Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1155/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17,   art.  38
journal: Dz.U. 2001 nr 86 poz 953
law: Ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych - tekst jednolity.
article: art. 3,  art. 58,  art. 183
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6
journal: Dz.U. 2011 nr 109 poz 639
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury
Teza: " Nie jest możliwe wyprowadzenie właściwości sądów administracyjnych do rozpoznania sporów wymienionych w art. 38 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. z 2001 nr 86 poz 953) z faktu użycia w tym przepisie pojęcia "decyzja" dla określenia formy, w jakiej podejmowane są akty w sprawach urzędnika państwowego mianowanego w przedmiocie wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy, przeniesienia albo zlecenia wykonania innej pracy, przeniesienia na niższe lub inne stanowisko bądź zawieszenia w pełnieniu obowiąków"

TEZY

" Nie jest możliwe wyprowadzenie właściwości sądów administracyjnych do rozpoznania sporów wymienionych w art. 38 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. z 2001 nr 86 poz 953) z faktu użycia w tym przepisie pojęcia "decyzja" dla określenia formy, w jakiej podejmowane są akty w sprawach urzędnika państwowego mianowanego w przedmiocie wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy, przeniesienia albo zlecenia wykonania innej pracy, przeniesienia na niższe lub inne stanowisko bądź zawieszenia w pełnieniu obowiąków"


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2015 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia pracownika mianowanego na niższe stanowisko służbowe postanawia: odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem dyscyplinarnym Komisji Dyscyplinarnej dla Mianowanych Urzędników Państwowych przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...]r. sygn. akt [...] obwiniona A. K. uznana została za winną naruszenia przepisów art. 6 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1998r o pracownikach sądów i prokuratury (Dz. U. z 2011r. Nr 109 poz. 639 ) oraz art.17 ust. 2 pkt 4 i 7 ustawy z dnia 16 września 1982r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2001r. Nr 86 poz. 953). Z tego tytułu wymierzono jej karę przeniesienia na niższe stanowisko. Orzeczenie to utrzymane zostało w mocy wyrokiem Sądu [...] w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...] wskutek oddalenia odwołania złożonego przez obwinioną.

Wykonując prawomocne orzeczenie dyscyplinarne Dyrektor Sądu [...] w R. pismem z dnia 17 czerwca 2014r. poinformował A. K. o przeniesieniu na niższe stanowisko, tj. stanowisko specjalisty ds. administracyjnych wstrzymując z dniem przeniesienia (z dniem 17 czerwca 2014r.) wypłatę dodatku stanowiskowego przysługującego na dotychczas zajmowanym przez nią stanowisku głównego specjalisty ds. administracyjnych i kadrowych.

W opisanym piśmie pouczono adresatkę o możliwości wniesienia odwołania do Dyrektora [...] w K.

Korzystając z powyższego prawa A. K., wskazując na uchybienia proceduralne (art. 107 § 1 i § 4 k.p.a.) wniosła o uchylenie decyzji o przeniesieniu ją na niższe stanowisko.

Dyrektor Sądu [...] w K. nadając swemu stanowisku formę decyzji administracyjnej i określając, że działa na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w dniu 31 lipca 2014r. uchylił rozstrzygnięcie Dyrektora Sądu [...] w R. przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając zajęte stanowisko wskazał, że zgodnie z doktryną, dla wykonania orzeczenia dyscyplinarnego niezbędne jest wydanie decyzji o przeniesieniu pracownika mianowanego na niższe stanowisko służbowe mimo, że art. 368 ust. 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych stanowi o niezwłocznym wykonaniu prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego. Zwrócono uwagę na treść art. 38 w/w ustawy, w którym ustawodawca ustanowił szczególny tryb rozpatrywania sporów o roszczenia mianowanych urzędników państwowych ze stosunku pracy, odmienny niż w przypadku pozostałych pracowników. Zgodnie z ustępem pierwszym tego przepisu w sprawach wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy z urzędnikiem państwowym mianowanym, przeniesienia albo zlecenia mu wykonywania innej pracy, przeniesienia na inne stanowisko bądź zawieszenia w pełnieniu obowiązków pracownik państwowy mianowany może, w terminie 7 dni wnieść odwołanie do kierownika organu nadrzędnego nad urzędem, w który jest zatrudniony, z wyłączeniem ministra, od decyzji którego odwołanie nie przysługuje.

Powołując się na stanowisko orzecznictwa (wyrok NSA z dnia 22 września 1981r. sygn. akt SA 791/81 publ. ONSA 1981 nr 2 poz. 91) Dyrektor Sądu [...] stwierdził, że zaskarżone przez odwołującą rozstrzygnięcie ma charakter decyzji administracyjnej. Powinno zatem zawierać wszystkie ustawowo wymagane elementy.

