Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1317/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6103 Przekazanie  powiatom   mienia  Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr DAP-WPK-727-2-8/2021/MGa w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr DAP-WPK-727-2-8/2021/MGa Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), umorzył postępowanie w sprawie z wniosku S.C. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 12 czerwca 2001 r. nr GN.V-7722/4/42/00 w części przekazującej, na podstawie art. 64 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa z dnia 13 października 1998 r.), nieodpłatnie na rzecz Powiatu [...] własność mienia Skarbu Państwa służącego realizacji zadań własnych Powiatu, w skład którego wchodzi nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], oznaczona w ewidencji gruntów obręb [...] jako działka nr [...] o powierzchni 2.9809 ha, w części dotyczącej działki aktualnie oznaczonej nr [...] z obrębu [...], a odpowiadającej części działki nr [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że wnioskodawca powołał się na prawomocną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 września 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 27 listopada

2012 r. stwierdzającą, że Zespół Pałacowo-Parkowy w [...], stanowiący część nieruchomości ziemskiej pn. " [...]", ozn. w ewidencji gruntów gminy [...], obręb [...] jako działki nr [...], nie podpadał pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zdaniem wnioskodawcy, decyzja z dnia 27 listopada 2012 r. ma charakter deklaratywny i stwierdza, że prawo własności przysługiwało przez cały czas pierwotnemu właścicielowi bez konieczności powrotnego przeniesienia tego prawa. Skutkiem tej decyzji jest to, że nieruchomość nigdy nie przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, po bezprawnym przejęciu jej na cele reformy rolnej. Konsekwencją powyższego jest zaś nieważność decyzji z dnia 12 czerwca 2001 r. jako rażąco naruszającej art. 64 w zw. z art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r., gdyż w sposób ostateczny i prawomocny został wykazany brak tytułu Skarbu Państwa do działek objętych tą decyzją.

W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że w dacie wydania decyzji z dnia 12 czerwca 2001 r., a także w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 13 października

1998 r., Skarb Państwa wpisany był w księdze wieczystej jako właściciel działki nr [...].

Organ powołał się następnie na orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym podkreślano, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, a także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Stroną postępowania w sprawie weryfikacji decyzji komunalizacyjnej w trybie nadzwyczajnym może być wyjątkowo również podmiot, który wykaże, że w dniu, w którym nastąpiła komunalizacja spornego mienia, legitymował się tytułem prawnym do nieruchomości objętej postępowaniem. Wnioskodawca powinien wykazać prawo własności nieruchomości w dacie komunalizacji i tylko ten moment jest istotny z punktu widzenia możliwości wzruszenia decyzji komunalizacyjnej. Udokumentowanie wiele lat później niż zapadła sporna decyzja prawa własności nieruchomości na 1945 r. nie oznacza automatycznie posiadania tego prawa w ostatniej dacie wydania decyzji komunalizacyjnej. Dla możliwości skutecznego zainicjowania postępowania weryfikującego komunalizację mienia Skarbu Państwa istotne jest zatem wykazanie prawa własności nie kiedykolwiek, lecz w dacie samej komunalizacji. W ocenie organu, przywoływane orzecznictwo sądów administracyjnych, choć dotyczy decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, jednak na zasadzie analogii znajduje również zastosowanie do weryfikacji decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r.

W związku z powyższym, organ uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż właścicielem spornej nieruchomości w dniu 12 czerwca 2001 r., jak i w dniu 1 stycznia 1999 r. nie był Skarb Państwa lecz osoby fizyczne. Przeciwnie, wyjaśnienia Sądu Rejonowego we [...] Wydział Ksiąg Wieczystych jednoznacznie wskazują, że to Skarb Państwa był ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości, oznaczonej wówczas nr [...].

Z tych przyczyn organ stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 12 czerwca 2001 r. dotyczy jego interesu prawnego, a tym samym, że posiada legitymację do jego zainicjowania w trybie art. 156 k.p.a. Powyższe, zdaniem organu, skutkowało koniecznością stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania z przyczyn podmiotowych, co z kolei stanowi podstawę do wydania decyzji umarzającej postępowanie.

