Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1110/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58, art. 59 § i § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1483/12 w sprawie ze skargi Spółdzielni Pracy "[..]" w [..] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2012 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Spółdzielni Pracy "[..]" w [..] kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1483/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Spółdzielni Pracy [..] w [..] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2012 r. nr KOC/2602/Go/12 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, w pkt 1) stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia; w pkt 2) stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; oraz w pkt 3) zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącej Spółdzielni Pracy [..] w [..] kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni Pracy "[..]" w [..] o przywrócenie terminu do osobistego podpisania wniosku lub złożenia prawidłowego pełnomocnictwa, postanowieniem z dnia 18 czerwca 2012 r., nr [..], na podstawie art. 59 § 2 Kpa, odmówiło przywrócenia terminu.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia 4 listopada 2011 r., nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia 20 czerwca 1963 r., nr [..] orzekającej o przekazaniu w użytkowanie Spółdzielni Pracy "[..]" w [..] terenu położonego przy ul. [..], w części dotyczącej nieruchomości ozn. nr hip. [..], obecnie część działki [..] z obrębu [..].

W dniu 30 listopada 2011 r. radca prawny D.L. złożyła w imieniu Spółdzielni Pracy "[..]" w Warszawie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej.

Pismem z dnia 20 lutego 2012 r. Kolegium wezwało adwokat D.L. do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez: 1) złożenie oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu pełnomocnictwa upoważniającego do reprezentacji Spółdzielni Pracy "[..]" w [..]; 2) udokumentowanie uprawnień osoby udzielającej pełnomocnictwa do reprezentacji Spółdzielni, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Do pisma z dnia 2 marca 2012 r., stanowiącego odpowiedź na wezwanie organu, Spółdzielnia załączyła oryginał pełnomocnictwa udzielonego adwokat D.L. z którego wynika, że pełnomocnik jest upoważniony do prowadzenia sprawy Spółdzielni Pracy "[..]" z powództwa B.Z. o zapłatę przed sądami powszechnymi we wszystkich instancjach.

Pismem z dnia 12 marca 2012 r. Kolegium, zawiadomiło Spółdzielnię, że niniejsza sprawa nie jest sprawą z powództwa B.Z. o zapłatę, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie nie jest sądem powszechnym. Wobec tego, że w zakreślonym terminie braki formalne wniosku w zakresie prawidłowej reprezentacji nie zostały usunięte organ, działając na podstawie art. 64 § 2 Kpa, pozostawił wniosek bez rozpoznania.

