Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 529/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par 1, art 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15 ust 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 7, art 10, art 77 oar 1 i art 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędzia del. NSA Jerzy Dudek (spr.) Protokolant Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. O., M. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1184/08 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania J. G. z lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w Z. D. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno z dnia [...] marca 2008 r. nr [...].

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno z dnia [...] marca 2008 r. orzekającą o wymeldowaniu J. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] , położonego przy ul. [...] w Z. D..

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania J. G. z wymienionego wyżej lokalu zostało wszczęte na wniosek K. O. i M. O. w dniu 22 stycznia 2008 r. Organ ustalił - na podstawie zeznań świadków - iż przedmiotowy lokal został opróżniony przez J. G. z rzeczy osobistych, a zostały w nim tylko stare, nienadające się do użytku przedmioty. Organ wskazał także, że J. G. sam przyznał w piśmie z dnia 5 marca 2008 r., iż opuścił zajmowany lokal, twierdząc, że był zmuszony do tego w wyniku prowadzonych w budynku remontów. Organ wskazał, że wprawdzie z treści pisma K. O. i M. O. z dnia 5 listopada 2007 r. wynikała konieczność przeprowadzenia prac konserwatorskich i remontu, ale miało to nastąpić dopiero w 2008 r. Również przeprowadzona w styczniu 2008 r. kontrola nie wykazała śladów prowadzonego remontu.

Wojewoda Mazowiecki wskazał także, że nie jest jasna data opuszczenia przez J. G. przedmiotowego lokalu, tj. nie jest jasne, czy nastąpiło to w październiku, czy grudniu 2007 r., ale poza sporem - w ocenie organu - pozostaje, że skarżący opuścił opisane mieszkanie w sposób dobrowolny, zabierając swoje rzeczy z zamiarem skoncentrowania swoich interesów życiowych w innym miejscu.

Organ podał ponadto, że skarżący w wyżej wymienionym piśmie z dnia 5 marca 2007 r. wskazał, iż otrzymał od K. i M. O. propozycje opuszczenia lokalu za dożywotnią miesięczną płatność 500 zł miesięcznie na wynajęcie mieszkania, natomiast, kiedy opróżnił w części ze swoich rzeczy zajmowany lokal, właściciele nieruchomości wycofali się z tej propozycji. Wskazał także, że w przedmiotowym lokalu nie mieszka od 24 grudnia 2007 r., a w dniu 14 stycznia 2008 r. oddał klucze osobie, która przeprowadzała remont budynku, a ponadto, że obecnie mieszka pod innym adresem, pod którym dokonał zameldowania na pobyt czasowy na okres 1 roku, tj. od 30 stycznia 2008 r. Organ ocenił, powołując się na wyżej wymienione pismo skarżącego, że J. G. opuścił przedmiotowy lokal dobrowolnie, przy czym opuszczenie przez niego lokalu miało ono charakter długotrwały, stąd decyzja o wymeldowaniu skarżącego.

Skargę na decyzję Wojewody wniósł J. G.. Skarżący wskazał, iż w dniu 1 sierpnia 2007 r. K. i M. O. zakupili nieruchomość w Z. D. przy ul. [...], którą zamieszkiwali lokatorzy. Skarżący zarzucił, iż nie opuścił mieszkania dobrowolnie i z własnej woli, ale na polecenie nowych właścicieli, którzy wskazali, iż budynek wymaga natychmiastowego remontu. Wskazał także, że do grudnia 2007 r. uiszczał kwoty z tytułu czynszu za zajmowane mieszkanie, a lokal opuścił 24 grudnia 2007 r., oddając klucze w styczniu 2008 r. jedynie na czas remontu. Skarżący podkreślił, iż wyprowadził się z mieszkania wyłącznie na określony czas prowadzonych prac remontowych, a nie trwale, a zameldował się na okres czasowy u córki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ potwierdził prezentowane wcześniej stanowisko, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal dobrowolnie i w sposób trwały. Organ wskazał, że z okoliczności sprawy, ustalonych na podstawie zeznań świadków, wynika, że w budynku nie odbywał się remont. Organ ocenił również, że skarżący prawdopodobny powrót do miejsca stałego zameldowania traktował raczej jako przymus, a nie chęć popartą faktycznym działaniem w tym kierunku.

