Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 94/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi E. P-P. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych podwyższone o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2013 roku Wójt [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tekst jednolity Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zmianami/ po przeprowadzeniu na wniosek M. Ł. postępowania administracyjnego odmówił wymeldowania A. C. z miejsca pobytu stałego z lokalu [...] uzasadnił to tym, że z podaniem o wymeldowanie A. C. z miejsca pobytu stałego z lokalu [...] wystąpił M. Ł. podając w uzasadnieniu, że wymieniona nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu na skutek eksmisji, która odbyła się w dniu [...] kwietnia 2013r.

Art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". W trakcie prowadzonego postępowania ustalono co następuje:

M. Ł. składając wniosek o wymeldowanie pani A. C. z pobytu stałego w lokalu [...] uzasadnił tym, że w/w nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu z powodu eksmisji, która odbyła się w dniu [...] kwietnia 2013r.

W dniu [...] maja 2013r.przesłuchano do protokołu panią A. C., która oświadczyła cyt." Informuje, iż nie mam zamiaru opuścić lokalu w [...], gdyż nie zachodzą żadne przesłani do wymeldowania mnie z tego lokalu. Ponadto informuję, że w lokalu tym zamieszkuje moja matka, która ma prawo dożywocia a ja jestem za nią osobiście odpowiedzialna co do jej opieki i jej pielęgnacji z uwagi na wiek i stan zdrowia matka nie może samodzielnie egzystować."

W dniu [...] czerwca 2013r. przesłuchano do protokołu w charakterze strony pana M. Ł., który oświadczył cyt. " pani A. C. po wejściu komornika odmówiła wskazanego lokalu przez Urząd Gminy w [...], gdyż stwierdziła, że ona do takiego lokalu nie pójdzie mieszkać i ona sama znajdzie sobie lokal. Budynek w miejscowości [...] posiada dwa odrębne wejścia. Z korytarza po jednej stronie znajduje się wejście do pani L. R. - matki strony, a po drugiej stronie znajduje się wejście do lokalu zajmowanego przez państwo C.

W dniu [...] lipca 2013r. Urząd otrzymał informacje z Komisariatu Policji w [...], że pani A. C. wraz z matką mieszka i przebywa w miejscowości [...].

W celu ustalenia stanu faktycznego przeprowadzono w dniu [...] lipca 2013r. Pod adresem [...] wizje lokalną. Lokal mieszkalny udostępniła A. C. Podczas wizji ustalono, że w lokalu znajduje się jeden pokój i kuchnia. Matka A. C. śpi w pokoju, a A. C. w kuchni. W lokalu brak dostępu do łazienki. W kuchni znajduje się pralka, kuchenka gazowa i stół.

Przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mają charakter porządkowy. Istota ewidencji ludności jest to aby rejestracja miejsca pobytu osób była zgodna ze stanem faktycznym. Celowi temu służy zarówno obowiązek meldunkowy osób przebywającej pod wskazanym adresem, bądź opuszczającej miejsce pobytu ( art. 10 i 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Jak wynijća z powyższego przepisu obowiązek meldunkowy rozumiany jest obecnie jako czynność techniczna , związana z rejestracją ludności.

Wyłączną przesłanką do wydania na wniosek lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania jest fakt opuszczenia lokalu przez daną osobę bez wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu. Przez opuszczenie lokalu należy rozumieć nie tylko fizyczne w nim przebywanie, ale i zamiar opuszczenia lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym, przy czym opuszczenie lokalu winno być trwałe i dobrowolne, połączone z zerwaniem wszelkich kontaktów z lokalem dotychczasowym i przeniesienie tzw. "centrum życiowego" w inne miejsce. Kluczowym w niniejszej sprawie było ustalenie, czy doszło do trwałego opuszczenia lokalu mieszkalnego położonego w [...] przez panią A. C.

Mieszkanie jest tylko wtedy stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłącznie: centrum życiowe", lokal w którym koncentrują się wszystkie codzienne sprawy, gdzie skupia się życie osobiste i ogólnie pojęte funkcjonowanie, w lokalu tym ma zgromadzony swój dobytek, prowadzi w nim gospodarstwo domowe, spędza czas wolny, nocuje.

Na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że A. C. mieszka w lokalu [...] w sposób stały. W rozpatrywanej sprawie ustalono ponad wszelka wątpliwość, że nie zaistniała przesłanka zawarta w art. 15 ust. 2 cytowanej na wstępie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, warunkująca wydanie decyzji o wymeldowaniu, jaką jest dobrowolne opuszczenie lokalu położonego w miejscowości [...].

Wnioskujący złożył od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody Wielkopolskiego.

Podniósł ,że on i żona G. Ł. są właścicielami nieruchomości, w której jest zameldowana A. C.

