Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1108/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 19
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi U. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

W dniu [...]r. Prezydent Miasta K. wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 104, 105 i 151 § 1 ust. 2 kodeksu postępowania administracyjnego oraz 4, 5, 10, 18, 27 ust. 3, 48 oraz art. 49 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci z dnia 11 lutego 2016 roku (Dz. U. z 20l6r. poz. 195). uchylił decyzję Nr [...] z dnia [...] i przyznał U.K.- dalej strona- świadczenie wychowawcze, na dziecko M.K., w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 2017-10-01 do 2018-09-30 świadczenie wychowawcze, na dziecko M.K. w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 2017-10-01 do 2017-11-30 oraz odmówił stronie: świadczenia wychowawczego, na dziecko M.K., na okres od 2017-12-01 do 2018-09-30.

Uzasadniając decyzję organ wskazał, iż decyzją nr [...] z dnia [...]r. przyznano stronie świadczenie wychowawcze na dzieci M. i M. K. na podstawie wniosku z 06.09.2017r. z którego wynikało, że mąż strony M.K. pracuje tylko w firmie A Sp. z o.o. na umowę o pracę od 2010r.

W ocenie organu I instancji w sprawie zaistniały przesłanki z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa uzasadniające podjęcie wskazanej wyżej decyzji.

Organ wskazał, iż w dniu 06.08.2018r. strona złożyła wniosek o przyznanie świadczeń na okres 2018/2019 do którego dołączyła umowę o pracę męża z firmy B a następnie dostarczyła zaświadczenie o dochodzie z firmy B z którego wynikało, że nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko M.K.

Przy obliczeniu dochodu od 01.10.2017r. do 30.11.2017r. wzięto pod uwagę - dochód za 2016r. M. K. opodatkowany na zasadach ogólnych w kwocie 31612,00 zł, gdzie po podzieleniu przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny - dochód wyniósł: 658,58 zł. Dochód został powiększony o dochód uzyskany przez M. K. uzyskany w związku z podjęciem pracy w B w kwocie 1138,75 zł stąd po podzieleniu przez liczbę członków rodziny dochód wyniósł: 943,27 zł.

W odwołaniu od decyzji strona organowi zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności art. 8 na podstawie którego jej zdaniem błędnie ustalono dochody w 2017r. Nie uwzględniono bowiem faktu, że od 01.10.2017r. dochody z tytułu zatrudnienia w Firmie A Sp. z o.o. w skutek ograniczenia czasu pracy zostały mężowi zmniejszone o połowę. Obniżenie dochodu powinno zostać uznane jako podstawa do przyznania świadczenia. Utrata bowiem może polegać nie tylko na całkowitej utracie dochodu lecz także na ubytku o ile został utracony w sposób faktyczny i bezpowrotny. Organ powinien dokonać analizy sytuacji finansowej rodziny również w oparciu o zmiany jakie zaszły w wysokości dochodu nawet, gdy nie nastąpiła całkowita utrata. W przypadku jej rodziny faktycznie utrzymywane przychody od 01.10.2017r. stanowiły niżej wymienione kwoty; 1250 netto zł od B i 1300 netto zł od A Sp. z o.o. Zatem dochody te uprawniają do przyznania świadczenia wychowawczego na syna M. W jej ocenie wyliczenie dochodu dokonane w decyzji jest wyliczeniem wirtualnym bowiem do rzeczywistego dochodu za rok 2016 doliczono dodatkowy dochód z tytułu podjęcia zatrudnienia w B lecz pominięto dochód ze spółki A który od 01.10.2017r zmniejszył się do kwoty 1300 zł netto. Zatem faktycznie uzyskane dochody w październiku 2017r. wynosiły 2550 netto zł netto. W konsekwencji decyzja wydana dnia [...]r. była zdaniem strony prawidłowa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało sporną decyzję w mocy podzielając w całości argumentację faktyczną i prawną zawartą w jej treści.

Kolegium wskazało, iż zgodnie z ustawą z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci uprawnieni do skorzystania z pomocy są rodzice oraz opiekunowie dzieci do 18. roku życia. Rodzina może otrzymać świadczenie na drugie i kolejne dziecko niezależnie od dochodu. W przypadku rodzin z dochodem poniżej 800 zł netto na osobę wsparcie może otrzymać rodzina także na pierwsze lub jedyne dziecko. Prawo do świadczenia wychowawczego ustala się na podstawie dochodu osiągniętego w roku kalendarzowym 2016 roku, z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Utrata dochodu ma, więc miejsce wtedy, gdy członek rodziny nie osiąga już dochodu, który utracił, np. w wyniku rozwiązania umowy o pracę. W takiej sytuacji do dochodu rodziny nie wlicza się dochodu utraconego, np. nie uzyskiwanego z powodu rozwiązania umowy o pracę. Zdaniem organu II instancji obniżenie wynagrodzenia w ramach wykonywanego zatrudnienia lub otrzymanie nagrody jubileuszowej lub premii (nawet jednorazowej) nie jest utratą dochodu i nie ma wpływu na obliczanie dochodu w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego.

