Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1057/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2 w zw. z
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja NSA Izabela Dobosz Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2009 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Wojewody z dnia 28 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej K.K. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z [...] września 2007 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1 -4, art. 141, art. 142, art. 216 i art. 217 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i art. 104 kpa, po rozpoznaniu wniosku K. K. orzekł:

- w punkcie 1 o odmowie zwrotu części działki nr 1 oraz części działki nr 2, obj. [...], położonych w obrębie [...] jedn. ewid. P. m. K., znajdujących się w granicach wywłaszczonej działki nr 3 obr. [...] P., na rzecz K. K.,

- w punkcie 2 o zwrocie działki nr 4 o pow. 0,1993 ha, obj. [...], położonej w obr. [...] jedn. ewid. P. m. K., znajdującej się w granicach wywłaszczonej działki nr 3 obr. [...] P., na rzecz K. K. w całości,

- w punkcie 3 o zobowiązaniu K. K. do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty [...] zł, odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, powiększonej o kwotę stanowiącą różnicę wartości części nieruchomości wywłaszczonej, według stanu z dnia wywłaszczenia oraz stanu z dnia zwrotu,

- w punkcie 4 o sposobie wpłaty należności określonej w punkcie 3,

- w punkcie 5 o tym, że wierzytelności Gminy K. podlegają stosownemu zabezpieczeniu, a jeżeli zabezpieczenie to polegać ma na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, to decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej,

- w punkcie 6 o tym, że ostateczna decyzja o zwrocie działki nr 4 stanowi podstawę do ujawnienia zmian w operacie ewidencji gruntów dla obrębu [...] jedn. ewid. P. m. K. oraz dokonania wpisu prawa własności w księgach wieczystych, na wniosek właściciela.

Organ l instancji w uzasadnieniu decyzji podał, że postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr 5 obręb [...] jedn. ewid. P. m. K. zostało wszczęte na wniosek K. K., wskutek zawiadomienia Zastępcy Dyrektora Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. z dnia [...] czerwca 2005 r., iż powzięty został zamiar użycia na cel inny niż określony w decyzji wywłaszczeniowej nieruchomości stanowiącej własność Gminy K., składającej się z działki nr 5 o pow. 4,0493 ha, obr. [...] jedn. ewid. P. m. K., powstałej m. in. z części działki nr 3 obr. [...] P.

Wskazana wyżej działka nr 3 o pow. 0,2390 ha położona w obr. [...] P., jako część działki nr 6 obr [...] P., wraz z innymi działkami wchodzącymi w skład jednej nieruchomości objętej Lwh [...] c.d. Kw [...] Z., stanowiącej współwłasność R. L. w 1/4 części i K. K. w 3/4 częściach, została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Dzielnicy K. – P. z dnia [...] grudnia 1979 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w b. gm. kat. Z. i o odszkodowaniu.

W powołanej wyżej decyzji wskazano, że przedmiotowa nieruchomość wraz z innymi nieruchomościami była niezbędna Skarbowi Państwa na cele budowy osiedla mieszkaniowego "Z. l etap, l przedsięwzięcie", zgodnie z decyzją Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia [...] kwietnia 1979 r. zatwierdzającą plan realizacyjny przedmiotowej inwestycji. Z tytułu wywłaszczenia nieruchomości o łącznej powierzchni 16 831 m2 na rzecz współwłaścicieli ustalone zostało odszkodowanie w łącznej kwocie [...] zł, w tym za grunt w kwocie [...] zł, przyjmując wartość 1 m2 po 18 zł, a za składniki rolne w kwocie 2.606 zł.

Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla m. K. Wydział II [...] z dnia [...] czerwca 1956 r. Sygn. akt [...] prawo do spadku po R. L. nabyły: wdowa H. ze S. L. w 1/4 części i córka K. K. w 3/4 częściach.

Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla m. K. z dnia [...] sierpnia 1957 r. Sygn. akt [...] prawo do spadku po H. L. nabyła córka K. K. - w całości.

Po dacie wywłaszczenia działka nr 3 o pow. 0,2390 ha obr. [...] P. planem podziału nr [...] z dnia [...] stycznia 1986 r. podzieliła się na działki: nr 7 o pow. 0,0074 ha i nr 8 o pow. 0,2316 ha, przy czym nowopowstała działka nr 8 wraz z innymi zniosła się do działki nr 9, która zmieniła powierzchnie, konfigurację i oznaczenie na działkę nr 10 o pow. 4,9369 ha obr. [...] P.

Następnie planem podziału nr [...] z dnia [...] czerwca 1986 r. działka nr 10 o pow. 4,9369 ha podzieliła się na działki: nr 11 o pow. 4,6414 ha oraz wydzielone pod obiektami działki: nr 12 o pow. 0,2560 ha, nr 13 o pow. 0.0036 ha i nr 14 o pow. 0,0359 ha. Wykaz zmian gruntowych oraz mapa z podziałem z operatu nr [...] z dnia [...] sierpnia 1987 r. dowodzą, że z działki nr 11 o pow. 4,6414 ha powstały w wyniku jej podziału: zabudowana blokiem mieszkalnym -działka nr 15 o pow. 0,1004 ha i działka nr 16 o pow. 4,5410 ha. W związku z koniecznością wydzielenia działki pod kolejnym blokiem mieszkalnym, operatem nr [...] z dnia [...] listopada 1988 r działka nr 16 podzieliła się na działki: nr 17 o pow. 0,1119 ha i nr 18 o pow. 4,4291 ha, a ta z kolei operatem [...] z dnia [...] maja 1989 r. podzieliła się na działki: nr 20 o pow. 0,0659 ha i nr 19 o pow. 4,3632 ha. Z kolei tak powstała działka nr 19 planem podziału nr [...] z dnia [...] grudnia 1989 r. podzieliła się na działki nr 21 o pow. 0,0371 ha i nr 22 o pow. 4,3261 ha.

