Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 667/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2005-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2005r. sprawy ze skargi "B.-P." I. L., A. M. Spółka Jawna na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2004r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na prowadzenie składu celnego 1/uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004r.; 2/zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej 1.451,15 /jeden tysiąc czterysta pięćdziesiąt jeden i 15/100/złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3/określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

UZASDADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...], Dyrektor Izby Celnej na podstawie art. 207, art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 105 § 2, art. 106 § 2 pkt 3, art. 106 § 3, art. 107 pkt 1 i pkt 3, art. 262¹ § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity Dz.U. Nr 75 z 2001 r. poz. 802 z późniejszymi zmianami) w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 listopada 2003 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 201, poz. 1955), po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] maja 2004 r. uzupełnionego w dniu [...] czerwca 2004 r., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2004 r. Nr [...], w sprawie cofnięcia pozwolenia Nr [...]na prowadzenie składu celnego.

W uzasadnieniu tej decyzji Dyrektor Izby Celnej podniósł, że w dniu [...] czerwca 1999 r. Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "[...]" spółka cywilna I. K., A. M. uzyskało pozwolenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł na prowadzenie składu celnego publicznego typu A. Spółka cywilna, następnie została przekształcona w spółkę jawną. Powyższe pozwolenie nakazywało osobie, która uzyskała pozwolenie prowadzić działalność składu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego oraz innymi przepisami regulującymi działalność gospodarczą.

W dniach od 1 do 4 września 2003 r. funkcjonariusze Wydziału Kontroli Podmiotów Gospodarczych Izby Celnej w przeprowadzili kontrolę składu celnego prowadzonego przez skarżących. W wyniku kontroli stwierdzono szereg nieprawidłowości w jego funkcjonowaniu. W związku ze stwierdzonym niedoborem części towaru objętego procedurą składu celnego według zgłoszenia celnego z dnia [...] sierpnia 2003 r. akta sprawy zostały przekazane organowi celnemu właściwemu do przeprowadzenia postępowania w tym zakresie.

Organ celny I instancji w wyniku wszczętego postępowania z udziałem Spółki ustalił, że doszło do usunięcia spod dozoru celnego części towaru objętego procedurą składu celnego i składowanego w pomieszczeniach składu celnego w T. przy ulicy R. W wydanej decyzji w sprawie Nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego ustalił kwotę wynikająca z długu celnego wskazując jako podstawę prawną art. 211 Kodeksu celnego. Decyzja ta stała się ostateczna.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w oparciu o art. 106 § 2 pkt 3 Kodeksu celnego, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia skarżącym pozwolenia na prowadzenie składu celnego publicznego Nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 r., zaś [...] kwietnia 2004 r. wydał decyzję Nr [...] w której rozstrzygnął o cofnięciu pozwolenia na prowadzenie składu celnego. Odwołanie od tej decyzji złożył pełnomocnik spółki.

Rozpatrując odwołanie Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że przepisy prawa celnego nakładają na osobę prowadzącą skład celny obowiązek szczególnej staranności oraz rzetelności w związku z prowadzoną działalnością. Zgodnie z art. 107 Kodeksu celnego prowadzący skład celny odpowiedzialny jest za:

- zapewnienie aby towary złożone w składzie celnym nie zostały usunięte spod dozoru celnego;

- wykonywanie obowiązków wynikających ze składowania towarów objętych procedurą składu celnego;

- przestrzeganie warunków określonych w pozwoleniu i regulaminie funkcjonowania składu celnego.

Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 Kodeksu celnego, towary wprowadzone na polski obszar celny podlegają od chwili ich wprowadzenia dozorowi celnemu tak długo, jak to jest niezbędne do określenia ich statusu celnego, a w przypadku towarów niekrajowych do czasu, kiedy ich status celny zostanie zmieniony, bądź gdy zostaną wprowadzone do wolnego obszaru celnego albo zostaną powrotnie wywiezione bądź zniszczone. Stosownie do art. 3 § 1 pkt 1 w/w ustawy dozór celny oznacza wszelkie działania podejmowane przez organ celny w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa celnego. Usunięcie towaru spod dozoru celnego polega na uniemożliwieniu organowi dokonywania konkretnych czynności podejmowanych w ramach dozoru poprzez brak fizycznego dostępu do towaru.

Twierdzenie strony o niedostarczeniu z Francji towarów jest gołosłowne nie poparte wiarygodnymi dokumentami.

Dowodem na to, że brakujący asortyment towarowy był wprowadzony do składu celnego jest zgłoszenie celne Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. którego treść nigdy nie budziła wątpliwości i której strona nie miała zamiaru weryfikować. Wobec powyższego zarzut strony, że towar nie został wprowadzony pod dozór celny jest nie trafny.

Ponadto organ zwrócił uwagę na nieprawidłowości dotyczące przechowywania dokumentów założycielskich, celnych i magazynowych w miejscu innym niż określone w regulaminie składu celnego jak również brak ewidencji towarów krajowych.