W dniu [...] 2013 r. została wobec A. C. wykonana eksmisja z lokalu w [...]. Urząd Gminy wskazał A. C. lokal, do którego miała zostać wykonana eksmisja. A. C. oświadczyła jednak, że przenosi się do innego lokalu niż wskazany przez Gminę. Wyprowadziła się z jego nieruchomości, ale po jakimś czasie zaczęła często przebywać u swojej matki, która pozostała w spornym lokalu z uwagi na przysługującą jej służebność dożywotniego zamieszkiwania. A. C. tłumaczy, że musi opiekować się matką, ale może to czynić tak jak dotychczas, przychodząc do niej. Nie jest jej znane miejsce stałego zamieszkania A. C. , ale nie mieszka ona stale u swojej matki. W mieszkaniu należącym do L. R. A. C. nie przebywa na stałe, ale do niego przychodzi odwiedzając i opiekując się matką. W czasie wizji nie zostało ustalone, na czym śpi A. C. skoro w kuchni znajduje się pralka, kuchenka i stół. a brak jest mebla, na którym można by spać. Pokój natomiast w całości jest zajęty przez L. R. Znajduje się w nim jedno łóżko. Nie uzasadniono, na jakiej podstawie (oprócz oświadczeń A. C.) Wójt Gminy [...] ustalił, że w [...] znajduje się jej centrum życiowe.

Na skutek eksmisji A. C. była zmuszona do opuszczenia dotychczas zajmowanych pomieszczeń, nie przebywa ona na stałe w mojej nieruchomości, ale się w niej pojawia. Nie może to jednak skutkować jej dalszym zameldowaniem, na które, jako właściciel nieruchomości, nie wyrażam zgody.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] listopada 2013 roku o nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.)uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o wymeldowaniu A. C. z pobytu stałego w lokalu [...].

Organ II instancji uznał, że w na podstawie wyroku sądowego w dniu [...] kwietnia 2013 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] wykonał eksmisję Pani A. C. z powyższego lokalu. Jak wynika z protokołu wykonania eksmisji - zmienione zostały zamki w drzwiach a rzeczy oddano pod nadzór wierzyciela gdyż Pani A. C. nie zgodziła się na przewiezienie swoich rzeczy do lokalu w [...]. Obecnie lokal znajduje się w dyspozycji właściciela a zainteresowana przebywa poza przedmiotowym lokalem i dobrowolnie nie wymeldowała się.

Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję Pani A. C. z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem jej pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i jeśli nawet po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego wtargnie do lokalu, nie stanowi to stałego jej pobytu z zamiarem stałego przebywania (będącego generalnie przesłanką zameldowania) i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 06 lutego 2003 r. sygn. akt V SA 1398/02).

Zdaniem organu A. C. utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu i nie może być w nim zameldowana na pobyt stały. Fakt sprawowania opieki przez nad matką L. R., która posiada służebność dożywotniego mieszkania w części spornego lokalu, nie może stanowić przesłanki do zameldowania zainteresowanej z na pobyt stały w lokalu [...].

W kontekście prawomocnego wyroku sądu powszechnego nie ma realnej możliwości trwałego zamieszkania Pani A. C. oraz utrzymywania zameldowania zainteresowanej na pobyt stały w lokalu [...].

Niniejsze orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Nie można zatem, wbrew orzeczeniu sądowemu, twierdzić, że osoba, w stosunku do której orzeczono i wykonano wyrok eksmisyjny, może obiektywnie lokować na czas stały swoje centrum interesów życiowych tym w miejscu.

W postępowaniu o wymeldowanie osoby z pobytu stałego organy winny badać, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały oraz czy nastąpiło w sposób dobrowolny (przykładowo tak w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 15 lipca 2010r. sygn. akt III SA/Gd 131/10, Lex nr 674751). Przedmiotowy nakaz nie odnosi się jednakże do sytuacji, gdy orzeczona została eksmisja z danego lokalu. W takiej sytuacji przyjmuje się bowiem, że opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję stanowi opuszczenie lokalu w rozumieniu ww. art. 15 ust. 2, a w konsekwencji uzasadnia wymeldowanie danej osoby z dotychczasowego miejsca pobytu. Co więcej, nieprzebywanie w miejscu stałego zameldowania w związku z utratą uprawnień do przebywania w danym lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ww. ustawy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 października 2013 r. sygn. III SA/Kr 1851/12).

Nie ulega wątpliwości, że zamiar stałego zamieszkiwania podnoszony przez A. C. zostaje unicestwiony poprzez egzekucję wyroku orzekającego eksmisję. Niewymeldowanie A. C. z lokalu powodowałaby fikcję prawną, że osoba eksmitowana z lokalu pozostawałaby tam zameldowana, podczas gdy faktycznie w tym lokalu nie przebywa i nie może przebywać.

A. C. (aktualnie R.) wniosła skargę do tutejszego Sądu na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2013 r.

Decyzję zaskarżyła w całości

Zarzucając jej nieprzeprowadzenie wystarczających czynnności dowodowych pozwalających na ustalenie przesłanek wymeldowania z lokalu oraz poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o niepełny materiał dowodowy, z którego w sposób obiektywny przesłanki te nie wynikają - naruszenie art. 140 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz 80 k.p.a.

