Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1054/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

U z a s a d n i e n i e:

Burmistrz Kowalewa Pomorskiego decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r., odmówił A. Ż., zwanej dalej: "skarżącą" lub "stroną", świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że 7.03.2022 r., skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem L. Ż., legitymującym się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z 28.02.2022 r., o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Golubiu – Dobrzyniu z 27.04..2021 r. Ww. orzeczenie stwierdza, że niepełnosprawność istnieje od 63 roku życia a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 23.03.2021 r. Wskazano, że orzeczenie zostało wydane do 30.04.2023 r.

Organ wskazał, że skarżąca od czerwca 2020 r., ma przyznane prawo do emerytury, która na dzień składania wniosku nie została zawieszona. Skarżąca w swym pisemnym oświadczeniu z 7.03.2022 r. oświadczyła, że w przypadku otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje z emerytury.

Przyczyną odmowy świadczenia pielęgnacyjnego była data powstania niepełnosprawności męża skarżącej oraz fakt przysługiwania skarżącej prawa do emerytury.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu decyzją z dnia 16 maja 2022 r., na skutek rozpatrzenia odwołania skarżącej, utrzymało w mocy ww. decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ odwoławczy stwierdził, że przyczyną braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego jest uprawnienie skarżącej do emerytury.

Burmistrz Kowalewa Pomorskiego decyzją z dnia 28 lipca 2022 r., ponownie odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie organ I instancji oparł o następujące ustalenia i rozważania:

W dniu 2022.07.08 skarżąca złożyła ponowny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem L. Ż..

Uwzględniając złożone przez stronę oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz ustalenia pracownika socjalnego, ustalono, że skarżąca sprawuje osobistą, całodobową opiekę nad niepełnosprawnym mężem, która polega na: pomocy przy higienie osobistej, zmianie opatrunków i stomii, pomocy przy wstawaniu z łóżka oraz poruszaniu się - w zależności od samopoczucia męża, codziennym przygotowywaniu posiłków - zgodnie z ustaloną przez lekarza dietą męża, podawaniu leków, towarzyszeniu w wizytach lekarskich, załatwianiu spraw urzędowych.

Od czerwca 2020 r. skarżąca jest uprawniona do świadczenia emerytalnego, jednak decyzję ZUS znak: ENPU/20/056215960 z dnia 2022.07.05 wstrzymano wypłatę emerytury od 2022.07.01.

Mąż strony posiada orzeczenie lekarza orzecznika ZUS - Nr akt. 056215446 z dnia 2022.02.28 o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności Nr PZON.8321.2.352.2021.MS z dnia 2021.04.27 wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Golubiu-Dobrzyniu, w którym widnieje zapis, iż orzeczenie zostało wydane do 2023.04.30, niepełnosprawność istnieje od 63-go roku życia, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2021.03.23. Orzeczenie zawiera również wskazanie: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją.

Mąż skarżącej ma dwie córki. Z rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, iż córka M. Ż. zamieszkuje poza granicami kraju, zaś córka M. D. pracuje zawodowo. Zatem córki nie są w stanie zaopiekować się ojcem, wobec tego ciąży na stronie obowiązek alimentacyjny wobec męża.

Przepis art. 17 ust. 5 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), dalej zwanej: "u.ś.r.", stanowi, że "Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym."

Natomiast art. 17 ust. 5 wyżej ww. ustawy brzmi: "Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia."

Zważywszy na wyżej wskazaną datę powstania niepełnosprawności męża oraz biorąc pod uwagę fakt, iż nadal skarżąca posiada prawo do emerytury, której wstrzymała wypłatę od dnia 2022.07.01, nie są spełnione ustawowe warunki uprawniające do otrzymania przez stronę świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości oraz i przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r., poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu odwołania poza nawiązaniem do skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, wskazano, że sytuacja materialna strony i jej męża jest ciężka, albowiem małżonkowie utrzymują się jedynie z emerytury męża strony. Oboje leczą się w poradni zdrowia psychicznego, a mąż skarżącej cierpi na raka jelita grubego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu decyzją z dnia 13 września 2022 r., na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, u.ś.r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t .j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735), zwanej dalej: "kpa", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy po przedstawieniu dotychczasowego ww. stanu faktycznego sprawy oparł zasadniczo o następujące ustalenia i rozważania:

Pomimo zawieszenia prawa do emerytury (wstrzymania wypłaty tego świadczenia) nie jest możliwe przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei podany przez organ pierwszej instancji powód, jakoby moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki rzutował negatywnie na prawo jej opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego jest niesłuszny ze względu na brzmienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13; Dz. U. z 2014 r., poz. 1443), według którego moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie może rzutować negatywnie na prawo jej opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego.

Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, u.ś.r., wprowadza negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w myśl której świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do emerytury.