W związku z koniecznością wydzielenia działek pod kolejnymi blokami nr A i nr B, planem podziału nr [...] działka nr 22 podzieliła się na działki: nr 23 o pow. 4,2095 ha, nr 24 o pow. 0,0371 ha i nr 25 o pow. 0,0795 ha. Pod kolejny obiekt z w/w działki nr 23 wydzielono działkę nr 27 o pow. 0,0163 ha, a pozostałą część o pow. 4,1932 ha oznaczono nr 26 (operat nr [...]).

Wykaz zmian gruntowych oraz mapa z podziałem z operatu nr [...] z dnia [...] czerwca 1996 r. potwierdzają, że działka nr 26 podzieliła się na działki: nr 28 o pow 0,0115 ha, nr 29 o pow. 0,0190 ha, nr 30 o pow. 0,0158 ha, nr 31 o pow. 0,0039 ha oraz nr 32 o pow. 4,1430 ha, która to działka następnie podzieliła się na działki: nr 33 o pow 0,0046 ha, nr 34 o pow. 0,0076 ha i nr 35 o pow. 4,1308 ha (operat nr [...] z dnia [...] września 1998 r.).

Operatem podziału nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. działka nr 35 podzieliła się na działki: nr 36 o pow 0,0379 ha i nr 37 o pow. 4,0929 ha, która to działka z kolei operatem podziału nr [...] z dnia [...] maja 2000 r. podzieliła się na działki nr 38 o pow. 0,0436 ha i nr 39 o pow. 4,0493 ha.

Zdaniem organu l instancji z powyższych wywodów, a także z porównania mapy ewidencyjnej pochodzącej z okresu wywłaszczenia z obowiązującą aktualnie mapą ewidencyjną obrębu [...] jedn. ewid. P. wynika, że część wywłaszczonej działki nr 3 oznaczona jako działka nr 40 o pow. 0,2316 ha znalazła się w granicach działki nr 39 obr. [...] jedn. ewid. P. i była przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w przedmiotowej decyzji.

Pozostała część wywłaszczonej działki nr 3 obr. [...] P., stanowiąca działkę nr 41 o pow 0,0074 ha, znajduje się aktualnie w granicach działki nr 42 o pow. 0,0707 ha obr. [...] jedn. ewid. P. - nie była objęta przedmiotowym postępowaniem.

Z akt sprawy wynika również, zdaniem Starosty, że decyzją Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w K. nr [...] z dnia [...] marca 1982 r., zmienioną decyzją z tej daty, nieruchomość państwową położoną w K. dz. adm. P. b. gm. kat. Z., o łącznej powierzchni 9,9661 ha, w skład której wchodziła między innymi opisana wyżej wywłaszczona działka nr 3, postanowiono oddać Spółdzielni Mieszkaniowej R. w K. w użytkowanie wieczyste na okres [...] lat, licząc od daty zawarcia umowy notarialnej. W wykonaniu tej decyzji w dniu [...] grudnia 1983 r. zawarta została, w formie aktu notarialnego, umowa użytkowania wieczystego Rep. [...], w treści której wskazano, iż oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste nastąpiło celem wybudowania na niej przez Spółdzielnię Mieszkaniową "R." w K. - spółdzielczych budynków mieszkalnych na warunkach określonych w planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją wydaną przez Biuro Planowania Przestrzennego w K. z dnia [...] kwietnia 1979 r. nr [...].

Następnie na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej "R." Urząd Dzielnicowy K. ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1987 r. rozwiązał umowę użytkowania wieczystego Rep. [...] z dnia [...] grudnia 1983 r., zawartą w wykonaniu decyzji Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w K. nr [...] z dnia [...] marca 1982 r.

Zgodnie z odpisem z księgi wieczystej [...] wydanym przez Centralną Informację Ksiąg Wieczystych Ekspozytura w K. w dniu [...] czerwca 2007 r. (sygn. wniosku [...]) działka nr 39 obr. [...] jedn. ewid. P. stanowi własność Gminy K.

W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego nie odnaleziono niestety w zbiorach archiwalnych planu realizacyjnego inwestycji o nazwie "budowa osiedla mieszkaniowego "Z. l etap, l przedsięwzięcie", zatwierdzonego decyzją Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia [...] kwietnia 1979 r. nr [...], który to dokument był podstawą wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa opisanej na wstępie działki nr 3 obr. [...] P.

Dokumentów tych poszukiwano w zbiorach akt przechowywanych do grudnia 2006 r. w Starostwie Powiatowym w K. oraz w zbiorach Archiwum Zakładowego Urzędu Miasta K..

Natomiast w trakcie poszukiwań odnaleziono plan realizacyjny zatwierdzony decyzją Biura Planowania Przestrzennego w K. nr [...] z dnia [...] października 1979 r. obejmujący osiedle mieszkaniowe "R.", którego treść wskazuje, iż teren działki nr 3 obr. [...] P. i działek sąsiednich znalazł się w obszarze przeznaczonym na urządzenie miejsc parkingowych.

Identyczny planowany sposób zagospodarowania terenu dziatki nr 3 obr. [...] P. przedstawiono na planszy zawierającej schemat powiązań komunikacyjnych na osiedlu mieszkaniowym "R. l etap" pochodzącej z miesiąca sierpnia 1979 r.

