Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 678/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 i 2, art. 46, art. 54 ust. 1, 2 i 2a, art. 58 ust. 1-4, art. 59 ust. 1 i 3, art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 2, art. 106 ust. 1, 3, 4 i 5
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 7-9, art. 77 par. 1 i art. 80, art. 105 par. 1, art. 107 par. 3, art. 136, art. 155, art. 163
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 33a
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 39 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2011 nr 231 poz 1375
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) w zw. z art. 7, art. 8, art. 38, 54, art. 59-61 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930, z późn. zm. – dalej: u.p.s.; ustawa o pomocy społecznej), w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania Z. C. (dalej również: zainteresowany; wnioskodawca; strona), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. (dalej: Prezydent Miasta; organ I instancji) z dnia [...] znak [...] (decyzję wydał Kierownik [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w P. na podstawie upoważnienia Prezydenta Miasta) wydaną w przedmiocie zmiany decyzji własnej z dnia [...] 2014 r. znak [...]

Przedmiotowe decyzje zostały wydane w następującym stanie sprawy.

Zainteresowany ma [...] lata [na dzień orzekania przez organ II instancji], jest osobą schorowaną i niepełnosprawną – m.in. [...], ma problemy z poruszaniem się. Mieszka sam w lokalu, którego jest właściciele[m]; prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe; wymaga pomocy osób trzecich w codziennych czynnościach życiowych; nie porusza się poza mieszkaniem samodzielnie (nie wychodzi [z] wyjątkiem konieczności udania się do placówek leczniczych, do których jest dowożony). Jego córki nie utrzymują kontaktu z zainteresowanym i nie udzielają mu pomocy (według oświadczenia z 16 czerwca 2015 r. – odwiedzają go sporadycznie; według oświadczenia z dnia 18 kwietnia 2016 r. "nadal nie ma pomocy i wsparcia od córek"). Zainteresowany korzysta nie tylko z codziennych odpłatnych usług opiekuńczych (pomocy opiekunki), ale również wsparcia sąsiadów m.in. w zakresie robienia zakupów i dowożenia do .

Prezydent Miasta P., działając na wniosek Z. C., decyzją z dnia [...] 2014 r. znak [...] na podstawie art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4 oraz art. 159 u.p.s. skierował zainteresowanego do Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku przy ul. [...] w [...] (dalej: DPS przy ul. [...]; DPS). Organ argumentował, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż brak jest możliwości zapewnienia stronie niezbędnych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę, zatem spełnione są przesłanki do przyznania świadczenia pomocy społecznej poprzez kierowanie do domu pomocy społecznej; na podstawie zebranej dokumentacji, uwzględniając wiek i stan zdrowia wnioskodawcy, organ uznał za zasadne skierowanie zainteresowanego do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku. Jednocześnie osobną decyzją organ rozstrzygnął o zasadach odpłatności za pobyt w tej placówce opieki społecznej.

Po doręczeniu stronie decyzji z dnia [...] 2014 r., wyniku skierowania przez zainteresowanego do [...] Ośrodka Pomocy [...] w P. (dalej: [...]; ośrodek pomocy społecznej; ośrodek) pisma z dnia 5 stycznia 2015 r., ośrodek pomocy społecznej w wyniku działań wewnętrznych ustalił, że termin przyjęcia zainteresowanego do DPS przy ul. [...] waha się od lipca do grudnia 2015 r. Wobec tego w piśmie z dnia 21 stycznia 2015 r. ośrodek pomocy społecznej poinformował wnioskodawcę, że ten znajduje się na 8 miejscu wśród osób oczekujących na umieszczenie w DPS przy ul. [...], a wydana w tym przedmiocie decyzja administracyjna informuje jedynie o skierowaniu strony do DPS zgodnie z wnioskiem strony; kolejną decyzją będzie zaś decyzja informująca o umieszczeniu w DPS, po zwolnieniu się miejsca. W związku z tym ośrodek wyjaśnił, że złożone przez stronę pismo pozostanie w dokumentacji przedmiotowej sprawy. Następnie w piśmie wewnętrznym (do wiadomości skarżącego) z dnia 10 czerwca 2015 r. Ośrodek stwierdził potrzebę podjęcia czynności zmierzających do zmiany decyzji kierującej do innego domu pomocy społecznej z uwagi na wstrzymanie przyjęć osób oczekujących na miejsce w DPS przy ul. [...].

Wskutek przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 16 czerwca 2015 r. pracownik socjalny [...] stwierdził, że ze względu na wstrzymanie przyjęć do DPS przy ul. [...] z uwagi na remont tej placówki zaproponowano zainteresowanemu zmianę tego ośrodka na Dom Pomocy Społecznej przy ul. [...] w [...] (dalej: DPS przy ul. [...]). W dniu 16 czerwca 2015 r., podczas przeprowadzania aktualizacji wywiadu środowiskowego, zainteresowany oświadczył, że "stan jego zdrowia pogorszył się" i wyraził zgodę na umieszczenie go w DPS przy ul. [...]. Pracownik organu stwierdził, że Skarżący w dalszym ciągu mieszka sam, potrzebuje pomocy w codziennych czynnościach, ma problemy z poruszaniem się, [...]. Mieszkanie Skarżącego jest zagracone, czuć w nim zaduch i specyficzny zapach.

