Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 34/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 6, art. 48 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Z. J. i B. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 kwietnia 2012 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290) – dalej jako "ustawa – Prawo budowlane", Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał B. D. i Z. J. rozbiórkę części budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej na działce nr [...] przy ul. K. w M., wybudowanej bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę w latach 2000 -2004, tj.:

- rozbiórkę części poddasza użytkowego powstałego w wyniku nadbudowy ściany kolankowej na wysokość 2,49 m nad istniejącą częścią parteru, o wymiarach w rzucie poziomym ok. 2,89 m x 5,24 m, usytuowaną od strony ogrodu przy granicy z działką nr [...] (tzn. rozbiórkę ściany kolankowej i fragmentu ściany szczytowej w poddaszu w celu przywrócenia poprzedniego kąta nachylenia dachu przy zachowaniu obecnej wysokości dachu w kalenicy z jednoczesnym drugostronnym oparciem dachu w poziomie stropu nad parterem),

- rozbiórkę dobudowanej jednokondygnacyjnej - parterowej części budynku przeznaczonej na łazienkę o wymiarach w rzucie poziomym ok. 2,89 m x 3,45 m z dachem płaskim , usytuowanej od strony ogrodu przy granicy z działką nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że ustaleń faktycznych dokonał na podstawie przeprowadzonych czynności kontrolnych, oględzin z dnia 7 lipca 2009 r. oraz pozostałego zgromadzonego materiału dowodowego. Organ stwierdził, że aktualnymi właścicielami budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...] w zabudowie bliźniaczej, położonego na działce nr [...] przy ul. K. w M., są B. D. i Z. J. W latach poprzednich właścicielem nieruchomości byli Z. i J. małż. D., następnie w wyniku nabycia spadku w 1998 r. po J. D. - właścicielami zostali Z. D. wraz z zstępnymi, m.in. z B. D. i Z. J., a od 21 kwietnia 2004 r. współwłaścicielkami nieruchomości są B. D. i Z. J., co wynika z treści aktu notarialnego rep. A nr [...] z dnia 21 kwietnia 2004 r. Zgodnie z treścią ww. aktu notarialnego, budynek mieszkalny nr [...] miał, w dacie sporządzenia dokumentu, powierzchnię użytkową 73 mkw.

Na działce nr [...] znajdują się obecnie dwa budynki: budynek mieszkalny w zabudowie bliźniaczej usytuowany przy granicy z działką nr [...] i budynek gospodarczo-garażowy usytuowany na granicy z działką nr [...], będący przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego.

Budynek mieszkalny nr [...] pochodzi z I połowy XX wieku; bryła główna budynku, zlokalizowana od strony ulicy K. kalenicą równolegle do ulicy, zachowała formę oryginalnej zabudowy. Ta część budynku (położona na działce nr [...]), jest parterowa z poddaszem użytkowym i z częściowym podpiwniczeniem. Od strony ogrodu, przy granicy z działką nr [...], usytuowana jest część ww. budynku mieszkalnego nr [..], w chwili obecnej o wymiarach w rzucie poziomym ok. 2,89 m x 8,69 m, na którą składają się:

a. część o dwóch kondygnacjach nadziemnych: parter i poddasze użytkowe, o wymiarach w rzucie poziomym ok. 2,89 m x 5,24 m

= 15,14 mkw. (pow. zabudowy), ze ścianą kolankową o wysokości ok. 2,49 m w poziomie poddasza, z dachem o konstrukcji drewnianej i kalenicą usytuowaną na granicy działek nr [...] i nr [...], o ścianach zewnętrznych murowanych; w parterze umiejscowiona jest część korytarza ze schodami oraz kuchnia z 2 oknami; w kuchni zainstalowana jest kuchenka gazowa oraz kocioł gazowy centralnego ogrzewania włączony do komina usytuowanego w centralnej części kuchni (przy ścianie granicznej z działką nr [...]), nad parterem - w poddaszu usytuowany jest pokój,

b. część parterowa o wymiarach rzutu poziomego ok. 2,89 m x 3,45 m = 9,97 mkw., o ścianach zewnętrznych murowanych, z dachem pokrytym papą o niewielkim spadku w kierunku ogrodu; ta część budynku zawiera łazienkę.

Poddasze użytkowe w części budynku opisanej w punkcie oznaczonym literą a, zawierające pokój, oraz część parterowa budynku opisana w punkcie oznaczonym literą b, zawierająca łazienkę, stanowią przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego.

Organ ustalił, że przed rozbudową budynku mieszkalnego nr [...] (tj. przed dobudową części parterowej i przed rozbudową poddasza nad istniejącą częścią parterową), część budynku usytuowana od strony ogrodu miała wymiary ok. 2,89 m x 5,24 m w rzucie poziomym, zawierała fragment korytarza, kuchnię z jednym oknem i łazienkę z jednym oknem w parterze, natomiast poddasze było nieużytkowe z dachem stromym bez ściany kolankowej. W parterze kuchnia i łazienka usytuowane były po przeciwległych stronach komina. Taki stan zainwestowania parteru obiektu przedstawiony został w projekcie rozbudowy wewnętrznej instalacji gazowej w budynku (dokument nr 7 w spisie akt sprawy [...]). Projekt ten stanowił podstawę do wydania w dniu 11 września 1997 r., dla Z. D., decyzji o pozwoleniu na rozbudowę wewnętrznej instalacji gazowej [...] w budynku nr [...]. Zamieszczona w projekcie mapa sytuacyjna działki nr [...] w skali 1:500 oraz rzut parteru budynku (rys. nr 2) dowodzą, że w dacie sporządzania projektu budowlanego przez tech. bud. C. W. tj. we wrześniu 1997 r., budynek mieszkalny nr [...] nie był od strony ogrodu rozbudowany. Na podstawie rysunku nr 2 (skala 1:50), część budynku położona od strony ogrodu miała wymiary ok. 3 m x 5,30 m. Powyższy rysunek nr 2 - rzut parteru, przedstawia układ pomieszczeń w tej części budynku, aktualny na wrzesień 1997 r.: korytarz ze schodami, kuchnię i łazienkę oddzieloną od kuchni kominem, do komina zaprojektowano podłączenie w łazience kotła gazowego centralnego ogrzewania (dwufunkcyjnego). Z ww. projektu wynika, że pomieszczenia kuchni i łazienki zawierały łącznie dwa okna. Obecnie, co organ stwierdził w toku oględzin, oba te pomieszczenia stanowią kuchnię - posiadającą dwa okna, z kominem usytuowanym w centralnej części pomieszczenia, do którego włączony jest piec gazowy, natomiast łazienka urządzona jest w części dobudowanej budynku o wymiarach 2,89 m x 3,45 m, posiada jedno okno w ścianie od strony ogrodu i nie posiada komina. Zdaniem organu, z ww. projektu wynika, że część obiektu mieszcząca aktualnie łazienkę w dacie sporządzania tej dokumentacji projektowej jeszcze nie istniała. Organ dodał, że zabudowę działki nr [...], przed rozbudową budynku nr [...], przedstawia również mapa sytuacyjna, dołączona przez Z. D. do złożonego w Starostwie w dniu 7 kwietnia 2004 r. zgłoszenia zamiaru remontu garażu na działce nr [...], przyjętego przez organ administracji architektoniczno - budowlanej bez sprzeciwu.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że oryginalny - poprzedni wygląd zabudowy od strony ogrodowej, pokazuje fotografia przesłana pocztą e-mail w sierpniu 2008 r. przez pełnomocnika B. D. – S. G. (dokument nr 4 w spisie akt [...]), na przykładzie budynku nr [...] bliźniaczo usytuowanego na działce nr [...] i widocznego po prawej stronie fotografii. Położona od strony ogrodu część budynku nr [...] (należąca obecnie do B. S.), w formie oryginalnej, była parterowa z poddaszem nieużytkowym - strychem, posiadała dach stromy - bez ściany kolankowej i z drewnianą ścianą szczytową w poddaszu nieużytkowym. Po stronie lewej ww. fotografii usytuowany jest budynek nr [...], już po dokonanej nadbudowie poddasza tj. po wykonaniu ściany kolankowej nad parterem (o wysokości ok. 2,49 m) zmniejszającej kąt nachylenia połaci dachowej w poddaszu oraz po dobudowie parterowej części budynku w głąb ogrodu (nadbudowane poddasze i fragment dobudowanej części parterowej budynku, z rynną i z ogniomurem od strony sąsiada

