Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 8/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 104 § 1, art. 105 § 1, art. 107 § 1 i 3, art. 156 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust.1, art. 3 ust. 1 i 2, art.4, art. 4 pkt 4, art. 4 pkt 15, art. 5 ust.1, art. 33, art. 33 ust.2 pkt 2, art. 42 ust. 1, art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
article: art. 1, art.3,
journal: Dz.U. 2004 nr 173 poz 1807
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
article: § 4 ust.1, § 6 pkt 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu bez uiszczenia opłaty I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] II. uchyla decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, IV. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz [...] kwotę 737 zł (siedemset trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w R., po rozpatrzeniu odwołania Z.K., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] o nałożeniu kary w wysokości 3000 zł, z tytułu wykonywania przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] na drodze krajowej nr [...] (dojazd do terminalu), funkcjonariusze celni dokonali kontroli związanej z przejazdem drogowym samochodu ciężarowego marki M. nr rej. [...], o dopuszczalnej masie całkowitej 11800 kg, kierowanego przez J.S.. Z protokołu z kontroli nr [...] wynika, iż pojazd stanowi własność Z.K. zam. ul. [...], a przejazd dokonywany był przez kierowcę bez ładunku na rzecz przedsiębiorstwa "H." z siedzibą w [...], NIP [...]. W trakcie kontroli kierowca ww. pojazdu nie okazał, na żądanie kontrolującego, karty opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz zaświadczenia/wypisu na przewozy własne. Jednocześnie kontrolowany oświadczył, iż jako kierowcy nie wiadomo mu o potrzebie posiadania opłaty i wypisu, które prawdopodobnie są u właściciela samochodu. Innych zastrzeżeń co do treści protokołu nie zgłosił, podpisując się pod jego treścią. Ponadto w trakcie kontroli okazano dwie faktury VAT na zakup oleju napędowego w dniu 31 marca 2005 r., w których nabywcę określono odpowiednio jako: "H." [...] NIP [...], oraz faktura VAT nr [...] dla "PPHU Z. K. K. ul. [...], NIP [...], Nr rej. [...].

Pismem z dnia 11 kwietnia 2005 r. organ pierwszej instancji zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wykonywania transportu drogowego z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, wobec "firmy H.". W pismach z dnia 25 kwietnia oraz 22 lipca 2005 r. reprezentujący Z.K. - właściciela firmy "H." Z. K. adwokat wyjaśnił, iż Z. K. posiada i prowadzi gospodarstwo rolne, w ramach którego dokonuje transportu zwierząt należącym do niego pojazdem ciężarowym. Pełnomocnik skarżącego wskazał ponadto, że

kontrolowany pojazd nie stanowi mienia firmy "H." Z. K., a jednocześnie nigdy nie był i nie jest używany dla celów tej firmy, bowiem przeznaczony jest do przewozu koni. Dodatkowo pełnomocnik podniósł, iż właściciel kontrolowanego pojazdu z daleko idącej ostrożności uiścił opłatę za przejazd pojazdu po drogach krajowych przed wyjazdem pojazdu poza granice kraju, dokonując wpłaty w K. (opłata za jeden miesiąc), o czym kierowca nie wiedział w chwili kontroli. Jako dowód pełnomocnik przedłożył potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię karty opłaty miesięcznej dla pojazdu nr rej. [...], ze stemplem potwierdzającym datę opłaty.

Naczelnik Urzędu Celnego w Z. wydał decyzję z dnia [...], którą nałożył na P.P.H.U. "H." Z. K. karę pieniężną w łącznej kwocie 5000 zł, z tytułu wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz wykonywania przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.

Na skutek odwołania Z.K., decyzją z dnia [...], Dyrektor Izby Celnej w R. uchylił powyższą decyzję organu pierwszej instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania temu organowi. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż organ pierwszej instancji prowadził postępowanie w sprawie i wydał decyzję z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 Kpa oraz art. 107 § 3 Kpa. Nie poczynił bowiem wystarczających ustaleń co do możliwości zastosowania w sprawie art. 4 pkt 4 lit a-c ustawy o transporcie drogowym tj. niezbędnych przesłanek uznania przewozu jako wykonywanego przez przedsiębiorcę na potrzeby własne, a także nie ustalił czy przejazd ten związany był z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą pod firmą "H.", czy też rolniczą.

Następnie decyzją z dnia [...], kierowaną do P.P.H.U. "H." Z. K., organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu organ celny wskazał, że przedmiotowy przewóz drogowy realizowany był w imieniu i na rzecz Z.K. zamieszkałego w R., z tego powodu umorzył postępowanie w sprawie wobec przedsiębiorstwa "H." Z. K. z siedzibą w miejscowości K..

Decyzją z dnia 20 września 2006 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Z., nałożył na Z.K. karę pieniężną w kwocie 3000 zł, z tytułu wykonywania przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po

drogach krajowych. W wyniku rozpatrzenia odwołania strony, decyzją z dnia [...], Dyrektor Izby Celnej w R. uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Naczelnikowi Urzędu Celnego w Z..

