Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1424/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Ewa Markiewicz, Sędziowie: del. NSA: Zygmunt Zgierski (spr.), WSA: Jolanta Rosińska, Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. C. i F. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz M. C. i F. C. kwoty 300 (trzysta) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 1424/03

UZASADNIENIE

W dniu 9 maja 2002 r. do Prezydenta Miasta Ł., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, wpłynął wniosek M. C. o ustalenie odszkodowania za zajęte pod ulice działki oznaczone numerami: 534/2 o pow. 644 m2 oraz 546/3 o pow. 34 m2.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. Prezydent Miasta Ł. ustalił odszkodowanie na kwotę 33 052 zł, przyznał je na rzecz M. C. w wysokości 16 526 zł oraz F. C. w wysokości 16 526 zł i zobowiązał Gminę Ł. do dokonania wypłaty.

W toku przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego ustalono, że decyzją Urzędu Dzielnicowego Ł.- Ś. Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami z dnia [...] stycznia 1986 r. zatwierdzono podział nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A l-9a, 27-29. W wyniku zatwierdzonego podziału, działki gruntu wydzielone pod budowę ulic, zgodnie z treścią art. 12 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, przeszły na własność Skarbu Państwa.

Stosownie do treści art. 12 ust. 3 ww. ustawy za działki gruntu wydzielone pod budowę ulic, które przeszły na własność Skarbu Państwa, przysługiwało odszkodowanie ustalane wg zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W dacie wydania decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomość położona przy ul. A l-9a, 27-29 stanowiła własność E. C., M. C. i F. C. i nie posiadała urządzonej księgi wieczystej. Obecnie dla działek nr 534/2, 546/3 urządzona jest księga wieczysta KW [...], w której jako właściciel wpisana jest Gmina Ł.

Stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. IV Wydział Cywilny z dnia 3 listopada 1995 r. sygn. akt. [...], spadek po E. C. nabyli: M. J. C. i F. C., po 1/2 części każdy z nich.

W myśl art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543), sprawy wszczęte lecz nie zakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Zgodnie z przepisem art. 98 ust. 3 tej ustawy za działki gruntu przejęte z mocy prawa pod drogi publiczne przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie odszkodowanie ustala się i wypłaca wg zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Wprawdzie działki nr 534/2 i 546/3 zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa, jednakże z dniem 27 maja 1990 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 z późn. zmianami) stały się one własnością Gminy Ł. Prawo własności zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] z dnia [...]grudnia 2001 r., sprostowaną postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2002 r.

W przedmiotowej sprawie oznacza to, że na Gminie Ł. spoczywa obowiązek wypłaty odszkodowania za przejętą nieruchomość. Zapłata odszkodowania za nieruchomość przejętą przed dniem 27 maja 1990 r. stanowi obciążenie nieruchomości mieszczące się w konstrukcji pochodnego nabycia mienia na podstawie art. 5 ust. l cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Pismem z dnia 14 sierpnia 2002 r. pełnomocnik Zarządu Miasta Ł. poinformował, że strony nie osiągnęły porozumienia w kwestii wysokości odszkodowania za przedmiotowe działki.

Zasady i tryb ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości regulują przepisy rozdziału 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 128-135). Stosownie do treści art. 129 ustawy organem właściwym do ustalenia odszkodowania jest Prezydent Miasta Ł. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Wysokość odszkodowania, zgodnie z art. 130 ustawy, ustala się wg stanu i wartości nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości.

Odszkodowanie za przedmiotowe działki w wysokości 33 052 zł, obejmujące łączną wartość gruntu i naniesień roślinnych, zostało ustalone w oparciu o operaty szacunkowe sporządzone przez rzeczoznawców majątkowych G. D. i A. C., legitymujących się uprawnieniami zawodowymi do szacowania nieruchomości odpowiednio nr [...] i nr [...], nadanymi przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. W trakcie postępowania M. C., po zapoznaniu się z operatami sporządzonymi przez rzeczoznawców majątkowych, zakwestionował wartość nieruchomości twierdząc, że jest zbyt niska. Nie przedstawił jednak żadnego dowodu wskazującego na inną wartość nieruchomości oraz oświadczył w dniu 17 grudnia 2002 r., że nie będzie czynił starań zmierzających do pozyskania takiego dowodu.