Problem jednoczesnego pobierania emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego zajmuje poczesne miejsce w orzecznictwie sądów administracyjnych, niemniej jednak tut. Kolegium wyraża pogląd, iż odstąpienie od wykładni literalnej w/w przepisu nie jest uzasadnione. Ustawodawca powiązał bowiem zaniechanie aktywności zawodowej ze wsparciem finansowym. Dlatego też przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego emerytowi pobierającemu emeryturę byłoby działaniem contra legem (przeciwko prawu). Wskazać także należy, iż świadczenia emerytalne i rentowe, będące częścią zabezpieczenia społecznego, mają pierwszeństwo przed świadczeniami o czysto pomocowym charakterze. Dlatego też organ w pełni podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zawarty w wyroku z dnia 30 stycznia 2020 r. (sygn. akt II SA/Po 808/19), w którym wskazano, że: "Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może naruszać zasady równości różnicując w sposób nieuprawniony sytuację opiekunów osób niepełnosprawnych. Sąd nie podziela jednak wyrażonego w orzecznictwie (...) poglądu, zgodnie z którym zasada równości wymaga odrzucenia wyników językowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd zgadzając się ze stwierdzeniem, że odstąpienie od wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1a, ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może doprowadzić do sytuacji, w której dana osoba będzie pobierała świadczenie pielęgnacyjne i emeryturę, nie podziela poglądu o takiej wykładni tego przepisu, która sprowadzać się będzie do odmowy jego zastosowania i wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego stanowiącego różnicę między wysokością emerytury netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne) a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego".

Jak wskazano powyżej - świadczenia z zakresu zabezpieczenia społecznego (emerytalno-rentowe) wyprzedzają świadczenia o stricte pomocowym charakterze. Świadczenie pielęgnacyjne stanowi rekompensatę za utracony dochód w wyniku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie stanowi on natomiast swoistego wynagrodzenia za opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

W skardze złożonej do Sądu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zarzuciła jej nieprawidłowe zastosowanie prawa poprzez uznanie, że zachodzi negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie jej świadczenie pielęgnacyjnego, minio, że prawa do jej emerytury zostało zawieszone od lipca 2022 r.

W uzasadnieniu skargi powołano się na orzecznictwo, z którego wynika, że zawieszenie prawa do emerytury usuwa przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (vide - wyroki NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., I OSK 1716/21; NSA z dnia 30 czerwca 2022 r. I OSK 1715/21; NSA z dnia 8 lipca 2022 r. I OSK 1726/21

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Skarga okazała się zasadna.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu i procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając niniejszą sprawę stwierdzić należy, że organy obu instancji przyjęły odmienne stanowiska w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego. Organ I instancji stanął na stanowisku, że występuje negatywna przesłanka do przyznania świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. Organ odwoławczy natomiast uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na moment powstania niepełnosprawności męża skarżącej, który to pogląd Sąd podziela. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, Trybunał za niekonstytucyjne uznał różnicowanie, na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., sytuacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, których niepełnosprawność powstała po okresach wskazanych w ww. przepisie od tych, których niepełnosprawność powstała w okresach późniejszych. Oznacza to, że na wynik spraw z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych przestała mieć wpływ kwestia daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jeżeli niepełnosprawność ta powstała później niż do ukończenia przez nią 18, względnie 25 roku życia, w tym bowiem zakresie ww. przepis jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości wobec prawa).

W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał jednak wadliwej wykładni wyżej cytowanego art. 17 ust. 5 pkt.1 lit a, u.ś.r. błędnie uznając, że z przepisu tego wynika przesłanka negatywna w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt.1 lit a, u.ś.r., wskazuje, że przesłanką wykluczającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie prawa do emerytury osobie sprawującej opiekę.

Problem prawidłowej wykładni ww. przepisu był już wielokrotnie analizowany przez sądy administracyjne, w tym także Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym aktualnie w orzecznictwie – niezgodnie ze stanowiskiem organu odwoławczego - wskazuje się na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej (przykładowo: w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19, z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę linię tę podziela. W szczególności zgadza się z argumentacją prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku NSA z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, gdzie zasadnie wskazano, że proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się jedynie do nich ograniczać. Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. np. uchwała NSA z 10 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski: Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 s. 204 i nast., M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji. W-wa 2017 s. 275 i nast. oraz powołana w tych publikacjach literatura i orzecznictwo). Jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów, czy istotnej zmiany sytuacji społecznej lub ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie (L. Morawski: Wykładnia prawa w orzecznictwie sądów. Komentarz. Toruń 2002 s. 65).

Wobec powyższego należy odstąpić od prima facie jasnych rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Potrzeba takiego działania wynika między innymi ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie wynosiło 1.583 zł, podczas gdy najniższa emerytura wynosiła 878 zł. Aktualnie zgodnie z art. 17 ust. 3 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne wynosi 2119 zł, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 27 października 2021 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2022 (M.P.2021.1021). Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Dlatego też w obecnych warunkach ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do rezultatów zdecydowanie odmiennych niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania ustawy, stąd też konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej, celem zweryfikowania wyników wykładni językowej. Dlatego też zasadnie w sprawie I OSK 254/20 zwrócono uwagę i odwołano się do podstawowych zasad konstytucyjnych. Mianowicie zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa.