Po dokonaniu ponownej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, organ celny pierwszej instancji, decyzją z dnia [...], na podstawie przepisów art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i ust. 3 art. 92 ust. 1 i 4, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 125, póz. 874) oraz Lp. 4.1. załącznika do ww. ustawy, ponownie nałożył na Z.K. karę pieniężną w kwocie 3000 zł, z tytułu wykonywania przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Z. K., reprezentowany przez adwokata M. K., w piśmie z dnia [...]. odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Odwołujący zarzucił, iż przepis art. 42 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia, nie nakładał na niego w związku wykonywaniem przewozu na potrzeby działalności rolniczej, a nie gospodarczej obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd pojazdem przystosowanym do przewozu koni. Jednocześnie strona zakwestionowała możliwość wydania decyzji wobec wcześniejszego umorzenia postępowania w sprawie decyzją ostateczną, a także podniosła zarzut uiszczenia opłaty drogowej w dniu zdarzenia (karta opłaty miesięcznej).

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w R., na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. oraz art. 42 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 i art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 125, póz. 874), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż przejazd poddany kontroli w dniu 31 marca 2005 r. był przewozem drogowym w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, wykonywanym w imieniu i na rzecz Z.K.. W ocenie organu, na mocy przepisów ww. ustawy, zobligowany był on zatem do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu po drogach krajowych. Poza sporem pozostaje natomiast fakt, iż kierowca pojazdu podczas kontroli nie okazał, na żądanie uprawnionych funkcjonariuszy, karty opłaty drogowej.

Organ drugiej instancji szczegółowo ustosunkował się do zarzutów odwołania, które uznał za nieuzasadnione. W szczególności wskazał, że organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 42 oraz art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym uznając, że zarówno w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli, jak i w dacie orzekania, miały one zastosowanie do opłat za korzystanie z dróg krajowych w stosunku do osób fizycznych. Do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosować należało bowiem odpowiednio przepisy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Przy czym w opozycji do stanowiska skarżącego organ wywiódł, że odpowiednie stosowanie przepisów ustawy oznacza obowiązek zastosowania konkretnych uregulowań w zakresie danego zagadnienia, gdy nie jest ono w ustawie uregulowane wprost. Organ uznał zatem, iż obowiązek uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych na terytorium RP, nałożony w art. 42 ust. 1 ww. ustawy na wykonujących transport drogowy oraz wykonujących przejazd na potrzeby własne, rozciąga się również na podmioty niebędące przedsiębiorcami. Dodatkowo wskazał, iż taką wykładnię ww. przepisu wspomaga systematyka ustawy, bowiem art. 3 ust. 2 pkt 3 umieszczony został w rozdziale 1 ustawy, zatytułowanym "Przepisy ogólne", zatem ma zastosowanie do całego aktu prawnego.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż przesłana w trakcie postępowania karta opłaty drogowej miesięcznej seria nr [...], wypełniona jako obowiązująca w terminie 31.03.2005 do 30.04.2005 na pojazd o nr [...], nie została przedstawiona w czasie kontroli, ani też nie była w tym czasie w posiadaniu kierującego pojazdem. Posiadanie przez skarżącego przedmiotowej karty nie może uzasadniać odstąpienia od kary pieniężnej, jeśli zważyć, że jednym z koniecznych warunków uznania karty opłaty drogowej jako dowodu uiszczenia opłaty, jest posiadanie jej w pojeździe i okazanie kontrolującemu (art. 87 ust. 1 ustawy). Organ stwierdził, iż wobec treści pkt 1.4.2. załącznika do ustawy o transporcie drogowym (w dacie zdarzenia), przedstawiona przez stronę w trakcie kontroli karta, nie może stanowić dowodu wniesienia opłaty. Dopuszczona bowiem wyjątkowo możliwość późniejszego okazania karty opłaty m.in. miesięcznej wymaga, aby była ona wykupiona najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień przejazdu).

Dyrektor Izby Celnej jako nieuzasadniony uznał także zarzut wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., gdyż decyzja o umorzeniu postępowania kierowana była wobec podmiotu będącego przedsiębiorcą, a nie

w stosunku do skarżącego jako osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą, zatem nie zachodzi tożsamość spraw.

Z. K., reprezentowany przez adwokata M. K., zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Skarżący podniósł zarzuty tożsame, jak w odwołaniu tj.:

1) rażące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 156 § 1 pkt 3 i art. 110 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przeciwko Z. K., pomimo iż sprawa w tym samym przedmiocie była już rozstrzygnięta ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] umarzającą postępowanie,

2) rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym (w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 marca 2005 r.), poprzez błędne przyjęcie, iż przepis ten nakłada obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych również na rolników (niebędących przedsiębiorcami), art. 3 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, poprzez błędną interpretację prowadzącą do przyjęcia, iż ma on zastosowanie również do opłat obciążających przedsiębiorców i nakłada obowiązek opłat również na osoby prywatne oraz art. 5 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2005 r. Nr 180, póz. 1497) poprzez utrzymanie w mocy decyzji opartej na zastosowaniu tego przepisu mimo, iż był on wyłącznie normą procesową, a nie materialnoprawną przy błędnym uznaniu, iż nowelizacja przepisów nie spowodowała niekorzystnych zmian dla strony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w R. wniósł o jej oddalenie,

podtrzymując stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji,

a także o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne bądź przepisy postępowania w zakresie wskazanym w art.

