Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 323/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124b ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 3a, 7a i 8
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 323/19

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi P.M. jest decyzja Wojewody [....] z [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości.

Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji i pozostałych akt administracyjnych sprawy, A S.A. z siedzibą w [...] (dalej: Spółka) wnioskiem

z [...] października 2018 r. wystąpiła do Starosty [...] o wydanie decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 2161 o pow. całkowitej 0,6228 ha do jej udostępnienia na okres nieprzekraczający 1 miesiąca od momentu rozpoczęcia prac celem wykonania remontu napowietrznej linii energetycznej 110 kV B. - S.W., polegającego na wymianie istniejącego słupa na nowy.

Powołując się na zły stan techniczny linii wybudowanej w latach 50-tych XX w., jako obszar niezbędny do wykonania prac wskazano obszar o powierzchni 1 573 m² oznaczony na załączniku graficznym literami A-B-C-D-E. Wnioskodawca wniósł także o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości rygoru natychmiastowej wykonalności z uwagi na interes społeczny (poprawa niezawodności sieci przesyłowej, przeciwdziałanie skutkom poważnych awarii systemowych), wyjątkowo ważny interes strony (terminowa realizacja przedsięwzięcia) oraz spełnienie ustawowego warunku niezbędności (zwłoka

w wykonaniu prac zagraża dobrom chronionym prawem, a nie można w inny sposób wdrożyć natychmiastowego wykonania decyzji).

W wyniku przeprowadzonego postępowania Starosta [....] decyzją

z [...] grudnia 2018 r. nr [...] - na podstawie art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 124b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm., dalej: u.g.n.) orzekł m.in. o zobowiązaniu P.M. - właściciela w/w nieruchomości - do udostępnienia na rzecz Spółki części jej powierzchni (1573 m²) zgodnie

z załącznikiem graficznym stanowiącym integralną część decyzji w celu wykonania czynności związanych z remontem wskazanej linii energetycznej (obejmującym czasowy demontaż linii, demontaż istniejących słupów wraz z fundamentami, montaż nowych słupów i fundamentów, ponowny montaż zdemontowanych przewodów linii), odmawiając jednocześnie nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od powyższej decyzji reprezentujący P.M. pełnomocnik (adwokat) zarzucił m.in. błędną kwalifikację spornej inwestycji poprzez uznanie, że planowany zakres prac stanowi remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm., dalej: u.P.b.) pomimo tego, że jest rozbiórką i budową linii o innych parametrach technicznych, bądź co najmniej rozbudową w rozumieniu art. 3 pkt 6 albo przebudową w rozumieniu art. 3 pkt 7a u.P.b.

Opisaną na wstępie decyzją z [...] lutego 2019 r. Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 9a u.g.n. - utrzymał decyzję w mocy Starosty.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że kluczową kwestią w sprawie pozostaje ustalenie, czy charakter planowanych na przedmiotowej nieruchomości prac można zakwalifikować jako remont (art. 3 pkt 8 u.P.b.) i czy wnioskodawcy w związku z tym przysługują uprawnienia wynikające z art. 124b u.g.n., czy też jest to przebudowa (art. 3 pkt 7a u.P.b.) i wnioskodawcy nie przysługuje możliwość udostępnienia nieruchomości na podstawie tego przepisu.

Zdaniem Wojewody, planowany zakres prac mieści się w pojęciu remontu. Z wniosku Spółki z [...] października 2018 r. jednoznacznie wynika, iż prace na przedmiotowej nieruchomości będą polegać na czasowym demontażu przewodów linii, demontażu istniejących słupów o konstrukcji kratowej wraz z fundamentami, montażu nowych słupów o konstrukcji kratowej typu PSK-1/240 wraz z nowymi fundamentami oraz ponownym montażu zdemontowanych przewodów linii energetycznej 110 kV. Szczegółowa analiza planowanego procesu wymiany słupów wskazuje, iż stanowisko słupowe kratowe nr 70 typu ONI±0 serii S120 znajdujące się na działce nr 2161 w G.M. zostanie zdemontowane, a w miejsce jego zamontowane zostanie stanowisko słupowe kratowe typu Ml 50+2,5 serii PSK-1/240. Wnioskodawca sam wskazał, że remont polegać będzie wyłącznie na wymianie słupów, nie będą natomiast wymieniane przewody tejże linii. Na skutek remontu nie zmieni się długość ani lokalizacja linii, nie ulegną zmianie także jej parametry techniczne, tj. moc przesyłana przez linię energetyczną WN, napięcie robocze linii napowietrznej 110 kV czy wytwarzane pole elektroenergetyczne.

