Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2892/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 154 § 1, 2, 6, 7
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 412/20 w sprawie ze skargi W.P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 280/18 oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 412/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi W.P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 280/18: 1. wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 złotych; 2. stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałej części skargę oddalił; 4. zasądził od Prezydenta [...] na rzecz W.P. kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W.P. (dalej skarżący) pismem z 30 stycznia 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej Prezydent lub organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 stycznia 2019 r. I SAB/Wa 280/18 (dalej wyrok I SAB/Wa 280/18), mocą którego Sąd uwzględnił jego skargę na bezczynność Prezydenta i [m.in.] zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z 11 maja 2016 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] (dalej nieruchomość), w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. W uzasadnieniu skargi wskazał, że mimo upływu terminu załatwienia sprawy, jak również wystosowania przez skarżącego 17 stycznia 2020 r. wezwania do wykonania ww. wyroku, organ nadal nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy. Wniesiono o wymierzenie organowi grzywny; przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej ppsa); zasądzenie [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazał, że istnieje obawa, że bez zasądzenia tego dodatkowego środka organ nie zakończy postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że po otrzymaniu wyroku zobowiązującego do wydania decyzji przeprowadzono szereg czynności w celu uzupełnienia materiału dowodowego, tj. 14 maja 2019 r. wystąpiono do: Prokuratury Regionalnej w [...] z wnioskiem o zbadanie umowy z [...] czerwca 2014 r. Rep. A nr [...] i zapytaniem, czy prokurator wytoczy powództwo o ustalenie nieważności tej umowy; Sądu Rejonowego dla [...] I Wydział Cywilny o nadesłanie odpisu prawomocnego postanowienia z [...] marca 1985 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po jednej ze stron postępowania i testamentu; dnia 19 grudnia 2019 r. wystąpiono do: Wojskowego Biura Historycznego w [...] o przesłanie zdjęć lotniczych obejmujących przedmiotową nieruchomość w latach 1950-1960; Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum o dokumentację dotyczącą realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości; Archiwum Państwowego [...] o dokumentację dotyczącą realizacji inwestycji na gruncie; do Wydziału Architektury i Budownictwa dla [...] o informację dotyczącą daty rozpoczęcia prac inwestycyjnych na gruncie. Dnia 27 stycznia 2020 r. poinformowano pełnomocnika skarżącego, że w sprawie istnieje jeszcze konieczność, m.in. zlecenia geodecie wykreślenia dawnej nieruchomości warszawskiej na zdjęcia lotnicze, gdy nadeśle je Wojskowe Biuro Historyczne. Jednocześnie wskazano nowy termin zakończenia postępowania do 30 września 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 6 ppsa, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku I SA/Wa 412/20; na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w pkt 3 sentencji wyroku; o kosztach orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 154 § 1 ppsa, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z art. 154 § 1 ppsa wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, by sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 ppsa i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wyrokiem I SAB/Wa 280/18 WSA w Warszawie uwzględnił skargę skarżącego na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z 11 maja 2016 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.

Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 ppsa, zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Odpis prawomocnego wyroku I SAB/Wa 280/18 wraz z uzasadnieniem i akta administracyjne doręczono Prezydentowi 10 kwietnia 2019 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez WSA w Warszawie upłynął 10 sierpnia 2019 r. Do dnia rozpoznania przez WSA skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do 21 kwietnia 2020 r., organ administracji publicznej nie załatwił sprawy zgodnie z wyrokiem I SAB/Wa 280/18.

W sprawie spełniony został warunek dopuszczalności skargi określony w art. 154 § 1 ppsa, dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach administracyjnych znajduje się pismo skarżącego z 17 stycznia 2020 r., którym wezwał Prezydenta do wykonania wyroku I SAB/Wa 280/18. W sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 ppsa i wymierzenie Prezydentowi grzywny.

Stosownie do art. 154 § 6 ppsa, grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem I SAB/Wa 280/18 i okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku z 11 maja 2016 r., Sąd I instancji uznał, że grzywna w wysokości 500 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzając grzywnę WSA uwzględnił okoliczność, że termin załatwienia sprawy wyznaczony w ww. wyroku upłynął 10 sierpnia 2019 r., zaś zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Oczywiście okoliczność ta nie zwalnia organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku w terminie, jednakże musi być uwzględniona przy gradacji nakładanej z tego tytułu grzywny.

