Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 880/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędzia NSA Henryk Wach (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi J.Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] J.Z. wystąpił o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, tym wnioskiem objęto 12 działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha, położonych, jak ustalił organ, na terenach objętych wykazem obszarów ONW, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657 ze zm.). We wniosku określono położenie poszczególnych działek rolnych na działkach ewidencyjnych, ich powierzchnię i sposób użytkowania.

Ten wniosek został poddany kontroli administracyjnej, która wykazała, że:

- powierzchnia niektórych zadeklarowanych działek rolnych położonych na wskazanych działkach ewidencyjnych jest większa od powierzchni całkowitej z ewidencji gruntów;

- suma powierzchni działek rolnych położonych na wskazanej działce ewidencyjnej jest większa od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków występujących na tej działce w ewidencji gruntów;

- powierzchnia całkowita działki ewidencyjnej jest większa od powierzchni całkowitej z ewidencji gruntów.

W odpowiedzi na wezwanie do udzielenia wyjaśnień strona dokonała [...] korekty wniosku: wskazano powierzchnię działki rolnej C położonej na działkach ewidencyjnych [...] i [...] – [...] ha i podano, że działka rolna C o powierzchni [...] ha położona na działce ewidencyjnej [...] wykorzystywana jest jako łąka.

Do korekty dołączono wypis z rejestru gruntów.

Decyzją z [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji i Restrukturyzacji Rolnictwa w Z. przyznał stronie płatności ONW w wysokości [...] zł na rok 2005 do powierzchni [...] ha, uwzględniając tym samym w całości żądanie zawarte we wniosku z [...].

Następnie postanowieniem z [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji i Restrukturyzacji Rolnictwa w Z. wznowił na podstawie art. 149 § 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z [...] o przyznaniu płatności uzasadniając, iż ujawniono nowe okoliczności w sprawie istniejące, a nie znane organowi w dniu wydania decyzji. Nowe okoliczności ujawniono podczas obsługi sprawy o przyznanie płatności bezpośrednich i ONW na rok [...]. Podczas weryfikacji wniosku w toku kontroli administracyjnej na podstawie wizualizacji działek ewidencyjnych w systemie informatycznym ZSZiK ustalono, że działki [...], [...], [...], [...],[...] położone w powiecie [...], gmina K., miejscowość D. (objęte płatnością ONW w roku 2005) w rzeczywistości stanowią obszar nieużytkowany rolniczo lub w złej kulturze rolnej (samosiejki, wrzosowiska, drzewa).

Wezwany do złożenia wyjaśnień wnioskodawca w formie pisemnej, lecz nie na formularzu - korekta wniosku, potwierdził [...] to, iż na działkach [...], [...], [...], [...], [...] znajdują się tereny nieuprawnione do płatności, ponieważ jest to obszar nieużytkowany rolniczo (samosiejki, wrzosowiska, drzewa).

Podczas kontroli administracyjnej przeprowadzonej po wznowieniu postępowania ustalono, że różnica pomiędzy obszarem stwierdzonym - [...] ha, a obszarem zadeklarowanym we wniosku - [...] ha wyniosła [...] %.

Wobec tych faktów, decyzją z [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji i Restrukturyzacji Rolnictwa w Z. uchylił swoją decyzję z [...] o przyznaniu płatności ONW oraz odmówił stronie przyznania płatności ONW na rok 2005 powołując się przy tym na art. 151 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657 ze zm.), art. 70, art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 września 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Urz. L.153 z dnia 30.04.2004 r. ze zm.). Ponadto w uzasadnieniu, organ pierwszej instancji wskazał jako podstawę rozstrzygnięcia art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz.WE nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm.).

W odwołaniu skarżący wyjaśnił, że składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2005 był przekonany o tym, iż w rubryce wniosku- oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych winien był wskazać pastwiska, ponieważ był tam prowadzony wypas koni, a drzewa i krzewy nie stanowiły przeszkody dla zwierząt. Ponadto podniósł, że składając wniosek nie posiadał fotomap oraz nie był w stanie zmierzyć powierzchni, z których korzystał rolniczo. Strona wniosła o obciążenia jej nadpłaconą kwotą oraz o niestosowanie sankcji.

Zaskarżoną tu decyzją z [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodek postępowania administracyjnego, art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634).