W tej sytuacji wg organu odwoławczego słuszne jest stanowisko organu I instancji kwalifikujące planowane prace jako remont, a nie jako budowę, rozbudowę czy przebudowę, gdyż nie dojdzie do zmiany długości i lokalizacji linii, ani jej paramentów użytkowych: napięcia, mocy czy wytwarzanego pola elektroenergetycznego. Jedyna rzecz jaka zostanie wymieniona to stare ponad 50-letnie słupy na nowe, które wprawdzie będą posiadały inne wymiary niż pierwotne, jednakże obecne przepisy (normy PN-EN 50341-1:2005 i PN-EN 50341-3:22:2010) nie dopuszczają możliwości montażu słupów wyprodukowanych w okresie budowy tejże linii, tj. w latach 1959 - 1960. Zastąpienie starych słupów nowymi nie spowoduje również iż w miejsce pierwotnej linii powstanie nowa, gdyż wykonywanie w istniejącym obiekcie liniowym robót budowlanych polegać będzie na odtworzeniu stanu pierwotnego, niebędącego bieżącą konserwacją. Ponadto definicja remontu dopuszcza możliwość zastosowania wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.

Wojewoda zwrócił ponadto uwagę na słuszne wskazanie Starosty, że "prawo budowlane kwalifikuje linie i trakcje elektroenergetyczne jako obiekty liniowe stanowiące budowle. Pod pojęciem "obiekt liniowy" należy rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość (art. 3 pkt 3 i 3a)", który to parametr nie ulegnie zmianie. Analogiczne stanowisko zawarł WSA

w Kielcach w wyroku z 5 października 2017 r. II SA/Ke 339/17.

Spełnione zostały zatem wszystkie przesłanki zastosowania art. 124b u.g.n., którymi oprócz konieczności wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń jest także brak zgody właściciela (użytkownika wieczystego lub osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe) na udostępnienie nieruchomości (brak zgody właściciela nieruchomości jednoznacznie wynika z zalegających

w aktach sprawy pism przedłożonych przez Spółkę).

Planowany remont podyktowany jest interesem społecznym i gospodarczym,

tzn. koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego oraz poprawą standardów jakościowych parametrów energii elektrycznej wynikających z art. 4

ust. 1 Prawa energetycznego.

Wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o udostępnienie nieruchomości na okres nieprzekraczający 1 miesiąca licząc od momentu rozpoczęcia prac na nieruchomości. W ocenie Wojewody termin ten jest właściwy ze względu na fakt, iż

w okresie tym wnioskodawca planuje wykonać szereg prac budowlanych związanych z remontem linii energetycznej 110 kV.

Końcowo Wojewoda podzielił stanowisko Starosty o braku przesłanek do nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Skargę na decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Rzeszowie wniósł P.M. reprezentowany przez pełnomocnika (adwokata), zaskarżając ją w całości i zarzucając mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa, tj. art. 138 § 1 pkt 2 i art. 138 § 2 i § 2a K.p.a. w zw.

z art. 127 § 2, art. 124b ust. 1 i 2 u.g.n. w zw. z art. 3 pkt 8 u.P.b. polegające na zaniechaniu należytego i merytorycznego rozpoznania zarzutów wniesionego odwołania przez omyłkowe niedostrzeżenie w postępowaniu odwoławczym, że zobowiązanie P.M. określone w pkt I decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2018 r. zostało wydane całkowicie błędnie, tj. pomimo tego, że planowany zakres prac nie stanowi remontu, a rozbiórkę i budowę linii o innych parametrach technicznych, bądź co najmniej rozbudowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 albo przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a u.P.b. Świadczą o tym:

