Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 11/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 157 § 3, art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2009 r. sprawy ze skarg B. W. i M. C. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [... ] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz B. W. kwotę 200 (dwieście) złotych oraz na rzecz skarżącego M. C. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Minister Gospodarki, działając na podstawie art. 157 § 3, odmówił M. C. i B. W. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1967 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa G. S.A. P., ul. [...], w części dotyczącej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...].

Minister Gospodarki podniósł, że nie istnieją przesłanki pozwalające uznać wnioskodawców ze strony w niniejszym postępowaniu w rozumieniu art. 28 K.p.a.

Ustalając stan faktyczny w sprawie stwierdzono, że nieruchomość położona

w P. przy ul. [...], o łącznej powierzchni 3326 m2 , stanowiła własność spółki akcyjnej pn. H. K. Następca S.A. w P., która może być reprezentowana wyłącznie przez powołane do tego organy, tj. zarząd.

We wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2008 r. M. C. i B. W. zakwestionowali ustalenia organu orzekającego, iż jako aktualni właściciele przedmiotowej nieruchomości nie posiadają przymiotu stron (w rozumieniu art. 28 K.p.a.) do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1967 r., w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa G. S.A. P., ul. [...], w części dotyczącej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...].

Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Minister Gospodarki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż nie znalazł podstaw do zmiany skarżonej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2008 r.

Minister Gospodarki wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 157 § 2 K.p.a., wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, może skutecznie domagać się wyłącznie strona, a więc stosownie do przepisu art. 28 K.p.a., tylko osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy zakwestionowana decyzja. Treścią pojęcia "interes prawny" jest prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie danej osobie przez przepis prawa konkretnych uprawnień, które może ona realizować

w postępowaniu administracyjnym. Cechami tego interesu jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego.

Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach

i obowiązkach tej osoby, lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby.

W tym kontekście organ wskazał, iż M. C. i B. W. nie mają interesu prawnego do występowania z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia z dnia [...] czerwca 1967 r., w części dotyczącej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] – przede wszystkim z tego względu, że nie legitymują się oni tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, aktualnym na dzień publikacji orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] sierpnia 1951 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. G. S.A., P., ul. [...], wydanym na podstawie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.).

Minister stwierdził, że w dacie ogłoszenia ww. orzeczenia Ministra Przemysłu Rolniczego i Spożywczego, tj. 1951 r. – nieruchomość ta stanowiła własność osoby prawnej – spółki akcyjnej pn. H. K. Następca S.A. w P., jak wynika z Księgi Wieczystej P. – S., tom [...], wykaz [...].

Organ administracji publicznej zakładając, iż przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której bezpośrednio dotyczy to postępowanie, stwierdził, iż orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1967 r. w części dotyczącej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], odnosiło się bezpośrednio do praw i obowiązków przysługujących wyłącznie właścicielowi przedmiotowej nieruchomości, którym była osoba prawna – spółka akcyjna pn. H. K. Następca S.A. w P.

A zatem, zdaniem organu, jedynie ww. spółka, reprezentowana przez jej zarząd, może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Wnioskodawcy podkreślili, że wywodzą swoją legitymację prawną z faktu nabycia przedmiotowej nieruchomości aktem notarialnym z dnia [...] maja 1996 r. Nabycie to nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży zawartej pomiędzy J. M., działającym jako likwidator firmy "H. K. Następca S.A.", a wnioskodawcami. Tym samym, mocą tego aktu stali się właścicielami nieruchomości, której zwrotu żądają w niniejszym postępowaniu. Właściciel nieruchomości, który ją nabył od następców prawnych beneficjentów nacjonalizacji, nie ma interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej.

Minister zaznaczył, że bez znaczenia w sprawie jest charakter prawny tytułu prawnego (własność, współwłasność, dzierżawa). Interes prawny w tej sprawie należy bowiem wiązać nie z prawem do nieruchomości w dacie wniosku, lecz z prawem takim w dacie nacjonalizacji.

