Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1605/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: ART. 10 § 1, 28, 61 § 4, 97 § 1 PKT 4,I 100 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. sprawy ze skarg H. K., E. U., J. K. i A. K. oraz W. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], w częściach w jakich zobowiązują strony do wystąpienia do właściwego sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia spadku po B. K.; 2. w pozostałej części skargi oddala; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz H. K., E. U., J. K. oraz A. K. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku H. .K., E. U., J. K. i A. K., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zawiesił z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1950 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa i wezwał, na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. do wystąpienia, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia do właściwego sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku: W. P., H. K., E. U., J. K. i A. K. po Z. P.; A. W., H. K., E. U., J. K. i A. K. po H. W.; T. J., H. K., E. U., J. K. i A. K. po I. J.; A. T., H. K., E. U., J. K. i A. K. po Z. T.; W. G., H. K., E. U., J. K. i A. K. po A. i E. małż. G.; W. W., H. K., E. U., J. K. i A. K. po J. W.; E. K., H. K., E. U., J. K. i A. K. po J. K. - albo wystąpienie, we wskazanym terminie, do dowolnie wybranego notariusza celem sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia po w/w osobach. Ponadto, na podstawie art. 100 § 1 k.p.a., wezwał H. K., E. U., J. K. i A. K. do wystąpienia, w terminie 2 miesięcy, do właściwego sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po B. K.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpatrzeniu wniosku H. K., J. K., E. U. i A. K. o ponowne rozpoznanie sprawy, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r.

W uzasadnieniu podał, że przymiot strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przysługuje nie tylko byłym właścicielom nieruchomości [...] objętych działaniem tego dekretu, ale wszystkim podmiotom, które legitymują się obecnie tytułem prawno-rzeczowym do nieruchomości, a więc np. są użytkownikami wieczystymi gruntu nieruchomości "dekretowej". Nabywając własność lokali w budynku przy ul. [...]ich właściciele stali się, w określonej części ułamkowej, użytkownikami wieczystymi gruntu nieruchomości, na której posadowiony jest ten budynek. Zatem błędny byłby pogląd, że właściciele lokali będący równocześnie użytkownikami wieczystymi ułamkowej części opisanego gruntu nie mają przymiotu strony w postępowaniu nadzorczym dotyczącym odmowy ustanowienia prawa własności czasowej do tego gruntu.

Wobec powyższego organ wskazał na zasadność zawieszenia tego postępowania do czasu złożenia do akt sprawy prawomocnych postanowień stwierdzających nabycie spadku po współużytkownikach wieczystych gruntu, tj. Z. P., H. W., I. J., Z. T., A. i E. mał. G., J. W. i J. K. K.. Jednocześnie podkreślił, że zasadne jest zawieszenie postępowania także z powodu braku prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po B. K. - byłym współwłaścicielu nieruchomości, wskazując, że umowa działu spadku z dnia [...]lutego 1939 r. nie jest wystarczającym dokumentem dla prawidłowego udokumentowania następstwa prawnego po B. K..

Skargi na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 10 lipca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli H. K., E. U., J. K. i A. K. oraz [...] Agencja [...].

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wyrokiem z dnia 7 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1695/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 20 kwietnia 2012 r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zawieszenie postępowania z uwagi na brak ustalenia następców prawnych i uchylenie się od wydania merytorycznej decyzji w sprawie przez organ musi być uznane za rażące naruszenie art. 28 k.p.a., art. 30 § 5 oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Uzależnienie rozstrzygnięcia sprawy od rozstrzygnięcia spraw spadkowych osób nie mających jakiegokolwiek związku ze wskazanym postępowaniem nadzorczym, jak również mylne zobowiązanie aby ustaleni zgodnie z prawem spadkobiercy ponownie wykazywali swoje prawa, jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