W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z § 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657 ze zm.), działalność rolnicza jest prowadzona zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 14 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia.

W sprawach dotyczących zadeklarowania działek na obszarach ONW stosuje się przepisy prawa wspólnotowego, w tym rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 września 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Urz. L.153 z dnia 30.04.2004 r. ze zm.), które regulują zasady przeprowadzania kontroli gospodarstw rolnych, co do których wystąpiono o przyznanie płatności, zasady ustalania podstaw obliczania płatności, jak również zasady obliczania obniżek i wyłączeń w przypadku stwierdzenia uchybień we wnioskach.

Art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) 817/2004 nakazuje stosowanie art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w odniesieniu do płatności obszarowych, tj. płatności przyznawanych na bazie powierzchni gruntów rolnych, czyli również do płatności ONW. Wskazany już art. 51 ust. 1 stanowi, że jeżeli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakikolwiek systemów pomocy obszarowej, przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy , jeżeli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub 2 hektary, ale nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Jeżeli ta różnica przekracza 20% stwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarową. Za daną grupę upraw uznaje się obszary ONW.

W tej sprawie ustalono, że we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2005 strona zgłosiła do płatności powierzchnię [...] ha. Powierzchnia stwierdzona wyniosła natomiast [...] ha, różnica między powierzchnią zadeklarowaną i powierzchnią stwierdzoną wyniosła zatem [...] ha, co stanowi ponad 20%.

Skoro w [...] r. ustalono, że wskazana powierzchnia [...] ha była wyłączona z produkcji rolniczej z powodu zalesienia, to tym samym była to nowa okoliczność faktyczna w sprawie, istniejąca w chwili wydania decyzji pierwotnej, a nie znana organowi, co uzasadniało podjęcie czynności w sprawie (art. 145 § 1 pkt 5 kpa).

Nowa okoliczność faktyczna została ujawniona, kiedy wnioskodawca dołączył do wniosku na [...] r. załączniki graficzne przygotowane na podstawie danych GIS.

W rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w pkt 23, 24, 26 preambuły istnieją zapisy nakazujące wykorzystanie wszelkich środków, dostępnych dla administracji rządowej, w celu wyjaśnienia rozbieżności wykrytych w trakcie prowadzonej kontroli administracyjnej. Jednym z takich środków weryfikacyjnych są zgromadzone w systemie ZSZiK warstwy wektorowe i rastrowe jako dane graficzne GIS, uznawane według rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 i rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 jako dane referencyjne, w oparciu o które prowadzi się kontrole administracyjne oraz postępowanie wyjaśniające.

Organ odwoławczy powołując się na § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lutego 2005 r. zmieniające rozporządzenie z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 36, poz. 326), w brzmieniu:

1. Utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest:

1) uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych;

2) koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku łąk;

3) koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 30 września - w przypadku łąk trzęślicowych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt;

4) wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku pastwisk

oraz § 4 w brzmieniu:

Grunty rolne, o których mowa w § 1, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami z wyjątkiem:

1) drzew i krzewów:

a) niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody,

b) mających znaczenie dla ochrony wód i gleb,

c) niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną;

stwierdził, że składając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca winien podać tam w zakresie powierzchni użytkowanych rolniczo tj. działek rolnych – dane zgodne ze stanem faktycznym.

W skardze do sądu J.Z. wyjaśnił, że dopiero w [...] r. posiadając fotomapy mógł podać prawidłową powierzchnię gruntów rolnych. Ponadto zarzucił nieprawidłowe ustalenie, iż to kontrola administracyjna wykryła stwierdzone nieprawidłowości, w sytuacji kiedy to ustalenie miało miejsce na skutek przedłożenia przez niego fotomap.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zaprezentowaną w sprawie.

Na rozprawie pełnomocnik strony zarzucił organom administracji publicznej nie dokonanie pełnej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy powołując się przy tym na preambułę rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 pkt 67 i 68, gdzie uregulowano sytuacje, kiedy rolnik nie może zostać ukarany pozbawieniem lub zmniejszeniem płatności. Ponadto wskazując na art. 22 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, art. 3a ustawy o płatnościach obszarowych i art. 2 pkt 27 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 wyraził pogląd, iż dopiero po dostarczeniu map strona mogła prawidłowo zawnioskować o płatności. Doszło zatem do naruszenia art. 77 kpa, a także do naruszenia zasady zaufania obywatela do organów administracji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei, według art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w tym trybie badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można organom administracji publicznej skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego.

