Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1089/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 38 ust. 10
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 14 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2017 roku sprawy ze skargi R. E. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 15 ust. 1, art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 31 stycznia 2009 r., nr L 30, str. 16-99), zwanego dalej rozporządzeniem nr 73/2009, art. 2 pkt 23, art. 71, art. 72, art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE z dnia 2 grudnia 2009 r. L 316, str. 65), zwanego dalej rozporządzeniem nr 1122/2009, art. 4 ust. 1, art. 7, art. 10 ust. 1, art. 11, art. 19 i 20 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE z 2011 r. L 25, str. 8), zwanym dalej rozporządzeniem nr 65/2011, art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 21, art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 173), zwanej dalej ustawą z dnia 7 marca 2007 r., § 2, § 3, § 4 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 2 i 3, § 6, § 11 ust. 1, § 12 ust. 2 pkt 1, § 23 ust. 2, § 26 ust. 2, § 38 ust. 10, § 50 ust. 1-3, § 51 ust. 1 i załącznik nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym z 2013 r., § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 324), art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 21 października 2005 r. L 277, str. 1), zwanego dalej rozporządzeniem nr 1698/2005, § 9 ust. 3 i § 31 ust. 1 załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 33, poz. 262, ze zm.), utrzymał z mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia (...) o odmowie przyznania R. E. płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że w dniu 7 maja 2014 r. R. E. złożył w Biurze Powiatowym w R. kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok, deklarując pakiety 2 w wariancie 2.2 Uprawy rolnicze oraz 2.3 Trwałe użytki zielone oraz pakiet 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.1. Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach. W dniach 6-7 listopada 2014 r. w gospodarstwie producenta rolnego przeprowadzone została kontrola na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego. W trakcie kontroli inspektorzy terenowi stwierdzili szereg nieprawidłowości, w tym nieprawidłowość oznaczoną kodem O3, który oznacza, że rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej. W zastrzeżeniach do raportu producent rolny wskazał, że działka nr 1724 o powierzchni 0,46 ha nie została skoszona w 2014 r., ponieważ wzdłuż działki płynie rzeka, na której bobry wybudowały tamę, co spowodowało zalanie łąki i brak możliwości wjazdu na jej teren. Rejestr działań agrotechnicznych na 2014 r. w dniu kontroli posiadał i posiada dokumenty, które w raporcie z czynności kontrolnych oznaczono jako "brak". W wyniku kontrolowania dużej ilości dokumentów mogły zostać przeoczone, ponieważ rejestr na 2014 r. jest na osobnych kartach, jak również rejestry z lat wcześniejszych. W odpowiedzi Kierownik Biura Kontroli na Miejscu nie uwzględnił zastrzeżeń odnośnie nieprowadzenia rejestru działań agrotechnicznych, zaś w przypadku działki rolnej A położonej na działce ewidencyjnej o nr 1724 dokonano częściowej zmiany powierzchni na której stwierdzono nieprawidłowości w postaci braku koszenia (kod E1) i usunięto pozostałe kody nieprawidłowości odnośnie tej działki rolnej. W gospodarstwie producenta rolnego przeprowadzono również kontrolę w zakresie spełnienia wymogów wzajemnej zgodności, która wykazała nieprawidłowości dla dziełek rolnych A i H.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. wydał w dniu (...) decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r.

W odwołaniu skarżący podniósł, że rejestr na lata 2010-2013 spięty jest spinaczami i ułożony chronologicznie. Natomiast rejestr za 2014 r. był na oddzielnym formularzu i został przez inspektorów ARiMR przeoczony, o czym pisał w wyjaśnieniu z dnia 15 lutego 2015 r. Do odwołania skarżący załączył kopię protokołu z jednostki certyfikującej (...).

W dniu (...) organ II instancji wydał decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. wydał w dniu (...) decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r.

W odwołaniu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. Do odwołania załączono poświadczoną za zgodność kopię protokołu z jednostki certyfikującej (...)