145 § 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270, z późn.zm.). Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ww. ustawy, przywoływanej dalej jako: "P.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę nie może orzekać w zakresie szerszym, niż rozstrzygnięcie sprawy przez organy administracji publicznej, nie może także zastąpić tych organów w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, a ma jedynie dokonać kontroli zgodności z prawem merytorycznych orzeczeń tych organów i prowadzonego przez nie postępowania. Jednakże na mocy przepisu art. 135 ww. ustawy, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W zakresie tak określonej kognicji Sąd zważył, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie dalszych rozważań należy wskazać, iż wprawdzie organy administracji publicznej zobowiązane są stosować przepisy obowiązujące w dacie orzekania, jednakże dla oceny skutków prawnych zdarzenia, w szczególności obligatoryjności nałożenia na skarżącego kary z tytułu nieuiszczenia opłaty drogowej w związku z przejazdem drogą krajową dokonywanym w dniu 31 marca 2005 r., niezbędne jest ich stosowanie w brzmieniu obowiązujący w tej dacie (także po myśli przepisu art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw Dz.U. Nr 180, póz. 1497). Zasadne jest stanowisko strony skarżącej, iż powyższy przepis jest normą o charakterze procesowym, a nie materialnym. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy, nie można podzielić zarzutu skargi, iżby organ drugiej instancji stosując powyższy przepis nadał mu charakter normy materialnej w taki sposób, iż wywodził na tej podstawie dla skarżącego niekorzystne skutki prawne. Analiza treści decyzji organów zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji wskazuje jednoznacznie, iż stosowały one przepis art. 42 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia, tj. przed wejściem w życie noweli z dnia 29 lipca 2005 r.

W myśl przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, póz. 874), w brzmieniu obowiązującym

na dzień 31 marca 2005 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., Nr 204, póz. 2088 ze zm.), zwanej dalej "ustawą transportową", określała ona zasady podejmowania i wykonywania: krajowego i międzynarodowego transportu drogowego oraz krajowego i międzynarodowego niezarobkowego przewozu drogowego. W art. 3 ust. 1 ww. aktu prawnego, ustawodawca zastrzegł, że jego przepisów nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów: 1) przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą -w niezarobkowym przewozie drogowym osób; 2) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy, a także zespołów ratownictwa medycznego oraz 3) w ramach usług transportu sanitarnego. Z kolei do przewozów drogowych wykonywanych: 1) w ramach powszechnych usług pocztowych, 2) w ramach usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych, 3) przez podmioty niebędące przedsiębiorcami - stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego (art. 3 ust. 2 ww. ustawy).

Zgodnie z powyższym należy uznać za prawidłowe stanowisko organów administracji publicznej w przedmiotowej sprawie, zgodnie z którym przepisy ustawy o transporcie drogowym mają zastosowanie do przewozu drogowego wykonywanego pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, także przez podmiot niebędący przedsiębiorcą, przy czym odpowiednie zastosowanie mają przepisy ww. ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne art. 4 pkt 4 ustawy).

Zgodnie z przepisem art. 92 ust. 1 ustawy transportowej, każdy kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów szczególnych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 15.000 zł, przy czym wykaz naruszeń tych obowiązków lub warunków oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy.

Organy celne prawidłowo przyjęły, iż chodzi między innymi o obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, przewidziany w art. 42 ust. 1 ustawy transportowej. Stosownie do brzmienia tego przepisu obowiązującego w dniu kontroli, powinność uiszczenia tej opłaty obciążała bowiem przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonującego przewozy na potrzeby własne. Na podstawie przepisu art. 3 ust. 2 pkt 3, w zw. z art. 4 pkt 4, do przewozów drogowych

wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, stosować należało odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego, z wyjątkiem kategorii przedsiębiorców lub rodzajów przejazdów wskazanych w art. 42 ust. 1 pkt 1-5.

Dokonując wykładni zakresu podmiotów objętych normą art. 42 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 2 i art. 4 pkt 4 ustawy transportowej, należy mieć na uwadze także fakt, iż w przepisie art. 42a ww. ustawy ustawodawca jednoznacznie wyłączył spod powyższego unormowania jedynie pewną ściśle określoną kategorię podmiotów niebędących przedsiębiorcami - mianowicie takie podmioty, które zostały zaliczone do sektora finansów publicznych. Oznacza to, że do innych podmiotów niebędących przedsiębiorcami, zastosowanie mają obowiązki określone w art. 42.

W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, wbrew stanowisku strony skarżącej, ustawodawca nie zwolnił z obowiązku uiszczenia opłaty drogowej ogólnie pewnej kategorii podmiotów niebędących przedsiębiorcami - rolników, lecz zasadniczo podlegają oni tak jak inni nieprzedsiębiorcy odpowiednio wszystkim przepisom ustawy o transporcie drogowym dotyczącym niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne), chyba że przepis szczególny stanowi odmiennie. Taki przepis wyłączający jednoznacznie działanie powyższej zasady, zawarto przykładowo w art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy transportowej. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ww. ustawy, przewozy na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Jednakże, w myśl przepisu ust. 2 pkt 2 powyższego artykułu obowiązek ten nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998 r. Nr 7, póz. 25 z późn.zm.). Wykładnia zarówno językowa, jak i celowościowa oraz funkcjonalna, powyższego przepisu o charakterze wyjątku, wskazuje jednoznacznie, iż ustawodawca, w kategorii podmiotów niebędących przedsiębiorcami, określonej w art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy transportowej umieścił także wszystkich rolników. Natomiast tylko niektórych z nich (rolników w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), zwolnił z obowiązku spełnienia pewnych wymogów koniecznych dla wszystkich