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273 ze zm.) w art. 5 stanowi, że zadania związane z udzielaniem pomocy finansowej w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich, zwanej dalej "pomocą", realizuje agencja płatnicza akredytowana na podstawie przepisów o uruchamianiu środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, wskazana w planie, zwana dalej "Agencją". Pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych. Pomoc jest udzielana, wstrzymywana, zawieszana lub zmniejszana w drodze decyzji administracyjnej kierownika jednostki organizacyjnej Agencji. Natomiast według jej art. 7, Agencja przeprowadza kontrole udzielenia i wykorzystania pomocy w zakresie zgodności z prawem i ustaleniami planu zgodnie z przyjętym planem kontroli. Prezes Agencji może powierzyć przeprowadzanie kontroli innym jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo do wstępu na grunty i do obiektów związanych z działalnością, której dotyczy pomoc; żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli; wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kserokopii oraz zabezpieczania tych dokumentów; sporządzania dokumentacji fotograficznej z przeprowadzonej kontroli; pobierania próbek do badań. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności protokół. Protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany protokół podpisuje tylko osoba wykonująca czynności kontrolne, dokonując w protokole stosownej adnotacji o odmowie podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania płatności w tej sprawie określało rozporządzenie Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657 ze zm.). Według regulacji tam zawartych (§ 1 ust. 2, § 2, § 3, § 4, § 6, § 8), płatność ONW jest przyznawana na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro. Płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.), oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Za działalność rolniczą uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb.

Działalność rolnicza jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE, jeżeli w gospodarstwie rolnym są przestrzegane wymagania w zakresie: stosowania nawozów i ich przechowywania, rolniczego wykorzystania ścieków na terenie gospodarstwa rolnego, rolniczego wykorzystania komunalnych osadów ściekowych, stosowania i przechowywania środków ochrony roślin, gospodarki na użytkach zielonych, utrzymywania czystości i porządku w gospodarstwie rolnym, ochrony siedlisk przyrodniczych, ochrony gleb, gospodarki wodnej.

Zgodnie z § 1, § 2, § 3 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej ( Dz. U. Nr 65, poz. 600), utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych; koszenie trawy co najmniej raz w roku w okresie wegetacyjnym - w przypadku łąk; wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw - w przypadku pastwisk. Grunty rolne, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem drzew i krzewów: niepodlegających wycięciu, zgodnie z przepisami o ochronie przyrody; mających znaczenie dla ochrony wód i gleb; niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną.

Natomiast od 17 marca 2005 r. według § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lutego 2005 r. zmieniającego rozporządzenie z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 36, poz. 326), utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest: uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych; koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku łąk; koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 30 września - w przypadku łąk trzęślicowych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt; wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku pastwisk. Natomiast, według § 4, grunty rolne, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami z wyjątkiem drzew i krzewów: niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody, mających znaczenie dla ochrony wód i gleb, niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną.

Wysokość płatności ONW, w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn stawek płatności na hektar gruntu rolnego i deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności Płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe. Płatność ONW przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej, kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanej dalej "Agencją," właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Płatność ONW jest udzielana na wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności ONW, zwany dalej "wnioskiem". Wniosek składa się corocznie, na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie do składania wniosków o przyznanie płatności określonym w przepisach o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Jeżeli w wyniku pierwszej kontroli na miejscu zostanie stwierdzone, że zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej nie są przestrzegane, uchybienia te są odnotowywane w protokole kontroli, a producent rolny jest pouczany o konsekwencjach dalszego nieprzestrzegania tych zasad; wzmianka o pouczeniu jest odnotowywana w protokole kontroli. Jeżeli w wyniku następnej kontroli na miejscu zostanie stwierdzone dalsze nieprzestrzeganie zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej, płatność ONW należna za dany rok podlega zmniejszeniu, wstrzymaniu, które następuje na podstawie decyzji administracyjnej.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że J.Z. zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2005 powierzchnię działek rolnych [...] ha. Powierzchnia stwierdzona wyniosła natomiast [...] ha, a różnica między powierzchnią zadeklarowaną i powierzchnią stwierdzoną wyniosła [...] %.