W ocenie Sądu całkowicie bezzasadne było zawieszenie postępowania z uwagi na nieustalenie następców prawnych właścicieli samodzielnych lokali i czynienie stronami postępowania właścicieli lokali. Brak jest bowiem przepisu prawa materialnego, z którego mógłby wynikać interes prawny właścicieli lokali usytułowanych w budynku posadowionym na gruncie dekretowym w badaniu oceny legalności orzeczenia, które odmawiało przyznania prawa własności czasowej. Wskazano, iż decyzja wycofująca z obrotu prawnego decyzję odmowną nie rozstrzyga w sposób władczy o prawach i obowiązkach osób trzecich. Organ nadzorczy orzeka bowiem jako organ kasacyjny tylko w zakresie nieważności tej decyzji, a nie co do istoty sprawy, tj. przyznania własności czasowej. Jej rezultatem nie jest jakiekolwiek skonkretyzowanie stosunku prawnego, którego uczestnikami są osoby trzecie. Za brakiem interesu prawnego właścicieli lokali, a w konsekwencji koniecznością ustalenia następców prawnych właścicieli lokali, którzy zmarli, przemawia zdaniem Sądu również ta okoliczność, że niezależnie od wyniku postępowania nadzorczego osoby, które nabyły prawa do lokali w budynku znajdującym się na gruncie, którego dotyczy postępowanie, nie utracą tego prawa. Właścicieli lokali jako współużytkowników wieczystych chroni bowiem rękojmia wiary ksiąg wieczystych. W tym kontekście również hipotetyczne prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przeznaczeniu lokalu do sprzedaży nie może wpłynąć na pozbawienie właścicieli lokali praw do nieruchomości, ponieważ zawarty w wykonaniu takich decyzji akt notarialny jest niewzruszalny. Wskazano, że włączanie tych osób do postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego niepotrzebnie wywołuje u tych osób obawę o utratę nabytych przez nich lokali.

Sąd podkreślił również, że nawet stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej nie pozbawi użytkowników wieczystych i właścicieli lokali mieszkalnych ich praw rzeczowych.

Zatem wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej nie ma żadnego wpływu na prawa rzeczowe tych osób do gruntu dawnej nieruchomości przy ul. [...]w W.. Decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji w przedmiocie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) nie daje komukolwiek uprawnienia do gruntu nieruchomości warszawskiej.

Z powyższego Sąd wywiódł, że stronami niniejszego postępowania nadzwyczajnego powinny być jedynie osoby (ich następcy prawni), do których decyzję tę skierowano, czyli spadkobiercy dawnych właścicieli nieruchomości [...]. Wobec czego organ w sposób nieuzasadniony rozszerzył krąg stron postępowania o podmioty, które obecnie są współużytkownikami wieczystymi gruntu przy ul. [...], przez co naruszył art. 28 k.p.a. oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

W odniesieniu do stwierdzenia nabycia spadku po B. K. Sąd przyznał rację skarżącym H. K., J. K., E. U. i A. K., że dokumenty znajdujące się w aktach sprawy dotyczące działu spadku po zmarłym w 1930 r. B. K. są w świetle przepisów prawidłowe i wystarczające do przyjęcia, że w/w skarżący są następcami prawnymi B. K..

Reasumując Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie organ naruszył przepis art. 28 k.p.a. przez jego błędną wykładnię, co doprowadziło do nieuprawnionego rozszerzenia kręgu osób o osoby niemające interesu prawnego w sprawie administracyjnej, a tym samym niemożności zakończenia tego postępowania w terminie przewidzianym przepisami k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 508/14 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że kluczowym zagadnieniem jest zagadnienie interesu prawnego w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji w niniejszej sprawie i w konsekwencji powyższego, ustalenie kręgu podmiotów będących stroną tego postępowania. Wskazano, iż w dotychczasowym orzecznictwie nie budziło żadnych wątpliwości sądów administracyjnych, jak w postępowaniach nadzorczych rozumiany winien być przepis art. 28 k.p.a. Przepis ten, jakkolwiek definiuje pojęcie strony to wprost nie wskazuje w sensie podmiotowym, kto jest stroną postępowania. Z tych też powodów, przy określaniu tej kategorii prawnej nie ma generalnych i jednolitych zasad, które mogłyby być stosowane zawsze i w każdej sprawie. Dopiero na gruncie konkretnej sprawy administracyjnej organy orzekające, a co za tym idzie sądy, określają komu przysługuje interes prawny (lub obowiązek) w danym postępowaniu.