Powyższe materiały wykorzystano więc dla dokonania oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu z dnia [...] grudnia 1979 r.

Organ l instancji podkreślił, że w toku postępowania wyjaśniającego akta sprawy zostały również uzupełnione dokumentami wskazującymi, iż dla terenu położonego w K. przy ulicy G. (narożnik ul. K.), oznaczonego wówczas jako działka nr 23 obr. [...] P., decyzją z dnia [...] sierpnia 1991 r. nr [...] Urząd Miasta K. Wydział Architektury zatwierdził pod względem urbanistycznym i architektonicznym plan realizacyjny inwestycji budowlanej o nazwie: budowa zespołu pawilonów handlowo -usługowych ([...] szt. - różnych branż) oraz udzielił pozwolenia na budowę tej inwestycji.

W uzasadnieniu tej decyzji podano, że opracowana dokumentacja obejmująca przedmiotową inwestycję była zgodna z ustaleniami obowiązującego na tym terenie planu ogólnego m. K. oraz planu realizacyjnego osiedla "R.". W części graficznej projektu realizacyjnego zagospodarowania terenu dla zespołu handlowego u zbiegu ulic K. i G., osiedle [...] znalazł się załącznik opisany jako orientacja w skali 1:2000 z zaznaczonym zakresem opracowania i bilansowania, z treści którego wynika, że przedmiotowa inwestycja miała być realizowana na terenie przeznaczonym pod budowę miejsc parkingowych. Powyższe ustalenie pozostaje, więc w zgodzie z ustaleniami wyżej wymienionych planów realizacyjnych pochodzących z drugiej połowy 1979 r., zgodnie z którymi teren działki nr 3 obr. [...] P. i sąsiednich znalazł się w obszarze przeznaczonym na urządzenie miejsc parkingowych.

W oparciu o informacje przekazane przy piśmie Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2006 r. ustalono, iż części działki oznaczonej obecnie nr 39 obr. [...] P. (poprzednie oznaczenie nr 37), w granicach wywłaszczonej działki nr 3 obr. [...] P., są dzierżawione z przeznaczeniem na handel i drogę dojazdową.

Z ustaleń dokonanych w trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami terenu, przeprowadzonej w dniu 9 czerwca 2006 r. wynika, że objęty roszczeniem o zwrot teren działki nr 39 obr. [...] jedn. ewid. P., w granicach wywłaszczonej działki nr 3 obr. [...] P., od południa porośnięty jest pasmem drzew liściastych stanowiących nasadzenia, wysoką trawą i chwastami. Objęty roszczeniem o zwrot teren wzdłuż granic: zachodniej i północnej zabudowany został pawilonem handlowym stanowiącym kompleks segmentów połączonych ze sobą murowanymi ścianami i wspólnie zadaszony dachem pokrytym blachą falistą. W ścianach segmentów od strony zaplecza znajdują się drzwi i niewielkie okratowane okna, natomiast od frontu w ścianach znajdują się okna wystawowe i drzwi wejściowe do tych obiektów. Natomiast środkowa część opisywanego terenu wysypana została drobnym kamieniem i w chwili dokonywanych oględzin na terenie tym parkowały samochody oraz stanowił on dojazd od zaplecza do pawilonu handlowego. Na tej części znajdują się również studzienki kanalizacyjne wraz z pokrywami. Ponadto w oparciu o treść mapy zasadniczej ustalono, iż opisywany kompleks handlowy wyposażony został w media: kanalizację, prąd, wodę, gaz i teletechnikę, które to uzbrojenie, zgodnie z oświadczeniem dzierżawców, wykonane zostało z inicjatywy tych osób i przez nie sfinansowane. Uporządkowanie i zagospodarowanie terenu wokół pawilonu również nastąpiło kosztem i staraniem dzierżawców, zgodnie z zaleceniami Urzędu Miasta K. Wydziału Geodezji.

W przedmiotowej sprawie dodatkowo przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, w zakresie posiadania przez podmioty zarządzające sieciami infrastruktury miejskiej swoich sieci lub urządzeń na działce nr 39 obr. [...] jedn. ewid. P., w granicach zgłoszonego roszczenia.

Z treści pisma Przedsiębiorstwa Wodociągów [...] w K. S.A. z dnia 5 grudnia 2006 r. wynika, że na przedmiotowej działce znajdują się przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne do budynków: G. [...], [...], [...], [...] oraz ul. K.: [...], [...], wykonane w latach 90 - tych na potrzeby zasilania odbiorców budynków znajdujących się na tej działce. Ponadto na przedmiotowym terenie Przedsiębiorstwo to posiada sieć kanalizacji ogólnospławnej [...], 300 wykonaną dla osiedla R. w K.: p. XI zad. 2 -w czasie od 28.12.1981 r. do 14.09.1982 r., zad. 1.1.3 - w czasie od 01.07.1986 r. do 04.04.1990 r.

Z kolei z treści pisma Spółki Akcyjnej "A - Oddział w K. z dnia [...] grudnia 2006 r. wynika, że przez teren działki: 39 pół. w obr. [...] jedn. ewid. P. przebiega sieć kablowa niskiego napięcia wykonana w latach 90 - tych na potrzeby zasilania odbiorców budynków znajdujących się na tej działce.

Natomiast pismo [...] Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. z dnia [...] stycznia 2007 r. i pismo [...] Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej S.A. w K. z dnia [...] grudnia 2006 r. potwierdzają, że w rejonie objętym roszczeniem nie ma żadnych przyłączy i sieci gazowych oraz sieci cieplnej.

