Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 978/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-11-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 106 § 5, art. 165, art. 255
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2008 r.; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] września 2015 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego wniósł skargę na wymienioną w rubrum niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P.

Do skargi dołączono przy tym sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, rozstał się z żoną i podjął pracę za minimalne wynagrodzenie, które z ledwością starcza na bardzo skromną egzystencję. Skarżący wskazał, że mieszka "kątem" u swojej siostry, która nieodpłatnie użyczyła mu jednego pokoju. Każdego dnia dojeżdża do pracy i nie ma własnych pieniędzy, które pozwoliłyby mu na samodzielne wynajęcie mieszkania. Całość otrzymywanych poborów przeznacza na dojazd do pracy, wyżywienie i ubiór. Bez pomocy siostry nie byłby zdolny do samodzielnej egzystencji. Skarżący oświadczył, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości [...] zł, t.j. [...] zł netto.

Na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] listopada 2014 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] listopada 2014 r. oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek kont, lokat i rachunków bankowych. Wnioskodawca wyjaśnił, że mieszka na zasadzie użyczenia w domu należącym do jego syna J. K.. Z uwagi na trudną sytuację materialną, jak i zdrowotną, nie ponosi jakichkolwiek kosztów utrzymania domu, które ponosi jego żona G. K. Skarżący podał, że wprawdzie mieszka pod jednym dachem z żoną, gdyż małżonka zgodziła się, aby na powrót zamieszkał w nieruchomości syna, to jednak małżonkowie pozostają w faktycznej separacji i nic ich już nie wiąże. Od lat nie wiążą ich także sprawy majątkowe z uwagi na podpisaną umowę majątkową małżeńską. Obecnie całość otrzymywanych dochodów ([...] zł) skarżący przeznacza na wyżywienie ([...] zł na tydzień, t.j. [...] zł w miesiącu) oraz wydatki osobiste w łącznej wysokości [...] zł (t.j. środki czystości, lekarstwa związane z chorobami sezonowymi, ubrania). Skarżący oświadczył, że nie posiada udziałów w spółkach, jest natomiast zatrudniony na stanowisku prezesa zarządu w spółce należącej do jego rodziny pod nazwą "X." Sp. z o.o. Skarżący wyjaśnił, że nie uzyskuje jakichkolwiek innych dochodów poza dochodami z umowy o pracę. Wnioskodawca podał, że nie posiada i nie użytkuje jakichkolwiek pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji. Skarżący wskazał, że nie prowadzi działalności gospodarczej od dnia [...] listopada 2013 r. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie podał jaka jest sytuacja finansowa, majątkowa i rodzinna jego siostry, gdyż – jak oświadczył – nie mieszka już z siostrą. Mieszka obecnie w domu należącym do syna. Skarżący wyjaśnił, że pozostaje w związku małżeńskim, nie orzeczono formalnej separacji, małżonkowie pozostają jednak w separacji faktycznej. Małżonkowie podpisali umowę majątkową małżeńską. Każdy z małżonków prowadzi swoje odrębne rozliczenia. Skarżący nie ma dostępu do środków finansowych żony. Małżonka uzyskuje miesięczne dochody z tytułu wykonywanej pracy oraz pobierania części emerytury. Małżonka zgodziła się przedłożyć zaświadczenie o wynagrodzeniu za pracę, zeznania roczne podatkowe, zaznaczyła jednak – jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy – że nie będzie w jakikolwiek sposób finansowo partycypowała w sprawach sądowych małżonka. