Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2, 4, 9
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Dnia 22 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi M K na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r. odmówił M przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że we wniosku o płatności zadeklarowano realizację programu w ramach pakietów

- 2.1 uprawy rolnicze na powierzchni 2,00 ha

- 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe na powierzchni 33,00 ha

- 6.1 produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na powierzchni 2,00 ha.

W dniach 19-25 lipca 2013 r. dokonano kontroli gospodarstwa strony i w jej trakcie stwierdzono szereg nieprawidłowości. Na działce rolnej A stwierdzono użytkowanie rolnicze na powierzchni 10,62 ha, a we wniosku zgłoszono 11,00 ha. wobec czego zastosowano kod pokontrolny DR 13+. Nadto na tej samej działce rolnej stwierdzono obszar tymczasowo nie kwalifikujący się do płatności (zastosowano kod DR51) i powiększenie zasięgu pola zagospodarowania (zastosowano kod DR52). Na działce rolnej B stwierdzono użytkowanie rolnicze na powierzchni 0,87 ha, a we wniosku zgłoszono 1,00 ha wobec czego zastosowano kod pokontrolny DR13+. Nadto stwierdzono powiększenie zasięgu zagospodarowania (zastosowano kod DR52) i nie stwierdzono uprawy zadeklarowanej rośliny (proso) za to stwierdzono ugór czarny i tym samym zastosowano kod DR7. Na działce rolnej C stwierdzono użytkowanie rolnicze na powierzchni 20,46 ha, a we wniosku zgłoszono 22,00 ha i zastosowano kod pokontrolny DR13+ . Nadto stwierdzono obszar tymczasowo nie kwalifikujący się do płatności (kod DR51), powiększenie zasięgu pola zagospodarowania (kod DR 52) i zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania (kod DR 53), powiększenie zasięgu zagospodarowania (kod Dr 52) i zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania (kod DR 53). Na działce rolnej D stwierdzono użytkowanie rolnicze na powierzchni 0,86 ha, a we wniosku zgłoszono 1,00 ha i zastosowano kod pokontrolny DR 13+. Nadto działka D znajdowała się na niezadeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych (kod DR 50) i stwierdzono na niej powiększenie zasięgu pola zagospodarowania (kod DR 52). Na działce D stwierdzono ponadto brak uprawy deklarowanej rośliny ( prosa), stwierdzono natomiast uprawę – ugór czarny (kod DR 7). Wobec działek A, B, C, D stwierdzono również prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną (kod E6), a wobec działek A i C stwierdzono dodatkowo materiał szkółkarski niespełniający wymagań (kod E2) oraz nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (kod E7).

W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła szereg nieprawidłowych i nierzetelnych ustaleń dokonanych przez kontrolerów w trakcie przeprowadzonej kontroli. W ocenie producenta proso zostało wyhodowane i sprzedane w odpowiednich terminach a więc nie jest prawdą, że na zadeklarowanych działkach rolnych nie stwierdzono uprawy lecz czarny ugór. Stosowanie zabiegu agrotechnicznego polegającego na wykaszaniu między sadzonkami jest zdaniem producenta niewskazane przez przepisy prawa. Zakupione przez stronę sadzonki spełniały wymagania materiału szkółkarskiego kategorii CAC/WE. Kontrolerzy byli zdziwieni faktem przycinania sadzonek po pierwszym roku, chociaż jest to podstawowy zabieg pielęgnacyjny wykonywany w młodym sadzie. Pomiar wysokości sadzonki drzewa był wykonywany nieprawidłowo gdyż w miejscu szczepienia a nie szyjki korzeniowej skutkiem niewiedzy dokonano nieprawidłowych ustaleń w zakresie minimalnej obsady drzewek. Zdaniem strony obsada jabłoni spełniała wymagania co do utrzymania minimalnej obsady drzew i krzewów. W dniu 15.08.2013 r. gospodarstwo było kontrolowane przez jednostkę certyfikującą, która potwierdziła prowadzenie produkcji rolnej na odpowiednim poziomie.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w trakcie kontroli zasadnie stwierdzono niezachowanie wymogu minimalnej obsady drzewek jabłoni ( 125 sztuk na 1 ha powierzchni ). Znacząca część kontrolowanych drzewek nie spełniała wymogów – były to jabłonki martwe, z częściowo martwym i suchym pędem, albo żywe ale o wysokości poniżej 80 cm i średnicy pnia maksymalnie 8 mm. Na działce A stwierdzono 969 sztuk drzewek martwych, a na działce C 177 sztuk. Na działkach A i C był wysoki stopień zachwaszczenia pomiędzy sadzonkami, co wynika z braku odpowiednich zabiegów agrotechnicznych. Producent rolny nie wnosił umotywowanych zastrzeżeń do protokołu pokontrolnego.

