Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 77/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 191 ust. 1,2,9
journal: Dz.U. 2015 poz 332
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.), sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Krzysztof Erbel, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 lipca 2016 r. sprawy ze skargi Powiatu D. na czynność Gminy Miejskiej D. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy poniesienia wydatków z tytułu umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 6 września 2013 r. małoletni O. R. został umieszczony przez pracownika socjalnego bez orzeczenia sądu opiekuńczego w pogotowiu rodzinnym – zawodowej rodzinie zastępczej w trybie art. 12a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493). Postanowieniem z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w D. umieścił w trybie art. 5791 § 2 kpc małoletniego O. R. w rodzinie zastępczej.

Powiat D. – Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrowia w dniu 16 października 2013 r. wystawiło Gminie Miejskiej D. – Ośrodkowi Pomocy Społecznej w D. notę księgową nr [...] na kwotę 355,82 zł tytułem obciążenia w wysokości 10 % kosztów miesięcznego utrzymania w rodzinie zastępczej małoletniego za okres od 6 września do 30 września 2013 r.

W piśmie z dnia 31 października 2013 r. OPS w D. poinformował PCPRiOZ w D., że małoletni co najmniej od stycznia 2012 r. zamieszkiwał w N., w związku z czym OPS w D. nie jest właściwy do pokrycia części kosztów pobytu małoletniego w rodzinie zastępczej.

Następnie w dniu 5 listopada 2013 r. PCPRiOZ w D. wystawiło Gminie N. notę księgową nr [...] na kwotę 355,82 zł tytułem obciążenia w wysokości 10 % kosztów miesięcznego utrzymania w rodzinie zastępczej małoletniego za okres od 6 września do 30 września 2013 r. Pismem z dnia 15 listopada 2013 r. OPS w N. poinformował o odmowie zapłaty powyższej kwoty, ponieważ miejscem zamieszkania małoletniego do dnia odebrania dziecka był D.

Postanowieniem z dnia 28 października 2014 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w D. umorzył postępowanie z powództwa Powiatu D. przeciwko Gminie Miejskiej D. o zapłatę kwoty 355,82 zł.

Pismem z dnia 20 kwietnia 2015 r. Starostwo Powiatowe w D. wezwało Gminę Miejską D. do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na bezzasadnej odmowie poniesienia wydatków z tytułu umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej.

W piśmie z dnia 25 maja 2015 r. Burmistrz D. poinformował, że Gmina Miejska D. odmawia zapłaty żądanej kwoty, ponieważ przed umieszczeniem dziecka w pieczy zastępczej matka dziecka zamieszkiwała wraz z synem przez okres 2 lat u ojca dziecka w N. i z tego miejsca dziecko zostało zabrane przez Policję i umieszczone w pogotowiu rodzinnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na czynność Gminy Miejskiej D., polegającej na bezzasadnej odmowie poniesienia kosztów z tytułu umieszczenia małoletniego w dniu 6 września 2013 r. w pieczy zastępczej w kwocie 355,82 zł, Powiat D. wniósł o orzeczenie, że Gmina Miejska D. jest zobowiązana do poniesienia powyższych kosztów, zarzucając naruszenie art. 191 ust. 9 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 332). Strona skarżąca wskazała, że przed umieszczeniem po raz pierwszy w pieczy zastępczej małoletni posiadał miejsce zamieszkania w D. W dniu 6 września 2013 r. małoletni przebywał u ojca P. R. w mieszkaniu przy ul. [...] w N., przy czym pobyt ten miał charakter wyłącznie tymczasowy, albowiem małoletni stale przebywał i był zameldowany u matki. R. K. w tym czasie mieszkała w D. przy ul. [...] i jedynie odwiedzała wraz z synem ojca dziecka i czasem przebywała kilka dni, gdy ten nie znajdował się pod wpływem alkoholu. Lokal w N. nie nadawał się do stałego zamieszkania, albowiem nie były podłączone do niego media. Okoliczności te były potwierdzane przez R. K. w trakcie wizyt kuratorów zawodowych i interwencji Policji. Ponadto R. K. pobierała z OPS w D. zasiłek rodzinny i świadczenia alimentacyjne, a także korzystała z opieki medycznej dla syna w A w D. przy ul. [...]. Miejscem zamieszkania małoletniego w dniu 6 września 2013 r. był D. i dlatego też Gmina Miejska D. jest właściwa do ponoszenia wydatków z tytułu pozostawania małoletniego w pieczy zastępczej.