Jak trafnie zauważył NSA w sprawie I OSK 254/20, nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne.

Warunkiem niezbędnym do przyznania tego świadczenia jest dokonanie przez skarżącą wyboru jednego z tych świadczeń. Skoro na wniosek skarżącej, ZUS decyzją z dnia 5.07.2022 r., wstrzymał wypłatę emerytury skarżącej od 1 lipca 2022 r., to należy uznać, że strona dokonała wyboru świadczenia. W przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taką regulację zawiera art. 27 ust. 5 ww. ustawy.

W konsekwencji powyższych rozważań, brak jest przesłanek na gruncie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., które uniemożliwiają przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Nie oznacza to jednak, że materiał dowodowy świadczy o tym, iż przesłanki te w stosunku do skarżącej zachodzą. Warunkiem przyznania ww. świadczenia jest bowiem dokonanie przez organy wyczerpujących ustaleń faktycznych poza tylko wykazaniem okoliczności związanej z prawem do emerytury, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do przyznania jej świadczenia z art. 17 u.ś.r.

Ustalenia organów winny bowiem dotyczyć kwestii, czy wniosek skarżącej ma oparcie w przepisach art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. który wymaga istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia, którego to związku organ odwoławczy nie analizował, a organ I instancji powtórzył jedynie treść oświadczenia skarżącej, co do sprawowania opieki nad mężem. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje jednoznacznej i nie budzącej wątpliwości odpowiedzi w tej kwestii. Przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego wywołuje zbyt poważne skutki dla budżetu Państwa, by organy opierały się w tych sprawach jedynie na oświadczeniu stron.

W przeprowadzonym w dniu 14.03.2022 r. wywiadzie zawarte są dane, które nie dają jednoznacznego obrazu, co do zakresu sprawowania przez skarżącą opieki nad mężem. Po pierwsze, dane zawarte w tym dokumencie co do sprawowanej opieki pochodzą wyłącznie od skarżącej. Brak jest weryfikacji ich prawdziwości przez inne osoby, zwłaszcza obce dla rodziny. Po drugie, brak jest wskazania w jakich godzinach czynności te są wykonywane, z jaką częstotliwością czynności te trwają i ile czasu zajmują każdorazowo przeciętnie. W wywiadzie zawarto jedynie ogólne sformułowania o charakterze sprawowanej opieki, które nie dają obrazu, czy jej sprawowanie wyklucza podjęcie przez skarżącą zatrudnienia. Brak jest w wywiadzie informacji, czy córki niepełnosprawnego męża strony pomagają mu, a jeżeli tak to w jaki sposób.

Okoliczności faktyczne winien ustalać organ, a nie strona. To organ a nie strona dokonuje na podstawie całokształtu okoliczności sprawy ustaleń faktycznych i wyciągając z ustaleń tych wnioski. W sprawie ani nie przesłuchano męża strony, ani żadnego świadka, spoza rodziny, a oparto się jedynie na oświadczeniu skarżącej. Jakkolwiek mąż strony podpisał oświadczenie z dnia 14.03.2022 r., o sprawowaniu całodobowej opieki przez żonę, która, jak określono w ww. oświadczeniu "pomaga w codziennym funkcjonowaniu", jednak po pierwsze, oświadczenie to zostało spisane przez inną osobę, jak wynika z charakteru dwóch różnych pism odręcznych, a ponadto oświadczenie to nie precyzuje w żaden sposób charakteru opieki. Ponadto brak jest jakichkolwiek ustaleń, czy skarżąca zrezygnowała z konkretnego zatrudnienia (jakiego) lub powstrzymała się od jego podjęcia z uwagi na opiekę nad mężem, a jeżeli tak to u jakiego potencjalnego pracodawcy. Organy w ogóle nie wypytały skarżącej na ww. okoliczności, co uniemożliwia analizę związku przyczynowo – skutkowego, jaki zachodzi pomiędzy sprawowaniem opieki a powstrzymywaniem się od pracy strony.

Konieczne będzie też ustalenie, czy stan zdrowia męża skarżącej umożliwia pozostawienie go w mieszkaniu samego, a jeżeli tak, to na jaki czas, czy skarżąca ma możliwość pozostawienia męża z inną osobą podczas swojej nieobecności, a jeżeli tak, to na jak długo. Powyższe ustalenia wymagają przesłuchania skarżącej oraz osób mających wiedzę w tym zakresie. Organy mogą bowiem skorzystać z innych środków dowodowych mogących zweryfikować prawdziwość twierdzeń skarżącej, podjętych z urzędu.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zastosują się do oceny i wskazań wynikających z powyższych rozważań.