Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 322/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 5, art. 66 ust. 1 pkt 6, art. 66 ust. 1 pkt 6a, art. 66 ust. 1 pkt 7, art. 77 ust. 1, art. 80 ust. 1 pkt 1, art. 80 ust. 1 pkt 3, art. 85 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 247
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
article: § 2 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 71
law: Rozpozradzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], wydaną po rozpatrzeniu wniosku R. H., Burmistrz K. (dalej również jako "Burmistrz") ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie gospodarstwa o budowę obory wolnostanowiskowej dla bydła mlecznego wraz z infrastrukturą niezbędną do jej prawidłowego funkcjonowania, planowanej do realizacji w miejscowości Z., na działce o nr ewid.[...], obr. K. , gm. K. .

W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 84 ust. 2 oraz art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2081 ze zm.; dalej zwanej także "u.u.i.ś.") w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1712 ze zm.), § 2 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 71) oraz art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.).

W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności podał, że rozpatrywał sprawę ponownie, po uchyleniu przez organ odwoławczy decyzji z [...] maja 2018 r., którą po raz pierwszy ustalono środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia.

W dalszej kolejności Burmistrz wyjaśnił, że działka objęta wnioskiem inwestora jest częściowo zabudowana i jest na niej prowadzona hodowla bydła. Pozostałą część terenu inwestycyjnego stanowią grunty orne, sady, łąki trwałe, pastwiska, nieużytki oraz grunty pod rowami. W ramach obecnie prowadzonej hodowli obsada zwierząt stanowi 158 sztuk o łącznej ilości 128,3 DJP. Planowana rozbudowa ma na celu zwiększenie obsady do 282 sztuk o łącznej ilości 227 DJP. Projektowane nowe obiekty będą przeznaczone dla krów i części jałówek. Pozostałe zwierzęta będą utrzymywane w istniejących budynkach. Jako system utrzymania w planowanym budynku przyjęto system bezściółkowy z wydzielonymi legowiskami i wypychaniem gnojowicy zgarniaczami. W nowym budynku przewiduje się umieszczenie łącznie 180 stanowisk dla krów dojnych, krów zasuszonych i jałówek cielnych, każdy o szerokości ok. 1,2 m i długości ok. 2,5 m. Dodatkowo wydzielona zostanie separatka i porodówka. Na przedłużeniu stanowisk dla krów dojnych przewidziane jest pomieszczenie dojarni z dwoma robotami i zaplecze socjalno-techniczne, które stanowią integralną część obory. Łączna obsada nowej obory wyniesie 180 DJP. Jak wynika z przedłożonego raportu o oddziaływaniu na środowisko (dalej: "raport") w istniejących dwóch budynkach inwentarskich inwestor będzie utrzymywał jałówki i cielęta o łącznej obsadzie wynoszącej 47 DJP w systemie głębokiej i płytkiej ściółki. Ponadto, w ramach inwestycji powstanie również infrastruktura towarzysząca w postaci: zewnętrznego zbiornika na gnojowicę o pojemności ok. 2600 m3, dwóch silosów na pasze treściwe o pojemności ok. 10 ton każdy, zbiornika na ścieki z mycia urządzeń udojowych oraz schładzalnika do mleka o pojemności ok. 15 m3, a także zbiornik na ścieki socjalno-bytowe z zaplecza socjalnego o pojemności ok. 5 m3.

Z uwagi na przekroczenie w wyniku rozbudowy progów określonych w § 3 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 71), obligatoryjne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko – zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia.

W poczet materiału dowodowego włączono uzyskaną w toku postępowania opinię sanitarną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. (dalej: PPIS) z dnia [...] października 2017 r. (znak [...]), postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. (dalej: RDOŚ) z dnia [...] stycznia 2018 r., (znak [...]) oraz postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w P. (dalej: Dyrektora RZGWWP) z dnia [...] marca 2018 r. (znak [...]), które uzgodniły realizację planowanego przedsięwzięcia.

Mając na uwadze zalecenia organu odwoławczego Burmistrz wyjaśnił, że wystąpił do RDOŚ w P. oraz do PPIS w Ś. o ponowne uzgodnienie warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia w oparciu o przedłożone przez inwestora uzupełnienia do raportu oddziaływania na środowisko, których wcześniej nie przedstawiono organom uzgadniającym. W dniach [...] sierpnia i [...] września 2019 r. do organu wpłynęły postanowienie oraz opinia sanitarna uzgadniające realizację planowanego przedsięwzięcia.

Zdaniem Burmistrza z przedstawionych informacji wynika, że planowane przedsięwzięcie będzie spełniać wymogi rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.U. z 2010 r., Nr 116, poz. 778 ze zm.), wymogi rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz.U. z 2014 r., poz. 81), wymogi rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz.U. z 2010 r., Nr 16, poz. 87) oraz wymogi rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. z 2014 r., poz. 112).

Oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia w zakresie emisji hałasu ogranicza się do terenu przedsięwzięcia. Przy założeniu, że inwestor będzie realizował planowane przedsięwzięcie zgodnie z zapisami w raporcie i warunkami decyzji, nie będzie ono również naruszać przepisów w zakresie gospodarki odpadami. Realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia nie będzie miała negatywnego wpływu na osiągnięcie celów środowiskowych określonych w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry. Mając na uwadze obecne zagospodarowanie miejsca realizacji inwestycji wraz z obszarem położonym w zasięgu jej oddziaływania oraz jej zakres, nie przewiduje się znacząco negatywnego oddziaływania inwestycji na etapie realizacji, eksploatacji i likwidacji na środowisko przyrodnicze, w tym na bioróżnorodność rozumianą jako liczebność i kondycja populacji występujących gatunków, w szczególności gatunków chronionych, rzadkich lub ginących oraz ich siedlisk, w tym utraty, fragmentacji lub izolacji siedlisk oraz zaburzenia funkcji przez nie pełnionych, a także wpływu na ekosystemy - ich kondycję, stabilność, odporność na zaburzenia, fragmentację i pełnione funkcje w środowisku. Inwestycja nie powinna także spowodować nadmiernej eksploatacji lub niewłaściwego wykorzystania zasobów przyrodniczych, czy przyczynić się do rozprzestrzeniania się gatunków obcych.

Końcowo Burmistrz wskazał, że sprzeciwy i protesty lokalnej społeczności nie mogą być wyłączną podstawą odmowy wydania decyzji. Zebrane protesty zostały przesłane inwestorowi celem ustosunkowania się do nich. Inwestor odnosząc się do uwag składał stosowne wyjaśnienia w formie dokładnej analizy uwag, a także zaproponował zmianę lokalizacji planowanego zbiornika na gnojownicę i przesuniecie go w stronę drogi dojazdowej do gospodarstwa.

