Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 75/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-04-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 2 pkt 7 w zw. z art. 245 par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości "A" Sp. z o.o. w likwidacji w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy podano, iż Spółka z o.o. "A" w likwidacji z uwagi na posiadane zaległości rzędu 7.700.999,00 zł, które organ podatkowy egzekwuje w odrębnym postępowaniu skierowanym do rachunków bankowych i ruchomości (vide: zawiadomienie o zajęciu wierzytelności wraz z tytułami wykonawczymi wystawionymi 28 lipca 2017 r.) wystąpiła o ogłoszenie upadłości. Jej kapitał zakładowy kształtuje się bowiem na poziomie 50.000,00 zł. Natomiast kapitał własny jest kwotą ujemną wynoszącą 7.492.582,45 zł. Ponadto w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę rzędu 1.724.465,74 zł, która w 2017 r. wzrosła do kwoty 7.661.351,16 zł (vide: bilans na dzień 30 listopada 2017 r. dołączony do wniosku). Ponieważ nie posiada żadnych środków pieniężnych (vide: wyciągi z rachunku bankowego), a jej zobowiązania według bilansu wynoszą: 41.426,14 zł (z tytułu dostaw i usług), 5.700,00 zł (z tytułu wynagrodzeń), 12.953,22 zł (z tytułu ZUS i bieżących podatków), 7.608.097,11 zł (należności dochodzone w drodze egzekucji), 1.047,96 zł (najem biura), 1.230,00 zł (usługi księgowe), 1.230,00 zł (najem placu składowego), 330,87 zł (wynajem ksera) nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania (vide: rubryka nr 4.1 formularza).

Ponieważ do wniosku dołączono sentencję postanowienia o zabezpieczeniu majątku dłużnika przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego, a następnie postanowienie o ogłoszeniu upadłości Spółki z o.o. "A" w likwidacji, które uznano za niewystarczające, pismem z dnia 9 marca 2018 r. wezwano Syndyka Masy Upadłości, który wstąpił do sprawy, do nadesłania pozostałych dokumentów źródłowych obejmujących: sprawozdanie tymczasowego nadzorcy sądowego zawierające informacje o sytuacji gospodarczo-finansowej dłużnika, bilans otwarcia upadłości wraz ze spisem inwentarza i oszacowaniem majątku wchodzącego do masy upadłości, zeznanie podatkowe Spółki za 2017 r. wraz ze sprawozdaniem finansowym z tego okresu, wyciągami z rachunku bankowego za ostatni kwartał, raportami kasowymi i deklaracjami VAT z tego okresu lub nadesłania zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego potwierdzającego, iż Spółka od chwili złożenia wniosku o upadłość deklaracji tych nie składała, a nadto wskazanie wierzytelności, które dochodzone są na drodze sądowej lub komorniczej z wyszczególnieniem kwot już wyegzekwowanych oraz oczekujących na windykację.

Wezwanie to doręczono pod wskazany adres 20 marca 2018 r.

Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z kosztów sądowych, w tym z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie w nim wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319).

Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak bowiem ustalono wobec Spółki z o.o. "A" w likwidacji ogłoszona została upadłość (vide: postanowienie Sądu Rejonowego K. z dnia [...] r. dołączone do pisma z 13 lutego 2018 r.). Okoliczność ta nie powoduje jednak konieczności przyznania prawa pomocy, chociażby z tego powodu, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań. Wprawdzie jego aktualna wartość nie została podana, albowiem sprawozdanie tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia [...] r. zawierające informację o sytuacji gospodarczo-finansowej dłużnika i kosztów postępowania upadłościowego nie zostało nadesłane, mimo wezwania w tym zakresie, podobnie jak bilans otwarcia upadłości wraz ze spisem inwentarza i oszacowaniem majątku wchodzącego do masy upadłości, niemniej jednak z treści postanowienia Sądu Rejonowego K. X Wydziału Gospodarczego ustalono, że ten obejmował: ruchomości, należności oraz środki pieniężne. Na majątek ruchomy składały się: środki trwałe oraz towary, których łączna wartość zbywcza uwzględniająca realia postępowania upadłościowego została oceniona na kwotę 209.275,50 zł. Natomiast realna wartość należności i likwidacji wierzytelności w warunkach postępowania upadłościowego oszacowana została na poziomie od 11.436,00 zł do 28.592,00 zł, podczas gdy środki pieniężne Spółki wynosiły 35.211,00 zł. Ponieważ w treści urzędowego formularza te zostały zadeklarowane na poziomie zerowym (vide: rubryka nr 9), a wartość środków trwałych wynosiła 31.766,63 zł (vide: rubryka nr 7), powyższe wymagało zweryfikowania w oparciu o aktualne dokumenty źródłowe. Tym bardziej, że łączną wartość funduszy masy upadłości w postanowieniu z dnia [...] r. o ogłoszeniu upadłości oszacowano na kwotę ok. 273.078,75 zł, a dołączony do wniosku bilans Spółki na dzień 30 listopada 2017 r. i wykazane tam aktywa powyższego nie potwierdzały. Dlatego też przyjąć należało, że złożony wniosek jako niekompletny nie zasługiwał na uwzględnienie. Koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą bowiem do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości i choć nie są to koszty postępowania upadłościowego, to są to koszty powstałe wskutek czynności syndyka, o których mowa w art. 342 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 2344 ze zm.). Wobec powyższego korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia wraz z innymi należnościami publicznoprawnymi (tak postanowienia NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11, Lex nr 948891 i z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 83/11, Lex nr 783857). Twierdzenie jakoby te nie mogły zostać uiszczone ze środków znajdujących się w masie upadłości, nie mogło odnieść zamierzonego skutku, albowiem koszty sądowe związane z uczestnictwem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym zalicza się do planowanych wydatków ponoszonych przez syndyka masy upadłości. Dlatego też sam fakt ogłoszenia upadłości nie stanowi wystarczającej przesłanki przyznania prawa pomocy. Brak jest bowiem ustawowych podstaw do przyjęcia tego typu koncepcji, skoro istnieje majątek (masa upadłości), który umożliwia nie tylko spłatę zobowiązań ale i pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Ponieważ jego poszczególne składniki nie zostały w rozpoznawanej sprawie zobrazowane przy pomocy dokumentów źródłowych (takich jak bilans otwarcia upadłości, spis inwentarza wraz z oszacowaniem majątku), mimo wezwania w tym zakresie, brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji obrazującej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Podobnie art. 255 ustawy p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem czy referendarzem sądowym w tym zakresie, albowiem prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też w sytuacji, gdy strona – tak jak w rozpoznawanej sprawie - uchyla się od przedstawienia aktualnych informacji o sytuacji finansowej, w której się znajduje lub podaje takie dane, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (tak.: postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06, a także z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06 oraz z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 561/08 LEX nr 530368). Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.