Organ podkreślił, że istotny walor dowodowy mają ustalenia z kontroli gospodarstwa, a obowiązek utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej dotyczy całego roku kalendarzowego. W dniu kontroli stwierdzono na działkach B i D ugór czarny a nie zadeklarowane proso. Ponadto płatności przyznaje się do działek deklarowanych we wniosku, a w przedmiotowej sprawie działka rolna D znajdowała się częściowo na niezadeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych.

W skardze do WSA w Poznaniu strona wniosła o uchylenie decyzji w całości z powodu naruszenia prawa stanowiącego podstawę do wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ II instancji nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.

W piśmie z dnia 30.12.2015 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Wniósł on o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów

- protokołu kontroli gospodarstwa przez sp. z o. o. z dnia 15.08.2013 r. na okoliczność dokonania obsady drzewek w pierwszym możliwym terminie agrotechnicznym oraz na okoliczność obsadzenia działek B i D w 2013 r. uprawą prosa

- protokołu oględzin i oszacowania szkody z dnia 28 maja 2013 r. na okoliczność tymczasowego stanu uszkodzenia obsady drzew jabłonowych z powodu uszkodzeń wywołanych przez sarny i jelenie ( brak zawinienia skarżącego w kwestii obumarcia niektórych drzewek )

- paszportów roślin – na okoliczność uzupełnienia obsady przez skarżącego w pierwszym możliwym terminie agrotechnicznym w roku 2013.

W ocenie strony decyzja został wydana z naruszeniem par. 2, 4 ust. 2 i 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w przedmiocie zobowiązań rolnośrodowiskowych w zakresie, w jakim zastosowanie tych przepisów doprowadziło od odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych do działek rolnych A, B, C i D. Naruszono ponadto art. 107 i art. 11 kpa, gdyż organ nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, dlaczego ustalenia kontrolne zostały uznane za rzetelne i miarodajne podczas, gdy strona skarżąca wskazywała w odwołaniu na nieprawidłowości popełniane przez inspektorów w trakcie kontroli na miejscu. Nieutrzymanie minimalnej obsady drzew jabłoni nastąpiło na skutek okoliczności, za które skarżący nie ponosi odpowiedzialności ( zniszczenie drzewek przez zwierzęta leśne ). Organy nie rozważyły wobec tego możliwości niezastosowania odmowy przyznania płatności dla wariantu 2.9 – sady owocowe i jagodowe ( na podstawie art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 18 rozporządzenia komisji (UE) nr 65/2011 ). Nieprawidłowość polegająca na nieutrzymywaniu minimalnej obsady drzewek została naprawiona w pierwszym możliwym terminie agrotechnicznym. Minimalna obsada drzewek była do lipca 2013 r. i od sierpnia 2013 r., chociaż nie w dacie samej kontroli. Z tego powodu organ winien rozważyć możliwość zastosowania par. 30 rozporządzenia dnia 26 lutego 2009 r. w przedmiocie zobowiązań rolnośrodowiskowych.

Kontrolerzy dokonali błędnej oceny drzewek, gdyż drzewko nie mające w okresie wegetacji liści nadal jest drzewkiem żywym, jeżeli ma żywe pąki. Drzewko ma mieć minimum 80 cm wysokości mierzone od szyjki korzeniowej, a nie od powierzchni gruntu ( jak robili kontrolerzy w trakcie kontroli ).