- zgromadzone w aktach postępowania dokumenty, w szczególności przedłożona przez wnioskodawcę Specyfikacja Techniczna (załącznik nr 1 do SIWZ

nr postępowania 160/IP/17/A), wg której planowane prace nie stanowią remontu linii 110 kV, lecz rozbiórkę i budowę zupełnie nowej linii po trasie starej linii, na odcinku 69 km, albowiem prace nie dotyczą części linii lecz jej całości, a jedynie prace będą podzielone na etapy - co nie zmienia w żadnej mierze faktu, że jest to jedna wielka inwestycja stanowiąca określoną całość; powyższe twierdzenie potwierdzają w pełni zapisy w/w Specyfikacji i wnioskodawca ma pełną świadomość, że prace przy linii nie mieszczą się w ramach remontu, albowiem w jej punkcie 5.1. znajduje się stwierdzenie o potrzebie uzyskania prawa drogi na podstawie art. 124 u.g.n., który to przepis wprost mówi o budowie, a nie remoncie; ponadto wymieniony

w Specyfikacji Załącznik nr 1f-1a wprost wskazuje, że jego przedmiotem jest "Zawartość projektu budowlanego", który przy remoncie nie byłby konieczny;

- we wniosku (co zostało powtórzone w decyzji) mówi się o "czasowym demontażu linii" oraz na zakończenie prac o "ponownym montażu zdemontowanych przewodów linii" - treść przytoczonych fragmentów wniosku i decyzji wskazuje wprost, że nastąpi demontaż linii, po czym te same przewody linii zostaną

z powrotem zamontowane na nowe słupy - otóż ponad wszelką wątpliwość

z dokumentacji przedstawionej przez wnioskodawcę wynika, że w żadnym wypadku zdemontowane przewody nie zostaną zamontowane na nowo powstałe słupy, przewody te zostaną bowiem wymienione z typu AFL-6 o przekroju 120 mm², na nowe, dwa razy grubsze przewody AFL-6 o przekroju 240 mm² - tym samym już we wniosku wnioskodawca przeczy temu czego sam się domaga, dołączając dokumentację wskazującą że nie zamierza wykonać prac wskazanych we wniosku, lecz zupełnie inne - powyższe przekonuje, że organ w ogóle nie zbadał treści dokumentacji dołączonej do wniosku i wydał zaskarżoną decyzję pomimo oczywistej sprzeczności wniosku z załączoną do niego dokumentacją;

- zmienione zostaną parametry techniczne spornej linii napowietrznej 110 kV, albowiem jak wynika z przedłożonych wraz z wnioskiem Specyfikacji Technicznej (Załącznik nr 1 do SIWZ nr postępowania 160/IP/17/A) oraz Projektu technicznego opisującego konstrukcję istniejącego i planowanego słupa, zostanie wymieniony na całym odcinku 69 km przewód z istniejącego typu AFL-6 o przekroju 120 mm² na nowy typu AFL-6 o przekroju 240 mm², czyli dwa razy grubszy - zwiększenie przekroju przewodów ma ten skutek, że trwale zostanie zwiększona możliwość przesyłu prądu o znacznie większym natężeniu - mówiąc prościej, nowymi przewodami popłynie znacznie więcej prądu niż starymi, co wprost przekonuje

o tym, że parametry techniczne linii ulegną zmianie, co stanowi przebudowę linii,

a nie jej remont i nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakazującej udostępnienie nieruchomości na podstawie art. 124b ust. 1 i 2 u.g.n.;

- z dokumentacji załączonej do wniosku (Projekt techniczny istniejącego

i planowanego słupa, sylwetka słupa starego i nowego) wynika jednoznacznie, że nowe słupy mają inną konstrukcję od istniejących i różnią się m.in. ilością

i długością żerdzi (w starych dwie na jednej wysokości, w nowych trzy, każda na innej wysokości), wysokością H (stary słup 21,90 m, nowy słup 25,15 m), wysokością zawieszenia przewodu h (stary słup 15,20 m, nowy słup 17,50 m), rozstawem podstawy fundamentowej (wxw = stary słup 4 x 4 m, axa = nowy słup 4,86m x 4,86 m) - powyższe wskazuje, że różnią się istotnie parametry techniczne słupów, bowiem nowe słupy zajmą zarówno więcej powierzchni gruntu, jak i więcej przestrzeni (są wyższe i mają większą kubaturę), a taka zmiana parametrów technicznych stanowi rozbudowę i żadną miarą nie może zostać uznana tylko za remont linii, wobec czego również z tego powodu brak było podstaw do zobowiązania P.M. do udostępnienia wnioskodawcy nieruchomości na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n.

Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie organu na podstawie art. 145a § 1 P.p.s.a. do wydania w określonym terminie decyzji o odmowie zobowiązania go do udostępnienia nieruchomości, ewentualnie o uwzględnienie skargi w całości na podstawie art. 145 § 2 pkt 2 P.p.s.a. i stwierdzenia nieważności decyzji w całości lub w części.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Wojewody [...]

z [...] lutego 2019 r., utrzymująca w mocy wydaną na podstawie art. 124b u.g.n. decyzję Starosty [...] zobowiązującą skarżącego do udostępnienia części stanowiącej jego własność nieruchomości w celu wykonania czynności polegających na czasowym demontażu przewodów linii energetycznej 110 kV, demontażu istniejącego słupa o konstrukcji kratowej wraz z fundamentami, montażu nowego słupa o konstrukcji kratowej wraz z nowymi fundamentami oraz ponownym montażu zdemontowanych przewodów linii energetycznej.

Dokonując pod względem wskazanych wyżej kryteriów kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Sąd stwierdził, że odpowiadają one prawu.

Zgodnie z 124b ust. 1 u.g.n., starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych

z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów

i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów

i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń

i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody.

Z istoty tego przepisu wynika, że aby możliwe było jego zastosowanie, niezbędne jest spełnienie określonych w nim przesłanek, tj. wymienione w nim przewody

i urządzenia służące m.in. do przesyłu energii elektrycznej nie są częściami składowymi nieruchomości (stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności przedsiębiorstwa zajmującego się przesyłem energii), zachodzi konieczność wykonania ich konserwacji, remontu lub usunięcia awarii, a właściciel lub inna osoba której przysługują prawa do nieruchomości nie wyraża na to zgody.

Zaistniały w sprawie spór dotyczy kwalifikacji zamierzonych robót, które przez inwestora zostały określone jako remont linii energetycznej polegający na wymianie istniejących słupów tej linii, a co wg skarżącego stanowi jej przebudowę (pozostałe przesłanki pozostają bezsporne). Rzutuje to bezpośrednio na sposób załatwienia wniosku, gdyż w przypadku przebudowy przepis art. 124b ust. 1 u.g.n. nie znajduje zastosowania.

Ponieważ u.g.n. nie definiuje samoistnie tych pojęć, niezbędne jest odniesienie się

w tym zakresie do definicji zawartych w u.P.b. W myśl jej art. 3 pkt 8, remontem jest wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Zgodnie natomiast z pkt 7a tego artykułu, przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego,

z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego.

Co do zasady, różnica między remontem a przebudową sprowadza się więc do tego, że w wyniku remontu nie może powstać obiekt budowlany o innych parametrach technicznych lub użytkowych niż obiekt pierwotny; jego celem jest bowiem zapobiegnięcie degradacji danego obiektu i utrzymanie go w odpowiednim stanie technicznym.

Ponieważ sam słup energetyczny nie stanowi samodzielnego obiektu budowlanego i stanowi część linii energetycznej, w rozpoznawanej sprawie dla prawidłowej kwalifikacji zamierzonych robót nie bez znaczenia pozostaje rodzaj obiektu budowlanego jakim jest linia energetyczna, której charakterystycznym parametrem jako obiektu liniowego jest długość (art. 3 pkt 3a u.P.b.). W związku

z tym na linię energetyczną należy patrzeć jak na pewną całość i w kontekście konkretnego stanu faktycznego oceniać, czy w sprawie mamy do czynienia

z remontem, czy też przebudową.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela ukształtowane w orzecznictwie sądowym stanowisko, zgodnie z którym roboty budowlane prowadzone w stosunku do całego obiektu, realizowane etapami w stosunku do poszczególnych jego fragmentów a których efektem jest demontaż całej linii przesyłowej (lub znacznej jej części) i zastąpienie jej nową substancją, wskazuje na przebudowę lub odbudowę obiektu budowlanego (por. m.in. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego

z 6 grudnia 2016 r. I OSK 1509/16 - LEX nr 2439052, WSA w Rzeszowie z 3 kwietnia 2019 r. II SA/Rz 84/19 - LEX nr 2655829, WSA w Opolu z 5 marca 2019 r.

II SA/Op 41/19 - LEX nr 2634440, WSA w Bydgoszczy z 18 kwietnia 2018 r.

II SA/Bd 34/18 - LEX nr 2522154).

