Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 980/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27  par. 1  pkt 10,  art. 33  par. 1  pkt 6 i 10
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Pełnomocnik "A" S.A. w B. (wcześniej "A1" S.A. w K. - zwanej dalej skarżącą) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (zwanego dalej organem odwoławczym) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. wystawionych przez Burmistrza Miasta R. (zwanego dalej wierzycielem) wobec skarżącej obejmujących należności w podatku od nieruchomości za rok 2006.

2. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na gruncie następującego stanu sprawy.

2.1. W dniu [...] r. wierzyciel wystawił wobec skarżącej wówczas jeszcze "A1" S.A. w K. tytuły wykonawcze, które w dniu [...] r. doręczył Naczelnikowi [...]Urzędu Skarbowego w S. (zwanemu dalej organem egzekucyjnym), celem realizacji. Organ egzekucyjny nadał im klauzulę o skierowaniu do egzekucji w tym samym dniu i doręczył skarżącej odpisy tytułów wykonawczych oraz zastosował środek egzekucyjny w postaci egzekucji z pieniędzy.

Zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności należącej się skarżącej od "B" w G. Sp. z o.o.

Pismem z dnia 4 stycznia 2012 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzut wymieniony w art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2018 r. poz. 1314, ze zm.- u.p.e.a.).

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że po analizie otrzymanych tytułów wykonawczych stwierdziła, iż wierzyciel określił nieprawidłowe terminy naliczania odsetek za zwłokę co sprawiło, że egzekucją administracyjną objęty został nieistniejący obowiązek.

Następnie organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. W dniu [...] lutego 2012 r. wierzyciel wydał postanowienie, którym uznał zarzuty zobowiązanej za zasadne w części dotyczącej terminów naliczania odsetek za zwłokę od zaległych rat podatku od nieruchomości w miesiącach kwietniu i czerwcu 2006 r. w zakresie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego.

W dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (zwane dalej Kolegium) w wyniku rozpatrzenia zażalenia wydało postanowienie, którym uchyliło postanowienie organu I instancji i umorzyło postępowanie organu I instancji w całości.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż organ egzekucyjny otrzymał dwie różne wersje tytułów wykonawczych, a mianowicie egzemplarze tytułów wykonawczych przeznaczone dla organu egzekucyjnego różniły się od odpisów tych dokumentów przeznaczonych dla zobowiązanego. Kolegium uznało, iż skoro postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych w posiadaniu, których jest organ egzekucyjny, a egzemplarze przeznaczone dla zobowiązanego nie stanowią rzeczywistych odpisów tych dokumentów, to na podstawie odpisów, które zostały doręczone skarżącej nie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Powyższe sprawia w ocenie tego organu, że nie mogą być złożone zarzuty na postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych w oparciu, o które nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Powyższe postanowienie nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego, zatem stało się ostateczne w administracyjnym toku postępowania.

W dniu [...] r. organ egzekucyjny wydał postanowienie, którym postępowanie w sprawie zarzutów umorzył jako bezprzedmiotowe, bowiem wniesione zarzuty dotyczą tytułów wykonawczych na podstawie, których organ egzekucyjny nie prowadzi egzekucji.

Organ odwoławczy po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie, utrzymał je w mocy.

Za pismem z dnia 11 czerwca 2012 r. organ egzekucyjny przesłał skarżącej prawidłowe odpisy tytułów wykonawczych wskazując, że doręczenie tych odpisów nie powoduje ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej, natomiast przysługuje skarżącej prawo wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia tej egzekucji.

Pismem z dnia 20 czerwca 2012 r. skarżąca złożyła zarzuty w oparciu o art. 33 pkt 6 i 10 u.p.e.a., tj. zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że niedopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuły wykonawcze, które nie posiadają wymaganej klauzuli organu egzekucyjnego, gdyż dla zgodnego z prawem wszczęcia postępowania egzekucyjnego niezbędne jest wcześniejsze nadanie takiej klauzuli. Skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie odpisy tytułów wykonawczych, nie spełniają warunków formalnych, gdyż klauzula została nadana im przez organ egzekucyjny w dniu [...] czerwca 2012 r., natomiast wszystkie czynności egzekucyjne organ zakończył ostatecznie w dniu [...] lutego 2012 r. Z przedstawionej sekwencji zdarzeń zdaniem skarżącej wynika jednoznacznie, że tytułu wykonawcze, które otrzymała za pismem z dnia 11 czerwca 2012 r., nie posiadały klauzuli organu egzekucyjnego gdy prowadzona była egzekucja administracyjna. Zatem zasadne są zarzuty oparte o art. 33 pkt 6 i 10 u.p.e.a.