Następnie zainteresowany wniósł do ośrodka pomocy społecznej pismo dnia 22 czerwca 2015 r., w którym przedstawił przyczyny, dla których nie może aktualnie przejść do domu opieki społecznej. Stwierdził, że składając wniosek w grudniu 2014 r., był przygotowany na udanie się do takiej placówki dopiero za 3-4 lata. Zainteresowany szczegółowo opisał doskwierające mu schorzenia i sposób postępowania z nimi, których leczenie ma stanowić przeciwwskazanie do umieszczenia go w domu pomocy społecznej. Dalej wyjaśnił, że "udzielana [mu] pomoc lekarska, pielęgniarska, opiekuńcza sąsiedzka zabezpiecza [jego] obecne potrzeby, tak że nie jest sprawą pilną skierowanie [go] do DPS". Wskazując na udzielane mu świadczenia z zakresu leczenia, pielęgnacji ciała i sprzątania mieszkania, a także pomoc sąsiedzką oraz "zagadnienie likwidacji [jego] mieszkania" wniósł o "przesunięcie terminu [jego] przejścia do DPS o 3-4 lata". Nadto wyraził swoje oczekiwania co od standardu pokoju, jaki należałoby przydzielić zainteresowanemu w domu pomocy społecznej.

W skierowanym do zainteresowanego przez Ośrodek piśmie z dnia 2 lipca 2015 r. poinformował stronę, że wydłużył się termin przyjęć do DPS przy ul. [...] do roku 2017, a zainteresowany znajduje się na pierwszym miejscu wśród oczekujących na umieszczenie w tym DPS, zaś po wznowieniu przyjęć w tej placówce i zwolnieniu się miejsca zostanie zaproszony do zamieszkania w tym ośrodku.

W dniu [...] 2015 r. organ I instancji podstawie art. 163 K.p.a. w zw. z art. 14, art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4 oraz art. 159 u.p.s. wydał decyzję o zmianie dwóch decyzji z dnia [...] 2014 r.: 1) o skierowaniu zainteresowanego do domu pomocy społecznej poprzez określenie, że kieruje zainteresowanego do DPS przy ul. [...]; 2) decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w DPS ul. [...] poprzez ustalenie tej odpłatności za pobyt w DPS przy ul. [...]. W uzasadnieniu, powołując się na treść art. 163 K.p.a., organ wyjaśnił, że zmiana decyzji nastąpiła z uwagi na bliżej nieokreślony czas oczekiwania na przyjęcie do DPS przy ul. [...] w [...].

W następnym skierowanym przez Ośrodka do zainteresowanego piśmie z dnia 10 lipca 2015 r. organ poinformował stronę, że z braku wolnych miejsc w DPS przy ul. [...] zainteresowany został wpisany na pod [...] na listę osób oczekujących na umieszczenie w tej placówce , a [przewidywany termin umieszczenia go w tym DPS to październik 2017 r., który to termin może ulec zmianie.

W odwołaniu (pismo datowane na 17 lipca 2015 r.) od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. zainteresowany stwierdził, że nie jest "przygotowany na wcześniejsze przejście do DPS niż za 3-4 lata", co oświadczył już w grudniu 2014 r. przedstawicielowi Ośrodka w związku z uzyskaną od niego informacją co do czasu oczekiwania na umieszczenie w takiej placówce. Ponadto powtórzył w istocie całość argumentacji przedstawionej w piśmie z dnia 22 czerwca 2015 r., a dotyczącej trapiących go schorzeń i leczenia.

Wskutek przeprowadzenia kolejnej aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 18 kwietnia 2016 r. pracownik socjalny [...] stwierdził, że w jego ocenie "klient niewłaściwie zinterpretował treść decyzji" zmieniającej z dnia [...] 2015 r. miejsce skierowania do domu pomocy społecznej jako DPS przy ul. [...], gdyż zainteresowany "uznał, że stan jego zdrowia, zwłaszcza konieczność pielęgnacji ran kończyny dolnej, wymaga korzystania z dostępnego lecznictwa poza DPS". Dalej w aktualizacji wywiadu stwierdzono, że "wyjaśniano klientowi wielokrotnie, że zamieszkanie w DPS nie ogranicza możliwości leczenia i rehabilitacji. Pomimo skomplikowanego podejścia do sprawy DPS klient wyraża wolę zamieszkania w DPS. Informuje, że nadal nie ma pomocy i wsparcia od córek. Dopóki nie będzie dla niego miejsca w DPS będzie korzystał z pomocy instytucjonalnej i dostępnej infrastruktury lekarskiej i pielęgniarskiej". Wobec powyższego w planie pomocy dla zainteresowanego wskazano m.in. na potrzebę kontynuacji skierowania do DPS przy ul. [...] (decyzja bez zmiany).

Kolegium w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. poza przedstawieniem stanu faktycznego sprawy wyjaśniło, że po szczegółowej analizie akt sprawy, a także treści oświadczenia zainteresowanego z dnia 16 czerwca 2015 r. oraz 22 czerwca 2015 r., jak i argumentów zawartych w treści odwołania stwierdza, że zaskarżona decyzja w tym stanie faktycznym i prawnym nie narusza prawa. Zdaniem Kolegium argumenty podniesione przez organ I instancji oraz zebrane w sprawie dowody są wystarczające dla zmiany dwóch decyzji ostatecznych z dnia [...] 2014 r., nie ulega bowiem wątpliwości, że tak jak w przypadku wyżej wskazanej decyzji, tak i obecnie decyzją zawiera skierowanie zainteresowanego do placówki dla osób w podeszłym wieku, a umieszczenie zainteresowanego w DPS przy ul. [...] będzie możliwe na początku 2017 r., co jest istotne w przypadku kwestii sygnalizowanych przez stronę. Nadto organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji, kierując wnioskodawcę do DPS w [...] przy ul. [...], nie określił – z uwagi na odległy termin przyjęcia – ani terminu umieszczenia zainteresowanego w tej placówce, ani jego odpłatności za pobyt w DPS. Poza tym Kolegium podniosło, że zainteresowany w dniu 16 czerwca 2015 r. wyraził zgodę na skierowanie, umieszczenie, jak i na odpłatność za pobyt w DPS przy ul. [...]. Zdaniem organu II instancji mało prawdopodobne jest, że stan zdrowia zainteresowanego tak diametralnie zmienił się do 22 czerwca 2015 r. czy do 17 lipca 2015 r. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że DPS dla osób w podeszłym wieku dysponuje opieką lekarską w pełnym zakresie.