Wniosek w 2005 r. poddano kontroli administracyjnej, która wykazała, że:

- powierzchnia niektórych zadeklarowanych działek rolnych położonych na wskazanych działkach ewidencyjnych jest większa od powierzchni całkowitej z ewidencji gruntów;

- suma powierzchni działek rolnych położonych na wskazanej w wezwaniu działce ewidencyjnej jest większa od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków występujących na tej działce w ewidencji gruntów;

- powierzchnia całkowita działki ewidencyjnej wskazanej w wezwaniu jest większa od powierzchni całkowitej z ewidencji gruntów.

W odpowiedzi na wezwanie do udzielenia wyjaśnień strona dokonała [...] korekty wniosku: wskazano powierzchnię działki rolnej C położonej na działkach ewidencyjnych [...] i [...] – [...] ha i podano, że działka rolna C o powierzchni [...] ha położona na działce ewidencyjnej [...] wykorzystywana jest jako łąka. Do korekty dołączono wypis z rejestru gruntów.

Natomiast podczas kontroli administracyjnej wniosku nie ujawniono tej okoliczności, iż grunty rolne na działkach [...], [...], [...],[...], [...] w 2005 r. były nieużytkowane rolniczo, ponieważ były porośnięte samosiejkami, wrzosowiskami i drzewami.

Tym samym, wnioskodawca nie dokonał korekty wniosku w sekcji VIII w zakresie oświadczenia o sposobie wykorzystywania działek rolnych, co do powierzchni wskazanych działek ewidencyjnych, inaczej mówiąc nie zmniejszył wskazanej tam ogólnej powierzchni działek rolnych - [...] ha o łączną powierzchnię wskazanych działek ewidencyjnych nieużytkowanych rolniczo - [...] ha.

Ustalenia dotyczące zawyżenia powierzchni działek rolnych zadeklarowanych do płatności ONW na 2005 r. oraz stwierdzenie braku utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska wynikały z ustaleń dokonanych podczas kontroli administracyjnej wniosku dotyczącego [...] r., kiedy to organ administracji wykorzystał dostępne w momencie wizualizacji w systemie informatycznym ZSZiK dane graficzne, w tym ortofotomapy.

To ustalenie wynika również z wyjaśnień skarżącego, który jako strona postępowania administracyjnego [...] przyznał, że grunty rolne na działkach [...], [...], [...],[...], [...] w 2005 r. były nieużytkowane rolniczo, ponieważ były porośnięte samosiejkami, wrzosowiskami i drzewami.

Oceniając zasadność wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z [...] o przyznaniu płatności ONW Sąd uznał, że w tej sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją. Podstawę prawną stanowi tu art. 145 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który decyzję wydał.

Nowymi okolicznościami, które wyszły na jaw, uzasadniając wznowienie postępowania było ustalenie, że w 2005 r. grunty rolne na działkach [...], [...], [...],[...], [...] w 2005 r. były nieużytkowane rolniczo, ponieważ były porośnięte samosiejkami, wrzosowiskami i drzewami. Ta nowa okoliczność faktyczna została ujawniona, kiedy wnioskodawca dołączył do wniosku na [...] r. załączniki graficzne przygotowane na podstawie danych GIS.

Zgodnie z 151 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, uchyla decyzję dotychczasową gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia i wydaje nową decyzję.

Ta regulacja prawna oznacza, że o ile w postępowaniu zwykłym, głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego, o tyle przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. To ostatnie ma przy tym własną odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z okoliczności wyczerpująco wymienionych w art. 145 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Z brzmienia art. 149 tej ustawy regulującego przebieg postępowania wznowieniowego wynika, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania daje podstawę do rozpatrzenia dwóch połączonych ze sobą spraw, to jest sprawy dotyczącej przyczyn wznowienia oraz drugiej, co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Przesłanka istotnych okoliczności nieznanych organowi w dniu wydania decyzji jest spełniona, gdy ujawnią się w sprawie nowe okoliczności faktyczne, okoliczności te będą miały charakter nowych w stosunku do poprzednio prowadzonego postępowania, okoliczności te nie były znane w dniu wydania decyzji, nowe okoliczności muszą być istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.

Ta przesłanka w rozpoznawanej sprawie zaistniała, ponieważ dane zawarte we wniosku w sekcji VIII w zakresie oświadczenia o sposobie wykorzystywania działek rolnych o powierzchni [...]ha nie były zgodne z obiektywnie istniejącym stanem faktycznym na gruncie.