Organ l instancji podał, że stosownie do postanowień art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1-2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dwie pierwsze przesłanki niezbędne do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostały spełnione. Wnioskodawczyni K. K. jest bowiem poprzednim współwłaścicielem i spadkobiercą drugiego ze współwłaścicieli, a wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa prawa własności działki nr 3 obr. [...] P., której część znajduje się w granicach wykazanej wyżej działki nr 39 obr. [...] jedn. ewid. P., nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczanie nieruchomości, wymienionej w art. 216 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Dla ustalenia, czy i trzecia przesłanka została spełniona, organ l instancji w prowadzonym postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dokonał oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w orzeczeniu o wywłaszczeniu, w świetle przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W szczególności organ l instancji podał, że teren wywłaszczonej działki nr 3 obr. [...] P., w części odpowiadającej obecnie części działki nr 43 pół. w obr. [...] jedn. ewid. P., znalazł się w obszarze przeznaczonym pod infrastrukturę osiedla mieszkaniowego "R.", a w szczególności pod miejsca parkingowe.

Organ l instancji zaznaczył, że z ustaleń dokonanych w trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2006 r. wynika, że teren objęty przedmiotowym postępowaniem, w części zabudowany został kompleksem segmentów handlowych, która to inwestycja została zrealizowana i sfinansowana przez prywatnych inwestorów, a w pozostałej części stanowi zaplecze tego obiektu budowlanego i teren zielony.

Organ l instancji wskazał, że budowa osiedla mieszkaniowego nie tylko ograniczała się do wybudowania wielorodzinnych bloków mieszkaniowych, ale również musiała być wykonana infrastruktura niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania tego osiedla w postaci pawilonów handlowych i usługowych, żłobka, przedszkola oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne i piesze, parkingi, boiska, tereny zielone oraz instalacje podziemne (wodociągi, kable elektryczne, instalacja gazowa, sanitarna, kanały deszczowe).

Organ l instancji zwrócił uwagę, że sposób zagospodarowania spornej działki mógłby, w kontekście powyższego wskazania, odpowiadać realizacji celu wywłaszczenia w zakresie infrastruktury osiedla mieszkaniowego, oczywiście pod warunkiem, że obecny sposób zagospodarowania przedmiotowego terenu potraktowany zostałby jako modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie. Jednakże oceniając trzecią wymienioną wcześniej przesłankę zwrotu nieruchomości - nie można pominąć faktu, że budowa tego kompleksu handlowego rozpoczęta została dopiero po upływie 10 lat od daty wywłaszczenia działki nr 3 obr. [...] P. na rzecz Skarbu Państwa, a tym samym nie został spełniony warunek dotyczący okresu, w jakim powinno nastąpić zagospodarowanie wywłaszczonego terenu.

Takie ustalenia pozwoliły organowi l instancji na podjęcie decyzji o zwrocie przedmiotowej nieruchomości.

Niemniej jednak organ l instancji podkreślił, że w świetle cytowanej wyżej normy prawnej wynikającej z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomości, działkę nr 39 obr. [...] jedn. ewid. P. m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr 3 obr. [...] P., należy uznać za zbędną dla celu wywłaszczenia określonego w decyzji Naczelnika Dzielnicy K. nr [...] z dnia [...] grudnia 1979 r., jako budowa osiedla mieszkaniowego "Z. l etap, l przedsięwzięcie" i w związku z tym należy orzec o jej zwrocie, za wyjątkiem jednak części, na której Przedsiębiorstwo Wodociągów i [...] S.A. posiada sieć kanalizacji ogólnospławnej wykonaną dla potrzeb prawidłowego funkcjonowania osiedla mieszkaniowego "R." w K.

Organ l instancji podkreślił, że zwrotowi nie może również podlegać część przedmiotowej nieruchomości zabudowana częścią segmentu (o numerze porządkowym [...] przy ulicy G.) pawilonu handlowego. W przedmiotowej sprawie roszczenie wynikające z cytowanego wyżej art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy działki nr 39 obr. [...] jedn. ewid. P., w granicach której znajduje się część wywłaszczonej działki nr 3 obr. [...] P. oznaczona poprzednio jako działka nr 40 o pow. 0,2316 ha.

Realizacja tego roszczenia wiąże się więc z koniecznością dokonania podziału nieruchomości, która, jak to ustalono w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, została zabudowana obiektem stanowiącym kompleks segmentów handlowych połączonych ze sobą murowanymi ścianami, wspólnie zadaszonych dachem pokrytym blachą falistą. Podział takiej nieruchomości może zostać dokonany jedynie, gdy w wyniku podziału otrzymamy nieruchomość, na której usytuowany będzie budynek spełniający kryteria wynikające z przepisów prawa. Należy bowiem pamiętać, iż jeżeli działka gruntu, która powstanie w wyniku podziału nieruchomości, będzie stanowić odrębny przedmiot praw, to ustanowiono na niej prawo dotyczy nie tylko gruntu, ale również przestrzeni nad tym gruntem oraz pod nim. Powyższe wynika również z przepisów Kodeksu cywilnego, zgodnie z którymi w granicach określonych przez społeczno - gospodarcze przeznaczenie gruntu własności gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Stąd każdorazowy podział nieruchomości zabudowanej, który powodowałby także konieczność podziału budynku, powinien być zgodny z przepisem § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. z 2004 r. Nr 268, poz. 2663), który stanowi, iż granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przykrycia dachu. W budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przykrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystane części, które mają własne wejścia i są wyposażone w odrębne instalacje.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy organ l instancji wskazał, że granica wywłaszczonej działki nr 3 obr. [...] P., mająca stanowić linię podziału działki nr 39 obr. [...] jedn. ewid. P. dla realizacji roszczenie wynikającego z w/w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dzieliłaby jeden z segmentów (o numerze porządkowym [...]) pawilonu handlowego linią nie przebiegającą wzdłuż ściany usytuowanej na całej wysokości segmentu od fundamentu do przykrycia dachu, wyraźnie dzielącej ten segment na dwie odrębnie wykorzystane części, które miałyby własne wejścia i byłyby wyposażone w odrębne instalacje.