W odwołaniu od opisanej decyzji Burmistrza K. . B. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 66 u.u.i.ś. Odwołująca podniosła, że nie otrzymała odpowiedzi, czy w oborze zostanie zamontowana instalacja wentylatorów mechanicznych. Nie została również wyjaśniona kwestia porównania w raporcie wariantów przedsięwzięcia. Odwołująca wskazała ponadto na większą emisję amoniaku w wariancie proponowanym przez inwestora od wariantu alternatywnego, a także na kwestie usuwania obornika oraz usytuowanie płyty obornikowej w wariancie alternatywnym.

Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "SKO", "Kolegium") działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1060 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "K.p.a."), uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W sprzeciwie z dnia [...] maja 2020 r. inwestor (R. H.) wniósł o uchylenie decyzji Burmistrza, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 K.p.a.

Wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję SKO w P..

Sąd wskazał, że jako wadliwe należy ocenić stanowisko organu odwoławczego, że z uwagi na fakt, że wariant wnioskowany jest wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, raport oddziaływania inwestycji na środowisko nie spełnia wymogów art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., a co za tym idzie, zachodzi konieczność jego uzupełnienia w toku postępowania przed organem I instancji. Sąd zauważył, że w przedłożonym do akt postępowania raporcie inwestor przedstawił wariant proponowany przez wnioskodawcę zakładający hodowlę bezściółkową, który okazał się być jednocześnie racjonalnym wariantem najkorzystniejszym dla środowiska oraz alternatywny wariant technologiczny, zakładający budowę obory w systemie płytkiej ściółki. Wskazywany przez organ odwoławczy wariant "zerowy" nie jest wariantem zaliczanym przez inwestora do wariantów alternatywnych, a jedynie wskazuje na skutki ekonomiczne braku realizacji inwestycji oraz wpływ braku realizacji inwestycji na dobrostan zwierząt. Sąd wskazał także, że z uwagi na istniejącą obsadę zwierząt i wielkość terenu, na którym planowana jest inwestycja, możliwość przedstawienia zróżnicowanych pod względem wpływu na środowisko rozwiązań technologicznych wariantów jest ograniczona. Wariantowanie w sprawie obejmuje sposób usuwania obornika z obiektu, wobec czego inwestor przedstawił możliwości technologiczne, jakie można podjąć w tym zakresie w obiekcie, tj. zastosowanie systemu płytkiej ściółki oraz system bezściółkowy. Różnica między tymi wariantami niewątpliwie polega na oddziaływaniu na powietrze i dobrostan zwierząt, a także na klimat, powierzchnię ziemi i rośliny, zwierzęta, grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej. Zdaniem Sądu wskazanie przez inwestora drugiego wariantu, polegającego na budowie obory w systemie płytkiej ściółki, spełniało wymóg wskazania wariantu alternatywnego. W tej sytuacji Sąd uznał za nieuzasadnione stanowisko organu, jakoby raport był w tej części niekompletny.

Nadto Sąd stwierdził, że nie jest również tak, iż analiza wskazanych przez inwestora wariantów jest niepełna, albowiem nie zawiera uzasadnienia, dlaczego inwestor zdecydował się na wybór określonego wariantu wraz z porównaniem pozostałych. Zdaniem Sądu, przy uwzględnieniu specyfiki planowanego przedsięwzięcia i różnicy w wariantach sprowadzającej się do sposobu chowu zwierząt, przedstawiony przez inwestora raport w tym zakresie jest kompletny. Inwestor opisał bowiem wariant proponowany przez wnioskodawcę, technologiczny wariant alternatywny, a także racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska, który jest jednocześnie wariantem proponowanym przez wnioskodawcę. Sąd zwrócił uwagę, że inwestor dokonał również porównania wybranego wariantu oraz wariantu alternatywnego, wykazując różnice w kwestii oddziaływania na powietrze, wodę, powierzchnię ziemi, klimat, krajobraz, a także rośliny i zwierzęta (ich dobrostan), grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej. Uzasadniając dokonany wybór inwestor wskazał, że wybrany bezściółkowy system utrzymania zwierząt będzie miał wpływ na ilość zapylenia (zastosowanie systemu ściółkowego powoduje większe zapylenie), odory (przy systemie ściółkowym większa emisja amoniaku z powodu magazynowania obornika na płycie), hałas (w przypadku systemu ściółkowego zwiększony o pracę ciągnika dościelającego legowiska) oraz liczbę upadków zwierząt (w przypadku systemu ściółkowego możliwość występowania chorób układu oddechowego na skutek większego zapylenia). Inwestor wskazał również, że system bezściółkowy pozwala łatwiej nadzorować stan czystości części hodowlanej, natomiast dobrane wymiary legowisk, korytarzy i przejść zapewnią zwierzętom lepsze warunki bytowania (s. 37-40 raportu). Nawet jeśli jednak organ odwoławczy uznał, że raport nie zawiera wystarczających informacji w postaci np. obliczenia emisji amoniaku w wariancie alternatywnym, nie było przeszkód, aby wystąpił o uzupełnienie raportu w tym zakresie w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, a następnie wystąpił o uzgodnienie raportu wraz z uzupełnieniami do stosownych organów. Raport nie zmieniłby się bowiem w takim zakresie, który uniemożliwiałby jego ocenę na etapie postępowania odwoławczego, zwłaszcza w sytuacji, gdy uprzednio została już wydana decyzja kasatoryjna.

Dodatkowo Sąd stwierdził, że nieuzasadnione było stanowisko organu odwoławczego dotyczące zakresu badania i oddziaływania odorów na środowisko, gdyż w tym zakresie nie wskazano jakichkolwiek braków w zebranym w sprawie materiale dowodowym, jak i wadliwego sposobu jego oceny.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO w P. decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], utrzymało w całości w mocy decyzję Burmistrza K. . z dnia [...] listopada 2019 roku, nr [...], ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 71 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 283 ze zm., zwanej dalej także "u.u.i.ś.").

W uzasadnieniu Kolegium w pierwszej kolejności wyjaśniło, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związane było oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2020 roku, sygn. akt II SA/Po [...].

Kolegium następnie wyjaśniło, że w uchylonej przez Sąd decyzji z dnia [...] lutego 2020 r. (nr [...]) wskazano, że znajdujący się w aktach sprawy Raport i jego uzupełnienia, zamiast trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.i.ś. zawiera "wariant proponowany przez wnioskodawcę" (str. 36 Raportu), "wariant alternatywny technologiczny" (str. 37 Raportu), jednocześnie wskazując, że wariantem najkorzystniejszym dla środowiska jest wariant inwestorski. W Raporcie wskazano także, iż "wariant polegający na niepodejmowaniu działań, wiązał się będzie z utrzymaniem dotychczasowego użytkowania terenu przedsięwzięcia. Pod względem ekonomicznym Inwestora, dobrostanu zwierząt oraz aspektów związanych z ochroną środowiska, zaniechanie inwestycji polegającej na budowie obory jest niekorzystne" (str. 36 Raportu). Powyższy brak wskazania i analizy trzech wariantów - był jedyną podstawą poprzedniego rozstrzygnięcia Kolegium. Z uwagi na pogląd prawny wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po [...], zgodnie z którym przedstawiony w sprawie Raport jest kompletny, organ odwoławczy uznał, że tym samym podnoszone w odwołaniu zarzuty dotyczące wadliwości Raportu należy uznać za nieuzasadnione.