W skardze na decyzję Kolegium zainteresowany zakwestionował to rozstrzygnięcie, stwierdzając, że "odwołuje i unieważnia" swoją prośbę z dnia 8 grudnia 2014 r. dotyczącą przejścia do DPS w [...], jak i na ponoszenie odpłatności za pobyt w DPS w wysokości [...] zł, "ponieważ [jego] stan zdrowia uległ poprawie" i nie odczuwa obecnie potrzeby przejścia do DPS. Argumentował, że prosił o skierowanie do DPS, gdyż bardzo dolegały mu jego schorzenia, jednak obecnie z uwagi na przebyte leczenie skończyły się te dolegliwości. Nadto opisał korzyści, jakie wynikają dla niego z zamieszkiwania w swoim mieszkaniu [,] włącznie z możliwością samodzielnego przygotowywania posiłków. Podkreślił, że ma dobrą opiekę medyczną, opiekuńczą i sąsiedzką, co zabezpiecza jego wszystkie potrzeby. Podał, że "jeżeli ewentualnie w przyszłości" zapragnąłby "pomocy w DPS", to o nią poprosi. Ponadto powołał się na również na swoje zamierzenia dotyczące leczenia schorzenia wzroku i rehabilitacji ruchowej. Skarżący wniósł o niekierowanie go do DPS wbrew jego woli i potrzebie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że z uwagi na termin oczekiwania na przyjęcie do DPS przy ul. [...], nie został ustalony termin przyjęcia strony do tej placówek ani odpłatności w wysokości [...] zł za pobyt w tym domu. Organ argumentował, że przedmiotowa decyzja o skierowaniu do domu pomocy społecznej nie zobowiązuje skarżącego do pobytu w takiej placówce, jeśli sytuacja zdrowotna nie będzie strony do tego zmuszała i nie wyrazi jednoznacznie zgody na pobyt w takiej placówce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie administracyjnej doszło po stronie Kolegium do niedostatecznego rozpatrzenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczącej zmiany ostatecznych decyzji z dnia [...] 2014 r. o skierowaniu skarżącego do DPS przy ul. [...] i odpłatności za pobyt w DPS. Granice tej sprawy zakreślał przedmiot postępowania, które dotyczyło zmiany decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Kontrola zaskarżonej decyzji, w tym przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy, w tym zarzutów skargi, wykazała, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania – przede wszystkim art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., jak również z niedostatecznym uwzględnieniem treści prawa materialnego – art. 54 ust. 2 i 2a u.p.s.

Decyzja administracyjna o przyznaniu określonego świadczenia może być stosownie do treści art. 106 ust. 5 u.p.s. zmieniona lub uchylona, a zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody (zdanie drugie). Ponadto zmiana lub uchylenie decyzji bez zgody strony może również nastąpić na jej niekorzyść w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 (zadnie pierwsze).

Wobec powyższego za wadliwe, a czego w ogóle nie dostrzegło Kolegium, uznać należy odwołanie się przez organ I instancji do treści art. 163 K.p.a. bez jednoczesnego wskazania treści art. 106 ust. 5 u.p.s.

Wspomniany przepis art. 163 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. Powołany przepis nie stanowi samodzielnej podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, lecz zawiera odesłanie do przepisów szczególnych, do których należy art. 106 ust. 5 u.p.s. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1919/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Prezydent Miasta powołał zaś w podstawie prawnej decyzji zmieniającej poza omówionym już przepisem art. 163 K.p.a. przepisy tak prawa materialnego, jak i postępowania, zawarte w ustawie o pomocy społecznej, z których żaden nie stanowił podstawy do zmiany decyzji wydanej w trybie art. 59 ust. 1 u.p.s.

Przepis art. 14 u.p.s. stanowi odesłanie w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Natomiast art. 59 ust. 1 u.p.s. reguluje procedurę, w której trybie (poszczególnych etapach) następuje przyjęcie zainteresowanego do domu pomocy społecznej i uzyskanie przez niego statusu mieszkańca domu. W tym względzie wyodrębnione zostały trzy etapy prowadzące do nabycia statusu mieszkańca; dwa pierwsze, tj. skierowanie i umieszczenie w domu pomocy społecznej, mają charakter jurysdykcyjny, następują w drodze decyzji organów pomocy społecznej, natomiast trzeci, tj. przyjęcie do domu pomocy społecznej, ma charakter czynności materialno-technicznej organu domu pomocy społecznej (por. A. Maciejko, P. Zborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, LexisNexis, 2013, nr 182976; komentarz do art. 59 oraz I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, LEX 2014 nr 164925, komentarz do art. 59).

Przepis art. art. 106 ust. 1 i 4 u.p.s. przewiduje zaś proceduralną zasadę (od której w art. 106 przewidziano określone wyjątki), że przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej (ust. 1), po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (ust. 4). Natomiast przepis art. 159 u.p.s. zawiera normę intertemporalną dotycząca stosowania dotychczasowych przepisów wykonawczych w związku z wejściem w życie tej ustawy.