- widoczne są na fotografii). W związku z tym, że właściciele sąsiedniego budynku nr [..] wystąpili w 2008 r. do Starosty i uzyskali pozwolenie na rozbudowę swojego budynku, w archiwum organu znajduje się projekt rozbudowy tego obiektu, zawierający m.in. inwentaryzację architektoniczno - budowlaną oryginalnej zabudowy na działce nr [...] (kopie rysunków z projektu - poz. nr 43 w spisie akt sprawy). Zgodnie z ww. inwentaryzacją, wymiary rzutu poziomego części budynku nr [...] od strony zaplecza działki, należącego do sąsiada – B. S., wynosiły pierwotnie

2,95 m x 5,24 m, a powierzchnia użytkowa całego budynku mieszkalnego – 75 mkw. Konfrontując rysunek rzutu poziomego zawartego w inwentaryzacji budynku nr [..] należącego do B. S., pokazanego w projekcie z rzutem poziomym parteru budynku nr [...] należącego do B. D. i Z. J. (części obiektu od strony ogrodu), zamieszczonym w projekcie rozbudowy instalacji gazowej, organ stwierdził, że jeszcze w 1997 r. budynki nr [...] i nr [...] posiadały takie same wymiary i podobny układ pomieszczeń. Ponadto, wynikająca z aktu notarialnego rep. A nr [...] z dnia 21 kwietnia 2004 r., wielkość powierzchni użytkowej budynku nr [..], która zgodnie z tym dokumentem wynosi 73 mkw., odpowiada w przybliżeniu wielkości budynku sąsiedniego nr [..]. (o powierzchni użytkowej 75 mkw.), zinwentaryzowanego przez uprawnionego projektanta przed rozbudową budynku nr [...].

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że termin wykonania rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego nr [...], przypadający na okres po 11 września 1997 r., ustalono na podstawie analizy sporządzonego we wrześniu 1997 r., przez techn. bud. C. W., projektu budowlanego rozbudowy wewnętrznej instalacji gazowej wraz z podłączeniem pieca centralnego ogrzewania. Organ stwierdził, że w aktach sprawy znajdują się - przekazane przez Starostwo - następujące dokumenty: kopia decyzji Burmistrza Miasta o warunkach zabudowy z dnia 16 lutego 2006 r., nr [...], wydana na wniosek B. D. i Z. J., wraz z kopią mapy zasadniczej działki nr [...] stanowiącą załącznik nr 1, oraz zgłoszenie Z. D. z dnia 6 kwietnia 2004 r. zamiaru remontu garażu, do którego załącznik stanowi mapa działki nr [...]; obie mapy obrazują zabudowę działki z okresu przed rozbudową budynku nr [...] (załącznik do dokumentu nr 1 w spisie akt [...] ).

Organ stwierdził też, że aktualne zainwestowanie działki nr [...] przedstawia mapa stanowiąca załącznik graficzny nr 1 do decyzji nr [...] o warunkach zabudowy wydanej przez Burmistrza Miasta dla sąsiedniej nieruchomości (działki nr [...]) w dniu 15 grudnia 2008 r. (załącznik do poz. 2 w spisie akt sprawy [...]). Organ podkreślił przy tym, że wykonana nadbudowa poddasza w budynku nr [...], ze ścianą kolankową o wysokości 2,49 m, jest sprzeczna z treścią decyzji o warunkach zabudowy wydaną dla B. D. i Z. J. z dnia 16 lutego 2006 r., w której ustala się "wysokość ściany kolankowej: do 1,1 m nad poziomem posadzki poddasza".

Organ dodał, że rozbudowana część budynku jest użytkowana, roboty budowlane zostały zakończone, zaś właścicielki budynku nie posiadają pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. K. w M., zrealizowaną od strony zaplecza działki nr [...] w sposób opisany wyżej w punktach oznaczonych literami a i b, jednocześnie w archiwum Starostwa pozwolenia na rozbudowę ww. nie odnaleziono - pismo [...] z dnia 22 października 2008 r. (pozycja nr 14 w teczce [...] dołączonej do akt sprawy PINB. [..]).

W ocenie organu zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził fakt, że budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej przy ul. K. nr [...], w zakresie obejmującym: część parterową o wymiarach w rzucie poziomym ok. 2,89 m x 3,45 m i poddasze z przeznaczeniem na pokój nad istniejącym parterem o wymiarach ok. 2,89 m x 5,24 m, rozbudowany został bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę tj. z naruszeniem art. 28 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane.