podmiotów wykonujących przewóz na potrzeby własne - obowiązku uzyskania zaświadczenia właściwego starosty o prowadzeniu przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do podstawowej działalności. W tej sytuacji inni rolnicy, nie spełniający ww. wymogów, jeżeli w ramach prowadzonej działalności rolniczej dokonują przewozów jako działalności pomocniczej w stosunku do swojej podstawowej działalności wytwórczej bądź innej, muszą uzyskać stosowne zaświadczenie. Zdaniem Sądu, w kontekście przywołanych wcześniej przepisów ogólnych oznacza to jednocześnie, iż przy braku analogicznego przepisu dotyczącego zwolnienia rolników z obowiązku ponoszenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, zwolnienia takiego nie można domniemywać.

Zdaniem Sądu, zamiarem ustawodawcy wprowadzającego obowiązek samodzielnego uiszczania przez podmioty dokonujące przejazdów po drogach publicznych pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, było dążenie do zapobiegania dalszemu nadmiernemu niszczeniu dróg publicznych, a pośrednio także zapewnienia większego bezpieczeństwa wszystkim użytkownikom tych dróg. Dlatego też nakazy w tym zakresie zawarte w ustawie o transporcie drogowym winny być bezwzględnie przestrzegane nie tylko przez przedsiębiorców wykonujących zarobkowe przewozy lub przewozy na potrzeby własne, lecz także inne podmioty korzystające z dróg publicznych w tożsamy sposób (m.in. tożsamym pojazdem lub zespołem jezdnym, z analogicznym obciążeniem), o ile ustawa nie stanowi inaczej. Wyjątków w tym zakresie nie należy interpretować rozszerzające, wbrew woli ustawodawcy. W ocenie Sądu stanowisko takie potwierdza także wprowadzona do ustawy o transporcie drogowym zmiana - art. 1 pkt 16 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 180, póz. 1497), która weszła w 25 października 2005 r. Poprzez nadanie przepisowi art. 42 ust. 1 ustawy transportowej jednoznacznego brzmienia: "podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy (...)", miała jedynie na celu usunięcie mogących powstawać rozbieżności interpretacyjnych w wykładni przepisów w dotychczasowym brzmieniu, co jak wskazuje niniejsza sprawa, należy ocenić jako prawidłowy zabieg legislacyjny ustawodawcy. Nadto nowelizacja ta doprowadziła do objęcia działaniem ustawy szerszego katalogu podmiotów dokonujących przejazdów po drogach krajowych, w tym zasadniczo podmiotów niebędących przedsiębiorcami w zakresie szerszym, niż umożliwiały to przepisy dotychczasowe. Bez ograniczenia zatem jedynie do tych przejazdów tych podmiotów, które spełniają łącznie wymogi niezarobkowego przewozu drogowego - przewozu na

potrzeby własne. Jednakże nie niweczy to istniejącego wcześniej obowiązku wynikającego ze wskazanych wyżej powszechnie obowiązujących przepisów ustawy.

Wobec sporu zaistniałego pomiędzy Z. K. a organami celnymi, rola sądu administracyjnego przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z transportem drogowym, niezarobkowym przewozem drogowym lub innym przejazdem podlegającym przepisom ustawy transportowej, a w konsekwencji -z naruszeniem ustawowego obowiązku zagrożonym skonkretyzowaną karą pieniężną. Sąd jednakże zważył, że istota zagadnienia w rozpatrywanej sprawie, wbrew stanowisku organów celnych oraz strony skarżącej, nie sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy i w jakim zakresie w dniu 31 marca 2005 r., do osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą - rolnika, można było stosować przepisy ustawy transportowej.

Ustawa transportowa nie zawiera odrębnej definicji pojęcia "przedsiębiorcy" oraz "działalności gospodarczej", dlatego też posługując się zasadami wykładni systemowej i celowościowej należy interpretować te pojęcia w oparciu o definicje legalne zawarte przez ustawodawcę na użytek prawa publicznego w przepisach ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U z 2007 r. Nr 155, póz. 1095). Ustawa ta, w myśl jej art. 1 reguluje podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 2 ustawy, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną -wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Przedsiębiorca prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą działając pod firmą, którą ujawnia we właściwym rejestrze (art. 431 i 432 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny Dz.U. Nr 16, póz. 93 z późn.zm.). Zgodnie z normą art. 434 K.c., firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko, co nie wyklucza włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych.

W myśl z przepisu art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jej przepisów nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów. Zatem rolnik wykonujący opisaną wyżej działalność, nie jest