Tak sporządzony podział tej zabudowanej nieruchomości opisaną wyżej granicą wywłaszczonej działki nr 3 obr. [...] P. nie mógłby zostać zrealizowany zgodnie z przepisami prawa, gdyż w wyniku podziału powstałaby nieruchomość, na której usytuowany byłby budynek nie spełniający kryteriów wynikających z przepisów prawa. Podział taki nie zostałby więc zatwierdzony, a co za tym idzie nie zostałby określony przedmiot roszczenia tj. nieruchomość, który miałaby podlegać zwrotowi.

Wobec powyższego należało zlecić jednostce wykonawstwa geodezyjnego sporządzenie mapy z projektem podziału nieruchomości położonej w obr. [...] jedn. ewid. P. składającej się z działki nr 39 o pow. 4,0493 ha w taki sposób, aby podział ten mógłby spełniać powyższe kryteria wynikające z przepisów prawa.

W celu określenia przedmiotu zwrotu projektem podziału nieruchomości, sporządzonym w dniu 27 marca 2007 r. nr ks. rób. [...] przez geodetę uprawnionego przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 kwietnia 2007 r. nr [...] oraz zatwierdzonym ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. działka nr 39 o pow. 4,0493 ha obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. podzieliła się na działki: nr 1 o pow 0,0243 ha, nr 4 o pow. 0,1993 ha (przeznaczona do zwrotu) oraz nr 2 o pow. 3.8257 ha.

Mając na uwadze treść art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ l instancji w oparciu o treść decyzji Naczelnika Dzielnicy K. m- [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. ustalił, że właścicielowi przyznano odszkodowanie w łącznej kwocie [...] zł, w tym za grunt ustalono kwotę [...] zł, przyjmując wartość 1 m2 po 18 zł, a za składniki rolne kwotę 2.606 zł.

Przedmiotem zwrotu była działka nr 4 o pow. 0,1993 ha pół. w obr. [...] jedn. ewid. P. i w związku z tym do waloryzacji przyjęto kwotę [...] zł, która stanowi odszkodowanie za grunt ustalone z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, w wysokości odpowiadającej zwracanej powierzchni tj. 1993 m2.

Powyższa kwota została zwaloryzowana zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 227 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym RP - "Monitor Polski" za okres od stycznia 1980 r. do czerwca 2007 r., i wynosi 10 508.00 PLN.

Na zlecenie organu l instancji rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy w celu ustalenia szacunkowej wartości rynkowej podlegającej zwrotowi części działki nr 39 pół. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. K., zabudowanej w części opisanym wyżej pawilonem handlowym stanowiącym kompleks segmentów połączonych ze sobą murowanymi ścianami i wspólnie zadaszony dachem pokrytym blachą falistą, według stanu z dnia wywłaszczenia i zwrotu oraz poziomu cen z dnia wyceny, dla określenia stopnia zmniejszenia lub zwiększenia wartości nieruchomości, stosownie do art. 140 ust. 4 wyżej cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. W swym opracowaniu rzeczoznawca majątkowy stwierdził, iż wskutek wybudowania na wnioskowanej do zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości pawilonu handlowego, jej wartość uległa zwiększeniu o kwotę [...] zł.

Przy ustalaniu różnicy wartości rzeczoznawca majątkowy, zgodnie art. 140 ust. 4 powołanej ustawy, przyjął stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz jej stan z dnia zwrotu, nie uwzględnił skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości oraz wskazał na jakich przesłankach oparł swoje ustalenia i je uzasadnił.

Starosta [...] ocenił sporządzony operat szacunkowy jako prawidłowy i spełniający wymagania przewidziane w przepisach prawa.

W dniu 23 lipca 2007 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna, w trakcie której prowadzący rozprawę zapoznał strony obecne na rozprawie ze stanem sprawy.

Do zgromadzonego materiału dowodowego w trakcie rozprawy administracyjnej zgłoszono liczne zastrzeżenia dotyczące przede wszystkim sposobu ustalenia wartości lokali użytkowych. Rzeczoznawca majątkowy odnosząc się do tych zastrzeżeń podtrzymał swoje ustalenia zawarte w operacie szacunkowym.

Zdaniem organu l instancji zgromadzone w postępowaniu materiały i dowody w sprawie, pozwalają w świetle powołanych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami uznać za zbędną w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jedynie opisaną wyżej działkę oznaczoną nr 4 o pow. 0,1993 ha obr. [...] jedn. ewid. P. Starosta [...] podkreślił również, iż wystąpienie przesłanki zbędności określonej w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w odniesieniu do części wywłaszczonej nieruchomości tj. do działki nr 4 obr. [...] jedn. ewid. P., nie zwalnia organu z obowiązku badania, czy zachodzi przesłanka zbędności określona w art. 137 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Ustalenia dokonane w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego wskazują, według organu l instancji, iż również ta przesłanka została spełniona, bowiem w dniu złożenia wniosku o zwrot tj. 29 sierpnia 2005 r. działka oznaczona obecnie nr 4 obr. [...] jedn. ewid. P., w granicach wywłaszczonej działki nr 3 obr. [...] P., była zabudowa obiektem handlowo - usługowym na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 1991 r. nr [...] Urzędu Miasta K. Wydziału Architektury, który zatwierdził pod względem urbanistycznym i architektonicznym plan realizacyjny tej inwestycji oraz udzielił pozwolenia na budowę tej inwestycji.