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że małżonka nie posiada nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, posiada natomiast 1 udział w "X." Sp. z o.o. o wartości [...] zł. Małżonka nie pełni funkcji członka zarządu lub prokurenta w spółkach i nie uzyskuje dodatkowych dochodów. Żona wnioskodawcy ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...] zł, przy czym z tytułu zużycia gazu [...] zł, opłat za wodę [...] zł, energię elektryczną [...] zł, koszty leczenia i zakupu lekarstw [...] zł, wyżywienie [...] zł, telefon komórkowy [...] zł, abonament RTV [...] zł. Skarżący podał, że rachunki wystawiane są na niego, przy czym zaznaczył, że były i są opłacane ze środków żony. Wnioskodawca po raz kolejny powtórzył, że pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej małżeńskiej, jednakże nie zdążyli jeszcze przeprowadzić przepisania liczników. Skarżący wskazał, że nie posiada obecnie rachunków bankowych, które podlegałyby zajęciu, podał, że w postępowaniu egzekucyjnym nie wyegzekwowano od niego jakiejkolwiek kwoty z uwagi na brak majątku. Do pisma załączył kserokopie: zeznań rocznych podatkowych, z których wynika, że w 2012 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, dochód [...] zł, w 2013 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, dochód [...] zł, zaświadczenia z Banku [...] w Ł. z dnia [...] listopada 2014 r., z którego wynika, że z dniem [...] stycznia 2014 r. rachunek bieżący dla klienta [...] I. K. ul. [...], Ł. został zamknięty, aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 2011 r., z którego wynika, że małżonkowie G. K. i I. K. ustanowili w małżeństwie rozdzielność majątkową, wypisu z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, z którego wynika, że w dniu [...] listopada 2013 r. skarżący zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej, zaświadczenia z dnia [...] listopada 2014 r., z którego wynika, że skarżący jest zatrudniony w "X.." Sp. z o.o. ul. [...], Ł. od [...] stycznia 2014 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku prezesa zarządu, z wynagrodzeniem miesięcznym brutto [...] zł, w ostatnich trzech miesiącach wynagrodzenie brutto wynosiło [...] zł miesięcznie, umowy o pracę z dnia [...] stycznia 2014 r., zaświadczenia z dnia [...] listopada 2014 r., z którego wynika, ze żona skarżącego jest zatrudniona w Y. w Ł. od [...] września 2014 r. do [...] sierpnia 2015 r., w okresie od [...] sierpnia 2014 r. do [...] października 2014 r. uzyskała wynagrodzenie miesięczne w wysokości [...] zł brutto, t.j. [...] zł netto, decyzji ZUS z dnia [...] października 2014 r., z której wynika, że wysokość świadczenia emerytalnego do wypłaty wynosi miesięcznie [...] zł, zeznań rocznych podatkowych żony za 2012 r., z których wynika, że w 2012 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł, w 2013 r. w wysokości [...] zł, wyciągu z rachunku bankowego żony za okres od [...] sierpnia 2014 r. do [...] października 2014 r., z którego wynika, że na ten rachunek nie wpływają środki z tytułu emerytury i wynagrodzenia za pracę, zaświadczenia z Banku [...] w Ł. z dnia [...] listopada 2014 r., z którego wynika, że małżonka w w.w banku nie ma innych rachunków i lokat terminowych, wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika, że w dniu [...] lipca 2013 r. została zawarta umowa spółki "X.." sp. z o.o., udziały w spółce objęli K. G. oraz J. K., prezesem zarządu spółki jest I. K., przedmiotem działalności spółki jest sprzedaż hurtowa wyrobów metalowych oraz sprzętu i dodatkowego wyposażenia hydraulicznego i grzejnego, zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia [...] lutego 2014 r. skierowanego do Banku [...] [...], Ł..