Organ II instancji stwierdził następnie, że producent rolny we wniosku o przyznanie płatności na 2014 r. zadeklarował realizację dwóch wariantów w ramach pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, tj. 2.2 Uprawy rolnicze oraz 2.3 Trwałe użytki zielone oraz pakiet 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.1. Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach. Producent rolny rozpoczął zobowiązanie rolnośrodowiskowe wraz ze złożeniem wniosku o przyznanie płatności na 2010 r. i otrzymaniem pierwszej płatności. W niniejszej sprawie sporne jest uznanie przez inspektorów terenowych w czasie kontroli na miejscu, że producent rolny nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej. W gospodarstwie producenta rolnego przeprowadzona została w dniach 6-7 listopada 2014 r. kontrola na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego. Kontrolę przeprowadzali inspektorzy terenowi H.S. oraz J. .. W trakcie kontroli inspektorzy terenowi stwierdzili szereg nieprawidłowości, w tym dotyczące działek rolnych jak brak koszenia na działce rolnej A położonej na działce ewidencyjnej o nr 1724 na powierzchni 0,41 ha oraz nieprawidłowość oznaczoną kodem O3, który oznacza, że rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej. W raporcie z zakresu wzajemnej zgodności kontrolerzy dla działki rolnej H podali, że na powierzchni 1,73 ha występuje ugór niewykoszony (naruszenie normy N.01.1), co potwierdzają fotografie o nr 1-9. Działka ta nie była deklarowana do płatności rolnośrodowiskowej w 2014 r. Inspektorzy terenowi wykonali również zdjęcia przedstawionych przez skarżącego dokumentów, na których znajdował się, m.in. rejestr działań agrotechnicznych z wpisami za lata 2010-2013. Rejestr jest prowadzony w ten sposób, że jedna karta odnosi się do jednej działki, dla której dokonuje się wpisów chronologicznie. Na zdjęciach tych widać, że wypełnianie poszczególnych kart rejestru zakończyło się na działaniach podejmowanych w 2013 r.