Z przepisów tych wprost wynika, że żaden z nich nie stanowi podstawy szczególnej do zmiany decyzji wydanej na podstawie art. 54 ust. 1 i 2 oraz art. 59 ust. 1 u.p.s. O ile zaś powołanie tych przepisów w podstawie prawnej nie było błędem – poza przepisem art. 159 u.p.s. – to zaniechanie wskazania przepisu art. 106 ust. 5 u.p.s. było niewątpliwą wadą wydanej decyzji, mogącą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ostatni z przywołanych przepisów akcentuje bowiem istnienie takich przypadków, w których zmiana decyzji w sprawie przyznania świadczeń z opieki społecznej może następować bez zgody strony, a kwestia zgody strony na określone rozstrzygnięcie ma fundamentalne znaczenie dla dopuszczalności wydania decyzji, o których mowa w art. 54 u.p.s.

Wspomniany przepis art. 54 u.p.s. w ust. 1 reguluje przesłanki i zasady umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej, który stanowi, że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Jak wynika z treści powyższego przepisu, umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej jest rozwiązaniem ostatecznym i wymaga dokładnego zbadania okoliczności faktycznych, umożliwiających dokonanie oceny, czy osobie tej nie można udzielić pomocy w miejscu jej zamieszkania, bez konieczności opuszczania przez nią tego miejsca pobytu. Do kwestii mających istotne znaczenie zalicza się przy tym: stan zdrowia osoby, której dotyczy przedmiot sprawy, okoliczności środowiskowe, w których się znajduje, możliwość skorzystania przez nią z pomocy ze strony osób trzecich, a zwłaszcza możliwość skorzystania z usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, w zakresie zaspokajania jej podstawowych potrzeb. Przesłanki powyższe muszą wystąpić łącznie, gdyż dopiero ich kumulatywne spełnienie umożliwia skierowanie, a następnie umieszczenie danej osoby w domu pomocy społecznej.

Przepis art. 54 ust. 2 u.p.s. przewiduje, że osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (podkr. własne Sądu). Natomiast w art. 54 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej uregulowano sytuację, w której przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej zlokalizowanej najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące. W powyższym przypadku osobę wymagającą całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności kieruje się, na jej wniosek (podkr. własne Sądu), do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące.

Z powyższymi przepisami koresponduje treść art. 59 ust. 3 u.p.s., który stanowi, że w razie niemożności umieszczenia w domu pomocy społecznej z powodu braku wolnych miejsc, powiadamia się osobę o wpisaniu na listę oczekujących oraz o przewidywanym terminie oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Przepis ten nie tylko ma na celu ochronę organów pomocy społecznej przed zarzutem pozostawania w bezczynności w danej sprawie, ale przede wszystkim otwiera osobie wymagającej pomocy możliwość złożenia wniosku o zmianę decyzji w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej w trybie art. 106 ust. 5 zdanie drugie u.p.s. w zw. z art. 163 K.p.a.

Z powyższego wynika, że głównym kryterium skierowania do domu pomocy społecznej – w tym od innej placówki niż dom pomocy społecznej znajdujący się najbliżej miejsca zamieszkania osoby wymagającej pomocy – jest kryterium czasu oczekiwania na umieszczenie w placówce. Zarazem jednak podstawową zasadą jest, że dla skorzystania z prawa umieszczenia w domu pomocy społecznej niezbędne jest wyrażenia woli poprzez wyrażenie zgody na skierowanie, a następnie umieszczenie w domu pomocy społecznej. Niezbędność wyrażenia woli związana jest z pojęciem wolności, które gwarantowane jest postanowieniami Konstytucji. Ograniczenie wolności przysługujące każdej osobie może nastąpić jedynie w przypadku zaistnienia sytuacji przewidzianej przepisami prawa (tak S. Niteck [w:] Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, Wrocław 2013, s. 471). Występują jednak takie sytuacje, kiedy korzystanie z tej formy pomocy nie jest dobrowolne, lecz może być wynikiem orzeczenia sądu (por. stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 1916/14, dostępnym w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tego typu sytuacją mamy do czynienia w przypadku osób, które wymagają wzmożonej opieki medycznej, a są kierowane na podstawie art. 33a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 581, z późn. zm.) do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego. Podobnie jest w przypadku osób, do których ma zastosowanie ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2016 r., poz. 546, z późn. zm.), gdyż zgodnie z art. 39 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, jeżeli osoba chora (lub jej przedstawiciel ustawowy) nie wyraża zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej, bez jej zgody. Z wnioskiem takim może wystąpić również kierownik szpitala psychiatrycznego, jeżeli przebywająca w nim osoba jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, natomiast nie wymaga dalszego leczenia w tym szpitalu. Zgodnie z art. 39 ust. 3 powołanej ustawy, jeżeli osoba wymagająca skierowania do domu pomocy społecznej ze względu na swój stan psychiczny nie jest zdolna do wyrażenia na to zgody, o jej skierowaniu do domu pomocy społecznej orzeka sąd opiekuńczy.

