Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Wr 328/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2004-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr) Asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan Po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi E. S. i T. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego o d d a l a s k a r g ę


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] decyzją z [...], wydaną podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. 2001 r., nr 87, poz. 960), orzekł o odmowie wymeldowania z pobytu stałego w O. przy ul. [...] E. S. i T. S. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymeldowanie decyzją administracyjną następuje, gdy zaistnieje jedna z dwóch następujących sytuacji: - po pierwsze, gdy osoba, która ma być wymeldowana utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, - po wtóre, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres sześciu miesięcy a nowego jej miejsca pobytu nie można ustalić. Wymienione przesłanki muszą być spełnione zarówno w pierwszym jak i drugim stanie faktycznym kumulatywnie. Zatem ustawodawca jednoznacznie określił sytuacje, których zaistnienie daje podstawę do podjęcia decyzji o wymeldowaniu w trybie decyzji administracyjnej. W toku postępowania ustalono, ze najemcą lokalu położonego w O. przy ul. [...] jest R. H. W roku 1987 w przedmiotowym lokalu za zgodą najemcy zameldował się jego syn T. S. wraz z żoną E. S. Najemca złożył wniosek o wymeldowanie syna i synowej, który uzasadnił tym, że faktycznie od kilku lat zamieszkują we własnym wybudowanym domu w O. przy ul. [...], lecz uchylają się od obowiązku zameldowania w tym budynku. T. S. wniósł o podjęcie decyzji odmownej. W uzasadnieniu podał, że w lokalu przy ul. [...] od 14 lat stale zamieszkuje z żoną, z zamiarem stałego przebywania. Tam też znajdują się rzeczy i przedmioty stanowiące ich własność. Natomiast segment budynku jednorodzinnego prze ul. [...] w O. jest nieukończony. Nigdy nie przebywali w nim z zamiarem stałego pobytu. W świetle zgromadzonych dowodów organ I instancji stwierdził, że nie nastąpiło spełnienie łączne przesłanek określonych w części pierwszej art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, gdyż nie doszło do trwałego opuszczenia lokalu przy ul. [...] przez osoby, które miały być wymeldowane. Fakt przebywania w lokalu potwierdziła kontrola meldunkowa przeprowadzona przez policję oraz przesłuchani świadkowie.

R. H. wniósł od decyzji odwołanie. Zarzucił że decyzja została wydana niezgodnie ze stanem faktycznym, bez wnikliwego ustalenia tego stanu. Nie dano wiary jego twierdzeniom, choć jako główny najemca najlepiej zna stan faktyczny. E. i T. S. wyprowadzili się z lokalu przed wielu laty z meblami i wszystkimi swoimi rzeczami, trwale opuszczając mieszkanie, najpierw do samodzielnego mieszkania przy ul. [...], następnie przy ul. [...], aż wreszcie do nowo wybudowanego własnego domu przy ul. [...], gdzie do dziś zamieszkują. Ponoszą koszty zamieszkania w domu (prąd, gaz, telefon), przyjmują gości, garażują samochód. Dla wprowadzenia w błąd podrzucili do jego pokoju pościel mieszkającej w sąsiednim pokoju ich córki i wbrew jego woli przenocowali w mieszkaniu.

Wojewoda [...] decyzją z [...] Nr [...], uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekł o wymeldowaniu T. i E. S. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w O. przy ul. [...] nr [...].

Na skutek skargi stron Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 września 2002 r., nr II SA/Wr 265/02 uchylił decyzję organu II instancji, wskazując, iż podstawą materialnoprawną rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy winna być pierwsza norma zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, która uzależnia możliwość wymeldowania z pobytu stałego od utraty uprawnienia do przebywania w lokalu i od spełnienia przesłanki opuszczenia bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Ta ostatnia okoliczność, rzutująca m. in. na utratę uprawnienia do przebywania w lokalu, była między stronami sporna i nie została przez organ należycie wyjaśniona. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien skorzystać z dalszych dowodów, m. in. w postaci oględzin spornego lokalu oraz lokalu przy ul. [...].