przedsiębiorcą w rozumieniu powyższej ustawy, a w konsekwencji, nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy nie budzi wątpliwości, iż Z. K. jako osoba fizyczna w dacie dokonywania w jego imieniu i na jego rzecz spornego przejazdu był zarówno przedsiębiorcą, prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą "H. Z. K." z siedzibą w K., jak i rolnikiem, w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, prowadzącym gospodarstwo rolne m.in. w zakresie hodowli zwierząt. Ta szczególna sytuacja prawna skarżącego jako "dwuzawodowca", przy jednoczesnym zbliżeniu przedmiotowym zakresu prowadzonej działalności rolniczej (m.in. hodowla koni) oraz działalności gospodarczej (według zaświadczenia Wójta Gminy R. z [...] przedmiot działalności obejmował: produkcję wyrobów kaletniczych i rymarskich, obuwia, sprzedaż hurtową zboża, nasion i pasz dla zwierząt oraz pozostałą sprzedaż hurtową) wymaga wnikliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie wykonywanego w dniu 31 marca 2005 r. przejazdu drogowego pojazdem ciężarowym o nr rej [...], tj. jednoznacznego ustalenia czy stanowił on transport drogowy, czy też był wykonywany pomocniczo i to w stosunku do której z form prowadzonej przez skarżącego działalności. Nie można bowiem wykluczyć także i takiego przypadku, iż jeden międzynarodowy przewóz drogowy mógł być wykonywany łącznie na potrzeby związane z działalnością przedsiębiorstwa "H." oraz gospodarstwa rolnego skarżącego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy ustalenie powyższych okoliczności jest niezbędne dla możliwości oceny czy omawiany przejazd, w dacie jego dokonania, podlegał przepisom ustawy transportowej.

Podkreślenia wymaga, iż na gruncie ustawy o transporcie drogowym, w stanie prawnym na dzień spornego przejazdu, można wydzielić kilka kategorii podmiotów wykonujących przewóz drogowy, mając na względzie charakter wykonywanej działalności a także wymagania, jakie winny spełniać podmioty poruszające się pojazdami po drogach publicznych.

Wydzielić można przedsiębiorców wykonujących transport drogowy jako działalność zawodową i zarobkowo. Są to, w rozumieniu art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy, przewoźnicy drogowi, przez których rozumie się przedsiębiorców uprawnionych do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Podejmując i wykonując transport drogowy winni posiadać licencję (art. 5 ust. 1). Wykonując

konkretny przewóz drogowy niezarobkowo na potrzeby własne, nadal podlegają obowiązkom określonym w ustawie (art. 4 pkt 4).

Druga kategoria to przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w innych branżach niż transport drogowy, zaś wykonywane przez nich przewozy służą jedynie realizacji tej innej działalności. Dokonując przewozu drogowego na potrzeby własne, winni legitymować się stosownym zaświadczeniem (art. 33 ustawy) i spełniać inne określone w ustawie obowiązki.

Kolejna grupa to osoby niebędące przedsiębiorcami ( w tym rolnicy), wykonujące przewóz drogowy na potrzeby własne. Stosuje się do nich jedynie odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne oznacza każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie

usług turystycznych.

Odpowiednie stosowanie, wbrew stanowisku skarżącego, ma zastosowanie także do nieprzedsiębiorców - rolników, wykonujących przewóz pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności wytwórczej w rolnictwie.

Jednakże uznanie dokonywanego przez te podmioty przewozu drogowego za "transport drogowy", w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy, wymaga spełnienia warunków kwalifikowania wykonywanego przez nich przewozu jako działalności o której mowa w art. 4 pkt 1 lub 2 ustawy transportowej.

Stosownie do art. 4 pkt 1 i 2 ustawy transportowej, krajowy i międzynarodowy transport drogowy oznacza co do zasady podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi. Zgodnie z art. 4 pkt 3 ww. ustawy, transport drogowy oznacza: krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej niespełniający warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4.

W konsekwencji należy uznać, że ustawodawca wyodrębnił zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego jako podstawowej zarobkowej działalności gospodarczej, od podejmowania i wykonywania niezarobkowego przewozu drogowego (inna nazwa przewóz na potrzeby własne), potwierdza to także systematyka art. 1 i 4 ustawy transportowej. Tym samym wykonywanie przez przedsiębiorcę niezarobkowo, na potrzeby własne ("prywatnie"), przejazdu po drogach publicznych pojazdem który nie podlega wyłączeniu, także podlega regulacji ww. ustawy, nawet w sytuacji, gdy nie zostaną spełnione wszystkie przesłanki określone w art. w art. 4 pkt 4 (vide art. 4 pkt 3 lit. a). Natomiast do osób niebędących przedsiębiorcami (w tym rolników) zastosowanie odpowiednie mają tylko te przepisy, które dotyczą niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne), w tym obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd.

Przechodząc od powyższych rozważań ogólnych na grunt okoliczności rozpoznawanej sprawy, podkreślenia wymaga, iż organy celne ustaliły, że kierujący pojazdem, stanowiącym własność Z.K., J. S. nie jest pracownikiem skarżącego. W aktach sprawy brak jest dowodów przeciwnych. W takiej sytuacji, niezależnie od okoliczności czy przedmiotowy przewóz był wykonywany w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, czy rolniczą brak jest podstaw do uznania, że stanowił on niezarobkowy transport drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę, czy też poprzez odpowiednie stosowanie przepisów art. 4 pkt 4, w związku z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy transportowej - rolnika. Nie został bowiem spełniony jeden z warunków określonych w art. 4 pkt. 4 lit. a-c, tj. pojazdy samochodowy używany do przewozu nie był prowadzony przez przedsiębiorcę (odpowiednio rolnika) lub jego pracowników.