Wobec braku dwóch ewidencji, niemożliwe stało się sprawdzenie czy towary krajowe były składowane w składzie celnym a brak, nawet w niedługim czasie, właściwych dokumentów w składzie celnym utrudniał sprawowanie kontroli składu celnego. Skarżący nie jest w stanie logicznie wyjaśnić wielu istotnych okoliczności sprawy. Wynika to między innymi z zawinionego przez skarżącego zaniedbania w dokumentowaniu przepływu towarów pomiędzy składem celnym a pozostałym polskim obszarem celnym. Z faktu usunięcia towaru spod dozoru celnego skarżący nie może wyciągać korzystnych dla siebie wniosków twierdząc, że nie ma ani faktów, ani dowodów i ustaleń pozwalających stwierdzić usunięcie towaru spod dozoru celnego.

Zdaniem organu celnego gołosłowne są zarzuty co do nie przeprowadzenia przez organy z urzędu dowodów koniecznych do dokładnego wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Nie można nakładać na organy nieogranicznego obowiązku poszukiwania dowodów świadczących na korzyść strony. To przede wszystkim strona powinna dołożyć wszelkiej staranności aby zadbać o swoje interesy.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł pełnomocnik spółki, w której zarzuca nieważność na podstawie art. 247 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, stosowanym odpowiednio w zw. z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne w związku z treścią art. 25 i 27 ust. 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, gdyż zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Naruszenie prawa materialnego, przez niezastosowanie przepisu zawartego w art. 26 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne, który winien znaleźć zastosowanie w związku z treścią art. 25 i art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne. Ponadto zarzucono organom celnym naruszenie przepisów o postępowaniu tj.

- art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, a w odniesieniu do decyzji Dyrektora Izby Celnej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. również art. 212 powołanej ustawy, poprzez działanie wbrew przepisom prawa objawiającej się w szczególności niezastosowaniem właściwych przepisów prawa materialnego i w odniesieniu do decyzji Nr [...] wysłaniem stronie w dniu [...] maja 2004 r. decyzji nieodpowiadającej obowiązującemu prawu (wskutek zmiany stanu prawnego), w sytuacji, gdy organ administracji do daty doręczenia stronie skarżącej nie był nią związany i winien ją zmienić,

- art. 121 ust. 1 ustawy Ordynacja podatkowa przez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organu administracji celnej,

- art. 122 Ordynacji podatkowej przez poniechanie działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (dotyczy to w szczególności stwierdzenia istnienia przesłanki rażącego naruszenia przez stronę skarżącą przepisów podatkowych lub celnych), a co za tym idzie właściwego załatwienia sprawy w postępowaniu celnym,

W skardze zarzucono także organom celnym błędy w ustaleniach faktycznych, polegające na - bezpodstawnym przyjęciu, że w sprawie nastąpiło usunięcie towarów spod dozoru celnego, w sytuacji kiedy brak jest w sprawie jednoznacznych i przekonywujących dowodów potwierdzających taką okoliczność; - nieuzasadnionym uznaniu, że strona dopuściła się nieprowadzenia ewidencji towarów krajowych, w sytuacji kiedy status celny towarów jakie strona składowała w składzie celnym nie uzasadniał potrzeby prowadzenia takich ewidencji; - nieuzasadnionym przyjęciu, iż złożenie dokumentacji strony skarżącej w jej biurach zlokalizowanych w T. przy ulicy R., a więc niezgodnie z miejscem przechowywania dokumentacji składu celnego określonego w regulaminie jego funkcjonowania, stanowi uchybienie przepisom prawa celnego na tyle istotne, że skutkować winno cofnięciem pozwolenia na prowadzenie składu celnego. Z uwagi na powyższe, strona wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 2004 r. wydanej przez Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2004 r. w sprawie cofnięcia pozwolenia na prowadzenie składu celnego oraz poprzedzającej jej decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r., ewentualnie w przypadku gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji strona wnosiła o uchylenie w całości w/w decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu Dyrektor podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutu skarżących iż brak podstawy prawnej wynika z zastosowania normy prawnej, która nie obowiązywała w chwili doręczenia stronie decyzji organów celnych z dnia [...] kwietnia 2004 r. oraz z dnia [...] września 2004 r. Kontrola składu celnego została przeprowadzona w miesiącu wrześniu 2003 r., zaś jej wyniki były podstawą do podjęcia przez organ celny postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł na prowadzenie składu celnego publicznego Nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 r.

Podstawą prawną zaskarżonych decyzji stanowił art. 106 § 2 pkt 3, art. 107 pkt 1, pkt 3 Kodeksu celnego oraz § 18 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 listopada 2003 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych.

Nieprawidłowości w działalności składu celnego nastąpiły pod rządami ustawy Kodeks celny. Zgodnie z obowiązującym orzecznictwem przy interpretacji prawa międzyczasowego dominuje zasada iż jeżeli stan faktyczny powodujący powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego nastąpił pod rządami dawnej ustawy to do oceny skutków prawnych stosuje się ustawę dawną także po wejściu w życie nowej ustawy.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: niewątpliwie zdarzenie faktyczne wywołujące określone skutki prawne miało miejsce w czasie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 z późn. zm.).