Pismem z dnia 27 marca 2012 r. Spółdzielnia Pracy "[..]" w [..] zwróciła się, na podstawie art. 58 Kpa o przywrócenie terminu do osobistego podpisania wniosku lub złożenia prawidłowego pełnomocnictwa. W uzasadnieniu wskazała, że do pisma z dnia 2 marca 2012 r. załączyła właściwe pełnomocnictwo do prowadzenia spraw Spółdzielni przed sądami i organami administracji oraz że z przyczyn nieznanych w aktach sprawy znalazło się pełnomocnictwo o innej treści.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie odmawiając przywrócenia terminu wskazało, że według twierdzenia wnioskodawcy z przyczyn nieznanych w aktach sprawy znalazło się pełnomocnictwo o innej treści. Zdaniem Kolegium, nie sposób w tej sytuacji uznać, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminu, skoro nie jest w stanie nawet wyjaśnić dlaczego nie usunął braków formalnych wniosku. Organ dodał, że pełnomocnictwo załączone do wniosku o przywrócenie terminu udzielone adwokat D.L. nie zawiera daty, a zatem nie jest nawet możliwe zweryﬁkowanie, kiedy faktycznie zostało ono udzielone oraz czy zostało podpisane przez osoby upoważnione wówczas do reprezentacji Spółdzielni. Kolegium pouczyło, że postanowienie niniejsze jest ostateczne w trybie instancyjnym i że może być zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2012 r., nr [..] Spółdzielnia Pracy "[..]" wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia bądź stwierdzenie jego nieważności oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła organowi wydanie postanowienia z naruszeniem prawa art. 58 § 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 107 Kpa, art. 64 § 2 Kpa, art. 9 Kpa. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ nie wezwał strony w trybie art. 64 § 2 Kpa do złożenia oświadczenia, czy popiera czynności związane z wnioskiem z dnia 29 października 2011 r. złożonym przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej oraz wnioskiem z dnia 30 listopada 2011 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, które zostały podpisane przez radcę prawnego bądź ich podpisania przez mocodawcę, który na podstawie art. 103 § 1 i art. 104 Kodeksu cywilnego był uprawniony do potwierdzenia czynności radcy prawnego i uczynił to przy piśmie z dnia 27 marca 2012 r., czego organ nie wziął po uwagę. W ten sposób Kolegium uniemożliwiło stronie usunięcie tego braku, co stanowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Skarżąca wskazała, że organ błędnie skierował zawiadomienie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania do rzekomego pełnomocnika, mimo że obowiązki organu wobec pełnomocnika aktualizują się dopiero z chwilą skutecznego ustanowienia pełnomocnika. Wówczas to powstaje obowiązek doręczania mu pism i powiadamiania o innych czynnościach. Skarżąca wskazała również, że wbrew temu co twierdzi organ, pełnomocnictwo dołączone do wniosku o przywrócenie terminu zawierało datę. Data pełnomocnictwa (29 październik 2011 r.) była wskazana w tym piśmie. Jednocześnie Spółdzielnia podniosła, że po stronie pełnomocnika zaistniały okoliczności faktyczne uzasadniające brak winy wykluczające możność dokonania czynności procesowej. Taką okolicznością jest nagła, ciężka choroba 84 - letniej matki pełnomocnika skutkująca koniecznością leczenia szpitalnego, która w dniach 6 marca 2012 r. i 27 marca 2012 r. uniemożliwiała podejmowanie czynności pełnomocnikowi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, iż kontrola legalności zaskarżonego aktu musi rozpocząć się od ustalenia, czy zaskarżony akt nie jest obciążony wadami nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa. Dopiero ustalenie, że zaskarżony akt nie zawiera wad nieważności umożliwia dokonanie przez Sąd oceny prawidłowości zaskarżonego aktu w oparciu o przepisy procedury administracyjnej, a w dalszej kolejności przepisy prawa materialnego (jeżeli takowe przepisy były podstawą prawną zaskarżonego aktu).

Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2012 r., nr [..] jest obciążone wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Sąd I instancji zauważył, że z akt sprawy wynika bowiem, iż w piśmie z dnia 27 marca 2012 r. Spółdzielnia Pracy "[..]" w [..] zwróciła się, na podstawie art. 58 Kpa, o przywrócenie terminu do osobistego podpisania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub złożenia prawidłowego pełnomocnictwa. W piśmie tym Spółdzielnia domagała się przywrócenia terminu 7 – dniowego, o którym mowa w art. 64 § 2 Kpa, który zakreśliło adw. D.L. Kolegium w wezwaniu z dnia 20 lutego 2012 r. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (jak wynika z osnowy postanowienia) wydało zaskarżone postanowienie w oparciu o przepis art. 59 § 2 Kpa i pouczyło Spółdzielnię Pracy "[..]" ,że postanowienie jest ostateczne i może być zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Następnie Sąd I instancji podkreślił, że z przepisów art. 59 § 2 w zw. z art. 127 § 3 Kpa wynika, że o przywróceniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia tego wniosku.

Zdaniem Sądu I instancji, skoro wniosek skarżącej z dnia 27 marca 2012 r. zawierał prośbę o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to w tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wydając zaskarżone postanowienie w sposób rażący naruszyło przepis art. 59 § 2 Kpa. Mimo jasnej treści tego przepisu, organ zastosował ten przepis załatwiając prośbę o przywrócenie terminu, która winna być załatwiona poprzez wydanie postanowienia w oparciu o przepis art. 59 § 1 Kpa.

Wobec tego Sąd, dostrzegając działanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia, ponieważ nie zachodzą żadne przeszkody z art. 156 § 2 Kpa (zaskarżone postanowienie jest aktem procesowym). Z tej przyczyny Sąd nie oceniał zasadności podniesionych w skardze zarzutów, w szczególności odnoszących się do wadliwości odmownego rozstrzygnięcia organu o losach wniosku o przywrócenie terminu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, zaskarżając go w całości zarzuciło mu naruszenie przepisów prawa procesowego tj.