Kolejną decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda [...] ponownie uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o wymeldowaniu T. i E. S. z lokalu przy ul. [...].

Organ odwoławczy wskazał, że mieszkanie to stanowi własność uczestnika R. H. od dnia 7 listopada 2002 r. Właściciel wystąpił do organu gminy z wnioskiem o wymeldowanie E. i T. S., podając we wniosku, że opuścili oni sporny lokal bez wymeldowania. Materialno - prawna podstawa żądania w sprawie wymeldowania osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który określa, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Ustawodawca w sposób jednoznaczny określił dwa odrębne stany faktyczne, a zaistnienie jednego z nich daje podstawy o do wymeldowania osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego decyzją administracyjną. Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest pierwszy stan faktyczny określony w art. 15 ust. 2 ustawy, gdyż miejsce pobytu T. I E. S. jest znane. Organ odwoławczy przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r., sygn. akt K 20/01, w świetle którego art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych został uznany za niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Dlatego do wymeldowania osoby decyzja administracyjna - opierając się na hipotezie prawnej zdania pierwszego art. 15 ust. 2 ustawy - niezbędne jest ustalenie czy osoba, która ma być wymeldowana opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania. Najbardziej miarodajne dla orzeczenia w przedmiotowej sprawie były dowody z dokumentów Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w O. w sprawie [...]. W ich świetle wyjaśnienia skarżącego T. S., który działa w imieniu własnym i swojej żony E. S., z dnia 26 października 2001 r. oraz złożone podczas oględzin w dniu 30 października 2002r., a nadto zeznania świadków – E. i R. P. (córka i zięć T. i E. S.), żywotnie zainteresowanych rozstrzygnięciem, oraz świadka – M. R., znajomego T. S., dotknięte były subiektywizmem w ocenie pojęcia zamieszkania. Na konstrukcję użytego w przepisach ewidencji ludności pojęcia zamieszkanie składają się dwa elementy, które musza występować łącznie tj. przebywanie w sensie fizycznym oraz wola (zamiar) stałego pobytu. Skarżący nie zaprzecza, że zapis w dowodzie osobistym, potwierdzający pobyt stały w O. przy ul. [...], chce zachować aby podjąć kredyt w banku na usunięcie wad technicznych w budynku przy ul. [...]. Brak decyzji zezwalającej na użytkowanie uniemożliwia jemu i jego żonie zameldowanie się w ich wybudowanym domu pod tym ostatnim adresem. Z akt sprawy [...] wynika, że skarżący T. S. użytkuje budynek przy ul. [...] od kilku lat, mimo braku decyzji zezwalającej na użytkowanie. Na jego wyraźne zawiadomienie o zagrożeniu życia i bezpieczeństwa mienia w budynku przy ul. [...] Inspektorat Budowlany wszczął postępowanie wyjaśniające. W wyniku postępowania zostało jednoznacznie wykazane, że strona użytkuje budynek przy ul. [...] w O. Mówi o tym decyzja z dnia 17 stycznia 1997r. oraz wyrok NSA z dnia 17 listopada 1998 r. i decyzja z dnia 26 lutego 1999r., znak [...] Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego. Z treścią tych aktów korespondują pisma Zakładu Energetycznego [...] S.A., Wodociągów i Kanalizacji w O. spółka z. o.o., oraz LOBBE spółka z o.o. Wszystkie te zakłady potwierdzają, że zawarły z T. S. umowy na dostawę energii elektrycznej do obiektu w O. przy ul. [...], umowę o dostawę wody i odbiór ścieków do tegoż obiektu z przeznaczeniem na potrzeby gospodarstwa domowego oraz na wykonywanie usług komunalnych w zakresie wywozu odpadów z tej posesji. Implikacją powyższego jest nie danie wiary wyjaśnieniom T. i E. S., ich córki i zięcia oraz świadkowi M. R., twierdzącym iż T. i E. S. zamieszkują w lokalu przy ul. [...] w O. Celem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Ewidencja ludności ma służyć zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu faktycznego zamieszkania i pobytu osób, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu, ani formą rozstrzygania sporów rodzinnych, które nie leżą w gestii postępowania administracyjnego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że T. i E. S. opuścili przed laty bez wymeldowania lokal przy ul. [...] w O. i przebywają bez zameldowania w O. przy ul. [...]. Potwierdzają to również kontrole meldunkowe przeprowadzone przez funkcjonariuszy Policji. Dlatego nie uwzględniono nowych żądań dowodowych T. S. z dnia 19.11.2002 r. i 25.11.2002 r., gdyż okoliczności tej sprawy zostały już dostatecznie stwierdzone dowodami wskazanymi powyżej. Organ podniósł też, iż nie wyłączył na podstawie art. 24 § 3 swego pracownika E. M. od udziału w postępowaniu prowadzonym w sprawie.