Na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] grudnia 2014 r. skarżący wyjaśnił dodatkowo, że nie posiada z żoną majątku wspólnego i z tego względu nie dokonano jakiegokolwiek podziału, z tego również względu niemożliwym jest przedłożenie odpisu umowy lub orzeczenia. Wnioskodawca podał, że syn odmówił mu udzielenia informacji dotyczącej jego sytuacji majątkowej, z uwagi na okoliczność, że nie jest stroną postępowania w przedmiotowej sprawie i wobec tego skarżący nie udzielił odpowiedzi na punkt 2, 4-10 i 12 wezwania. Skarżący w odpowiedzi na punkt 3 wezwania wskazał, że w okresie postępowania podatkowego nie był właścicielem nieruchomości, pojazdów, przedmiotów wartościowych, oszczędności, itp., w związku z tym nie dokonywał jakichkolwiek darowizn. Skarżący podał, że małżonka nie użytkuje pojazdów mechanicznych podlegających rejestracji.

Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Po 978/14 referendarz sądowy tutejszego Sądu oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał istnienia po jego stronie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W postanowieniu tym referendarz sądowy zauważył, że z oświadczeń skarżącego złożonych do niniejszej sprawy wynika, że pozostaje on w związku małżeńskim, małżonkowie pozostają przy tym od dnia [...] sierpnia 2011 r. w rozdzielności majątkowej małżeńskiej i w separacji faktycznej. Skarżący mieszka na zasadzie użyczenia w domu należącym do jego syna J. K.. Wnioskodawca – mimo wezwania – nie wyjaśnił w jaki sposób syn nabył tę nieruchomość, w szczególności czy otrzymał tę nieruchomość na podstawie umowy darowizny, jeżeli tak to kiedy, i co najważniejsze dla niniejszej sprawy, czy dom ten był własnością skarżącego. Skarżący nie wyjaśnił również, czy wcześniej posiadał jakieś nieruchomości, pojazdy mechaniczne, wartościowe przedmioty i oszczędności i czy np. zbył je w drodze darowizny. Skarżący podał jedynie, że w okresie prowadzenia postępowania podatkowego nie był właścicielem majątku. Zatem z przedłożonych przez skarżącego oświadczeń nie wynika, czy w przeszłości posiadał jakiś majątek, jeżeli tak to jakie były składniki tego majątku i w jaki sposób zbył ten majątek, np. czy darował go komuś z członków rodziny.

Skarżący przedstawił dokumenty, z których wynikały dochody jego małżonki, jednak zaznaczył, że małżonka oświadczyła, iż nie zamierza partycypować w kosztach sądowych skarżącego, odnosząc się do tego oświadczenia referendarz sądowy wskazał, że stosownie do regulacji wynikających z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są obowiązani m. in. do wzajemnej pomocy i to niezależnie od istniejącego w małżeństwie ustroju majątkowego. Odnosząc się z kolei do wydatków małżonki skarżącego wskazano, że część z nich w tym wydatki związane z telefonem komórkowym oraz telewizją kablową nie zaliczają się do kosztów koniecznego utrzymania się. Podsumowując uzasadnienie swojego postanowienia referendarz sądowy wskazał, że oświadczenia majątkowe skarżącego nie zawierają pełnej informacji dotyczącej jego zdolności do ponoszenia kosztów sądowych. Mając na uwadze tą okoliczność, wskazano, iż brak współpracy strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy musi skutkować odmową jego przyznania.

Na skutek sprzeciwu od powyższego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 10 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Po 978/14 oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazanego postanowienia stwierdzono, że dopiero uznanie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny nie jest w stanie ponieść się kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. W omawianym postanowieniu wyjaśniono również, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków obejmuje również pomoc związaną z obowiązkiem ponoszenia przez drugiego małżonka kosztów związanych z prowadzeniem postępowań sądowych. Z obowiązku tego nie zwalnia przy tym drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej ani pozostawanie w separacji faktycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił przy tym, że skarżący prowadził w przeszłości działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu dochody, wskazując zarazem, iż przedsiębiorca prowadząc działalność gospodarczą powinien również liczyć się z możliwością ponoszenia przez niego kosztów sądowych związanych z postępowaniami sądowymi pozostającymi w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Z omawianego postanowienia wynika przy tym, że skarżący przy pomocy małżonki może ponieść wpis od skargi której dotyczyło postępowanie sądowe. Z oceny tutejszego Sądu zawartej w postanowieniu z dnia 10 lutego 2015 r. wynika ponadto, że w sprawie bezspornym jest fakt, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim, co więcej jak wskazał to pełnomocnik skarżącego w swoim piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. skarżący co najmniej od tej daty mieszka w domu należącym do jego syna, natomiast wszystkie koszty utrzymania tego domu ponoszoną są przez jego żonę – G. K., w świetle powyższego biorąc pod uwagę, że skarżący pozostaje przez cały czas w związku z małżeńskim, a także zamieszkuje z małżonką w jednym domu uzasadnia to przyjęcie, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie żyje on w separacji faktycznej. Za zasadne uznano przy tym biorąc pod uwagę fakt, że dom w którym mieszka skarżący wraz z małżonką jest własnością ich syna – przyjęcie, iż wraz z synem małżonkowie tworzą wspólne gospodarstwo domowe, co dodatkowo uzasadniało konieczność ustalenia sytuacji majątkowej wszystkich z osób tworzących to gospodarstwo. Odnosząc się do wskazanych przez skarżącego okoliczności dotyczących stanu psychicznego wskazano, że z dowodów przedstawionych przez pełnomocnika skarżącego wynika jedynie, że finansowy organ postępowania przygotowawczego przekazał do Prokuratury Rejonowej w O. wniosek o powołanie biegłych lekarzy psychiatrów, jednocześnie skarżący nie wskazał jak skierowanie wniosku o powołanie biegłych lekarzy psychiatrów przekłada się na jego sytuację majątkową i sytuacje jego rodziny – która to biorąc pod uwagę treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest relewantna dla oceny spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrażonej w omawianym postanowieniu skarżący nie udowodnił istnienia po swojej stronie obiektywnych przyczyn uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem tutejszego Sądu skarżący wniósł na nie zażalenie w wyniku, którego to rozpoznania Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2015 r. o sygn. akt I FZ 110/15 oddalił zażalenie utrzymując tym samym w mocy postanowienie tutejszego Sądu z dnia 10 lutego 2015 r. W uzasadnieniu swojego postanowienia NSA stwierdził, że skarżący przedstawił tylko te informacje i dokumenty, które potwierdzały jego stanowisko o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu argumentacji stwierdzono, że dołączone do zażalenia oświadczenia żony i syna skarżącego nie mają znaczenia prawnego, a przede wszystkim nie mogą skutecznie modyfikować obowiązków tych osób wynikających z prawa rodzinnego i opiekuńczego. W ocenie NSA – Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy oznacza, iż jeśli wnioskodawca ma możliwość poniesienia kosztów postępowania bądź we własnym zakresie, bądź przy pomocy osób bliskich – w tym takich, których obowiązki alimentacyjne wynikają z przepisów prawa – nie jest zasadne obciążanie ciężarem poniesienia tych kosztów ogółu obywateli. W ocenie NSA prawidłowo WSA w Poznaniu zwrócił uwagę na brak znaczenia kwestii rozdzielności majątkowej małżonków, czy separacji faktycznej. W omawianym postanowieniu NSA nie podzielono ponadto stanowiska skarżącego, co do braku znaczenia darowizny na rzecz syna. W tym kontekście wskazano, że zgodnie art. 897 zd. 1 Kodeksu cywilnego – jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. W ocenie NSA również stanowisko strony o wielości prowadzonych postępowań sądowych nie może być uznane za mające znaczenie w sytuacji, gdy postawa skarżącego uniemożliwiła miarodajną ocenę jego sytuacji, gdyż nie można na podstawie oświadczeń skarżącego i dostarczonych przez niego dokumentów stwierdzić, czy jest on w stanie ponieść koszty w jakiejkolwiek wysokości (a więc niezależnie od tego, czy chodzi o koszty wszystkich spraw łącznie, czy też tylko jednej z nich).