Zdaniem Kolegium w orzecznictwie przyjmuje się, iż zarzuty stawiane w stosunku do zawartości raportu oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko powinny być oparte na wykazaniu jego niezgodności z konkretnym przepisem ustawy. Zastrzeżenia wobec treści przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, aby nie były uznane za gołosłowne, powinny zostać także poparte na przykład ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu. Kolegium podkreśliło, że nie jest wystarczające przedstawienie odmiennego stanowiska, zwłaszcza w odniesieniu do kwestii wymagających specjalistycznej wiedzy. Jeżeli natomiast strona kwestionuje treść raportu, to na niej, a nie na organie administracji, ciąży obowiązek przedstawienia kontrraportu. Odnosząc powyższe do realiów sprawy organ wskazał, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na zasadność podnoszonych w odwołaniu zarzutów dotyczących wadliwości Raportu, m.in. w zakresie zwiększenia emisji zanieczyszczeń (w tym uciążliwości zapachowych) do powietrza poprzez użycie przesuwanych okien lub kurtyn ściennych, ewentualnej większej emisji amoniaku i jego negatywnego, przekraczającego dopuszczalne nomy wpływu na stan środowiska, wadliwości działania wentylacji grawitacyjnej, czy też zamiaru zamontowania przez inwestora wentylatorów mechanicznych. Jeżeli strona nie wskaże żadnego dowodu, z którego wynikałyby inne ustalenia, aniżeli dokonane w kompletnym Raporcie, to zdaniem Kolegium brak było podstaw do uwzględnienia takiego zarzutu strony.

Kolegium podkreśliło, że obawy skarżącej dotyczące zamiaru zamontowania wentylatorów mechanicznych, czy też wadliwości wentylacji grawitacyjnej, nie mogą stanowić podstawy do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia. Brak jest podstaw prawnych do nakładania w takiej decyzji żądanych przez skarżącą zakazów dotyczących zobowiązania Inwestora "aby w całym okresie użytkowania" nie instalował wentylatorów mechanicznych. Organ odwoławczy zauważył, że w sytuacji, gdy przy realizacji przedsięwzięcia nie jest planowane zastosowanie takich wentylatorów, to brak podstaw do uwzględniania emitowanego przez te wentylatory hałasu w Raporcie. Żądania osób trzecich co do warunków realizacji danego przedsięwzięcia, niepoparte stosowymi dowodami, nie są wystarczające do nakładania na inwestora dodatkowych obowiązków związanych z eksploatacją planowanej inwestycji. Kolegium podkreśliło, że nazwę, zakres, rodzaj, przyjęte rozwiązania technologiczne przedsięwzięcia określa inwestor, a jego doprecyzowanie następuje w decyzji środowiskowej. Inwestor zatem będzie mógł prowadzić wyłącznie przedsięwzięcie o warunkach określonych decyzją środowiskową. Z Raportu jednoznacznie wynika, że inwestor w wariancie wnioskowanym zrezygnował z dodatkowej (poza grawitacyjną) wentylacji mechanicznej. Takie rozwiązanie zostało także przewidziane w zaskarżonej decyzji. Wszystkie emisje związane z eksploatacją przedsięwzięcia, według wyliczeń Raportu, nie będą miały znaczącego wpływu na środowisko. Rozpatrywana inwestycja będzie źródłem emisji niezorganizowanej (pojazdy poruszające się po terenie inwestycji). Z akt sprawy wynika, że projektowana obora nie będzie wyposażona w instalację grzewczą i wentylację mechaniczną. Substancje z procesu hodowli zwierząt będą usuwane na zewnątrz za pomocą systemu utrzymania, w którym powstająca gnojownica będzie magazynowana w szczelnych kanałach zrzutowych i przepompowywana do szczelnego zbiornika. Z Raportu (w szczególności map zawierających izolinie stężeń maksymalnych emisji, m.in. amoniaku, zestawienia maksymalnej emisji amoniaku) i jego uzupełnień wynika nadto, że oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia nie przekroczy dopuszczalnych norm i nie wpłynie negatywnie na środowisko. Przy czym emisja z przechowywania gnojownicy i obornika została uwzględniona w obliczeniach jako emisja z budynku inwentarskiego. Jednocześnie zarówno istniejący na terenie inwestycji, jak i planowany zbiornik na gnojownicę, będą zbiornikami zamkniętymi, z których emisja substancji jest znacznie ograniczona. Powstające nawozy naturalne w związku z eksploatacją przedsięwzięcia inwestor będzie wykorzystywał na polach własnych i dzierżawionych, o areale ok. 67,43 ha, a także zbywać innym rolnikom.

Dalej organ podniósł, że planowane przedsięwzięcie to inwestycja rolnicza, zlokalizowana na gruncie rolnym, która wpisuje się w rodzaj działalności prowadzonej na terenie rolniczym. W najbliższym sąsiedztwie wstępuje zabudowa zagrodowa. Toteż charakterystyka przedsięwzięcia oraz przewidziane rozwiązania technologiczne dotyczącego jego realizacji i eksploatacji, w szczególności brak wentylacji mechanicznej, nie uzasadniają konieczności monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w zakresie emitowanego hałasu, jak i konieczności sporządzenia analizy porealizacyjnej.

Kolegium podniosło także, że w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanej inwestycji, sam sprzeciw społeczności lokalnej nie może stanowić podstawy wydania decyzji odmownej. Ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia. Odmowa określenia środowiskowych uwarunkowań może zostać orzeczona przez organ jedynie w sytuacji, gdy zaistnieje niezgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie zostanie ona pozytywnie uzgodnienia z właściwymi organami, brak jest zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie proponowanym przez organ a innym niż wnioskowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie oraz w sytuacji możliwości znacząco negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, wynikająca z oceny oddziaływania na środowisko, a za realizacją przedsięwzięcia nie będą przemawiały konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych. W przypadku braku zaistnienia powyższych przesłanek (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) organ był zobligowany do wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia. Tym bardziej, że zaskarżona decyzja zawiera elementy wymagane zgodnie z art. 82 u.u.i.ś.