Zdaniem organu, w świetle zgromadzonych materiałów dowodowych, rozbudowa budynku nastąpiła w okresie po wrześniu 1997 r., ale dokładny termin rozpoczęcia i zakończenia budowy nie jest jednoznaczny. Współwłaścicielki budynku nr [...] w składanych wyjaśnieniach twierdziły, że po dacie sporządzenia aktu notarialnego, tj. po dniu 21 kwietnia 2004 r., nie dokonywały rozbudowy budynku, przy czym wyjaśnienia te stoją w sprzeczności z treścią aktu notarialnego (w zakresie powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego nr [...] podlegającego obrotowi na rzecz obecnych współwłaścicielek), jak również w sprzeczności z mapami stanowiącymi załączniki: do decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z 16 lutego 2006 r. i do zgłoszenia remontu garażu z 6 kwietnia 2004 r. (na mapach nie jest uwidoczniona rozbudowa). Według aktu notarialnego okazanego w toku kontroli w dniu 12 września 2008 r. ( dokument nr 5 w teczce [...]), powierzchnia użytkowa budynku w dniu sporządzania aktu tj. w dn. 21 kwietnia 2004 r., wynosiła 73 mkw., co odpowiadało wielkości budynku przed rozbudową (obecnie powierzchnia użytkowa budynku po rozbudowie jest większa o ok. 20 mkw.). W składanych, w oparciu o art. 86 k.p.a. zeznaniach, współwłaścicielki obiektu nie wyjaśniły powyższych rozbieżności. Organ nadzoru budowlanego uznał zatem za udowodniony fakt, że rozbudowa budynku nr [...] przy ul. K. nastąpiła po wrześniu 1997 r. (a tym samym po dniu 1 stycznia 1995 r., kiedy to weszły w życie przepisy obecnie obowiązującej ustawy - Prawo budowlane). Przeprowadzone dowody z zeznań świadków - tech. bud. C. W. i E. S. potwierdziły ustalenia, że rozbudowa budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. K. w M. nastąpiła po dacie sporządzenia projektu budowlanego rozbudowy wewnętrznej instalacji gazowej tj. po wrześniu 1997 r. Fakt ten potwierdziła również mapa otrzymana z zasobu geodezyjnego Starostwa, ukazująca "stan na rok 1996". Z mapy tej wynika, że budynek nr [...] od strony ogrodu nie był w roku 1996 jeszcze rozbudowany do wielkości obecnej, miał kształt identyczny jak sąsiedni budynek nr [...] zinwentaryzowany dla potrzeb pozwolenia na rozbudowę tego budynku (kopia inwentaryzacji budynku nr [...] stanowiąca część projektu budowlanego rozbudowy - dokument nr 43 w spisie akt), a istniejąca w tym czasie część budynku położona od strony ogrodu miała (zgodnie z mapą) przeznaczenie gospodarcze (obecnie w tej części są: korytarz, łazienka, kuchnia i pokój). W sprawie daty rozbudowy budynku mieszkalnego (dobudowy części parterowej i nadbudowy poddasza) złożyła także zeznania B. S., określając datę rozpoczęcia budowy na lata 2000-2001 i zakończenia budowy na rok 2004.

Organ pierwszej instancji ustalił również, że wykonana rozbudowa budynku mieszkalnego nr [..] nie narusza przepisów techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem, w związku z czym możliwe jest przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy - Prawo budowlane.

Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2011 r. organ pierwszej instancji nałożył na B. D. i Z. J. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 1 grudnia 2011 r., niżej wymienionych dokumentów:

1) ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla rozbudowanego obiektu budowlanego, ze względu na brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla tego rejonu miasta,

2) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi wraz z zaświadczeniem potwierdzającym wpis na listę członków izby samorządu zawodowego projektanta oraz sprawdzającego projekt

3) oświadczenia, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W postanowieniu poinformowano strony, że przedstawienie dokumentów wymaganych w sentencji niniejszego postanowienia, stanowić będzie wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i podstawę do ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej, która w omawianej sprawie wynosić będzie 50.000 zł. Wyjaśniono również, że niewykonanie w oznaczonym terminie i w całości obowiązku wymienionego w sentencji, będzie skutkować wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę wybudowanych, bez wymaganego pozwolenia, części budynku nr [...] przy ul. K. w M., w oparciu o art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy - Prawo budowlane.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w wyznaczonym terminie strony nie przedłożyły dokumentów wymaganych ww. postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2011 r., skierowały natomiast do organu pisma informujące o powstaniu nowych faktów i okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewyjaśnionych w postępowaniu administracyjnym. Pomimo wezwań, nie wyjaśniły jednak, o jakich konkretnych faktach i okolicznościach wzmiankowały w pismach. W celu wyjaśnienia wątpliwości, organ postanowił przychylić się do złożonego dnia 27 grudnia 2011 r. wniosku o ponowne przesłuchanie wszystkich stron.

Organ wyjaśnił, że strona wnioskująca o przesłuchanie – B. D., pomimo prawidłowego wezwania, nie przybyła do organu, natomiast składająca zeznania Z. J. nie wniosła żadnych nowych faktów i okoliczności, mogących mieć wpływ na rozpatrzenie sprawy rozbudowy budynku mieszkalnego nr [...]. Strona zeznała, że projekt instalacji gazowej, w jej ocenie, dotknięty jest wadą, ponieważ nie uwzględnia innych stron postępowania administracyjnego mających w tym okresie prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ wyjaśnił, że ww. projekt budowlany rozwiązuje zagadnienia techniczne związane z planowaną budową, nie rozstrzyga kwestii dotyczących ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego. Przesłuchana kolejny raz, na wniosek B. D. i Z. J., B. S. podtrzymała swoje zeznania złożone dnia 26 sierpnia 2009 r. i podtrzymane w dniu 15 kwietnia 2010 r. (dokument nr 20, nr 53, nr 95 w aktach sprawy), w świetle których rozbudowa budynku nr [...] przy ul. K. w parterze w głąb ogrodu i nadbudowa poddasza, rozpoczęta była w latach 2000-2001, a zakończona została w 2004 r.

W świetle całego zebranego materiału dowodowego organ pierwszej instancji za udowodniony uznał fakt wykonania, bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, dobudowy do budynku nr [...] części parterowej i nadbudowy poddasza, w latach 2000-2004. Organ wskazał także, że dokonana rozbudowa poddasza nie odpowiada warunkom zabudowy określonym w decyzji Burmistrza Miasta z dnia 16 lutego 2006 r. wydanej na wniosek B. D. i Z. J., w której określona zastała maksymalna wysokość ścianki kolankowej - 1,1 m nad poziomem posadzki poddasza.

Odnosząc się natomiast do kolejnego wniosku Z. J. i B. D. złożonego dnia 20 kwietnia 2012 r. "o udzielenie dodatkowego terminu do zapoznania się z aktami sprawy", organ wyjaśnił, że strony wielokrotnie korzystały z przysługującego im prawa przeglądania akt, wykonywania kopii, fotografii i odpisów dokumentów, toteż wniosek ten organ uznał się za nieuzasadniony i bezcelowy.

Organ wyjaśnił nadto, że decyzję nakazującą rozbiórkę części budynku opisanych w osnowie decyzji skierował do osób mających w obecnej chwili prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tj. obecnych współwłaścicielek budynku, które obowiązane są, na podstawie art. 52 ustawy - Prawo budowlane, do wykonania na swój koszt, czynności nakazanych w decyzji wydanej na podstawie art. 48 tej ustawy.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. D. i Z. J. wniosły o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia .

W uzasadnieniu odwołania skarżące zarzuciły, że organ pierwszej instancji nie usunął wątpliwości co do zakresu i jakości zebranego w sprawie materiału dowodowego m.in. w odniesieniu do fotografii na okoliczność, kiedy i przez kogo zostały wykonane oraz w jaki sposób znalazły się w posiadaniu organu. Według skarżących po zapoznaniu się ich z aktami sprawy pojawiły się nowe dowody, które wcześniej nie były wymienione w spisie treści akt sprawy, ponadto dokonano przy użyciu korektora usunięcia istniejących zapisów, bądź też znalazły się nowe, na które skarżące zwrócili uwagę w piśmie skierowanym do organu z dnia 18 kwietnia 2012 r. W związku z powyższym bezzasadne było, zdaniem skarżących, nieuwzględnienie wniosku B. D. o wyznaczenie dodatkowego terminu na przejrzenie w ten sposób uzupełnionych akt sprawy, która usprawiedliwiła swoją nieobecność w wyznaczonym przez organ terminie do przejrzenia akt, a zatem doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Według skarżących organ nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego i w ten sposób naruszył przepisy art. 78 k.p.a., a poprzez swoją stronniczość organ uniemożliwił stronie zadawanie pytań w celu wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, na co wcześniej skarżące wskazywały w piśmie z dnia 18 kwietnia 2012 r. Ponadto dokumenty, na które powołuje się organ w uzasadnieniu swojej decyzji budzą - zdaniem skarżących - wiele wątpliwości, gdyż nie wiadomo, kto i kiedy je wydał, jak również organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego dotyczącego wydania pozwolenia na rozbudowę budynku, gdyż powoływanie się na fakt, iż w dokumentacji Starostwa nie odnaleziono takiego dokumentu, nie może prowadzić do stwierdzenia, że w ogóle nie wydano takiego dokumentu. Skarżące podniosły również zarzut naruszenia przez organ zasady pogłębiana zaufania do działania władzy publicznej, jak i zasady przekonywania, gdyż organ albo pomija milczeniem niektóre twierdzenia lub w ogóle nie donosi się do faktów istotnych dla sprawy bądź to zastawia się ochroną danych jak w przypadku przesłuchania B. S. Zarzut skarżących odnosi się również do tego, że organ podczas przesłuchiwania B. S. sugerował jej odpowiedzi na pytania, co jest niedopuszczalne. Skarżące dodały, że w sprawie precyzyjnie nie określono daty rozpoczęcia i zakończenia robót budowlanych.

Decyzją z dnia 20 lipca 2012 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił naruszenie art. 28 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane przez wykonanie, bez pozwolenia na budowę, rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, usytuowanego na działce nr [...] przy ul. K. w M., i w tej sytuacji wydał, w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo budowlane, postanowienie, w którym nałożył na obecne współwłaścicielki budynku obowiązek dostarczenia, w terminie do dnia 1 grudnia 2011 r., decyzji ostatecznej Burmistrza Miasta o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla rozbudowy i nadbudowy obiektu mieszkalnego oraz projektu budowlanego i oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - dokumentów wymaganych przepisami

art. 48 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane. Ponieważ strony zobowiązane nie wypełniły tego obowiązku, organ pierwszej instancji zaskarżoną decyzją zasadnie nakazał rozbiórkę dwóch ww. części budynku. Stosownie bowiem do art. 48 ust. 4 ustawy

- Prawo budowlane, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków stosuje się przepis ustępu 1., określający, że właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że jego treść nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie odwoławcze. W postępowaniu w trybie art. 48 ustawy - Prawo budowlane istotne są trzy ustalenia faktyczne: 1) osoba inwestora lub właściciela obiektu budowlanego, 2) status nielegalności obiektu budowlanego lub jego części (brak pozwolenia na budowę), 3) termin zakończenia budowy (po 1 stycznia 1995 r.). Organ pierwszej instancji, z udziałem stron i świadków, ustalił ponad wszelką wątpliwość i w sposób proceduralnie poprawny trzy podstawowe w sprawie fakty: 1) rozbudowa i nadbudowa omawianego budynku nastąpiły bez wymaganego pozwolenia na budowę; 2) po wejściu w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane; 3) jego aktualnymi właścicielkami są skarżące.

Zdaniem organu odwoławczego argumenty odwołania - nacechowane procesowym formalizmem i swobodnym podejściem do rygorów postępowania administracyjnego - nie podważają istotnych dla zaskarżonego rozstrzygnięcia faktów. Nie wyjaśniają też powodów odstąpienia stron od opcji legalizacyjnej. Organ II instancji stwierdził, że w jego ocenie organ pierwszej instancji zapewnił stronom postępowania czynny udział w każdym jego stadium, a przed wydaniem decyzji umożliwił im zapoznanie się z zebranymi dowodami i materiałami (art. 10 § 1 k.p.a.), o czym świadczy zawiadomienie z dnia 26 marca 2012 r., nr [...]. Żądanie stron "udzielenia dodatkowego terminu do zapoznania się z aktami sprawy" pozbawione było racjonalnego uzasadnienia, ponieważ okres 7 dni dla osób zamieszkałych w M. (siedziba organu) był zupełnie wystarczający dla dokonania tej czynności. Dodał także, iż zgodnie z art. 142 k.p.a., postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Natomiast według art. 78 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji stosował tę zasadę prawidłowo.

W skardze na powyższą decyzję B. D. i Z. J. wniosły o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zaskarżonym decyzjom zarzuciły:

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy,

- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie ustaleń faktycznych dotyczących uznania obiektu budowlanego za nielegalny oraz dotyczących terminu rozpoczęcia i zakończenia budowy.

W uzasadnieniu skargi skarżące podniosły, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 20 lipca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 września 2009 roku, a więc nie został rozpoznany w sprawie właściwy środek odwoławczy złożony przez skarżące.

Skarżące stwierdziły, że w przedmiotowej sprawie naruszono szereg przepisów postępowania administracyjnego, które mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, a także naruszono prawo materialne poprzez błędne przyjęcie ustaleń faktycznych, co do legalności budynku oraz terminu rozpoczęcia i zakończenia budowy. Skarżące wyjaśniły, że w odwołaniu z dnia 26 maja 2012 r. zarzucały nieprawidłowość w prowadzeniu postępowania administracyjnego, tj. ingerencję inspektora w trakcie wyjaśnień składanych w sprawie - co wynika z zapisów w protokołach przesłuchania, a co za tym idzie brak możliwości ustalenia prawdy obiektywnej po stronie skarżących, aby dokładnie wyjaśnić sprawę, mając na względzie wyjaśnienie stanu faktycznego oraz interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W ocenie skarżących nie zostały usunięte wątpliwości co do dowodów podważonych przez skarżące w postaci znajdujących się w aktach fotografii, map obrazujących stan zabudowy. Strony fakty te zakwestionowały, jednak organy obu instancji na ten szczegół nie zwróciły uwagi i nie wyjaśniły jak faktycznie wyglądał stan rzeczywisty, przyjęły natomiast stan ewidencyjny przyjęty do zasobu, lecz brak jest daty sporządzenia mapy zasadniczej przez Wydział Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości Starostwa. Dlatego też w tym zakresie organ naruszył zasadę wyjaśnienia tej okoliczności, w oparciu o którą wyciąga ujemne skutki dla strony skarżącej.