W odpowiedzi na skargę Powiat D. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko, że miejscem zamieszkania małoletniego w dniu 6 września 2013 r. była N. Jednocześnie strona dołączyła szereg dokumentów, potwierdzających faktyczne miejsce zamieszkania małoletniego.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 3502/15 uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 września 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 491/15 o odrzuceniu skargi. NSA uznał, że stwierdzenie przez sąd powszechny braku swojej kognicji w rozpoznawaniu sprawy powoduje, że kontrola czynności podjętej w tym zakresie, powinna zostać dokonana w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór pomiędzy stronami dotyczy zasadności obciążenia Gminy Miejskiej D. kwotą 355,82 zł w wysokości 10 % kosztów miesięcznego utrzymania w rodzinie zastępczej małoletniego za okres od 6 września do 30 września 2013 r.

Podstawę materialnoprawną orzekania w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 332). Stosownie do art. 191 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi wydatki na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu dziecka. Zgodnie z ust. 2 art. 191 cyt. ustawy jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały.

W rozpatrywanej sprawie nie sporne jest, że powiatem właściwym do poniesienia wydatków z tytułu umieszczenia małoletniego w rodzinie zastępczej w dniu 6 września 2013 r. z uwagi na jego miejsce zamieszkania przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej jest Powiat D.

Do poniesienia części wydatków z tytułu umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej zobowiązana jest również gmina. Stosownie bowiem do ust. 9 art. 191 cyt. ustawy w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi odpowiednio wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, w wysokości 10 % wydatków na opiekę i wychowanie dziecka w pierwszym roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej, 30 % wydatków na opiekę i wychowanie dziecka w drugim roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej, 50 % wydatków na opiekę i wychowanie dziecka w trzecim roku i następnych latach pobytu dziecka w pieczy zastępczej. Przepisy ust. 2-4 i 7 stosuje się odpowiednio. Tak więc jeżeli nie można ustalić gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej, właściwa do ponoszenia wydatków jest gmina jego ostatniego zameldowania na pobyt stały.

W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca twierdzi, że gminą zobowiązaną do poniesienia wydatków jest Gmina Miejska D., ponieważ jest to gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej, tj. w dniu 6 września 2013 r. Strona skarżąca wskazuje bowiem, że matka dziecka pobierała zasiłek rodzinny i świadczenia alimentacyjne z OSP w D. w okresie od 1 sierpnia do 31 października 2013 r. (pismo OSP w D. z dnia 15 listopada 2013 r.), a miejscem zameldowania dziecka był D. (pismo Burmistrza D. z dnia 4 kwietnia 2014 r.). Ponadto matka dziecka w trakcie interwencji Policji w mieszkaniu ojca dziecka w N. oświadczała, że mieszka z dzieckiem w D. (pismo posterunku Policji w N. z dnia 21 lutego 2014 r.).

Należy jednak zauważyć, że ustawodawca w art. 191 ust. 9 cyt. ustawy odwołuje się do "miejsca zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej". Miejsce zamieszkania danej osoby nie zawsze pokrywa się z miejscem zameldowania, zgodnie bowiem z art. 25 k. c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, czyli tzw. centrum życiowe danej osoby. Stosownie do art. 26 § 1 i § 2 k. c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa.

