Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 262/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Sulimierski po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 września 2006 r. sygn. akt III SA/Lu 198/06 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 1 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia wysokości cła i podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 20 kwietnia 2006 r. S. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Uzupełniając braki formalne wniosku w dniu 19 czerwca 2006 r. skarżący złożył wypełniony urzędowy formularz PPF i sprecyzował zakres oczekiwanej pomocy zwracając się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że w wyniku spadku obrotów zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, obecnie nie jest nigdzie zatrudniony, nie posiada majątku, nie osiąga żadnych dochodów, zamieszkuje wspólnie z rodzicami w mieszkaniu lokatorskim o powierzchni 46,5 m2 i ma na utrzymaniu jedno dziecko.

W odpowiedzi na wezwanie z dnia 18 lipca 2006 r. do przedłożenia przez stronę dodatkowych informacji pełnomocnik skarżącego nadesłał oświadczenie, w którym wskazał, że stałe miesięczne koszty utrzymania mieszkania, w którym zamieszkuje skarżący wynoszą 322,75 zł, natomiast koszty o zmiennej wysokości wynoszą 259,57 zł. Wszelkie koszty utrzymania gospodarstwa domowego ponoszone są przez rodziców skarżącego. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że nie jest w stanie określić, jakie są miesięczne koszty utrzymania skarżącego za granicą, jak również kwoty środków finansowych zgromadzonych przez niego w związku z podjętą tam pracą.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2006 r. odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Referendarz stwierdził, że skarżący nie wykazał zasadności swojego wniosku. Brak danych dotyczących wysokości dochodów skarżącego i jego statusu zawodowego nie pozwalał na ocenę, czy skarżący jest w stanie utrzymać się samodzielnie bądź czy pozostaje w niedostatku, a w związku z tym czy jego rodzice zobowiązani są łożyć na jego utrzymanie i ponosić za skarżącego koszty postępowania sądowego wszczętego z jego inicjatywy.

Rozpatrując wniesiony od tego postanowienia sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 26 września 2006 r., sygn. akt III SA/Lu 198/06 odmówił S. S. przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu nie została uprawdopodobniona niekorzystna sytuacja majątkowa skarżącego, w jakiej znalazł się po wyjeździe za granicę. Matka skarżącego, występująca w sprawie w charakterze pełnomocnika, oświadczyła jedynie, że syn przebywa od kilku miesięcy za granicą w poszukiwaniu pracy, gdzie udał się za pożyczone od niej 1000 zł. Zdaniem Sądu oczywiste jest więc, że skarżący musi się z czegoś utrzymywać, bowiem posiadane środki nie wystarczyłyby mu na życie. Enigmatyczne pisma pełnomocnika wnioskodawcy uniemożliwiają jakiekolwiek bliższe wyjaśnienie tej kwestii. Oświadczenie pełnomocnika, złożone na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a., w zakresie, w jakim deklaruje zły stan majątkowy skarżącego, jest – zdaniem Sądu - niewiarygodne, bowiem pełnomocnik stwierdza, że nie jest w stanie podać jakie są aktualne koszty utrzymania skarżącego, a jednocześnie oświadcza, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy wciąż nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania w jakimkolwiek zakresie. Sąd uznał, że nie może się oprzeć na deklaracjach składanych przez osobę występującą w imieniu wnioskodawcy, która przyznaje, że nie zna sytuacji finansowej swego mocodawcy. Sąd podniósł również, że skoro cel wyjazdu miał charakter zarobkowy, a wnioskodawca przebywa za granicą od kilku miesięcy, należy zakładać, że uzyskuje tam dochody, których jednak nie ujawnił.

W zażaleniu S. S., reprezentowany przez pełnomocnika – K. S., zaskarżył powyższe postanowienie w całości, wniósł o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy lub uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1) naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., w wyniku uznania przez Sąd za niewiarygodne oświadczeń złożonych przez pełnomocnika w kwestii dochodów osiąganych przez skarżącego w związku z pracą za granicą, w sytuacji gdy - zdaniem strony - dokumenty złożone przy wniosku o przyznanie prawa pomocy świadczą o spełnieniu przesłanek powołanego przepisu. Skarżący zarzucił także brak odniesienia się do zarzutów podniesionych w sprzeciwie;

2) naruszenie art. 255 p.p.s.a., bowiem jeżeli referendarz sądowy rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy miał wątpliwości co do jego wiarygodności,

to powinien zgodnie z tym przepisem wezwać pełnomocnika do złożenia dodatkowych oświadczeń;

3) obrazę zasady in dubio pro reo, gdyż jeżeli nawet istniały wątpliwości co do dochodów skarżącego uzyskiwanych za granicą, to winny być one interpretowane na korzyść skarżącego.

Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu w postaci jego osobistego oświadczenia na okoliczność uzyskiwanych dochodów, którego nie mógł złożyć wcześniej, ponieważ przebywał za granicą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

Sąd I instancji trafnie wskazał, że ze złożonego przez skarżącego oświadczenia, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., nie wynika, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Strona podała jedynie, że ma na utrzymaniu jedno dziecko, zamieszkuje wspólnie z rodzicami w mieszkaniu lokatorskim o powierzchni 46,5 m2, utrzymywanym przez rodziców skarżącego. Pełnomocnik S. S. oświadczył, że nie jest w stanie określić, jakie są miesięczne koszty utrzymania skarżącego podczas jego kilkumiesięcznego pobytu za granicą, jak również wysokości uzyskiwanych tam dochodów.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji podjął wszelkie czynności procesowe w celu wyjaśnienia sprawy, a uzasadniając wydane rozstrzygnięcie odniósł się do wszystkich argumentów podniesionych przez stronę w sprzeciwie.

Nie jest zasadny podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 255 p.p.s.a. przez brak wezwania pełnomocnika skarżącego przez referendarza sądowego do złożenia dodatkowych oświadczeń, w sytuacji zaistnienia przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wątpliwości co do sytuacji materialnej strony.

Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że pismem z dnia 18 lipca 2006 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika S. S. do nadesłania wymienionych w tym piśmie dokumentów źródłowych, dodatkowych wyjaśnień i oświadczeń w tym zakresie, w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W związku z tym, że pełnomocnik nie zastosował się do powyższego wezwania ani referendarz sądowy, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie był w stanie ocenić możliwości pokrycia przez skarżącego kosztów postępowania w oparciu o sytuację majątkową strony. Należy jednocześnie podkreślić, że powołana w zażaleniu zasada In dubio pro reo nie ma w niniejszej sprawie zastosowania.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu w postaci jego osobistego oświadczenia na okoliczność uzyskiwanych dochodów należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, lecz orzeka na podstawie akt sprawy. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje jedynie nadzór nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie orzekania.

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że strona nie wykazała w sposób dostateczny zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego jej zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadnione.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

MR