Kolegium stwierdziło, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki ustawowe uprawniające do wznowienia postępowania, albowiem mąż strony uzyskał dochód z tytułu zatrudnienia od dnia 1.10.2017r. w Firmie B z siedzibą w K. w kwocie 1138,75 złotych, stąd miesięczny dochód rodziny z uwzględnieniem roku bazowego 2016 wyniósł 2634,33 złotych + 1138,75 złotych = 3773,80 zł a na osobę 943,27 złotych. Tym samym świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko przysługuje stronie na okres od 1.10.2017 roku do 30.11.2017 r. i na drugie dziecko w całym okresie zasiłkowym. Uzasadnioną zaś jest odmowa świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko od grudnia 2017r. W ocenie Kolegium zarzuty zawarte w odwołaniu dotyczące naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej nie zasługują na uwzględnienie, albowiem przepisy te nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie.

W skardze do WSA w Gliwicach strona organowi zarzuciła: naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.7 k.p.a., art. 77 k.p.a., naruszenie art.5 ust.3 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Postawiła zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu że miesięczny dochód rodziny wyniósł 3.773,08 co stanowi 943,27zł dochodu na osobę i przez to odmowe prawa do świadczenia wychowawczego na syna M. w okresie od 01.12.2017r. do 30.09.2018r. podczas, gdy rzeczywisty miesięczny dochód rodziny wyniósł 2550 zł; co stanowi 637,50 zł na osobę.

Zarzuciła naruszenie przepisu art.7 ust. 1 w związku z art.2 pkt 19 podpunkt c ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci polegający na braku jego zastosowania wobec utraty od dnia 01.10.2017.r dochodu z 1/2 etatu pracy w A Sp. z o.o. W konsekwencji wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K .

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej – Ppsa ( t.j. Dz.U.2018 poz.1302) .

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach którą organ ten działając na podstawie m.in. art. 145 § 1 pkt , art. 151 § 1 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. uchylającą decyzję ostateczną Prezydenta Miasta K. wydaną w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego na córkę i syna strony na okres 01.10.2017r. do. 30 09.2018r.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego aktu należało mieć przede wszystkim na uwadze to, że został ona wydany w trybie nadzwyczajnym, to jest po wznowieniu postępowania. Powołany jako podstawa prawna wznowienia postępowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa określa, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Organy obydwu instancji podejmując sporne w sprawie rozstrzygnięcia wskazały, iż ich zdaniem przesłanki z ten normy prawnej zaistniały albowiem wystąpiły przesłanki ustawowe uprawniające do wznowienia postępowania, albowiem mąż strony uzyskał dodatkowy dochód z tytułu zatrudnienia od dnia 1 października 2017 roku w Firmie B z siedzibą w K. w kwocie 1138,75 złotych co skutkuje wzrostem miesięcznym dochodu rodziny z uwzględnieniem roku bazowego 2016 o kwotę 1138,75 złotych, co w przeliczeniu na osobę daje dochód 943,27 zł i powoduje, iż świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko przysługuje na okres od 1.10.2017r. do 30.11.2017r. i skutkuje odmową świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko od grudnia 2017r .

W konsekwencji powyższego wniosku organów wskazać należy, iż materialnoprawną podstawą odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie M.K. od 1.12.2017r. do 30.09.2018r. był art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka) jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.

Stosownie do definicji zawartych w art. 2 ustawy dochód oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (pkt 1), dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a (pkt 2), a dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny (pkt 4).

Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2013 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) pod pojęciem dochodu należy rozumieć, po odliczeniu kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

Sposób ustalania dochodu rodziny określa art. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 2).

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego(ust. 3).

W art. 2 pkt 19 ww. ustawy ustawodawca zawarł katalog sytuacji, których zaistnienie uznał za utratę dochodu, wskazując m. in., że jest to utrata dochodu spowodowana utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lit. c).