W dniu 6 września 2013 r. władza rodzicielska nad małoletnim O. R. przysługiwała obojgu rodzicom. Należy zatem ustalić, gdzie zamieszkiwali rodzice dziecka, a jeżeli nie zamieszkiwali wspólnie, gdzie zamieszkiwał rodzic, u którego dziecko stale przebywało.

Dokumenty przedłożone przez Gminę Miejską D. nie potwierdzają stanowiska strony skarżącej, jakoby dziecko w dniu 6 września 2013 r. zamieszkiwało wspólnie z matką w miejscu zameldowania w D. przy ul. [...]. Z wyjaśnień R. K. złożonych w dniu 21 maja 2015 r. w Urzędzie Miasta D. wynika, że przed 6 września 2013 r. zamieszkiwała stale przez okres dwóch lat wraz z synem O. u ojca dziecka P. R. przy ul. [...] w N. Z tego miejsca dziecko zostało zabrane w trakcie interwencji do pieczy zastępczej. R. K. wyjaśniła również, że okazjonalnie przebywała wraz z synem przy ul. [...] w D., odwiedzając swoją matkę. Wyjaśnienia te zgodne są z oświadczeniami matki R. K., T. K., korzystającej z pomocy OSP w D. W oświadczeniu z dnia 6 marca 2012 r. T. K. podała, że córka R. K. nie zamieszkuje z nią, a w deklaracji o wysokości dochodów z dnia 21 marca 2012 r. podała, że gospodarstwo domowe prowadzi z córką B. K. i córką Ż. K. Również w oświadczeniu z dnia 3 kwietnia 2012 r. T. K. podała, że w lokalu zamieszkują faktycznie 3 osoby, a 5 osób jest zameldowanych. Także w deklaracjach o wysokości dochodów z dnia 3 września 2012 r. i 6 marca 2013 r. T. K. podała, że gospodarstwo domowe prowadzi z córką B. K. i córką Ż. K. oraz wnuczką J. S. W oświadczeniach z dnia 13 marca 2013 r. T. K. podała, że w lokalu faktycznie mieszkają cztery osoby (dwie córki i wnuczka - córka B. wraz z dzieckiem). Dane te T. K. potwierdziła w oświadczeniu z dnia 14 maja 2013 r.

W piśmie z dnia 19 czerwca 2013 r. OPS w D. poinformował Sąd Rejonowy w D., że R. K. nie zamieszkuje w D. przy ul. [...] i podczas kolejnych wywiadów środowiskowych w ostatnim czasie nie zastano jej pod tym adresem, a B. K. podała, że siostra zamieszkuje w N. Także pracownik socjalny z OPS w D. w notatce służbowej z dnia 30 października 2013 r. potwierdził, że w trakcie wywiadów środowiskowych przeprowadzanych w rodzinie T. K. w D. przy ul. [...] w okresie od stycznia 2012 r. do chwili obecnej nie stwierdzono, aby małoletni wnuk zamieszkiwał pod powyższym adresem, a T. K. informowała, że córka R. K. zamieszkuje wraz z dzieckiem w N.

Ponadto, jak wynika z akt sprawy, małoletni w dniu 6 września 2013 r. znajdował się pod opieką, będącego pod wpływem alkoholu, P. R. i w wyniku interwencji pracownika socjalnego i Policji został odebrany ojcu i umieszczony w pieczy zastępczej. Matka dziecka od dwóch tygodni przebywała poza miejscem pobytu małoletniego i w ogóle nie interesowała się dzieckiem (postanowienie Sądu Rejonowego w D. z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt [...]).

W tej sytuacji nie zasadne było obciążenie Gminy Miejskiej D. wydatkami z tytułu utrzymania małoletniego w rodzinie zastępczej, skoro małoletni nie zamieszkiwał przed umieszczeniem go w pieczy zastępczej w D. O miejscu zamieszkania małoletniego nie świadczy bowiem pobieranie przez matkę dziecka zasiłku rodzinnego i świadczeń z funduszu alimentacyjnego z OPS w D. oraz zameldowanie w mieszkaniu babki T. K. w D.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.