Dla zasadności wznowienia postępowania nie mają tutaj znaczenia okoliczności, w jakich ustalono ową istniejącą już w 2005 r. rozbieżność pomiędzy oświadczeniem zawartym we wniosku, a rzeczywiście istniejącym stanem rzeczy.

Należy jeszcze raz podkreślić, że płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe, a grunty rolne, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami.

Warunkiem koniecznym przyznania płatności ONW jest utrzymywanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, co w przypadku łąk oznacza - koszenie trawy co najmniej raz w roku w okresie wegetacyjnym, a w przypadku pastwisk - wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw.

Dodatkowo warunkiem koniecznym jest tutaj:

- koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku łąk;

- wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku pastwisk.

W tej sprawie bezspornym jest, że powierzchnia [...] ha została wykluczona z tego powodu, iż uznano ją za grunty rolne nieużytkowane rolniczo, z tego powodu, że były porośnięte samosiejkami, wrzosowiskami i drzewami.

Słusznie zatem organ odwoławczy podniósł, że w sprawach dotyczących zadeklarowania działek rolnych na obszarach ONW stosuje się przepisy prawa wspólnotowego, w tym rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 września 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Urz. L.153 z dnia 30.04.2004 r. ze zm.), które regulują zasady przeprowadzania kontroli gospodarstw rolnych, co do których wystąpiono o przyznanie płatności, zasady ustalania podstaw obliczania płatności, jak również zasady obliczania obniżek i wyłączeń w przypadku stwierdzenia uchybień we wnioskach.

Art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) 817/2004 nakazuje stosowanie art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w odniesieniu do płatności obszarowych, tj. płatności przyznawanych na bazie powierzchni gruntów rolnych, czyli również do płatności ONW. Wskazany już art. 51 ust. 1 stanowi, że jeżeli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakikolwiek systemów pomocy obszarowej, przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy , jeżeli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub 2 hektary, ale nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Jeżeli ta różnica przekracza 20% stwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarową. Za daną grupę upraw uznaje się obszary ONW

W ocenie Sądu, organy obu instancji wydały w tej sprawie decyzje zgodne z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym.

Na końcu, odnosząc się do zarzutów podniesionych przez pełnomocnika strony skarżącej na rozprawie należy przypomnieć, że rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 w preambule zawiera wskazane na rozprawie jednostki redakcyjne (67) i (68), z których wynika, że zmniejszenie płatności oraz wykluczenie z płatności nie powinny być stosowane z zasady w przypadku gdy rolnik dostarczył zgodne z faktami informacje lub jeśli może udowodnić, że wina nie leży po jego stronie. Rolnicy, którzy w jakimkolwiek momencie powiadomią właściwe władze krajowe o nieprawidłowościach występujących we wnioskach pomocowych, nie powinni podlegać zmniejszeniom płatności lub wykluczeniom bez względu na powód nieprawidłowości pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony przez właściwe władze o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, i że władze nie poinformowały go wcześniej o wykrytych we wniosku nieprawidłowościach.

W tej preambule znajdują się jednak również następujące zapisy:

(16) W pojedynczym wniosku rolnik powinien nie tylko zgłosić obszar używany do celów rolniczych, ale także jego uprawnienia do płatności (...).

(26) Jeśli wnioski pomocowe zawierają oczywiste błędy, powinna istnieć możliwość ich skorygowania w każdym momencie.

(28) Rolnicy powinni być uprawnieni do wycofania swoich wniosków pomocowych lub ich części w każdej chwili pod warunkiem że właściwe władze nie poinformowały rolnika o nieprawidłowościach zawartych we wniosku lub w przypadku gdy właściwe władze nie zgłosiły kontroli na miejscu, która ujawniła nieprawidłowości w stosunku do części wniosku, którego dotyczy wycofanie.

(36) Z zasady kontrole na miejscu obszarów składają się z dwóch części. Pierwsza część składa się z weryfikacji oraz pomiaru zadeklarowanych działek rolnych na podstawie materiału graficznego, zdjęć lotniczych itp. Druga część składa się z inspekcji fizycznej działek w celu zweryfikowania rzeczywistego rozmiaru zadeklarowanych działek rolnych oraz w zależności od rozpatrywanego programu pomocowego, zadeklarowanych upraw i ich jakości. Jeśli to konieczne należy dokonać pomiaru. Terenowa inspekcja fizyczna może być przeprowadzona na podstawie próbki.