1) art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 P.p.s.a. poprzez nieodrzucenie skargi pomimo ustalenia przez Sąd, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, tj. nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;

2) art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z 156 § 1 pkt 2 k.p.a. , art. 126 k.p.a., art. 59 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności postanowienia jedynie z powodu wskazania błędnej podstawy prawnej oraz błędnego pouczenia o prawie do złożenia skargi.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku orzekł, że Kolegium rażąco naruszyło przepis art. 59 § 2 k.p.a., ponieważ wniosek o przywrócenie terminu złożony przez skarżącą winien być rozpatrzony na podstawie art. 59 § 1 k.p.a. Zatem w ocenie Sądu Kolegium winno wydać postanowienie z pouczeniem o przysługującym prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zamiast postanowienia ostatecznego z pouczeniem o prawie do skargi do sądu. Skoro w ocenie Sądu na zaskarżone postanowienie przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, to skarga winna zostać odrzucona jako niedopuszczalna stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 P.p.s.a. Ten ostatni przepis stanowi bowiem, że skarga może być wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia.

Ponadto organ wskazał, iż kwestionowane postanowienie nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Wniosek o przywrócenie terminu został rozpoznany, zaś samo błędne - w ocenie WSA - wskazanie podstawy prawnej, tj. art. 59 § 2 k.p.a. zamiast 59 § 1 k.p.a. oraz związane z tym pouczenie o prawie do skargi zamiast o prawie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - nie powodują, iż postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółdzielnia Pracy "[..]" wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone orzeczenie mimo lakonicznego uzasadnienia odpowiada prawu.

Na wstępie należy zauważyć, iż stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest jej granicami, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Takich okoliczności w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania – choć nie jest to wyraźnie wyartykułowane, może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. tj. zarzucie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego.

Organ zarzucił Sądowi I instancji m. in. obrazę art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 59 § 1 i 2 k.p.a., poprzez stwierdzenie nieważności postanowienia jedynie z powodu wskazania błędnej podstawy prawnej oraz błędnego pouczenia o prawie do złożenia skargi.

Powyższego zarzutu i wniosku z niego wyprowadzonego, iż powyższe uchybienie organu nie powinno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonego do Sądu I instancji postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych, nie można podzielić i zaakceptować.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że instytucja przywrócenia terminu procesowego w postępowaniu administracyjnym została uregulowana w art. 58 i 59 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 58 Kpa przesłankami przywrócenia terminu są: uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, równoczesne dopełnienie czynności, której dokonania w terminie uchybiono. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma jednak właściwa wykładnia i zastosowanie przez organ art. 59 Kpa

Zgodnie z art. 59 § 1 Kpa o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Jednakże stosownie do treści art. 59 § 2 o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

Należy więc zauważyć, że powyższy przepis w sposób odmienny reguluje tryb rozpoznawania wniosków o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) lub zażalenia - § 2. oraz wniosków o przywrócenie terminu do dokonania pozostałych czynności w postępowaniu administracyjnym - § 1. W tym ostatnim przypadku przepis ten wskazuje, że na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu służy stronie zażalenie. Użyte natomiast w art. 59 § 2 Kpa sformułowanie "postanawia ostatecznie" wskazuje, że od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) lub zażalenia, zażalenie nie przysługuje. Postanowienie takie, jako kończące postępowanie, podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka wykładnia art. 59 § 2 Kpa znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt II OSK 50/05, LEX nr 220815 oraz z dnia 28 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 1543/00, LEX nr 82671).

Z postanowienia SKO w Warszawie, którym odmówiono Spółdzielni Pracy "[..]" w [..] przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednoznacznie wynika, iż organ oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie przepisu art. 59 § 2 Kpa, o czym świadczy nie tylko powołana podstawa prawna, lecz pouczenie organu o możliwości zaskarżenia postanowienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tymczasem, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, organ winien rozpoznać ten wniosek na podstawie art. 59 § 1 Kpa, bowiem jedynie ten przepis mógł być podstawą orzekania organu administracji w przedmiotowej sprawie. Stwierdzić bowiem należy, że w zależności od rodzaju czynności, której terminowi uchybiono, różna jest właściwość organów do rozpoznania takiego wniosku oraz różne są konsekwencje dotyczące środków zaskarżenia. Wskazany przez organ art. 59 § 2 Kpa, z którego wynika, że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia, nie znajdował zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż w zakresie postanowienia o przywrócenie terminu do dokonania innych czynności obowiązują odrębne reguły, do których ma zastosowanie art. 59 § 1 Kpa.