Powyższe, w okolicznościach ustalonych przez organy celne oznacza, iż brak jest podstaw do odpowiedniego stosowania do skontrolowanego w dniu 31 marca 2005 r. przejazdu po drodze krajowej, pojazdem nr rej [...], przepisów ustawy transportowej o ile przejazd dokonywany był wyłącznie w ramach prowadzonej przez Z.K. działalności rolniczej. Ze wskazanych wyżej przyczyn nie możnaby go było

uznać za niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne, w rozumieniu ustawy transportowej. Nie byłoby zatem, wbrew stanowisku organów celnych, dopuszczalne odpowiednie stosowanie do tego przejazdu przepisów ww. ustawy, w tym przepisów art. 42 ust. 1 nakładającego obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W takim zatem zakresie organy dokonały błędnej wykładni przepisów art. 42 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. 3 i art. 4 pkt. 4 ustawy transportowej.

Przy założeniu natomiast, że przedmiotowy przejazd był wykonywany w związku z prowadzoną przez Z.K. działalnością gospodarczą (lub w ramach tego przejazdu realizowano łącznie potrzeby prowadzonego przedsiębiorstwa "H." oraz gospodarstwa rolnego), wówczas niezależnie od braku spełnienia przesłanki przewozu na potrzeby własne, o której mowa w art. 4 pkt 4 lit. a ustawy transportowej, po myśli przepisu art. 4 pkt 3, przejazd ów, mógłby stanowić międzynarodowy transport drogowy. Pod tym pojęciem ustawodawca ujął bowiem również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4. Wówczas, przy dokonaniu prawidłowego ustalenia dotyczącego charakteru (pomocniczości) dokonywanego przewozu w stosunku do zakresu podstawowej działalności podlegałby ustawowym obowiązkom wynikającym dla przedsiębiorcy wykonującego międzynarodowy transport drogowy, w tym obowiązkowi uiszczenia opłaty (art. 42 ust. 1).

W ocenie Sądu, na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe dokonanie jednoznacznej oceny, czy w istocie sporny przejazd podlegał przepisom ustawy o transporcie drogowym, i z jakiego tytułu. W szczególności zgromadzony przez organy materiał dowodowy nie umożliwia jednoznacznego ustalenia, wbrew stanowisku organów celnych, czy przejazd ten był w istocie realizowany w związku z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą czy też rolniczą. Sąd zważył, iż przedwcześnie na podstawie niedostatecznie ustalonego stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji wadliwie - z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a. oraz z naruszeniem przepisu art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. organy przyjęły, iż przejazd, zgodnie z twierdzeniem skarżącego nie był związany z prowadzoną działalnością gospodarczą pod firmą "H." Z. K.. Sąd zważał, iż niedostatecznie wyjaśniono w imieniu jakiego podmiotu dokonywał J. S. przedmiotowego przejazdu, z jakim podmiotem i jaki stosunek prawny w istocie go łączył. Organ poprzestał na ogólnym stwierdzeniu kierowcy, iż nie był i nie jest on pracownikiem firmy i gospodarstwa prowadzonego przez Z.K., ale nie wyjaśnił jaki charakter, miała umowa łącząca go i z jakim konkretnie podmiotem. Nie wyjaśniono jaki był zakres tejże

umowy (odpłatność, inne warunki), jak często kierowca dokonywał usług, czy też jak określił to "przysług grzecznościowych" na rzecz skarżącego, czy były one odpłatne. Nie wyjaśniono gdzie i kiedy rozpoczął się przejazd, jaką przebiegał trasą, czy od momentu jego rozpoczęcia samochód jechał bez ładunku, czy też wcześniej (jadąc po drogach krajowych) wiózł ewentualnie jakiś ładunek. Nie poczyniono także ustaleń co do miejsca docelowego przejazdu, i charakteru przejazdu powrotnego, w szczególności czy faktycznie, w drodze powrotnej kierowca wiózł konie i w imieniu jakiego podmiotu. Nie można pominąć okoliczności, iż podczas kontroli pojazd był bez ładunku, a kierowca nie złożył oświadczenia co do kierunku przejazdu, nie okazał także żadnych dokumentów, z których wynikałby cel przejazdu wskazywany później podczas postępowania wyjaśniającego. Przy ocenie na rzecz jakiego podmiotu odbywał się przejazd nie można pominąć natomiast okoliczności wynikających z dowodów zebranych w czasie kontroli, tj. podanie w protokole kontroli jako przedsiębiorstwa, na rzecz którego kierujący dokonuje przejazdu - "H." (protokół podpisany przez kierowcę), a także okazanych dwóch faktur VAT zakupu oleju napędowego, gdzie jako podmiot kupujący oznaczono PPHU Z. K. (poprzednia nazwa, pod którą skarżący prowadził działalność gospodarczą) oraz H. z siedzibą w K. W ocenie Sądu bowiem, podnoszone przez skarżącego w trakcie postępowania wyjaśniającego okoliczności, jakoby kierowca na skutek niedopatrzenia nie zwrócił uwagi na błędne oznaczenie podmiotu kupującego, co wynikało z dokonywanych wcześniej zakupów na stacjach paliw, na rzecz przedsiębiorstwa, jak również fakt niezaksięgowania tych faktur, nie stanowią wystarczającego dowodu, niweczącego treść opisanych wyżej dokumentów. Należy bowiem mieć na uwadze fakt, iż protokół z kontroli sporządzano w dacie zdarzenia z udziałem osoby, która dokonywała przejazdu w imieniu i na rzecz skarżącego, zatem co do czynności podejmowanych w związku a tym przejazdem, ich skutki dotyczą bezpośrednio skarżącego. Dodatkowo fakt zaksięgowania lub nie faktur za zakup paliwa zakupionego w związku z przejazdem jest czynnością następczą, wobec dokonania zakupu. Nie sposób pominąć także oczywistej okoliczności, iż gdyby przejazd dokonywany był jedynie na potrzeby prowadzonej działalności rolniczej, wówczas potwierdzanie zakupu paliwa za pomocą faktur VAT byłoby zbyteczne, wystarczający dowód zakupu stanowiłby paragon fiskalny. Natomiast wobec dokonania kontroli, w trakcie której ustalono brak okazania do kontroli dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, już po zakupie oleju napędowego, korzyść jaką mógłby odnieść skarżący poprzez zaksięgowanie tychże zakupów, jest znikoma wobec ewentualnej konieczności uiszczenia kary w wysokości 3000 zł. Także podnoszone przez skarżącego okoliczności związane ze