Następnie organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.

W dniu [...] r. wierzyciel wydał postanowienie, którym uznał zarzuty zobowiązanej za bezzasadne.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia, postanowieniem z dnia [...] r. Kolegium uchyliło zaskarżone postanowienie z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia [...] r. wierzyciel uznał zarzuty zobowiązanej za bezzasadne.

W wyniku złożonego przez skarżącą zażalenia na to rozstrzygnięcie, postanowieniem z dnia [...] r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela.

Postanowieniem z dnia [...] r. wydanym w oparciu o art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny uznał zgłoszone przez skarżącą zarzuty za nieuzasadnione.

Pismem z dnia [...] r. skarżąca wniosła zażalenie na wyżej wymienione postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione.

W pierwszej kolejności wskazano na doręczenie skarżącej po raz kolejny odpisów tytułów wykonawczych różniących się od oryginałów będących w aktach sprawy. Tym razem, zdaniem skarżącej różnica jest w dacie nadania klauzuli przez organ egzekucyjny, gdyż w oryginałach data ta to [...] grudnia 2011 r., zaś w odpisach to [...] czerwca 2012 r. Zatem, zdaniem skarżącej dopiero od dnia [...] czerwca 2012 r. dopuszczalne było prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze. W konsekwencji należało uznać, że przed dniem [...] czerwca 2012 r. egzekucja była niedopuszczalna, gdyż tytuły wykonawcze nie zawierały wszystkich elementów wymaganych przez art. 27 § 1 u.p.e.a., przez co były wadliwe. Natomiast w niniejszej sprawie, co podkreśliła skarżąca, wszystkie czynności organu egzekucyjnego zakończyły się przed tą datą. Zatem zasadne są zarzuty niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

2.2. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie organu odwoławczego zostało ono wydane zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów zostało wydane zgodnie z art. 34 u.p.e.a., tj. po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, a także wtedy, gdy postanowienie wierzyciela w tej sprawie stało się ostateczne. Organ egzekucyjny, nie będąc jednak związanym stanowiskiem wierzyciela, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia słusznie ustosunkował się do zarzutów zgłoszonych na podstawie przepisu art. 33 pkt 6 i 10 u.p.e.a.

Organ odwoławczy podzielił zawarte w zaskarżonym postanowieniu stanowisko organu egzekucyjnego, iż w przedmiotowej sprawie niezasadny jest zarzut niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., polegający na wskazaniu innej daty nadania klauzuli organu egzekucyjnego na oryginałach tytułów wykonawczych, a innej na odpisach doręczonych stronie. Niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. dotyczy wyłącznie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela i uzupełnionego przez organ egzekucyjny. Odpis tytułu wykonawczego nie jest dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego lecz dokumentem, którego doręczenie zobowiązanemu stanowi zdarzenie wszczynające egzekucję (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Tytułem wykonawczym jest tylko oryginał.

Z powyższego jednoznacznie wynika - podał dalej organ odwoławczy - że i w niniejszej sprawie nie można uznać zgłoszonego przez skarżąca zarzutu z art. 33 pkt 10 u.p.e.a. za zasadny. Oryginały tytułów wykonawczych, będące w aktach organu egzekucyjnego zawierają wszystkie elementy, o których stanowił obowiązujący na dzień ich wystawienia art. 27 u.p.e.a., w szczególności zawierają klauzulę o skierowaniu ich do egzekucji administracyjnej, tj. pieczęć nagłówkową organu egzekucyjnego, pieczątkę z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby składającej podpis, podpis tej osoby oraz datę nadania tej klauzuli.

Powyższe stanowisko jest uzasadnione tym bardziej, że zaistniała w niniejszej sprawie rozbieżność w datach opatrzenia klauzulami oryginałów tytułów i odpisów nie może zostać zakwalifikowana jako wadliwość odpisów tytułów wykonawczych. Skoro więc przy wadzie odpisu tytułu wykonawczego stronie nie przysługuje wyżej wskazany zarzut, to tym bardziej będzie on bezzasadny gdy odpis jest niewadliwy.

