Wyrok NSA, sygn. akt II SA 99/92
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1992-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Powołane przepisy: article: art. 14
journal: Dz.U. 1982 nr 35 poz. 230
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
article: 18, art. 40
journal: Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
Teza: 1. Rada Miejska nie może rozszerzać zakazów ustawowych, ograniczając dodatkowo sferę praw obywatelskich, jeśli ustawa szczególna nie upoważniła jej do stanowienia takich ograniczeń w formie przepisów gminnych.

2. Uchwała rady miejskiej nie może regulować raz jeszcze tego, co jest już zawarte w obowiązującej ustawie.

TEZY

1. Rada Miejska nie może rozszerzać zakazów ustawowych, ograniczając dodatkowo sferę praw obywatelskich, jeśli ustawa szczególna nie upoważniła jej do stanowienia takich ograniczeń w formie przepisów gminnych.

2. Uchwała rady miejskiej nie może regulować raz jeszcze tego, co jest już zawarte w obowiązującej ustawie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 w związku z art. 216a par. 1 Kpa skargę Rady Miejskiej w N.D.M. na orzeczenie nadzorcze Wojewody W-kiego z dnia 9 listopada 1991 r. w przedmiocie zakazu spożywania napojów alkoholowych na terenie miasta.


UZASADNIENIE

Rada Miejska w N.D.M. podjęła uchwałę nr 84/XVIII/91 z dnia 3 września 1991 r. w sprawie zakazu spożywania napojów alkoholowych w miejscach publicznych na terenie miasta N.D.M. Zabroniła ona spożywania napojów alkoholowych w miejscach publicznych, a szczególnie w parkach, w pobliżu placówek handlowych, gastronomicznych, domów mieszkalnych, placówek kulturalno-oświatowych, dworców, placówek służby zdrowia, jednostek wojskowych, kąpielisk, zakładów pracy i innych obiektów masowych zgromadzeń. Jako podstawę uchwały powołano art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 35 poz. 230 ze zm./.

Wojewoda W-ki wydał orzeczenie nadzorcze z dnia 9 listopada 1991 r. nr P-0914/25/84/91, które na podstawie art. 91 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95/ stwierdziło nieważność uchwały nr 84/XVIII/91 z dnia 3 września 1991 r. Rady Miejskiej w N. D. M. W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, że wskazana uchwała narusza postanowienia art. 14 ust. 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciw- działaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 35 poz. 230/, gdyż zakres spraw objętych uchwałą regulują wskazane przepisy oraz przepis art. 14 ust. 6 tej ustawy, który dotyczy możliwości wprowadzenia regulaminowego /a więc indywidualnego/ zakazu sprzedaży, podawania, spożywania oraz wnoszenia napojów alkoholowych w innych, nie wymienionych przez ustawę /w art. 14 ust. 1-5/ miejscach ze względu na charakter obiektu lub miejsca.

Przewodniczący Rady Miejskiej w N. D. M. /wbrew art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym brak było uchwały Rady Miejskiej w N. D. M. w przedmiocie złożenia skargi/ zaskarżył orzeczenie Wojewody W-kiego z dnia 9 listopada 1991 r. nr P-0914/25/84/91 do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucił, że "podane w orzeczeniu motywy są niezgodne ze stanem faktycznym i stanem prawnym". Jego zdaniem, podjęcie uchwały wynikało z potrzeby ograniczenia pijaństwa nasilającego się na terenie miasta, a ustalone w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zakazy spożywania napojów alkoholowych nie zapewniały porządku publicznego, "dlatego też w myśl art. 14 ust. 6 zachodziła konieczność rozszerzenia zakazu spożywania napojów alkoholowych na tereny, które nie są objęte wykazem ujętym w art. 14". Podjęta uchwała ma charakter regulaminowego zakazu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda W-ki podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wynikające z treści art. 14 i 16 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 10 kwietnia 1992 r. pełnomocnik Rady Miejskiej w N. D. M. wniósł o odroczenie rozprawy, ponieważ odpowiedź Wojewody na skargę otrzymał dopiero po rozprawie. Z kolei Sąd stwierdził, że brakuje uchwały Rady Miejskiej w N. D. M., dotyczącej zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenia nadzorczego Wojewody W-kiego z dnia 9 listopada 1991 r. W tej sytuacji Sąd postanowił rozprawę odroczyć i jednocześnie zobowiązać pełnomocnika Rady Miejskiej do złożenia uchwały Rady Miejskiej w sprawie zaskarżenia orzeczenia nadzorczego Wojewody oraz do zajęcia stanowiska w związku z treścią odpowiedzi Wojewody na skargę.