Organ II instancji stwierdził, że uznaje zasadność odwołania w zakresie uzasadnienia decyzji organu I instancji, gdyż organ I instancji nie wypowiedział się odnośnie dowodów, w tym szczególności tych przedkładanych przez stronę postępowania. W pozostałym zakresie odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie organu II instancji uzasadnienie zaskarżonej decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Kierownika Biura Powiatowego co prawda nie spełnia wszystkich wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., lecz zostało jednak poprawione w taki sposób, który pozwala na dokonanie rekonstrukcji toku myślenia organu I instancji, wobec czego decyzja poddaje się kontroli instancyjnej. Organ odwoławczy może częściowo uzupełnić uzasadnienie i sanować uchybienia poczynione przez organ l instancji, utrzymując jednocześnie w mocy decyzję organu I instancji. Inspektorzy terenowi, a za nimi organ I instancji wskazali, że strona nie prowadziła rejestru działalności rolnośrodowiskowej w 2014 r., o czym świadczyć miały zdjęcia przedłożonego przez stronę rejestru, gdzie brak jest opisu czynności podejmowanych w 2014 r. Brak prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z § 38 ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowym z 2013 r. oznacza, że takiemu rolnikowi nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku w całości. Protokół z kontroli obligatoryjnej produkcja roślinna i zwierzęca z dnia 19 lipca 2014 r. przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą (...) potwierdza spełnienie wymagań w zakresie produkcji metodami ekologicznymi. Przedkładane przez skarżącego pisma pokontrolne i certyfikat, na okoliczność błędnych ustaleń kontroli na miejscu przeprowadzonej przez ARiMR, nie mają wpływu na treść ustaleń pokontrolnych w zakresie spełnienia wymagań programu rolnośrodowiskowego. Znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy protokół jednostki certyfikującej stwierdza, że skarżący prowadził ekologiczną produkcję żywności zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz.U. UE L z dnia 20 lipca 2007 r.), zwanego dalej rozporządzenie nr 834/2007. Jednakże przedmiot kontroli wykonywanych przez te jednostki jest odmienny, skutkiem czego ustalenia kontroli wykonywanych przez jednostkę certyfikującą nie mogą stanowić w pełni skutecznych przeciwdowodów dla protokołów sporządzonych przez organ. Kontrole wykonywane przez jednostki certyfikujące mają przede wszystkim na celu stwierdzenie, czy produkty z gospodarstwa producenta rolnego mogą być wprowadzone do obrotu jako produkty rolnictwa ekologicznego i odnoszą się one wyłącznie do zakresu wymagań zawartych w rozporządzeniu nr 834/2007. Ich celem nie jest, jak to ma miejsce podczas kontroli obszarowych i kontroli w ramach programów rolnośrodowiskowych, określenie spełnienia wymagań programu rolnośrodowiskowego, rośliny uprawianej oraz sumy powierzchni działek rolnych w gospodarstwie w ramach poszczególnych grup płatności. W protokole z kontroli wykonanej przez (...) nie wykazano nieprawidłowości w zakresie prowadzenia rejestrów. Podczas kontroli certyfikującej nie zostały zweryfikowane obowiązki wynikające z art. 72 pkt a-c rozporządzenia nr 889/2008. Na stronie 6, część 6. Protokołu pozycja 36-39 w rubryce zgodność zapisane jest "nie dotyczy", stąd też wywieść można, że kontrolerzy jednostki certyfikującej nie kontrolowali gospodarstwa skarżącego w zakresie posiadania przez producenta zapisów dotyczących stosowania nawozów (rub. 37), posiadania zapisów stosowania środków ochrony roślin (rub. 38), posiadania zapisów dotyczących zakupu środków produkcji (rub. 39). Spełnienie tych warunków sprawdzić można kontrolując poprawność zapisów w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej. Zdaniem organu II instancji protokół ten nie może potwierdzić tego czy był prowadzony rejestr działalności rolnośrodowiskowej. W aktach sprawy znajduje się notatka inspektów terenowych z dnia 3 marca 2015 r., sporządzona w związku z zastrzeżeniami strony do ustaleń raportu z kontroli na miejscu, zgodnie z którą "beneficjent przedstawił rejestr działań agrotechnicznych, który był spięty spinaczem, została zrobiona dokumentacja fotograficzna, i w związku z powyższym wykluczamy możliwość pominięcia, i niezrobienia zdjęć rejestru na rok 2014. Przedstawione strony rejestru pokazują że beneficjent prowadził wpisy w rejestrze chronologicznie od 2010 do 2013 r. na jednej stronie rejestru, i nieprawdą jest, że wyjaśnienie beneficjenta, że każdy rok prowadził na osobnych kartach rejestru." Okoliczność prowadzenia rejestru do 2013 r. bez danych za 2014 r. potwierdza sporządzona dokumentacja fotograficzna (zdjęcia nr 13-27), która została załączona do raportu z czynności kontrolnych. Wpisy w rejestrze dla każdej działki prowadzone były na osobnych kartach, a wpisy dokonywane były chronologicznie do 2010 do 2013 r. Skoro inspektorzy terenowi żądali rejestru działalności rolnośrodowiskowej i taki rejestr został im przedstawiony, to producent rolny nie może zasłaniać się tym, że kontrolerzy nie żądali od niego rejestru dotyczącego 2014 r., skoro z dotychczasowego prowadzenie rejestru wynikało, że dla każdej działki rolnej z osobna chronologicznie były dokonywane wpisy. Wpisy nie były dokonywane oddzielnie dla danego roku na osobnych kartach. Wobec tego, że skarżący nie przedstawił innych dowodów na prowadzenie na dzień kontroli w dniu 7 listopada 2014 r. rejestru działalności rolnośrodowiskowej, który zawiera wypełnione na bieżąco strony rejestru działań agrotechnicznych w 2014 r., w ocenie organu II instancji, skarżący nie wypełnił obowiązku, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. i w związku z tym na podstawie § 38 ust. 10 tego rozporządzenia płatność w 2014 r. podlega odmówieniu w całości. Raport z czynności kontrolnych jest – co do zasady – dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Organ II instancji wskazał także, iż niezależnie od odmowy przyznania płatności związanej z nieprowadzeniem rejestru działalności rolnośrodowiskowej, w gospodarstwie skarżącego stwierdzono naruszenie norm wzajemnej zgodności, a dotyczy to działki rolnej A oraz H. Na działce rolnej A na powierzchni 0,41 ha stwierdzono brak koszenia w odpowiednim terminie, w przypadku pakietu 3. Termin ten określony jest w załączniku do rozporządzenia i stanowi okres od 1 czerwca do 30 września 2015 r. Zatem naruszono normę N.04.01. Natomiast w przypadku działki rolnej H stwierdzono, że na powierzchni 1,73 ha znajduje się niewykoszony ugór, co oznacza, że na tej działce w 2014 r. nie były wykonywane żadne zabiegi, stąd inspektorzy zaznaczyli w raporcie z kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności naruszenie normy N.01.1, tj. grunt rolny nie jest wykorzystywany do produkcji roślin lub nie jest ugorowany. Łączna wysokość zmniejszenia wynosiłaby 3%, gdyby nie zachodziły podstawy do odmowy przyznania płatności w całości. Wysokość zmniejszenia określana jest z uwzględnieniem § 2 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. z dnia 23 kwietnia 2010 r.). Zasada wzajemnej zgodności odnosi się do całego gospodarstwa, tzn. gdy stwierdzone zostaną niezgodności z tymi normami, to płatność ulega stosownemu obniżeniu niezależnie od tego, czy dane działki rolne były deklarowane do płatności czy nie.