Dyrektor Sądu [...]w R. rozpatrując na nowo sprawę powinien zatem uzupełnić wydaną przez siebie decyzję o podanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie. W uzasadnieniu tym należy odnieść, że decyzja wydana jest na podstawie przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, którego rezultatem jest prawomocne orzeczenie dyscyplinarne przenoszące na niższe stanowisko.

W decyzji zwarto pouczenie o przysługującym stronie prawie do wyniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu [...] w Gliwicach.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor Sądu [...] w R. wydał w dniu [...]r. decyzję nr [...]. W jej podstawie prawnej wskazał na art. 31a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2013r poz. 2 ze zm.), art. 34 ust. 3 pkt 4 w zw. z art. 368 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 1982r. o pracownikach urzędów państwowych (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 269) w zw. z art. 22 ustawy z dnia 18 grudnia 1998r. o pracownikach sądów i prokuratury (t.j. Dz. U. z 2011r. Nr 109 poz. 639 ze zm.). Decyzją tą orzeczono o przeniesieniu A. K. na stanowisko specjalisty do spraw administracyjnych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, poza przedstawieniem stanu faktycznego sprawy i jej dotychczasowego przebiegu wskazano na treść art. 368 ust. 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych, po myśli którego prawomocne orzeczenie dyscyplinarne powinno zostać niezwłocznie wykonane.

Odwołując się do wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnym poglądu wskazano, że przez przeniesienie urzędnika orzeczeniem dyscyplinarnym na niższe stanowisko należy rozumieć przeniesienie go na stanowisko bezpośrednio niższe (wyrok NSA z dnia 30 listopada 1998r. sygn. akt II SA/Ka 440/97). Wyjaśniono nadto, że stanowisko specjalisty ds. administracyjnych jest bezpośrednio niższe od zajmowanego uprzednio przez stronę stanowiska głównego specjalisty do spraw administracyjnych i kadrowych, co wynika z załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 2013r. w sprawie stanowisk i szczegółowych zasad wynagradzania urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury oraz odbywania stażu urzędniczego (Dz. U. z 2013r. poz. 646). Konsekwencją przeniesienia na niższe stanowisko jest wstrzymanie wypłaty dodatku stanowiskowego, który przysługuje z uwagi na zajmowanie przez urzędnika określonego stanowisko.

W odwołaniu od przedstawionej wyżej decyzji A. K. wniosła o jej uchylenie zarzucając naruszenie art. 34 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 368 ust. 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych poprzez wykonanie orzeczenia o ukaraniu karą przeniesienia na niższe stanowisko przez upływem terminu do wniesienia środka zaskarżenia od decyzji Dyrektora Sądu [...] w K. z dnia [...]r. uchylającej decyzję Dyrektora Sądu [...] w R. z dnia [...]r.

Zarzucono także naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez błędne pouczenie w decyzji ostatecznej o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, a nie o możliwości wniesienia powództwa do sądu powszechnego mimo, że od 1 stycznia 2014r. nie obowiązuje art. 38 ust. 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Przytoczono stanowisko orzecznictwa sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego, z którego wynika kognicja sądów powszechnych w sprawach, o których mowa w art. 38 ustawy o pracownikach urzędów państwowych.

Zauważono, że zgodnie z błędnym pouczeniem o uprawnieniu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego odwołująca mogła wnieść taką skargę. Wydana przez Dyrektora Sądu [...] w R. decyzja była więc, zdaniem odwołującej, przedwczesna jako wydana zanim upłynął termin 30 dni, w którym skarga taka mogła być wniesiona.

Poza uchybieniami o charakterze proceduralnym odwołująca wskazała na naruszenie art. 22 w zw. z at. 14 ust. 1 ustawy o pracownikach sądów i prokuratury stanowiącego podstawę do wydania załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 2013r. w sprawie stanowisk i szczegółowych zasad wynagradzania urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury oraz odbywania stażu urzędniczego (Dz. U. z 2013r. poz. 646). Uchybienie to polegać miało na bezpodstawnym pozbawieniu jej posiadanego uprawnienia specjalisty. Jej zdaniem orzeczenie dyscyplinarne uprawniało wyłącznie do przeniesienia jej na stanowisko specjalisty ze stanowiska głównego specjalisty. Nie uprawniało natomiast do ograniczenia jej specjalności w postaci specjalisty ds. administracyjnych i kadrowych do specjalności w postaci specjalisty ds. administracyjnych. W rezultacie takiego przeniesienia została ukarana bardziej dotkliwie niż przewiduje to orzeczenie dyscyplinarne.

Odwołująca zakwestionowała również wstrzymanie wypłaty dodatku stanowiskowego przysługującego jej z tytułu zajmowanego stanowiska. Jej zdaniem taka zmiana wymagała wypowiedzenia warunków płacy, o którym mowa w art. 42 § 1 i § 2 K.p. z uwzględnieniem konieczności zwrócenia się do związków zawodowych o wyrażenie zgody na jednostronną zmianę warunków płacy.