Ponadto przepis art. 54 ust. 4 u.p.s. przewiduje, że w przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna – prokuratora. Działanie organów ochrony prawnej może zaś w konsekwencji również w takich warunkach doprowadzać do przymusowego umieszczenia osoby w odpowiedniej placówce pomocy społecznej lub placówce opiekuńczo-leczniczej, odpowiedniej ze względu na potrzeby danej osoby bezwzględnie wymagającej pomocy.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że pierwotnie przesłanki skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej zostały spełnione, czemu Prezydent Miasta dał wyraz w decyzji z dnia [...] 2014 r. (i powiązanej z nią decyzji o ustaleniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej), która korzysta z przymiotu ostateczności. Sytuacja zdrowotna, życiowa, rodzinna i osobista skarżącego w pełni uzasadniała wydanie na jego wniosek decyzji o skierowaniu do DPS przy ul. [...], jako odpowiedniej ze względu na wiek i stan zdrowia skarżącego placówki w pobliżu miejsca jego zamieszkania. Zainteresowany w treści samej skargi potwierdził też, że wyraził w dniu 8 grudnia 2014 r. zgodę na skierowanie do takiej placówki, co do którego to oświadczenia woli wyraził następnie w skardze – podobnie jak i w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji o skierowaniu do DPS – wolę jego odwołania (odmowę zgody na skierowania do DPS).

Trafnie zarazem zainteresowany powołał w skardze taką argumentację, z której wynika, że skierowanie do placówki opieki, a co a tym idzie – również i zmiana decyzji wydanej w tym przedmiocie wymaga zgody osoby kierowanej do takiej placówki. Żaden z orzekających w sprawie organów nie wyciągnął jednak z tego faktu należytych wniosków procesowych. Organ I instancji w ogóle nie zajął się tą kwestią. Natomiast Kolegium jakkolwiek słusznie – co też warto podkreślić – wyraziło wątpliwości co do możliwości diametralnej zmiany stanu zdrowia zainteresowanego w okresie pomiędzy 16 czerwca 2015 r. a 22 czerwca czy 17 lipca 2015 r. (daty wniesienia dalszych pism procesowych w toku postępowania, odpowiednio: wniosku do organu I instancji i odwołania), to przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie podjęło odpowiednich działań weryfikacyjnych na etapie odwoławczym, tj. w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 136 K.p.a. Ostrożność Kolegium w podejściu do treści przywołanych pism skarżącego była w pełni zrozumiała, już bowiem nawet same tylko względy doświadczenia życiowego wskazują, że jest bardzo mało prawdopodobne, aby nagle stan ówcześnie [...]-letniego, schorowanego – w tym niepełnosprawnego – człowieka, którego trapią różne uciążliwe, przewlekłe dolegliwości zdrowotne, poprawił się na tyle, że już nie wymaga całodobowej opieki w DPS. Podobnie względy kontynuowania leczenia schorzeń zainteresowanego nie mogą same w sobie stanowić powodu do zmiany decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, skoro skierowanie to może nastąpić co do zasady tylko do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, a placówka taka pokrywa w całości wydatki związane z zapewnieniem całodobowej opieki mieszkańcom oraz zaspokajaniem ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych w całości (art. 58 ust. 1 u.p.s.), w tym zgodnie z art. 58 ust. 2 i 3 u.p.s. umożliwia i organizuje mieszkańcom pomoc w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych przysługujących im na podstawie odrębnych przepisów i pokrywa opłaty ryczałtowe i częściową odpłatność do wysokości limitu ceny, przewidziane w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Dodać należy, że dom pomocy społecznej może również pokryć wydatki ponoszone na niezbędne usługi pielęgnacyjne w zakresie wykraczającym poza uprawnienia wynikające z przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (art. 58 ust. 4 u.p.s.). Umieszczenie w domu pomocy społecznej nie musi zatem skutkować przerwaniem leczenia w dotychczasowym zakładzie opieki zdrowotnej czy innym podmiocie leczniczym, a część obaw skarżącego dotyczących skierowana go do domu pomocy społecznej (zmianą decyzji w tym przedmiocie) jest związana właśnie z kwestią leczenia jego schorzeń i możliwością kontynuowania świadczeń zdrowotnych z których aktualnie korzysta. Stwierdzenie przez zainteresowanego w skardze, że z uwagi na poprawę jego stanu zdrowia nie odczuwa on już potrzeby przejścia do DPS nie oznacza też, że obiektywnie nie wymaga już całodobowej opieki (skierowania go do domu pomocy społecznej), skoro doświadczenie życiowe wskazuje na to, że stan zdrowia, jak i samopoczucie osoby w podeszłym wieku mogą się zmieniać dynamicznie, w zależności od nasilenia objawów istniejących schorzeń lub wystąpienia innych (nowych) problemów zdrowotnych. Co więcej, okoliczności przedmiotowej sprawy wymagają dużej ostrożności w ocenie sądów skarżącego na temat sytuacji życiowej skarżącego – kształtowanej jego wiekiem i stanem zdrowia oraz sytuacją materialną (majątkową i finansową), rodzinną i osobistą – i rzeczywistych potrzeb związanych właśnie z tą sytuacją.