Wyjaśniając brak wadliwości odpisów tytułów wykonawczych w tej sprawie, przytoczono wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 listopada 2009 r. o sygn. akt I SA/Gl 353/09, w którym wskazano, że "nadanie klauzuli o skierowaniu administracyjnego tytułu wykonawczego do egzekucji nie posiada znaczenia odpowiadającego nadaniu klauzuli wykonalności w postępowaniu cywilnym, gdyż klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji jest w swej istocie oświadczeniem organu egzekucyjnego o braku przeciwwskazań do prowadzenia w oparciu o dany tytuł wykonawczy egzekucji administracyjnej i przyjęciu tytułu wykonawczego do dalszego procedowania". Powyższe potwierdził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 26 listopada 2009 r. o sygn. akt I SA/Gl 352/09 wskazując ponadto, że "Elementem koniecznym klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej nie jest zatem pieczątka nagłówkowa, pieczęć imienna nadającego klauzulę, czy też data lecz podpis uprawnionej osoby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 427/06 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 października 2008 r., sygn. akt I SA/GL 547/08)". Natomiast w wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2012 r. o sygn. akt III SA/Wa 2632/11 Sąd ten podzielił stanowisko NSA z wyroku z dnia 17 grudnia 1997 r., w którym uznano, że "klauzula organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej nie stanowi swoistej "klauzuli wykonalności", lecz stwierdzenie, że tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i nadaje się do wykonania".

Mając na względzie powyżej zaprezentowane stanowisko sądu administracyjnego stwierdzono, że skoro prawidłowe odpisy tytułów wykonawczych (tj. zawierające prawidłowe terminy naliczania odsetek, zgodne ze wskazanymi w oryginałach tytułów wykonawczych) zostały przekazane organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela, organ ten składając na nich oświadczenie o braku przeciwwskazań do prowadzenia w oparciu o dany tytuł wykonawczy egzekucji administracyjnej i przyjęciu tytułu wykonawczego do dalszego procedowania, mógł klauzulę tę nadać jedynie z datą bieżącą ([...] czerwca 2012 r.). Gdyby organ wskazał w otrzymanych w dniu 23 kwietnia 2012 r. odpisach tytułów wykonawczych, datę klauzuli z oryginałów tytułów wykonawczych, tj. [...] grudnia 2011 r., jak sugeruje skarżąca, byłoby to działanie organu noszące znamiona bezprawności.

Skoro skarżąca wywodzi, że z uwagi na wadliwość klauzuli na odpisach tytułów wykonawczych, egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna. To obalając pierwszy zarzut, obalony został również i wynikający z niego kolejny zarzut. Niemniej abstrahując od powyższego, w niniejszej sprawie egzekucja jest dopuszczalna. Organ odwoławczy wskazał, że niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. zachodzi, gdy w sprawie wystąpiła okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych - podmiotowych lub przedmiotowych, a nie merytorycznych ujętych w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.

3.1. W skardze pełnomocnik skarżącej zarzucił, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 33 § 1 pkt 6 i pkt 10 u.p.e.a.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu podniósł, że przyjęcie jak czynią organy założenia, że faktycznie treść odpisu tytułu wykonawczego jest pozbawiona jakiegokolwiek znaczenia, gdyż istotna jest jedynie treść oryginału tytułu wykonawczego - nieznana zobowiązanemu - prowadziłoby do pozbawienia zobowiązanego środków ochrony jego praw.

W sposób jaskrawy jest to widoczne na tle niniejszej sprawy: skarżąca wniosła zarzuty do treści doręczonych jej dokumentów, tj. odpisów wykonawczych, a organy odpierają te zarzuty wskazując na to, że treść oryginałów, których treść w chwili wnoszenia zarzutów nie była znana zobowiązanemu, jest inna. W istocie zatem organy rozpatrują zarzuty w odniesieniu do innych dokumentów (oryginałów tytułów wykonawczych) niż te wobec, których zarzuty te zostały sformułowane (odpisów tytułów doręczonych zobowiązanemu).

