Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1754/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz 416
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Asesor WSA Dagmara Dominik Protokolant: Aleksandra Madej po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi M. C.- H. i G. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. C. –H. i G. H. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] utrzymujące w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z 1999r.

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. przeprowadził postępowanie w zakresie rzetelności deklarowanych przez podatników podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczenia i wpłacania za lata 1999-2001 podatku dochodowego od osób fizycznych. W wyniku tego postępowania Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją określił małżonkom H. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w kwocie [...] zł (zadeklarowane [...]zł) stwierdził, bowiem zaniżenie przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej o kwotę [...] zł. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż G. H. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (A) polegającej na świadczeniu usług budowlano-montażowych działał jako podwykonawca innych firm w tym B spółki z o. o. z siedzibą we W. Z tytułu realizowanych w 1999 r. na rzecz tej spółki usług otrzymał za pośrednictwem banku kwotę [...] zł oraz pobrał z kasy spółki B w formie zaliczki kwotę [...] zł. Łącznie w 1999 r. podatnik otrzymał od spółki B kwotę [...] zł podczas gdy zafakturowane usługi budowlano montażowe wykonane w 1999 r. z tytułu realizacji umów wyniosły [...] zł. Otrzymane kwoty przewyższają, zatem kwotę wynikającą z faktur o [...] zł. Z wyjaśnień podatnika, powołującego się na zawartą ze spółką B w dniu [...] umowę o współpracy wynika, że kwotę tę traktował i rozliczał jako wpłaty na poczet przyrzeczonej przez Spółkę pożyczki gotówkowej. W myśl §2 dołączonej do akt sprawy umowy spółka B zobowiązała się udzielić pożyczki w miarę posiadanych wolnych środków do wysokości [...] zł na zabezpieczenie frontu robót. Ponadto, jak wynika z §4 umowy strony przyjęły, że istniejące na dzień [...]. saldo rozliczeń będzie zaliczone jako przedpłaty na przyszłe roboty i rozliczone fakturami za roboty budowlane, a po dalszych uzgodnieniach zarachowane na poczet przyszłej pożyczki. Z §2 umowy pożyczki zawartej w dniu [...]., wynika, iż momencie podpisania umowy spółka B przekazała wymienioną sumę wynikającą z salda rozrachunków z dostawcami, a pożyczkobiorca – G. H. potwierdził jej przyjęcie przez podpisanie umowy. Żadna z umów nie wskazywał kwoty wynikającej z salda rozrachunków z dostawcami. W celu ustalenia salda rozliczeń z dostawcami (G.H.) organ I instancji dokonał w Spółce B kontroli sprawdzającej w wyniku, której w oparciu o wydruk konta rozrachunki z dostawcami ([...]) stwierdzono, że G. H. (A) posiada nierozliczona należność na dzień [...] w kwocie [...]zł. Przy wyliczaniu wartości otrzymanych pożyczek organ uwzględnił warunki uzgodnień zawarte w umowie o współpracy z dnia [...] tj. stanowiące, że istniejące na [...] saldo rozliczeń będzie rozliczone jako przedpłata na przyszłe roboty – fakturami za wykonane roboty i zarachowane na poczet przyszłej pożyczki (szczegółowe wyliczenie str.8-10 decyzji). Spółka B udzielając pożyczki nie obciążyła G. H. (A) odsetkami od tej pożyczki, co w ocenie organu oznacza, że miało charakter nieodpłatny. Powołując się na art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz.516 ze zm.) – dalej w skrócie updf oraz art. 11 ust. 2-2b tej ustawy Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej uznał za przychód z działalności gospodarczej wartość nieodpłatnych świadczeń w wysokości odsetek od uzyskanej pożyczki. Do wyliczenia wysokości nieodpłatnego świadczenia przyjęto oprocentowanie kredytów refinansowych NBP obowiązujące w 1999 r., ogłoszone w Monitorze Prezesa NBP. Wartość nieodpłatnego świadczenia w 1999 r. wyliczono na kwotę [...] zł. i o taką kwotę zdaniem organu podatnik zaniżył przychód z działalności gospodarczej, a tym samym podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym.