Wspomniane wątpliwości, zasadnie wyrażone przez Kolegium w uzasadnieniu decyzji, nie mogły jednak doprowadzić do prostego pominięcia samej woli zainteresowanego w kwestii skierowania do domu pomocy społecznej Niedopuszczalne jest bowiem co do zasady orzeczenie przez organ pomocy społecznej o skierowaniu podopiecznego do domu pomocy społecznej – jak i zmiana ostatecznej decyzji orzekającej w tym przedmiocie – przy braku zgody podopiecznego na udzielenie mu takiej formy pomocy. Wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie zmiany decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej było dopuszczalne, a nawet w pełni zasadne z uwagi na brzmienie art. 100 ust. 1 u.p.s. (kierowanie się dobrem osoby korzystającej z pomocy społecznej) oraz art. 102 ust. 2 u.p.s. (pomoc społeczna może być udzielana z urzędu), jednakże w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. w zw. z art. 163 K.p.a. w przedmiocie zmiany decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej innego niż pierwotnie wskazany w decyzji i zaakceptowanego przez podopiecznego – należało uzyskać zgodę skarżącego na tego rodzaju zmianę. Chociaż art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej niewątpliwie ma charakter przepisu szczególnego, umożliwiającego organom zmianę lub uchylenie decyzji na niekorzyść strony, i to bez jej zgody, nie może stanowić podstawy do skierowania i umieszczenia strony w domu pomocy społecznej i tym samym pominięcia faktu braku jej zgody (art. 54 ust. 2 ustawy). Skoro zasadą jest, że pobyt w domu pomocy społecznej jest dobrowolny, to organ administracji publicznej nie może, powołując się na raz udzieloną zgodę, samodzielnie decydować o skierowaniu lub przeniesieniu danej osoby do innego domu pomocy społecznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 1349/09, ONSAiWSA 2011/4/83 – orzeczenie dostępne jw.).

Co więcej, przed wydaniem rozstrzygnięcia przez Kolegium została przeprowadzona w dniu 18 kwietnia 2016 r. kolejna aktualizacja wywiadu środowiskowego (kopia wywiadu została dołączona do akt administracyjnych I instancji). Z analizy treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego nie wynika, aby organ II instancji wziął pod uwagę okoliczności stwierdzone w tym wywiadzie (aktualizacji), a są to kwestie doniosłe dla rozstrzygnięcia sprawy. Wnioski wywiadu wskazują na to, że zainteresowany "niewłaściwie zinterpretował treść decyzji" zmieniającej z dnia 3 lipca 2015 r. i może nie rozumieć w pełni mechanizmu kierowania i umieszczania w DPS, a także zasad korzystania z usług medycznych podczas pobytu w takiej placówce – i to pomimo odnotowanego przez pracownika socjalnego "wielokrotnego" wyjaśniania stronie tych zagadnień. Ponadto zwrócono uwagę na "skomplikowane podejścia do sprawy DPS", a jednocześnie stwierdzono, że "klient wyraża wolę zamieszkania w DPS" i zarazem informuje, że "dopóki nie będzie dla niego miejsca w DPS będzie korzystał z pomocy instytucjonalnej i dostępnej infrastruktury lekarskiej i pielęgniarskiej" – i to w sytuacji, gdy "nadal nie ma pomocy i wsparcia od córek". Pracownik socjalny przy tak kształtującej się sytuacji faktycznej w planie pomocy dla zainteresowanego wskazał m.in. na potrzebę kontynuacji skierowania do DPS przy ul. [...]. Treść aktualizacji wywiadu wpływa zaś na ocenę dotychczasowych oświadczeń skarżącego, utrudniając ustalenie rzeczywistej woli strony bez przeprowadzenia dodatkowych czynności wyjaśniających.

W sytuacji, gdyby pierwotnie w dniu 16 czerwca 2015 r. zgoda taka została wyrażona, a następnie – jak na to wskazuje podanie strony z dnia 22 czerwca 2015 r. i odwołanie z dnia 17 lipca 2015 r. – cofnięta, organy pomocy społecznej obowiązane były zasadniczo tego rodzaju ostatnie oświadczenie woli uwzględnić. To zaś skutkowałoby umorzeniem na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. postępowania w sprawie zmiany decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej w zakresie wskazania innej placówki lub odpowiednio zmianą przedmiotu postępowania prowadzonego na podstawie art. 106 ust. 3 u.p.s. w zw. z art. 163 K.p.a. na uchylenie decyzji pierwotnej z dnia [...] 2014 r. o skierowaniu do domu pomocy społecznej (i odpowiednio decyzji o ustaleniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej). Dodać należy, że art. 106 ust. 5 u.p.s. ma charakter przepisu lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego (tak m.in. WSA w Krakowie w wyroku z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 928/08, dostępnym jw.). Trzeba bowiem mieć na uwadze, że nadzwyczajny tryb weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, o którym mowa w art. 155 K.p.a. (zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej, na której mocy strona nabyła prawo) nie zmierza do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy już ostatecznie zakończonej. Zmiana decyzji ostatecznej na podstawie tego przepisu może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", przy uwzględnieniu normy prawa materialnego, w oparciu o którą tę decyzję "pierwotną" wydano. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 K.p.a. uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Zmiana lub uchylenie decyzji na podstawie art. 155 K.p.a. nie może prowadzić do wydania aktu administracyjnego niezgodnego z obowiązującym prawem. Organ dokonujący weryfikacji decyzji ma obowiązek stosować przepisy normujące załatwienie sprawy co do istoty obowiązujące w dniu tej weryfikacji, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (tak NSA w wyroku z dnia 28 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2325/11, dostępnym jw.). W niniejszej sprawie zaś zachodziłaby nowa okoliczność w postaci cofnięcia zgody podopiecznego na udzielenie świadczenia z pomocy społecznej, tj. na skierowanie do domu pomocy społecznej. Taki stan faktyczny podległaby zaś ocenie na gruncie przepisu szczególnego, nijakim jest art. 106 ust. 5 u.p.s. w zw. z art. 163 K.p.a. Wątpliwe jest bowiem, aby z uwagi na specyfikę świadczenia w postaci skierowania do domu pomocy społecznej móc uznać rezygnację z uprawnień przez stronę za przesłankę bezprzedmiotowości umożliwiającą stwierdzenie na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. wygaśnięcia decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, skoro zastosowanie tego przepisu wymaga jednoczesnego stwierdzania, że leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Podobnie WSA w Łodzi w wyroku z dnia 25 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 147/14 (orzeczenie dostępne jw.) uznał, że skierowanie do domu pomocy społecznej oznacza, że podopieczny spełnia przesłanki do skorzystania z tej formy pomocy, określone w art. 54 u.p.s., zaś zmiana okoliczności faktycznych, polegających na rozwiązaniu umowy o świadczenie usług z podmiotem prowadzącym dom pomocy społecznej, jak również oświadczenie samego skarżącego o rezygnacji z pobytu w domu pomocy społecznej nie stanowi podstawy do stwierdzenia w trybie art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. wygaśnięcia decyzji kierującej podopiecznego do takiej placówki, a to z uwagi na brak takiej możliwości na gruncie ustawy o pomocy społecznej. Stanowi natomiast podstawę do ewentualnej zmiany tej decyzji w trybie art. 106 ust. 5 zdanie drugie u.p.s. w zw. z art. 163 K.p.a.