Podsumowując Kolegium uznało, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób umożliwiający wydanie decyzji, a materiał dowodowy zebrany w sposób wyczerpujący i bez naruszenia art. 7 i 77 K.p.a. W konsekwencji nie znaleziono podstaw do uchylenia czy zmiany zaskarżonej decyzji Burmistrza.

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. B. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję SKO w P. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], zaskarżając ją w całości. W skardze sformułowano zarzuty:

1. naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 62 ust. 1 i art. 66 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez niepodejmowanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a jedynie bezkrytyczne powoływanie się organów na ustalenia raportu i przyjęcia ich za swoje;

2. naruszenia art. 15 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ II instancji postępowania merytorycznego w jego całokształcie, ustalenia stanu faktycznego, zebrania i oceny dowodów;

3. naruszenia art. 84 ust. 1 K.p.a, poprzez niezwrócenie się do biegłego o wydanie opinii w sprawie, pomimo że rozstrzygnięcie sprawy wymagało wiadomości specjalnych;

4. naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 5-7 u.u.i.ś. poprzez uznanie, że raport jest kompletny w sytuacji braku zawarcia w raporcie pełnego, wyczerpującego opisu analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru, mając na uwadze również, że wariantowość przedstawionych w raporcie rozwiązań może mieć charakter pozorny.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza K. . i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Kwestionując prawidłowość przedstawionego w Raporcie wariantowania planowanego przedsięwzięcia skarżąca przedstawiła tezy wyroku tut. Sądu z [...] sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po [...], oraz regulacje polskie i unijne, które odnoszą się do tego zagadnienia. Podkreśliła, że planowana inwestycja ma się znajdować w odległości zaledwie ok. 70 m od jej domu. Przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne skarżąca zauważyła, że emisje z hodowli przemysłowych są znacznie bardziej odczuwalne niż emisje z tradycyjnego gospodarstwa rolnego, prowadzącego hodowlę kilkunastu, kilkudziesięciu krów czy trzody. Ponadto uciążliwość odorowa wynika z faktu, że nie jest to uciążliwość krótkotrwała, a ma charakter ciągły. Zdaniem skarżącej, przeciwdziałanie odorom musi być brane pod uwagę w procedurze oceny indywidualnej, zgodnie z treścią art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a u.u.i.ś. Odory powstające na skutek funkcjonowania danego przedsięwzięcia mogą wywierać bezpośredni i pośredni negatywny wpływ na: środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi. Nie chodzi więc wyłącznie o ocenę stężenia substancji odorotwórczych w powietrzu (przekroczenie norm, dochowanie norm), ale o ogólną ocenę oddziaływania inwestycji na środowisko w aspekcie długotrwałego narażenia na emanację związków zapachowych. Powinny mieć to na uwadze organy właściwe w sprawie wydawania decyzji środowiskowych. Z tego też powodu w postępowaniu dotyczącym ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia szczególną rolę powinien odgrywać cel w postaci prewencyjnego ograniczenia potencjalnych negatywnych sutków danego przedsięwzięcia na środowisko w danym wariancie.

Skarżąca wskazała, że z przedstawionego w Raporcie opisu wariantów wynika, iż nie spełnia on wymogów, o których mowa w art. 66 ust 1 pkt 5 u.u.i.ś. W Raporcie opisano "wariant proponowany przez wnioskodawcę" (str. 36 Raportu) oraz "wariant alternatywny technologiczny" (str. 37 Raportu) ze wskazaniem, że wariantem najkorzystniejszym dla środowiska jest wariant inwestorski. Wariant alternatywny technologiczny został "odrzucony" ze względu na wyższe koszty eksploatacji budynku. Wariant inwestorski od wariantu alternatywnego różni się systemem utrzymania zwierząt. Natomiast wielkość budynku, skala produkcji, lokalizacja i obszar oddziaływania w obu wariantach są identyczne. Skarżąca podniosła, że warianty, o których mowa w art.66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., powinny różnić się pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Natomiast, w tym przypadku oddziaływanie jest bliźniacze.

Skarżąca zwróciła uwagę, że w toku postępowania wielokrotnie wskazywała, iż Raport opiera się na błędnych założeniach. Jej protesty i uwagi dotyczyły min. wadliwości działania wentylacji grawitacyjnej, ryzyka montażu systemu wentylacji mechanicznej, wielkości emisji amoniaku i siarkowodoru w zależności od systemu utrzymania zwierząt (płytka ściółka/bezściółkowy), uznania otworu kalenicowego jako jedyny emitor pyłów i gazów pomijając okna i drzwi. Powyższe uwagi i protesty skarżąca opierała na własnej wiedzy i doświadczeniu, bo tak jak inwestor jest rolnikiem, oraz na publikacjach pism branżowych i naukowych. Jednak wskazane zarzuty były uznawane za bezpodstawne, ponieważ nie były poparte żadnymi dowodami. Skarżąca podniosła zatem, że w takiej sytuacji uzasadnione było, aby w toku postępowania przeprowadzić dowód z opinii biegłego. Uzasadnieniem takiego stanowiska, według skarżącej, jest nie tylko jednoznaczna treść art. 84 § 1 K.p.a., ale i względy natury funkcjonalnej oraz systemowej. Otóż to organ, a nie strona, winien decydować o podmiocie sporządzającym opinię, a także o zakresie tej opinii. Jest to ściśle związane z fundamentalnym wymaganiem wobec biegłego, który obok kwalifikacji zawodowych, winien również charakteryzować się bezstronnością wobec stron. W braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w sprawie, zdaniem skarżącej, naruszono przepisy postępowania administracyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 u.u.i.ś., ponieważ to Burmistrz K. ., jako organ wydający decyzję, miał obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, czego nie uczynił.

Odnosząc się do art. 15 K.p.a. skarżąca zwróciła uwagę na spoczywający na organie odwoławczym obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego do załatwienia sprawy, wskazując na możliwość przeprowadzenia postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, czego Kolegium w niniejszej sprawie nie uczyniło.

W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie, odnosząc się do zarzutów skargi wskazano, że stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w sposób niewątpliwy w zakresie niezbędnym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a także, mając na uwadze prawomocny wyrok Sądu z dnia [...] sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po [...]. Za niezasadny uznać należy zarzut dotyczący wadliwości Raportu. Kolegium wskazało także, że w świetle poglądów prawnych wyrażonych w ww. wyroku nie było podstaw do powoływania biegłego w celu wyjaśnienia i oceny stanowiska dotyczącego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zawartego w Raporcie.

