Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 548/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 146
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 77
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. M. na czynność Prezydenta Miasta R. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie kart pojazdu I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w części w jakiej dotyczy kart pojazdów o numerach rejestracyjnych: [...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...]; II. umarza postępowanie sądowe w zakresie stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności w części w jakiej dotyczy karty pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]; III. uznaje obowiązek Prezydenta Miasta R. dokonania zwrotu A. M. części opłaty w wysokości [...] ([...]) złotych pobranych za wydanie kart pojazdów o numerach rejestracyjnych wymienionych w punkcie I (pierwszym); IV. zasądza od Prezydenta Miasta R. na rzecz A. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A. M. na czynność Prezydenta Miasta R. w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie kart pojazdu.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wnioskiem z [...] marca 2015 r. (data złożenia w organie) A. M. (zwany dalej: skarżący) wystąpił do Prezydenta Miasta R. (zwany dalej: Prezydent, organ) o zwrot kwoty [...] zł tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodów:

1) [...] nr rejestracyjny [...],

2) [...] nr rejestracyjny [...],

3) [...] nr rejestracyjny [...],

4) [...] nr rejestracyjny [...],

5) [...] nr rejestracyjny [...],

6) [...] nr rejestracyjny [...],

7) [...] nr rejestracyjny [...],

8) [...] nr rejestracyjny [...],

9) [...] nr rejestracyjny [...],

10) [...] nr rejestracyjny [...],

11) [...] nr rejestracyjny [...],

12) [...] nr rejestracyjny [...],

13) [...] nr rejestracyjny [...],

14) [...] nr rejestracyjny [...],

15) [...] nr rejestracyjny [...],

16) [...] nr rejestracyjny [...],

17) [...] nr rejestracyjny [...],

18) [...] nr rejestracyjny [...],

19) [...]nr rejestracyjny [...],

20) [...] nr rejestracyjny [...],

21) [...] nr rejestracyjny [...],

22) [...] nr rejestracyjny [...].

W odpowiedzi na złożony wniosek organ, w piśmie z [...] kwietnia 2015 r., znak: [...], uznał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku i zwrotu wnioskowanej opłaty. Wskazał w tym zakresie, iż na podstawie przepisów § 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłaty za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. Nr 137 poz. 1310, zwane dalej: rozporządzeniem z 2003 r.), za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej organ rejestrujący pobierał do dnia 15 kwietnia 2006 r. opłatę w wysokości 500 zł. Taka też opłata została pobrana podczas rejestracji przedmiotowego pojazdu. Ww. przepis utracił swoją moc z dniem 1 maja 2006 r. (na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. sygn. Akt U 6/040) i od tego czasu obowiązuje nowe rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2006 r. Nr 59, poz. 421, zwane dalej: rozporządzeniem z 2006 r.).

Pismem z [...] kwietnia 2015 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa podnosząc iż, organ administracji samorządowej pobierając zawyżoną opłatę za kartę pojazdu działał na podstawie niekonstytutywnego oraz sprzecznego z ustawą przepisu określającego wysokość tej opłaty. Za zasadne uznał zatem skierowanie do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie [...] zł.

Odpowiadając na powyższe wezwanie, Prezydent pismem z [...] maja 2015 r. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z [...] kwietnia 2015 r., podkreślając, iż opłata została pobrana legalnie.

Pismem z [...] czerwca 2015 r. skarżący wniósł do sądu administracyjnego skargę na czynność Prezydenta, polegającą na odmowie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu dla pojazdów określonych we wniosku. Skarżący wniósł o

uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Prezydenta do dokonania zwrotu kwoty [...] zł stanowiącej cześć opłaty za wydanie kart pojazdu przy rejestracji [...] pojazdów ponad kwotę należną oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie przepisów procesowych oraz prawa materialnego, tj. :

1. art. 6, 7, 8 i art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.);

2. § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., zwana dalej: p.r.d.) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP;

3. art. 90 akapit pierwszy Traktatu Wspólnot Europejskich (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) poprzez niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy, przepisu który sprzeciwia się opłacie związanej z wydaniem karty pojazdu dla pojazdu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego;

4. niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, z którego wynika, iż organ krajowy stosując prawo jest obowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest sprzeczna z normą wspólnotową, a w stanie faktycznym sprawy sprzeczny z art. 90 akapit pierwszy TWE jest przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r.

