Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 31/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 208 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 397/15 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji dotyczącej zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. Spółki z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 397/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę A. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu [...] października 2009 r. A. sp. z o.o. w K. zwróciła się do Dyrektora Izby Skarbowej w B. o zmianę decyzji tego organu z dnia [...] lipca 2007 r. o zezwoleniu na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] w punkcie [...], czyli zmianę lokalizacji punktu gier z B. ul. B. [...] w T. na S., [...] R. [...].

Po przejęciu, z dniem 31 października 2009 r. na mocy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168 poz. 1323), kompetencji Dyrektora Izby Skarbowej oraz w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540; dalej: u.g.h.) sprawa przekazana została do rozpatrzenia Dyrektorowi Izby Celnej w T.

Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z dnia [...] marca 2010 r., na podstawie art. 8, art. 18 i art. 135 ust. 1 i 2 u.g.h., odmówił spółce zmiany decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2007 r. w zakresie zmiany miejsca urządzania gry, uznając że art. 135 ust. 2 u.g.h. jest przepisem szczególnym, ograniczającym możliwość dokonywania zmian w zezwoleniach na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych poprzez zmianę miejsca urządzania gry lub objęcie zezwoleniem nowych miejsc.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt. II SA/Bd 1245/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę A. Spółki z o.o. w K. na powyższą decyzję. Na skutek skargi kasacyjnej spółki, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 września 2013 r., sygn. akt II GSK 939/11, uchylił zaskarżony wyrok, jak również zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] marca 2010 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ powinien ocenić charakter przepisów stanowiących podstawę prawną, przy uwzględnieniu wykładni i charakteru pojęcia tzw. przepisów technicznych i problemu notyfikacji, w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 19 lipca 2012r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 (Fortuna i inni) oraz przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 lipca 2013 r., sygn. akt P 4/11, który orzekł, że art. 135 ust. 2 u.g.h. jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP.

W wyniku przeprowadzonego ponownie postępowania, decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w T., na podstawie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2007 r. Organ stwierdził, że zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] zostało udzielone spółce decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. na okres 6 lat (pkt VIII decyzji). Utrata mocy obowiązującej zezwolenia oznacza zaś, że nie może być ono zmienione lub uchylone, bowiem nie ma przedmiotu zmiany lub uchylenia.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w T. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, polecając wykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2013 r. sygn. akt II GSK 939/11 (zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a./).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z dnia [...] października 2014 r., na podstawie art. 208 § 1 O.p., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zmiany decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2007 r. w związku z wygaśnięciem jej z mocy prawa. Zdaniem organu, nie można dokonać wnioskowanej zmiany decyzji ostatecznej, której okres obowiązywania już upłynął ([...] lipca 2013 r.). W tej sytuacji nie było możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy, a postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć na podstawie art. 208 § 1 O.p. Niezależnie od tego, organ przeanalizował sprawę biorąc pod uwagę treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach C-213/11, C-214/11 i C-217/11 i ocenił, że art. 135 ust. 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE Nr L 204 z dnia 21 lipca 1998 r., s. 37, ze zm.; dalej: dyrektywa nr 98/34/WE). Wobec tego przed wejściem w życie nie wymagał procedury notyfikacji Komisji Europejskiej według art. 8 ust. 1 tej dyrektywy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w T., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 221 O.p., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ po szczegółowej analizie podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę A. Spółki z o.o. na powyższą decyzję, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd podzielił stanowisko organu, zgodnie z którym w sprawie nie mógł mieć zastosowania ani art. 235a O.p. dotyczący możliwości zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, ani art. 118 i art. 135 ust. 1 i 2 u.g.h. stanowiące podstawę orzeczenia o odmowie zmiany zezwolenia w pierwotnej decyzji organu z [...] marca 2010 r. WSA stwierdził, że nie można bowiem ani zmienić, ani odmówić zmiany zezwolenia, które już wygasło - co w sprawie było niesporne. Postępowanie w sprawie zmiany zezwolenia, które - jako bezprzedmiotowe - wygasło, podlegało zaś umorzeniu, na podstawie art. 208 § 1 O.p. W konsekwencji, jak przyjął WSA, w uzasadnieniu decyzji organ zobowiązany był wskazać wyłącznie te okoliczności i dowody wykazujące, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i z jakiej przyczyny.