Odpowiedź na skargę pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. wniósł również inwestor (R. H.), reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, W odpowiedzi na skargę sformułowano wnioski o oddalenie w całości skargi B. M. oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz R. H., w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Inwestor wskazał, że w aktualnej skardze B. M. z dnia [...] marca 2021 r. zostały sformułowane zarzuty tożsame z tymi, które były już rozpoznawane przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia [...] sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po [...]. Zdaniem inwestora, w aktualnym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogą być ponownie oceniane te kwestie, które stanowiły przedmiot oceny Sądu. W wyroku tym Sąd stwierdził, że:

1. w przedłożonym do akt postępowania raporcie oddziaływania na środowisko inwestor przedstawił wariant proponowany przez wnioskodawcę zakładający hodowlę bezściołową, który okazał się jednocześnie racjonalnym wariantem najkorzystniejszym dla środowiska oraz alternatywny wariant technologiczny zakładający budowę obory w systemie płytkiej ściółki;

2. wariant "zerowy" nie był zaliczony przez inwestora do wariantów alternatywnych, a jedynie wskazywał na skutki ekonomiczne braku realizacji inwestycji;

3. wskazanie przez inwestora drugiego wariantu, polegającego na budowie obory w systemie płytkiej ściółki spełnia wymóg wskazania wariantu alternatywnego i raport w tej części jest kompletny;

4. analiza wskazanych przez inwestora wariantów jest pełna, bowiem inwestor opisał wariant proponowany przez wnioskodawcę, technologiczny wariant alternatywny, a także racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska, który jest jednocześnie wariantem proponowanym przez wnioskodawcę;

5. inwestor dokonał porównania wybranego wariantu oraz wariantu alternatywnego, wskazując różnice w kwestii oddziaływania na powietrze, wodę, powierzchnię ziemi, klimat, krajobraz, a także rośliny i zwierzęta, grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej;

6. inwestor wykazał, że wybrany bezściółkowy system utrzymania zwierząt będzie miał wpływ na ilość zapylenia, odory, hałas, oraz liczbę upadków zwierząt;

7. inwestor wskazał, iż system bezściółkowy pozwala łatwiej nadzorować stan czystości części hodowlanej, a dobrane wymiary legowisk, korytarzy i przejść zapewnią zwierzętom lepsze warunki bytowe.

Podkreślono, że w prawie ochrony środowiska, które jest częścią prawa administracyjnego, obowiązek udowodnienia zasadności podnoszonych zarzutów obciąża obok również stronę postępowania. Podważenie ustaleń raportu mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autor raportu, których wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora. Natomiast z akt niniejszej sprawy wynika, że kontrraportu nie przedłożono; w szczególności takiego kotrraportu nie przedłożyła skarżąca, a podnoszone przez nią w stosunku do raportu zastrzeżenia nie zostały poparte żadnym fachowym opracowaniem. Zdaniem inwestora, nie ma racji skarżąca, że to organ powinien był zweryfikować raport w celu merytorycznej oceny jego zawartości. Ocena organu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe. Jeżeli natomiast skarżąca kwestionuje treść raportu, to na niej, a nie na organie administracji, ciążył obowiązek przedstawienia kontrraportu. Inwestor podkreślił, że w niniejszej sprawie przedłożony przez niego raport spełnia wymogi formalne oraz sporządzony został w sposób rzetelny, a jego wnioski są logiczną konsekwencją wywodów w nim zawartych - zatem raport ten musi zostać przyjęty jako podstawowy dowód w postępowaniu o wydanie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 127) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 - dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Jednocześnie, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Należy zatem w tym miejscu podnieść, że wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po [...], tut. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO w P. z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], która była decyzją kasacyjną, wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz, że wyrok Sądu zapadł po rozpoznaniu sprawy ze sprzeciwu wniesionego przez stronę postępowania administracyjnego – inwestora. Inaczej, niż w przypadku skargi, granice rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej wywołanej sprzeciwem są zawężone do ustalenia, czy postępowanie przed organem I instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania oraz czy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie, przy czym Sąd czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie.

Mając to na uwadze Sąd w wyroku sygn. akt II SA/Po [...] zakwestionował stanowisko organu odwoławczego, że przedstawiony przez inwestora raport oddziaływania na środowisko nie spełnia wymogów art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., w tym w zakresie wariantowości. Sąd zauważył, że w przedłożonym raporcie inwestor przedstawił wariant proponowany przez wnioskodawcę zakładający hodowlę bezściółkową, który okazał się być jednocześnie racjonalnym wariantem najkorzystniejszym dla środowiska oraz alternatywny wariant technologiczny zakładający budowę obory w systemie płytkiej ściółki. Wskazywany przez organ odwoławczy wariant "zerowy" nie jest wariantem zaliczanym przez inwestora do wariantów alternatywnych, a jedynie wskazuje na skutki ekonomiczne braku realizacji inwestycji oraz wpływ braku realizacji inwestycji na dobrostan zwierząt. Sąd wskazał także, że z uwagi na istniejącą obsadę zwierząt i wielkość terenu, na którym planowana jest inwestycja, możliwość przedstawienia zróżnicowanych pod względem wpływu na środowisko rozwiązań technologicznych wariantów jest ograniczona. Wariantowanie w sprawie obejmuje sposób usuwania obornika z obiektu, wobec czego inwestor przedstawił możliwości technologiczne, jakie można podjąć w tym zakresie w obiekcie, tj. zastosowanie systemu płytkiej ściółki oraz system bezściółkowy. Sąd podniósł, że różnica między tymi wariantami polega na oddziaływaniu na powietrze i dobrostan zwierząt, a także na klimat, powierzchnię ziemi i rośliny, zwierzęta, grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej. Zdaniem Sądu wskazanie przez inwestora drugiego wariantu, polegającego na budowie obory w systemie płytkiej ściółki, spełniało wymóg wskazania wariantu alternatywnego. W tej sytuacji Sąd uznał za nieuzasadnione stanowisko organu, jakoby raport był w tej części niekompletny.