- a przez to naruszenie art. 6, 7 i 8 k.p.a. i wynikających z nich zasad ogólnych postępowania administracyjnego, poprzez działanie nie na podstawie przepisów prawa,

- a w konsekwencji naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności - w szczególności art. 15 ustawy, poprzez jego błędne zastosowanie.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. a i c p.p.s.a., wniosła o:

1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji;

2) udzielenie zwolnienia od kosztów wniesienia ninijeszej skargi z uwagi na trudną sytuację majątkową strony;

i nadto wnoszę o:

3) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody, gdyż może ona wywołać niemożliwe do odwrócenia skutki.

Podała ,że do Sądu Rejonowego w [...] o pozbawienie ww. postanowienia wykonalności. Uwzględnienie powództwa skutkować będzie uchyleniem eksmisji, Której przeprowadzenie było jej ocenie bezpodstawne - z tej przyczyny, że wydane przed .zmianą przepisów k.p.c. postanowienie o przysądzeniu własności nie ma przymiotów tytułu eksmisyjnego, a także z tej przyczyny, iż Komornik - pomimo posiadania wiedzy o wniesieniu przez nią powództwa przeciwegzekucyjnego - dalej prowadził egzekucję.

Organ wniósł o oddalenie skargi. Podniósł ,że na podstawie orzeczenia w dniu [...] kwietnia 2013 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] wykonał eksmisję A. C. z powyższego lokalu. Jak wynika protokołu wykonania eksmisji - opróżniono z rzeczy i osób pomieszczenia znajdujące się na wprost i po prawej stronie od wejścia, zmienione zostały zamki w drzwiach po prawej stronie od wejścia a rzeczy oddano pod nadzór wierzyciela (złożono w garażu) gdyż A. C. nie godziła się na przewiezienie swoich rzeczy do lokalu w [...]. Pozostawiono we władaniu L. R. pomieszczenia po lewej stronie od wejścia. Obecnie lokal znajduje w dyspozycji właściciela a zainteresowana przebywa poza przedmiotowym lokalem i dobrowolnie nie wymeldowała się.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przy czym skarżąca A. C. nazywa się aktualnie A. R.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Sąd stwierdza, że w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organy ustaliły w sposób niewątpliwy, że skarżąca nie spełnia przesłanek do zameldowania w spornym lokalu. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, na osobie, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, spoczywa obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W przypadku zaniechania tego obowiązku, stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu - decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Decyzja ta nie prowadzi do zmiany stosunków prawnorzeczowych na nieruchomości, o czym wyraźnie wspomniał Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy.

W rozpoznawanej sprawie zostało wykazane w sposób niewątpliwy, że skarżąca nie koncentruje centrum swoich życiowych interesów pod adresem lokalu ,z którego została wymeldowana.

Sąd podkreśla, wskazując na jednolite orzecznictwo sądowe, że zameldowanie oraz wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (z najnowszego orzecznictwa np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 06 czerwca 2013 r., IV SA/Po 310/13; wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 lutego 2013 r., III SA/Kr 631/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r., II OSK 824/11 - wszystkie orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego). Innymi słowy zameldowanie nie służy powstaniu czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób tego prawa nie może "osłabić", czy też przekreślić. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Egzekucja orzeczenia orzekającego eksmisję A. C. z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem jej pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i jeśli nawet po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego wtargnie do lokalu, nie stanowi to stałego jej pobytu z zamiarem stałego przebywania (będącego generalnie przesłanką zameldowania) i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 06 lutego 2003 r. sygn. akt V SA 1398/02). Organ odwoławczy pomylił się jedynie co do tego, że eksmisja z lokalu nastąpiła w oparciu o wyrok sądowy, co nie miało wpływu na wynik sprawy. Egzekucja ta była prowadzona w oparciu o inny tytuł wykonawczy pochodzący od sądu powszechnego . Niemniej Sąd Administracyjny nie posiada kognicji w zakresie badania trafności i prawidłowości wydania takiego tytułu wykonawczego. Sadowi wiadomo ,jak z protokołu sporządzonego przez komornika wynika ,że egzekucja polegająca na wyeksmitowaniu skarżącej z lokalu nastąpiła.

Na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu. Wykonanie prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję nie może być uznane za działanie nielegalne(zobacz wyrok II SA/Ol 692/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w centralnej bazie orzecznictwa administracyjnego).

Sąd zaznacza przy tym, że zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności sformułowanie "wydaje się" wskazuje na obowiązek wydania decyzji o wymeldowaniu, jeżeli tylko organ stwierdzi, że została spełniona przesłanka wymeldowania: fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) oddalił skargę.

Orzeczenie o kosztach poniesionej pomocy prawnej udzielonej z urzędu znajduje uzasadnienie w art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).