Na rozprawie w dniu 20 października 2008 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska. Skarżący kwestionował przede wszystkim zeznania świadków złożone w postępowaniu administracyjnym. Wskazał, że remont budynku odbywał się od września 2007 r., a obecnie budynek został przekształcony z mieszkalnego na usługowy.

Uczestnik postępowania M. O. wniósł o oddalenie skargi. Potwierdził, że remont został przeprowadzony, ale wskazał, iż stało się to po opuszczeniu lokalu przez skarżącego. Uczestnik wskazał ponadto, że nie żądał opuszczenia przez skarżącego lokalu na czas remontu.

W uzasadnieniu wyroku uchylającego decyzje organów obu instancji sąd powołał się na treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Następnie sąd powołał się na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, powinno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby opuszczenia mieszkania (wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2002 r. , V SA 935/2002, LexPolonica nr 394981).

Ponadto sąd pierwszej instancji wskazał, iż o opuszczeniu miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym uprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby (wyrok NSA z dnia [...] maja 2001 r., V SA 1496/00, LEX nr 54454). Nadto, w ocenie sądu, wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu prowadzi do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że doszło do opuszczenia miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. O istnieniu przesłanki opuszczenia, czy też nieopuszczenia miejsca stałego pobytu, można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał, iż lokal, w którym była na stałe zameldowana, jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych lub przestał być tego rodzaju miejscem. Dlatego też opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako konieczna przesłanka wymeldowania w świetle art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, powinna być rozumiana, jako zaniechanie posiadania lokalu, jako miejsca pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania.

Sąd podniósł również - co podkreśliły organy orzekające w sprawie - iż opuszczenie lokalu w rozumieniu wskazanego przepisu musi mieć charakter nie tylko dobrowolny, ale również trwały (wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05, Lex nr 190969). Oba wskazane warunki muszą wystąpić łącznie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, sąd stwierdził, iż organy dokonały nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, czym naruszyły normy określone w art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Wskazane przepisy nakładają na organy administracji publicznej prowadzące postępowanie, obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie dokonania jego oceny.

Tymczasem, zdaniem sądu, w niniejszej sprawie organy orzekające przekroczyły granicę swobodnej oceny dowodów. Nieprawidłowo bowiem zostało ustalone, że opuszczenie przez skarżącego przedmiotowego lokalu miało charakter trwały.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w ocenie sądu, wskazuje, iż skarżący nie miał zamiaru opuszczenia miejsca zamieszkania "na stałe". Skarżący podnosił w toku postępowania, że opuścił lokal na skutek informacji o planowanym remoncie i tylko na czas zamierzonych robót. Organ nie dał jednak wiary takim wyjaśnieniom skarżącego, opierając się w tym zakresie wyłącznie na fragmencie pisma skarżącego z dnia 5 marca 2008 r., gdzie skarżący podał, iż trudno mu zdecydować, czy będzie tam mieszkał i nie może pozwolić sobie ze względu na stan zdrowia na przebywanie w domu, gdzie prowadzone są ciągłe roboty remontowe. Skarżący podał również, że nie wie, jak ułoży się jego dalsze życie i nie wie czy po remoncie nie będzie musiał wrócić do lokalu. Organ z powyższych stwierdzeń skarżącego wysnuł wniosek, że prawdopodobny powrót do miejsca stałego zameldowania traktuje raczej jak przymus, a nie jak chęć powrotu do lokalu.