Z tego też powodu trafnie przyjął Dyrektor Izby Celnej, wydając decyzję w dniu [...] kwietnia 2004 r., iż podstawą materialnoprawną tej decyzji powinny być przepisy w/w ustawy Kodeks celny. Art. 105 § 2 i art. 106 § 2 pkt 3 i art. 106 § 3 tejże ustawy wskazują iż wykonywanie działań wynikających z tej ustawy w zakresie "pozwolenia na prowadzenie składu celnego" jak i "cofanie" takiego pozwolenia, ustawodawca przekazał do wykonania w drodze indywidualnych aktów administracyjnych organom administracji państwowej.

Aby organ zasadnie wydał indywidualny akt administracyjny ("pozwolenie" lub "cofnięcie pozwolenia") muszą zaistnieć określone zdarzenia z którymi ustawodawca wiąże organ bądź które pozwalają mu na określony luz decyzyjny. Z przepisów tych nie wynika, aby strona nabywała lub traciła prawa w/w zakresie z mocy prawa, zaś rola organu ograniczała się do wydania decyzji ustalającej określony stosunek prawny powstały wcześniej z mocy przepisów prawa. Takie uregulowanie prawne oznacza, iż decyzja wydana na podstawie art. 105 § 2 w związku z art. 106 § 2 i § 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr. 75, poz. 802 z późn. zm.) ma charakter decyzji konstytutywnej.

Oznacza to, że taka decyzja sama kreuje nowy stan prawny, sama określa datę od której następują skutki prawne. Decyzja taka wywiera skutki prawne od daty jej doręczenia, zaś doręczenie tej decyzji nastąpiło w innym stanie prawnym, bowiem od 1 maja 2004 r. Rzeczpospolita Polska uzyskała członkostwo w Unii Europejskiej.

Od chwili doręczenia stronie przedmiotowej decyzji otwarty został termin do złożenia odwołania, które strona złożyła 31 maja 2004 r.

Organ rozpatrując odwołanie winien z urzędu uwzględnić zmianę stanu prawnego w chwili jego rozpatrywania zwłaszcza, że z nowych przepisów nie wynikał w tym zakresie inny skutek.

Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622) w art. 1 stanowi, iż reguluje ona jedynie w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego. Oznacza to między innymi, iż podstawą wszelkich rozstrzygnięć w tym zakresie są regulacje prawa wspólnotowego, zaś ustawa - Prawo celne, stosowana jest uzupełniająco do sytuacji w której dana sytuacja lub stosunek prawny nie zostały w sposób pełny uregulowane przez prawo wspólnotowe. Oczywistym przy tym jest, że uzupełnienie prawa wspólnotowego przez Prawo celne nie może prowadzić do naruszenia samej istoty prawa wspólnotowego.

Art. 103 w/w ustawy - Prawo celne stwierdza, że ustawa ta wchodzi w życie w terminie i na zasadach określonych ustawą z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623). Ostatnio wymieniona ustawa w swoim Rozdziale 3 zatytułowanym Przepisy przejściowe i końcowe w art. 25 w związku z art. 39 stanowi, iż z dniem 1 maja 2004 r. traci moc ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny.

Z tego też względu mając na uwadze wyżej przedstawiony pogląd Sądu, dotyczący charakteru decyzji i ogólnie mówiąc skutków jej doręczenia, zaskarżona decyzja powołuje niewłaściwą podstawę prawną. Art. 27 § 2 cytowanej ustawy "Przepisy wprowadzające - Prawo celne" w sposób jednoznaczny stanowi, że cofnięcie, uchylenie lub zmiana pozwoleń (a to dotyczy również rozstrzygnięcia określonego w zaskarżonej decyzji), następuje zgodnie z przepisami prawa celnego obowiązującego od dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską Członkostwa w Unii Europejskiej, a więc z przepisami w/w ustawy Prawo celne.

Wprawdzie przepisy przejściowe i końcowe cytowanej ustawy z 19 marca 2004 r. w niektórych przypadkach dopuszczają możliwość stosowania po 1 maja 2004 r. przepisów dotychczasowych, jednak w wyraźnie określonym przedmiocie i okolicznościach, np. art. 27 odnośnie długu celnego, bądź też pozostawienie w mocy określonych czynności przy spełnieniu określonych w nich warunków, np. art. 36 ustawy.

Przedstawiona wyżej argumentacja wskazuje, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem cytowanych wyżej przepisów w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia, bowiem oparta została na przepisach prawa nieobowiązującego w chwili jej wydania, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega ona uchyleniu. Pozostałe rozstrzygnięcia znajdują uzasadnienie w treści art. 152 i 200 w związku z art. 205 oraz 209 ostatnio powołanej ustawy.