Nadto, Sąd stwierdził, że analiza wskazanych przez inwestora wariantów jest pełna, w tym wystarczająco uzasadnienia, dlaczego inwestor zdecydował się na wybór określonego wariantu wraz z porównaniem pozostałych. Zdaniem Sądu przy uwzględnieniu specyfiki planowanego przedsięwzięcia i różnicy w wariantach sprowadzającej się do sposobu chowu zwierząt, przedstawiony przez inwestora raport w tym zakresie jest kompletny. Inwestor dokonał również porównania wybranego wariantu oraz wariantu alternatywnego, wykazując różnice w kwestii oddziaływania na powietrze, wodę, powierzchnię ziemi, klimat, krajobraz, a także rośliny i zwierzęta (ich dobrostan), grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej. Uzasadniając dokonany wybór inwestor wskazał, że wybrany bezściółkowy system utrzymania zwierząt będzie miał wpływ na ilość zapylenia (zastosowanie systemu ściółkowego powoduje większe zapylenie), odory (przy systemie ściółkowym większa emisja amoniaku z powodu magazynowania obornika na płycie), hałas (w przypadku systemu ściółkowego zwiększony o pracę ciągnika dościelającego legowiska) oraz liczbę upadków zwierząt (w przypadku systemu ściółkowego możliwość występowania chorób układu oddechowego na skutek większego zapylenia). Inwestor wskazał również, że system bezściółkowy pozwala łatwiej nadzorować stan czystości części hodowlanej, natomiast dobrane wymiary legowisk, korytarzy i przejść zapewnią zwierzętom lepsze warunki bytowania (s. 37-40 raportu). Natomiast jeżeli organ odwoławczy uznał, że raport nie zawiera wystarczających informacji, nie było przeszkód, aby wystąpił o uzupełnienie raportu w tym zakresie w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, a następnie wystąpił o uzgodnienie raportu wraz z uzupełnieniami do stosownych organów. Dodatkowo Sąd stwierdził, że nieuzasadnione było stanowisko organu odwoławczego dotyczące zakresu badania i oddziaływania odorów na środowisko, gdyż w tym zakresie nie wskazano jakichkolwiek braków w zebranym w sprawie materiale dowodowym, jak i wadliwego sposobu jego oceny.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych ramach oraz przy uwzględnieniu stanowiska tut. Sądu wyrażonego w uzasadnieniu wcześniejszego wyroku w zakresie rozumienia wariantowości inwestycji, dopuszczalnego w sprawie ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że SKO w P. zastosowało się w pełni do obowiązku przeprowadzenia ponownej wnikliwej analizy decyzji organu I instancji, a podjęte rozstrzygnięcie jest zgodne z przepisami prawa materialnego i procesowego.

Przedmiotem kontroli w rozpatrywanej sprawie jest decyzja SKO w P., którą utrzymano w mocy decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie funkcjonującego gospodarstwa o budowę obory wolnostanowiskowej dla bydła mlecznego wraz z infrastrukturą.

Kontrola sprawowana przez sąd administracyjny, w tym możliwość wzruszenia zaskarżonej decyzji, nie może pozostawać w oderwaniu od specyfiki postępowania, w której decyzja jest wydawana i specyfiki przedmiotu tej decyzji. Należy pamiętać, że zgodnie z art.7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, tzn. nie tylko są zobligowane do stosowania obowiązujących w dacie orzekania przepisów (zasada legalności, sformułowana również w art. 6 K.p.a.), ale też powinny uwzględniać cel, z jakim ustawodawca wprowadza do porządku prawnego określone regulacje (zasada praworządności). Powyższe rzutuje na przeprowadzaną przez sąd administracyjny kontrolę decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia (tzw. decyzji środowiskowej).

Z przepisów ustawy z dnia [...] października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 2373, dalej zwanej także "u.u.i.ś.") wynika, że zasadą jest wydanie decyzji środowiskowej, tj. określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Odmowa jej wydania następuje tylko w ściśle określonych przypadkach wskazanych expressis verbis przez ustawodawcę (art. 80 ust. 2, art. 77 ust. 1, art. 81 ust. 2, art. 81 ust. 3, art. 81 ust. 1 tej ustawy). Opisane założenie ustawodawcze jest zrozumiałe w kontekście cech decyzji środowiskowej, która służy jedynie ocenie następstw dla środowiska, wynikających z realizacji konkretnego przedsięwzięcia, ale nie przesądza samej możliwości przystąpienia do jego realizacji. Rolą postępowania środowiskowego jest wyłącznie zidentyfikowanie negatywnych skutków wykonywania i późniejszej eksploatacji inwestycji oraz wskazanie działań, które mają im zapobiec lub je zminimalizować do poziomu zgodnego z prawem, a nie wydanie generalnej zgody na wykonanie przedsięwzięcia.

Zauważyć też należy, że mimo, iż to na organie wydającym decyzję środowiskową spoczywa główny ciężar oceny dopuszczalności realizacji inwestycji z punktu widzenia ochrony środowiska, to jednak ustawodawca umożliwił organowi wykorzystanie szeregu elementów pomocniczych tak, by jego ocena była wszechstronna i wieloaspektowa. Wskazanymi elementami są m.in. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który powinien spełniać wymagania określone w art. 66 u.u.i.ś.; postępowanie wpadkowe - uzgodnieniowe, w którym uzyskuje się opinie wyspecjalizowanych organów uzgadniających, wydane po analizie przedłożonego przez inwestora raportu; zapewnienie udziału społeczeństwa na etapie przygotowywania i wydawania decyzji środowiskowej. Nadto, jeśli zdaniem organu w postępowaniu nie jest możliwe zidentyfikowanie wszystkich następstw funkcjonowania przedsięwzięcia, możliwe jest nałożenie obowiązku ponownej oceny oddziaływania na środowisko oraz wykonania analizy porealizacyjnej.

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżona decyzja środowiskowa - wbrew zarzutom skargi - nie budzi istotnych zastrzeżeń z punktu widzenia jej zgodności z przepisami prawa. Dotyczy ona, co było bezsporne w sprawie, inwestycji zaliczającej się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (§ 2 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2010 r.), dla których było wymagane sporządzenie raportu. Raport taki został przez inwestora przedłożony. Na żądanie RDOŚ oraz w wykonaniu wskazań wynikających z pierwszej decyzji kasacyjnej SKO w P., inwestor raport uzupełnił. Raport wraz z jego uzupełnieniami został pozytywnie uzgodniony. Czynności organu I instancji polegające na ocenie i weryfikacji raportu, uzyskaniu wymaganych prawem uzgodnień i opinii oraz zapewnieniu możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu zostały przeprowadzone zgodnie z zasadami procedury wymagany dla danej kategorii spraw. Organy obydwu instancji w sposób wystarczający wykazały, że brak było podstaw do odmowy wydania decyzji środowiskowej, wskazanych w ustawie.

Zgodnie z wymogami art. 80 ust. 1 u.u.i.ś. organy uwzględniają:

1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;

2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;

4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Warunek uzgodnienia z właściwymi organami wynika z art. 77 ust. 1 u.u.i.ś., przy czym samo uzgodnienie nie ma charakteru wyłącznie pomocniczego, ale wiążące w tym sensie, że nie jest możliwe wydanie decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, ale także nie jest możliwe określenie w pozytywnej decyzji środowiskowej warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający.

W sprawie niniejszej wymienione organy uzgadniające wypowiedziały się pozytywnie o wariancie inwestorskim i uczyniły to na podstawie raportu w wersji przedłożonej przez inwestora oraz po jego uzupełnieniu i złożeniu przez inwestora obszernych wyjaśnień co do planowanego sposobu prowadzenia hodowli, rodzaju zabezpieczeń przed negatywnym wpływem na środowisko oraz wybranymi technologiami.