Zdaniem sądu pierwszej instancji, tego rodzaju stanowisko nie jest uprawnione. W ocenie sądu, twierdzenia skarżącego wyraźnie świadczą o tym, że nie traktował on opuszczenia mieszkania jako opuszczenie lokalu na stałe. Organ nie wziął również pod uwagę faktu, iż skarżący dokonał zameldowania u swojej córki jedynie na okres czasowy, od dnia 30 stycznia 2008 r. do 30 stycznia 2009 r. Tego rodzaju okoliczność świadczy o tym, że skarżący nie planował opuszczenia przedmiotowego lokalu na stałe. Biorąc pod uwagę fakt, iż remont faktycznie miał miejsce, co potwierdzają chociażby zeznania świadka W. Z., sąd przyjął, że skarżący istotnie mógł wyprowadzić się z mieszkania na określony czas, a opuszczenie lokalu nie miało charakteru długotrwałego. W tej sytuacji nie została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu w sposób "długotrwały".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli, za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, K. i M. O., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, co miało istotny wpływ na jej wynik i naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości.

Zdaniem skarżących, sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że J. G. opuścił przedmiotowy lokal na czas trwającego remontu, co oznacza, iż opuszczenie lokalu nie miało charakteru długotrwałego.

Jednocześnie skarżący wskazali, iż faktem bezspornym jest, że J. G. opuścił przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny, o czym świadczy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Właściciele dowiedzieli się o opuszczeniu przez niego lokalu długo po tym zdarzeniu, co wynika z zeznań świadków i notatek służbowych policji oraz Straży Miejskiej.

Dalej skarżący podnieśli, że w styczniu 2008 r., gdy zamierzali wejść do lokalu w celu kontroli stanu technicznego instalacji wodnej, okazało się, że lokal jest opróżniony i porzucony, licznik elektryczny został zdemontowany, została rozwiązana umowa na dostarczanie gazu, a ponadto, kilka dni później zostały zwrócone klucze od lokalu. W ocenie skarżących, wskazane okoliczności w połączeniu z odmową przyjęcia podwyżki czynszu lokalu wiążącą się z rozwiązaniem umowy najmu lokalu w świetle art. 8a ust. 5 pkt. 1) ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 ze zm.), wskazywały na opuszczenie przez J. G. przedmiotowego lokalu. Skarżący wskazali również, że J. G. zaprzestał jednocześnie opłacania czynszu za lokal.

Zdaniem skarżących, rozwiązanie stosunku najmu oraz opuszczenie lokalu może oznaczać nie tylko dobrowolne, ale również trwałe opuszczenie lokalu, na co zwrócił uwagę organ wykonawczy Gminy Piaseczno oraz Wojewoda Mazowiecki, a co podważył w wyroku sąd pierwszej instancji.

Skarżący powołali się na orzecznictwo sądowoadministracyjne w przedmiocie wymeldowania, zgodnie z którym, dla oceny charakteru opuszczenia lokalu mniejsze znaczenie mają twierdzenia osoby zainteresowanej, istotniejsze są zaś dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności, np. faktyczna możliwość realizacji woli przebywania w danym lokalu.

Skarżący podnieśli, że J. G. do dnia dzisiejszego nie tylko nie powrócił do zajmowanego wcześniej lokalu, ale nie podjął żadnych kroków prawnych zmierzających do przywrócenia ewentualnego naruszenia posiadania.

Skarżący wskazali ponadto, iż ani w lokalu zajmowanym przez J. G., ani w częściach budynku, które były udostępnione do wspólnego użytkowania nie były prowadzone prace remontowe. Nie można więc zgodzić się z sądem pierwszej instancji, że odbywający się remont zmusił J. G. do opuszczenia lokalu na czas remontu, co sąd uznał za dostatecznie udowodnione. Zeznania świadka W. Z. tylko potwierdzają te fakty, a nie przeczą nim.

W ocenie skarżących sąd nie odniósł się natomiast do zeznań funkcjonariuszy Policji, którzy stwierdzili, iż po otwarciu przedmiotowego lokalu przez córkę J. G. w mieszkaniu nie był prowadzony remont. Ponadto sąd nie wziął pod uwagę faktu, że remont budynku rozpoczął się dopiero w kwietniu 2008 r., a stosowne zgłoszenie do Wydziału Architektury Starostwa Powiatowego w Piasecznie zostało złożone przez K. O. pod koniec lutego 2008 r., a zatem kilka miesięcy po opuszczeniu lokalu przez J. G..