W odpowiedzi na pismo Dyrektor OR Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł w piśmie z dnia [...]2016 r. o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko i argumenty wyrażone w decyzji.

Organ wskazał ponadto, że decydujące w sprawie były wyniki kontroli gospodarstwa, które wskazywały, że produkcja rolna nie jest w nim prowadzona zgodnie z precyzyjnymi wymogami przepisów prawa. W kwestii ewentualnej szkody wynikającej z działania zwierzyny leśnej organ wskazał, że zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności winny być zgłaszane na piśmie właściwemu organowi w terminie do 10 dni od ich wystąpienia. Skarżący nie informował w ogóle organu o tego rodzaju okolicznościach. Okoliczności te pozostają zresztą bez wpływu na decyzję o płatności rolnośrodowiskowej, gdyż kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności dotyczą innego rodzaju postępowania – w kwestii ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. W przedmiotowej sprawie istotne było jedynie to, że nie wszystkie drzewka spełniały w dniu kontroli precyzyjne warunki wynikające z przepisów prawa. Powoływane przez stronę przepisy rozporządzenia nr 1698/2005 i art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 nie miały zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż kontrola dotyczyła innego rodzaju kwalifikowalności niż w zakresie wymogów wzajemnej zgodności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, stwierdził, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 , który to akt prawny ma w sprawie zastosowanie, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W myśl par. 2 ust. 2 plan działalności rolnośrodowiskowej sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin, w jakim składa się wnioski o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwanej dalej "ustawą", na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją". Jeżeli plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w tym terminie, uznaje się, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane od dnia 15 marca danego roku.

Zgodnie z par. 4 ust. 1 rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z następujących pakietów:

1) Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone;

2) Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne;

3) Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone;

4) Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000;

5) Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000;

6) Pakiet 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie;

7) Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie;

8) Pakiet 8. Ochrona gleb i wód;

9) Pakiet 9. Strefy buforowe.

Na podstawie par. 4 ust. 2 rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Wskazać należy ponadto, że zgodnie z par. 9 ust. 2 rozporządzenia w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako:

1) grunty orne, na których występują uprawy wymienione w załączniku nr 4 do rozporządzenia;

2) trwałe użytki zielone;

3) sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, będące krzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego – w przypadku wariantów dla upraw sadowniczych i jagodowych.

W niniejszej sprawie we wniosku o płatności zadeklarowano realizację programu w ramach pakietów

- 2.1 uprawy rolnicze na powierzchni 2,00 ha

- 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe na powierzchni 33,00 ha

- 6.1 produkcja towarowa i lokalnych odmian roślin uprawnych na powierzchni 2,00 ha.

W dniach 19-25 lipca 2013 r. dokonano kontroli gospodarstwa strony i w jej trakcie stwierdzono szereg nieprawidłowości opisanych szczegółowo w uzasadnieniu, w jego części faktycznej. Zasadniczo stwierdzono:

- co do działek rolnych A i C (wariant 2.9) niespełnienie określonych wymagań przez materiał szkółkarski i nieutrzymanie należytej obsady drzew,

- co do działek rolnych B/B1 i D, D1 (wariant 2.1 i 6.1) nie stwierdzono zadeklarowanej uprawy rośliny (proso) lecz ugór czarny.

Natomiast na wszystkich działkach rolnych stwierdzono prowadzenie produkcji rolnej z nienajlepszą wiedzą i kulturą rolną.

Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że powyższe ustalenia kontrolne i pokontrolne obu instancji były prawidłowe co skutkowało zasadną odmową przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok.

Strona skarżąca kwestionowała ustalenia organów obu instancji poczynione na podstawie kontroli przeprowadzonej w jej gospodarstwie sadowniczym i jej wyników, utrwalonych w raporcie i załączonych do niego zdjęć fotograficznych. Przypisane uprawom sadowniczym nieprawidłowości (kody E6, E7 i E2) wskazywały na niespełnienie warunku przyznania płatności określonego w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009r., nr 33, poz. 262 ze zm.), wskazującego na obowiązek spełnienia przez wszystkie drzewka wymagań co do ukorzenienia, wysokości i grubości, jak również wymogu z załącznika nr 3 do rozporządzenia dotyczącego minimalnej obsady drzew.