Zatem w ocenie strony skarżącej, zobowiązany nie może skutecznie bronić się zarzutami w sytuacji doręczania mu dokumentów, które nie są zgodne z oryginałami.

Powyższe założenie w istocie nakładałyby na zobowiązanego obowiązek każdorazowego weryfikowania, czy doręczony mu odpis tytułu wykonawczego jest zgodny z oryginałem, znajdującym się w posiadaniu organu. Jest to jednak niemożliwe do pogodzenia z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego: zasadą legalizmu i zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

Ponadto, w przypadku dokumentu wprowadzanych do obiegu zewnętrznego, jakim jest doręczany zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego wyłączone jest ryzyko dokonania jego modyfikacji, przeróbek przez organy, czy nawet jego podmiany na dokument o innej treści. Tymczasem ryzyko takie (przynajmniej teoretycznie) istnieje w przypadku oryginału tytułu wykonawczego, który pozostaje w posiadaniu organu egzekucyjnego.

Przyjęcie założenia, że jest dopuszczalne istnienie rozbieżności pomiędzy tymi dokumentami, a istotne znaczenie ma wyłącznie treść oryginału tytułu wykonawczego, a nie doręczanego zobowiązanemu odpisu, w praktyce mogłoby więc stanowić wręcz zachętę do podejmowania przez organy powyższych, niezgodnych z prawem działań np. w celu usunięcia wad tytułu wykonawczego, na które zobowiązany zwrócił uwagę w zarzutach wniesionych na podstawie art. 33 u.p.e.a. W praktyce prowadziłoby to do pozbawiania tego środka zaskarżenia jakiegokolwiek znaczenia praktycznego.

Przy czym nie jest istotne, czy w niniejszej sprawie działania takie faktycznie miały miejsce. Do odrzucenia przyjętego w skarżonym postanowieniu założenia, że jest dopuszczalne istnienie rozbieżności pomiędzy treścią oryginału tytułu wykonawczego i jego odpisu doręczonego zobowiązanemu (i przyznania w takim wypadku decydującego znaczenia oryginałowi pozostającemu w posiadaniu organów), powinna prowadzić sama hipotetyczna możliwość modyfikowania treści tego dokumentu przez organy.

Przede wszystkim jednak przeciwko powyższemu założeniu przemawia samo znaczenie słowa "odpis" - jest to kopia, wierne odwzorowanie oryginału danego dokumentu. "Odpis", którego treść różni się od oryginału, po prostu nie jest odpisem w rozumieniu przepisów u.p.e.a. Odmienne stanowisko otwierałoby pole do niekończących się sporów co do tego, ile różnic i jak daleko idących w stosunku do oryginału umożliwiało uznanie danego dokumentu za jego "odpis".

W istocie dokument, który różni się od oryginału, odpisem nie jest, zatem należałoby przyjąć, że stronie w ogóle nie doręczono odpisu, a tym samym nie wykonano w tym zakresie ustawowego obowiązku. Strona wyraża niedowierzanie, że jej oczekiwanie sporządzenia i doręczenia jej prawidłowego odpisu nie jest rozumiane przez organ nadzoru nad organem egzekucyjnym, który ma kontrolować m.in. prawidłowość procedur.

Dodano, że obecnie sporządzenie odpisów dokumentów, które różnią się od oryginałów jest faktycznie znacznie trudniejsze do osiągnięcia niż sporządzenie wiernych odpisów, te ostatnie sporządza się po prostu poprzez sporządzenie kserokopii. Także z tego względu wymóg, by odpis tytułu wykonawczego był w 100% zgodny z oryginałem, trudno uznać za ekstensywny i wykraczający poza normalny standard. Na marginesie dodano, że dla skarżącej nie jest zrozumiałe, w jaki sposób (z pomocą jakich środków technicznych) wierzyciel sporządził odpisy tytułów wykonawczych, w których wykazano inne okresy naliczania odsetek niż w oryginałach.

Podsumowując wskazano, że przedstawione okoliczności przemawiają przeciwko prezentowanemu przez organy stanowisku, iż jest dopuszczalna rozbieżność pomiędzy oryginałem tytułu wykonawczego i jego odpisem doręczanym zobowiązanemu i w takim wypadku istotne znaczenie ma wyłącznie treść oryginału.