Co istotne, stanowisko RDOŚ zostało szczegółowo umotywowane i przyjęcie zawartych w nim rozwiązań przez organy wydające decyzje w sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości Sądu jako logiczne i wyczerpująco uzasadnione, opierające się na wymogach prawnych. Jeżeli inwestor uzyska decyzję pozwalającą na realizację inwestycji na warunkach określonych w decyzji środowiskowej - będzie musiał spełnić nałożone warunki.

Zdaniem Sądu obszerność materiału dowodowego uwzględnionego i przeanalizowanego przez organy uzgadniające przełożyła się na rodzaj, liczbę oraz szczegółowość i zindywidualizowanie wymagań środowiskowych - zwłaszcza w postanowieniu RDOŚ. Zatem prawidłowo wyniki powyższego uzgodnienia oraz opinii PPIS w Ś. zostały przez organy orzekające w sprawie niniejszej uwzględnione zgodnie z wymogami art. 80 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, raport jest dokumentem prywatnym, ale opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne. Raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń może nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, której wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora (vide wyroki w sprawach: II OSK 844/16 z 28 października 2016 r.; II SA/Kr 795/16 z 19 września 2016 r., II SA/Sz 1496/15 27 kwietnia 2016 r. - dostępne w CBOSA). Zatem zarzuty i zastrzeżenia strony wobec ustaleń raportu nie mogą być gołosłowne, a powinny zostać poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskaże wady raportu. Kontrdowody przeciwko specjalistycznemu raportowi powinny reprezentować wartość merytoryczną na co najmniej równym poziomie kompleksowości, a nie stanowić uwag negujących założenia w nim zawarte, niepopartych głębszą analizą (por. wyrok II SA/Bd 750/14 z 11 lutego 2015 r., CBOSA). Raport powinien być spójny, rzetelny i kompleksowy i powinien zostać poddany ocenie przez prowadzące postępowanie organy. Zaś sąd administracyjny nie może poddawać ocenie merytorycznej ustaleń faktycznych raportu, jeśli ocena ta wymaga wiadomości specjalnych. Ocena sądu odnośnie raportu może dotyczyć tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny oraz czy spełnia wymagania ustawowe (por. wyroki: sygn. akt II OSK 552/15 z 29 listopada 2016 r.; II OSK 662/15 z 29 września 2016 r.; II SA/Po 459/15 z 16 września 2015 r.; II OSK 495/13 z 28 sierpnia 2014 r. - CBOSA).

W sprawie niniejszej organy dokonały należytej oceny raportu uzupełnionego przez inwestora i należy tę ocenę podzielić.

Zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 5, 6, 6a i 7 u.u.i.ś., raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać: opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru (pkt 5); określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko, a w przypadku drogi w transeuropejskiej sieci drogowej określenie także wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego (pkt 6); porównanie oddziaływań analizowanych wariantów na przyrodę, ziemię dobra materialne, zabytki, krajobraz wyszczególnione w pkt a-g przepisu 66 ust. 1 pkt 6a, uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko (pkt 7).

Jednocześnie zauważyć należy, że mogą zaistnieć takie sytuacje, gdy wariant proponowany przez inwestora bądź wariant alternatywny pokryje się z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Wariantowanie ma służyć znalezieniu właściwych proporcji pomiędzy interesem wnioskodawcy, interesem innych osób oraz interesem publicznym. Analiza wariantowa może być przeprowadzona w różnym kontekście np.: lokalizacyjnym, technicznym, technologicznym, przy czym zawsze należy mieć na uwadze uwarunkowania obiektywne, jak wielkość działki inwestora oraz jego możliwości zlokalizowania inwestycji w innym miejscu. Sąd w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie II SA/Po [...] stanął na stanowisku, że z uwagi na istniejącą obsadę zwierząt i wielkość terenu, na którym planowana jest inwestycja, możliwość przedstawienia zróżnicowanych pod względem wpływu na środowisko rozwiązań technologicznych wariantów jest ograniczona. Wariantowanie w sprawie obejmuje sposób usuwania obornika z obiektu, wobec czego inwestor przedstawił możliwości technologiczne, jakie można podjąć w tym zakresie w obiekcie, tj. zastosowanie systemu płytkiej ściółki oraz system bezściółkowy. Sąd podniósł, że różnica między tymi wariantami polega na oddziaływaniu na powietrze i dobrostan zwierząt, a także na klimat, powierzchnię ziemi i rośliny, zwierzęta, grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej.

Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela to stanowisko jak również przychyla się do linii orzeczniczej, iż nie jest wystarczające wskazanie wyłącznie wariantu proponowanego przez wnioskodawcę i jako alternatywnego - wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia (vide: II SA/Go 274/14 z 16 lipca 2014 r.; II SA/Kr 1722/12 z 27 lutego 2013 r. - CBOSA). W sprawie niniejszej jednak taka sytuacja nie zachodzi. Został przedstawiony trzeci wariant - odmienny technologicznie i wszechstronna analiza wszystkich istotnych okoliczności pozwalała na uznanie go jako racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Wynika to z zawartego w raporcie w analizowanych wariantach specjalistycznego porównania oddziaływań w zakresie wypływu na środowisko (zgodnie z wymogami art. 66 ust. 1 pkt 6a ustawy).

Autor raportu dokonał analizy wpływu analizowanych wariantów na ludzi, przyrodę, wodę i powietrze oraz wzajemnego oddziaływania, jak wymaga tego ustawa środowiskowa. Wykazał istotną dla środowiska wyższość wariantu inwestorskiego nad alternatywnym. Organy uzgadniające i opiniujące oraz orzekające w sprawie podzieliły tę ocenę, którą uzasadniły.

W raporcie zostało wykazane, że proponowany przez inwestora wariant budowy fermy po uwzględnieniu wymogów prawnych związanych z ochroną środowiska oraz po zastosowaniu przyjętych w raporcie technologii nie będzie miał znacząco negatywnego wpływu na środowisko, a negatywne oddziaływania zamkną się w granicach działki inwestora (str. 36 i 37, 42-54 raportu).

Z wywodów zawartych w uzasadnieniach decyzji wynika, że organy oceniły przedłożony w toku postępowania raport, wraz z dokumentami stanowiącymi jego uzupełnienie, jako zupełny, spójny i wiarygodny. Wskazały, że tworzy on spójną całość, formalnie zawiera wszystkie niezbędne elementy treści wynikające z powołanych wyżej przepisów prawa, zaś przeprowadzona w nim, sporządzona przez podpisaną w raporcie osobę, analiza jest rzetelna i wiarygodna.