W dniu 10 maja 1992 r. do Sądu wpłynęła uchwała nr 139/XXVII/92 Rady Miejskiej w N. D. M. z dnia 28 kwietnia 1992 r. w sprawie wniesienia skargi oraz pismo procesowe pełnomocnika Rady Miejskiej, ustosunkowujące się do odpowiedzi Wojewody na skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wprowadzenie ograniczeń w możliwym zachowaniu się obywateli należy do materii ustawowej. Oznacza to, że Rada Miejska może uchwałą wprowadzić na terenie swojego działania określone zakazy tylko na podstawie wyraźnych upoważnień ustawowych.

Adresowany do wszystkich zakaz spożywania napojów alkoholowych we wszystkich miejscach publicznych przesądza o tym, że będąca przedmiotem sporu uchwała Rady Miejskiej w N. D. M. z dnia 3 września 1991 r. nr 84/XVIII/91 ma charakter przepisów gminnych, to jest przepisów powszechnie obowiązujących na obszarze gminy w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./. Jednakże powołany w tej uchwale jako jej podstawa prawna art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi {Dz.U. nr 35 poz. 230 ze zm./ nie stanowi upoważnienia dla rady gminy do wprowadzenia generalnego zakazu spożywania napojów alkoholowych we wszystkich tak zwanych miejscach publicznych, a w szczególności "w parkach, w pobliżu placówek handlowych, gastronomicznych, domów mieszkalnych, placówek kulturalno-oświatowo-wychowawczych, dworców, placówek służby zdrowia, jednostek wojskowych, kąpielisk, zakładów pracy i innych masowych zgromadzeń".

Artykuł 14 ust. 6 cytowanej ustawy z dnia 26 października 1982 r. dotyczy tylko możliwości wprowadzenia dla konkretnych miejsc /ze względu na charakter obiektu lub samego miejsca/ regulaminowego zakazu sprzedaży, podawania, spożywania oraz wnoszenia napojów alkoholowych. Rada Miejska nie może rozszerzać zakazów ustawowych, a tym samym ograniczać dodatkowo sfery praw obywatelskich, jeśli ustawa szczególna nie upoważniła jej do stanowienia takich ograniczeń w formie przepisów gminnych.

Warto też zauważyć, że sprawa spożywania alkoholu w niektórych miejscach i obiektach wymienionych w spornej uchwale jest już regulowana przez samą powyższą ustawę z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w art. 14 ust. 1-5. Uchwała Rady Miejskiej nie może regulować raz jeszcze tego, co jest już zawarte w obowiązującej ustawie.

W tej sytuacji zaskarżone orzeczenie Wojewody W-kiego z dnia 9 listopada 1991 r. nr P-0914/25/84/91 prawidłowo stwierdza, że uchwała Rady Miejskiej w N. D. M. z dnia 3 września 1991 r. nr 84/XVIII/91 jest nieważna jako sprzeczna z prawem.

Ponieważ Sąd nie stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nadzorcze Wojewody W-kiego jest niezgodne z prawem, to na podstawie art. 207 par. 5 w związku z art. 216a par. 1 Kpa należało skargę oddalić.