego sytuacja, by okoliczności te miały wymiar szczególnych.

Skarżący ponownie też podniósł, że do maja 2011 r. pozostawał zatrudniony w D. w [...] na stanowisku [...]. Wówczas odnowiła się jednak choroba czyniąca go niezdolnym do pracy, a Komisja Wojewódzka ZUS negatywnie rozpoznała jego wniosek o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego podkreślając, iż jest on całkowicie niezdolny do pracy.

W konkluzji skarżący stwierdził, że biorąc pod uwagę jego sytuację życiową oraz pozycję materialną uznać należy, że decyzja organu jest dla niego krzywdząca i narusza przepisy prawa, a w szczególności art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze organ zaznaczył, że całość prezentowanej argumentacji jest powtórzeniem tej zawartej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i była już przedmiotem oceny oraz wyjaśnień organu, zawartych w decyzjach. Organ podkreślił, iż sama niewątpliwa - obecna niezdolność skarżącego do pracy nie uprawnia go automatycznie do renty, podobnie jak brak prawa do świadczeń ustawowych nie skutkuje automatycznie "przeniesieniem" uprawnień na świadczenia wyjątkowe. Nie ma też możliwości, by uznać inną datę powstania niezdolności do pracy na potrzeby postępowania o świadczenie w trybie zwykłym a inną "w drodze wyjątku" na świadczenie z art. 83 ustawy, ponieważ data ta jest okolicznością obiektywną i nie może być zależna od rodzaju świadczenia, o jakie zainteresowany się ubiega. Nie ma też żadnych dowodów, poza zapewnieniami skarżącego, że istotnie zasadne jest kwestionowanie ustalonych przez organ dat powstania u skarżącego niezdolności do pracy w sytuacji, kiedy organ ustalił istnienie całkowitej niezdolności do pracy od 2009 r.

Podobnie sama trudna sytuacja materialna, choć była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy - zwłaszcza w sytuacji, kiedy skarżący nie jest - z tytułu pobierania zasiłku dla bezrobotnych - pozbawiony niezbędnych środków utrzymania.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 25 lipca 2014 r. podtrzymał zarzuty skargi ponownie podkreślając, że w toku postępowania w sposób błędny ustalono sytuację życiową i materialną skarżącego. W szczególności organ nie przywiązał należytej uwagi do szczególnych okoliczności leżących po stronie skarżącego, które to okoliczności winny być oceniane z punktu widzenia art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jako stanowiące podstawę do przyznania prawa do renty w trybie wyjątkowym.

Ponownie też zaznaczył, że skarżący jest człowiekiem dotkniętym inwalidztwem, obecnie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji, wymaga stałej opieki innej osoby, sam pozbawiony jest praktycznie jakichkolwiek dochodów, jednocześnie okres jego pracy nie uprawnia go do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. W tej sytuacji brak jest jakichkolwiek wątpliwości, że jego sytuacja życiowa i materialna stanowi wzorcowy przykład dla uznania jego prawa do renty w trybie art. 83 ww. ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Przepis art. 83 ust. 1 ww. ustawy wprowadza do systemu powszechnych świadczeń emerytalnych regulację dopuszczającą odstąpienie od obowiązującej reguły spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Jako wyjątek od reguły regulacja ta ma charakter regulacji szczególnej. Taki charakter regulacji szczególnej, stanowiącej wyjątek od reguły wymaga zastosowania tylko do "szczególnych okoliczności", które spowodowały, że nie doszło do wypracowania prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach. Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach i rentach nie precyzuje, jak należy rozumieć szczególne okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.

Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku w niniejszej sprawie byłoby zatem możliwe tylko w przypadku wykazania, że skarżący przejawiał wolę podejmowania pracy i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia. Tylko w takiej sytuacji przyznanie świadczenia w drodze wyjątku byłoby zasadne.

Z brzmienia art. 83 ust. 1 wynika, że jest to przepis na podstawie którego właściwy w sprawie organ wydaje decyzję, kierując się uznaniem administracyjnym. Określenie, że muszą zaistnieć szczególnie uzasadnione okoliczności, usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek, należy do oceny organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać wnikliwej analizie, indywidualizując każdy rozpatrywany przypadek. To jednak podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w przypadku skarżącego nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do renty w trybie zwykłym.

Na przestrzeni 55 lat życia, na dzień ustalenia całkowitej niezdolności do pracy – skarżący posiadał udokumentowane okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące 21 lat, 10 miesięcy i 1 dzień. W okresie od dnia [...] kwietnia 1999 r. do dnia [...] września 2002 r., od dnia [...] grudnia 2002 r. do dnia [...] października 2005 r. oraz od dnia [...] lipca 2006 r. do dnia [...] lipca 2009 r., tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, nie został udowodniony u skarżącego żaden okres zatrudnienia, ani innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Z akt sprawy nie wynika aby w powyższych okresach skarżący nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia lub na skutek innych przeszkód, które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z pewnością do tych okoliczności nie można zaliczyć subiektywnych odczuć skarżącego, że faktyczna niezdolność do pracy istniała u niego o wiele wcześniej niż data wydania orzeczenia przez ZUS.

Skarżący miał wprawdzie orzeczoną częściową niezdolność do pracy od 2006 r. jednakże okoliczność ta nie może być uznana za usprawiedliwienie przerw, jakie wystąpiły w jego ubezpieczeniu w latach 1999-2002 oraz 2002-2005. Ponadto, już w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania częściowej niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym skarżący udowodnił tylko 2 lata, 6 miesięcy i 4 dni tych okresów.

Należy w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 3 ww. ustawy orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Zatem same zapewnienia skarżącego, że choroba, która istniała u niego jeszcze przed datą wydania orzeczenia o niezdolności do pracy nie pozwoliła mu na wypracowanie wymaganego stażu ubezpieczeniowego są dla organu rentowego niewystarczające.

Nie istnieją również żadne inne okoliczności usprawiedliwiające okresy przerw w ubezpieczeniu skarżącego, które możnaby uznać za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Ponadto, co istotne, Prezes ZUS ustalił, że w latach 1992-1998 skarżący prowadził działalność gospodarczą, jednakże nie opłacał z tego tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w okresach: [...] maja 1992 r. - [...] czerwca 1994 r., [...] lipca

1994 r. - [...] grudnia 1994 r., [...] grudnia 1994 r. - [...] grudnia 1994 r., [...] stycznia 1995 r. - [...] maja 1996 r., [...] listopada 1996 r. - [...] lutego 1997 r., [...] kwietnia 1998 r. - [...] grudnia 1998 r. Składki te umorzono z uwagi na całkowitą i trwałą nieściągalność nieopłaconych składek oraz z uwagi na przedawnienie należności.

Osoba, która nie uiszcza należnych składek ubezpieczeniowych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej musi natomiast liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w sferze ubezpieczeń społecznych.

Opisane wyżej okoliczności mają kluczowy w sprawie charakter i wskazują, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, albowiem w jego przypadku nie występują szczególne okoliczności, na skutek których nie nabył on prawa do świadczenia w trybie zwykłym.

Jest okolicznością niesporną, że stan zdrowia nie pozwala obecnie skarżącemu na podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Skarżący znajduje się też niewątpliwie w trudnej sytuacji materialnej. Skarżący nie wykazał jednak, aby niespełnienie przez niego wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym nastąpiło wskutek szczególnych okoliczności. Nie zostały tym samym spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do przyznania świadczenia z ubezpieczenia społecznego w trybie tego przepisu.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] lutego 2014 r. odpowiadają prawu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.