Jest ono niemożliwe do zaakceptowania ze względów zarówno aksjologicznych, jak i czysto praktycznych: zamiast przyjmować wykładnię prezentowaną przez organy - która oznaczałaby, że w przypadku rozbieżności między oryginałem tytułu wykonawczego, a jego odpisem w istocie konieczne byłoby każdorazowe badanie, czy nie miała miejsce podmiana dokumentu albo jego przerobienie - uzasadnione jest przyjęcie wykładni, zgodnie z którą proceder taki po prostu nie dawałby organom żadnych korzyści, gdyż zarzuty powinny być badane jedynie w odniesieniu do tego dokumentu, który został wprowadzony do obiegu zewnętrznego i doręczony zobowiązanemu - czyli odpisu tytułu wykonawczego.

Z tego względu powoływanie się przez organy na treść oryginałów tytułów wykonawczych, które jakoby od samego początku zawierały wszelkie elementy wymagane przez art. 27 u.p.e.a., jest w niniejszej sprawie pozbawiona podstaw. Zasadność wniesionych przez zobowiązanego zarzutów może być badana tylko i wyłącznie w odniesieniu do doręczonych mu odpisów tytułów wykonawczych.

Zgodnie z treścią odpisów tytułów wykonawczych doręczonych zobowiązanemu, organ egzekucyjny nadał zatem klauzule wykonalności wszystkim trzem tytułom wykonawczym wystawionym w dniu [...] grudnia 2011 r. dopiero w dniu [...] czerwca 2012 r.

Oznacza to, że w dniu wszczęcia egzekucji ([...] grudnia 2011 r.) tytuły wykonawcze były wadliwe.

Zgodnie bowiem z art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., jednym z koniecznych elementów tytułu wykonawczego jest klauzula organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Samo skierowanie przez wierzyciela tytułów wykonawczych do przymusowego ściągnięcia nie jest wystarczającą przesłanką do wszczęcia postępowania egzekucyjnego na ich podstawie, lecz konieczne jest do tego nadania im przez organ egzekucyjny klauzuli wykonalności. Tytuł wykonawczy nieposiadający klauzuli wykonalności nie może stanowić podstawy wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Organ egzekucyjny nadał zatem klauzule wykonalności wszystkim trzem tytułom wykonawczym wystawionym w dniu [...] grudnia 2011 r. dopiero w dniu [...] czerwca 2012 r. Oznacza to, że dopiero od tego dnia tytuły te zawierają wszystkie elementy przewidziane w art. 27 § 1 u.p.e.a. i dopiero od tego dnia dopuszczalne było prowadzenie postępowania egzekucyjnego na ich podstawie - jego warunkiem jest bowiem nadanie przez organ egzekucyjny klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu.

W konsekwencji oznacza to, że przed dniem [...] czerwca 2012 r. egzekucja administracyjna prowadzona wobec skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] grudnia 2011 r. była niedopuszczalna, gdyż do tego dnia nie zawierały one wszystkich elementów wymaganych przez art. 27 § u.p.e.a.

Ma to istotne znaczenie z tego względu, że jak wskazano w zarzutach w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wszelkie czynności prowadzone przez organ egzekucyjny w oparciu o ww. tytuły, obejmujące w szczególności zajęcie środków pieniężnych oraz zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność skarżącej u jej dłużnika, były dokonane przed tą datą - zostały zakończone w dniu [...] lutego 2012 r. Uzasadnia to zatem uwzględnienie podniesionego przez skarżącą na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a. zarzutu wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze niespełniające wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. i co za tym idzie, zarzutu niedopuszczalności egzekucji (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.).

3.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

4. Skarga okazała się nieuzasadniona.

5. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia należy zauważyć, że ustalony w sprawie stan faktyczny był bezsporny i w istocie ograniczał się do twierdzenia, iż oryginały tytułów wykonawczych znajdujące się w aktach administracyjnych były prawidłowo wypełnione, zaś egzemplarze tych tytułów przeznaczone dla zobowiązanego i doręczone mu ponownie w dniu [...] r. błędnie, bowiem jako datę nadania klauzuli przez organ egzekucyjny podano dzień [...] czerwca 2012 r., tymczasem na oryginałach widnieje data [...] grudnia 2011 r. Zatem w ocenie strony skarżącej dopiero od daty [...] czerwca 2012 r. dopuszczalne było prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze.