Wskutek wniesionego odwołania sprawa została rozpatrzona przez Dyrektora Sądu [...], który decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, mimo tego jednak wskazując jako podstawę prawną art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 38 ustawy o pracownikach urzędów państwowych i art. 18 ustawy o pracownikach sądów i prokuratury.

Wbrew wyrażonemu w odwołaniu stanowisku co do kognicji sądów powszechnych, Dyrektor Sądu [...] powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (postanowienie NSA z dnia 4 października 2011r. sygn. akt I OSK 1523/11) stwierdził, że decyzje wydawane w sprawach wymienionych w treści art. 38 ustawy o pracownikach urzędów państwowych podlegają kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych.

Jako niezasadny uznano zatem zarzut błędnego pouczenia o uprawnieniu do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, tym bardziej, że strona z uprawnienia tego nie skorzystała.

Odnosząc się do twierdzeń odwołującej o konieczności skierowania do niej wypowiedzenia zmieniającego umożliwiającego pracodawcy zmianę warunków płacowych organ stwierdził, że przeniesienie na niższe stanowisko pracy w przypadku odwołującej było wykonaniem orzeczenia dyscyplinarnego i nie miały w tym względzie zastosowania przepisy kodeksu pracy. Działania pracodawcy służyły jedynie egzekucji orzeczenia dyscyplinarnego i wynikały z ustawy o pracownikach urzędów państwowych.

Odnosząc się natomiast do stanowiska na jakie przeniesiono odwołującą w wyniku wykonania prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego uznano, że stanowisko specjalisty ds. administracyjnych jest stanowiskiem bezpośrednio niższym i skutkuje utratą dodatku stanowiskowego przysługującego na stanowisku głównego specjalisty.

W decyzji zawarte zostało pouczenie o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

We wniesionej zgodnie z pouczeniem skardze, A. K. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, przedstawiła zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego.

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji Dyrektora Sądu [...] w R. oraz art. 80 k.p.a przez błędne ustalenie, że stanowisko specjalisty ds. administracyjnych jest bezpośrednio niższym od zajmowanego poprzednio stanowiska specjalisty ds. administracyjnych i kadrowych, a także błędne ustalenie, że wykonanie orzeczonej kary dyscyplinarnej przeniesienia na inne stanowisko nie następuje poprzez wypowiedzenie warunków pracy i płacy w sposób uregulowany w art. 42 § 1 i 2 w zw. z art. 5 K.p.

W ramach zarzutów materialnoprawnych wskazała naruszenie:

- art. 22 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998r o pracownikach sądów i prokuratury (t.j. Dz. U. z 2011r. Nr 109 poz. 639 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie;

- załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 2013r. w sprawie stanowisk i szczegółowych zasad wynagradzania urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury oraz odbywania stażu urzędniczego (Dz. U. z 2013r. poz. 646) poprzez jego błędną wykładnię;

- art. 42 § 1 i 2 w zw. z art. 5 K.p. poprzez ich niezastosowanie;

- art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych (t.j. Dz. U. z 2014r. poz. 167) przez ich niezastosowanie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała na właściwość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wywodząc swoje stanowisko z treści art. 52 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stwierdziła bowiem, że od decyzji ostatecznej Dyrektora Sądu [...] w K. nie przysługuje jej już żaden środek zaskarżenia. Powołała się także na stanowisko komentatora do przepisu art. 38 ustawy o pracownikach urzędów państwowych, po myśli którego "tylko wyliczone expressis verbis w art. 38 ust. 1 w/w ustawy rodzaje sporów mogą być rozpoznane w trybie określonym w komentowanym przepisie" (K. Baran, Prawo do sądu a droga sądowa w sporach z zakresu prawa pracy, Studia z zakresu prawa pracy i polityki społecznej rok 1994 nr 1.163 s.18).

Przechodząc do zarzutów proceduralnych wskazała, że w zaskarżonej decyzji pozbawiono ją nie tylko dotychczasowego stanowiska ale także specjalności jaką otrzymała na mocy porozumienia z 27 sierpnia 2008r. zmieniającego jej warunki umowy o pracę. Wykonanie kary dyscyplinarnej wykraczało zatem, jej zdaniem, poza treść orzeczonej kary. Błędu tego nie dostrzegł Dyrektor Sądu [...] naruszając w ten sposób art. 80 k.p.a.

Wyjaśniając przedstawione zarzuty materialnoprawne skarżąca wskazała na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w wyroku z dnia 29 października 1993r. sygn. II SA 1941/93, w którym stwierdzono, że "wykonanie orzeczonej kary dyscyplinarnej przeniesienia na niższe stanowisko - przewidziane w art. 34 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. 1982 nr 31 poz. 214 ze zm.) - następuje przez wypowiedzenie warunków pracy i (lub) płacy w sposób uregulowany w art. 42 K.p. w związku z art. 5 K.p." W takim przypadku obowiązkiem pracodawcy było wystąpić do Związku Zawodowego pracowników Wymiaru Sprawiedliwości RP przy Sądzie [...] w R. wyrażenie zgody na jednostronną zmianę warunków płacy.