Natomiast w pozostałym zakresie zgłoszone roszczenie, zdaniem organu l instancji, należało rozpatrzyć negatywnie, z przyczyn wskazanych wyżej. Ponadto Starosta [...] wskazał, iż o zakończeniu postępowania dowodowego strony zostały zawiadomione pismem z dnia 24 lipca 2007 r., w którego treści wskazano również, że za przewidzianą do zwrotu działkę nr 4 o pow. 0,1993 ha obr. [...] jedn. ewid. P. ustalona została należność w wysokości łącznej [...] zł, stosownie do przepisu art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jej wysokość odpowiada odszkodowaniu za grunt ustalonemu z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, w wysokości odpowiadającej zwracanej powierzchni tj. 1993 m, zwaloryzowanemu, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 227 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym RP - "Monitor Polski", za okres od stycznia 1980 r. do czerwca 2007 r., które wynosi 10.507,76 zł, powiększonemu o kwotę 979.100,00 zł stanowiącą różnicę wartości nieruchomości, pomiędzy jej stanem z dnia wywłaszczenia i z dnia zwrotu, określonej na dzień zwrotu w elaboracie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego mgr inż. W. K.

Organ l instancji wskazując na treść art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stwierdził, że umowy dzierżawy: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] nr [...], zawarte do dnia [...] grudnia 2014 r. w części dotyczącej zwracanej działki nr 4 obr. [...] jedn. ewid. P., powinny wygasnąć z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym mniejsza decyzja stanie się ostateczna.

Powołując się natomiast na art. 139 ustawy o gospodarce nieruchomościami podkreślono, iż poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy ubiegającemu się o zwrot nieruchomości nie przysługuje roszczenie o przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego, jak również żądanie odszkodowanie za zmianę stanu nieruchomości powstałą po dacie wywłaszczenia.

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli: Prezydent Miasta K., A. K. i D. K., I. G., K. K., K. B., K. K., R. K., J. K., M. M., P. M., K. B., E. S., M. P..

Prezydent Miasta K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części orzekającej o zwrocie działki nr 4 o pow. 0,1993 h, obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. na rzecz K. K. podnosząc, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Starosty [...] brak jest odniesienia do materiału dowodowego, który pozwalałby na określenie czy w okresach: 7 lat od dnia uprawomocnienia się decyzji o wywłaszczeniu tj. z dniem 1 kwietnia 1980 r. podjęte zostały prace związane z realizacją celu wywłaszczenia i 10 lat od w/w daty cel wywłaszczenia został zrealizowany .

A. K. i D. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w pkt 2 do 4 i wydanie decyzji o odmowie zwrotu działki nr 4 o pow. 0,1993 ha położonej obręb [...] jedn. ewid. P. w K., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie od pkt 2 do 4 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ l instancji. Odwołujący wskazali m.in., iż plan realizacyjny zatwierdzony decyzją Biura Planowania Przestrzennego w K. nr [...] z dnia [...] października 1979 r. obejmujący osiedle mieszkaniowe "[...]" oraz plansza zawierająca schemat powiązań komunikacyjnych na osiedlu mieszkaniowym "R. l etap" pochodzącej z miesiąca sierpnia 1979 r. "nie mogą być (...) uznane za wiarygodne, miarodajne i nie budzące żadnych wątpliwości w zakresie oceny zbędności niezagospodarowanej wywłaszczonej części nieruchomości" a ponadto podkreślili, iż wybudowanie pawilonu handlowo-usługowego "stanowi modyfikację inwestycji mieszczącej się w celu uzasadniającym wywłaszczenie". Zakwestionowano także prawidłowość dokonanego w przedmiotowej sprawie podziału działki nr 39 obr. [...] jedn ewid. P. oraz wartość wywłaszczonej nieruchomości oszacowaną w operacie szacunkowym.

I. G. wniosła o uchylenie w całości przedmiotowej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji o odmowie zwrotu wnioskodawcy K. K. części wywłaszczonej nieruchomości objętej działką 3 obr. [...] P. argumentując, iż jest to konieczne ze względu na rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik postępowania oraz rażące naruszenie przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę przedmiotowej decyzji przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Odwołująca zarzuciła organowi l instancji m. in., iż materiał dowodowy zgromadzony przez organ l instancji nie pozwala na określenie okresów w jakich podjęto prace w związku z realizacją celu wywłaszczenia a także zakwestionowała wartość działki będącej przedmiotem postępowania, podkreślając, iż "opinia rzeczoznawcy jest nieadekwatna w stosunku do aktualnych warunków rynkowych ".

K. K., zaskarżyła pkt 3, pkt 4 i pkt 5 decyzji w części określającej wysokość zobowiązania stanowiącego zwrot waloryzowanego odszkodowania na rzecz gminy K. i wniosła o uchylenie pkt 3, pkt 4 i pkt 5 decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2007 r. nr [...] oraz o ponowne sporządzenie operatu szacunkowego uwzględniającego: fakt poniesienia nakładów na nieruchomość niezgodnie z prawem, treść zawartych umów dzierżawy nakazujących rozbiórkę pawilonów handlowych mieszczących się na nieruchomości objętej postępowaniem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz uwzględnienie przy wymiarze odszkodowania art. 140 w zw. z art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

K. B., K. K., R. K., J. K., M. M., P. M., K. B., E. S., M. P., wnieśli o zmianę decyzji poprzez orzeczenie odmowy zwrotu działki nr 4 opow. 0,1993 ha, obj. [...], położonej w obrębie [...] jedn. ewid. P. m. K., znajdującej się w granicach wywłaszczonej działki nr 3 obr. [...] P., na rzecz K. K. oraz w przypadku nieuwzględnienia powyższego wnieśli o przeprowadzenie dowodu z operatu szacunkowego biegłego rzeczoznawcy majątkowego w celu ustalenia prawidłowej wartości rynkowej części działki nr 39 w obrębie [...] jedn. ewid. P. m. K., zabudowanej pawilonem handlowym, w zakresie ustalenia stopnia zwiększenia wartości tej nieruchomości.