S. C. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, o zasądzenie kosztów postępowania, a także na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) o przeprowadzenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu skargi na okoliczności wskazane w uzasadnieniu.

Skarżący zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 64 w zw. z art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. poprzez błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że nieruchomość objęta decyzją Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 12 czerwca 2001 r. stanowiła w dniu wydania tej decyzji mienie należące do Skarbu Państwa, podczas gdy stanowiła ona własności poprzedników prawnych skarżącego, co potwierdziła decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 września 2013 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 27 listopada 2012 r.

Skarżący postawił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez dowolną i zarazem wybiórczą ocenę zebranego materiału dowodowego oraz: uznanie, że domniemanie prawne wynikające z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm. powoływanej dalej jako u.k.w.h.) nie zostało obalone, podczas gdy do obalenia domniemania doszło wskutek decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 września 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 27 listopada 2012 r., które potwierdzały, że nieruchomość objęta decyzją komunalizacyjną nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1994 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, w związku z czym Skarb Państwa nigdy nie nabył z mocy prawa własności nieruchomości od poprzednika prawnego skarżącego ani nigdy nie był uprawniony do rozporządzania prawem własności tej nieruchomości również poprzez wydanie decyzji administracyjnej; skarżący zarzucił również organowi uznanie, że nie posiadał on tytułu prawnego do nieruchomości objętej decyzją komunalizacyjną w dniu 1 stycznia 1999 r. i w dniu 12 czerwca

2001 r., a co za tym idzie nie wykazał interesu prawnego w wystąpieniu z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, co dało podstawę do umorzenia postępowania, podczas gdy skarżący wykazał, że jest następcą prawnym właścicieli nieruchomości objętej decyzją komunalizacyjną, która to nieruchomość pozostawała kolejno w ich majątkach; dodatkowo wpis prawa własności w księdze wieczystej nie ma charakteru konstytutywnego a jedynie deklaratoryjny, w związku z czym nie przesądza on o stanie prawnym nieruchomości i nie jest wymagany dla udowodnienia przysługiwania prawa własności;

- art. 16 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że z uwagi na domniemanie wynikające z art. 3 u.k.w.h. organ nie może stwierdzić nieważności decyzji komunalizacyjnej, gdyż w tym zakresie organ związany jest domniemaniem zgodności wpisu w księdze wieczystej, bez względu na jakiekolwiek inne przeciwdowody, a skarżącemu przysługuje jedynie powództwo z art. 10 u.k.w.h., podczas gdy decyzja stanowiąca podstawę wpisu może być uznana za nieważną tylko w postępowaniu administracyjnym, natomiast do czasu jej wyeliminowania z obrotu prawnego sąd wieczystoksięgowy jest nią związany, a co za tym idzie nie może stwierdzić zaistnienia niezgodności wpisu w księdze wieczystej;

- art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący nie posiada interesu prawnego we wniesieniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, podczas gdy skarżący wykazał, że jest następcą prawnym osób, którym przysługiwało prawo własności nieruchomości objętej decyzją komunalizacyjną, które to prawo nigdy nie wyszło z ich majątku za życia poprzedników prawnych;

- art. 105 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i bezzasadne przyjęcie, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z uwagi na brak interesu prawnego po stronie skarżącego, podczas gdy interes taki po stronie skarżącego występuje i został on wykazany;

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niestwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, pomimo że istnieją ku temu podstawy z uwagi na rażące naruszenia art. 64 w zw. z art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przy wydawaniu tej decyzji poprzez przekazanie powiatowi mienia, z uwagi na to, że przekazaniu podlegała nieruchomości, która w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej nie stanowiła mienia Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że skoro nieruchomość nie podpadała pod dekret PKWN o reformie rolnej, to prawo własności nie mogło ex lege stać się częścią mienia Skarbu Państwa. W związku z tym tytuł prawny do nieruchomości przysługiwał po wejściu w życie dekretu PKWN w dalszym ciągu poprzednikowi prawnemu skarżącego, mimo błędnego wpisu w księdze wieczystej. Sam wpis w księdze wieczystej nie wywołał natomiast skutku rzeczowego w rozumieniu prawa cywilnego, tj. nie doprowadził do utraty prawa własności nieruchomości przez rzeczywistego właściciela. Tytuł prawny do nieruchomości w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej przysługiwał również poprzednikowi prawnemu skarżącego. Powyższe oznacza, że skarżący ma obecnie interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy administracyjnej, w której zostały wydane decyzje Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 30 sierpnia 2007 r. (uchylona) i z dnia 27 listopada 2012 r. oraz decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 września 2013 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 kwietnia