Odnosząc się do charakteru stosunku pracy jaki łączył ją z Sądem [...] w R. skarżąca wskazała na akt mianowania na stanowisko służbowe Kierownika Sekretariatu Wydziału [...] w dniu [...]r., akt mianowania na stanowisko służbowe Kierownika Oddziału [...] z dnia [...]r,. co dokonane zostało na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o pracownikach urzędów państwowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 27 stycznia 1995r. oraz § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1982r, w sprawie określenia stanowisk urzędniczych oraz zasad nawiązywania z urzędnikami państwowymi stosunku pracy na podstawie mianowania. W dnu 27 sierpnia 2008r. zawarła natomiast z pracodawcą porozumienie, na mocy którego określono jej stanowisko jako głównego specjalisty ds. administracyjnych i kadrowych.

W dalszym ciągu swego wywodu skarżąca odniosła się do swojej sytuacji prawnej, jaka miała miejsce z chwilą podpisania w/w porozumienia uznając, że doszło do obejścia prawa, a przepisy rozporządzenia wykonawczego uregulowały jej sytuację w sposób mniej korzystny z naruszeniem Konstytucji RP. Opisała również przebieg postępowania sądowego jaki miał miejsce w związku z inicjowaniem przez nią sporów sądowych na tle odwołania jej z funkcji urzędnika mianowanego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Sądu [...] w K. wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego wykonania orzeczenia dyscyplinarnego poprzez pozbawienie skarżącej stanowiska specjalisty do spraw kadrowych organ wyjaśnił, że stanowisko specjalisty do spraw administracyjnych jest stanowiskiem bezpośrednio niższym od głównego specjalisty do spraw administracyjnych i kadrowych.

Organ nie zgodził się także z zarzutem braku skierowania do skarżącej wypowiedzenia zmieniającego w zakresie płacy. Wyjaśnił, że przeniesienie jej na niższe stanowisko służbowe służyło wykonaniu orzeczenia dyscyplinarnego a podstawę prawną takiego działania stanowiły przepisy ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Wobec szczególnej regulacji dotyczącej przeniesienia urzędnika na niższe stanowisko, jaka zawarta jest w art. 38 w/w ustawy, nie było konieczne stosowanie przepisów kodeksu pracy. Z tych samych przyczyn uznano za niezasadny zarzut braku wystąpienia do związków zawodowych o wyrażenie zgody na jednostronną zmianę warunków płacy skarżącej.

Rozważania skarżącej odnoszące się do charakteru jej stosunku pracy jako urzędnika państwowego zajmującego kierownicze stanowisko nawiązanego na podstawie mianowania Dyrektor Sądu [...] uznał za bez związku ze sprawą, nie dotyczące zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym dopuszczony został dowód z akt osobowych skarżącej, a kserokopie akt str. 8, 17, 20, 35, 110 dołączono do akt sądowych).

Z dokumentów tych wynikało, że w dniu 16 lipca 1987r. pomiędzy Sądem [...] w R. reprezentowanym przez Prezesa Sądu, a skarżącą zawarta została umowa o pracę na czas nieokreślony. Na mocy tej umowy powierzono skarżącej obowiązki pomocnika sekretarza. W dniu 30 czerwca 1988r., w związku ze złożeniem przez skarżącą egzaminu sekretarskiego, Prezes Sądu Wojewódzkiego w K., na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1986r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników urzędów państwowych (Dz. U. Nr 48 poz. 245) uwzględniając załącznik do zarządzenia Nr 80 Ministra Pracy, Płac i spraw Socjalnych z dnia 30 grudnia 1982r. (tabela A, B i C stanowisk, kwalifikacji i zaszeregowania pracowników administracyjnych, komorników, kuratorów zawodowych w sądach powszechnych i PBN) mianował skarżącą na stanowisko sekretarza.

Kolejnymi aktami Prezesa Sądu Wojewódzkiego dokonywano zmian w zakresie wynagrodzenia skarżącej oraz powierzonego jej stanowiska – pismem z dnia 7 lutego 1989r. powierzono jej stanowisko kierownika sekretariatu Wydziału [...] w Sądzie [...] w R. , a pismem z dnia 30 czerwca 1993r. stanowisko kierownika oddziału administracyjnego w w/w sądzie.

Poza kolejnymi zmianami stawek wynagrodzenia, w dniu 26 sierpnia 2008r. na mocy porozumienia zawartego pomiędzy Prezesem Sądu [...] w R. a skarżącą określono jej stanowisko pracy jako stanowisko głównego specjalisty ds. administracyjnych i kadrowych z powierzeniem pełnienia funkcji kierownika Oddziału Administracyjnego. Porozumienie nazwane zostało "zmieniającym warunki umowy o pracę". Celem jego było "dostosowanie treści stosunku pracy do warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2008r. w sprawie stanowisk i szczegółowych zasad wynagradzania urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury oraz odbywania stażu urzędniczego (Dz. U. Nr 117 poz. 742)".