W skardze wniesionej do sądu administracyjnego E. i T. S. domagali się uchylenia powyższej decyzji oraz przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego, zarzucając naruszenie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., nr 87, poz. 960) – przez jego zastosowanie, naruszenie zasad postępowania administracyjnego na skutek pominięcia dowodów z zeznań zgłoszonych świadków oraz przeprowadzenia wizji lokalnej bez powiadomienia i bez udziału skarżącej E. S.

W uzasadnieniu podniesiono, że na skutek popełnionych błędów proceduralnych doszło do naruszenia prawa zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i prawa do obrony swoich praw. Pominięto zgłoszonych świadków i inne dowody, a okoliczności, które mieli przedstawić świadkowie i przedłożone do akt dokumenty pominięto w uzasadnieniu decyzji. Oględziny przeprowadzono bez pisemnego powiadomienia stron, co pozbawiło skarżących możliwości wskazywania pozostawionych w lokalu rzeczy osobistych i użytku codziennego oraz uniemożliwiło zgłaszanie ewentualnych uwag, wniosków i zastrzeżeń co do treści protokołu. Nie przeprowadzono także dowodu z 381 sztuk korespondencji, które doręczono skarżącym w latach 1987- 2002 na sporny adres. Nie wykonano zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie pełnego przeprowadzenia postępowania dowodowego i ustosunkowania się w uzasadnieniu do wszystkich dowodów. Nie przeprowadzono konfrontacji świadka I. B. z dowodem w postaci filmu video, ani nie przeprowadzono dowodu z akt Sądu Rejonowego w O. [...], toczącej się w przedmiocie ustalenia prawa do przebywania w lokalu. Bezzasadnie odstąpiono od przeprowadzenia dowodu z oględzin budynku przy ul. [...], mimo wyrażenia zgody przez skarżących, obwarowanej jedynie obowiązkiem dostosowania się do przepisów bhp w budownictwie obowiązujących na trwającej budowie. Bezzasadnie organ odmówił także wyłączenia z postępowania pracownicy E. M., pomimo iż doradzała pełnomocnikowi strony zainteresowanej. Dodatkowo podniesiono, że sposób rozstrzygnięcia sprawy zaognił istniejące konflikty rodzinne.

W piśmie procesowym skarżących z dnia 27 kwietnia 2004 r. ponowiono żądanie przeprowadzenia dowodów z dokumentów, obrazujących - ich zdaniem – trwały związek ze spornym lokalem, istniejący od 15 lat.

Organ wnosił o oddalenie skargi i powtórzył dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Przepisy tej ustawy mają zastosowanie także w sprawach wniesionych do NSA, a nie zakończonych przed dniem 1 stycznia 2004 r. (art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.).

Materialnoprawną przesłanką, na podstawie której należało rozpoznać żądanie strony był przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. nr z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

W dniu 27 maja 2002 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem zapadłym w sprawie o numerze K.20/01 (OTK-A nr 3 z 2002 r., poz. 34) stwierdził niezgodność art. 9 ust. 2 o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 konstytucji RP.

Spowodowało to zmianę stanu prawnego również w zakresie treści przepisu art. 15 ust. 2 ustawy.