Prowadzenie postępowania przez Prezydenta po wyroku zobowiązującym go do wydania rozstrzygnięcia w sprawie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd I instancji wziął pod uwagę długość przekroczonego terminu i fakt, że organ po otrzymaniu wyroku I SAB/Wa 280/18 podejmował w sprawie szereg czynności zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego. Dnia 14 maja 2019 r. wystąpił do: Prokuratury Regionalnej w [...] z wnioskiem o zbadanie umowy z [...] czerwca 2014 r. Rep. A nr [...] (którą sprzedano udziały w przedmiotowym gruncie) i z zapytaniem, czy prokurator wytoczy powództwo o ustalenie nieważności tej umowy; Sądu Rejonowego dla [...] I Wydział Cywilny o nadesłanie odpisu prawomocnego postanowienia z [...] marca 1985 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po jednej ze stron postępowania i testamentu, mocą którego spadek po ww. osobie nabyła żona i syn; dnia 19 grudnia 2019 r. wystąpił do: Wojskowego Biura Historycznego w [...] o przesłanie zdjęć lotniczych obejmujących przedmiotową nieruchomość w latach 1950-1960; Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum o dokumentację dotyczącą realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości; Archiwum Państwowego [...] o dokumentację dotyczącą realizacji inwestycji na gruncie; Wydziału Architektury i Budownictwa dla [...] o informację dotyczącą daty rozpoczęcia prac inwestycyjnych na nieruchomości. Dnia 27 stycznia 2020 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącego, że w sprawie istnieje jeszcze konieczność, m.in. zlecenia geodecie wykreślenia dawnej nieruchomości warszawskiej na zdjęciach lotniczych, gdy zostaną one nadesłane przez Wojskowe Biuro Historyczne. Nie sposób uznać, że bezczynność organu po otrzymaniu wyroku I SAB/Wa 280/18 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Za niezasadny Sąd I instancji uznał wniosek skarżącego o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ppsa i w tym zakresie skargę oddalił. Wskazana suma pieniężna ma charakter kompensacyjny. Z treści przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. W ocenie WSA ten środek w postaci przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, winien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu. Skarżący nie uzasadnił złożonego wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Z treści skargi nie wynika, by skarżący doznał krzywdy w związku z niewykonaniem przez organ administracji wyroku, którą należałoby zrekompensować i która to okoliczność mogłaby podlegać ocenie Sądu orzekającego.

Skargę kasacyjną wywiódł W.P., reprezentowany przez r. pr. A.S., zaskarżając wyrok I SAB/Wa 280/18 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie:

1. art. 154 § 6 w zw. z art. 154 § 1 ppsa przez wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości 500 zł (słownie: "pięć tysięcy" [winno być "pięćset"] złotych) w związku z

niewykonaniem wyroku WSA w Warszawie z 10 stycznia 2019 r. (sygn. akt "I SAB/412/20" [winno być "I SAB/Wa 280/18"]), podczas gdy, mając na uwadze stopień zawinienia organu, długotrwałość postępowania i okres bezczynności w wykonaniu wyroku I SAB/Wa 280/18 winna być wymierzona kwota w wysokości, tj. 10.000,00 zł, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. art. 154 § 2 ppsa przez brak stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zważywszy, że organ naruszył szereg przepisów proceduralnych (przepisów postępowania administracyjnego): art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 12 § 1 i 2, art. 35 § 1, 2 i 3 kpa, jak również biorąc pod uwagę, że skarżący nie przyczynił się do powstania przewlekłości oraz bezczynności Prezydenta w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3. art. 154 § 7 ppsa przez oddalenie wniosku o przyznanie od Prezydenta na rzecz skarżącego kasacyjnie sumy pieniężnej, podczas gdy, mając na uwadze stopień zawinienia organu, długotrwałość postępowania i okres bezczynności w wykonaniu wyroku I SAB/Wa 280/18 i poniesioną przez skarżącego szkodę oraz krzywdę związaną z wieloletnim oczekiwaniem na rozstrzygnięcie sprawy skarżącemu kasacyjnie winna być przyznana od Prezydenta suma pieniężna w wysokości nie mniejszej niż 2.500,00 zł, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie istniały przyczyny, dla których mogło dojść do oddalenia tego wniosku;