2022 r. umarzająca postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 12 czerwca 2001 r. Powodem umorzenia postępowania przez organ było ustalenie przez organ, że składający wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie legitymował się interesem prawnym w tym postępowaniu. Powyższe oznacza, że organ nie dokonywał merytorycznej kontroli decyzji z dnia 12 czerwca 2001 r. pod kątem wystąpienia w sprawie przesłanek nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tej przyczyny zakres kontroli sądowej w niniejszej sprawie obejmował jedynie zasadność stwierdzenia przez Ministra bezprzedmiotowości postępowania z przyczyn podmiotowych.

W ocenie Sądu, organ zasadnie uznał, że skarżący nie miał interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 12 czerwca 2001 r. Materialnoprawną podstawę wskazanej decyzji komunalizacyjnej stanowił art. 64 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, z którego wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie Skarbu Państwa. Kwestia określenia katalogu podmiotów, które mają status strony w postępowaniu toczącym się na podstawie powołanego przepisu, była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 16 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2602/21 oraz z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 796/21, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).

Zgodnie z art. 28 k.p.a. oraz utrwalonym orzecznictwem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W rozumieniu tego przepisu stroną będzie osoba fizyczna lub prawna lub też inna jednostka organizacyjna, która na podstawie obowiązującego prawa może uzyskać konkretne korzyści lub może być na nią nałożony obowiązek prawny zachowania wyznaczonego nakazu lub zakazu, co może nastąpić poprzez wydanie aktu administracyjnego przez organ administracji publicznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 679/04). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniego wpływu sprawy na sferę prawną nie pozwala na uznanie składającego wniosek za stronę. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Interes faktyczny nie tworzy legitymacji procesowej (zob. wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r. sygn. akt IV SA 1285/98, LEX nr 47898).

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, organ nadzoru jest zobowiązany ustalić, czy żądanie zgłoszone w tym przedmiocie pochodzi od strony postępowania. Stosownie bowiem do art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stronami postępowania nadzorczego będą strony weryfikowanej w tym postępowaniu decyzji (bądź ich następcy prawni), a także inne podmioty, lecz tylko wówczas gdy wykażą, że są stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.

W postępowaniu komunalizacyjnym, prowadzonym na podstawie art. 64 ustawy z dnia 13 października 1998 r., stroną jest przede wszystkim Skarb Państwa i właściwy powiat. W związku z tym w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 12 czerwca 2001 r. przymiot strony przysługiwać będzie Skarbowi Państwa oraz Powiatowi [...]. Ponadto stroną postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji oprócz ww. podmiotów, które uczestniczyły w pierwotnym postępowaniu zwykłym w charakterze stron, stronami mogą być inne osoby, które żądając stwierdzenia nieważności decyzji, wykażą swój interes prawny lub obowiązek, czyli także ten, kto wykaże swój tytuł prawny do objętej postępowaniem nieruchomości.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał skutecznie swojego tytułu prawnego do spornej nieruchomości. Skarżący wywodził bowiem swój tytuł prawny do nieruchomości z ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 września 2013 r., utrzymującej w mocy decyzję orzekającą o niepodpadaniu pod działanie art. 2 ust.1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej m.in. działki ewidencyjnej nr [...] (odpowiadającej części działki nr [...]) obręb [...]. Zdaniem skarżącego, decyzja ta potwierdza, że w niniejszej sprawie miał on interes prawny, jako następca prawny poprzednich właścicieli nieruchomości tj. Z. D., który zmarł w 1953 r., oraz J. C., który zmarł w 2008 r. Decyzja o niepodpadaniu pod działanie dekretu świadczy bowiem, w jego ocenie, o przysługującym poprzednikom prawnym skarżącego prawie własności, które stało na przeszkodzie wydaniu decyzji komunalizacyjnej przez Wojewodę Świętokrzyskiego.