5.1. Sąd na wstępie stwierdza, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem sformalizowanym. Tym samym zarówno organy egzekucyjne, jak również strona (zobowiązany) mają obowiązek przestrzegać reguł wynikających z przepisów u.p.e.a.

Zgodnie z treścią art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wzór, o którym mowa w § 1, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych. Wzór ten zawiera treść określoną w art. 27, a ponadto umożliwia elektroniczne przetwarzanie danych zawartych w tytule wykonawczym (art. 26 § 2 u.p.e.a.).

Stosownie do treści art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Natomiast przepis art. 33 u.p.e.a. (obowiązujący w czasie, kiedy wniesione zostały zarzuty w niniejszej sprawie) stanowił, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.

Z kolei przepis art. 27 § 1 u.p.e.a. (obowiązujący w czasie kiedy zostały wystawione tytuły wykonawcze) stanowił, że tytuł wykonawczy zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela; 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację; 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń; 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej; 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; 7) datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela; 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu; 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

W związku z tym za prawidłowe należy uznać stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, mające również oparcie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2007r. sygn. akt II OSK 146/06 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Warszawie z 12 lipca 2012 r. sygn. akt. II SA/Wa 2632/11, Lublinie z 22 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Lu 307/10, Gliwicach z 15 września 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 360/09), że tytułem wykonawczym jest tylko jego oryginał, a nie jego odpis. Doręczenie zatem wadliwego odpisu tytułu wykonawczego, w sytuacji, gdy sam tytuł wykonawczy, na podstawie którego przystąpiono do egzekucji jest prawidłowy, nie może stanowić skutecznego zgłoszenia zarzutu na podstawie ww. przepisów: art. 33 pkt 10 u.p.e.a. w związku z art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

Wyżej zacytowany przepis art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. reguluje zawartość tytułu wykonawczego, a nie jego odpisu. Niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. dotyczy wyłącznie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela i uzupełnionego przez organ egzekucyjny. Odpis tytułu wykonawczego nie jest dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego lecz dokumentem, którego doręczenie zobowiązania stanowi zdarzenie wszczynające egzekucję (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Tytułem wykonawczym jest tylko oryginał. W obrocie prawnym funkcję tytułu wykonawczego może spełniać tylko oryginał tego tytułu (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 146/06).

Sąd podziela stanowisko wyrażone przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że doręczenie zobowiązanemu wadliwego odpisu tytułu wykonawczego stanowi naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności wyrażonych w dyspozycji przepisów art. 6 i art. 8 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., niemniej jednak z uwagi na treść art. 27 § 1 i art. 33 pkt 10 u.p.e.a. wystawienie prawidłowego tytułu wykonawczego, który znajduje się w aktach administracyjnych, nie stanowi przesłanki do skutecznego złożenia zarzutu na podstawie ww. przepisów.

Organ egzekucyjny w postępowaniu dotyczącym zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma obowiązek zweryfikować treść zarówno tytułu wykonawczego, na podstawie którego przystąpiono do egzekucji, jak również treść odpisu tegoż tytułu, który otrzymał zobowiązany, jak również ocenić skutki ewentualnych rozbieżności w tytule wykonawczym i w jego odpisie. Od tych działań zależy uznanie za zasadne, bądź nie, zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

Doręczenie wadliwego odpisu tytułu wykonawczego, może motywować zobowiązanego do złożenia zarzutów. Rodzi też po stronie organu obowiązek doręczenia zobowiązanemu prawidłowego tytułu wykonawczego ze stosownym wyjaśnieniem. Możliwe i konieczne w takim przypadku jest też porównanie przez organ egzekucyjny znajdującego się w aktach administracyjnych oryginału tytułu wykonawczego z jego odpisem, doręczonym zobowiązanemu, a następnie rozpatrzenie zarzutu zgłoszonego na mocy art. 33 pkt 10 u.p.e.a. w związku z art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Wyprowadzenie na tej podstawie przez organ egzekucyjny wniosków odmiennych od oczekiwanych przez skarżącą nie narusza prawa.