Uzasadniając skargę skarżący podał, iż przy rejestracji określonych wnioskiem pojazdów uiścił na rzecz Prezydenta opłaty rejestracyjne w ustalonej wysokości, w tym każdorazowo kwotę 500 zł za wydanie karty pojazdu. Obowiązek uiszczenia kwoty 500 zł za wydanie karty pojazdu wynikał z treści § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. Rozporządzenie to zostało uchylone i zgodnie z rozporządzeniem z 2006 r. opłata za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej określona została w wysokości 75 zł. Podstawą uchylenia rozporządzenia

z 2003 r. był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 p.r.d. oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt. 2 i ust. 5 p.r.d. polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty za kartę pojazdu wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Natomiast niezgodność tego przepisu z art. 217 Konstytucją polega na tym, że opłata pobierana za wydanie karty pojazdu, ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów produkcji

i dystrybucji tej karty, ma charakter podatkowej daniny publicznej.

Mając na względzie ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, w której to uchwale wyrażono pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.) skarżący wezwał organ do zwrotu części wniesionej opłaty w kwocie [...] zł za wydanie [...] kart pojazdów tj. ([...] zł. x [...] pojazdy).

Zdaniem skarżącego pobierając zawyżoną opłatę organ dopuścił się również naruszenia art. 90 akapit pierwszy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, do którego stosowania był zobowiązany, zgodnie z zasadą nadrzędności nad prawem krajowym oraz bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego.

Skarżący podał także, iż roszczenie o zwrot ww. opłaty nie uległo przedawnieniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Prezydent podał także, iż żądanie dotyczące zwrotu opłaty za pojazd marki [...] o nr rejestracyjnym [...] jest całkowicie nieuzasadnione wobec tego, iż właścicielem tego pojazdu nie jest skarżący (por. decyzja Prezydenta nr [...] z [...] marca 2005 r.). Organ nie podzielił stanowiska skarżącego w zakresie dotyczącym przedawnienia oraz zasadności zwrotu części opłaty uiszczonej za rejestrację. Powołał się przy tym na ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, której postanowienia określają wyraźnie tryb postępowania jaki należy stosować w sprawach niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym.

W konkluzji Prezydent stwierdził, że żądanie zwrotu opłat uiszczonych przez skarżącego przed dniem złożenia do organu wezwania do zwrotu części opłaty za wydanie [...] kart pojazdów, tj. do 10 marca 2015 r., ze względu na upływ 5-letniego okresu uległo przedawnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 146 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio (§ 1). W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2).

Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest czynność Prezydenta polegająca na odmowie zwrotu skarżącemu kwoty [...] zł stanowiącej część opłaty uiszczonej przez skarżącego za wydanie [...] kart pojazdu dla pojazdów określonych we wniosku z [...] marca 2015 r.

Na wstępie wskazać należy, że o charakterze opłaty za kartę pojazdu oraz dopuszczalności zaskarżania do sądu administracyjnego aktów wydanych w związku

z odmową zwrotu nadpłaty z tego tytułu, jak również o formie procesowej takiego rozstrzygnięcia wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA z 2008 r. nr 2, poz. 21),

w której wyraził stanowisko, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że wydanie karty pojazdu, tak jak wydanie dowodu rejestracyjnego, jest nierozerwalnie związane z wydaniem decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu i nie stanowi odrębnej sprawy. Z tego względu, także obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu i o jego istnieniu rozstrzyga organ w toku jej załatwiania. Ma on charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej, gdyż ustawa Prawo o ruchu drogowym w ogóle nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat, a z kodeksu postępowania administracyjnego nie można wyprowadzić zasady, że każde żądanie skierowane do organu wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że do uiszczania opłaty