specjalistycznym charakterem pojazdu samochodowego o nr rej. [...], o dopuszczalnej masie całkowitej 11800, nie znalazty potwierdzenia, jak słusznie wskazał to organ. Skarżący nie wykazał bowiem w jakikolwiek sposób, iżby niemożliwym było wykorzystywanie tego pojazdu do przewozu innych rzeczy niż konie. Oznacza to zatem, iż należący do Z.K. pojazd samochodowy może on wykorzystywać zarówno na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, jak i rolniczą (hodowlaną). A nadto w okolicznościach przedmiotowej sprawy, zgromadzone dowody zaprzeczają wielokrotnie powtarzanemu przez pełnomocnika skarżącego oświadczeniu, iż przedmiotowy pojazd nigdy nie był wykorzystywany w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (vide faktura VAT, zakup w dniu 31 marca 2005 r., miesięcznej karty opłaty drogowej wskazujący nie na jednorazowe lub krótkotrwałe wykorzystywanie tego pojazdu (ewentualna karta dobowa lub siedmiodniowa), lecz kilkukrotne). W ocenie Sądu wykupienie przez przedsiębiorcę karty opłaty miesięcznej dla przedmiotowego pojazdu jednoznacznie wskazuje, iż pojazd ten wykorzystywany jest przez niego również w prowadzonej działalności gospodarczej. Należy bowiem zważyć, iż Z. K., niezależnie od prowadzonej działalności rolniczej, hodowlanej jest także przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, w związku z czym obowiązany jest znać i stosować się do wszystkich wymogów ustawowych nałożonych na przedsiębiorców. Z. K. wskazał, iż w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (m.in. sprzedaż hurtowa pasz) dokonuje przewozu rzeczy innymi pojazdami, zatem nie sposób twierdzić, iż nie posiada wiedzy na temat obowiązków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Z tych powodów Sąd zważył, iż okoliczności faktyczne sprawy nie zostały ustalone w sposób dostateczny, z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do przedwczesnego dokonania przez organy subsumpcji ustalonego w powyższym zakresie wadliwie stanu faktycznego do norm prawa materialnego. Oznacza to, iż wobec stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania w tak istotnym stopniu, na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe dokonanie przez Sąd oceny, czy w okolicznościach niniejszej sprawy rzeczywiście zaistniały przesłanki do nałożenia na Z.K. kary z tytułu wykonywania spornego przejazdu z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym. W związku z powyższym należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę organy celne winny wnikliwie ustalić stan faktyczny, wyczerpująco zgromadzić materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia sprawy,

a następnie dokonać subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do przepisów ustawy transportowej, mając na uwadze powyższe wskazania Sądu.

W ocenie Sądu organ drugiej instancji dokonał natomiast prawidłowej wykładni przepisów określających sposób uiszczenia opłaty drogowej, obowiązek posiadania i okazania podczas kontroli dowodu jej uiszczenia. Zasadne jest stwierdzenie, iż wobec braku posiadania przez kierowcę w chwili kontroli dowodu uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, a nawet wiedzy o uiszczeniu tejże opłaty, przedłożona następnie w trakcie postępowania karta opłaty miesięcznej wykupiona w dniu 31 marca 2005 r. (data zdarzenia), określająca termin ważności 31.03.2005 - 30.04.2005, nie może w myśl obowiązujących wówczas przepisów stanowić dowodu uiszczenia tej opłaty (nabycia karty i jej wypełnienia) przed rozpoczęciem przejazdu. Skarżący nie wykazał w jakikolwiek sposób, iż opłata ta została uiszczona przed rozpoczęciem przejazdu. Niejednoznaczne są także jego oświadczenia co do okoliczności i godziny wykupu karty opłaty drogowej. W piśmie z dnia [...] pełnomocnik skarżącego stwierdził, że właściciel kontrolowanego pojazdu z daleko idącej ostrożności uiścił opłatę za przejazd po drogach krajowych "przed wyjazdem pojazdu poza granice kraju". W skardze natomiast podniesiono, iż "opłata za przejazd została przez stronę uiszczona w godzinach porannych, przed wyjazdem pojazdu w trasę do Niemiec".