Wskazano, że legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym nie ma charakteru wyłącznie procesowego. Podmiot uzyskuje status strony w postępowaniu administracyjnym, gdy zespół norm prawnych odnoszących się do sytuacji prawnej jednostki w danym postępowaniu administracyjnym dotyczy bezpośrednio praw lub obowiązków podmiotu.

Wskazano również, że w początkowym okresie w sprawach dotyczących gruntów [...] wątpliwości budziła jedynie kwestia, czy najemca lokalu może być stroną postępowania nadzorczego w tych sprawach. Jednoznacznie przesądzono, że najemca lokalu nie jest stroną takiego postępowania.

Orzecznictwo sądowe w sprawach gruntów [...]wypracowało pogląd, że stronami postępowania nadzorczego są nie tylko przeddekretowi właściciele (i ich spadkobiercy) nieruchomości, ale także każdy, komu przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, a zatem obecni właściciele lokali (i to zarówno w budynkach dekretowych jak i podekretowych), jak i obecni użytkownicy wieczyści nieruchomości.

Orzecznictwo sądowe w sprawach gruntów [...]wypracowało pogląd, że stronami postępowania nadzorczego są nie tylko przeddekretowi właściciele (i ich spadkobiercy) nieruchomości, ale także każdy, komu przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, a zatem obecni właściciele lokali (i to zarówno w budynkach dekretowych jak i podekretowych), jak i obecni użytkownicy wieczyści nieruchomości.

Stwierdzono ponadto, że eliminując właścicieli lokali mieszkalnych jako strony postępowania administracyjnego (a w dalszej konsekwencji także sądowoadministracyjnego) Sąd I instancji nie dostrzegł, że obowiązujące prawo w ustawie z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) przewiduje, że samodzielne lokale mieszkalne mogą stanowić odrębną własność. W razie wyodrębnienia własności lokali, właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali.

W świetle powyższego wskazano, że zanegowanie w tej sytuacji przez Sąd I instancji ustaleń organu w zakresie stron postępowania nadzorczego wynika z błędnej wykładni art. 28 k.p.a., naruszenia art. 3 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali oraz niewłaściwego zastosowania art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., co z kolei spowodowało naruszenie art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a.

Następnie podniesiono, że wniosek o stwierdzenie nieważności, który wszczął postępowanie w niniejszej sprawie, dotyczy odmownej decyzji dekretowej, a więc dotyczy całej działki, a nie jej wydzielonej części, jakby to wynikało z argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacja mająca uzasadniać stanowisko Sądu I instancji dotyczące ustalenia kręgu osób będących stroną niniejszego postępowania, nie przystaje do przedmiotu niniejszej sprawy, którym jest żądanie stwierdzenia nieważności odmownej decyzji dekretowej, lecz dotyczy skutków decyzji, która zapadnie w przyszłości w wyniku ponownego rozpoznania wniosku po ewentualnym stwierdzeniu nieważności decyzji dekretowej, a więc decyzji wydanej w niniejszej sprawie.

Wskazano ponadto, iż Sąd I instancji trafnie przyjął, że w odniesieniu do stwierdzenia nabycia spadku po B. K. dokumenty znajdujące się w aktach sprawy dotyczące działu spadku po zmarłym w 1930 r. B. K. są wystarczające do uznania, że skarżący: H. K., E. U., J. K. i A. K. są następcami prawnymi B. K., co wynika z umowy działu spadku zawartej w dniu [...].02.1930 r. (winno być [...].02.1939 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpatrzeniu sprawy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 190 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej pppsa ), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd I instancji, któremu sprawa została przekazana, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Dodać należy, że związanie dokonaną przez NSA wykładnią ma szeroki zasięg. Nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez NSA. Sąd, któremu sprawa została przekazana, może odstąpić od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach. W szczególności wówczas, gdy stan faktyczny danej sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania, uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny.