Skarżący wskazali, iż decyzję o rozpoczęciu remontu podjęli dopiero po porzuceniu lokalu przez J. G., gdyż gdyby lokal był zajęty, a J. G. nadal posiadał do niego tytuł prawny, remont nie byłby uzasadniony ekonomicznie.

Ponadto, zdaniem skarżących, sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni oraz błędnie zastosował art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie można bowiem zgodzić się, że dobrowolne opróżnienie lokalu mogło mieć charakter krótkotrwały. W ocenie skarżących, z przyjętego stanu faktycznego jasno wynika, że J. G. w sposób dobrowolny opuścił zajmowany lokal, a dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie jego wymeldowania dokonał czynności mających na celu ukrycie faktycznego zamiaru. Po złożeniu wniosku o wymeldowanie dokonał stosownego zameldowania u córki i dopiero wówczas zaczął uzasadniać swoją decyzję rzekomym remontem. Nie przedstawił też żadnych dowodów swoich twierdzeń, oprócz powoływania się na "ustne" ustalenia z właścicielami.

Ponadto skarżący zwrócili uwagę na fakt, iż budynek od dnia 1 września 2008r. jest budynkiem usługowym, w którym nie ma lokali mieszkalnych, stąd nie jest możliwy powrót J. G. do wcześniej zajmowanego lokalu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. G. wniósł o utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji, wskazując iż nigdy nie zamierzał trwale i dobrowolnie opuścić zajmowanego lokalu, nie rozwiązał umowy najmu, nie opuścił samowolnie lokalu, a jedynie, za pośrednictwem pełnomocnika, wystąpił z pismem z dnia 24 października 2007 r. dotyczącym "sporządzenia pisemnego uzasadnienia tak wysokiej podwyżki czynszu wraz z odpowiednimi kalkulacjami", przy czym nie otrzymał na nie odpowiedzi.

Ponadto J. G. wskazał, iż niezgodne z prawdą jest stanowisko skarżących, iż nie miał on zamiaru powrotu do zajmowanego lokalu, gdyż od samego początku dążył on do powrotu do tego lokalu i o swoich poczynaniach w tym kierunku poinformował dzielnicową z ul. 11-go Listopada.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Z materiału zgromadzonego w aktach przedmiotowej sprawy nie wynika, by zachodziła którakolwiek ze wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania, w związku z czym, Naczelny Sąd Administracyjny mógł zbadać sprawę wyłącznie pod kątem naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego.

Sąd odwoławczy w pełni podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym, organy administracji w niniejszej sprawie nie dążyły do należytego wyjaśnienia wszystkich jej okoliczności i ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, naruszając tym samym dyspozycję art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast stosownie do treści art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ administracji publicznej jest zatem zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji, który, w myśl art. 136 k.p.a., może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Ocena legalności decyzji wydanej w trybie art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy wymaga zatem dokonania wykładni sformułowania: "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące bez wymeldowania".

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu (wyroki NSA: z dnia 3 lipca1985 r., SA/Gd 573/85; z dnia 18 marca 1987 r., SA/Gd 1073/86; z dnia 16 kwietnia 1987 r., SA/Wr 110/87, z dnia 10 lutego 1989 r., SA/Wr 789/88, z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, z dnia 18 grudnia 2002 r., V SA 935/2002, z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05).

Stąd wniosek, iż postępowanie dowodowe prowadzone przez organ w ramach postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania danej osoby winno zmierzać do jednoznacznego ustalenia, czy opuściła ona dany lokal w sposób nie tylko dobrowolny, ale i trwały.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji, iż organy administracji nie wykazały, że opuszczenie przez J. G. lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w Z. D. miało charakter trwały.