Dodatkowo należy podkreślić, iż karta nie została wypełniona co do godziny rozpoczęcia przejazdu. Nie można zatem w okolicznościach niniejszej sprawy wykluczyć sytuacji, iż kartę nabyto, a następnie wypełniono faktycznie już po stwierdzeniu przez kontrolującego w dniu 31.03.2005 r. o godz. 18. 45, braku dowodu jej uiszczenia. Zasadnie zatem organ wywodzi, iż skoro wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 87 ust. 1 ustawy transportowej, kierowca nie posiadał przy sobie i nie okazał, na żądanie kontrolującego dowodu uiszczenia opłaty, to aby skorzystać z dobrodziejstwa ekskulpowania swej odpowiedzialności, w przypadku wykupienia karty opłaty miesięcznej (półrocznej lub rocznej), podmiot zobowiązany musiałby przedstawić taką kartę wykupioną najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli tj. 30 marca 2005 r.. Jedynie taką możliwość późniejszego wykazania faktu wykupienia i wypełnienia karty przed rozpoczęciem przejazdu przewidział ustawodawca, co znalazło odzwierciedlenie w załączniku do ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia) Lp. 1.4.2. Wówczas nie budzi bowiem wątpliwości, że w dniu rozpoczęcia przejazdu od godz. 0.00 opłata została uiszczona, a naruszenie przepisów ustawy transportowej polega w tej sytuacji na wykonywaniu transportu drogowego lub

przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe karty opłaty drogowej, a nie bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Ustosunkowując się do treści zarzutu wydania przez organy celne decyzji w sprawie z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez prowadzenie postępowania przeciwko Z. K. mimo, iż sprawa w tym samym przedmiocie była już rozstrzygnięta ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z [...] umarzającą postępowanie przeciwko Z. K., należy uznać go za niezasadny. Prawidłowe jest stanowisko strony skarżącej, zgodnie z którym Naczelnik Urzędu Celnego w Z., wszczynając postępowanie w sprawie pierwotnie błędnie określił jego stronę jako "firma H.", bowiem faktycznie przymiot strony postępowania przysługiwał Z. K., niezależnie od tego czy związane było ono z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą -pod firmą "H.", czy też działalnością rolniczą. Nie można bowiem utożsamiać każdorazowo przedsiębiorcy z jego "przedsiębiorstwem", oznaczonym przez firmę, pod którą jako osoba fizyczna prowadzi on działalność gospodarczą. Konsekwencją tego błędnego rozumienia przez Naczelnika Urzędu Celnego w Z. pojęcia "strony" wszczętego z urzędu postępowania, było powtórne zawiadomienie o wszczęciu postępowania z [...] r., skierowane do Z.K., a nadto wydanie przez ww. organ decyzji z dnia [...], skierowanej do P.P.H.U. "H." Z. K., o umorzeniu postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego, w oparciu o przepisy art. 104 § 1 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. W uzasadnieniu tej decyzji organ celny wskazał, że przewóz drogowy realizowany w dniu 31 marca 2005 r. samochodem uniwersalnym stanowiącym własność prywatną Z.K.ego zam. w R., wykonywany był w jego imieniu i na jego rzecz. Z tego powodu organ umorzył postępowanie w sprawie wobec przedsiębiorstwa "H." Z. K. z siedzibą w miejscowości K..

Analizując zatem treść powyższej decyzji, a w szczególności jej uzasadnienia, należy podkreślić, iż rzeczywistą wolą organu nie było umorzenie postępowania w sprawie administracyjnej dotyczącej spornego przejazdu w dniu 31 marca 205 r., lecz jedynie prawidłowe ustalenie strony tego postępowania, za którą organ uznał Z.K. - prowadzącego gospodarstwo rolne. Organ błędnie określał jako stronę postępowania firmę, pod którą prowadził on jako osoba fizyczna działalność gospodarczą (przedsiębiorstwo), wobec tego równie błędne umorzenia postępowania

prowadzonego wobec tego podmiotu, któremu w istocie nie przysługiwał samodzielny przymiot strony postępowania, nie wywołuje skutku w postaci umorzenia postępowania co do istoty sprawy wobec Z.K.. W zaistniałej sytuacji nie zachodzi bowiem rzeczywista tożsamość sprawy w zakresie podmiotowym oraz przedmiotowym. Pomimo zatem oczywistej wadliwości powyższej decyzji w zakresie podstawy prawnej oraz sprzeczności pomiędzy treścią sentencji i uzasadnienia, nie spowodowała ona, jak zdaje się twierdzić skarżący, umorzenia postępowania w sprawie wobec niego. Ponadto należy wskazać, iż umorzenie postępowania w sprawie, zgodnie z przepisem art. 105 § 1 K.p.a. możliwe jest tylko gdy zaistnieje jego bezprzedmiotowość, co oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Brak zatem podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jako wydanych, z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., w sprawie rozstrzygniętej poprzednio inną decyzją ostateczną. Omawiana wyżej decyzja ostateczna o umorzeniu postępowania w okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, wydana została z naruszeniem wymogów art. 105 § 1 Kpa, nadto z wyżej wymienionych przyczyn może ona budzić wątpliwości co do zakresu rzeczywistego umorzenia postępowania. Dla końcowego załatwienia sprawy, na podstawie art. 135 P.p.s.a należało ją zatem wyeliminować z obrotu prawnego.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt l i II wyroku. Na podstawie przepisu art. 152 P.p.s.a., Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego od organu kwotę 737 zł., tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego (w tym 120 zł wpis od skargi, 17 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz 600 zł koszty zastępstwa procesowego strony reprezentowanej przez adwokata, zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 w związku z § 6 pkt 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.