W doktrynie i orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że wydanie decyzji, postanowienia z rażącym naruszeniem prawa występuje w przypadku naruszenia przy ich wydaniu przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, a mimo to organ wydaje rozstrzygnięcie będące jego zaprzeczeniem, a rodzaj występującej przy tym wady cechuje szczególnie duży ciężar gatunkowy. W praktyce rażące naruszenie prawa przejawiać się będzie, m.in. na zastosowaniu przepisu prawa w sposób zupełnie sprzeczny z potrzebą i istotą jego stosowania (w całości lub w części), czyli w sposób rażąco niezgodny z jego treścią. Przesłanka nieważności może dotyczyć zarówno przepisów materialnych, procesowych, jak i ustrojowych (por. wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 1986 r.,SA/Wr 370/86, za: E. Smoktunowicz, D. Kijowski, J. Mieszkowski, Postępowanie administracyjne..., s. 563: "Z brzmienia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie wynika aby wadliwość miała dotyczyć tylko podstawy materialnoprawnej decyzji. Również rażące naruszenie przepisów prawa powołanego jako podstawa kompetencyjna lub proceduralna rozstrzygnięcia jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji". Podobnie B. Adamiak, Gradacja naruszenia procesowego prawa administracyjnego, PiP 2012, z. 3, s. 54, która wśród naruszeń przepisów prawa procesowego wymienia także i takie, które objęte są sankcją nieważności. Podkreśla się, że przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. W odniesieniu do tych przepisów można by zatem mówić o rażącym ich naruszeniu wówczas, gdy w sposób niebudzący wątpliwości, a więc oczywisty, nie zastosowano by ich w trakcie prowadzonego postępowania lub zastosowano by je nieprawidłowo (teza 2 wyroku NSA z dnia 13 września 2007 r., II OSK 1212/06, LEX nr 377245).

Należy podkreślić, iż podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych, a nadto że skutkiem tego naruszenia jest powstanie - w następstwie wydania tej decyzji - sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., I OSK 363/11).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sytuacja rażącego naruszenia prawa, uzasadniająca stwierdzenie przez Sąd I instancji nieważności zaskarżonego postanowienia wystąpiła w niniejszej sprawie. Stwierdzić bowiem należy, iż istotne naruszenie przez organ podstawy prawnej swego rozstrzygnięcia winno być kwalifikowane w kategoriach rażącego prawa. Przede wszystkim za rażące naruszenie prawa przez SKO w Warszawie należy uznać oczywiste niezastosowanie przez organ art. 59 § 1 Kpa, a tym samym błędne zastosowanie § 2 tego przepisu, co w skutkach spowodowało istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym. W szczególności dotyczy to zasady dwuinstancyjności. Zauważyć bowiem należy, że gdyby organ oparł swoje rozstrzygnięcie na prawidłowej podstawie, to stronie przysługiwał by środek odwoławczy w toku postępowania administracyjnego. Zgodzić się należy z twierdzeniem organu, iż samo błędne powołanie podstawy prawnej i błędne pouczenie nie spełnia przesłanki rażącego naruszenia prawa. Dla oceny jednak, czy doszło do rażącego naruszenia istotne są skutki wskazania niewłaściwej podstawy prawnej , czy nieprawidłowego pouczenie w zakresie możliwości zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie jak podkreślono to wcześniej skutkiem świadczącym o rażącym naruszeniu prawa było pozbawienie strony możliwości kontroli postanowienia w administracyjnym toku instancji.

Należy stwierdzić, iż wszystkie elementy postanowienia SKO w Warszawie wskazują na to, że organ rozpoznał wniosek strony w niewłaściwym trybie - art. 59 § 2 Kpa, a skutki jakie to spowodowało są nie do zaaprobowania z punktu widzenia zasady praworządności, co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwalifikowało to rozstrzygnięcie, jako wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Z uwagi na powyższe wywody, całkowicie niezasadny jest również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 P.p.s.a. poprzez nieodrzucenie skargi pomimo ustalenia przez Sąd, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, tj. nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślić jeszcze raz należy, że przedmiotem oceny Sądu I instancji było postanowienie SKO w Warszawie, wydane w oparciu o art. 59 § 2 Kpa, co determinowało również pouczenie o przysługujących środkach zaskarżenia. Zatem zgodnie z tym przepisem, stronie przysługiwała skarga do sądu administracyjnego, bez uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia. Skarżąca spółdzielnia zastosowała się do pouczenia. Natomiast zarówno Sąd I instancji, jak i Naczelny Sąd Administracyjny nie mogą zastępować organu oraz korygować jego błędów popełnionych w toku postępowania administracyjnego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się bowiem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na fakt, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych zarzutów, na podstawie art. 184 P.p.s.a i art. 204 pkt. 1 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.