Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 294/96
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1998-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 19
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: par. 35 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 1994 nr 133 poz. 688
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Jeżeli w momencie dokonania operacji gospodarczej sporządzono oryginał faktury i jej kopię, która pozostała u sprzedawcy, to stwierdzenie w okresie późniejszym braku tejże kopii u sprzedawcy nie może rodzić negatywnych skutków podatkowych dla nabywcy.

Organy podatkowe winny ustalić, czy w momencie wystawienia faktury sporządzono również jej kopię dla sprzedawcy. Pomocnym dla wyjaśnienia tejże kwestii może okazać się sprawdzenie kolejności numeracji faktur u sprzedawcy.

TEZY

Jeżeli w momencie dokonania operacji gospodarczej sporządzono oryginał faktury i jej kopię, która pozostała u sprzedawcy, to stwierdzenie w okresie późniejszym braku tejże kopii u sprzedawcy nie może rodzić negatywnych skutków podatkowych dla nabywcy.

Organy podatkowe winny ustalić, czy w momencie wystawienia faktury sporządzono również jej kopię dla sprzedawcy. Pomocnym dla wyjaśnienia tejże kwestii może okazać się sprawdzenie kolejności numeracji faktur u sprzedawcy.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W rozpatrywanej sprawie spór między organami podatkowymi a podatnikiem sprowadza się do oceny zasadności obniżenia przez podatnika kwoty należnego podatku od towarów i usług o kwotę tegoż podatku naliczonego - na podstawie zakwestionowanych faktur oraz zasadności zastosowania sankcji. Generalna zasada obniżenia podatku należnego o podatek naliczony określona została w przepisie art. 19 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ i zgodnie z tą zasadą obniżenie kwoty podatku należnego może nastąpić o kwotę podatku naliczonego, czyli o sumę kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług.

Wyłączenia od powyższej zasady określone zostały w przepisie art. 25 cyt. ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. i tylko przepis tejże ustawy może stanowić w jakich przypadkach podatnik traci uprawnienia do obniżenia kwoty podatku należnego.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 133 poz. 688/ w par. 35 ust. 4 pkt 2 przewiduje, iż w przypadku gdy nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą nie potwierdzoną kopią u sprzedawcy faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.

Powyższy przepis wykonawczy zdaniem Sądu winien być interpretowany jako regulujący zasady jakim winny odpowiadać faktury stanowiące podstawę do obniżenia podatku naliczonego. Cyt. wyżej przepis winien być interpretowany jako moment wystawienia faktury - oryginału i kopii. Innymi słowy aby faktura stanowiła podstawę do obniżenia podatku należnego to w momencie jej wystawienia musi być sporządzony oryginał faktury oraz jej kopia, która pozostaje u sprzedawcy.

Przepisy wykonawcze do ustawy zasadniczej nie mogą bowiem być interpretowane w sposób naruszający uprawnienia podatnika.

Jeżeli zatem organy podatkowe twierdzą, że posiadanie oryginału faktury bez kopii jest jednoznaczne z wystawieniem faktury niezgodnie z przepisami par. 35 rozporządzenia Ministra Finansów, o którym mowa wyżej to winny fakt ten udowodnić.

Zgodnie bowiem z par. 35 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym faktury, faktury korygujące (...) wystawiane są co najmniej w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał otrzymuje nabywca, a kopię zatrzymuje sprzedawca. Tak jak już wcześniej podniesiono istotnym przy interpretowaniu tegoż przepisu jest moment wystawienia faktury i jej oryginału.

Jeżeli zatem w momencie wystawienia faktury sporządzona została również kopia tejże faktury to nie sposób uznać iż został naruszony par. 35 ust. 4 pkt 2 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów. Sam brak kopii faktury u sprzedawcy w momencie kontroli organów podatkowych w niczym nie ogranicza uprawnień podatnika posiadającego oryginał faktury, jeżeli w momencie wystawienia faktury sporządzona została również kopia.

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe nie wyjaśniły jaka była sytuacja w momencie wystawienia zakwestionowanych faktur. Jeżeli bowiem okazałoby się, iż faktycznie faktury były wystawiane w dwóch egzemplarzach - oryginał i kopia to wówczas brak byłoby podstaw do zakwestionowania możliwości obniżenia podatku naliczonego w oparciu o tak wystawione faktury.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślił w swoich orzeczeniach, iż podatnik nie może ponosić konsekwencji zachowania się swojego kontrahenta, na które nie ma wpływu.

Innymi słowy, jeżeli w momencie dokonania operacji gospodarczej sporządzono oryginał faktury i jej kopię, która pozostała u sprzedawcy, to stwierdzenie w okresie późniejszym braku tejże kopii u sprzedawcy nie może rodzić negatywnych skutków podatkowych dla nabywcy.

W niniejszej sprawie organy podatkowe błędnie ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, iż u sprzedawcy brak jest potwierdzenia faktur na podstawie których skarżący nabył sprzęt komputerowy. Prawidłowo bowiem organy podatkowe winny ustalić, czy w momencie wystawienia faktury sporządzono również jej kopię dla sprzedawcy.

Pomocnym dla wyjaśnienia tejże kwestii może okazać się sprawdzenie kolejności numeracji faktur u sprzedawcy tj. Agencji Handlowej "M.", jak również materiały zebrane w aktach sprawy karnej dotyczącej Agencji Handlowej "M.".

Reasumując zatem należy uznać stanowisko organów podatkowych kwestionujące prawo do obniżenia podatku należnego w oparciu o dwie faktury dotyczące zakupu sprzętu komputerowego za co najmniej przedwczesne, ponieważ wynika ono z nie w pełni wyjaśnionego materiału.

Podobnie nie została w sposób dostateczny wyjaśniona kwestia prawa do obniżenia podatku należnego w oparciu o fakturę korygującą. Wprawdzie zgodzić się trzeba z poglądem, iż przedmiotowa faktura korygująca dotyczy zwrotu nabywcy zaliczek na stolarką okienną i zgodnie z par. 25 ust. 3 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym sprzedawca powinien posiadać potwierdzenie odbioru faktury korygującej przez nabywcę.

Odrzucenie jednakże tejże faktury korygującej z powodów o których mowa wyżej, bez próby sprawdzenia czy rzeczywiście nastąpił zwrot pobranej zaliczki, narusza w sposób istotny art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa.

Takich czynności sprawdzających organy podatkowe nie pojęły, wobec czego istniejący materiał dowodowy nie wystarczał do uznania za prawidłowe stanowisko organów podatkowych wyrażone w zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej jak i decyzji organu I instancji.

Wobec powyższego należało zaskarżoną decyzję jak i decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 28 sierpnia 1995 r. uchylić na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 cytowanej ustawy.