Równocześnie wskazuje się, że działania planowane przez inwestora sieci, polegające na wymianie zużytych jej elementów, przewodów i słupów, mogą co do zasady stanowić remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 u.P.b. (wyrok NSA z 27 lutego 2019 r. I OSK 1006/17 - LEX nr 2636796). Wymiana słupów i lin na części linii czy trakcji elektrycznej spełnia zatem definicję remontu, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych w postaci długości linii, jej przebiegu, mocy przesyłu, pola elektromagnetycznego, miejsca i sposobu usytuowania słupów.

Taką kwalifikację dopuszcza się nawet w sytuacji, gdy w wyniku wymiany słupów i lin na części linii czy trakcji elektrycznej zmianie ulegnie średnica przewodów instalacji lub słupy zostaną wykonane w innej konstrukcji i technologii, ale nie ulegną zmianie parametry techniczne, a planowane roboty nie obejmą obiektu budowlanego, lecz określony jego fragment (wyrok NSA z 28 marca 2019 r. I OSK 1365/17 - LEX

nr 2646175).

I. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w szczególności zawartego w nich wniosku inicjującego postępowanie i dołączonego do niego projektu technicznego, objęte nim zamierzenie dotyczy wymiany posadowionego na działce skarżącego nr 2161 w G.M. słupa energetycznego, polegającej na: czasowym demontażu przewodów linii (roboczych: 3 x AFL-6 120 mm² i odgromowego: AFL-1,7 50 mm²), demontażu istniejącego słupa o konstrukcji kratowej (rozstaw: 4 x 4 m, wysokość: 21,90 m, wysokość najniższego poprzecznika: 15,20 m) wraz

z fundamentami, montaż nowego słupa o konstrukcji kratowej (rozstaw: 4,36 x

4,36 m, wysokość: 25,15 m, wysokość najniższego poprzecznika: 17,50 m) wraz

z nowymi fundamentami oraz ponowny montaż zdemontowanych przewodów linii. Powyższe zamierzenie związane jest z prowadzonymi przez inwestora działaniami polegającymi na wymianie istniejących słupów w celu utrzymania zdolności przesyłowej oraz wyeliminowania zagrożeń związanych z dotychczasowym, kilkudziesięcioletnim funkcjonowaniem linii energetycznej 110 kV na trasie B. – S.W., której obecny stan techniczny nie gwarantuje spełnienia tych wymogów.

W ocenie Sądu charakter opisanego zamierzenia wskazuje, że bardziej zbliżona jest ono do remontu niż przebudowy. Planowany zakres robót w sposób nie budzący wątpliwości obejmuje wyłącznie wymianę posadowionego na działce skarżącego "starego" słupa i zastąpienie go "nowym" o takiej samej konstrukcji, chociaż nieznacznie zwiększonych wymiarach, przy niezmienionym miejscu jego położenia. Istniejące obecnie przewody robocze zostaną przewieszone na nowe stanowisko słupowe, nie powodując zmiany żadnego istotnego parametru technicznego linii, w tym mocy przesyłu, napięcia roboczego linii (110 kV) oraz wytwarzanego pola elektromagnetycznego. Zakres prac nie powoduje wyłączenia linii energetycznej z użytkowania.

Możliwości odtworzenia w ramach remontu stanu pierwotnego – nawet

z zastosowaniem innych wyrobów budowlanych – nie należy rozumieć zbyt dosłownie, tj. by poddawany mu obiekt w wyniku remontu bezwzględnie zachował identyczny wygląd (kształt, rozmiary) względem pierwotnego. W przypadku tak specyficznego obiektu jak linia energetyczna nabiera to szczególnego znaczenia, co zwłaszcza wobec wymogów zachowania określonych standardów i bezpieczeństwa przesyłu energii elektrycznej związane jest z zastąpieniem poszczególnych, liczących po kilkadziesiąt lat elementów linii wykonanymi w nowszej technologii,

z dostosowaniem do aktualnie obowiązujących przepisów i norm technicznych.