w toku zarejestrowania pojazdu nie mają zastosowania przepisy ustawy o opłacie skarbowej, ani ustawy Ordynacja podatkowa. Opłata ta, co do jej istoty nie ma charakteru podatkowego, gdyż jej celem jest zrekompensowanie poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty pojazdu, a w razie jej nieuiszczenia, sankcją jest zwrot podania (wniosku) o zarejestrowanie pojazdu w trybie art. 261 § 2 k.p.a.,

a nie egzekwowanie opłaty. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ ustosunkowuje się do obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, które strona może poddać kontroli sądu administracyjnego. Oznacza to, że od rozstrzygnięcia pojętego przez organ administracji publicznej przysługuje skarga do sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.

Pismem z [...] kwietnia 2015 r. skarżący wystosował takie wezwanie do Prezydenta.

W niniejszej sprawie pobranie opłaty, której częściowego zwrotu domaga się skarżący, nastąpiło w stanie prawnym, na tle którego zapadła powyższa uchwała.

W odniesieniu do tej opłaty nie została wydana decyzja administracyjna dotycząca ustalenia jej wysokości, gdyż żaden z aktów normatywnych nie przewidywał decyzyjnej formy rozstrzygnięcia w tym zakresie. Obowiązek uiszczenia opłaty wynikał wprost

z art. 77 ust. 3 p.r.d. stanowiącego, że kartę pojazdu dla samochodu innego niż pochodzący od producenta lub importera nowych pojazdów wprowadzonych do obrotu handlowego na terytorium RP, wydaje za opłatą starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP. Z kolei wysokość opłaty określał akt wykonawczy wydany na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 p.r.d. Treść art. 77 ust. 3 p.r.d., jak i pozostałych przepisów normujących tryb rejestracji pojazdu nie uległa istotnym zmianom i obowiązuje również obecnie.

W pierwszej kolejności Sąd uznał za konieczne odniesienie się do kwestii przedawnienia żądania zwrotu nadpłaconej opłaty za wydanie karty pojazdu. Taki argument został wywiedziony przez organ. Wskazać w tym zakresie trzeba, że błędne jest stanowisko organu, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Obowiązujące od dnia 1 stycznia 2010 r. przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, na które powołuje się organ, a dotyczące trybu rozstrzygania w zakresie niepodatkowych należności budżetowych, nie mogą mieć zastosowania do czynności dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie przepisów tej ustawy. W art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U.

z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 ze zm.) zawarto normę intertemporalną, wedle której do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych

i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta z całą pewnością nie odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie spraw

"w toku", a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał decyzyjnego trybu załatwienia. Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia "luki normatywnej", gdyż powinna ona zostać wypełniona w drodze wykładni przez organy stosujące prawo, jednak regułą w tym zakresie nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. Kwestia przyznania pierwszeństwa zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, ONSA i WSA z 2006 nr 3, poz. 71). W tym zakresie kierować należy się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP, niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Sytuacja, w której prawo działa wstecz, jest też niezgodna

z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego. Gdyby do zwrotu należności pobranej, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i nast. ustawy o finansach publicznych, przewidującemu decyzyjny tryb rozstrzygania spraw. Oznaczałoby to również, że

z mocy art. 67 in fine tej ustawy, odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III ustawy Ordynacja podatkowa i - co istotne - skutkowałoby to koniecznością zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które - jak wskazano już wyżej - nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia; jednocześnie prowadziłoby do pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego. Zatem, zaznaczyć trzeba że na gruncie prawa administracyjnego

o przedawnieniu roszczenia, można mówić jedynie wtedy, gdy przepis prawa wyraźnie o tym stanowi.