W ocenie Sądu I instancji nieuzasadnione i pozbawione podstaw prawnych było oczekiwanie skarżącej, że w uzasadnieniu decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie - wydanej na podstawie art. 208 § 1 O.p., organ powinien czynić ustalenia i oceny co do skutków stosowania przepisów i technicznego charakteru przepisów - w szczególności art. 135 u.g.h. - które w związku ze zmianą okoliczności faktycznych zastosowania w sprawie nie miały. Odpadła tym samym wskazywana przez NSA konieczność ustalania przez organy, czy sporny przepis ma charakter przepisu technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE i w kontekście wskazanego wyroku TSUE. Z uwagi na brak tożsamości sprawy, zdaniem Sądu I instancji, w sprawie zaistniały przesłanki do odstąpienia od sformułowanej w wyroku NSA wobec decyzji o odmowie zmiany pozwolenia oceny prawnej i wskazań dotyczących ustalenia podstaw stosowania do rozstrzygnięcia tej sprawy art. 135 u.g.h.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. Sp. z o.o. zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ oraz § 2 i 3 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 153 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w skrócie: p.u.s.a. w zw. z art. 8 w zw. z art. 135 ust. 2 w zw. z art. 118 u.g.h. w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 208 § 1 w zw. z art. 207 § 2 w zw. z art. 221 w zw. z art. 253a § 1 w zw. z art. 121 § 1 i 2, art. 122 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. wskutek:

a) niedokonania przez WSA kontroli oraz w konsekwencji nieuchylenie uzasadnienia zaskarżonej w sprawie decyzji w zakresie wyrażonej w niej oceny prawnej norm u.g.h. jako przepisów technicznych,

b) niedokonania przez WSA kontroli oraz nieodniesienie się do zarzutów sformułowanych w pkt. 1 i 2 petitum skargi wniesionej w sprawie;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art 2 ust. 2a i 2b w zw. z art. 7 ust. 1a ustawy z 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) w skrócie: u.g.z.w. w zw. z art. 2 ust. 5 w zw. z art. 129 ust. 1 i 3 w zw. z art. 8 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 118 w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 u.g.h. w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 i 9 w zw. z art. 10 dyrektywy nr 98/34/WE w zw. z § 2 pkt 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie notyfikacji) w zw. z wyrokiem TSUE z 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213, C-214, C-217 w zw. z art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) w zw. z art. 36, art. 52, art. 62 i art. 65 w zw. z art. 260 ust. 2 w zw. z art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że powołane normy (w tym art. 118, art. 129 ust. 1 i art. 135 ust. 1 i 2 u.g.h.) nie stanowią przepisów technicznych w związku z czym nie podlegały notyfikacji, w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że stanowią one nienotyfikowane przepisy techniczne, które nie mogły być stosowane;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2a i 2b w zw. z art. 7 ust. 1a u.g.z.w. w zw. z art. 2 ust. 5 w zw. z art. 129 ust. 1 i 3 w zw. z art. 8 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 118 zw. z art. 135 ust. 1 i 2 u.g.h. w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 i 9 w zw. z art. 10 dyrektywy 98/34/WE w zw. z § 2 pkt 3 i 5 rozporządzenia w sprawie notyfikacji w zw. z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości UnE Europejskiej z 19.07.2012 r. w sprawach połączonych C-213, C-214, C-217 w zw. z art. 5 ust. 4 TUE w zw. z art. 36, art. 52, art. 62 i art. 65 w zw. z art. 260 ust. 2 w zw. z art. 267 TFUE poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich zastosowaniu (w szczególności art. 118, art. 129 ust. 1 i 2 i art. 135 ust 1 i 2 u.g.h.), w sytuacji gdy jako nienotyfikowane przepisy techniczne nie powinny być zastosowane w sprawie;

4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2a i 2b w zw. z art. 7 ust. 1a w zw. z art. 2 ust. 5 w zw. z art. 129 ust. 1 i 3 w zw. z art. 8 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 118 w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 u.g.h. w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 i 9 w zw. z art. 10 dyrektywy nr 98/34/WE w zw. z § 2 pkt 3 i 5 rozporządzenia w sprawie notyfikacji w zw. z wyrokiem TSUE z 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213, C-214, C-217 w zw. z art. 5 ust. 4 TUE w zw. z art. 36, art. 52, art. 62 i art. 65 w zw. z art. 260 ust. 2 w zw. z art. 267 TFUE w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 208 § 1 w zw. z art. 207 § 2 w zw. z art. 221 w zw. z art. 253a § 1 w zw. z art. 121 § 1 i 2, art. 122 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.:

a) wskutek niedostrzeżenia, że organ dokonał nieprawidłowych ustaleń w kontekście tego, czy normy u.g.h. mogą mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż urządzeń w postaci automatów do gier o niskich wygranych oraz wskutek niedostrzeżenia uchybień popełnionych przez organy w powołanym zakresie na etapie postępowania administracyjnego,

b) wskutek niedostrzeżenia, że organ nie dokonał oceny jaki jest wpływ u.g.h. na sprzedaż urządzeń w postaci automatów do gier o niskich, wygranych i ograniczył się wyłącznie do oceny oraz analizy wpływu na właściwość u.g.h wspomnianych urządzeń,