Zatem nie ma racji strona skarżąca twierdząc, że treść odpisu tytułu wykonawczego - przy przyjęciu stanowiska organów - jest pozbawiona jakiegokolwiek znaczenia i nie podlegająca jakiekolwiek weryfikacji. Jest bowiem oczywistym, że doręczenie zobowiązanemu odpisu tytuły wykonawczego nie zawierającego wszystkich niezbędnych elementów, może motywować go do złożenia zarzutów, co pozwala na zbadanie treści tytułów w ich oryginale.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że i w niniejszej sprawie nie można uznać zgłoszonego przez stronę skarżącą zarzutu z art. 33 pkt 10 u.p.e.a. za zasadny. Oryginały tytułów wykonawczych, będące w aktach organu egzekucyjnego, zawierają wszystkie elementy, o których stanowił obowiązujący na dzień ich wystawienia art. 27 u.p.e.a., w szczególności zawierają klauzulę o skierowaniu ich do egzekucji administracyjnej, tj. pieczęć nagłówkową organu egzekucyjnego, pieczątkę z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby składającej podpis, podpis tej osoby oraz datę nadania tej klauzuli, tj. dzień [...] grudnia 2011 r. To, że na odpisach tychże tytułów widnieje inna data nadania klauzuli o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej, niż na ich oryginałach, co wynika z faktu, że odpisy tytułów wykonawczych zawierające prawidłowe terminy naliczania odsetek zostały przekazane organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela za pismem z dnia 17 kwietnia 2012 r., nie może być podstawą skutecznego zarzutu z art. 33 pkt 10 u.p.e.a.

Nadto przyznać należy rację organowi wydającemu zaskarżone postanowienie, że klauzula o której mowa w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. nie posiada znaczenia odpowiadającego klauzuli wykonalności w postępowaniu cywilnym, stanowi ona jedynie stwierdzenie, że tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony i nadaje się do wykonania. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2012 r. o sygn. akt III SA/Wa 2632/11, wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2009 r. II FSK 1175/08).

Prawidłowe odpisy tytułów wykonawczych (tj. zawierające prawidłowe terminy naliczania odsetek, zgodne ze wskazanymi w oryginałach tytułów wykonawczych) jak zostało już wyżej wskazane, zostały przekazane organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela za pismem z dnia 17 kwietnia 2012 r. (wpływ do organu w dniu 23 kwietnia 2012 r.), organ ten składając na nich oświadczenie, że tytuł wykonawczy jest prawidłowy wystawiony i nadaje się do wykonania, mógł klauzulę tę nadać jedynie z datą bieżącą. Zatem nie zaistniała potrzeba doręczenia zobowiązanemu prawidłowego odpisu tytułu wykonawczego ze stosownym wyjaśnieniem, bowiem odpis ten nie nosił znamion wadliwości.

5.2. Przechodząc dalej wskazać godzi się, iż zgodnie z art. 33 pkt 6 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. W sprawie - wbrew twierdzeniom skargi - nie doszło do naruszenia wskazanego przepisu.

Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji ze względów formalnych - podmiotowych lub przedmiotowych, a nie merytorycznych (por. wyroki NSA: z 4 kwietnia 2012 r., II FSK 2615/10; z 12 stycznia 2018 r., II FSK 3535/15; a także W. Piątek, A. Skoczylas, w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011, s. 177). Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej.

Egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Natomiast z przesłanką przedmiotową niedopuszczalności mamy do czynienia, gdy jej obowiązek wynika z decyzji nieistniejącej w obrocie prawnym, gdy podstawą obowiązku jest decyzja nieostateczna, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, albo gdy dany obowiązek jest wykonany w trybie egzekucji sądowej.

W niniejszej sprawie okoliczności takie nie nastąpiły, gdyż należności objęte tytułem wykonawczym podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez właściwy organ administracji publicznej, zaś strona nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności wykluczające możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na zobowiązaną Spółkę.

W opinii sądu w sprawie nie wystąpiły jakiekolwiek okoliczności skutkujące niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Brak jest bowiem jakichkolwiek przepisów prawa, które wyłączałyby możliwość dochodzenia na drodze egzekucji administracyjnej zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości objętego wystawionym w niniejszej sprawie tytułem wykonawczym.

6. Sąd mając powyższe okoliczności na względzie uznał, że zasadne jest oddalenie skargi, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz.1302, ze zm.).