Zastąpienie zatem słupów czy przewodów nowymi, cechującymi się lepszymi parametrami technicznymi nie oznacza, że tego rodzaju roboty budowlane nie są remontem (wyrok NSA z 15 maja 2018 r. I OSK 2725/17 – LEX nr 2510612). Podobne stanowisko NSA zaprezentował także w powołanym już wyżej wyroku

z 28 marca 2019 r. I OSK 1365/17, wskazując, że wymiana słupów nawet na inne niż dotychczas, sama w sobie nie świadczy jeszcze, że dojdzie do zmiany parametrów. Wymiana ta może bowiem wynikać z konieczności unowocześnienia linii energetycznej i doprowadzenia jej do stanu zgodnego z obowiązującymi w tym zakresie normami prawnymi lub branżowymi także w ramach remontu, co nie pozwala na ocenę, że dojdzie do zmiany parametrów technicznych linii energetycznej. Sama zmiana wyglądu czy rozmiaru określonych elementów sieci, jakkolwiek może mieć znaczenie estetyczne, jest bez znaczenia dla określenia kwalifikacji prawnej takich robót i samoistnie nie uzasadnia konkluzji o powstaniu nowej substancji w miejscu dotychczas istniejącego obiektu w obrębie linii elektroenergetycznej.

II. Odrębnego odniesienia w rozpoznawanej sprawie wymaga kwestia przewodów linii, a to w związku z podniesionymi przez skarżącego zarzutami, iż "ponad wszelką wątpliwość z dokumentacji przedstawionej przez wnioskodawcę wynika, że w żądnym wypadku zdemontowane przewody nie zostaną zamontowane na nowo powstałe słupy – przewody te zostaną bowiem wymienione z typu AFL-6

o przekroju 120 mm² na nowe, dwa razy grubsze przewody AFL-6 o przekroju

240 mm²", prowadząc do zmiany parametrów technicznych linii energetycznej poprzez trwałe zwiększenie możliwości przesyłu prądu o znacznie większym natężeniu, co tym samym stanowi przebudowę linii a nie jej remont.

Analiza tej dokumentacji nie stwarza podstaw do wywiedzenia takich twierdzeń, jako zbyt daleko idących. Wobec twierdzeń strony skarżącej nie można oczywiście pominąć, że w sporządzonej w formie tabeli charakterystyce technicznej projektowanego słupa faktycznie przy przewodach fazowych zawarto oznaczenie "AFL-6 240 mm²" mogące sugerować wymianę dotychczasowych "AFL-6 120 mm²", niemniej okoliczności tej nie można postrzegać samoistnie:

- na s. 3 załączonego do wniosku projektu technicznego (pkt 3.2.) wskazano bowiem wprost, że "istniejące przewody robocze oraz przewód odgromowy zostaną przewieszone na nowe stanowisko słupowe", co w pełni koreluje z treścią złożonego przez inwestora wniosku, w którego pkt 1 (s. 1) zakres zamierzonych prac określono jako wymiana istniejących słupów.

Dodatkowo w uzasadnieniu wniosku (s. 2) jednoznacznie zapisano, że remont będzie polegać "wyłącznie na wymianie istniejących słupów linii" oraz że "nie będą wymieniane przewody linii", wskutek czego nie ulegną zmianie jej parametry techniczne, tj. przesyłana moc, napięcie robocze czy wytwarzane pole elektromagnetyczne, zaś na s. 3 zawarto szczegółowy opis przewidzianych do wykonania prac, obejmujących czasowy demontaż przewodów linii, demontaż istniejącego słupa wraz z fundamentami, montaż nowego słupa z nowymi fundamentami oraz ponowny montaż zdemontowanych przewodów linii (koreluje to w pełni z zapisem załączonej do projektu technicznego opinii biura projektowego [...] z 29 czerwca 2018 r.),

- z dołączonej do projektu technicznego "Specyfikacji technicznej w postępowaniu wyboru wykonawcy dokumentacji projektowej w branży elektroenergetycznej" wynika, że nowe konstrukcje słupowe i fundamenty należy zaprojektować "zgodnie z zapisami aktualnych norm konstrukcyjnych, dostosowane do przenoszenia sił wynikających z zastosowania przewodów AFL-6 240 mm² oraz że "wykonawca opracuje również projekt wykonawczy dla etapu przejściowego, tj. wymiany słupów z pozostawieniem istniejących przewodów".

W tym kontekście wymiana słupa na działce skarżącego wpisuje się

w sygnalizowany "etap przejściowy" którego dotyczy załączony do wniosku projekt techniczny, co jednocześnie nie wyklucza wymogu sporządzenia projektu budowlanego (o którym mowa w załączniku do w/w Specyfikacji technicznej)

w przypadku zamiaru realizacji na przedmiotowej linii działań skutkujących zmianą jej parametrów użytkowych i technicznych (z czym mogłaby się prawdopodobnie wiązać w przyszłości wymiana obecnych przewodów linii na takie o większej średnicy).