Zgodnie zaś z art. 48 ust. 1 cyt. ustawy pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (ust. 2).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sądowej kontroli jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w której podzielono pogląd Prezydenta Miasta K. co do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną tegoż organu z dnia [...]r. nr [...]w przedmiocie ponownego przeliczenia dochodu, a następnie odmowy przyznania stronie skarżącej świadczenia wychowawczego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego na pierwsze dziecko M. od dnia 1.12.2017r. do 30.09.2018r.

Niespornym w sprawie jest, iż w roku bazowym 2016 mąż strony pracując firmie A sp. z o.o. uzyskał dochód 2634,33 zł. W firmie tej zatrudniony był od dnia 01.01.2010r. do dnia 30.09.2017r. na pełnym etacie na stanowisku operator maszyn CNC gdzie dochód wynosił 3493,21 zł brutto; netto 2500 zł, a od 01.10.2017 r. zmniejszeniu uległ wymiar etatu do ½ w tym podmiocie gospodarczym przy dochodzie brutto 1770,16 zł , netto 1300 zł.

Z akt sprawy wynika także iż od 1.10.2017r. mąż strony podjął dodatkowo zatrudnienie na ½ etatu w firmie B z siedzibą w K. gdzie od dnia 01.10.2017r. do dnia 31.12.2017r. uzyskiwał dochód brutto w kwocie 1653,82 zł.

W odwołaniu jak również w skardze strona konsekwentnie podnosiła, że organy dokonując analizy sytuacji finansowej jej rodziny nie uwzględniły utraty dochodu męża wynikającego z faktu zmniejszenia etatu i wynagrodzenia za pracę od 1.10.2017r. w firmie A sp. z o.o. z siedzibą w K. gdzie z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia o zarobkach wynikało, że wynagrodzenie męża u tego samego pracodawcy poczynając od 1.10. 2017 r. uległo znacznemu obniżeniu. To zaś skutkowało w jej ocenie podjęciem wadliwego w sprawie rozstrzygnięcia z uwagi na nie uwzględnienie faktycznej utraty dochodu .

Istota sporu sprowadzała się zatem do oceny, czy organy orzekające w sprawie obowiązane były uwzględnić obniżenie wynagrodzenia, co wiązało się z wykładnią pojęcia utraconego dochodu. Jak już wskazano wyżej definicja pojęcia "utrata dochodu" została zawarta w art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy.

Zdaniem Kolegium obniżenie wynagrodzenia w ramach wykonywanego zatrudnienia nie jest utratą dochodu i nie ma wpływu na obliczanie dochodu w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego .

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę niniejszą, nie sposób zaakceptować stanowiska Kolegium interpretującego pojęcie utraty dochodu spowodowanej utratą zatrudnienia, którym posługuje się art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy, w taki sposób, iż sprowadza się ono jedynie do sytuacji, gdy ta utrata związana jest z całkowitym zaprzestaniem świadczenia pracy, a w konsekwencji do braku podstaw do uwzględnienia jako dochodu utraconego obniżenia wynagrodzenia, które nastąpiło z dniem 1.10. 2017r. w ramach tego samego stosunku pracy. Zdaniem Sądu, pojęcie utrata zatrudnienia obejmuje również utratę zatrudnienia lepiej płatnego na rzecz gorzej wynagradzanego, nawet jeżeli do tego dochodzi w drodze aneksu do umowy o pracę w zakresie zmiany wymiaru czasu pracy do ½ etatu. Takie rozumienie dochodu utraconego przyjmowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych w odniesieniu do świadczenia wychowawczego przyznawanego na podstawie ww. ustawy (por. wyrok NSA sygn. akt I OSK 1376/17 z dnia 13 grudnia 2017r.). W wyroku tym stwierdzono, iż częściowa utrata dochodu, która powoduje obniżenie łącznego dochodu w rodzinie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia "500+", daje podstawę do uwzględnienia takiego wniosku, o ile spełnione zostaną pozostałe ustawowe przesłanki. Wykładni art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy nie można ograniczać wyłącznie do sytuacji, w której stosunek pracy ustał. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zawężenia kręgu potencjalnych beneficjentów przewidzianego w tej ustawie świadczenia, co niewątpliwie byłoby nie tylko sprzeczne z intencją ustawodawcy wyrażoną w powołanym art. 4 ust. 1 ustawy lecz również z zagwarantowaną w art. 32 Konstytucji RP zasadą równości. Ten pogląd skład orzekający w całości podziela .

W konsekwencji powyższego należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji .

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną przez Sąd wykładnię art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy i dokonają z jej uwzględnieniem oceny, czy zachodzą podstawy do uchylenia decyzji dotychczasowej w trybie art. 151 kpa .