W bieżącym orzecznictwie NSA powszechnie przyjmuje się, że w związku z wyrokiem TK, do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...). niezbędne jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych w tym artykule, tj. warunku faktycznego opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się. W świetle tego wyroku, wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących opuszczenia przez osobę dotychczasowego miejsca pobytu. Źródłem powinności organu gminy dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu (wyrok z dnia 24 marca 2003 r. sygn. akt V SA 3221/02). W wyroku z dnia 14 marca 2003 r. sygn. akt V SA 3036/02 Sąd wyraźnie wskazał, że w związku z orzeczeniem TK przesłanka wymeldowania wymieniona w art. 9 ust. 2 ustawy, a dotycząca uprawnienia do przebywania w lokalu utraciła jakiekolwiek znaczenie. Stąd i zarzuty podniesione w skardze o przysługującym skarżącemu uprawnieniu jako spadkobiercy i domniemanemu współwłaścicielowi spornego lokalu oraz o konieczności zawieszenia postępowania w przedmiocie wymeldowania do czasu rozstrzygnięcia cywilnoprawnych sporów własnościowych są oczywiście bezzasadne. Również w wyroku z dnia 4 kwietnia 2003r. sygn. akt II SA/Ka 1478/01 Sąd zajął podobne stanowisko uznając, że meldunek jest czynnością rejestracyjną o charakterze deklaratoryjnym, nie stwarzającym uprawnień do mieszkania i pobytu w nim, natomiast jest kwestią pochodną od faktu stałego pobytu, mającego oczywiście legalny charakter. Jeżeli zatem skarżący w lokalu nie mieszka, to nawet, gdy jest jego współwłaścicielem, nie może być w nim zameldowany, co oczywiście nie przekreśla jego uprawnień właścicielskich.

Z takiego punktu widzenia wykładnia przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, która legła u podstaw wydania zaskarżonej decyzji musi zostać uznana za prawidłową, a samo rozstrzygnięcie za nienaruszające prawa materialnego. Nawet jednak gdyby przyjąć stanowisko odmienne, to skarżący nie posiadają żadnych uprawnień cywilnoprawnych do lokalu, pierwotnych lub pochodnych (właścicielem jest uczestnik postępowania R. H., a jedynym źródłem uprawnień skarżących był pobyt w lokalu), na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 września 2002 r. Dobrowolne opuszczenie lokalu jest w takich okolicznościach równoznaczne z utratą uprawnienia.

W takim stanie rzeczy kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza tego, czy skarżący opuścili przedmiotowy lokal.

W ocenie Sądu stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należy zaaprobować, a poczynione ustalenia faktyczne trudno uznać za dowolne, czy też wykraczające poza ustawowo przyznany organowi orzekającemu zakres swobody w ocenie dowodów (art. 80 KPA).

Z przepisu art. 75 § 1 KPA wynika, że w toku postępowania organy administracyjne obowiązane są podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Chodzi tu przede wszystkim o zebranie w sposób właściwy materiału dowodowego w sprawie. Przez materiał dowodowy należy rozumieć ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone dopóki organ nie ustali czy stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił czy też nie wystąpił w rozpoznawanej sprawie. W celu usunięcia wszelkich wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy organy obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 KPA), ale w granicach wynikających z art. 78 KPA, czyli z ograniczeniem do dowodów mających znaczenie w sprawie.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji zasadnicza argumentacja organu opiera się na szeregu dowodów z dokumentów, w tym także dokumentów urzędowych, załączonych do akt sprawy już po wydaniu wyroku NSA z dnia 6 września 2002 r. Ocena tych dowodów, a przede wszystkim dokumentów dotyczących spraw administracyjnych, toczących się przed różnymi organami na tle sposobu użytkowania przez skarżących lokalu przy ul. [...] w O., w powiązaniu z dokumentami pośrednimi, dotyczącymi korzystania przez właścicieli tej nieruchomości z mediów, doprowadziła organ do konkluzji, iż skarżący opuścili przed wieloma laty lokal, stanowiący przedmiot sporu.