4. art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 w zw. art. 154 § 1, 2, 6, 7 ppsa przez sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający kontrolę kasacyjną i prześledzenie toku rozumowania Sądu I instancji przez:

a. brak odniesienia się do podnoszonej w skardze okoliczności, że w budżecie [...] na rok 2020 na wypłatę na rzecz osób fizycznych odszkodowań na podstawie art. 215 ugn przeznaczono łączenie kwotę 10.570.000,00 zł, co stanowi niewielką kwotę w stosunku do "ilość" [winno być "liczby"] toczących się postępowań o przyznanie odszkodowania, a w konsekwencji wskazuje na celowe i świadome działanie Prezydenta nakierowanie na przewlekłe prowadzenie postępowań i brak respektowania wyroków sądów administracyjnych stwierdzających bezczynność;

b. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że czynności podjęte w stosunku do udziałów spadku po L.K. – współwłaścicielu nieruchomości, mają znaczenie w toku postępowania o przyznanie odszkodowania za nieruchomości w części należącej do S.P., której następcą prawnym jest W.P., mimo że w sprawie przesądzone zostało na podstawie postanowienia Wojewody [...] z [...] października 2017 r. nr [...], że roszczenie o odszkodowanie jest roszczeniem podzielnym, w konsekwencji czego okoliczności związane z ustaleniem następców prawnych po L.K. pozostają bez wpływu na postępowanie o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w części należącej do S.P., której następcą prawny[m] jest skarżący kasacyjnie;

c. błędne ustalenie, że wystąpienie przez Prezydenta 19 grudnia 2019 r. do archiwów o wydanie dokumentów oraz udzielenie informacji o nieruchomość jako okoliczność wskazującą na prawidłowe prowadzenie postępowania przez organ, podczas gdy wystąpienie do archiwów o wydane podstawowych dokumentów niezbędnych w postępowani[u] po 3 lata[ch] od jego wszczęcia i po upływie 1 roku od wyroku stwierdzającego bezczynność winno zostać przez WSA ocenione jako przesłanka implikująca zastosowanie dotkliwych środków represyjnych w stosunku do organu.

Wniesiono - na podstawie art. 179a ppsa - o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku: a. wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości 10.000,00 zł; b. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszaniem prawa; c. przyznanie od Prezydenta na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2.500,00 zł; d. zasądzanie od Prezydenta na rzecz skarżącego zwrotu kosztów sądowych przed sądami administracyjnymi i w postępowaniu prze[d] NSA. Na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 w zw. z art. 203 ppsa wniesiono o: I. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie w tym zakresie skargi przez: a. wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości 10.000,00 zł; b. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszaniem prawa; c. przyznanie od Prezydenta na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2.500,00 zł; II. zasądzanie od Prezydenta na [rzecz] skarżącego zwrotu kosztów sądowych przed sądami administracyjnymi i w postępowaniu prze[d] NSA; ewentualnie o III. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu; IV. zasądzanie od Prezydenta na rzecz skarżącego zwrotu kosztów sądowych postępowania. Na podstawie art. 182 § 2 ppsa zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy.

Sąd I instancji nie zastosował w sprawie art. 179a ppsa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Ze względu na charakter zarzutów ujętych w punktach 1, 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej, należało je rozpoznać łącznie.

Nieuzasadniony okazały się zarzuty naruszenia art. 154 § 6 ppsa w zw. z art. 154 § 1 ppsa (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej), art. 154 § 2 ppsa (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej) i art. 154 § 7 ppsa (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej).

Bezsporne w sprawie jest, że wyrokiem I SAB/Wa 280/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnie zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku skarżącego z 11 maja 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, a organ - w terminie określonym przez Sąd - wniosku tego nie rozpoznał. Pismem z 17 stycznia 2020 r. skarżący wezwał Prezydenta do wykonania wyroku I SAB/Wa 280/18, co otworzyło drogę do wywiedzenia skargi w trybie art. 154 ppsa. Skarżący kasacyjnie twierdzi, że Sąd I instancji podjął niewystarczające kroki w celu zdyscyplinowania organu do załatwienia sprawy, tj. wymierzył grzywnę w zbyt niskiej wysokości (art. 154 § 6 w zw. z art. 154 § 1 ppsa); nie zasądził sumy pieniężnej (art. 154 § 7 ppsa), a nadto nie stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 ppsa).