Z tych zapisów wynika zatem, że wskazane tam pojęcie nieprawidłowości występujące we wnioskach pomocowych winno być interpretowane w kontekście innych pojęć: zgłoszenie obszaru rzeczywiście używanego do celów rolniczych; dostarczenie przez rolnika zgodnych z faktami informacji; oczywiste błędy.

Ponadto w innych zapisach tej preambuły adresowanej do Państw Członkowskich, uwzględniającej ustanowione już wspólne warunki dla płatności bezpośrednich w ramach poszczególnych systemów wsparcia dochodowego wspólnej polityki rolnej zawarto wskazówki dotyczące ochrony interesów finansowych Wspólnoty, i tak:

(55) Aby chronić interesy finansowe Wspólnoty, należy przyjąć skuteczne oraz odpowiednie środki do zwalczania nieprawidłowości oraz oszustw finansowych (...);

(56) System zmniejszenia płatności oraz wykluczeń z płatności przewidziany w rozporządzeniu (WE) nr 1782/2003 odnośnie do warunków wzajemnej zgodności ma jednak inny cel, mianowicie, działać jako motywacja dla rolników do przestrzegania istniejącego ustawodawstwa w różnych obszarach wzajemnej zgodności;

(57) System zmniejszenia płatności oraz wykluczeń powinien być ustanowiony z uwzględnieniem zasady proporcjonalności a w przypadku kryteriów kwalifikowalności, specjalnych problemów związanych z działaniami siły wyższej oraz w przypadku wyjątkowych oraz naturalnych okoliczności. W przypadku warunków wzajemnej zgodności zmniejszenia płatności oraz wykluczenia mogą być stosowane w przypadku zaniedbania rolnika lub jego celowych działań. Zmniejszenia płatności oraz wykluczenia z płatności powinny być oceniane na podstawie wagi popełnionej nieprawidłowości i powinny uwzględniać całkowite wykluczenie na określony czas z jednego lub więcej programów pomocy. W odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności potrącenia oraz wyłączenia powinny uwzględniać szczegóły różnych programów pomocy;

(58) W odniesieniu do wniosków o pomoc obszarową, nieprawidłowości zazwyczaj dotyczą części obszarów. Przekroczenie powierzchni wnioskowanej w odniesieniu do jednej działki może być zrównoważone poprzez zaniżenie powierzchni wnioskowanej działek z tej samej grupy upraw. Z pewnym marginesem tolerancji należy przewiedzieć, że wnioski pomocowe będą dostosowywane wyłącznie do obszaru zadeklarowanego, oraz że potrącenia zaczną być stosowane po przekroczeniu tego marginesu.

Co do wskazanego na rozprawie art. 22 (Wnioski o pomoc) - rozporządzenie Rady (WE) nr z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (...), który utracił moc obowiązującą 31 stycznia 2009 r., oraz definicji "materiał graficzny" zawartej w art. 2 pkt 27) - rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 należy zauważyć, że według wskazanego już art. 22 ust. 2, państwo Członkowskie może zdecydować, że wnioski o pomoc mają zawierać jedynie zmiany w odniesieniu do wniosku o pomoc, złożonego w poprzednim roku. Państwo Członkowskie rozprowadza wydrukowane uprzednio formularze, w oparciu o powierzchnie określone w poprzednim roku oraz dostarcza materiały graficzne wskazujące położenie takich powierzchni (...). Materiał graficzny oznacza mapy oraz inne dokumenty wykorzystywane do przekazywania informacji zawartych w GIS pomiędzy wnioskodawcami a Państwami Członkowskimi.

Jak to już ustalono w tej sprawie, J.Z. w poprzednim roku 2004 r. wniosku o pomoc nie złożył, co oznacza, że nawet gdyby Polska jako Państwo Członkowskie zdecydowała, że obowiązek rozprowadzania formularzy i obowiązek dostarczania materiałów graficznych na niej ciąży, to byłby ten obowiązek bezprzedmiotowy w stosunku do wnioskodawcy, który w poprzednim roku wniosku o pomoc nie złożył.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.) oddalił skargę.