Odwołujący się zarzucili Staroście [...] m. in., iż w toku postępowania oparł zaskarżoną decyzję w zakresie oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości dla celu wywłaszczenia nie na dokumencie stanowiącym podstawę jej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa, tj. na planie realizacji inwestycji o nazwie "Budowa osiedla mieszkaniowego Z. l etap, l przedsięwzięcie", zatwierdzonym decyzją Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia [...] kwietnia 1979 r. nr [...], a na innych dokumentach nie mających związku z niniejszą sprawą". Podkreślono także fakt, iż organ l instancji niewystarczająco wykazał zbędność dla celów wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Ponadto odwołujący stwierdzili, iż operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego zawiera szereg braków o charakterze merytorycznym, które w przekonaniu stron mogły mieć wpływ na ustalenie wartości nieruchomości i wysokości poniesionych nakładów.

Wojewoda decyzją z dnia 28 sierpnia 2008 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu podał, że zgromadzony dotychczas w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, czy realizację infrastruktury osiedla w postaci miejsc parkingowych na działce nr 4 obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. rozpoczęto bądź też nie rozpoczęto w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna albo czy omawianą inwestycję zakończono w ciągu 10 lat od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniowa uzyskała przymiot ostateczności, czego wymaga od organów administracji legalna definicja zbędności nieruchomości, zawarta w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W aktach sprawy, zgromadzonych przez organ l instancji, brak jest bowiem dowodów, które pozwalałyby na ustalenie powyższych okoliczności w sposób wyczerpujący. W tej sprawie jest to o tyle istotne, iż przy tak określonym sposobie zagospodarowania nieruchomości jakim było urządzenie miejsc parkingowych, nie można wykluczyć sytuacji, iż cel ten mógł zostać osiągnięty, a w wyniku powzięcia zamiaru zmiany sposobu wykorzystania nieruchomości została ona dopiero później zabudowana zespołem pawilonów handlowych. Szczególny zatem nacisk należy zatem położyć na przeprowadzenie wnikliwego i wyczerpującego postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie w celu precyzyjnego ustalenia, czy infrastruktura osiedla w postaci miejsc parkingowych na działce nr 4 obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. została czy też nie została zrealizowana w określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami ramach czasowych.

Organ odwoławczy podał, że w związku z powyższym, stosownie do art. 75 kpa § 1 jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny dla ustalenia czy rozpoczęcie realizacji miejsc parkingowych nastąpiło w okresie przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna i czy zakończono realizację tego celu w ciągu 10 lat, od tego dnia, znaczenie może mieć również dowód z przesłuchania świadków, tj. pracowników zatrudnionych przy budowie osiedla "Z.".

Następnie organ II instancji zaznaczył, że przy przeprowadzaniu dowodu z przesłuchania świadków, organ winien pamiętać o zachowaniu wymogu określonego w art. 79 § 1 kpa, zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem tej czynności. Ponadto zgodnie z dyspozycją § 2 omawianego przepisu strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia.

W konsekwencji powyższego w przedmiotowej sprawie koniecznym jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części, do czego organ odwoławczy nie jest uprawniony zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, wyrażoną w art. 15 kpa oraz art. 136 kpa, określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym. W związku z tym organ odwoławczy mógł jedynie w przedmiotowej sprawie zgodnie z art. 138 §2 kpa uchylić zaskarżoną decyzje w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.04.2007 r. sygn. akt l SA/Wa 10/07 LEX nr 335149).

Organ odwoławczy zauważył, że pomimo prawidłowego ustalenia przez Starostę [...], iż część działki nr 1, obj. [...], położona w obrębie [...] jedn. ewid. P. m. K., znajdująca się w granicach wywłaszczonej działki nr 3 obr. [...] P., nie jest zbędna na cel wywłaszczenia, gdyż na wskazanej działce znajduje się sieć kanalizacji ogólnospławnej Przedsiębiorstwa Wodociągów i [...] S. A., wykonana dla potrzeb prawidłowego funkcjonowania osiedla mieszkaniowego "[...]" w K. w terminach zakreślonych w art. 137 ugn., jednakże wobec przedstawionych powyżej uchybień w przeprowadzonym przez organ l instancji postępowaniu dowodowym, decyzja Starosty [...] z dnia [...] września 2007 r. podlega uchyleniu w całości.

W odpowiedzi na zarzuty odwołujących się odnoszące się do sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego z dnia [...] kwietnia 2007 r., Wojewoda podał, że na obecnym etapie postępowania nie był w stanie osądzić, czy zarzuty te zasługują na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. Powyższe oznacza, iż po dniu 25 kwietnia 2008 r. operat ten nie może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, chyba że biegły rzeczoznawca majątkowy w ramach ponownego rozpoznania sprawy przez organ l instancji, potwierdzi jego aktualność dla potrzeb postępowania.

