Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1069/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 9 września 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kozerski, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska /spr./, Protokolant sekretarz sądowy Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 9 września 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [....] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] znak [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. Nr 90- poz. 575 z 1998r. z późń.zm.) § 1, § 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz. 294 z późń.zm.) oraz art. 104 kpa nie uznał u P. P. choroby zawodowej narządu słuchy. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że M. P. w latach 1982-2001 zatrudniony był w Fabryce Maszyn Górniczych [...]w P. na stanowisku wykańczacz odlewów, ślusarz.

W wyniku badań konsultacyjnych przeprowadzonych przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Ł. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł. rozpoznano u skarżącego obustronne zmiany pozapalne ucha środkowego z ubytkiem słuchu typu mieszanego, większym w uchu prawym. Stwierdzono, że przyczyną występujących u badanego ubytku słuchu jest przebyty proces zapalny ucha środkowego, pozostający bez związku z warunkami pracy. Biorąc powyższe pod uwagę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. orzekł jak w sentencji decyzji.

M. P. złożył odwołanie od powyższej decyzji, argumentując, że przyczyną jego choroby był długoletni okres pracy w narażeniu na hałas przekraczający dopuszczalne normy.

W toku postępowania odwoławczego w związku z uzyskaniem dodatkowych informacji o narażeniu zawodowym na hałas w środowisku pracy P. P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o ewentualną weryfikację orzeczenia lekarskiego z dnia [...] Nr [...] z uwzględnieniem nowych uzyskanych danych o narażeniu zawodowym na hałas w sprawie skarżącego. W odpowiedzi na to wystąpienie Instytut Medycyny Pracy nadesłał pismo, w którym Samodzielna Pracownia Otolaryngologii i Audiologii IMP w Ł. zawiadamia, że dodatkowe informacje o narażeniu zawodowym na hałas P. P. są bez znaczenia , bowiem przyczyną ubytku słuchu u skarżącego typu mieszanego jest przebyty proces zapalny ucha środkowego, pozostający bez związku z warunkami pracy.

Mając powyższe na uwadze Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...] działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998r. Nr 90 poz. 5575 z późń.zm.), art. 138 § 1 kpa oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65 poz. 294 z późń.zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych(...) (Dz.U. nr 132 poz. 1115) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podniesiono, że w myśl postanowień § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w załączniku do tego rozporządzenia, jeżeli była spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie.

Jak wynika z przebiegu pracy zawodowej i oceny narażenia zawodowego wynikającej z posiadanej dokumentacji M. P. był narażony okresowo na hałas przekraczający normatywy higieniczne. Jednakże, aby stwierdzić chorobę zawodową konieczne jest orzeczenie o chorobie zawodowej wydane przez uprawnioną zgodnie z § 7 ww rozporządzenia jednostkę organizacyjną służby zdrowia. M. P. był dwukrotnie poddany badaniom specjalistycznym w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach służby zdrowia tj. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Ł. i Instytucie Medycyny Pracy w Ł. Orzeczenia obydwu jednostek zawierają stwierdzenie, że charakter zmian w narządzie słuchu nie jest charakterystyczny dla obrazu klinicznego uszkodzeń słuchu spowodowanych hałasem i zmiany te nie wykazują związku przyczynowego z narażeniem na hałas w okresie zatrudnienia, a przyczyną występującego u skarżącego ubytku słuchu jest przebyty proces zapalny ucha środkowego i zmiany chorobowe jakie na skutek tego nastąpiły. Przeprowadzone specjalistyczne badania audiologiczne (audiometria tonalna i audiometria impedancyjna) również nie potwierdziły ubytku słuchu typowego dla następstw długotrwałego oddziaływania hałasu. Zawodowe uszkodzenie słuchu rozpoznaje się w przypadku stwierdzenia ubytku słuchu typu odbiorczego, ślimakowego , a u skarżącego tego rodzaju ubytku słuchu nie rozpoznano. Organ odwoławczy podkreślił, że inspektor sanitarny nie ma delegacji do stwierdzenia choroby zawodowej, jeżeli właściwa placówka służby zdrowia nie dokonała rozpoznania klinicznego choroby zawodowej. W tej sytuacji organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i uchylenia decyzji organu I instancji.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. P. wystąpił się o ponowne rozpatrzenie jego wniosku wskazując, że przyczyną ubytku słuchu była praca w szkodliwych warunkach. Z uwagi na fakt, iż w wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono u niego utratę słuchu, lecz nie stwierdzono choroby zawodowej zwraca się o ponowne rozpatrzenie jego prośby.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń.zm.) Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz.U. z 2003r. Nr 52 poz. 652).

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tejże ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Oznacza to, że sądy administracyjne nie są kolejną instancją w postępowaniu administracyjnym i nie rozstrzygają sprawy merytorycznie nie można więc występować do sądu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy jak to uczynił skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny uprawniony jest do skontrolowania legalności decyzji wydanych przez organy administracji publicznej i tylko w tym zakresie podejmuje działania.