Tak więc wojewódzki sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, która została mu przekazana przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o powyższy przepis, nie może stosować postanowień art. 134 § 1 i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uwzględnienia brzmienia przepisów art. 168 § 3, art. 183 § 1 oraz art. 190 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi." (tak wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1117/05, LEX nr 238489).

Sąd, w składzie orzekającym stwierdził, że nie uległ zmianie stan faktyczny sprawy ani nie zmienił się stan prawny, na podstawie którego można byłoby zastosować nowe przepisy do starego stanu faktycznego. Zatem wykładnia prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku, wiąże Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]lipca 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]kwietnia 2013 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania prowadzonego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium W. z dnia [...]czerwca 1950 r., nr [...], którą odmówiono przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, oraz w punkcie 2 o wezwaniu stron postępowania do wystąpienia do właściwych sądów powszechnych z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych właścicielach lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku przy ul [...] – Z. P., H. W., I. J., Z. T., A i E. małżonkach G., J. W. i J. K., w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia postanowienia i w punkcie trzecim o wezwaniu następców dawnych właścicieli nieruchomości do wystąpienia, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia, do właściwego sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po B.K.

Rozpatrując ponownie sprawę Sąd uznał, że w niniejszej sprawie miało miejsce naruszenie prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. w części zobowiązującej strony do wystąpienia do właściwego sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia spadku po B. K. ( pkt 3 postanowienia z dnia [...] kwietnia 2013 r.), bowiem dokumenty znajdujące się w aktach sprawy dotyczące działu spadku po zmarłym w 1930 r. B. K. są wystarczające do uznania, że skarżący: H. K., E. U., J. K. i A. K. są następcami prawnymi B. K., co wynika z umowy działu spadku zawartej w dniu [...].02.1939 r. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem zaprezentowanym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2015 r., że do spraw spadkowych stosuje się normy prawa spadkowego obowiązujące w chwili śmierci spadkodawcy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. XVIII dekretu z 8 października 1946 r. Przepisy wprowadzające prawo spadkowe - Dz. U. 1946 r. Nr 60 poz. 329 ze zm. i art. LI ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny Dz. U. 1964 r. Nr 16 poz. 94 ze zm.). Instytucję postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wprowadzono do polskiego systemu prawnego dopiero w 1947 r. Kodeks Napoleona nie wymagał stwierdzenia nabycia spadku dla ważności oraz skuteczności nabycia nieruchomości wskutek działu spadku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2007 r., sygn. akt I ACa 829/2007, orzeczenie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 14 października 1922 r. sygn. akt S.N.I.C. 211/22).

W niniejszej sprawie następstwo prawne po B. K. wynika jednoznacznie z umowy zawartej w dniu [...]lutego 1939 r. Nr Rep. [...], stosownie do której, Z. z K., J. K. i S. K. spadek po zmarłym w dniu [...]sierpnia 1930 r. odziedziczyli z mocy prawa w częściach równych. Przy czym stosownie do umowy działu spadku zawartej w tym dokumencie, współwłaścicielami spadkowej części nieruchomości [...]nr hip. [...] zostali J. i S. K. Tym samym w tej części zaskarżone postanowienie narusza art. 97 §1 pkt 4 kpa w zw. z art. 100 § 1 kpa w istotnym stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145§1 pkt c zaskarżone postanowienie a także postanowienie porzedzające ( art. 135 pppsa ) należało uchylić.

Rozpoznając przedmiotową sprawę w pozostałej części, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a tym samym zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, zaś skarga w tej części podlega oddaleniu.