Zdaniem skarżących trudnym jest do przyjęcia na podstawie zeznań B. S., że budowę rozpoczęto w 2001 r., a zakończono w 2004 r., skoro nie widziała ona prowadzonej budowy i nie mieszkała w tym czasie w budynku obok. Trudno się również zgodzić, że właścicielki nie wyjaśniły wszystkich rozbieżności w sprawie, bowiem - jak wynika z pism skarżących oraz protokołów, to organ utrudnia skarżącym wyjaśnienie wątpliwych kwestii, chociażby dlatego, że organ udostępnił informacje dla Państwa S., o czym wyraźnie informował świadek E. S. w protokole przesłuchania, stąd też tak dobrze zna stan sprawy i daty, przy czym wcześniej oświadczył, iż na temat rozbudowy nie posiada żadnej wiedzy, bo nie mieszkał w M. Skarżące podniosły też, że oprócz nich w budynku mieszkało wielu właścicieli i to również ma wpływ na wynik postępowania w sprawie.

Nadto – jak wskazały skarżące - organ nie usunął, w sposób zgodny z przepisami, przeszkody uniemożliwiającej zapoznanie się z aktami sprawy (tj. nie uporządkował, nie ponumerował właściwie akt, były luźne karty, widoczne były wypinane karty akt, w spisie akt nie były wpisane niektóre pisma, o czym wcześniej strona sygnalizowała), co w sposób istotny wpłynęło na to, że strona nie mogła w terminie 7 dni zapoznać się z aktami, a organ nie udzielił jej dodatkowego terminu. Nadto skarżąca B. D. przebywała z małym, chorym dzieckiem poza miejscem zamieszkania i nie miała możliwości uczestniczyć w czynnościach organu, a organ - mimo jej wniosku w tym zakresie, ponownie jej nie przesłuchał i - nieustosunkowując się do jej wniosku w tym zakresie - wydał decyzję.

W ocenie skarżących organ drugiej instancji nie wyjaśnił dostatecznie powołanej podstawy prawnej, rozstrzygnięcia, uzasadnienia faktycznego i prawnego, a jedynie stwierdził, że argumenty odwołania - nacechowane procesowym formalizmem i swobodnym podejściem do rygorów postępowania administracyjnego - nie podważają istotnych dla rozstrzygnięcia faktów. Nie wyjaśnił też powodów odstąpienia od opcji legalizacyjnej. Zdaniem skarżących brak dostatecznego wyjaśnienia uzasadnienia faktycznego i prawnego uniemożliwia skarżącym powołanie się na naruszenia, oprócz tego co podniesiono w skardze, jeszcze innych przepisów prawa.

Zdaniem skarżących niedostatecznie wyjaśniono, w oparciu o jakie dowody organ dał wiarę zeznaniom świadków E. S., który nie mieszkał do 2008 r. oraz C. W., który w ogóle nie jest sąsiadem i nie był sąsiadem, a nadto B. S., która jest stroną w niniejszej sprawie i jest zainteresowana korzystnym wynikiem dla zrealizowania swoich celów, tj. uzyskaniem zezwolenia na użytkowanie wybudowanego już obiektu w oparciu o nieważną decyzję o zezwoleniu na budowę wydaną 4 czerwca 2008 r., stąd też brak oceny jej zeznań przez organy obu instancji budzi wiele wątpliwości.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 541/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie do czasu rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprawy ze skargi Z. J. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia 8 marca 2013 r., utrzymujące w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 grudnia 2012 r. o sprostowaniu z urzędu dwóch błędów pisarskich w swojej decyzji z dnia 20 lipca 2012 r. (zaskarżonej w niniejszej sprawie) w następujący sposób:

"- na stronicy 1 w wierszu 8 i 9 od góry jest:

od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10.09.2009r. [...];

powinno być:

od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 25.04.2012r. nr [...];

- na stronicy 2 w wierszu 3 i 4 od dołu jest:

w terminie do 01.12.2001 r.;

- powinno być:

w terminie do 01.12.2011 r."

Skarga na opisane wyżej postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia 8 marca 2013 r. została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 856/13, zaś skarga kasacyjna Z. J. od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 931/14. W związku z tym, postanowieniem z dnia 20 stycznia 2016 r., tutejszy Sąd podjął zawieszone postępowanie w niniejszej sprawie. Sprawa została zarejestrowana pod nową sygnaturą akt - II SA/Gd 34/16.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w art. 1 § 1 cytowanej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą nakazano skarżącym rozbiórkę części budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej na działce nr [...] przy ul. K. w M., wybudowanej bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę w latach 2000 -2004, tj.:

- rozbiórkę części poddasza użytkowego powstałego w wyniku nadbudowy ściany kolankowej na wysokość 2,49 m nad istniejącą częścią parteru, o wymiarach w rzucie poziomym ok. 2,89 m x 5,24 m, usytuowaną od strony ogrodu przy granicy z działką nr [...] (tzn. rozbiórkę ściany kolankowej i fragmentu ściany szczytowej w poddaszu w celu przywrócenia poprzedniego kąta nachylenia dachu przy zachowaniu obecnej wysokości dachu w kalenicy z jednoczesnym drugostronnym oparciem dachu w poziomie stropu nad parterem),

- rozbiórkę dobudowanej jednokondygnacyjnej - parterowej części budynku przeznaczonej na łazienkę o wymiarach w rzucie poziomym ok. 2,89 m x 3,45 m z dachem płaskim, usytuowanej od strony ogrodu przy granicy z działką nr [...] budynku gospodarczo-garażowego, wybudowanego.

Jak wynika z prawidłowo ustalonego przez organy nadzoru budowlanego stanu faktycznego sprawy, właścicielkami budynku, którego część objęta została nakazem rozbiórki, a zrealizowana została w latach 2000-2004 bez uzyskania wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, są obecnie skarżące B. D. i Z. J.

Zdaniem Sądu, organy słusznie przyjęły, że przedmiotowy budynek został rozbudowany w latach 2000-2004. Zasadnie również nie prowadziły dalszego postępowania zmierzającego do ustalenia dokładniejszej daty budowy, ponieważ zawężenie okresu budowy do tych lat było wystarczające dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności dla prawidłowego ustalenia stanu prawnego mającego zastosowanie w sprawie.

Ustalenia dotyczące daty budowy organy poczyniły na podstawie materiału dowodowego zebranego w sposób wyczerpujący i prawidłowo zgromadzonego w aktach sprawy.

Organy prawidłowo oparły się na okazanym w toku oględzin w dniu 12 września 2008 r. przez skarżące akcie notarialnym z dnia 21 kwietnia 2004 r., na mocy którego nabyły one własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przy ul. K. w M., i na podstawie tego dokumentu, oraz złożonych przez skarżące w toku oględzin oświadczeń, zgodnie z którymi - po dacie sporządzenia aktu notarialnego nie wykonywały żadnych robót budowlanych związanych z rozbudową poddasza użytkowego oraz dobudową części parterowej, zaś roboty te zostały zrealizowane w czasie, gdy właścicielami budynku byli ich rodzice, uznały, iż najpóźniej w 2004 r. przedmiotowy budynek został rozbudowany o poddasze użytkowe oraz część parterową, w której znajduje się łazienka.