c) wskutek niedostrzeżenia tego, że twierdzenia organu w sprawie są ogólnikowe oraz nieuzasadnione i niepodparte zebranym w sprawie materiałem dowodowym,

d) wskutek niedostrzeżenia tego, że organ w toku postępowanie nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do twierdzeń oraz dowodów przedłożonych przez stronę w toku postępowania, oraz nie wskazał czy i którym z dowodów przedłożonych przez stronę dał wiary, oraz dlaczego określonym dowodom odmówił wiarygodności,

e) wskutek niedostrzeżenia tego, że organ w toku postępowania w sposób gołosłowny oraz nieuzasadniony oraz nieprecyzyjny stwierdził, że istotny wpływ u.g.h. na właściwości oraz sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych wykluczają czynniki natury ekonomicznej, przyczyny leżące po stronie przedsiębiorców, amortyzacja, wyeksploatowanie produktu, stan zmagazynowania zapasów, przypadki wyrejestrowania automatów, w sytuacji, gdy elementy te nie niwelują w sposób istotny wpływu u.g.h. na właściwości oraz sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych.

Podnosząc te zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę jest związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez WSA w Bydgoszczy. W tym stanie rzeczy kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku sprowadzała się do oceny, czy narusza on przepisy wskazane zarzutach postawionych Sądowi I instancji.

Rozpoznając sprawę w granicach przedstawionej wyżej zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami kasacyjnymi skład orzekający uznał, że wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie.

Spółka wywiodła skargę kasacyjną, której zarzuty - obejmujące naruszenie przepisów prawa materialnego, jak też procesowego - mimo że bardzo szeroko opisane, sprowadzają się w zasadzie do jednej kwestii, a mianowicie oceny technicznego charakteru przepisów u.g.h. Autor skargi kasacyjnej w istocie powtarza argumentację skargi i podnosi, że - abstrahując od kwestii umorzenia postępowania - dla skarżącej zasadnicze znaczenie ma ocena technicznego charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych. Zdaniem spółki, nawet przy założeniu, że uzasadnienie decyzji dotyczące problemu przepisów technicznych jest obojętne z punktu widzenia rozstrzygnięcia, kwestia ta powinna być przedmiotem merytorycznej kontroli WSA.

Mając na uwadze tak zarysowaną istotę sporu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że stanowisko skarżącej jest błędne, a zarzuty skargi kasacyjnej nie usprawiedliwiają wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.

W pierwszej kolejności należy wyraźnie podkreślić, że podstawą umorzenia postępowania w sprawie zmiany udzielonego spółce zezwolenia był art. 208 § 1 O.p. Zarzutu naruszenia tego przepisu - czy to przez błędne jego rozumienie czy też z punktu widzenia zasadności jego zastosowania w niniejszej sprawie - kwestionowany skargą kasacyjną nie jest.

Wbrew wywodom autora skargi kasacyjnej nie jest prawdą, że przy kontroli decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w rozpatrywanym przypadku zasadnicze znaczenie ma ocena technicznego charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych. Fakt, że jest to kwestia - jak twierdzi strona - istotna dla skarżącej nie znaczy, że powinna być przedmiotem merytorycznej kontroli przez WSA, abstrahując od obligatoryjności umorzenia postępowania w przypadku zaistnienia przesłanki jego bezprzedmiotowości. W pełni zgodzić należy się z Sądem I instancji, że nieuzasadnione i pozbawione podstaw prawnych było oczekiwanie skarżącej, że w uzasadnieniu decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie - wydanej na podstawie art. 208 § 1 O.p. - organ powinien czynić ustalenia i oceny co do skutków stosowania przepisów i technicznego charakteru przepisów - w szczególności art. 135 u.g.h. - które w związku ze zmianą okoliczności faktycznych po dacie wniesienia podania zastosowania w sprawie nie miały. W konsekwencji umorzenia postępowania ani art. 235a O.p. dotyczący możliwości zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, ani art. 118 i art. 135 ust. 1 i 2 u.g.h. stanowiące podstawę orzeczenia o odmowie zmiany zezwolenia w pierwotnej decyzji organu nie mogły zatem znaleźć zastosowania. Decyzja o umorzeniu w całości postępowania nie rozstrzyga bowiem sprawy co do meritum, w oparciu o przepisy materialnoprawne. Wydanie takiej decyzji zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej.