Operaty stanowiące dowód w przedmiotowej sprawie odpowiadają dyspozycjom wynikającym z powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego.

Od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] stycznia 2003 roku odwołanie złożył M. C., działający w imieniu własnym i w imieniu F. C. Zakwestionował wysokość ustalonego odszkodowania.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że zasady i tryb ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości regulują przepisy rozdziału 5 (art. 128-135) ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 128 ust. l ustawy, wywłaszczenie własności nieruchomości lub innego prawa następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej, odpowiadającym wartości wywłaszczonej nieruchomości lub wartości tego prawa.

Stosownie do treści art. 129 ust. l ustawy organem właściwym do ustalenia odszkodowania jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej.

Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i według wartości z dnia wydania decyzji ustalającej odszkodowanie przez starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej.

Podstawę wysokości ustalenia odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wartość rynkowa nieruchomości. Przy ustalaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan zagospodarowania oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami (art. 134 ust. 2).

Wartość rynkową nieruchomości określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeśli przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość rynkową nieruchomości określa się według alternatywnego sposobu użytkowania, wynikającego z tego przeznaczenia (art. 134 ust. 4). Zgodnie zaś z treścią art. 135 ust. 1-3, jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, określa się jej wartość odtworzeniową.

Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2).

W przedmiotowej sprawie ustalenie odszkodowania nastąpiło po uzyskaniu opinii rzeczoznawców majątkowych G. D. i A. C.

Przedłożone operaty szacunkowe zostały wykonane w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego. Wojewoda [...] nie stwierdził niezgodności obu przedłożonych operatów szacunkowych z obecnie obowiązującym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. (Dz. U. Nr 230, poz. 1924). Zmiana rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego nie skutkuje w przedmiotowej sprawie koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji.

Zdaniem organu II instancji wybór podejścia i metody zależy przede wszystkim od celu wyceny. W przypadku odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, zasada określenia wartości została zapisana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego.

Nieruchomość zajęta pod drogi publiczne kategorii gminnej położona jest na terenie oznaczonym symbolem [...] - tereny zabudowy jednorodzinnej o nieskończonym procesie realizacji. W dniu wydania decyzji o podziale, szacowana nieruchomość znajdowała się na terenach budownictwa mieszkaniowego wysokiej intensywności, stanowiącej odpowiednik dzisiejszych terenów budownictwa wielorodzinnego.

Działki nr 534/2 o pow. 644 m2 i nr 546/3 o pow. 34 m2 stanowiące przedmiot oszacowania, zostały zajęte pod drogi publiczne kategorii gminnej, jakimi są zarówno ul. A, jak i ul. B.

G. D. - rzeczoznawca majątkowy - określiła wartość rynkową nieruchomości według aktualnego sposobu jej użytkowania. Zatem o wartości rynkowej nieruchomości przesądza jej stan użytkowania z dnia wywłaszczenia. Jeżeli jednak plan miejscowy przewiduje możliwość zagospodarowania nieruchomości pozwalającą na inny sposób użytkowania, zwiększający jej wartość, to wartość rynkową określa się według możliwego - ze względu na plan miejscowy - sposobu użytkowania.