Z informacji przekazanej wraz z aktami osobowymi skarżącej wynikało, że w dniu 22 października 2014r. przed Sądem [...]w Z. zawisła sprawa z powództwa A. K. przeciwko Sądowi [...]w R. o przywrócenie warunków pracy i płacy (sygn. akt [...]). W pozwie tym powódka domagała się uznania za bezskuteczne przeniesienie na niższe stanowisko dokonane decyzją Dyrektora Sądu [...] w R. z dnia [...]r. W odpowiedzi na pozew pozwany Sąd wniósł o odrzucenie pozwu, a żądanie to nie zostało uwzględnione. Prawomocnym postanowieniem z dnia [...]r. sygn. akt [...] Sąd [...] w G. oddalił zażalenie pozwanego na odmowę odrzucenia pozwu stwierdzając właściwość sądów pracy do rozpoznawania roszczeń ze stosunku pracy pracowników mianowanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy zostały określone wprost w art. 184 Konstytucji RP. Z przepisu tego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Rozpoznanie przez sąd administracyjny sprawy, której przedmiot nie należy do kategorii wymienionych w art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 30 siepania 2002r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.,) powoduje nieważność postępowania. Stanowi o tym wyraźnie regulacja zawarta w art. 183 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Dokonanie kontroli w zakresie dopuszczalności drogi sądowej jest zatem pierwszorzędnym obowiązkiem sądu administracyjnego. Brak właściwości sądu administracyjnego nakazuje bowiem odrzucenie skargi (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Jak wynika z dokumentów przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wraz ze skargą skarżąca, kwestionując decyzję Dyrektora Sądu [...] w R. podtrzymaną przez Dyrektora Sądu [...] w K., podjęła działania zmierzające do zmiany stanowiska organu dwutorowo. Równolegle ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wystąpiła z powództwem do Sądu [...] w Z. domagając się uznania za bezskuteczną decyzji Dyrektora Sądu [...] w R. z dnia [...]r. utrzymanej w mocy przez Dyrektora Sądu [...] w K. z dnia [...]r. Sąd [...] w Z. uznał się za właściwy do rozpoznania sprawy z powództwa skarżącej przeciwko Sądowi [...] w R..

Bezspornie istnieje pomiędzy sprawą poddaną kontroli sądowoadministracyjnej, a sprawą prowadzoną przed Sądem [...] w Z. stan tożsamości przedmiotowej (tożsamość sprawy) i tożsamości podmiotowej (tożsamość stron). Analiza treści art. 58 § 1 i § 4 p.p.s.a nie pozwala jednak przyjąć, że taki stan rzeczy bezwzględnie obliguje Wojewódzki Sąd Administracyjny do odrzucenia skargi. Reguła postępowania, o której mowa w art. 58 § 4 p.p.s.a odnosi się jedynie do sporów negatywnych i polega na zakazie uznania swojej niewłaściwości w sytuacji, gdy sąd powszechny uznałby się za niewłaściwy. W procedurze sądowadministarcyjnej, jak również cywilnej, brak jest natomiast rozwiązania sporu kompetencyjnego pozytywnego. Przedstawiciele doktryny zgodni są co do tego, że trudno uznać za podstawę przesądzającą o właściwości sądu jednostronne uznanie się jednego z nich za właściwy. Na gruncie wskazanego rozwiązania prawnego istnieje realne zagrożenie wystąpienia sytuacji, w której dojść może do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy z naruszeniem przepisów o właściwości ze wszelkimi tego konsekwencjami (por. System Prawa Administracyjnego pod. red. R. Hauser, Z Niewiadomski, A Wróbel, wyd. CH BECK Warszawa 2011 tom 11 str. 327 i cyt. tam piśmiennictwo).

Mając powyższe na względzie, mimo przyjęcia do rozpoznania pozwu złożonego przez A. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za konieczne rozważyć dopuszczalność drogi sądowadministracjnej w sprawie zainicjowanej skargą na akt Dyrektora Sądu [...] w K. wydany w sprawie przeniesienia skarżącej na niższe niż dotychczas zajmowane stanowisko służbowe w celu wykonania prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego. W przypadku zajęcia odmiennego niż sąd powszechny stanowiska słuszne byłoby w takim przypadku zawieszenie postępowania w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia sporu zawisłego przed Sądem [...] w Z.

Skarżąca traktowana była w toku postępowania prowadzonego przed Dyrektorem Sądu [...] w R., jak też Dyrektorem Sądu [...], jako pracownik mianowany, którego prawa i obowiązki uregulowane zostały w ustawie z dnia 18 grudnia 1998r. o pracownikach sądów i prokuratury (Dz. U. z 2011r. Nr 109 poz. 639 ). Uznano przy tym, że przeniesienie pracownika mianowanego na inne stanowisko służbowe wymaga wydania aktu mającego charakter decyzji administracyjnej, a po myśli art. 38 w/w ustawy na decyzje ostateczną wydaną w tym przedmiocie służy pracownikowi skarga do sądu administracyjnego.