Spór między stronami dotyczy również tego, że organy nie wzięły pod uwagę podnoszonych przez stronę okoliczności wyjaśniających przyczyny takiego stanu upraw w dacie kontroli i jej niemiarodajności dla oceny stanu sadu w późniejszych miesiącach 2013 roku, kiedy to uprawy zostały uzupełnione. Organy uznały bowiem, że okoliczności te są nieistotne w postępowaniu o przyznanie płatności na dany rok.

Zaznaczyć należy, że zasady i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowej reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (j. t. - Dz.U. 2013, poz. 173 ze zm.), dalej powoływana jako "ustawa z 7 marca 2007r.". W myśl art. 21 ust. 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 21 ust. 2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ww. ustawy). Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Nie oznacza to jednakże, że organ administracyjny nie jest zobowiązany do jakiegokolwiek działania, gdyż także on musi przedstawiać dowody na poparcie swoich twierdzeń i wyjaśniać przesłanki, którymi kierował się wydając rozstrzygnięcie.

Organy dopuściły jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym dokumenty urzędowe. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego dokonały oceny okoliczności faktycznych. Organ nie pominął wyjaśnień strony, ani przedkładanych w toku postępowania dokumentów, ale dokonał ich oceny w sposób odmienny od strony. Subiektywne przekonanie skarżącego o nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego nie może natomiast być podstawą stwierdzenia naruszenia ww. przepisu.

Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, ma zasadniczo decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku. Obowiązek utrzymania działek w odpowiedniej kulturze rolnej dotyczy całego danego roku kalendarzowego, a nie tylko wybranych miesięcy.

Obowiązek przeprowadzenia kontroli, jak i obowiązek sporządzenia raportu z czynności kontrolnych wynika z przepisów powołanej ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 ust. 1 ustawy w zakresie określonym w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole, w tym kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu, przy czym w przypadku kontroli operacji, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 lit. b, stosuje się przepisy tytułu II części II rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające mogą powierzyć przeprowadzenie kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu innym jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi (art. 30 ust. 2 ustawy).

Ewentualne uzupełnienie nasadzeń, czy też przedstawienie dokumentów wskazujących na wykonanie powyższego nie może mieć wpływu na wynik przeprowadzonej kontroli. Istotne bowiem w sprawie jest to, że w dniu kontroli na spornych działkach stwierdzono nieprawidłowości skutkujące odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowych z tytułu realizacji wariantu 2.9 – uprawy sadownicze i jagodowe. W pismach procesowych strona skarżąca sama przyznawała, że w dacie dokonywanej kontroli nie był spełniony wymóg minimalnej obsady drzewek i nie wykazała aby podnoszone przez nią zastrzeżenia co do mierzenia drzewek wpłynęły na ustalenia prowadzące do konkluzji o braku minimalnej obsady drzew. Nawet gdyby przyjąć za stroną skarżącą, że inspektorzy nieprawidłowo mierzyli drzewka, co wynika z niektórych zdjęć wykonanych w czasie kontroli a dołączonych do raportu ( w aktach adm.) to i tak nie oznacza to, że wszystkie drzewka spełniały określone przepisami wymogi bo były też drzewka wyschnięte, obumarłe, pogryzione przez szkodniki (patrz: raport z czynności kontrolnych z 22.07.2013r., w aktach adm.). Także to, że producent zakupił odpowiedni materiał szkółkarski nie ma znaczenia dla dokonanych ustaleń kontrolnych bowiem producent obowiązany jest realizować obowiązki nałożone programem i uczestnicząc w programie rolnośrodowiskowym deklaruje, że przez cały czas trwania programu, w którym uczestniczy będzie utrzymywał na działkach rolnych zgłoszonych do dopłat chociaż minimalną obsadę drzew jabłoni (realizując wariant 2.9) , działki rolne zgłoszone do dopłat (w każdym wariancie) będzie utrzymywał w dobrej kulturze rolnej. Za to dotrzymywanie zobowiązań producent rolny otrzymuje płatności rolnośrodowiskowe. Tak więc w dacie kontroli inspektorzy stwierdzili, że brak jest na omawianych działkach rolnych minimalnej obsady drzew, co nie zostało przez producenta w skuteczny sposób zakwestionowane. Nie ponoszenie przez niego winy (częściowo zwierzęta uszkodziły drzewka) czy też wykonanie przez producenta działań naprawczych (zakupienie w najbliższym czasie sadzonek drzewek i obsadzenie nimi działek rolnych) też nie miało wpływu na ustalenia kontrolne, których skutecznie skarżący nie zakwestionował.