Dla ustalenia odszkodowania w przypadku, o którym mowa w art. 134 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wartość nieruchomości ustala się w podejściu porównawczym, przyjmując do porównania ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży nieruchomości na te cele. W wyniku wyceny dokonanej przez rzeczoznawcę majątkowego, oszacowana została wartość nieruchomości metodą porównywania parami. Podejście porównawcze stosuje się do określenia wartości rynkowej nieruchomości wyłącznie wówczas, gdy nieruchomości podobne do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny były w obrocie na określonym rynku w okresie ostatnich dwóch lat poprzedzających wycenę, a także gdy ich ceny i cechy wpływające na te ceny oraz warunki dokonania transakcji są znane. Wartość gruntu oszacowano opierając się o przeciętne ceny sprzedaży nieruchomości podobnych, przeliczone na datę wyceny. W przedmiotowej sprawie do porównania przyjęto trzy spośród kilkunastu transakcji z terenu miasta Ł. Uwzględniono cel wyceny, rodzaj nieruchomości, jej aktualny stan prawny, funkcję wyznaczoną dla niej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz dostępność danych o jej otoczeniu. Podejście porównawcze przy dostatecznie aktywnym rynku nieruchomości danego rodzaju, pozwala na określenie wartości rynkowej ze znaczną dokładnością i jest z tego powodu najwłaściwszą metodą z uwagi na cel wyceny.

Z powyższego zatem wynika, iż w sprawie tej ma zastosowanie obowiązujące obecnie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego, które w § 37 ust. l stanowi, iż przy określaniu wartości gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów na te cele. Z uwagi na znaczną ilość nieruchomości położonych w Ł., a wykupywanych na cele drogowe na przestrzeni ostatnich lat, nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania § 37 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia, zgodnie z którym, jeżeli brak jest cen transakcyjnych, wartość gruntu zajętego pod drogę publiczną określa się jako iloczyn wartości l m2 gruntów o funkcji wyznaczonej dla tych gruntów w planie miejscowym przeważającej wśród gruntów przyległych i ich powierzchni. W przypadku działek gruntu wydzielonych pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących ich wartość określa się jako iloczyn wartości l m2 gruntów, z których wydzielono te działki gruntu i ich powierzchni; jeżeli wartość l m2 gruntów, z których wydzielono działki pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących, jest niższa niż wartość l m2 tych działek, tak określoną wartość powiększa się o 50 %.

W dniu 31 grudnia 2002 r. rzeczoznawca majątkowy G. D. przeprowadziła aktualizację operatu szacunkowego z dnia 12 lipca 2002 r. dotyczącego wartości rynkowej nieruchomości gruntowej. W przeprowadzonej aktualizacji stwierdziła, że nie nastąpiły zmiany na rynku nieruchomości przeznaczonych pod drogi na terenie miasta Ł.

Dlatego też żądanie przez odwołujących wyższej ceny za l m2 gruntu nie znajduje, zdaniem organu II instancji, uzasadnienia w obowiązujących przepisach z zakresu wywłaszczania nieruchomości.

Na rozprawie administracyjnej, która odbyła się w dniu 24 września 2002 r. M. C. oświadczył, że na przedmiotowych działkach droga została zrealizowana w 2000 r. W tej dacie na działkach znajdowały się drzewa owocowe posadzone w latach 1949-1950 oraz drzewa liściaste. W związku z powyższym zaszła konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o operat szacunkowy dotyczący wartości nasadzeń roślinnych znajdujących się w 2000 r., czyli w chwili budowy drogi na przedmiotowych działkach. Operat szacunkowy został wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego mgr inż. A. C. Wobec nieistnienia w czasie szacowania przedmiotowej nieruchomości zadrzewień, wycenę wartości nasadzeń roślinnych oparto na "Inwentaryzacji naniesień z oceną dendrologiczną", opracowaną we wrześniu 2000 r. przez inż. M. S. dla inwestora. Przed wejściem w teren przez wykonawcę, inwestor drogi, czyli Referat Komunalny Urzędu Dzielnicowego Ł.-G., dokonał inwentaryzacji nasadzeń znajdujących się na obu działkach. Ponieważ w wymienionej inwentaryzacji podano jedynie obwód pnia na wysokości pierśnicy i stan drzewa, przeliczono jego rozmiary i wiek na dzień wywłaszczenia, korzystając z tabel przyrostu drzewostanów oraz informacji byłego właściciela M. C. Rzeczoznawca majątkowy A. C. zastosował metodę mieszaną. Wartość aktualną nasadzeń wyliczył wg zasad odtworzeniowych, wartość utraconych korzyści oparł zaś na metodzie rynkowej. W celu zaktualizowania podanych w tabelach wartości posłużył się współczynnikami wg wzrostu wartości cen towarów konsumpcyjnych oraz zmian cen drewna i żyta w okresie od wydania tabel wartości drzew do czasu wyceny. Na działce nr 546/3 nie stwierdzono nasadzeń roślinnych, natomiast na działce nr 534/2 występowały drzewa i krzewy owocowe o wartości 3 855,20 zł oraz drzewa i krzewy pospolite (ozdobne) o wartości 1 575,49 zł.