W decyzji określono w sposób prawidłowy i pełny zakres i miejsce realizacji przedsięwzięcia, w tym powierzchnię zabudowy i maksymalną ilość jednoczesnego utrzymania bydła. W sposób właściwy określono także warunki wykorzystania terenu, zarówno w fazie realizacji przedsięwzięcia jak i podczas jego eksploatacji. Elementem decyzji jest "Charakterystyka przedsięwzięcia", w której wykazano w jakim będzie zakresie ono realizowane, jaka będzie zastosowania technologia jego wykonania oraz warianty wykonania najkorzystniejsze z punktu widzenia ochrony środowiska naturalnego. W świetle powyższego należało uznać, że uzasadnienia decyzji organu I oraz II instancji spełniają wszystkie wymogi określone w art. 85 ust. 2 pkt 1 u.u.i.ś.

Reasumując, w opinii Sądu ocena raportu oddziaływania na środowisko dokonana w postępowaniu administracyjnym była prawidłowa i wystarczająca, przy czym należy przypomnieć, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do kwestionowania merytorycznej zawartości raportu a może go oceniać tylko pod kątem poprawności formalnej, tj. zgodności raportu z przepisami określającymi sposób jego sporządzenia, logiki wywodów, kompletności i spójności, czyli czy raport spełnia wymagania ustawowe co do jego zawartości (treści) w rozumieniu art. 66 u.u.i.ś.

Nie budzi także wątpliwości ocena organów dotycząca postępowania z udziałem społeczeństwa. Dokonując kontroli merytorycznej oceny organów co do wyników postępowania z udziałem społeczeństwa (art. 80 ust. 1 pkt 3 u.u.i.ś.) skład orzekający także w tym przedmiocie nie znajduje podstaw do zanegowania tej oceny.

Zauważyć należy, że przepisy nakazują jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu i umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków, natomiast nie nakładają obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia

Należy podzielić stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie II OSK [...] (CBOSA), że "celem postępowania, w którym wydaje się decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach, jest możliwie najlepsze zabezpieczenie środowiska przed negatywnym oddziaływaniem inwestycji, a nie jej zablokowanie". Zatem protesty społeczne kierowane przeciwko inwestycji należy dogłębnie ocenić, by poznać ich powód. Zdaniem sądu, przy tej ocenie wyważyć należy cel ustawy oraz cel udziału społeczeństwa. W sytuacji stawiania zamierzeniu inwestycyjnemu konkretnych zarzutów popieranych dowodami i podnoszenie istotnych dla oceny oddziaływania na środowisko okoliczności, należy je wyjaśnić, co w sprawie niniejszej uczyniono i ocena ta nie budzi wątpliwości.

Powtórzyć należy za stanowiskiem wyrażonym w sprawie o sygn. akt II SA/Bd [...] (wyrok z 27 kwietnia 2016 r. - CBOSA), że: "sprzeciw mieszkańców gminy nie może stanowić podstawy do wydania negatywnej decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Przepisy nakazują jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu i umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków, natomiast nie nakładają obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia. Zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu nie może być zatem rozumiane jako swoiste referendum nad dopuszczalnością proponowanej inwestycji."

Czynności podejmowane w toku postępowania w sprawie niniejszej pozwalają na ocenę spełnienia przez organy administracyjne warunku art. 80 ust. 1 pkt 3 u.u.i.ś.

W sprawie niniejszej nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia oceny postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko (art. 80 ust. 1 pkt 4).

Nie zachodziły również podstawy do nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia analizy porealizacyjnej.

Reasumując, skoro zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo, w postępowaniu przeprowadzonym zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego, przy niebudzącej wątpliwości ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (zgodnej z art. 80 u.u.i.ś.), z której nie wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez inwestora (art. 81 ust. 1), nie wynika możliwość znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 (art. 81 ust. 2), nie wynika możliwość spowodowania nieosiągnięcia celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami (art. 81 ust. 3), nie zachodzi niezgodność z planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2) a sama decyzja środowiskowa spełnia wymogi art. 82 ust. 1 u.u.i.ś. - to nie zachodzą podstawy do uznania jej za wydaną z naruszeniem prawa.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy wyjaśnić, że ustawodawca nie wprowadził odpowiedniej normy dotyczącej ochrony powietrza przed zapachami. Zapachy, pomimo, że mogą być uciążliwe, nie mogą być badane, gdyż w polskim systemie prawnym nie obowiązują normy prawne, które odnosiłyby się do zapachów. Ponadto w Raporcie (jego uzupełnieniu) wskazano, że emisje amoniaku oraz siarkowodoru dla stężeń uśrednionych dla jednej godziny nie przekraczają progów wyczuwalności, przez co inwestycja nie będzie źródłem znaczących uciążliwości zapachowych. Wszelkie zapachy z budynku inwentarskiego dla bydła mlecznego będą (przedmiot inwestycji) będą odprowadzane przez świetlik kalenicowy na wysokości ok. 12 m i nie będą wyczuwalne dla osób przebywających w pobliżu. Podano, że inwestor zamierza stosować środki minimalizujące emisję odorów. Na rynku dostępnych jest wiele środków do tego celu stosowanych, m.in. w karmieniu, pojeniu, czyszczeniu pomieszczeń. Wskazano, że stosowanie mikroorganizmów wpływa zmniejszenie uciążliwości zapachowych związanych z chowem zwierząt oraz z łatwiejszą obróbką gnojowicy. Przewidziano również podejmowanie działań organizacyjno-technicznych w budynku inwentarskim w celu ograniczenia uciążliwości zapachowych. Podkreślono, że przyjęto system hodowli bezściółkowej i odprowadzania gnojowicy szczelnymi kanałami do zamkniętego zbiornika gnojowicy.

Należy nadto podkreślić, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia określa tylko jego środowiskowe wymagania dla projektowanego danego przedsięwzięcia i jest to zgodne z dyspozycją art. 5 Konstytucji RP. Problem ewentualnej utraty wartości nieruchomości nie stanowi istoty decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że inwestycja planowana jest do realizacji na terenie wiejskim, w otoczeniu funkcjonującej w sąsiedztwie zabudowy zagrodowej, w której również jest prowadzona hodowla bydła, trzody chlewnej czy drobiu, co niewątpliwie wiąże się z uciążliwymi immisjami, o charakterze ciągłym. Zatem nie tylko planowana inwestycja będzie generować tego rodzaju uciążliwości, które w wyniku zastosowania planowanych przez inwestora rozwiązań nie powinny znacząco się zwiększyć.

Kończąc podkreślenia wymaga, że ewentualne uchylenie decyzji z uwagi na naruszenie w sprawie przepisów K.p.a. jest możliwe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Oznacza to, że naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę uwzględnienia skargi przez Sąd jedynie wówczas, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takich naruszeń Sąd nie dostrzega, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu,

W tym stanie rzeczy Sądu orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skargę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 1 akt sądowych).