Fakt przywołania M. C. i B. W. przez Ministra Gospodarki do postępowania zainicjowanego przez likwidatora spółki pn. H. K. Następca S.A. z siedzibą w P.

w likwidacji – adw. J. M., nie daje podstaw do uznania interesu prawnego skarżących

w tym postępowaniu. Zasadność przywołania skarżących do omawianego postępowania, wynikała z zasady, iż stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji, zatem tak jak

w niniejszej sprawie aktualny właściciel nieruchomości.

Skargi na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli B. W. oraz działający przez pełnomocnika M. C.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 28 K.p.a. poprzez niewłaściwą interpretację pojęcia "strony", wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2008 r. oraz

o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym, w przypadku M. C. kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarg skarżący podnieśli, iż są stronami przedmiotowego postępowania i w związku z tym żądają wydania decyzji przez Ministra Gospodarki w sprawie, właśnie ze względu na ich interes prawny. Skarżący wskazali, iż są współwłaścicielami nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], w której to nieruchomości nabyli udziały od poprzedniego właściciela tj. spółki akcyjnej H. K. Następca S.A. w P. Interes prawny skarżących w wydaniu przez organ orzeczenia w sprawie wynika właśnie z przysługującego im prawa własności do przedmiotowej nieruchomości. Treścią tego interesu jest prawo podmiotowe opisanego w art. 140

i następnych Kodeksu cywilnego.

B. W. i M. C. nie zgodzili się ze stanowiskiem Ministra Gospodarki, który twierdzi, iż nie są oni stronami przedmiotowego postępowania, z uwagi na brak interesu prawnego do występowania z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1967 r. Brak ich interesu prawnego, zdaniem Ministra Gospodarki, wynika

z faktu, iż skarżący nie legitymowali się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości aktualnym na dzień publikacji orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] sierpnia 1951 r. o przejęciu na własność Państwa Przedsiębiorstwa G. S.A. Skarżący podnieśli, iż są obecnie współwłaścicielami nieruchomości i nieruchomość ta znajduje się w ich posiadaniu i tak naprawdę to oni będą musieli wykonać postanowienia decyzji nacjonalizacyjnej, w razie ewentualnej przegranej w sporze przed Sądem Cywilnym. Według skarżących nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż powyższa decyzja działa na sferę ich praw. Uważają, że na podstawie art. 28 K.p.a. mogą żądać wszczęcia przedmiotowego postępowania właśnie ze względu na interes prawny. Skarżący wskazali, że Minister Gospodarki prowadził już postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1967 r. z wniosku spółki H. K. Następca S.A. w P. W ramach tego postępowania skarżący zostali uznani za jego stronę, o czym zostali poinformowani przez Ministra Gospodarki pismem z dnia 25 września 2002 r. przy czym interes prawny skarżących wynikał z faktu, iż nabyli własność udziału w przedmiotowej nieruchomości od wnioskodawcy, tj. spółki akcyjnej H. K. Następca S.A.

W odpowiedzi na skargi, organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 , poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skargi zasługują na uwzględnienie.

Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności następuje w sytuacji, gdy zachodzi konieczność ustalenia przesłanek zastosowania tej instytucji. Czynności organu podejmowane czy to na wniosek strony, czy z urzędu muszą mieć na celu ustalenie tych przesłanek, co stanowi przedmiot nowej sprawy w stosunku do rozstrzygnięcia zawartego w decyzji mającej być obarczoną wadą nieważności.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania na wniosek ma podmiot, który twierdzi, że decyzja wadliwa dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku. Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważność jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (wyr. NSA z dnia 30 października 2003 r., sygn. akt I SA 3087/01, Lex 149467).

Przy wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek strony nie ma zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 kpa, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, ponieważ art. 157 § 3 kpa stanowi, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Zatem wszczęcie postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność.

Na podstawie art. 157 § 3 kpa organ orzeka co do niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja wydana na podstawie art. 157 § 3 kpa jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wykazania tego, że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, str. 829).

W przedmiotowej sprawie organ administracji uznał, iż po stronie wnioskodawców brak jest przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. z uwagi na brak wykazania interesu prawnego.