Wszystkie powyższe uwagi co do kierunku procedowania przez organy w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej o skierowaniu zainteresowanego do domu opieki społecznej wymagały jednakże poczynienia najpierw jednego zasadniczego – i wspomnianego już wcześniej – ustalenia, a mianowicie, jaka jest rzeczywista wola samego zainteresowanego. Całokształt okoliczności sprawy wskazuje bowiem na to, że w momencie orzekania przez organ II instancji (wydawania decyzji ostatecznej w przedmiocie zmiany decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej) w sprawie zachodziły zasadnicze wątpliwości co do tego, czy: 1) skarżący rzeczywiście wyraził w trakcie postępowania administracyjnego przed organem I instancji sprzeciw wobec postępowania w przedmiocie zmiany decyzji wydanych w dniu [...] 2014 r. (odwołanie zgody na taką zmianę) oraz czy w ogóle cofnął swoja zgodę (wolę) na skierowanie i umieszczenie go w domu pomocy społecznej; 2) czy na dzień 16 kwietnia 2016 r. wyraził stanowisko przeciwne i zgadzał się na skierowanie i umieszczenie w domu pomocy społecznej, a jeśli tak, to w którym – czy w pierwotnie wskazanym DPS przy ul. [...] czy też w DPS przy ul. [...]; 3) czy oświadczenia skarżącego składane poza aktualizacjami wywiadu środowiskowego – pismo z dnia 22 czerwca 2015 r. i odwołanie z dnia 17 lipca 2015 r. – rzeczywiście od niego pochodziły, tj. sporządził je samodzielnie, czy też np. podpisał treść zredagowaną przez inne osoby, z których pomocy korzysta, bez odpowiedniego rozeznania co do treści tych pism [wspomnieć należy, że skarżący inaczej podpisuje się na kwestionariuszach wywiadu środowiskowego i w pismach wnoszonych samodzielnie, w pierwszym przypadku czyni [to] zaczynając od napisania nazwiska, zaś w drugim odmiennie – podpisując się imieniem i nazwiskiem], skoro z okoliczności sprawy (treści wywiadu środowiskowego) wynika, że skarżący choruje m.in. na [...], co niewątpliwie – w zależności od zaawansowania choroby – może stanowić poważne utrudnienie przy czytaniu i pisaniu; 4) czy nie działa pod wpływem sugestii osób trzecich lub w warunkach oddziaływania na niego za pomocą innych form nacisku; 5) czy skarżącemu udzielono odpowiedniej dla osób w jego wieku i stanie zdrowia pomocy w zakresie poradnictwa specjalistycznego, w szczególności prawnego i psychologicznego (art. 46 u.p.s.), skoro niewątpliwie ma trudności w zrozumieniu swojej sytuacji faktycznej ([...] trzeźwości sądów dotyczących jego sytuacji życiowej, w szczególności stanu zdrowia i związanych z tym potrzeb) i prawnej oraz wykazuje potrzebę wsparcia go w rozwiązywaniu swoich problemów życiowych – obawia się nie tylko problemów dotyczących kontynuowania leczenia swoich schorzeń, ale i trudności dotyczących załatwienia spraw majątkowych, tj. związanych z zajmowanym mieszkaniem, którego jest właścicielem.

Jednoznaczne rozstrzygnięcie powyższych wątpliwości winno było poprzedzać rozstrzygnięcie sprawy przez organ II instancji. To zaś wymagało weryfikacji wniesionych przez stronę podań w postępowaniu administracyjnym, wyrażających wolę cofnięcia zgody na zmianę decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, czy wręcz cofnięcie w ogóle zgody na skierowanie do domu opieki społecznej, jak i późniejszych oświadczeń złożonych w tracie aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 18 kwietnia 2016 r. Co więcej, ustalenie okoliczności dotyczących złożenia przez stronę oświadczenia woli o określonej treści powinno było również zostać następczo ocenione pod kątem ewentualnego zaistnienia przesłanek do zastosowania art. 54 ust. 4 u.p.s. To zaś wymagało stwierdzenia, że skarżący nie jest osobą bezwzględnie wymagającą pomocy w postaci skierowania i następnie umieszczenia w domu pomocy społecznej, z czym mogłaby się wiązać konieczność zawiadomienia o tym właściwego sądu lub prokuratora.