Od decyzji tej podatnicy odwołali się i wnosząc o uchylenie decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego i prawa materialnego przez odmowę uznania dowodów wskazujących, iż w dniu [...] nie było znane saldo wzajemnych rozliczeń z firmą B a w wyniku przeprowadzonej przez organ I instancji kontroli uznano jedynie saldo po stronie zobowiązań G. H. nie uwzględniając zobowiązań spółki B wobec G. H. Przyjęcie salda rozliczeń na [...]w kwocie [...] zł spowodowało w ocenie podatnika zawyżenie kwoty otrzymanej w 1999 r. pożyczki, która faktycznie wyniosła [...] zł. Potwierdzeniem prawidłowości tego stanowiska jest wydruk komputerowy otrzymany ze spółki B w dniu [...] wskazujący na istnienie w dniu [...] zadłużenia spółki wobec Gr. H. w kwocie [...] zł. Zadłużenie to wynikało z nieterminowego regulowania zobowiązań przez spółkę B w latach poprzednich. Nieterminowe regulowanie zobowiązań było także przyczyną podpisania w dniu [...]. umowy o współpracy. W ocenie podatnika wadliwe księgowanie przez spółkę wzajemnych zobowiązań tj. nie księgowanie należnych G. H. i naliczonych odsetek oraz "przetrzymanie" ich do czasu przedawnienia nie powinno wpływać na wzajemne rozliczenia.

Ponadto podatnik podaje, że po negocjacjach ustalił ze spółką B wzajemne roszczenia oraz prawidłową wysokość salda rozliczeń na [...]., które wynosi [...] zł co wpływa bezpośrednio na wysokość udzielonej pożyczki tym samym wysokość nieodpłatnego świadczenia.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając zawartą w niej argumentację. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania powołał się na zapisy zawarte w umowie o współpracy, z których wynika, że skarżącemu było znane na dzień [...]saldo rozliczeń ze spółką B. Organ przywołał §4 umowy, z którego jednoznacznie wynika, że istniejące na [...]. saldo rozliczeń między spółka a G. H. będzie zaliczone jako przedpłaty na przyszłe roboty i rozliczone fakturami za roboty budowlane oraz po dalszym uzgodnieniu zarachowane w poczet przyszłej pożyczki. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż uwzględniając ten zapis organ I instancji ustalił na podstawie prowadzonych przez spółkę B ksiąg rachunkowych wysokość salda na [...] Z zapisów dokonanych na koncie "rozrachunki z A G. H." ([...]) jednoznacznie wynika, że bilans otwarcia 1999 r. wynosi [...] zł. Organ odwoławczy stwierdził, iż z tego względu nie może przyjąć za rozstrzygające w sprawie – dokumentów złożonych wraz z odwołaniem tj. sporządzonej przez podatnika "noty odsetkowej za lata 1995-1998", w której wzywa spółkę do zapłaty i rozliczenia kwoty [...] zł tytułem zapłaty odsetek od nieuregulowanych w terminie płatności na [...] oraz pisma spółki B z dnia [...] w którym spółka uznaje, że saldo rozliczeń na [...] jest wyzerowane. Sporna kwota jak twierdzi organ jest bilansem otwarcia 1999 r.

Odnosząc się do przedłożonego przez stronę wydruku transakcji (stan na [...] r.), w którym widnieje kwota odsetek – [...] zł świadcząca, zdaniem podatnika, o zadłużeniu spółki B wobec G. H. organ odwoławczy wyjaśnił, iż przedstawione wydruki dotyczą rozliczeń za wykonane usługi przez skarżącego dla spółki B, a widniejące na wydruku odsetki nie znajdują odzwierciedlenia w księgach tej spółki. Ponadto niezrozumiała wobec takiej argumentacji strony jest treść noty odsetkowej wystawionej przez G. H. wskazująca kwotę [...] zł a nie [...] zł. W ocenie organu zarzuty podniesione w odwołaniu nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym zebranym w sprawie.

Organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z obowiązującym w 1999 r. brzmieniem ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podstawą prawną ustalenia przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia jest art. 14 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 12 ust. 2 , 3 i 3a updf, a nie jak wskazał Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. art. 11 ust. 2-2b updf.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. C. H. i G. H. wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji i zarzucili naruszenie art. 180 §1, art. 187 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm.) oraz innych przepisów prawa materialnego i procesowego przez nie uwzględnienie w postępowaniu odwoławczym mających istotne znaczenie w sprawie dowodów powstałych po zakończeniu kontroli i po wydaniu decyzji przez organ I instancji.

W szczególności noty odsetkowej G.H. – [...] oraz pisma spółki B z dnia [...] " o uznanie wzajemnych roszczeń przez spółkę B i ustalenie w ich wyniku salda rozliczeń na [...] w kwocie [...] .

Takim działaniem organ odwoławczy naruszył także w ocenie skarżącego art. 191 Ordynacji podatkowej gdyż przedstawienie nowych dowodów winno prowadzić do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji a wszystkie niejasności winny być rozstrzygane na korzyść skarżącego.

Zdaniem skarżących wadliwe księgowanie zobowiązań i należności w spółce B nie powinno być podstawą określenia należności podatkowych u osób trzecich. Organy podatkowe winny ustalić prawidłowe wzajemne zobowiązania skarżącego G.H. i Spółki B w tym z tytułu odsetek od zobowiązań płaconych po terminie.

Ponadto skarżący podnoszą, iż Inspektor Kontroli Skarbowej w piśmie z dnia [...] wbrew zasadom rachunkowość przyjęły, że odsetki od nieterminowo regulowanych zobowiązań przez spółkę B należne skarżącemu zwiększają aktywa spółki, jednocześnie naruszając art. 187 §2 i 188 Ordynacji podatkowej przez niezachowanie w przypadku odrzucenia dowodu, formy postanowienia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Podkreślił, iż w toku postępowania dokonano oceny przedłożonych przez skarżącego dowodów, co wynika z uzasadnienie decyzji. Wskazał ponadto na rozbieżności w przedłożonych przez skarżących wydrukach transakcji (wg stanu na [...]) – dołączany do odwołania wskazuje odsetki w kwocie [...] zł, a dołączony do skargi w kwocie [...] zł i wyjaśnił, że pismo z dnia [...] było odpowiedzią organu I instancji na zastrzeżenia skarżących do ustaleń protokołu kontroli, zawartych w piśmie z dnia [...], w tym przypadku przepisy nie przewidują formy postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należny stwierdzić, iż w skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego i prawa materialnego nie wskazując jednocześni, jakie przepisy prawa materialnego i w jaki sposób organ podatkowy naruszył. Skarga ogranicza się do wskazania naruszenia art. 180, art.187 i art.191 Ordynacji podatkowej. Z uzasadnienia skarga wynika zaś, iż skarżący kwestionują zarówno kompletność materiału dowodowego zebranego w sprawie, jak i prawidłowość jego oceny dokonanej przez organ podatkowy.

Zgodnie z art. 180 i art. 187 §1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, jako dowód w sprawie winien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem oraz w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zdaniem Sądu organ podatkowy jako dowód w sprawie dopuścił wszystkie przedstawione przez skarżących materiały w tym wydruk transakcji na dzień [...], notę odsetkową za lata 1995-1998 r. wystawioną przez G. H. (bez daty i wskazania adresata) wzywającą do rozliczenia kwoty [...] zł z tytułu odsetek od nieuregulowanych w terminie płatności na dzień [...]., pismo z dnia [...] r. spółki B informujące G. H., iż zgodnie z przesłana notą księgową (bez daty) uznaje saldo wzajemnych rozliczeń na dzień [...] za wyzerowane i od tej kwoty rozpoczyna naliczanie udzielonej Gr. H. pożyczki. O dopuszczeniu jako dowodów w sprawie w/w wydruków i pism świadczy poddanie ich ocenie przez organ odwoławczy (str.4 decyzji).