Organy prawidłowo przyjęły także, że z projektu rozbudowy instalacji gazowej objętej decyzją z dnia 11 września 1997 r. o pozwoleniu na rozbudowę wewnętrznej instalacji gazowej wraz z podłączeniem kotła C.O. w budynku mieszkalnym przy ul. K. w M. wynika, że w dacie wykonania projektu, tj. we wrześniu 1997 roku, budynek nie był jeszcze rozbudowany. Wskazuje na to wykonany do tego projektu rzut parteru (rysunek nr 2 w skali 1:50) przedmiotowego budynku mieszkalnego, z którego jednoznacznie wynika, że część parterowa budynku znajdująca się od strony ogrodu obejmuje tylko jedno pomieszczenie z dwoma oknami, obejmujące kuchnię i łazienkę, oddzielone kominem o wymiarach ok. 3m x 5,30m. Autor ww. projektu – C. W., przesłuchany w charakterze świadka, zeznał, że rysunki wchodzące w skład projektu przedstawiają stan faktyczny budynku w okresie realizacji projektu. Aktualny stan zainwestowania budynku wskazuje natomiast, że w pomieszczeniu, które według wskazanego wyżej projektu rozbudowy instalacji gazowej, obejmowało kuchnię i łazienkę, obecnie znajduje się kuchnia z dwoma oknami i kominem usytuowanym w centralnej części pomieszczenia o powierzchni

2,89 m x 5,24 m, zaś łazienka została urządzona w dobudowanej części parterowej wyposażonej w jedno okno od strony ogrodu, której wymiary wynoszą 2,89 m x 3,45 m.

Również z nadesłanej przez Starostwo mapy geodezyjnej, przedstawiającej stan zainwestowania działki nr [...] na rok 1996, wynika, że przedmiotowy budynek w tej dacie nie posiadał jeszcze dobudowy w postaci części parterowej, ani też poddasza użytkowego nad istniejącą wówczas częścią gospodarczą budynku od strony ogrodu, skoro istniejącą - niższą część budynku od strony ogrodu – oznaczono na nim jako część gospodarczą budynku. Dodatkowo na mapie tej pracownik organu pierwszej instancji dokonał wrysowania aktualnego stanu zarysu budynku na dzień 7 lipca 2011 r. w części budynku od strony ogrodu, co wykazało, że budynek w tej części został rozbudowany.

Ponadto z treści wyjaśnień uczestniczki postępowania – B. S., zamieszkałej przy ul. K. w M., wynika, że roboty budowlane związane zarówno z dobudową części parterowej, jak i z nadbudową poddasza rozpoczęły się w 2001 r., a w 2004 r. były już zakończone. W tym miejscu należy wskazać, że okoliczność, iż B. S., jak sama wyjaśniła, w budynku przy ul. K. zamieszkuje od 2007 r., nie pozbawia złożonych przez nią wyjaśnień waloru wiarygodności, skoro wyjaśniła ona, że w latach 1982 - 2006, gdy w budynku tym mieszkali jej rodzice, często przyjeżdżała do rodziców, zaś osobiście w 2001 r. widziała, jak przedmiotowe roboty budowlane były realizowane.

Z powyższych względów należało uznać za prawidłowe i znajdujące potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym ustalenia organów, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane w latach 2000-2004. Wyjaśnienia skarżącej Z. J. przesłuchanej w dniu 20 marca 2012 r., że rozbudowa (stanowiąca dobudowaną łazienkę i nadbudowaną część poddasza od strony ogrodu) istnieje od 30-40 lat nie są wiarygodne. Przeczą im przede wszystkim opisane wyżej dowody z dokumentów wskazujące niezbicie, że w 1996 r. oraz we wrześniu 1997 r. powyższa rozbudowa nie była jeszcze wykonana, oraz dowód z jasnych i logicznych wyjaśnień B. S., że prace te były realizowane od 2001 r. Status B. S., jako strony przedmiotowego postępowania oraz strony innych postępowań prowadzonych przez organy z udziałem jej i skarżących, nie uzasadnia przy tym zakwestionowania wiarygodności złożonych przez nią wyjaśnień, skoro są one zgodne z pozostałymi, zgromadzonymi w sprawie dowodami z dokumentów.

Powtórzyć w tym miejscu należy, że powyższe ustalenie o wykonaniu rozbudowy przedmiotowego budynku w latach 2000-2004, bez ustalania precyzyjnej daty wykonania tych robót budowlanych, było wystarczające dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ w latach tych ustawa – Prawo budowlane nie przewidywała możliwości wykonania rozbudowy obiektu budowlanego bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Pojęcia rozbudowy i nadbudowy były i są zrównane z pojęciem budowy (por. art. 3 pkt 6 tej ustawy), która stanowi roboty budowlane, na których wykonywanie - na mocy art. 28 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę w całym ww. okresie przyjętym przez organy w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu wystarczającym byłoby również wskazanie okresu po wrześniu 1997 roku, jako najwcześniejszej daty, w której mogły zostać wykonane przedmiotowe roboty budowlane. Podkreślenia bowiem wymaga, że również analizując przepisy ustawy – Prawo budowlane począwszy od tej daty, należało stwierdzić, że rozbudowa budynku stanowiła roboty budowlane, na których wykonywanie - na mocy art. 28 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, wymagane było pozwolenie na budowę. Z tej przyczyny nakaz rozbiórki – oparty na art. 48 ustawy - Prawo budowlane – tej części budynku, która powstała na skutek ww. robót budowlanych, byłby zasadny również wówczas, gdyby rozbudowa została zrealizowana po wrześniu 1997 r., albowiem skarżące – mimo nałożenia na nie obowiązku przedłożenia ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla rozbudowanego obiektu budowlanego – decyzji takiej nie przedłożyły. Posiadały jedynie decyzję Burmistrza Miasta z dnia 16 lutego 2006 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie przedmiotowego budynku w głąb działki o dodatkową powierzchnię mieszkalną, którą to decyzję wykonana rozbudowa narusza. W świetle bowiem ustalonego stanu faktycznego, nadbudowane poddasze użytkowe powstało m.in. na skutek wybudowania ściany kolankowej o wysokości 2,49 m, podczas gdy ww. decyzja o warunkach zabudowy przewidywała maksymalną wysokość ścianki kolanowej na 1,1 m nad poziomem posadzki poddasza.

Wymaganego na mocy wyżej wskazanych przepisów pozwolenia na budowę dotyczącego przedmiotowej rozbudowy skarżące nie przedstawiły w toku postępowania. Również z informacji uzyskanych przez organ ze Starostwa wynikało, że brak jest decyzji o pozwoleniu na rozbudowę przedmiotowego budynku.