W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, nie zostało należycie przeprowadzone. Postawiony zarzut dowolności może zostać wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.

Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła K. K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim uchyla pkt 2 i 6 decyzji organu l instancji.

Skarżąca w uzasadnieniu podała, że zaskarżona decyzja narusza art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż przeprowadzone przez organ l instancji postępowanie dowodowe niezbicie wykazało, że przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana na cele określone w decyzji wywłaszczeniowej, gdyż przed upływem 10 lat od wywłaszczenia nie tylko nie ukończono na tym terenie żadnej inwestycji, ale nawet nie podjęto kroków zmierzających do jej realizacji.

Następnie skarżąca zwróciła uwagę, że organ odwoławczy w ogóle nie ustosunkował się do jej odwołania w zakresie dotyczącym sposobu obliczenia wysokości odszkodowania podlegającego zwrotowi. Dlatego też jej zdaniem odwołanie nie zostało rozpatrzone.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia 28 sierpnia 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a.

Sąd rozpoznając sprawę stwierdził, że organ administracji publicznej II instancji rozpoznając sprawę naruszył art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 kpa.

W szczególności zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez organ l instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, że zgromadzony przez organ l instancji materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, czy realizację infrastruktury osiedla w postaci miejsc parkingowych na działce nr 4 obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. rozpoczęto w ciągu 7 lat od dnia kiedy decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna albo czy omawianą inwestycję zakończono w ciągu 10 lat od dnia w którym decyzja wywłaszczeniowa uzyskała przymiot ostateczności zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Organ l instancji ustalił bowiem, że działka nr 39 obr. [...] jedn. ewid. P., stanowiąca obecnie własność Gminy Miasta K., została wywłaszczona decyzją Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [...] grudnia 1979 r. na cele budowy osiedla mieszkaniowego "Z. l etap, l przedsięwzięcie". W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego organ l instancji nie odnalazł jednak w zbiorach archiwalnych planu realizacyjnego o nazwie "budowa osiedla mieszkaniowego Z. l etap, l przedsięwzięcie" zatwierdzonego decyzją Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia [...] kwietnia 1979 r. Natomiast w trakcie poszukiwań organ l instancji ustalił, że decyzją Biura Planowania Przestrzennego w K. nr [...] z dnia [...] października 1979 r. zatwierdzony został plan obejmujący osiedle mieszkaniowe "[...]", którego treść wskazuje, iż teren działki nr 3 obr. [...] P. i działek sąsiednich znalazł się w obszarze przeznaczonym na urządzenie miejsc parkingowych. Identyczny planowany sposób zagospodarowania terenu dziatki nr 3 obr. [...] P. przedstawiono na planszy zawierającej schemat powiązań komunikacyjnych na osiedlu mieszkaniowym "R. l etap" pochodzącej z sierpnia 1979 r. Powyższe materiały wykorzystano, więc dla dokonania oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu z dnia 31 grudnia 1979 r.

Zdaniem organu odwoławczego, przy tak określonym sposobie zagospodarowania nieruchomości jakim było urządzenie miejsc parkingowych, nie można wykluczyć iż cel ten został osiągnięty, a w wyniku powzięcia zamiaru zmiany sposobu wykorzystania nieruchomości została ona dopiero później zabudowana zespołem pawilonów handlowych. Dlatego też, w ocenie organu II instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy należałoby jako dowód w sprawie dopuścić wszystko, co mogłoby się przyczynić do jej wyjaśnienia. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny dla ustalenia czy rozpoczęcie realizacji miejsc parkingowych nastąpiło w okresie przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna i czy zakończono realizację tego celu w ciągu 10 lat, od dnia w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna. Znaczenie może mieć również dowód z przesłuchania świadków, tj. pracowników zatrudnionych przy budowie osiedla "Z.".

Sąd pragnie podkreślić jednak, że wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, gdy postępowanie w l instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, czyli organ l instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe.

Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 kpa. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej w l instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest przewidziany wyjątkowo, gdyż jest wyłomem od reguły merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Nie jest w tym zakresie możliwa ani dopuszczalna wykładnia rozszerzająca.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę żadna z wymienionych wyżej przesłanek wydania decyzji kasacyjnej nie wystąpiła. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy swoim rozstrzygnięciem naruszył treść art. 138 § 2 kpa, uznając że organ l instancji powinien ponownie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Aby można było przyjąć, że istotnie zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wskazanym przez organ odwoławczy, to okoliczność wskazywana przez ten organ powinna co najmniej być uprawdopodobniona. Fakt zaś ten, tj. faktycznie urządzenie parkingu na spornej działce przed obecnym sposobem jej zagospodarowania nie został dotychczas uprawdopodobniony. Obciążenie organu l instancji obowiązkiem poszukiwania dowodów na tę okoliczność (np. świadków - pracowników zatrudnionych ponad 20 lat temu przy budowie osiedla) nie można uznać za uzasadnione. Przeprowadzenie zresztą takiego dowodu, gdyby jego istnienie było realne, mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji (por. B. Adamiak w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 9, str. 627). W tej sytuacji, wobec przeprowadzenie przez organ l instancji w szerokim zakresie postępowania dowodowego oraz wobec braku dotychczas realnych przesłanek wskazujących na wcześniejsze urządzenie parkingu na spornej nieruchomości i przy braku choćby uprawdopodobnienia tej okoliczności, należało uznać, że nie występowały warunki przewidziane w art. 138 § 2 kpa do wydania decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy. W szczególności brak było podstaw do przyjęcia, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Z tych powodów należało, uwzględniając skargę, uchylić zaskarżoną decyzję działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.