Nie zasługuje na uwzględnienie, zdaniem Sądu, zarzut skarżących, iż organy podatkowe winny ustalić prawidłowo wzajemne zobowiązania skarżącego G.H. i Spółki B z tytułu odsetek od zobowiązań płaconych po terminie za okres przed 1.01.1999 r. Wzajemne zobowiązania podmiotów ustalono, bowiem na podstawie dokumentacji księgowej spółki B, a kwoty oznaczone jako odsetki nie zostały ujęte w księgach Spółki, brak też dowodów księgowych stwierdzających dokonanie takich transakcji, a skarżący nie wskazał jakie zobowiązania spółka opłacała po terminie.

Przedstawienie przez G. H. nowych dowodów w toku postępowania odwoławczego (po części powstałych po wydaniu decyzji przez organ I instancji) w ocenie Sądu nie jest okolicznością, która obligowała Dyrektora Izby Skarbowej we W. do uchylenia decyzji organu I instancji w trybie art. 233 §2 Ordynacji podatkowej. Powołany przepis pozwala organowi odwoławczemu uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przedstawienie przez G. H. nowych dowodów nie spowodowało konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części a jedynie konieczność oceny przez organ odwoławczy przedstawionych dowodów wraz z pozostałymi zebranymi w sprawie przez organ I instancji.

Bezzasadny, w ocenie Sądu, jest także podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 187 § 2 i art.188 Ordynacji podatkowe przez ustosunkowanie się organu I instancji do zastrzeżeń do protokołu kontroli, z dnia [...] ([...]) zawartych w piśmie z dnia [...], nie w formie postanowienia, ale pismem z dnia [...].

Powołane przez skarżących przepisy Ordynacji podatkowej dotyczą wniosków dowodowych zgłoszonych przez podatnika i istotnie odmowa przeprowadzenia dowodu winna być przez organ podatkowy wyrażona w formie postanowienia. W piśmie z dnia [...] G. H. nie sformułował jednak wniosku dowodowego, a jednie polemizował z dokonaną oceną zebranych w toku postępowania dowodów oraz z ujawnionych w trakcie kontroli w spółce B" wydruków obrotów z kontrahentem (G.H.) wywodził nieprawidłowe prowadzenie przez spółkę ksiąg rachunkowych. Z tych przyczyn udzielona przez organ kontroli odpowiedz w piśmie z dnia [...] r. nie narusza obowiązujących przepisów (art. 31 ustawy z dnia 28 września 1997 r. o kontroli skarbowej tj. Dz. .U z 2004 r., Nr 8 poz.65 i art. 291 Ordynacji podatkowej).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 191 Ordynacji podatkowej należy wskazać, iż zgodnie z wyrażoną w powołanym wyżej przepisie zasadą swobodnej oceny dowodów organ podatkowy winien swobodnie ocenić wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których opiera rozstrzygnięcie. Aby nie przekroczyć granic dowolności, organ podatkowy winien przy ocenie zebranych w sprawie dowodów kierować się zasadami logiki, doświadczenia życiowego i dokonywać oceny dowodów wyłącznie pod kątem ich znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Organ podatkowy winien dokonać oceny poszczególnych dowodów jak i dowodów tych we wzajemnej łączności. Przytoczone reguły oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zdaniem Sądu, organ odwoławczy zachował wydając zaskarżoną decyzję. Dokonując oceny dowodów organ wskazał, iż G.H. w piśmie z dnia [...] wyjaśnił, iż kwoty pieniężne otrzymane w latach 1999-2002 rozliczył jako wpłaty na poczet przyrzeczonej przez spółkę B pożyczki gotówkowej, związanej z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, na dowód czego przedstawił umowę z dnia [...] o współpracy ze spółką B i umowę pożyczki z dnia [...]. Jednocześnie skarżący oświadczył, iż nie jest mu znany sposób rozliczeń wpłat dokonywanych przez spółkę B na jego rachunek bankowy (związany z prowadzoną działalnością gospodarczą) jak również saldo rozliczeń na dzień [...] z którego wynika jego zadłużenie wobec spółki. Saldo rozliczeń na dzień [...] organ podatkowy ustalił na podstawie dokumentacji księgowej prowadzonej przez spółkę B, z której wynika, iż na koncie [...] (rozrachunki z A G. H.) bilans otwarcie 1999 r. wykazywał zadłużenie G. H. w kwocie [...] zł. Biorąc pod uwagę te ustalenia oraz zapisy przedłożonej przez G.H. umowy o współpracy organ odwoławczy uznał, iż w sprawie nie mogą mieć decydującego znaczenia przedstawione wraz z odwołaniem: nota odsetkowa za lata 1995-1998, pismo z dnia [...] spółki B uznające, że saldo rozliczeń na [...] jest wyzerowane oraz wydruk transakcji (wg stanu na [...].) w części obejmującej odsetki.