Z tych względów skarżące, jako obecne współwłaścicielki przedmiotowego budynku mieszkalnego i działki gruntu, na której się on znajduje, prawidłowo zostały określone przez organy nadzoru budowlanego jako adresatki decyzji nakazującej rozbiórkę wykonanych robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. W świetle treści art. 52 ustawy - Prawo budowlane obowiązek zlikwidowania stanu niezgodnego z prawem na swój koszt ciąży na inwestorze, właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego. Twierdzenia skarżących, że od dnia nabycia przedmiotowej nieruchomości nie wykonywały żadnych robót budowlanych przy rozbudowie budynku mieszkalnego, a nieruchomość otrzymały od rodziców w takim stanie, jaki istnieje, nie mogły zatem mieć żadnego wpływu na ustalenie, że obowiązek rozbiórki budynku w części, w jakiej został rozbudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, obciąża obecnie skarżące.

Prawidłowe ustalenie organów, że wykonana rozbudowa budynku została zrealizowana bez pozwolenia na budowę, obligowało organy do przeprowadzenia procedury legalizacyjnej określonej w art. 48 ustawy - Prawo budowlane w stosunku do części budynku, stanowiących poddasze użytkowe nad istniejącą wcześniej częścią parteru przy granicy z działką nr [...], powstałe w wyniku wykonania ściany kolankowej i ściany szczytowej poddasza, oraz dobudowaną część parterową z dachem płaskim przy granicy z działką nr [...], przeznaczoną na łazienkę.

Należy przy tym dodać, że z art. 48 ust. 1 zdanie wstępne ustawy - Prawo budowlane wynika, że procedura legalizacyjna przewidziana w tym przepisie może być przeprowadzona również w odniesieniu do części obiektu budowlanego. Ponieważ objęte zaskarżoną decyzją części budynku mieszkalnego przy ul. K. w M. powstały na skutek dobudowy do już istniejącego budynku, organy słusznie uznały, że stanowią one samodzielną część budynku, której rozbiórka (w zakresie opisanym w decyzji) nie będzie stanowiła niedopuszczalnej ingerencji w pozostałą część budynku, która istniała przed wykonaniem przedmiotowych robót budowlanych jako samodzielna całość. Skoro zaś skarżące nie wykonały obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2011 r., to jest nie przedłożyły wymaganych dokumentów, należało zastosować przepisy art. 48 ust. 1 i 4 ustawy - Prawo budowlane. Orzeczony nakaz rozbiórki nie narusza zatem przepisów prawa materialnego.

Z przeprowadzonej analizy akt sprawy wynika jednocześnie, że organy wydając decyzje w przedmiotowej sprawie działały zgodnie z przepisami postępowania. Stan faktyczny sprawy został wyjaśniony dokładnie, na podstawie materiału dowodowego zebranego w sposób wyczerpujący (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), oceny zebranych dowodów organy dokonały zgodnie z art. 80 k.p.a., zaś uzasadnienia decyzji organów obu instancji odpowiadają wymogom z art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze - przeprowadzone dowody były wystarczające, aby prawidłowo ustalić istotne okoliczności faktyczne sprawy, to jest brak pozwolenia na budowę dla wykonanych robót budowlanych, ich zakres oraz okres ich wykonania.

W protokołach przeprowadzenia dowodów z przesłuchania stron postępowania oraz świadków brak jest zapisów, które wskazywałyby na stronniczość osoby przeprowadzającej dowód, czy też jakiekolwiek ingerencje tej osoby w treść składanych wyjaśnień i zeznań. W szczególności wyjaśnić należy, że przesłuchanie strony B. S. w dniu 20 marca 2012 r. zostało przeprowadzone prawidłowo, a z protokołu tej czynności nie wynika, aby stronie tej uniemożliwiono swobodę w składaniu wyjaśnień, ani też aby uczestniczącym w tej czynności skarżącej Z. J. oraz jej pełnomocnikowi K. P., uniemożliwiono zadawanie pytań przesłuchiwanej. Ponadto przesłuchanie to zostało przeprowadzone poprzez odniesienie się do okoliczności istotnych w sprawie, które były już wcześniej ustalane w toku przesłuchania B. S. w dniu 26 sierpnia 2009 r. Brak było podstaw do poszerzania zakresu przesłuchania o dodatkowe okoliczności, które rzekomo miały przedstawić skarżące w toku postępowania, skoro były one bezskutecznie wzywane przez organ pierwszej instancji do wskazania, jakie nowe okoliczności są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Wbrew twierdzeniu skarżących, w zgromadzonym materiale dowodowym nie występowały wątpliwości, które miałyby zostać nieusunięte przez organy rozpatrujące sprawę. Dokumenty, na których oparły się organy, należy uznać za wiarygodne dowody, pozwalające ustalić stan faktyczny sprawy. Załączone do akt sprawy fotografie przedstawiające aktualny stan zainwestowania działki nr [...], zostały prawidłowo opisane przez organ pierwszej instancji, zaś mapa uzyskana ze Starostwa obrazująca stan zabudowy działki wskazuje że jest to stan na rok 1996. Dla oceny tej mapy jako dowodu w sprawie nie jest niezbędne ustalenie daty, w jakiej mapa ta została sporządzona, skoro celem dowodu z tejże mapy było ustalenie, jaki był stan zabudowy działki w określonym czasie.

Jak już wyżej wyjaśniono, ustalenie dokładnej daty wykonania spornych robót budowlanych nie było niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Wystarczyło ustalenie dokonane przez organy, że roboty te wykonano w latach 2000 – 2004. W ocenie Sądu, organ pierwszej instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe w celu wykazania okresu czasu, w jakim zostały one wykonane, gromadząc zarówno dowody z dokumentów, jak i w postaci wyjaśnień stron postępowania, a także zeznań świadków. Skarżące nie były natomiast w stanie wskazać dokładnej daty realizacji przedmiotowej rozbudowy budynku, zaś powstałej rozbieżności między treścią składanych przez nie w sprawie wyjaśnień i podnoszonych twierdzeń, a pozostałym materiałem dowodowym, nie potrafiły wyjaśnić, mimo że zapewniono im pełne prawo do czynnego udziału w postępowaniu.

Zarzuty skarżących dotyczące nieprawidłowego wyjaśnienia przez organy okoliczności dotyczących pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji nie znajdują oparcia w aktach sprawy. Jeżeli skarżące twierdzą, że takie pozwolenie zostało wydane, winny je przedłożyć w toku postępowania, skoro obecnie są współwłaścicielkami budynku. Nadto w archiwach Starostwa takiego pozwolenia na rozbudowę nie stwierdzono.

Nieprawidłowości w prowadzeniu akt sprawy, jak wskazywane w skardze - brak numeracji kart, nieuporządkowanie akt, nie mogły stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Natomiast zarzut dotyczący wypinania kart z akt sprawy nie został w żaden sposób przez skarżące uprawdopodobniony, skarżące nie podały ani co konkretnie zostało usunięte z akt, ani jaki wpływ miałoby to mieć na wynik sprawy.