Odnosząc się do wyjaśnień skarżącego, że brak koszenia działki rolnej A wynikał z wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zalania łąk w 2014 r., organ II instancji wskazał, że wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności należy zgłosić do Kierownika Biura Powiatowego zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006. Zgłoszenie wystąpienia siły wyższej, czy wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności ma znaczenie nie dla warunków przyznania płatności, lecz dla braku obowiązku zwrotu uprzednio przyznanej płatności, co ustalane jest w postępowaniu w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z programu rolnośrodowiskowego wszczętym w trybie art. 29 i nast. ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wobec czego okoliczność braku możliwości wjazdu na teren łąki z uwagi na zalanie nie ma znaczenia dla podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia.

Organ II instancji stwierdził nadto, że w sprawie nie będzie miał zastosowania art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, gdyż dotyczy on wyłącznie pomniejszeń wskazanych w rozdziale I i II rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, z tym, że w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowej sankcje, o których mowa w tych rozdziałach odpowiadają sankcjom określonym w art. 16 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 tj. sankcjom związanym z ustaleniem powierzchni upraw i terminowym składaniem wniosków. Zatem nie dotyczy on wymogów, które określone są w załączniku nr 3 i nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Skarżący nie wykazał, że nie jest winien stwierdzonych nieprawidłowości.

W skardze na powyższą decyzję R. E. zarzucił naruszenie:

1. art. 77 § k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń niezgodnych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym polegającym na stwierdzeniu, że nie prowadził rejestru działalności rolnośrodowiskowej za 2014 r., podczas gdy zgłosił zastrzeżenia do protokołu kontroli wyjaśniając, iż był i jest w posiadaniu dokumentów, które zostały przeoczone przez inspektorów kontroli z uwagi na fakt, iż dokumenty za 2014 r. sporządzone były na oddzielnym formularzu; nadto dokument znajdujący się w aktach sprawy w postaci protokołu do kontroli obligatoryjnej Produkcja Roślinna i Zwierzęca z dnia 19 lipca 2014 r. jednoznacznie stanowi, iż w gospodarstwie skarżącego nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości;

2. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w zakresie niewskazania przyczyn, z powodu których organ I i II instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zarówno wyjaśnieniom skarżącego, jak również dokumentowi w postaci protokołu do kontroli obligatoryjnej Produkcja Roślinna i Zwierzęca.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w trakcie kontroli inspektorzy terenowi otrzymali komplet dokumentów, z których mieli możliwość wybrania sobie niezbędnych dokumentów do przeprowadzenia kontroli w zakresie programu rolnośrodowiskowego i innych zagadnień. W trakcie przeglądania i fotografowania dokumentów inspektorzy nie zapytali go o żaden konkretny dokument tylko sami dokonywali ich wyboru. Po trzech miesiącach od przeprowadzonej kontroli inspektorzy stwierdzili nieprawidłowość oznaczoną kodem 03, który oznacza, że rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Skarżący oświadczył, że podczas kontroli na miejscu kontroli nie został poinformowany o brakującym rejestrze rolnośrodowiskowym na 2014 r i nie została sporządzona notatka służbowa o braku dokumentów, które posiadał podczas kontroli. Wówczas skorzystał z prawa złożenia zastrzeżeń do raportu i wskazał, że działka nr 1724 o powierzchni 0,46 ha nie została skoszona w 2014 r., ponieważ wzdłuż działki płynie rzeka, na której bobry wybudowały tamę, co spowodowało zalanie łąki i brak możliwości wjazdu. W kwestii rejestru rolnośrodowiskowego po trzech miesiącach wyjaśnił, iż posiadał i posiada rejestr na 2014 r., który mógł zostać przeoczony, ponieważ znajdował się na osobnych kartkach. Rejestr za 2014 r. był oddzielnie, ponieważ na szkoleniu prowadzonym wiosną 2014 r. przez (...), poinformowano rolników, iż od 2014 r. rejestry rolnośrodowiskowe mają być sporządzane na osobnych drukach. Kierownik Biura Kontroli nie uwzględnił zastrzeżeń odnośnie nieprowadzenia rejestru rolnośrodowiskowego. W przypadku działki rolnej A położonej na działce ewidencyjnej okazało się, iż inspektorzy pomylili się w obliczeniach i dokonano częściowej zmiany na jego korzyść. Na podstawie powyższego stanu faktycznego, organ II instancji w dalszej części uzasadnienia decyzji o uchyleniu i przekazaniu do ponownego rozpatrzenia niniejszej sprawy poniósł, iż spornym w niniejszej sprawie jest uznanie przez inspektorów terenowych, że w czasie kontroli na miejscu rolnik nie prowadzi rejestru rolnośrodowiskowego. W zaskarżonej decyzji organ II instancji w dalszym ciągu nie wskazał, które fakty uznał za udowodnione oraz nie wskazał powodów, dla których odmówił wiarygodności pozostałym dowodom w postaci wyjaśnień, jak również dokumentów w postaci protokołu z kontroli obligatoryjnej z dnia 19 lipca 2014 r. Skarżący podniósł nadto, że został powiadomiony o przeprowadzeniu kontroli w dniu 5 listopada 2014 r., zatem domniemywać można, że mógł uzupełnić wszystkie braki.

Na rozprawie w dniu 28 lutego 2017 r. skarżący wyjaśnił, że po zakończeniu kontroli zapytał czy wszystko jest w porządku i nie ma żadnych braków w dokumentach na co kontrolujący odpowiedzieli, że tak. O tym, że w trakcie kontroli brakowało rejestru za 2014 r. dowiedział się po trzech miesiącach kiedy otrzymał przesłany pocztą protokół kontroli.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej: "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Zgodnie zaś z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, tj. ich zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji lub postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić ich nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sąd ocenia czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W szczególności organy administracji obu instancji naruszyły przepis § 38 ust. 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2017-2013 ( Dz.U. z 2013 r., poz. 361) odmawiając skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej po uprzednim błędnym ustaleniu, iż nie prowadził on rejestru działalności rolnośrodowiskowej, a ponadto przepisy art. 21 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2007 – 2013 ( tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1387) – dalej:" ustawa", określające zasady postępowania organu.

Zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

W myśl art. 21 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle powyższego na rolniku spoczywał ciężar wykazania, iż prowadził rejestr działalności rolnośrodowiskowej w 2014 roku, zaś na organie administracji publicznej obowiązek zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz wyczerpującego jego rozpatrzenia.

Organ zarzuca stronie nieprowadzenie przedmiotowego rejestru. Na tę okoliczność przedstawia raport z czynności kontrolnych dokonanych w dniach 6 i 7 listopada 2014 r., doręczony stronie po upływie niemal 3 miesięcy od przeprowadzenia tych czynności. Do raportu załączono zdjęcia fotograficzne rejestru prowadzonego w latach 2010 – 2013.