Przedstawione w postępowaniu odwoławczym dowody zostały, zatem poddane ocenie przez organy podatkowe. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności. W postępowaniu ustalono, bowiem wysokości istniejącego zadłużenia wobec spółki B na podstawie rzetelnej i nie kwestionowanej przez organy podatkowe, ani przez skarżących ewidencji spółki B, dotyczącej rozliczeń z A G.H. O nie kwestionowaniu ewidencji prowadzonej przez spółkę B świadczy także umowa o współpracy między firmami zawarta [...] jak i późniejsza umowa pożyczki, na którą powołuje się skarżący. Z umowy o współpracy jednoznacznie wynika, że to firma skarżącego była dłużnikiem spółki B, a nie przeciwnie jak próbuje to wykazać w postępowaniu posługując się dokumentami sporządzonymi w trakcie tego postępowania oraz wydrukami transakcji między G.H. a spółką B (wg stanu na [...].), nie znajdującymi odzwierciedlenia w dokumentacji księgowej spółki. Na wydrukach transakcji widnieje kwota odsetek – [...] zł (na wydruku dołączonym do skargi kwota [...] zł), która zdaniem skarżącego świadczy o długu spółki B wobec firmy skarżącego na dzień [...]. Odsetki te jak wskazał organ odwoławczy nie zostały ujęte w dokumentacji księgowej spółki. Również skarżący po sporządzeniu w 2004 r. przedstawionych w toku postępowania odwoławczego dokumentów i uznaniu kwoty [...] zł jako rozliczonej przez spółkę B na [...]. z tytułu odsetek od należności za usługi opłacanych po terminie nie dokonał w tym zakresie korekty deklaracji za 1998 r.

Sąd nie podziela również twierdzeń skarżących, iż organ I instancji wbrew zasadom rachunkowości przyjęły, że odsetki od nieterminowo regulowanych zobowiązań przez spółkę B należne skarżącemu zwiększają aktywa spółki (pismo z dnia [...] r.). Organ I instancji w wymienionym piśmie, a później w decyzji wskazał, iż zapłacone (rozliczone poprzez przedpłaty) odsetki od nieterminowej zapłaty należności za usługę są obciążeniem (podatkowym) dla skarżącego. Kwoty takich odsetek skarżący winien, bowiem wykazać jako przychody w roku, w którym zostały zapłacone (rozliczone).

Uwzględniając powyższe Sąd, na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, skargę jako bezzasadną oddalił.