Analiza akt administracyjnych wskazuje przy tym, że czynności podejmowane przez skarżące w toku postępowania nie zmierzały do wykazania konkretnych okoliczności faktycznych sprawy, lecz miały na celu nieuzasadnione przedłużenie postępowania. W trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji, na skutek wydania przez organ drugiej instancji decyzji kasacyjnej z dnia 8 lutego 2011 r., organ zawiadamiał skarżące o terminach przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków i stron postępowania. W przesłuchaniu w dniu 28 kwietnia 2011 r. świadka C. W., świadka E. S. i świadka B. G. brała udział skarżąca Z. J. wraz z pełnomocnikiem K. P. Prawidłowo zawiadomiony o dacie przeprowadzenia tych dowodów pełnomocnik skarżącej B. D. – S. G. nie stawił się, lecz poprzez K. P., w tym samym dniu złożył wniosek o odroczenie tego terminu. Organ słusznie nie uwzględnił tego wniosku, skoro został złożony w dniu zaplanowanej czynności dowodowej, udział strony w przeprowadzeniu dowodu był zapewniony, a jednocześnie nie był obligatoryjny, zaś strona (jej pełnomocnik) miała zapewnioną możliwość zapoznania się z treścią złożonych przez świadków zeznań i ustosunkowania się do nich po przeprowadzeniu dowodu.

Następnie - pismem z dnia 1 lipca 2011 r. - strony zostały prawidłowo zawiadomione, zgodnie z trybem określonym w art. 10 § 1 k.p.a., o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżąca Z. J. skorzystała z tego prawa, przeglądając akta sprawy w dniu 29 lipca 2011 r. W tym samym dniu upłynął termin składania wniosków zakreślony w ww. zawiadomieniu z dnia 1 lipca 2011 r. Odpowiadając pismem z dnia 16 sierpnia 2011 r. na to zawiadomienie skarżące nie przedstawiły żadnych konkretnych zastrzeżeń czy wniosków w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Również w piśmie z dnia 26 listopada 2011 r. nie zawarły żadnego konkretnego wniosku dowodowego, a nowe okoliczności, o których mowa w tym piśmie, a co do których skarżące domagały się przesłuchania stron, nie zostały w żaden sposób określone. Skarżące, wezwane do sprecyzowania ww. wniosku dowodowego, nie wskazały o jakie nowe okoliczności chodzi (pismo skarżących z dnia 27 grudnia 2011 r.). Ponieważ podniosły jednocześnie, że zaistniały rozbieżności w wyjaśnieniach B. S., organ pierwszej instancji uwzględnił wniosek o ponowne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron i dowód ten przeprowadził w dniu 20 marca 2011 r. W ocenie Sądu przeprowadzenie ponownego dowodu z przesłuchania stron nie dało podstaw do odmiennej oceny dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego. Zastrzeżenia skarżącej Z. J. dotyczące wiarygodności mapy załączonej do projektu rozbudowy instalacji gazowej są bezzasadne. Okoliczność, że skarżące nie brały udziału w postępowaniu dotyczącym rozbudowy instalacji gazowej, nie ma znaczenia dla oceny wiarygodności ww. dokumentu. Natomiast B. S. potwierdziła wcześniej złożone wyjaśnienia. W wyznaczonym dniu przesłuchania stron nie stawiła się skarżąca B. D., usprawiedliwiając niestawiennictwo w tym samym dniu telefonicznie, chorobą dziecka. W ocenie Sądu organ słusznie odstąpił od wyznaczania kolejnego terminu przesłuchania B. D., skoro – mimo wezwania organu - skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności mogących mieć znaczenie w sprawie, zaś przesłuchiwana na wcześniejszym etapie postępowania (protokół z dnia 24 września 2009 r.) wyjaśniała, że nie posiada wiedzy co do większości istotnych okoliczności sprawy lub też, że okoliczności tych nie pamięta z uwagi na upływ czasu.

Po zapoznaniu się w dniu 18 kwietnia 2012 r. z aktami sprawy, na skutek zawiadomienia skierowanego przez organ do stron w dniu 26 marca 2012 r., skarżące wniosły o udzielenie dodatkowego terminu na zapoznanie się z materiałem dowodowym zgromadzonym po dniu przeglądania akt. Wskazać w tym miejscu należy, że żadne dodatkowe dowody nie zostały włączone do akt sprawy po dniu 18 kwietnia 2012 r., lecz w dniu 25 kwietnia 2012 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję w sprawie, zatem wniosek o przedłużenie terminu do przeglądania akt sprawy był bezzasadny. Brak było również podstaw, aby uwzględnić wniosek skarżących o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, skoro wszystkie okoliczności faktyczne sprawy zostały wyjaśnione. Nadto, wbrew twierdzeniom skarżących, uczestniczka postępowania B. S. nie mogła złożyć wyjaśnień dotyczących nowych okoliczności sprawy, wskazanych przez skarżące, albowiem nie wskazały one żadnych nowych okoliczności. Z tych względów organ zasadnie przeprowadził przesłuchanie odnośnie istotnych okoliczności sprawy, pozostawiając stronie prawo wypowiedzenia się do ewentualnych innych okoliczności sprawy oraz umożliwiając skarżącej Z. J. zadawanie pytań przesłuchiwanej stronie. Zastrzeżenia skarżących dotyczące sposobu przeprowadzenia przesłuchania B. S. nie znajdują przy tym odzwierciedlenia w protokole przesłuchania. Protokół ten nadto został podpisany przez skarżącą Z. J. bez uwag. Należy dodać, że w ocenie Sądu akta sprawy są prawidłowo skompletowane.

W takim stanie sprawy, w ocenie Sądu, brak było podstaw do dalszego przedłużania postępowania poprzez uwzględnianie bezzasadnych wniosków skarżących składanych do akt sprawy. Prowadziłoby to do naruszenia zasady szybkości i prostoty postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 12 § 1 k.p.a.

Zarzut skarżących dotyczący nierozpoznania przez organ odwoławczy właściwego odwołania należało również uznać za bezzasadny. Zaskarżona decyzja została sprostowana postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 grudnia 2012 r. o sprostowaniu z urzędu błędów pisarskich w swojej decyzji z dnia 20 lipca 2012 r. (zaskarżonej w niniejszej sprawie) m.in. w ten sposób że: "na stronicy 1 w wierszu 8 i 9 od góry jest: od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10.09.2009r. nr [...]; powinno być: od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25.04.2012r. nr [...]". Postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia 8 marca 2013 r., utrzymujące w mocy to postanowienie, zostało zaskarżone skargą przez Z. J., która to skarga została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 856/13. Skarga kasacyjna Z. J. od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 931/14. Nie ma zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja została wydana po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 kwietnia 2012 r., nr [...].

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę jako bezzasadną oddalił.