Ratio legis art. 154 ppsa jest wprowadzenie mechanizmów o charakterze dyscyplinującym i represyjnym wobec organów, które nie wykonały wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 403, uw. 1). Celem tego przepisu jest przyznanie sądowi takich narzędzi, które skutecznie wpłyną na organ administracji, by ten wykonał wyrok sądu. Sąd dysponuje w tym zakresie szeroką gamą środków; ich dobór jest jednak zależny od charakteru danej sprawy.

W niniejszej sprawie wymierzenie grzywny w wysokości 500 zł Sąd I instancji trafnie uznał za środek wystarczający i adekwatny. Stwierdzenie, że do bezczynności doszło i wymierzenie, choć relatywnie niewielkiej grzywny, winno skłonić Prezydenta do sprawnego załatwienia sprawy. Taki też jest cel art. 154 ppsa. Biorąc pod uwagę okoliczności podane przez Sąd I instancji (czas, charakter sprawy, podejmowane przez organ czynności procesowe) nie można uznać, że naruszenie prawa przez Prezydenta było rażące. Na powyższe nie wpływa fakt, że bezczynność organu nie została zawiniona przez skarżącego.

W art. 154 § 7 ppsa prawodawca posłużył się sformułowaniem "sąd może przyznać". Znaczy to, że zarówno przyznanie sumy pieniężnej, jak i określenie jej wysokości zostało w całości powierzone ocenie sądu (tzw. luz decyzyjny). Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do oceny dokonanej przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie nie było konieczne przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 ppsa.

Art. 154 ppsa nie służy do sądowego dochodzenia odszkodowania za bezczynność organu. Kompensacji szkód powstałych na skutek niewykonania orzeczenia można dochodzić w osobnym postępowaniu przed sądem powszechnym (art. 154 § 4 i 5 ppsa; J. P. Tarno - op. cit., s. 409, uw. 17; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 796-797, nb 29-32). Art. 154 ppsa, w tym § 7, reguluje środki mogące zdyscyplinować organ do wykonania wyroku a nie kwestie odszkodowawcze właściwe prawu cywilnemu. Organ został wystarczająco zdyscyplinowany stwierdzeniem, że dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i wymierzeniem mu grzywny w wysokości 500 zł.

Nieusprawiedliwiony był zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 w zw. art. 154 § 1, 2, 6, 7 ppsa (pkt 4 petitum skargi kasacyjnej).

Sąd I instancji nie uchybił art. 141 § 4 ppsa. Przepis ten określa elementy uzasadnienia wyroku. Stanowi, że winno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że spełnia ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a dostatecznie przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd I instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej.

Należy mieć na uwadze, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, czy też stanowiska, co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis ten nie może z zasady stanowić samodzielniej podstawy kasacyjnej, bo wedle uchwały 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15.2. 2010 r. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39, może on być samodzielną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy motywy wyroku nie zawierają stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Takiego braku nie można skutecznie wytknąć motywom wyroku I SA/Wa 412/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył art. 133 § 1 ppsa. Sąd I instancji nie jest obowiązany szczegółowo odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji - w jego ocenie - niemających istotnego znaczenia dla sprawy. Pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku nie musi szczegółowo odnosić się do wszystkich argumentów powołanych w skardze, jeśli argumentacja sądu łącznie przesądza o ich bezzasadności (wyrok NSA z: 8.4.2008 r. II FSK 1965/06; 19.1.2012 r. I OSK 62/11, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, R. Stankiewicza, M. Grzywacza - op. cit., s. 746, nb 22). Na wynik niniejszej sprawy nie miała wpływu wysokość budżetu [...] na rok 2020, uchwalanego przez Radę [...], która musi uwzględniać konieczne wydatki na istotne potrzeby społeczności lokalnej. Do faktów powszechnie znanych należy wycofanie z budżetu Państwa kwoty 200 mln zł, przeznaczonych na wypłaty odszkodowań z tytułu roszczeń za grunty przejęte na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy - Dz. U. nr 50 poz. 279 (Katarzyna Żaczkiewicz-Zborska, Grunty warszawskie: Rosną odszkodowania za niewykonanie wyroki, w: Prawnicy i Sądy 18.5.2018 r. - art. 106 § 4 ppsa).