Stanowiska tego nie podziela jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Status prawny pracowników zatrudnionych w sferze publicznej, których stosunki pracy są w mniejszym bądź większym stopniu przeniknięte elementami o charakterze służbowym jest regulowany osobnymi względem Kodeksu pracy ustawami (pragmatykami służbowymi). Zgodnie z art. 5 K.p. mają one pierwszeństwo w stosowaniu jako lex specialis przed przepisami kodeksowymi. Do aktów takich należy ustawa z dnia 16 września 1982r. o pracownikach urzędów państwowych.

Ustawa ta nie stanowi obecnie samodzielnej podstawy nawiązywania stosunków pracy w oparciu o mianowanie. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 2 grudnia 1994r. zmieniającej ustawę o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. Nr 136 poz. 704 ze zm.) począwszy od 27 stycznia 1995r. z pracownikami urzędów państwowych wymienionymi w jej art. 1 nie nawiązuje się stosunku pracy z mianowania lecz na podstawie umowy o pracę (względnie na podstawie powołania, jeżeli przepisy szczególne tak stanowią).

Z akt osobowych skarżącej wynika, że w 1987r. zatrudniona została w Sądzie [...] w R. na podstawie umowy o pracę na stanowisku pomocnika sekretarza. Powierzenie jej stanowiska kierownika sekretariatu wydziału karnego, a następnie kierownika oddziału administracyjnego dokonywane były w formie mianowania na stanowisko służbowe. Akty te nie zawierały jednak wskazania podstawy prawnej wyjaśniającej użycie formy –"mianuję....na stanowisko...".

Można zgodzić się tu z argumentacją przedstawioną w skardze, że podstawę mianowania skarżącej w latach osiemdziesiątych jak też w roku 1993 na stanowisko kierownicze mógł stanowić art. 4 ust. 1 ustawy o pracownikach urzędów państwowych w brzmieniu obowiązującym do 27 stycznia 1995r. oraz § 5 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1982r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych oraz zasad nawiązywania z urzędnikami państwowymi stosunku pracy na podstawie mianowania (Dz. U. z 1982r. Nr 39.poz. 257), co sugerowałoby zasadność zastosowania w sprawie przepisów pragmatyki służbowej, a w tym art. 38 ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Na mocy art. 2 ust. 3 ustawy zmieniającej ustawę o pracownikach urzędów państwowych stosunki pracy nawiązane przez dniem 27 stycznia 1995r. na podstawie mianowania pozostają bowiem w mocy. Na podobnej zasadzie oparta jest ochrona stosunków pracy nawiązanych przed wejściem w życie ustawy na podstawie mianowania według art. 22 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury.

Mając nadto na względzie zawarte w dniu 26 sierpnia 2008r. porozumienie zmieniające warunki pracy skarżącej Sąd zauważa, że w orzecznictwie wyrażono pogląd o dopuszczalności zmian stosunku pracy mianowanego urzędnika państwowego w wyniku porozumienia stron stosunku pracy (por. wyrok SN z dnia 16 maja 1997r. sygn. akt I PKN 151/97 publ. OSNP 1998/8/235, w którym stwierdzono, że treść stosunku pracy mianowanego urzędnika państwowego może ulegać zmianom w wypadkach określonych ustawą z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. Nr 31, poz. 214 ze zm.), a także w wyniku porozumienia stron stosunku pracy. Zawarcie porozumienia w dniu 26 sierpnia 2008r. nie wyklucza zatem, że skarżącą nadal łączył z pracodawcą pracowniczy stosunek służbowy.

Kwestia czy skarżąca należy do pracowników, z którymi nawiązano stosunek pracy na podstawie mianowania czy też na podstawie umowy o pracę, nie jest jednak kwestią przesądzającą o właściwości sądów administracyjnych w zakresie sporu wynikajacego na tle jej przeniesienia na inne niż dotychczas zajmowane stanowisko. Sąd administracyjny nie jest bowiem właściwy ani w sprawach ze stosunku pracy powstałych na podstawie mianowania ani też na podstawie umowy o pracę.

Niezaprzeczalnie, do chwili reformy sądownictwa administracyjnego, nadzór judykacyjny nad orzecznictwem w sprawach m in. przeniesienia na inne stanowisko pracowników urzędów państwowych należał do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Świadczyło o tym brzmienie art. 38 ust. 2 i art. 39 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.). Mocą art. 11 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) wprowadzono jednak takie zmiany w treści w/w przepisów, które bezspornie odebrały sądownictwu administracyjnemu tę kompetencję. W ustawie o pracownikach urzędów państwowych dokonano bowiem skreślenia art. 38 ust. 2, oraz skreślenia w art. 39 wyrazów "w sprawach niewymienionych w art. 38 ust. 1".