Istnienie obszernej dokumentacji dotyczącej tej kwestii mogło prowadzić do zastosowania przez organ uprawnienia wynikającego z art. 78 § 2 KPA i pominięcia dowodów osobowych, zgłaszanych na te same okoliczności. Dodatkowo należy też zauważyć, że nie do przecenienia są załączone do akt sprawy różnego rodzaju pisma procesowe skarżących związane z toczącymi się sporami cywilnoprawnymi z R. H., w których szczegółowo opisany jest fakt wyłącznego zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] rodziny P. (pismo z dnia 25 września 2002 r. adresowane do Sądu Rejonowego w O.) czy też wskazujące na zamieszkanie skarżących pod nowym adresem (rejestracja działalności gospodarczej z 13 września 2002 r.). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że dowody osobowe (zeznania świadków) miały dla organu drugorzędne znaczenie, a to ze względu na subiektywizm w pojmowaniu pojęcia zamieszkiwanie i z natury rzeczy wycinkowe ujmowanie tego zagadnienia.

Sąd pogląd ten podziela i nie znajduje podstaw do uznania za zasadne zarzutów skargi, sprowadzających się do bezprawnego pominięcia przez organ niektórych zgłoszonych przez skarżących dowodów. W sprawach meldunkowych z reguły to osoby bezpośrednio zainteresowane (strony) posiadają pełną wiedzę o rzeczywistym stanie faktycznym, natomiast w przypadku sprzecznych stanowisk stron dalsze dowody mają wyłącznie znaczenie pośrednie, zezwalające na wybór przez organ rozstrzygający sprawę jednej z tych wersji, którą uznaje za wiarygodną. Wbrew zarzutom skargi organ uzasadnił powody, dla których oparł się na wersji uczestnika postępowania R. H. i nie dał wiary wyjaśnieniom skarżących ani członków ich rodziny (E. i R. P.). W tym zakresie zaskarżona decyzja, aczkolwiek istotnie jej wywód miejscami jest niezbyt klarowny, nie narusza przepisu art. 107 § 3 KPA. Wynikało to po części - jak się zdaje - z chęci jednoznacznego odniesienia się do twierdzeń skarżących o utrzymywaniu bliskiej więzi emocjonalnej z lokalem i związanym z tym ześrodkowaniem swoich interesów w tym lokalu. Ustalenie rzeczywistych zamiarów strony, dotyczących woli wyboru centrum życiowego jest istotnie trudna do ustalenia. W tym zakresie organ trafnie przyjął jednak kryterium zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w tym znaczeniu z zamiarem stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające bezstronnemu obserwatorowi zewnętrznemu na wyciągnięcie wniosku, że określony lokal jest głównym ośrodkiem funkcjonowania danej dorosłej osoby fizycznej.

W tej mierze na podkreślenie zasługuje regulacja wynikająca z art. 145 § 1 pkt "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą podstawę uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji przez sąd stanowią jedynie takie naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy. Pominięcie niektórych dowodów przy przyjęciu zobiektywizowanej zasady wykazywania okoliczności faktycznych, związanych z opuszczeniem lokalu, nie stanowi naruszenia prawa procesowego.

Przez pryzmat tego przepisu ocenić należało także formułowany w skardze zarzut nieprawidłowego przeprowadzenia wizji lokalnej w mieszkaniu przy ul. [...]. Istotnie o jej terminie strony skarżące nie zostały z należytym wyprzedzeniem poinformowane, co narusza przepis art. 79 § 1 i 2 KPA, ale z drugiej strony należało wziąć pod uwagę, że przedmiotem wizji były wyłącznie oględziny lokalu, skarżący T. S. ostatecznie wziął w niej udział, a mając pełnomocnictwo skarżącej E. S. reprezentował także jej interes. W toku dalszego postępowania nie żądano ponowienia tego dowodu, a jak wynika z treści uzasadnienia organu odwoławczego, wyniki wizji nie miały wpływu na ocenę całokształtu materiału dowodowego sprawy. Kwestia pozostawienia części rzeczy osobistych w lokalu – po jego opuszczeniu – nie może bowiem determinować oceny, czy w istocie doszło do wyprowadzenia się strony, tym bardziej, że w lokalu pozostała najbliższa rodzina (córka i zięć), którzy z rzeczy tych mogą w pełni suwerenny korzystać. Podobnie jednokrotne, czy nawet wielokrotne korzystanie z noclegów przez skarżącego u córki nie mogło mieć większego znaczenia dla oceny charakteru pobytu w nowym miejscu zamieszkania, przy ul. [...].