W opisanych okolicznościach - w ocenie Sądu - odzwierciedlające wolę inwestora wyraźne zapisy o pozostawieniu istniejących przewodów nie mogą prowadzić do konkluzji, że w sprawie będzie miała miejsce związana z ich wymianą zmiana parametrów użytkowych obiektu liniowego, a przez to kwalifikować określonych wnioskiem robót jako przebudowy. Wyłącznie zatem przez pryzmat potencjalnej wymiany w przyszłości istniejących obecnie przewodów AFL-6 120 mm² - do czego niewątpliwie punktem odniesienia są aktualnie obowiązujące w tym zakresie normy techniczne (których z racji upływu czasu i kilkudziesięcioletniej eksploatacji przewody istniejące już nie spełniają) - należy postrzegać zapisy odnoszące się do przewodów AFL-6 240 mm², do których muszą być dostosowane wymieniane obecnie słupy.

Wiążącego w tym zakresie wyznacznika nie może stanowić więc wskazywany tak

w odwołaniu jak i skardze zapis pkt 5.1. wspomnianej Specyfikacji, wg którego wykonawca tej dokumentacji w przypadku braku porozumienia z właścicielem nieruchomości co do ustanowienia służebności przesyłu zobowiązany będzie do uzyskania prawa drogi w oparciu o art. 124 u.g.n. (zgodnie z ust. 1 tego artykułu, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć

w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów

i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego); powyższy zapis nie może być interpretowany samoistnie, z pominięciem przewidzianego Specyfikacją "etapu przejściowego".

Nie sposób także pominąć, że w wyniku rozpatrzenia wniosku Spółki, Starosta [...] w sposób wyraźny określił (pkt 1 sentencji decyzji), że obowiązek skarżącego udostępnienia stanowiącej jego własność nieruchomości dotyczy umożliwienia Spółce wstępu na określony załącznikiem graficznym teren tej działki

o pow. 1573 m² w celu dojazdu i wykonania wszelkich prac remontowych polegających na czasowym demontażu linii, demontażu istniejącego słupa wraz

z fundamentami, montażu nowego słupa wraz z nowymi fundamentami oraz ponownym montażu zdemontowanych przewodów linii. Tak jednoznacznie określony zakres prac wyklucza wykonanie na podstawie tej decyzji innych prac, w tym montaż nowych przewodów linii energetycznej, a wszelkie działania w tym zakresie – jako prowadzące do zmiany parametrów technicznych – wiązałyby się w konsekwencjami jakie u.P.b. przewiduje dla sytuacji prowadzenia inwestycji mimo braku wymaganego pozwolenia na budowę. Z perspektywy skarżącego oznacza to również, że przy dalszym braku porozumienia między nim a Spółką co do udostępniania nieruchomości (np. poprzez ustanowienie służebności przesyłu), Spółka w celu ewentualnego wykonania w przyszłości innych niż obecnie wskazanych prac przy przedmiotowej linii które będą wiązały się z koniecznością wstępu na jego nieruchomość, nie będzie mogła powołać się na wymóg jej udostępnienia wynikający ze wskazanej decyzji Starosty i utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody.

Podsumowując, planowane zastąpienie na działce skarżącego starego słupa nowym wpisuje się w definicję remontu, a w ramach zamierzonych prac nie dojdzie do wykluczających taką kwalifikację działań skutkujących zmianą parametrów technicznych linii energetycznej. Orzekające w sprawie organy dokonały dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a ich ocena skutkująca zobowiązaniem skarżącego do udostępnienia części jego nieruchomości została w świetle zgromadzonego materiału dowodowego należycie wykazana i uzasadniona, spełniając wymogi określone w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Wyklucza to uznanie skuteczności zarzutów skargi naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa procesowego i materialnego, skutkując jej oddaleniem.

Stosownie do art. 124b ust. 4 u.g.n., jeżeli kwestia odszkodowania nie zostanie

w stosownym czasie uregulowana na zasadzie porozumienia między skarżącym

a Spółką, nie przekreśla to jego wypłaty (pkt V-VI decyzji organu I instancji).

W takiej sytuacji starosta w osobnej decyzji administracyjnej obciąża podmiot, któremu nieruchomość została udostępniona.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art 151 P.p.s.a. orzekł jak

w sentencji wyroku.