Tak więc wyniki kontroli w postaci obumarłych drzewek czy silnego zachwaszczenia istniejącego w dacie dokonywania czynności kontrolnych znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzony w aktach sprawy, w tym również materiale fotograficznym.

Na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie wpływa wynik kontroli dokonanej przez jednostkę certyfikującą.

W kwestii opinii jednostki certyfikującej dotyczącej tego, że sporne działki były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej stwierdzić należy zdaniem Sądu , iż dokumenty tego rodzaju nie są wiążące dla organów ARiMR w sprawach o przyznanie płatności rolnych, gdyż decydują w tym zakresie wyłącznie wyniki bezpośredniej kontroli rzeczywistego stanu prowadzonej produkcji rolnej wykonywanej przez uprawnionych kontrolerów w danym gospodarstwie ( na miejscu ).

Sąd podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie, że jednostki certyfikujące co do zasady certyfikują jedynie produkty rolne oraz uprawy i nie mają żadnych odrębnych uprawnień do kwalifikowania konkretnych działek rolnych do przyznawania płatności, ani do określenia sposobu ustalania tej płatności. Nie mogą też weryfikować prawidłowości wniosku złożonego przez producenta. Sporządzony przez jednostkę certyfikującą protokół kontroli nie może zatem stanowić dokumentu, na podstawie którego inny uprawniony organ nalicza płatności. Uprawnienie do weryfikowania i kwalifikowania poszczególnych działek jako uprawnionych do płatności obszarowych należy wyłącznie do kierownika biura powiatowego ARiMR zgodnie z regulacjami ustawowymi ( zob. m. in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 215/13; wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1790/13 - orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W kwestii dotyczących ewentualnego braku winy w niespełnieniu wymagań produkcji rolnej w zakresie kontrolowanych działek Sąd stwierdził, że przed dokonaniem kontroli na miejscu skarżący nie informował organu o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych, bądź działaniu siły wyższej, które miałyby wpływ na realizację programu rolnośrodowiskowego. Na uszkodzenie sadzonek przez zwierzynę leśną skarżący wskazał dopiero w toku prowadzonego postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art.47 ust.2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności podlegają zgłoszeniu przez beneficjenta lub upoważnioną przez niego osobę, na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba, są w stanie dokonać tej czynności.

Tym samym stwierdzić należy, że nawet w przypadku uznania, że uszkodzenie sadzonek przez zwierzynę leśną należą do kategorii nadzwyczajnych okoliczności, bądź siły wyższej, to niemniej nie można stwierdzić, że skarżący wypełnił ciążący na nim obowiązek powiadomienia o powyższym właściwego organu (Kierownika Biura powiatowego ARiMR) w terminie 10 dni roboczych. Przepis art. 47 ust. 2 nie stanowi ponadto podstawy do przyznania płatności mimo niespełniania warunków do jej otrzymania, a jedynie zwalnia beneficjenta z obowiązku zwrotu otrzymanej nienależnie pomocy.

Organy nie mogły również uwzględnić w sprawie § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r., gdyż określa on kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany. Decyzja zaskarżona nie rozstrzyga natomiast o zwrocie pomocy lecz o odmowie przyznania tej pomocy na 2013r. Organ powołał wskazany przepis i wyjaśnił przyczyny jego niezastosowania.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 51 ust. 4 lit. a rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 stwierdzić należy, że są one bezzasadne, gdyż odnoszą się do przypadków naruszenia zasady wzajemnej zgodności, a w gospodarstwie skarżącego nie była przeprowadzona kontrola na miejscu w ww. zakresie. Przepisy te nie miały wobec tego zastosowania w niniejszej sprawie.