W ocenie Sądu raport z czynności kontrolnych posiada moc dowodu w sprawie jednak tylko w przypadku prawidłowego przeprowadzenia czynności kontrolnych.

Zdaniem Sądu dokumentacja sporządzona w trakcie czynności kontrolnych stanowi dowód potwierdzający niesporną w sprawie okoliczność prowadzenia przez rolnika rejestru w larach 2010 – 2013. Nie dowodzi natomiast braku sporządzenia przez stronę oraz nieokazania kontrolującym, w listopadzie 2014 r., rejestru za rok 2014. Za wiarygodne Sąd uznał wyjaśnienia rolnika dotyczące przedstawienia kontrolującym w dniu 7 listopada 2014 r. całej prowadzonej przez niego dokumentacji, w tym rejestru działalności rolnośrodowiskowej za rok 2014. Rolnik w piśmie z dnia 15 lutego 2015 r., to jest wysłanym bezpośrednio po otrzymaniu raportu z czynności kontrolnych podniósł, iż w dacie kontroli posiadał i nadal posiada rejestr działalności rolnośrodowiskowej za rok 2014 (k.130 akt administracyjnych). W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, to jest rejestrów z lat wcześniejszych i protokołu (...) w D. z dnia 19 lipca 2014 r, przyjąć należy, iż skarżący począwszy od roku 2010 prowadził działalność rolniczą dokumentując ją starannie. Logiczne także jest jego stwierdzenia, że skoro był uprzedzony o kontroli, to bez trudu w przypadku nieposiadania rejestru, mógłby go sporządzić przed przyjazdem pracowników organu administracji.

Celem kontroli było m.in. dokonanie ustaleń dotyczących prawidłowego prowadzenia dokumentacji przez rolnika. Po okazaniu przez niego posiadanych dokumentów kontrolujący, działając w sposób staranny, powinni dostrzec ewentualny brak rejestru za rok 2014. W takim przypadku należało wezwać rolnika do złożenia rejestru. Jeśli po wezwaniu nie byłby on w stanie przestawić żądanego rejestru, to konieczne było udokumentowanie tej okoliczności, poprzez sporządzenie protokołu lub chociażby notatki służbowej.

Jeśli w trakcie kontroli organ nie stwierdził braku rejestru, to obecnie nie może zarzucać stronie, że w dacie kontroli nie posiadała tego dokumentu i nie okazała go kontrolującym.

Sąd nie przyznał mocy dowodu w sprawie notatce służbowej spisanej w dniu 3 marca 2015 r. przez pracowników organu prowadzących czynności kontrolne w listopadzie 2014 r. Z treści tej notatki wynika, iż w dniu kontroli rolnik nie posiadał wpisów w rejestrze na rok 2014.

Stwierdzić należy, iż pracownicy prowadzą liczne kontrole i trudno oczekiwać aby pamiętali szczegółowo przebieg każdej z nich. Szczególnie takiej, która miała miejsce cztery miesiące wcześniej. Powinni oni spostrzec brak rejestru w czasie prowadzenia kontroli i tę okoliczność udokumentować w obecności kontrolowanego rolnika.

Odmiennie należy ocenić wyjaśnienia skarżącego, który niezwłocznie po zapoznaniu się z treścią protokołu z czynności kontrolnych zgłosił gotowość przedstawienia organowi rejestru dotyczącego 2014 roku. Jeśli rolnik dysponuje rejestrem za 2014 rok, a ponadto rzetelnie sporządzał rejestry w latach poprzednich, to nie można skutecznie zarzucić mu okoliczności nieprowadzenia przedmiotowego rejestru i nieokazania go w trakcie kontroli.

W świetle powyższego przyjąć należy, iż skarżący w roku 2014 prowadził rejestr działalności rolnośrodowiskowej, co udowodnił zgodnie z obowiązkiem nałożonym na niego na mocy przepisu art. 21 ust. 3 ustawy.

Organ ponownie rozpoznając wniosek strony o przyznanie płatności zobowiązany będzie przyjąć okoliczność prowadzenia rejestru w 2014 r. za udowodnioną.

Uwzględniając powyższe ustalenia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą uznając to za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

B.K.