Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 297/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art 58 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi L. G. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] stwierdził, iż J. M. z tytułu wykonywania umowy zlecenia zawartej z L. G. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...], podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresach wskazanych w decyzji.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2010r. L. G. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...] złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] czerwca 2010r.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji numer [....] z dnia [...] czerwca 2010r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zgodnie z przepisami art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 nr 205, poz. 1585 z późn. zm., dalej jako "u.s.u.s") decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (w tym art. 156). W przedmiotowej sprawie zostało wniesione odwołanie do sądu, zatem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (w tym art. 156) w zakresie ubezpieczeń społecznych nie stosuje się.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...], znak: [...] działając na podstawie art. 83a u.s.u.s oraz w oparciu o art. 127 § 3, art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] września 2010r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2010r.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał argumentację zawartą w decyzji z dnia [...] września 2010 r. i odniósł się do zarzutów zawartych we wniosku z dnia [...] października 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W skardze na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] L. G. Sp. z o.o. sp. k zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu przepisu art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 16, art. 180 art. 269 k.p.a. poprzez przyjęcie, ze prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest dopuszczalne wyłącznie na podstawie przepisu art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i tylko w odniesieniu do decyzji ostatecznej w rozumieniu przepisu art. 16 k.p.a., względem której, nie zostało złożone odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Pełnomocik skarżącej spółki wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Uzasadniając właściwość sądu administracyjnego, wskazano na uchwalę Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II UZP 3/10. W uchwale tej stwierdzono między innymi, że: "w sprawie z odwołania od decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji tego Biura podjętej po dniu 1 stycznia 1999 r., droga sądowa przed sądem powszechnym jest niedopuszczalna (art. 31, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin - jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r., nr 8, poz. 66 ze zm. w związku z art. 156 k.p.a.).". Wyżej cytowane brzmienie przepisu sprawia, że należy go uznać za odpowiednik przepisu art. 83a ust.2 u.s.u.s. Tym samym jeżeli w sprawie istnieje, potwierdzona uchwałą Sądu Najwyższego, zasada niedopuszczalności drogi sądowej w podobnego rodzaju sprawach, to Sąd Administracyjny należy co do zasady uznać za właściwy zgodnie z art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu Przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), ponieważ nie ma konieczności wydawania w tej materii odrębnego postanowienia Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. określa zakres kognicji sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści powyższego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a

oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.

Podkreśleć należy, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej.

Z treści art. 180 § 1 k p a. wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach.

Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, która w art. 83 ust. 2 ustanawia regułę zaskarżania do sądu powszechnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Reguła ta znajduje zastosowanie również w odniesieniu do decyzji wydawanych (jak w niniejszej sprawie) na podstawie art. 83a ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym decyzje ostateczne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, że takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 23 marca 2011 r. (sygn. AK I UZP 3/10 Lex nr 738185). W uchwale tej Sąd Najwyższy przyjął, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Warto też podkreślić, że uchwale tej Sąd Najwyższy postanowił nadać moc zasady prawnej.

W odniesieniu do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwy będzie zatem sąd powszechny, także w zakresie, w którym organ rentowy orzeka na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Sądu Najwyżsego z dnia 16 września 2009r. sygn. akt I UK 109/09 Lex nr 550987, postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2010 r,. sygn. akt I OSK 1425/10, z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 420/08, z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1852/07, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1645/10). Zauważyć należy, że wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego.

Skoro zaś w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zostały wymienione decyzje wydawane w oparciu o art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegają one, na podstawie art. 83 ust. 2 tej ustawy, kontroli sądu powszechnego. Gdyby bowiem ustawodawca chciał umożliwić dokonywanie weryfikacji takich decyzji przez sąd administracyjny, wówczas uczyniłby to wprost, tak jak w art. 83 ust. 4 przedmiotowej ustawy.

Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że w art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jako tryb właściwy do uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji wskazano tryb przewidziany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to jedynie obowiązek stosowania przy wydawaniu decyzji przepisów właśnie kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Przyjmując założenie racjonalności ustawodawcy, stwierdzić zatem trzeba, że brak jest podstaw do różnicowania właściwości sądów w sprawach dotyczących m. in. podlegania ubezpieczeniu społecznemu i wymiaru składek, w zależności od tego, czy zaskarżona została decyzja wydana w trybie zwykłym, czy też nadzwyczajnym.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.