Należy także podkreślić, że Sąd Najwyższy stwierdził, iż od dnia 1 stycznia 2010 r. opłata za wydanie karty pojazdu, o której mowa w ustawie Prawo o ruchu drogowym, stanowi w rozumieniu art. 60 pkt 7 u.f.p. środki publiczne będące nieopodatkowanymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym. Nie ma to zastosowania do opłat nienależnie pobranych przed tym dniem i podlegających zwrotowi. Nie będą to nadpłaty w myśl przepisów Ordynacji podatkowej (art. 72), gdyż takimi stały się dopiero po dniu 1 stycznia 2010 r., lecz świadczenia pieniężne pobrane bez podstawy prawnej (zob. uzasadnienie wyroku z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt III CZP 24/12, publ. OSNC 2013/1/5).

Konsekwencją przyjętego przez Sąd stanowiska jest konieczność zachowania dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie czynności, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego - art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Przechodząc do meritum żądania skarżącego, dotyczącego zwrotu nadpłaconej opłaty za karty pojazdu, ponownie wskazać należy, że podstawę materialnoprawną do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowiły przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy wydanych na jej podstawie rozporządzeń. Obowiązek uiszczenia ww. opłaty wprost określony został w treści art. 77 ust. 1 p.r.d., zgodnie

z którym producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do treści ust. 3 powołanego przepisu, kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast ust. 4 pkt 2 ww. przepisu stanowi delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu zastrzegając, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem

i dystrybucją kart pojazdów (ust. 5).

Wykonując powyższą delegację Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie

z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Przewidywało ono w § 1 ust. 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Powyższe rozporządzenie zostało uchylone wprost z dniem 15 kwietnia 2006 r. na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z 28 marca 2006 r.

w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, gdzie w § 1 określono, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75 zł.

Legalność powyższego przepisu zakwestionował Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, orzekł, że po pierwsze: § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. jest niezgodny: a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym; b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP; po drugie, że przepis powołanego rozporządzenia traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Niezgodność tego unormowania z ustawą Prawo o ruchu drogowym, jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny, polegała na tym, że zawyżenie (o wartość ponad kwotę 75 zł) wysokości opłaty za kartę pojazdu wykraczało poza zakres delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5. Według tych regulacji minister właściwy do spraw transportu został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu (art. 77 ust. 4 pkt 2), z uwzględnieniem znaczenia tych dokumentów dla rejestracji pojazdów oraz wysokości kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (art. 77 ust. 5). Wbrew powyższym dyspozycjom ustawodawcy, Minister Infrastruktury ustalił opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Tym samym, w ocenie Trybunału, należało uznać kwestionowany przepis rozporządzenia za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający akt wykonawczy uprawnień ustawodawcy. Trybunał Konstytucyjny stwierdził też niezgodność spornej regulacji z art. 217 Konstytucji RP, ponieważ ustanowiona w niej opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną

o charakterze podatkowym, a ta materia zastrzeżona jest do regulacji ustawowej.

Stosownie do powyższego, odnosząc się do istoty rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że w świetle wywodów orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r., nie budzi wątpliwości niekonstytucyjność i sprzeczność z ustawą zakwestionowanego przepisu rozporządzenia z 2003 r., na podstawie którego pobrano od skarżącego zawyżone opłaty w wysokości 500 zł za wydanie [...] kart pojazdów.

W konsekwencji należy przyjąć, że czynność odmowy zwrotu skarżącemu uiszczonej opłaty za karty pojazdu, w wysokości przekraczającej kwotę 75 zł, została dokonana bez podstawy prawnej.

Skarżącemu nie przysługuje natomiast zwrot opłaty za samochód marki [...] o nr rejestracyjnym [...], którego własność nie przysługiwała skarżącemu (decyzja organu nr [...] z [...] marca 2005 r.).

Odnosząc się do podniesionej przez organ w odpowiedzi na skargę kwestii dotyczącej ewentualnego znaczenia powyższego orzeczenia Trybunału dla oceny legalności zaskarżonej do sądu czynności w sytuacji, gdy na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP odroczone zostało wejście w życie wyroku Trybunału, wskazać należy, że jest ona nieistotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż komentowany przepis rozporządzenia z 2003 r. od początku jego obowiązywania był niekonstytucyjny, wykraczający poza zakres udzielonej przez ustawodawcę delegacji (por. wyrok NSA