Należy jednak wyjaśnić, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 września 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 27 listopada 2012 r., została wydana w trybie zwykłym, a zatem wywiera ona skutek ex nunc, tzn. dopiero z dniem, w którym stała się ostateczna.

Jak wynika z powyższego, a co znajduje potwierdzenie w ustaleniach organu dokonanych na podstawie ksiąg wieczystych spornej nieruchomości, na dzień wydania kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej hipotecznym właścicielem spornej działki był Skarb Państwa. W tej sytuacji sam fakt wydania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia 23 września 2013 r. orzekającej ostatecznie, że sporna nieruchomość nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, bez doprowadzenia do odpowiednich zmian zapisów w księdze wieczystej nie może być podstawą do uznania przymiotu strony skarżącego w postępowaniu nadzorczym.

W ocenie Sądu, zasadnie organ nadzoru odwołał się do treści art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Ponadto, zgodnie z art. 5 tej ustawy, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych).

Obalenie tego domniemania jest możliwe poprzez powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, o czym stanowi art. 10 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Oznacza to, że widniejący w księdze wieczystej spornej nieruchomości wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. wiąże zarówno sąd, który go dokonał, strony, jak również organy państwowe i organy administracji publicznej. Zasada jawności materialnej, czyli domniemanie iuris tantum zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa wpisanego do księgi wieczystej wiąże wszystkich, aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przez osobę posiadającą w tym interes prawny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 729/16). W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podzielił także pogląd wyrażony w wyroku tego Sądu z dnia 6 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2338/98, zgodnie z którym zasada wyrażona w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach.

Innymi słowy, rozstrzygnięcie sporu o prawo własności nieruchomości może nastąpić wyłącznie w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu administracyjnym. Istniejący w dniu wydania przez Wojewodę decyzji komunalizacyjnej (21 czerwca 2001 r.) stan prawny przedmiotowej nieruchomości ujawniony w odpowiedniej księdze wieczystej jednoznacznie dowodzi, że w kluczowych dla oceny prawidłowości stanowiska Ministra datach właścicielem nieruchomości był Skarb Państwa. Skarżącemu nie przysługiwał w tym czasie żaden tytuł prawny do nieruchomości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2791/20).

Nie można natomiast uznać, że to organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń wnioskodawcy dotyczących posiadania przez niego interesu prawnego, w sytuacji, gdy pomimo ciążącego na nim obowiązku środków takich nie przedstawia. Oznacza to, że obowiązkiem skarżącego w tej sprawie było, zanim wystąpił z żądaniem wszczęcia postępowania nadzorczego, staranne przygotowanie całości dokumentacji potwierdzającej w sposób niebudzący wątpliwości, że posiada tytuł prawnorzeczowy do spornej nieruchomości obecnie lub posiadali go jego poprzednicy prawni w dacie komunalizacji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2119/20).

W konsekwencji Sąd uznał, że skarżący nie wykazał że posiadał lub posiada tytuł prawnorzeczowy do spornej działki, który dawałby mu przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 12 czerwca 2001 r. Organ, będąc związany treścią wpisu w księdze wieczystej, a także nie mając możliwości dokonywania w toku postępowania administracyjnego odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej, prawidłowo stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, że w dacie komunalizacji prawo własności spornej działki należało do skarżącego, lub jego poprzedników prawnych, a postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie służy wyjaśnieniu, czy skarżącemu służy tytuł prawnorzeczowy do spornej nieruchomości.

Dlatego, wbrew zarzutowi skargi, wydane w sprawie decyzje nie naruszają art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ nie zaniechał bowiem podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przeprowadził kontrolowane postępowanie nadzorcze w sposób prawidłowy, właściwie zastosował zarówno przepisy procedury administracyjnej, jak i prawa materialnego, a powody podjętego rozstrzygnięcia wyczerpująco przedstawił w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji, zgodnie z wymogiem określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).