O trwałym charakterze opuszczenia przez J. G. przedmiotowego lokalu nie świadczy, wbrew twierdzeniu organów, treść jego pisma z dnia 5 marca 2008 r., w którym jednoznacznie wyraził on swoją dezaprobatę dla działań państwa Otrębów, zmierzających, w jego przekonaniu, do wymeldowania wszystkich lokatorów z budynku przy ul. [...]. W tym piśmie J. G. wskazał ponadto, iż został zmuszony do udostępnienia właścicielom lokalu w celu dokonania koniecznych napraw (k. 46v akt administracyjnych) oraz że "u schyłku życia musiał opuścić mieszkanie, w którym był zameldowany od 1959 r. i trudno mu zdecydować, czy będzie tam mieszkał, gdyż nie może pozwolić sobie ze względu na stan zdrowia na przebywanie w domu, gdzie prowadzone są ciągłe roboty remontowe" (k. 45 akt administracyjnych).

Stanowisko organów administracji, zgodnie z którym, treść powyższego pisma wskazuje, że powrót do miejsca stałego zameldowania J. G. traktował raczej jak przymus, a nie jak chęć powrotu do lokalu, uznać należy za całkowicie pozbawione podstaw. Stanowisko to jest tym bardziej nieuprawnione, iż w przedmiotowym piśmie J. G. jednoznacznie wskazał, że wyniesione z przedmiotowego lokalu meble przechowywał na czas remontu w stodole w miejscowości G., a klucze do mieszkania zostawił osobie wykonującej remont w celu umożliwienia dostępu do lokalu. Ponadto organy nie wyjaśniły, czy J. G. w istocie zaprzestał płacenia czynszu za przedmiotowy lokal, a jeżeli tak, to kiedy to nastąpiło.

W ocenie sądu odwoławczego, zachowanie J. G., w tym stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 5 marca 2008 r., w żadnej mierze nie świadczy o tym, by miał on zamiar skoncentrowania swojej aktywności życiowej na stałe w innym miejscu.

O tym, że J. G. nie miał zamiaru trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu, świadczy również okoliczność, że zameldowania w mieszkaniu swojej córki dokonał jedynie na czas określony: od dnia 30 stycznia 2008 r. do 30 stycznia 2009 r., czego organy obu instancji nie wzięły pod uwagę.

Zatem podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uznać należy za bezzasadny.

Sąd odwoławczy w pełni podziela bowiem stanowisko sądu pierwszej instancji, iż w niniejszej sprawie organy, przyjmując, że opuszczenie przez skarżącego przedmiotowego lokalu miało charakter trwały, przekroczyły granicę swobodnej oceny dowodów.

Z uwagi na powyższe, skarga kasacyjna, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw, podlega oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Ponadto wskazać należy, iż w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. i art. 79 § 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przy czym prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczy w szczególności postępowania dowodowego, albowiem ma ono zapewniać realny wpływ strony na ustalenie stanu faktycznego, a przez to na odpowiednie zastosowanie normy prawa materialnego.

Z kolei w myśl art. 79 § 1 k.p.a., organ winien zawiadamiać stronę o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków - co najmniej 7 dni przed terminem. Strona ma prawo do brania udziału w przeprowadzeniu dowodu, zadawania pytań świadkom oraz składania odpowiednich wyjaśnień (art. 79 § 2 k.p.a.). Zachowanie wymagań z art. 79 k.p.a. jest przy tym bezwzględnym obowiązkiem organu - niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, a naruszenie tego nakazu jest uznawane za naruszenie przepisów procesowych mające istotny wpływ na wynik sprawy (wyroki NSA: z dnia 9 czerwca 1999 r., I SA/Gd 1252/97; z dnia 8 lipca 1998 r., III SA 1375/97; z dnia 18 listopada 1999 r., II SA 1210/99).

W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji nie zawiadomił ani pełnomocnika J. G. – I. L. (pełnomocnictwo – k. 11), ani samego J. G. o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków: W. Z. (k. 36), D. F. (k. 47) oraz M. G. (k. 48). Ponadto pełnomocnik J. G. nie został zawiadomiony przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w trybie art. 10 § 2 k.p.a.

Ponadto pełnomocnik J. G. był pomijany przez organy obu instancji przy doręczaniu pism, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 40 § 2 k.p.a.

Powyższe uchybienia, niezależnie od naruszenia przez organy administracji w niniejszej sprawie art. 7, 77 i 80 k.p.a., same w sobie mogłyby stanowić podstawę uchylenia decyzji organów obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.