Z akt sprawy nie wynika także, aby odwołujący się przedstawili alternatywny operat szacunkowy wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego legitymującego się uprawnieniami do szacowania nieruchomości. W postępowaniu odwoławczym wycena taka również nie została przedstawiona. Stąd też podniesiony w odwołaniu zarzut związany z zaniżeniem odszkodowania, w ocenie organu II instancji, stanowi jedynie polemikę z treścią operatu szacunkowego.

W dniu 17 września 2003 r. na ww. decyzję organu II instancji skargę złożyli M. C. oraz F. C.

Na uzasadnienie skargi podnieśli, że zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie nie ma już sporu co do tego, że odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości ma charakter cywilnoprawny albowiem stanowi rekompensatę za uszczerbek majątkowy. Sposób ustalenia wysokości tegoż odszkodowania określony został w art. 134 i 135 ustawy. Analiza przedstawionego tam sposobu upoważnia do stwierdzenia, że odszkodowanie to obejmuje rzeczywiście poniesiona stratę przez właściciela zamykającą się w wartości utraconego gruntu tzw. damnum emergens. Dla ustalenia tej wartości organ winien kierować się przede wszystkim jej cenami rynkowymi uwzględniwszy takie cechy nieruchomości jak jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan zagospodarowania oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami - art. 134 ust. l i 2 ustawy. Dopiero uwzględnienie w ustalonym odszkodowaniu powyższych elementów, wraz z nadanym mu walorem społecznym, stanowić może o "słusznym odszkodowaniu", o jakim jest mowa w art. 21 ust. 2 Konstytucji.

Organy nie posłużyły się pojęciem "cena rynkowa", nie wskazały wartości podobnych działek w okolicach przedmiotowej lub też innych okolicach Ł. o podobnych walorach.

W ocenie skarżących cena poszczególnej działki nie jest oczywista lecz oczywisty jest fakt, że w obrębie miasta Ł. nie znajdzie się działki gruntu nawet o mniejszych walorach niż będąca przedmiotem sporu w cenie 10 euro za 1 metr kw. Na taką bowiem wartość wyceniona została działka, której dotyczy niniejsze postępowanie. Tymczasem wartość działek sąsiednich oraz położonych w najbliższej okolicy jest nie mniejsza niż 160 zł za metr, a maksymalna cena sięga nawet 220 zł.

Ustalenie wartości wywłaszczonej działki, a tym samym ustalenie wysokości należnego odszkodowania polegało wyłącznie na zleceniu przeprowadzenia opinii biegłego rzeczoznawcy i oparcie kwoty odszkodowania na wartości w niej wyrażonej. Organ uznał się związany szacunkowymi danymi przedstawionymi przez rzeczoznawcę. W uzasadnieniu jednak nie wskazał dlaczego szacunki te uznaje za zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy mimo, iż był do tego zobowiązany. Art. 130 ust. 2 ustawy zobowiązuje tylko organ ustalający wysokość odszkodowania, aby przed podjęciem decyzji uzyskał opinię rzeczoznawcy majątkowego w sprawie wartości nieruchomości. Z brzmienia wskazanego przepisu nie wynika jednak jaki użytek ma zrobić organ z uzyskanej opinii oraz jakie znaczenie prawne ma opinia wydana przez rzeczoznawcę dla organu wydającego decyzję w sprawie ustalenia odszkodowania. Brak tego określenia sprawia, że opinia ta nie ma znaczenia procesowego i w razie sporu nie można się na nią powoływać. W istocie zatem decyzja organu wywłaszczeniowego o ustaleniu wysokości odszkodowania ma charakter arbitralny, gdyż może nie uwzględnić opinii rzeczoznawcy.

