Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 240/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1,2,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 67b, art. 168 par. 2, art. 169
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 37
journal: Dz.U. 2007 nr 59 poz 404
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 240/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 stycznia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Bogusław Wolas, Protokolant: Małgorzata Celińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009r., sprawy ze skargi A. R., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 5 grudnia 2007r. Nr [...], w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania podania w sprawie umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia [...] lipca 2007 r. A. R. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2006 r. w kwocie 113,80 zł motywując to żądanie faktem nieposiadania środków pieniężnych umożliwiających mu zapłacenie należnej kwoty bez uszczerbku niezbędnego dla jego utrzymania.

Zważywszy, iż podatnik jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą - co oznacza konieczność zastosowania przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] - Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał podatnika w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej do uzupełnienia złożonego wniosku w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania o niezbędne do rozpatrzenia wniosku dokumenty i informacje dotyczące rodzaju i przeznaczenia wnioskowanej pomocy publicznej, w przypadku ubiegania się o pomoc de minimis – informacji o otrzymanej dotychczas pomocy publicznej, przy czym zaznaczono, że niezastosowanie się do tego wezwania w terminie 7 dni od daty doręczenia spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Nadto organ wezwał podatnika do przedstawienia do protokołu danych o aktualnej sytuacji finansowej i przyczynach powstania zadłużenia zastrzegając, że niedokonanie tej czynności w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania spowoduje rozstrzygnięcie wniosku w oparciu o posiadane materiały.

W dniu [...] sierpnia 2007 r. wnioskodawca stawił się na wezwanie organu podatkowego i zobowiązał się uzupełnić wniosek z dnia [...] lipca 2007 r. oraz sprecyzować zawarte w nim żądanie do dnia [...] września 2007 roku. Na powyższą okoliczność sporządzono zapisek urzędowy, który podpisał zarówno pracownik organ, jak i osobiście A. R. W określonym powyżej terminie skarżący nie dokonał jednak żadnej czynności.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego pozostawił bez rozpatrzenia podanie z dnia [...] lipca 2007 r. o udzielenie pomocy publicznej w zakresie umorzenia zaległości w ryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za rok 2006. W uzasadnieniu organ podniósł, że dniu [...] sierpnia 2007 r. podatnik zgłosił się do Urzędu, nie złożył jednak wymaganych wyjaśnień, a jednocześnie nie przedłożył żadnej dokumentacji mogącej mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, w szczególności informacje w przedmiocie pomocy publicznej. Podatnik zobowiązał się jednak do dnia [...] września 2007 r. uzupełnić brakujące informacje i sprecyzować zawarte we wniosku żądanie.

W zażaleniu na to postanowienie podatnik raz jeszcze wniósł o rozpatrzenie wniosku z dnia [...] lipca 2007 r. i umorzenie zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2006 r. Nadto podatnik zaznaczył, iż podczas wizyty w Urzędzie Skarbowym w dniu [...] sierpnia 2007 r. wyjaśnił, pracownikom Urzędu, że nie posiada aktualnie wystarczających środków by wykonać ciążące na nim zobowiązanie podatkowe. W dalszej części uzasadnienia podniósł natomiast, że do dnia [...] września 2007 r. nie uzupełnił wymaganych danych, gdyż musiałby powtórzyć to co stwierdził już w swych poprzednich pismach.

Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2007 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wyjaśniono, że podatnik nie uzupełniając na wezwanie braków wniosku nie spełnił obowiązku wynikającego z przepisu art. 37 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. W świetle przepisów tego artykułu do czasu przekazania przez beneficjenta pomocy zaświadczeń lub informacji o otrzymanej pomocy publicznej w ciągu 3 ostatnich lat oraz formie w jakiej podatnik chciałby otrzymać tę pomoc – pomoc taka nie może być udzielona. Zdaniem organu odwoławczego - organ podatkowy I instancji nie mógł merytorycznie rozpatrzeć wniosku podatnika i orzec o istnieniu bądź braku istnienia przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej uzasadniających ewentualne przyznanie wnioskowanej przez podatnika ulgi w postaci umorzenia ciążącej na nim zaległości podatkowej.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze podatnik zażądał uchylenia powołanego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, a to z uwagi na całkowite pominiecie złożonych przez niego przed urzędnikami w dniu [...] sierpnia 2007 r. oświadczeń, co w konsekwencji skutkowało nieuprawnionym przyjęciem, że nie złożył on wyjaśnień, do których był z mocy prawa zobowiązany. Skarżący powołał się przy tym na fakt, że w aktach sprawy brak jest protokołu dokumentującego złożone przez niego w dniu [...] sierpnia 2007 r. oświadczenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie, oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, nie są dotknięte wadami skutkującymi koniecznością wyeliminowana ich z obrotu prawnego.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 1 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Podstawą dla wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia były przepisy sformułowane w art. 169 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity – Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) regulujące tryb postępowania w razie stwierdzenia uchybień i braków podania. Przepis § 1 tego artykułu stanowi, iż jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Zasadnicze znaczenie dla interpretacji tej regulacji prawnej ma wykładnia sformułowania "wymogów określonych przepisami prawa". Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem wspomniane uchybienia nazywane również "brakami formalnymi" mogą dotyczyć zarówno określonego elementu treści pisma jak i odnosić się do wymaganych prawem załączników do podania. Co niezwykle istotne z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy niespełnienie przez pismo wymogów przewidzianych przepisami prawa nie ogranicza się jedynie do przepisów ordynacji podatkowej (tak uchwała NSA z dnia 26 maja 2003 r., FPK 3/03, ONSA 2003, nr 4, poz. 125).

Co oczywiste, organ administracji nie może wykorzystywać trybu określonego w tym przepisie do merytorycznej oceny przedstawionego podania oraz jego załączników (teza pierwsza wyroku NSA z 23 stycznia 1996 r., II SA 1473/94 - ONSA 1997, nr 3, poz. 114). Skoro jednak przepisy prawne wkładają na wszczynającego postępowanie obowiązek dołączenia do swego pisma szczegółowo wymienionych załączników to powinnością organów podatkowych jest formalna weryfikacja kompletności przedłożonej przez wnioskodawcę dokumentacji. Przepis art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej, który wymienia nieodzowne składniki formalne podania inicjującego postępowanie – stanowiąc o konieczności zamieszczenia w nim treści żądania, wskazania osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) wyraźnie zastrzega przy tym powinność uczynienia zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Zarówno zatem elementy wymienione wprost w przepisach Ordynacji podatkowej jak i te przewidziane w przepisach ustaw szczególnych stanowią przesłankę formalnej kompletności kierowanego do organów władzy publicznej wniosku. Ustawodawca wychodzi bowiem z założenia, iż wymagania określone w art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej stanowią niezbędne minimum informacji potrzebnych do należytego rozpoznania podania, w pewnych jednak wypadkach konieczne i celowe jest rozszerzenie tak rozumianej materialnej podstawy czynienia ustaleń w toku postępowania, a w konsekwencji uzupełnia wymogi formalne wniosku o dodatkowe elementy. W szczególności aktualne jest to w odniesieniu do postępowania toczącego się z udziałem przedsiębiorcy, od którego zasadniczo wymaga się większej dbałości o ochronę własnego interesu aniżeli ma to miejsce w przypadku przeciętnego obywatela.

Przy okazji wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia wniesionego przezeń pisma organy podatkowe przytaczając znajdujące w sprawie przepisy obowiązującego prawa powołały się obok regulacji Ordynacji podatkowej, także na ustawę o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Regulacje te stworzyły bowiem szczególny tryb postępowania w sprawie udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych przedsiębiorcom. Udzielanie ulg w spłacie podatków jest bowiem - co do zasady - traktowane jako jedna z form pomocy udzielanej przez państwo lub samorząd przedsiębiorcom. Pomoc taka jest dopuszczalna tylko w ściśle określonych sytuacjach, wynikających z obowiązującego na terytorium Polski prawodawstwa Wspólnoty Europejskiej oraz szczegółowych polskich unormowań. Zasady dopuszczalności udzielania pomocy określone są przede wszystkim w art. 36, art. 73 oraz art. 86-89 i art. 296 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE).