Jak już wskazano wyżej organ nie naruszył zasad postępowania dowodowego określonych w przepisach ustawy z dnia 7 marca 2007r. oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrzony został w sposób wyczerpujący cały zgromadzony materiał dowodowy. Do poszczególnych dowodów organ odniósł się w zaskarżonej decyzji. Inna ocena wyjaśnień skarżącego dokonana przez organ nie oznacza ich pominięcia. Organ w motywach zaskarżonej decyzji szczegółowo i logicznie przedstawił przesłanki, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy, fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a także przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wyjaśnił również podstawę prawną decyzji.

Powyższe dotyczy także pozostałych działek: B/B1 i D/D1, na których zadeklarowano realizację wariantu 2.1 i 6.1. Producent zobowiązał się do uprawy prosa. W dacie kontroli (miesiąc lipiec) inspektor zastał na miejscu działki, na których krótko przed datą kontroli oraz w dniu samej kontroli dokonano zabiegu talerzowania. Inspektor nadto stwierdził rozsypane na działkach ziarna prosa. Wobec wątpliwości czy uznać rozsypane ziarna za proso jako uprawę w plonie głównym, (data siewu, zgodnie z rejestrem prowadzonym przez producenta to dzień 8.07.2013) czy też zastosować kod DR 7, zwrócił się o pomoc wykonując fotografię z terenu i uzyskawszy odpowiedź zakwalifikował zastany na miejscu stan jako ugór czarny ( pytanie PRŚ z 5.08.2013r. i odpowiedź, w aktach adm.). Strona skarżąca zakwestionowała ustalenia twierdząc, że inspektorzy nie mieli merytorycznego przygotowania wystarczającego do rozpoznania uprawy prosa, zaś była to uprawa prosa w stanie krótko po siewie . Był to późny zbiór zgodnie z rolniczym kalendarzem księżycowym w rolnictwie ekologicznym. Sąd oceniając powyższe, nie znalazł podstaw aby ustalenia inspektorów , które znalazły swoje odzwierciedlenie z treści raportu- dokumentu urzędowego niweczyły gołosłowne twierdzenia strony skarżącej. Nawet gdyby uznać, że producent stosując się do wspomnianego powyżej kalendarza księżycowego siewu prosa dokonał dopiero w lipcu to winien wykazać , że stosuje późny siew prosa bo wcześniej już zdążył zebrać jego plon. Nie sposób bowiem uznać, że rolnik realizuje podjęte zobowiązanie w omawianym wariancie w ten sposób, że stosuje tylko późny siew a do lipca nie uprawiał zadeklarowanych działek rolnych. Skoro z "Ekologicznego Poradnika Księżycowego 2013", na który powołuje się strona wynika, że najlepszą porą do siania jest kilka dni przed pełnią a pełnia księżyca w 2013r. przypadała m.in. 25.02, 27.03, 25.04, 25.05, 22.07 – to twierdzenia skarżącej strony nie znajdują potwierdzenia . Z kolei z rejestru wynika, że siew prosa miał miejsce 8.07.2013r. zaś kontrola zaczęła się od 18.07.2013r. i inspektor ustalił, że nawet w dniu kontroli działki były talerzowane. Wszystko to prowadzi do wniosku, że skarżący nie wywiązał się z podjętych zobowiązań na zadeklarowanych do uprawy prosa działkach rolnych. Składając w maju 2013r. przedmiotowy wniosek o płatności rolnośrodowiskowe na 2013 rok w lipcu tego samego roku na zadeklarowanych do uprawy prosa działkach inspektor kontrolujący winien odnotować uprawę prosa w plonie głównym aby można było przyznać w tym zakresie żądaną płatność. Rozsypane ziarna na tychże działkach w dacie kontroli nie mogły więc świadczyć o realizacji zobowiązania uprawy prosa przez skarżącego.

Reasumując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.), orzekł jak w sentencji.