Jak już wyjaśniono przepisu art. 208 § 1 O.p. nie objęto podstawami kasacyjnymi. Zasadne wydaje się jednak wyjaśnienie, że w myśl tego przepisu organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Oznacza to, że bezprzedmiotowość jest obligatoryjną przesłanką umorzenia postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Chodzi tu o każdą (jakąkolwiek) przyczynę powodującą brak jednego z elementów stosunku prawnego. Bezprzedmiotowość może powstać zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i po wszczęciu postępowania. Zaistnienie bezprzedmiotowości postępowania ma znaczenie, z uwagi na nakaz wynikający z art. 208 § 1 O.p. Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mogą mieć charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Przyczyny przedmiotowe zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania, a więc gdy nie istnieje sprawa, która mogłaby stanowić ów przedmiot.

Przenosząc te uwagi natury ogólnej na rozpoznawaną sprawę, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że stanowisko Sądu I instancji, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jest prawidłowe zaś zarzuty skargi kasacyjnej stanowiska tego żadną miarą nie podważają.

WSA podzielił bowiem pogląd Dyrektora Izby Celnej, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania. Wygaśnięcie z dniem [...] lipca 2013 r. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych z powodu upływu okresu, na jaki zostało ono udzielone oznacza, że sprawa wszczęta wnioskiem spółki z dnia [...] października 2009 r. dotycząca zmiany tego zezwolenia w zakresie lokalizacji jednego punktu gier, nie może być załatwiona w formie decyzji orzekającej co do jej istoty. Nie jest bowiem możliwe rozstrzygnięcie o zmianie zezwolenia, które wygasło. Konsekwencją ustalenia przez organ, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe było jego umorzenie.

Odnosząc się zaś do zarzucanych w skardze kasacyjnej naruszeń prawa materialnego (szczegółowo wymienionych wyżej), a sprowadzających się do zarzutów błędnej wykładni art. 129 ust. 1 i 3 w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 u.g.h. oraz błędnej wykładni przepisów dyrektywy nr 98/34/WE, a także należytej wykładni art. 135 ust. 2 u.g.h. w zw. z § 2 ust. 3 i 5 oraz § 3-5 rozporządzenia w sprawie notyfikacji - mając na uwadze dotychczasowe wywody - Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji nie mógł w analizowanej sprawie naruszyć wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego, ponieważ – skoro sprawy nie rozpoznano merytorycznie - w ogóle nie dokonywał ich wykładni, ani także ich nie stosował. Stwierdził natomiast, iż rozważanie tych zarzutów skargi, które dotyczą przepisów prawa materialnego było zbędne w sytuacji upływu terminu, na który wydane zostało zezwolenie, a więc w konsekwencji wygaśnięcia zezwolenia z mocy prawa. Jeśli zatem nie zachodziły podstawy do orzekania o przedłużeniu zezwolenia w trybie wyznaczonym normą prawa materialnego, tzn. art. 135 ust. 2 u.g.h., problematyka notyfikacji powołanych przepisów nie ma znaczenia prawnego dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, mimo że organ zawarł w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia argumentację dotyczącą oceny, czy uregulowanie art. 135 ust. 2 u.g.h. ma charakter przepisu technicznego w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy nr 98/34/WE i czy wobec tego wymagał uprzedniej notyfikacji przez Komisją Europejską.

Nie można też zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 153 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż w rozpatrywanej sprawie na organie administracji publicznej, ponownie rozpoznającym sprawę dotyczącą wniosku o zmianę zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, spoczywał obowiązek uwzględnienia faktu wygaśnięcia posiadanego przez spółkę zezwolenie. Ustalenie bowiem, że nie istnieje przedmiot postępowania stanowi przeszkodę formalnoprawną do merytorycznego rozstrzygania w sprawie, co oznacza, że postępowanie winno się zakończyć jego umorzeniem, na co wskazuje jednoznacznie dyspozycja art. 208 § 1 O.p.

Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 września 2013r., sygn. akt II GSK 939/11 kontrolował skarżony wyrok w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a.) oraz odnosił się do decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] lipca 2010 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] marca 2010 r. i – w okolicznościach wtedy rozpoznawanej sprawy – ocenił zarzuty skargi i legalność zaskarżonych decyzji wydanych w sytuacji, kiedy zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych udzielone spółce jeszcze nie wygasło. Wtedy - w tych konkretnych okolicznościach sprawy - w odniesieniu do wskazanej kwestii dotyczącej technicznego bądź nietechnicznego charakteru przepisów przejściowych u.g.h., istota problemu sprowadzała się do zagadnienia wykładni tychże przepisów ustawy, wobec niestwierdzenia naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje obu instancji.

Z tych względów, mimo iż art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu, gdyż są nimi związane, należało - tak jak prawidłowo uczynił Sąd I instancji - uwzględnić fakt, że ciążący na organie i na Sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub w przypadku uwzględnienia okoliczności faktycznych, które nie były przedmiotem ustaleń na etapie poprzednich rozstrzygnięć.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego (pkt 2) orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).