Mając na uwadze tak określoną kognicję , Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 55 poz. 294 z późń.zm.) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Podstawowym więc obowiązkiem organu rozpoznającego roszczenie o uznanie choroby zawodowej jest ustalenie, czy choroba zawodowa stwierdzona u pracownika jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a następnie ustalenie, czy praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie. Są to dwa ustalenia o fundamentalnym znaczeniu dla uwzględnienia żądania.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 lipca 1984roku – II PRN 9/84 wskazał, na konstrukcję § 1 powołanego wyżej rozporządzenia, przemawiającą za istnieniem domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami pracy, w przypadku stwierdzenia u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykonywania pracy w warunkach narażających na jej powstanie.

Domniemanie takie może być obalone przez zakład pracy, jeśli wykaże, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą (OSNCP z 1985 r., z.4, poz. 53).

Należy również podnieść, że w przypadku podejrzenia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem co miało miejsce w niniejszej sprawie warunki narażające na powstanie choroby zawodowej nie oznaczają konieczności stwierdzenia wykonywania pracy w styczności z hałasem przekraczającym dopuszczalne normy. Dopuszczalne normy hałasu wprowadzają bowiem maksymalny dopuszczalny poziom hałasu, a wiec określenie takiego natężenia hałasu, którego przekroczyć nie można. Nie jest bowiem dopuszczalne wykonywanie zatrudnienia w środowisku pracy, w którym przekroczone są dopuszczalne normy /NDN/.

Jednocześnie jednak wykonywanie pracy w narażeniu na hałas poniżej dopuszczalnej normy nie oznacza wykonywania zatrudnienia w bezpiecznym środowisku pracy bez narażenia na uszkodzenie narządu słuchu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 stycznia 1994r. – S.A. 1640/93 wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość.

W tej sytuacji w przypadku pracy zawodowej świadczonej z narażeniem na działanie hałasu uszkodzenie słuchu nie będzie mogło być rozpoznane jako choroba zawodowa tylko wówczas, gdy właściwy zakład służby zdrowia w sposób jednoznaczny w uzasadnieniu swej opinii /orzeczenia/ stwierdzi, że uszkodzenie słuchu jest następstwem wyłącznie innych, konkretnie wskazanych okoliczności. Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej występują inne czynniki chorobotwórcze. Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana /wyłącznie/ przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami.

W przedmiotowej sprawie jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie dotyczących zarówno przebiegu pracy zawodowej jak i warunków występujących w środowisku pracy skarżącego bezspornym między stronami jest fakt zatrudnienia P. P. w warunkach narażających na działanie hałasu. Jednocześnie jednak z dokumentacji lekarskiej popartej przeprowadzonymi specjalistycznymi badaniami audiologicznymi (audiometrią tonalną i audiometrią impedancyjną) wynika jednoznacznie, że przyczyną ubytku słuchu u skarżącego, o charakterze mieszanym jest przebyty proces zapalny ucha środkowego, pozostający bez związku z warunkami pracy. Jak wynika z orzeczenia lekarskiego z dnia [...] Nr [...] wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. stwierdzone zmiany nie wykazują związku przyczynowego z narażeniem na hałas w okresie zatrudnienia ani klinicznych cech uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem. Uszkodzenie to charakteryzuje jak wiadomo odbiorczy typ ubytku słuchu, którego nie potwierdziły przeprowadzone badania audiologiczne.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest podgląd, że warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze. Zarówno Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy jak i Instytut Medycyny Pracy zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania klinicznego choroby zawodowej. Orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, prowadzi więc do odmowy stwierdzenia choroby zawodowej (np. wyrok NSA z dnia 24 maja 2001r sygn.akt I S.A. 1801/00 LEX nr 77663).

Reasumując przepisy obowiązującego w dacie orzekania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych pozwalały na stwierdzenie choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych będącym załącznikiem tego rozporządzenia tylko w przypadku, gdy jednoznacznie zostanie wykazany związek przyczynowy pomiędzy powstałym schorzeniem, a warunkami pracy osoby ubiegającej się o stwierdzenie u niej choroby zawodowej. Nie sam fakt pracy w warunkach szkodliwych stanowi podstawę stwierdzenia choroby zawodowej, lecz wykazanie, że występujące schorzenie zostało wywołane pracą w warunkach szkodliwych. Stwierdzenie utraty słuchu ( co ma miejsce u skarżącego) nie oznacza więc automatycznego stwierdzenia choroby zawodowej. W przedmiotowej sprawie medyczne jednostki orzecznicze stwierdziły jednoznacznie, że schorzenie skarżącego zostało wywołane czynnikami pozazawodowymi, a konkretnie przebytym procesem zapalnym ucha środkowego, a charakter tego schorzenia (ubytek słuchu typu mieszanego) nie jest charakterystyczny dla klinicznego obrazu głuchot spowodowanych hałasem w środowisku pracy.

Mając powyższe na uwadze skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.