z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1745/07, LEX nr 357511). Skoro tak, to w pełni uprawnione jest skorzystanie przez skład orzekający w niniejszej sprawie z kompetencji do odmowy zastosowania sprzecznego z prawem aktu podustawowego. Zgodnie bowiem z normą art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z kolei przepis art. 8 Konstytucji RP stanowi, że jej przepisy stosuje się bezpośrednio. Natomiast, w myśl art. 184 Konstytucji RP, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie. Powyższe oznacza m.in., że w zakresie badania konstytucyjności aktów niższego rzędu niż ustawa, sędziowie zachowują samodzielność ostatecznej decyzji o stosowaniu prawa i w toku rozpoznawania konkretnej sprawy mogą odmówić - z tego powodu - jego stosowania (por. uchwała NSA z 22 maja 2000 r., sygn. akt OPS 3/00, publ. ONSA z 2000 r.). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem Sąd dokonał samodzielnej oceny konstytucyjności spornych przepisów, dlatego zbędne jest odnoszenie się do argumentacji dotyczącej skutków, jakie wiążą się z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o utracie mocy aktu prawnego. Również, za pozbawiony znaczenia w postępowaniu sądowym należy uznać argument, że w dniu pobierania od skarżącego opłaty obowiązywało rozporządzenie z 2003 r., a organ był zobowiązany do jego stosowania. Konsekwencją natomiast uznania przez Sąd przepisu rozporządzenia za niekonstytucyjny w dacie jego stosowania przez organ, jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący miał obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie

w wysokości wynikającej z art. 77 ust. 5 p.r.d.

Dlatego też organ zobowiązany był przyjąć, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części uiszczonej kwoty opłaty za wydanie kart pojazdu, tj.

w wysokości przekraczającej koszty związane z drukiem i dystrybucją kart pojazdów, zwłaszcza że w czasie dokonania zaskarżonej czynności obowiązywało już nowe rozporządzenie 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, które weszło

w życie w dniu 15 kwietnia 2006 r., ustalające wysokość spornej opłaty na kwotę 75 zł. Zdaniem Sądu, zgodzić się trzeba z argumentacją Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawioną w wyroku z 24 lutego 2009 r. (sygn. akt I OSK 418/08, LEX nr 518241), wedle której w sytuacji, gdy została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a nie mamy do czynienia z decyzją administracyjną tylko z czynnością administracyjną w postaci pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Za środek taki uznać należy właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłaby utrata ochrony jednostki zagwarantowanej w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Przepis ten rodzi bowiem prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału stwierdzającego taką niekonstytucyjność. Trafnie też zauważono we wskazanym wyroku, że uprawnienie sądów administracyjnych do badania w konkretnej sprawie konstytucyjności aktu podustawowego nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który z mocy art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą, różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, iż zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną w orzeczeniu, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez Sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym.

Słusznie także upatruje skarżący niezgodność opłaty za wydanie karty pojazdu

z prawem wspólnotowym, potwierdza to dodatkowo stanowisko o konieczności odmowy zastosowania sprzecznego z prawem przepisu. Art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) wprowadza zakaz dyskryminacji fiskalnej stanowiąc, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Zgodność krajowych regulacji prawnych, dotyczących opłat za wydanie karty pojazdu z zacytowanym wyżej przepisem, stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie: Piotr Kawala przeciwko Gminie Miasta Jaworzna (C - 134/07, publ. LEX nr 354541). Trybunał ten stwierdził, iż art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie (takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu), która to opłata jest w praktyce nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany.

Reasumując, mając powyższą argumentację na względzie, stwierdzić należy, że kwota uiszczona przez skarżącego powyżej kwoty 75 złotych za wydanie poszczególnych kart pojazdów ([...] złotych), była kwotą nienależnie uiszczoną i stronie należy się jej zwrot.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 146 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I i III wyroku. W odniesieniu do pojazdu o nr rejestracyjnym [...], który nie stanowił własności skarżącego, co do którego nastąpiło cofniecie skargi Sąd umorzył postępowanie sądowe, o czym orzekł w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.