W świetle treści art. 67b organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, przy czym ulgi te mogą przybierać następujące formy:

- ulgi, które nie stanowią pomocy publicznej;

- ulgi, które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis ;

- ulgi, które stanowią pomoc publiczną.

Logicznym następstwem tych unormowań jest natomiast treść poszczególnych przepisów art. 37 ustawy postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej w brzmieniu obowiązującym w okresie wnoszenia przez podatnika wniosku i toczącego się następnie postępowania. Zgodnie z § 1 tego artykułu podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy, wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w ciągu 3 ostatnich lat poprzedzających dzień wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy, natomiast stosownie do § 5 - odmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o jej udzielenie, informacji o otrzymanej pomocy publicznej, zawierających w szczególności wskazanie dnia i podstawy prawnej jej udzielenia, formy i przeznaczenia, albo informacji o nieotrzymaniu pomocy.

Biorąc pod uwagę łącznie przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej stwierdzić należy, że zarówno informacje o kategorii i przeznaczeniu pomocy publicznej jak i dane określające dotychczasową historię korzystania przedsiębiorcy z oferowanej przez Państwo pomocy publicznej stanowią warunek sine qua non prawidłowego rozpatrzenia podania i winny być znane organowi już w momencie jego wniesienia.

Literalna treść art. 37 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej nie może bowiem pozostawiać wątpliwości co do tego, iż momentem właściwym dla wskazania dodatkowych informacji związanych z udzielaniem pomocy publicznej jest chwila skierowania do właściwego organu wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych (sformułowanie "wraz z wnioskiem"). Wobec takiego brzmienia przepisu jako w pełni zasadne należy postrzegać działania podjęte przez organ w celu zadośćuczynienia przepisom prawa. W skierowanym do wnioskodawcy wezwaniu określono zatem wyczerpująco wszystkie okoliczności, które winny znaleźć odzwierciedlenie w treści uzupełnionego wniosku, a dodatkowo wyraźnie zróżnicowano konsekwencje prawne związane z uchybieniem poszczególnym punktom wezwania. Na podstawie tak jasno sformułowanego pisma podatnik mógł i powinien powziąć wiedzę co do swych powinności związanych z zainicjowanym postępowaniem.

Odnosząc się do wyraźnie sformułowanych w skardze zarzutów stwierdzić natomiast należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. W oparciu o zgromadzone w aktach administracyjnych dokumenty stwierdzić można ponad wszelką wątpliwość, że w dniu [...] sierpnia 2007 r. skarżący stawił się na wezwanie w Urzędzie Skarbowym , jednakże nie złożył wówczas żadnych oświadczeń, które mogłyby mieć znaczenie z punktu widzenia skierowanego doń wezwania. Podkreślić przy tym należy, że obok poczynionej przez urzędnika adnotacji dotyczącej zobowiązania do uzupełnienia braków wniosku, skarżący złożył swój wyraźny podpis, czym potwierdził okoliczności swej wizyty w urzędzie, a w szczególności fakt przyjęcia na siebie zobowiązania uzupełnienia wniosku. W okolicznościach sprawy wystarczające byłoby, gdyby skarżący złożył oświadczenie, że nigdy pomocy publicznej nie otrzymał, o ile oczywiście taki był stan rzeczywisty.

Na marginesie zauważyć należy, iż w sytuacji gdy wniosek skarżącego o udzielenie pomocy publicznej z dnia [...] lipca 2007 roku nie został merytorycznie rozpoznany, skarżącemu nie została zamknięta droga do ubiegania się o tą pomoc w oparciu o ponownie i prawidłowo sformułowany wniosek, który przedstawić może właściwemu organowi– w zależności od swej woli – w dowolnym momencie.

Mając powyższe na uwadze na zasadzie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.