Należy także zwrócić uwagę na to, że podstawowe gwarancje postępowania administracyjnego, do których zaliczyć należy zasadę praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, nakazują zachowanie szczególnej staranności w ramach prowadzonego postępowania – tym bardziej w przedmiocie udzielenia świadczenia z pomocy społecznej w postaci skierowania do domu pomocy społecznej i odpowiednio zmiany decyzji w tym przedmiocie. Nie bez znaczenia pozostaje charakter powyższych postępowań, gdyż osoby, których dotyczy tego rodzaju postępowanie mogą wymagać pilnego skierowania do domu pomocy społecznej lub zmiany decyzji w tym przedmiocie, skoro często są to osoby w podeszłym wieku i bardzo schorowane, a przy tym nierzadko pozbawione wsparcia ze strony rodziny, nieraz również z zaburzonym osądem własnej sytuacji życiowej. Zatem konieczność prawidłowego, a w tym i sprawnego przeprowadzenia postępowania w sprawie skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej, zaś następnie umieszczenia takiej osoby w wybranej placówce, leży także w interesie organów pomocy społecznej, których podstawowym zadaniem jest wspieranie osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.).

Sumując dotychczasowe rozważania, Sąd wskazuje, że organy administracji publicznej nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności tego, jaka jest rzeczywista intencja (wola) strony w kwestii potrzeby skierowania jej do domu opieki społecznej i czy zachodzi podstawa do prowadzenia postępowania w celu merytorycznej zmiany decyzji pierwotnej z dnia [...] 2014 r., a jeśli tak, to czy możliwe jest skierowanie zainteresowanego do placówki, o jakiej mowa w art. 54 ust. 2 u.p.s., jak i czy czas oczekiwania na miejsce w domu pomocy społecznej przekracza termin ustawowy, co z kolei uzasadniałoby zastosowanie art. 54 ust. 2a u.p.s. w zw. z art. 106 ust. 5 u.p.s. i w zw. z art. 163 K.p.a. i zaproponowanie – za zgodą (na wniosek) strony – innego niż pierwotnie wskazany w decyzji z dnia [...] 2014 r. domu opieki społecznej. To od rozstrzygnięcia tych okoliczności zależy, jaki kierunek należy nadać wszczętemu postępowaniu w przedmiocie zmiany ostatecznych decyzji z dnia [...] 2014 r. – 1) o skierowaniu do domu pomocy społecznej, 2) o ustaleniu odpłatności za pobyt w takiej placówce. Skoro wola strony nie została jednoznacznie ustalona, zaś pomiędzy wydaniem w dniu [...] 2015 r. decyzji zmieniającej przez organ I instancji a orzekaniem przez Kolegium skarżący w trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego złożył kolejne niejasne deklaracje co do potrzeby i zgody na skierowanie go do domu pomocy społecznej – to Kolegium obowiązane było w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego rozstrzygnąć wątpliwości co stanu faktycznego, od którego zależał rodzaj i kierunek rozstrzygnięcia sprawy. Należało również się bezwzględnie upewnić, że skarżący rozumie, iż do umieszczenia go w domu pomocy społecznej również nie może dojść bez jego zgody – może ją odwołać w każdym czasie – a samo umieszczanie będzie wymagało wydania odrębnej decyzji przez organ właściwy ze względu na rodzaj podmiotu, który prowadzi daną placówkę (organ gminy, powiatu lub województwa) i miejsce położenia domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 2 u.p.s.). Podobnie też trzeba było wyjaśnić, czy skarżący zdaje sobie sprawę, że znajduje się na odległej pozycji osób oczekujących na miejsce w DPS przy ul. [...], zatem perspektywa umieszczenia w domu pomocy społecznej jest dość odległa w czasie – przewidywana na październik 2017 r.

Sumując wszystko powyższe, Sąd stwierdza, że działanie organów administracji w niniejszej sprawie stanowiło nie tylko naruszenie art. 54 ust. 2 i 2a oraz art. 106 ust. 5 u.p.s., ale również naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 8 i art. 9 K.p.a. – powiązanych z naruszeniem art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., co niewątpliwie mogło mieć, a w istocie miało, istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzone naruszenia, uwzględniając również względy ekonomiki postępowania (art. 12 K.p.a.) oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.), prowadzą do wniosku, że uchyleniu podlegać powinna wyłącznie zaskarżona decyzja Kolegium.

Ponownie rozpatrując sprawę, Kolegium uwzględni przedstawione stanowisko Sądu i po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 136 K.p.a (również przy wykorzystaniu pomocy organu I instancji), dokona pogłębionej oceny okoliczności niniejszej sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem rzeczywistej woli skarżącego (po weryfikacji oświadczeń samej strony oraz ustaleń organu I instancji – pracownika socjalnego) oraz faktycznych potrzeb w zakresie skierowania i umieszczenia zainteresowanego w domu pomocy społecznej. To wszystko przełoży się na sprecyzowanie przedmiotu postępowania w prowadzonego w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. w zw. z art. 163 K.p.a., tj. czy chodzi o zmianę tej decyzji poprzez wskazanie innego domu pomocy społecznej w stosunku do pierwotnie określonego w decyzji z dnia [...] 2014 r. – i zmiana taka jest zasadna, czy też o uchylenie obydwu decyzji pierwotnych z dnia [...] 2014 r. (o skierowaniu i odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej) z uwagi na brak zgody zainteresowanego (rezygnację z prawa do przyznanego świadczenia). Wszystko to powinno zaś nastąpić z odpowiednim respektowaniem zasady, że organy pomocy społecznej działają, kierując się dobrem i niezbędnymi potrzebami osoby wymagającej pomocy społecznej; nie wyłączając również ewentualnego zbadania, czy w sprawie nie zachodzą warunki, o których mowa w art. 54 ust. 4 u.p.s.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.