Wskazywane w toku postępowania administracyjnego wady fizyczne i prawne tego lokalu (brak odbioru i pozwolenia na użytkowanie) nie przesądzają o niemożności przyjęcia, że skarżący do takiego lokalu się wyprowadzili opuszczając w sposób dobrowolny miejsce dotychczasowego pobytu. W wyroku NSA z dnia 19 czerwca 2002 r., sygn. II SA/Łd 1963/00 (OSP z 2003 r., nr 5, poz. 69 z glosą B. Adamiak) wyrażono zaaprobowaną w doktrynie tezę, iż nie jest rzeczą organu właściwego w sprawach ewidencji ludności dokonywanie oceny, czy określony obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego i prawa zagospodarowania przestrzennego i uzależnianie od tej oceny możliwości zameldowania. A contrario, powoływanie się przez stronę na taką okoliczność jako przeszkodę do wymeldowania się w sytuacji faktycznego wyprowadzenia się z dotychczasowego miejsca pobytu, nie może stanowić zarzutu o jakiejkolwiek wadze prawnej w sprawie dotyczącej oceny legalności decyzji o wymeldowaniu.

Zarzucone bezpodstawne odstąpienie przez organ od oględzin tegoż lokalu nie znajduje oparcia w materiale sprawy, gdyż jak wynika z protokołu oględzin lokalu przy ul. [...] z dnia 30 października 2002 r. T. S. uzależnił wpuszczenie komisji na swoją posesję od spełnienia kilku warunków, tj. od uprzedniego przeprowadzenia wizji w innym lokalu, nie objętym postanowieniem dowodowym organu oraz od zaopatrzenia się urzędnika dokonującego oględzin w środki ochrony osobistej wymagane na terenie czynnej budowy. Postawa taka de facto uniemożliwiła przeprowadzenie dowodu, jako, że zarówno o wyborze (dopuszczeniu) dowodu jak i sposobie jego przeprowadzenia decyduje nie strona, lecz organ dokonujący oględzin i ten też organ ponosi odpowiedzialność za prawidłowe jego przeprowadzenie i za ewentualne skutki naruszenia przepisów bhp.

Wbrew zarzutom skargi nie zachodzi w sprawie żadne wynikające z art. 24 § 1 i 3 KPA przyczyny wyłączenia pracownika E. M., czemu dał prawidłowy wyraz organ w stosownym postanowieniu, podjętym w tym przedmiocie.

Odnosząc się do dalszych wywodów skargi podkreślić należy, iż sąd administracyjny ocenia wyłącznie legalność zaskarżonej decyzji, a więc jej zgodność z prawem i nie może brać pod uwagę ewentualnych dolegliwości związanych z niemożnością dopełnienia przez stronę formalności meldunkowych w nowym miejscu pobytu oraz uciążliwościami stwarzanymi takim osobom przez różnego rodzaju instytucje (np. banki). Organ właściwy w sprawach ewidencji ludności nie też jest właściwy do rozstrzygania sporów o charakterze cywilnoprawnym, które pojawiają się na tle oceny posiadania uprawnień do przebywania w lokalu i stąd nie jest możliwe przyjęcie jako prawnie doniosłej argumentacji skarżących, jakoby rozstrzygnięcie organu przyczyniło się do zaostrzenia konfliktu rodzinnego.

Uwzględniając powyższe, należy uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), należało orzec jak na wstępie.