Zgodnie z art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Prezydent był związany stanowiskiem wyrażonym w prawomocnym wyroku I SAB/Wa 280/18, z którego wynika, że organ jest obowiązany do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za całą nieruchomość, gdyż Sąd I instancji nie podzielił stanowiska Wojewody [...] zaprezentowanego w postanowieniu z [...] października 2017 r. nr [...], co do możliwości rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania w części dotyczącej udziału po S.P. Przepisy prawa - w zakresie normatywnie istotnym dla rozpoznania niniejszej sprawy - nie uległy zmianie, przeto Prezydent był związany art. 153 ppsa. Na mocy art. 170 ppsa, prawomocnym wyrokiem I SAB/Wa 280/18 był związany Sąd I instancji orzekający w sprawie, jak i Naczelny Sąd Administracyjny kontrolujący wyrok I SAB/Wa 280/18. Wynika z tego, że – wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie - Prezydent nie mógł uznać wysuniętego przez skarżącego roszczenia za podzielne i tym samym poprzestać jedynie na jego ocenie, nie ustaliwszy wcześniej wszystkich stron postępowania administracyjnego.

Określenie związku zasady ogólnej szybkości i prostoty postępowania z zasadą prawy obiektywnej jest przedmiotem refleksji nowszego orzecznictwa i doktryny. Okoliczność, że organowi został wyznaczony określony termin do merytorycznego załatwienia nie oznacza, że organ administracyjny zwolniony jest z obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Związanie terminem nie może być rozumiane w ten sposób, że organ nie dysponując materiałem dowodowym wystarczającym do wydania końcowego rozstrzygnięcia, wydaje jednak decyzję, ponieważ bez względu na wszystko musi się zmieścić w terminie wyznaczonym przez organ wyższego stopnia.

Zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 kpa nie może prowadzić do naruszenia przepisów prawa i w konsekwencji naruszać uprawnień procesowych stron w imię "szybkości" postępowania. Każda sprawa administracyjna musi być rozpoznana wnikliwie, z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (uzasadnienie wyroku NSA z 10.7.2018 r. II OSK 630/18, aprobowany przez Borkowski/Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 332-333, nb 2).

Prezydent podjął działania po wyroku I SAB/Wa 280/18 zmierzające do zgromadzenia całego materiału dowodowego. Działanie to było motywowane koniecznością, by "w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) (...) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję". Podjęte przez Prezydenta czynności, w szczególności skierowanie pism do Wojskowego Biura Historycznego w Warszawie o przesłanie zdjęć lotniczych obejmujących nieruchomość w latach 1950-1960; Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum o dokumentację dotyczącą realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości; Archiwum Państwowego [...] o dokumentację dotyczącą realizacji inwestycji na gruncie; Wydziału Architektury i Budownictwa dla [...] o informację dotyczącą daty rozpoczęcia prac inwestycyjnych na nieruchomości, zmierzało do zgromadzenia potrzebnego do załatwienia sprawy materiału dowodowego. Fakt, że organ dopuścił się bezczynności nie zwalnia go z obowiązku prowadzenia postępowania zgodnie z zasadą prawdy materialnej. Zdaje sobie z tego sprawę skarżący kasacyjnie, który w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej trafnie wskazuje, że organ jest związany nie tylko ustawowymi terminami (art. 12 § 1 i 2, art. 35 § 1, 2 i 3 kpa), lecz również innymi przepisami prawa (art. 6, 7 kpa - przepis ten zawiera w sobie normę nakazującą podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, art. 8 § 1 i 2 kpa).

Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się już w powyższych wywodach, co do prawidłowości zastosowania przez Sąd I instancji art. 154 § 1, 2, 6, 7 ppsa.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 ppsa, orzekł jak w sentencji.