Z tej przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny badając legalność zaskarżonych decyzji zobowiązany był przede wszystkim ustalić, czy organ administracji wydający przedmiotowe decyzje nie uchybił powołanemu przepisowi postępowania administracyjnego.

Zgodnie z przepisem art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to, czy legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który żąda czynności organu lub którego dotyczy postępowanie.

Pojęcie "interes prawny", użyte w art. 28 k.p.a., rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia, oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie interes prawny, w rozumieniu omawianego przepisu, to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego.

O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98,). Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Zdaniem NSA, od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (tak również w wyr. NSA w Warszawie z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, niepubl.). Niewątpliwie szczególnymi cechami interesu prawnego jest po pierwsze bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa administracyjnego, na której budowany jest interes prawny. Oznacza to, że interes prawny mają tylko te

z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego,

a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany

w przyszłości ani hipotetyczny (podobnie w wyroku NSA w Warszawie z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00 oraz cyt. tam orzecznictwo i literatura).

Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc - zdaniem Sądu, ustalenia owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa

a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, iż skarżący, wbrew stanowisku organu, posiadają interes prawny uzasadniający ich przymiot strony w tym postępowaniu.

Jak wynika z treści wniosku o częściowe stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1967r.,

wnioskodawcy zarzucili w/w orzeczeniu rażące naruszenie § 75a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa ( Dz. U, Nr 16, poz. 62 ze zm. )

w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej ( Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm. ). Wnioskodawcy stanęli na stanowisku, iż orzeczenie to zatwierdzając protokół zdawczo – odbiorczy w części dotyczącej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] uznaje, że nieruchomość ta stanowiła część składową znacjonalizowanego przedsiębiorstwa G. S.A. w P.. Natomiast zdaniem wnioskodawców nieruchomość ta nie była związana

z działalnością gospodarczą prowadzoną przez znacjonalizowane przedsiębiorstwo. Pomimo przejścia prawa własności nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] na rzecz Skarbu Państwa w drodze nacjonalizacji, w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości jako właściciel nadal figurowała spółka akcyjna pn. H. – K. następca S.A. w P. Aktem notarialnym z dnia [...] maja 1996r. J. M. działający jako likwidator firmy H. – K. Następca S.A. zawarł z M. C., J. C. i B. W. umowę sprzedaży dotyczącą nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. W wyniku tej umowy M. i J. małż. C. nabyli udział wynoszący ½ część w prawie własności tej nieruchomości oraz B. W. udział wynoszący ½ część w prawie własności tej nieruchomości. Prawa ich do nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] zostały ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. Wydział [...] Ksiąg Wieczystych.

Niewątpliwie Przedsiębiorstwo G. S.A. do czasu zawarcia umowy sprzedaży z dnia [...] maja 1996r. miało legitymację i przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa do występowania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1967r., w tym, w części dotyczącej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. Z chwilą zawarcia umowy sprzedaży z dnia [...] maja 1996r. uprawnienia te w zakresie tej nieruchomości przeszły na nabywców w drodze następstwa prawnego. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego nie można odmówić przymiotu strony następcy prawnemu podmiotu, który był stroną postępowania toczącego się w trybie zwykłym. Nie może budzić wątpliwości, że skarżący jako współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z art. 28 kpa mają prawo żądać od organu wszczęcia postępowania objętego ich wnioskiem z dnia 15 maja 2008r. ze względu na swój interes prawny. Ich interes prawny polega na tym, że rozstrzygniecie wydane w postępowaniu nieważnościowym przesądzi o tym, czy skutecznie nabyli swoje prawa w drodze umowy z dnia [...] maja 1996r.

Ponadto zdaniem Sądu, Minister Gospodarki rozpoznając - na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. - wniosek skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] października 2008 r., dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. – polegającego na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji w niższej instancji.

Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji.

W świetle poglądów doktryny przyjmuje się zgodnie, iż reguła określona w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., a więc do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (tak m.in. A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II; tak również: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 183; podobnie: Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I, Zakamycze 2005).

Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (tak m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 213/06, publ. LEX nr 235133; podobnie /w:/ uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, ONSAiWSA 2007/3/61; tak również /w:/ wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 3217/02, LEX nr 235157).

Warto wskazać, iż w uzasadnieniu powołanej uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, wskazano, iż w świetle zasady określonej w art. 2 Konstytucji RP prawo obywatela do wniesienia odwołania oznacza jego prawo do ponownego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy. Z kolei - jak stwierdził NSA - "sprawiedliwość" wymusza między innymi takie cechy procesowe, jak obiektywizm w orzekaniu oraz związaną z tym konieczną niezależność osób wydających decyzje administracyjne. Według NSA przesłanka wyłączenia pracownika z powodu brania przez niego udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.) nawiązuje w swej istocie do zasady dwuinstancyjności postępowania i zasady hierarchicznego podporządkowania organów orzekających.

W takim klasycznym modelu postępowania administracyjnego odwołanie rozpatruje inny organ, oczywiście w innym składzie osobowym. Zdaniem NSA na tym polega zasada i jednocześnie gwarancja procesowa, że nikt nie może być sędzią we własnej sprawie, bo z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem zwykle się identyfikuje przy jego ponownej ocenie. W uchwale stwierdzono jednocześnie, iż omawiana przesłanka wyłączenia pracownika nie podlega jakiejkolwiek ocenie pod kątem jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie odwołania w konkretnej sprawie, bo ma charakter bezwzględny. Według NSA skoro prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ jest wyjątkiem od klasycznego modelu postępowania odwoławczego, to zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extentendae wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco, a tym bardziej nie można go przenosić na inne instytucje postępowania, jak np. wyłączenie pracownika. Zawsze więc tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 k.p.a.), trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Dokonując tego, należy przez pracownika rozumieć osoby zatrudnione w urzędzie organu na podstawie stosunku pracy umocowanego do wydawania decyzji z upoważnieniem indywidualnym bądź

z mocy prawa. W konsekwencji NSA przyjął w omawianej uchwale z dnia 22 lutego 2007 r., iż przepisy o wyłączeniu pracownika mają również zastosowanie do osoby piastującej funkcję organu.

Należy wskazać, że również w doktrynie przyjmuje się, iż nie ma przeszkód prawnych, aby wyłączeniu podlegał pracownik piastujący funkcję organu administracji publicznej (tak m.in. A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz i cyt. tam wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 1993 r., sygn. akt SA/Po 3155/92, OSP 1995, z. 9, poz. 188; podobnie: W. Chróścielewski /w:/ glosie do uchwały (7) NSA z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, ZNSA 2007/3/137).

Warto podnieść, że również Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wspomnianego już wyroku z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 213/06 – stwierdził, iż w sytuacji, w której piastun funkcji ministra wydał w sprawie decyzję

w charakterze organu I instancji, będzie on wyłączony, na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., od powtórnego rozpatrzenia sprawy w wyniku złożenia przez stronę wniosku

o ponowne rozpatrzenie sprawy, co nie oznacza, że w takim przypadku nastąpiłoby wyłączenie ministra jako organu administracji. Jak stwierdził bowiem NSA wyłączona jest wówczas osoba piastująca funkcję organu administracji publicznej, a nie sam organ administracji.

Mając na względzie powyższe należy - zdaniem Sądu - stwierdzić, iż w niniejszej sprawie zarówno pierwsza decyzja z dnia [...] czerwca 2008 r., jak i kolejna decyzja wydana na skutek złożenia przez skarżących wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – wydana została przez - działającego z upoważnienia Ministra Gospodarki – Dyrektor Biura [...].

W tej sytuacji należy uznać, iż wydanie zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszej decyzji - stanowi istotne naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

Zdaniem Sądu nic nie stało na przeszkodzie, aby w warunkach, w których pierwszą decyzję wydał w/w Dyrektor, następną decyzję wydał działający

z upoważnienia organu (Ministra Gospodarki) inny merytoryczny pracownik ministerstwa, jak np. sekretarz stanu, czy też nawet sam Minister Gospodarki

(a właściwie osoba piastująca tę funkcję), działający w tym zakresie osobiście.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.