W związku z powyższym oparcie decyzji wyłącznie na opinii rzeczoznawcy jest niedopuszczalne, chyba że z innych dowodów i faktów wynika także choćby przybliżona kwota wskazana w tej opinii. Niemniej jednak zawsze okoliczności te winny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji i wskazywać przyczynę uznania tej opinii za dowód wystarczający. Tym samym wydana w sprawie decyzja nie spełnia wymogów o jakich mowa w art. 107 § 3 kpa czym narusza zasadę przekonywania. W zasadzie całość uzasadnienia sprowadza się do wykazania właściwości organu nigdy zresztą nie kwestionowanej, a kwestia istotna dla strony stanowi li tylko jej wąski margines.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przeprowadzając taką kontrolę, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej w I instancji w sprawie odszkodowania jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.).

Jak jednocześnie wynika z załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. Nr 103, poz. 652) Ł. jest miastem na prawach powiatu. Prezydent Ł. wykonuje zadania starosty (art. 91 i 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym –Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.)

Stosownie do treści art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) wydaje on decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej.

Oczywiste jest, że sprawa z wniosku o odszkodowanie za grunt przejęty pod ulicę, którego właścicielem jest Gmina Ł., dotyczy interesu prawnego tej Gminy i jest ona stroną tego postępowania. Jeśli tak, to nie znajduje uzasadnienia pozbawienie jej tego statusu tylko dlatego, że prezydent miasta, będący jednocześnie starostą, staje się organem prowadzącym postępowanie.

Przyjąć należy, że Prezydent Miasta Ł. nie może jednocześnie występować w imieniu Gminy jako strony w niniejszej sprawie i jako organ rozpoznający sprawę. Zachodzi zatem określona w art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. przyczyna wyłączenia prezydenta miasta od udziału w sprawie. Pogląd taki wyrażony został w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03 (ONSA 2003/4/115).

Fakt pozostawania z gminą w stosunku zatrudnienia (art. 1 pkt 3 oraz art. 2 pkt 1 lit. c), pkt 2-4 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych – Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 ze zm.), sprawowanie funkcji organu wykonawczego miasta, a ponadto pełnienie funkcji jego ustawowego przedstawiciela (art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) należy uznać za pozostawanie ze stroną w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na prawa lub obowiązki prezydenta miasta.

Przekazanie sprawy do rozstrzygnięcia innemu organowi spowoduje niewątpliwie rozdzielenie funkcji podmiotu orzekającego w sprawie i reprezentującego gminę będącą stroną postępowania.

Reasumując stwierdzić należy, że na skutek dysponowania przez gminę w sprawie, która stała się przedmiotem postępowania administracyjnego, interesem prawnym, Prezydent Miasta, na mocy art. 24 § 1 k.p.a., traci zdolność do załatwienia sprawy. Zgodnie z treścią art. 26 § 3 k.p.a., jeżeli wskutek wyłączenia pracowników organu administracji publicznej stał się on niezdolny do załatwienia sprawy, stosuje się odpowiednio art. 26 § 2 k.p.a.

Przepis ten przewiduje przekazanie sprawy organowi wyższego stopnia. Może on wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ.

Opisane wyżej przyczyny, dla których doszło do uchylenia decyzji organów obu instancji, zwalniają Sąd od dokonania oceny podstawowego zarzutu skargi, a sprowadzającego się do tego, że błędnie ustalono wysokość przyznanego odszkodowania.

Z powyższych względów, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 i art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 152 i art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.