Wykładnia literalna przepisów art. 38 i 39 ustawy o pracownikach urzędów państwowych w ich kształcie obowiązującym od 14 stycznia 2004r. nie powinna budzić wątpliwości co do tego, że spory o roszczenia ze stosunku pracy urzędników państwowych mianowanych również i te, o których mowa w art. 38, przekazane zostały trybowi określonemu w Kodeksie pracy.

Tożsamej wykładni treści art. 38 i 39 ustawy o pracownikach urzędów państwowych dokonał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 września 2010r. sygn. akt I PK 68/10 publ. LEX nr 653656 jak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2007r. sygn. akt I OSK 924/06 publ. CBOSA).

Takie, jak zaprezentowane powyżej stanowisko, wyprowadzić można także w drodze wykładni celowościowej opartej na analizie prac nad ustawą przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W projekcie prezydenckim ustawy (druk sejmowy nr 20 z dnia 22 października 2001r. kadencja IV) powtórzono treść art. 38 ust. 2 oraz art. 39 ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Krytyczne opinie i wypowiedzi kierowane w stosunku do projektu prezydenckiego ustawy doprowadziły do skreślenia ustępu drugiego art. 38 i wprowadzenia korekty w treści art. 39 odpowiadającej obecnemu brzmieniu tego przepisu.

Z opinii Krajowej Rady Sądownictwa wynikało, że krytycznie ocenić należy pozostawienie w kompetencji sądów administracyjnych sprawy dotyczących stosunków pracy. Wszystkie spory pracownicze, w szczególności spraw o roszczenia ze stosunków pracy, a także powstałe na podstawie mianowania, powinny być poddane orzecznictwu sądów powszechnych.

Również opinia przedstawiona przez Sąd Najwyższy zawierała krytyczny osąd pozostawienia sporów pracowniczych, w tym stosunków z mianowania sądom administracyjnym. Uznano, że z punku widzenia zakresu właściwości sądów administracyjnych określonego w art. 184 konstytucji RP budzi wątpliwość utrzymania kompetencji tych sądów w odniesieniu do rozpoznawania niektórych sporów ze stosunku pracy, mianowanych urzędników państwowych i urzędników służb cywilnych. Zasadą jest rozstrzyganie tych sporów przed sądami pracy, a wybór drogi sądowadministracyjnej uznano za dość przypadkowy.

Podobne stanowisko zajęto w wystąpieniu Prezesa Rady Ministrów skierowanym do Marszałka Sejmu druk DSP-140-144(2)/01 z dnia 13 lutego 2002r. Uznano tam za słuszne dążenie do tego, aby wszystkie spory o roszczenia ze stosunku pracy, także powstałego na postawie mianowania, znalazły się w kognicji sądów pracy (por. http://orka.sejm.gov.pl/Druki4ka.nsf/($vAllByUnid)/4B3860E6AD9F72D1C1256B 610049E03F/$file/18-19-20-x.pdf, czy http://orka2.sejm.gov.pl/Debata4.nsf oraz http://orka.sejm.gov.pl/Druki4ka.nsf/($vAllByUnid)/D30EA706B63B1509C1256AF0003A506C/$file/20.pdf str. 39 i 42).

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza nadto, "że nie jest możliwe wyprowadzenie właściwości sądów administracyjnych do rozpoznawania sporów wymienionych w art. 38 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2001 r. nr 86 poz. 953) z faktu użycia w tym przepisie pojęcia "decyzja" dla określenia formy, w jakiej podejmowane są akty w sprawach urzędnika państwowego mianowanego w przedmiocie wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy, przeniesienia albo zlecenia wykonywania innej pracy, przeniesienia na niższe lub inne stanowisko bądź zawieszenia w pełnieniu obowiązków".

Niewątpliwie w latach osiemdziesiątych w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie traktowano charakter aktów załatwiających spory ze stosunków służbowych pracowniczych i niepracowniczych nadając im charakter decyzji administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 22 września 1981r, sygn. akt SA 791/81, czy z dnia 20 lipca 1981 sygn. akt SA 1163/81).

Pogląd ten uległ zdecydowanej zmianie z chwilą dokonania podziału stosunków służbowych na stosunki służbowe sensu stricte (służby mundurowe) i pracownicze stosunki służbowe. Stosunek służbowy sensu stricte uznano za stosunek administracyjno-prawny. Równocześnie przyjęto, że czym innym jest mianowanie, o jakim mowa w art. 2 Kodeksu pracy. Przepis art. 2 Kodeksu pracy odnosi się do nawiązania stosunku pracy na podstawie mianowania w rozumieniu art. 76 tego Kodeksu.