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 maja 2015 r. wezwano stronę skarżącą do uiszczenia należnego wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Jak wynika z akt sprawy skarżący uiścił wymaganą tytułem wpisu kwotę (k. [...] akt sądowych).

W wyniku rozpoznania skargi wnioskodawcy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 05 sierpnia 2015 r. o sygn. akt I SA/Po 978/14 oddalił ją. Po sporządzeniu i doręczeniu stronie skarżącej uzasadnia wyroku wniesiona została skarga kasacyjna pełnomocnika skarżącego, do której to dołączono sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, rozstał się z żoną i podjął pracę za minimalne wynagrodzenie, które z ledwością starcza na bardzo skromną egzystencję. Skarżący wskazał, że mieszka w pokoju użyczonym nieodpłatnie przez jego syna, każdego dnia dojeżdża do pracy i nie ma własnych pieniędzy, które pozwoliłyby mu na samodzielne wynajęcie mieszkania. Całość otrzymywanych poborów przeznacza na dojazd do pracy, wyżywienie i ubiór. Bez pomocy nie byłby zdolny do samodzielnej egzystencji. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Wnioskodawca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności oraz przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł.

Pismem referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia [...] października 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udzielenie odpowiedzi na wystosowane przez referendarza sądowego pytania. Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] października 2015 r. oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek kont, lokat, rachunków bankowych. Wnioskodawca podał, że mieszka obecnie na zasadzie użyczenia w domu należącym do jego syna J. K.. Z uwagi na trudną sytuację materialną jak i psychiczną (załamanie związane z koniecznością zamknięcia firmy na skutek niesłusznych decyzji Urzędu Skarbowego) nie ponosi jakichkolwiek kosztów utrzymania domu, które w całości ponosi żona G. K.. Skarżący podał, że mieszka z żoną pod jednym dachem, gdyż małżonka zgodziła się, aby na powrót zamieszkał w nieruchomości syna. Małżonkowie pozostają jednak w faktycznej separacji i nic ich już nie wiąże. Obecnie uzyskiwane dochody ([...] zł) skarżący przeznacza na wyżywienie ([...] zł na tydzień – [...] zł w miesiącu) oraz wydatki osobiste w łącznej wysokości [...] zł (takie jak pasta do zębów, środki czystości, leki związane z chorobami sezonowymi jak grypa, ubrania). Skarżący oświadczył, że nie posiada udziałów w spółkach, nie pełni funkcji członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej w spółkach. Wnioskodawca podał, że nie posiada umowy lub orzeczenia o podziale majątku wspólnego między nim i jego żoną. Skarżący wskazał, że poza dochodami z tytułu wynagrodzenia za pracę nie uzyskuje innych dochodów. Wnioskodawca podał, że nie posiada i nie użytkuje pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Z oświadczeń skarżącego wynika, że pozostaje w związku małżeńskim, przy czym małżonkowie pozostają w separacji faktycznej i wobec tego nie wie jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa jego żony. Mimo wezwania skarżący nie podał w jaki sposób syn nabył dom, wskazał natomiast, że od dnia wydania decyzji, której dotyczy przedmiotowa sprawa, nie był właścicielem nieruchomości, pojazdów itd. Skarżący podał, że nie wie czy jego syn uzyskuje dochody, w jakiej wysokości i z jakiego tytułu, czy syn pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami np. z żoną, dziećmi. Wnioskodawca nie wie jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa jego syna. Do pisma załączył zeznanie roczne podatkowe za 2014 r., z którego wynika, że dochód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł [...] zł oraz zaświadczenie z dnia [...] października 2015 r., z którego wynika, że skarżący jest zatrudniony w "X." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., ul. [...], Ł. od [...] stycznia 2014 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku prezesa zarządu z wynagrodzeniem miesięcznym brutto [...] zł. W okresie od kwietnia 2015 r. do września 2015 r. jego wynagrodzenie wynosiło [...] zł brutto miesięcznie, łącznie [...] zł.

Postanowieniem z dnia 06 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Po 978/14 referendarz sądowy tutejszego Sądu oddalił wniosek skarżącego. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł (wpis od skargi kasacyjnej). Podkreślono przy tym, że skarżący – mimo wezwania – nie udzielił odpowiedzi na wszystkie z postawionych przez referendarza sądowego pytań. Odpis omawianego postanowienia referendarza sądowego doręczono stronie skarżącej w dniu [...] listopada 2015 r. (k. [...] akt sądowych).

Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. wniesiono sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 06 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Po 978/14. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że skarżący wskazał wszystkie informacje i dokumenty związane z jego osobą, wyjaśniając przy tym, że nie ma możliwości otrzymania dokumentacji i informacji, o które wnosi Sąd w stosunku do żony, z którą jest w separacji. Za niezrozumiałe w ocenie skarżącego należy ponadto uznać wymaganie wiedzy odnośnie dochodów i sytuacji majątkowej dorosłego syna. Skarżący wniósł ponadto o to aby Sąd wystąpił do żony i syna skarżącego o ujawnienie informacji odnoszących się do ich sytuacji majątkowej. W ocenie wnioskodawcy art. 255 p.p.s.a. zakreśla granice swojego zastosowania w ten sposób, że przepis ten nie może być podstawą do wezwania o przedłużenie dokumentów źródłowych niezwiązanych z osobą wnioskującą o przyznanie prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że niniejszym postanowieniem rozpoznawany jest drugi ze złożonych przez skarżącego wniosków o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W kontekście powyższego należy wskazać, że stosownie do postanowień art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a") – postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Rolą sądu w takim przypadku jest zbadanie, czy strona powołuje się na nowe okoliczności, które mogłyby wpłyną na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy [por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt II FZ 957/14, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością wskazującą na "zmianę okoliczności sprawy" będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy [por. postanowienie NSA z dnia 08 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OZ 746/14, postanowienie NSA z dnia 09 lipca 2014 r. sygn. akt II GZ 336/14 – dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl].