Podstawę prawną zawieszenia postępowania stanowił art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod terminem "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w cytowanym przepisie rozumieć zaś należy sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, co oznacza, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. W przedmiotowej sprawie organ administracji nie może wydać orzeczenia merytorycznego w sprawie bez uzyskania uprzedniego rozstrzygnięcia wstępnego przez sąd powszechny.

Sąd podziela, przedstawione w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, że taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Zagadnieniem wstępnym zaś wymagającym wydania prejudycjalnego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd jest ustalenie następców prawnych po Z. P., H. W., I. J., Z. T., A. i E. małżonkach G., J. W. i J. K.

Orzecznictwo sądowe w sprawach gruntów [...], na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 508/14 wypracowało pogląd, że stronami postępowania nadzorczego są nie tylko przeddekretowi właściciele (i ich spadkobiercy) nieruchomości, ale także każdy, komu przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, a zatem obecni właściciele lokali (i to zarówno w budynkach dekretowych jak i podekretowych), jak i obecni użytkownicy wieczyści nieruchomości.

Wbrew stanowisku skarżących, ustalenie prawidłowego kręgu stron postępowania administracyjnego jest podstawowym obowiązkiem organu administracyjnego, wykonywanym już we wstępnej fazie postępowania. Skoro zatem w tym postępowaniu stronami winne być wszystkie osoby będące następcami prawnymi w/w właścicieli lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku przy ul. [...], bowiem, jako współużytkownikom wieczystym gruntu przysługuje im przymiot strony w niniejszym postępowaniu nadzorczym, to osoby te Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (obecnie Minister Infrastruktury i Budownictwa) winien zawiadomić o toczącym się postępowaniu i zapewnić im czynny udział w każdym stadium tego postępowania, co wynika z przepisów art. 10 § 1 i art. 61 § 4 Kpa

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że do tej pory nie zostało przeprowadzone postępowania spadkowe po Z. P., H. W., I. J., Z. T., A. i E. małżonkach G., J. W. i J. K.. Wystąpiła zatem w sprawie przeszkoda, która uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku A. K., H. K., J. K. i E. U. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1950 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, dla podjęcia której zasadnicze znaczenie ma ustalenie kręgu następców prawnych właścicieli lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku przy ul [...], którym jako współużytkownikom wieczystym gruntu przysługiwał przymiot strony w niniejszym postępowaniu nadzorczym.

Prawnie zaś skuteczne ustalenie następcy prawnego po osobie zmarłej może mieć miejsce jedynie w postępowaniu sądowym o stwierdzenie nabycia spadku albo w postaci notarialnego poświadczenia dziedziczenia. Przeprowadzenie takiego postępowania jest zatem w realiach niniejszej sprawy zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., którego rozstrzygnięcie nie należy do kompetencji organów administracji publicznej. Dopiero prawomocne stwierdzenie przez sąd powszechny nabycia spadku ewentualnie złożenie aktu poświadczenia dziedziczenia będzie stanowiło podstawę do przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do istoty sprawy i ewentualnego zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej stwierdzającej, bądź nie - nieważność w/w decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1950r.

W ocenie Sądu konieczne jest właściwe ustalenie kręgu stron postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] czerwca 1950 r. Fakt, że niniejsze postępowanie nieważnościowe dotyczy orzeczenia zapadłego ponad pół wieku temu znacznie komplikuje ustalenie kręgu stron. Jednak stronami postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1950 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] są następcy prawni dawnych właścicieli tej nieruchomości, jak i inne osoby, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie.

W tym stanie rzeczy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zasadnie w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie i na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. wezwał strony postępowania do wystąpienia do właściwego sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych, Z. P., H. W., I. J., Z. T., A. i E. małżonkach G., J. W. i J. K. w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia postanowienia.

Skoro zatem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej w części dotyczącej pkt 1 i 2 odpowiadają prawu, a w toku postępowania ww. organy nie uchybiły przepisom postępowania administracyjnego w tej części, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy to skargi w tej części nie mają usprawiedliwionych podstaw. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej: p.p.s.a.), orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku. Działając natomiast w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.