Tym samym stwierdzić trzeba, że istnieją dwa rodzaje mianowania. Mianowanie, która powoduje powstanie stosunku pracy (tzw. służbowego stosunku pracy), o jakim mowa w art. 76 Kodeksu pracy oraz mianowanie (nominacja), której skutkiem jest powstanie stosunku służbowego o charakterze administracyjno-prawnym (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2006r. sygn. akt I OSK 210/06 pul. CBOSA).

Podobny pogląd wyraził również Sąd Najwyższy stwierdzając, że akt mianowania nauczyciela jest niewątpliwie sprawą indywidualną, lecz nie jest to sprawa indywidualna należąca do właściwości organów administracji publicznej załatwiana w drodze decyzji w odróżnieniu od statusu prawnego żołnierzy zawodowych (postanowienie SN z dnia 8 maja 1992 r., III ARN 29/92, nie publikowane), funkcjonariuszy Urzędu Ochrony Państwa, Policji i Służby Więziennej (wyrok NSA z dnia 5 czerwca 1991 r., II SA 36/91, ONSA 1991 nr 3 poz. 64), których stosunki służbowe są regulowane przepisami prawa administracyjnego i nie są stosunkami pracy w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy (por. wyrok SN z dnia 10 kwietnia 1997r. I PKN 57/96 publ OSNP 1998/4/112).

Jeżeli nawet przyjąć, że stosunek pracy łączący skarżącą z pracodawcą ma charakter stosunku służbowego, to i tak zdecydowanie nie może zostać zakwalifikowany do grupy stosunków służbowych o charakterze administracyjnoprawnym.

Stanowisko Dyrektora Sądu [...] w K., co do konieczności wydania w sprawie A. K. decyzji administracyjnej było zatem nieuzasadnione prawnie.

Powtórzyć tu też można pogląd prezentowany w piśmiennictwie prawniczym, iż na tle obecnie obowiązującego stanu prawnego nie jest możliwe utrzymanie poglądu kwalifikującego wszystkie czynności służbowe związane ze służbowym stosunkiem pracy jako decyzji administracyjnych wydawanych w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji, gdy organem uprawnionym do dokonania czynności w ramach stosunku pracy jest organ usytuowany w strukturze jednostki zatrudniającej pracownika, nie ma wątpliwości, że w znaczeniu materialnoprawnym mamy do czynienia z czynnością pracowniczą z zakresu prawa pracy i zasadniczo są tą również czynności prawa pracy w znaczeniu procesowym, za wyjątkiem art. 96 ustawy z dnia 23 grudnia 1994r. o Najwyższej Izbie Kontroli (t.j. Dz.U. z 2007r. Nr 231 poz. 1701 ze zm.) wyraźnie wskazującym, że rozwiązanie stosunku pracy następuje na mocy decyzji administracyjnej, a mianowanemu kontrolerowi przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Akt rozwiązania stosunku pracy z mianowanym urzędnikiem państwowym (określony mianem decyzji) podlega obecnie kontroli właściwego sądu pracy (por. System Prawa Administracyjnego tom 11 rozdział VI pod red. T. Kuczyńskiego str. 290 ).

Z przedstawionych powyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje się za niewłaściwy w zakresie dokonywania kontroli aktu stanowiącego swoistą czynność z zakresu prawa pracy, jaką jest decyzja stanowiąca przedmiot skargi. Czynność ta dotycząca przeniesienia pracownika na inne stanowisko służbowe nie mieści się w katalogu spraw wymienionych art. 3 § 2 p.p.s.a. Brak jest też przepisów ustaw szczególnych przewidujących sądową kontrolę takich czynności.

Istotne znaczenie dla oceny charakteru podjętej przez Dyrektora Sądu [...] w R. czynności ma też przyczyna działania tego organu. Zmiana stosunku zatrudnienia skarżącej nastąpiła bowiem w wyniku nałożenia na nią kary dyscyplinarnej.

Do istoty regulacji pragmatycznych funkcjonariuszy należy zaliczyć to, że uprawomocnienie się kary dyscyplinarnej nie powoduje samoistnego skutku zmiany treści stosunku służbowego lecz zobowiązuje przełożonego do podjęcia aktu modyfikującego stosunek służbowy. Odmiennie natomiast traktować należy wykonanie orzeczenia dyscyplinarnego w stosunku do pracowników, także mianowanych. Przekształcenie stosunku pracy odbywa się bezpośrednio na podstawie orzeczenia dyscyplinarnego, a nie na podstawie odrębnej decyzji, którą organ byłby zobowiązany podjąć w następstwie nałożenia kary dyscyplinarnej stanowiącej o zmianie stosunku pracy. Oznacza to, że czynność pracodawcy zmierzająca do wykonania takiego orzeczenia dyscyplinarnego ma charakter wyłącznie techniczny i nie polega na składaniu oświadczeń woli w przedmiocie zmiany stosunku zatrudnienia, gdyż zmiana ta następuje wskutek prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego (tak T. Kuczyński, System Prawa Administracyjnego t. 11 str. 251).

Mając to na względzie orzeczono po myśli art. 58 § 1 p.p.s.a.