Odnosząc poczynione powyżej rozważania do realiów niniejszej sprawy należy wskazać, że z informacji przedstawionych przez skarżącego, zwłaszcza tych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] października 2015 r. (k. [...] – [...] akt sądowych) nie wynika aby sytuacja wnioskodawcy uległa zmianie w porównaniu do sytuacji udokumentowanej wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. (k. [...] – [...] akt sądowych) oraz dokumentami zgromadzonymi w toku rozpoznawania pierwszego z wniosków o przyznanie prawa pomocy. W kontekście powyższego należy zauważyć, że nie zmieniła się wysokość przychodów skarżącego jak też jego sytuacja materialna. Skarżący w dalszym ciągu zamieszkuje w pokoju użyczonym mu nieodpłatnie przez syna, wnioskodawca nie ponosi przy tym jakichkolwiek kosztów utrzymania domu, które w całości ponoszone są przez żonę skarżącego – G. K.. Stosownie przy tym do wyjaśnień skarżącego pozostaje on z żoną w separacji faktycznej. Pomimo wezwań ze strony referendarza sądowego tutejszego Sądu skarżący ponownie nie złożył wyjaśnień odnośnie sytuacji finansowej swojej małżonki oraz swojego syna, uzasadniając to brakiem dostępu do ich dokumentów. Zauważyć przy tym należy, że w postępowaniu wywołanym drugim z wniosków o przyznanie prawa pomocy skarżący podnosi tą samą argumentację, która była przedmiotem rozważań kolejno referendarza sądowego tutejszego sądu, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiednio w postanowieniu referendarza sądowego z dnia z dnia 16 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Po 978/14, postanowieniu WSA w Poznaniu z dnia 10 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Po 978/14 oraz postanowieniu NSA z dnia 21 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FZ 110/15. W świetle powyższego należy wskazać, idąc w ślad z orzecznictwem, że w sytuacji gdy podnoszona przez skarżącego argumentacja, mająca przemawiać za przyznaniem mu prawa pomocy, nie uległa w istocie zmianie, a przywołane okoliczności zostały już wzięte pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia, to nie doszło do zmiany okoliczności sprawy umożliwiającej uznanie, że obecnie skarżący wykazał spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy [por. postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2014 r. sygn. akt II FZ 761/14, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl].

Odnosząc się do podniesionego w sprzeciwie wniosku dowodowego o występnie przez Sąd do żony i syna wnioskodawcy o ujawnienie informacji odnośnie ich sytuacji finansowej – wskazać należy, że na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd I instancji nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie dokonuje oceny oświadczeń strony, uzupełnionych ewentualnie w trybie art. 255 p.p.s.a [tak: postanowienie NSA z dnia 06 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 137/12]. Jak wskazuje się przy tym w doktrynie w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy przepisy art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. – przewidujące możliwość przeprowadzenia uzupełniających dowodów z dokumentów – nie znajdują zastosowania [por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz 2015, – komentarz do art. 255 p.p.s.a, dostępny w bazie danych LEGALIS]. Wyjaśnić w tym miejscu ponadto należy, że stosownie do postanowień art. 255 p.p.s.a. – jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika z treści powyższego przepisu adresatem wezwań kierowanych w trybie przytoczonego przepisu może być jedynie strona postępowania sądowoadministracyjnego, w tym wypadku skarżący. Należy przy tym zauważyć, że regulacje art. 255 p.p.s.a., nie pozwalają Sądowi na wzywanie osób nie będących stronami postępowania przed sądem do składania jakichkolwiek oświadczeń czy też przekładania dokumentów źródłowych. W świetle powyższego nie sposób uczynić zadość sformułowanemu przez pełnomocnika skarżącego w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego wnioskowi o wystąpienie przez Sąd do żony i syna skarżącego z wezwaniem o ujawnienie informacji odnośnie ich sytuacji finansowej i majątkowej. Zaznaczyć jednak należy, że Sąd kierując wezwanie do strony postępowania przed sądem jest uprawniony do żądania przedłożenia od wnioskodawcy informacji dotyczących także innych w osób w zakresie w jakim informacje te są konieczne dla ustalenia czy w sprawie zachodzą przesłanki udzielenia prawa pomocy. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że osoba, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności [tak: postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt I OZ 86/13, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący uchylając się od obowiązku udzielenia odpowiedzi na wystosowane przez referendarza sądowego pytania powinien liczyć się z ryzykiem oddalenia jego wniosku, ze względu na niewykazanie, że w jego sprawie zmaterializowały się przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od istniejącego między małżonkami ustroju majątkowego, istotny jest także stan majątkowy i możliwości płatnicze małżonka osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy [tak: postanowienie NSA z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 92/13, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl].

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 oraz art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 165 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.