Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 601/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 8, art. 77 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 283
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2021 r. sprawy ze skarg A. K. i Stowarzyszenia A z siedzibą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 9 grudnia 2019 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. K. oraz skarżącego Stowarzyszenia A z siedzibą kwotę po 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 kwietnia 2020 r., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 9 grudnia 2020 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Gd 601/20. Skargę na tę samą decyzję wniosło Stowarzyszenie, a sprawa z tej skargi została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Gd 602/20. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowił sprawy te połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić pod sygnaturą akt II SA/Gd 601/20.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Burmistrz Miasta i Gminy, na wniosek J. L., decyzją z dnia 18 marca 2019 r. określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejącego gospodarstwa rolnego poprzez budowę budynku inwentarskiego przeznaczonego do tuczu trzody chlewnej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr [..] w miejscowości L., gm. P. Organ wskazał, że teren, na którym planowana jest inwestycja, nie jest objęty zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a na działce, na której znajduje się dom mieszkalny, prowadzone jest już gospodarstwo rolne, będące własnością wnioskodawcy. Na terenie działki znajduje się budynek inwentarski- tuczarnia o liczbie 610 stanowisk dla tuczników, tj. 85,4 DJP. W części istniejącego budynku planuje się zmianę systemu utrzymania zwierząt ze ściółkowego na bezściółkowy. W ramach planowanej inwestycji na działce nr [..] planuje się budowę budynku inwentarskiego (chlewni) o wymiarach zewnętrznych 50,0 x 18,0 m i powierzchni zabudowy 900 m2 oraz montaż 2 silosów paszowych. Budynek chlewni stanowić będzie pomieszczenie produkcyjne do chowu trzody chlewnej. W projektowanej chlewni zlokalizowanych zostanie 1000 stanowisk dla tuczników. Obsada w projektowanej chlewni wyniesie 140 DJP. Po zrealizowaniu przedsięwzięcia obsada w całym gospodarstwie wyniesie 225,4 DJP. W gospodarstwie prowadzony będzie tucz trzody chlewnej w cyklu otwartym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 lipca 2019 r. uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium wskazało na szereg zagadnień wymagających ponownej analizy i ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego. Po pierwsze, dołączona przez inwestora do wniosku mapa była niepełna, gdyż nie wskazywała przewidywanego obszaru oddziaływania przedsięwzięcia. Po drugie, akta sprawy nie dają odpowiedzi na pytanie, jakimi przesłankami kierowano się oceniając obszar oddziaływania przedsięwzięcia, i na jakiej podstawie określono krąg stron dopuszczonych do udziału w postępowaniu, a także, czy, gdzie i na jak długo obwieszczenia o prowadzonym postępowaniu i możliwości udziału w nim zostały wywieszone w sposób deklarowany przez organ. Kolegium wskazało też, że organ I instancji nie przeprowadził analizy odnośnie zarzutów, uwag, głosów społeczeństwa i stron postępowania oraz nie zsumował w analizie przedsięwzięcia jego charakterystycznych parametrów stosownie do art. 3 pkt 48 p.o.ś., co jest istotne w kontekście art. 77 ust. 1 pkt 3 p.o.ś.

W ponownie prowadzonym postępowaniu wnioskodawca na wezwanie organu złożył poświadczoną kopię mapy ewidencyjnej terenu, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszaru, na który będzie ono oddziaływać. Przedłożono też graficzny, w czytelnej skali, rozkład stężeń amoniaku i siarkowodoru z informacją, że nie przekroczą one maksymalnych wartości zarówno na terenie objętym inwestycją, jak i na terenach sąsiednich. Wnioskodawca wskazał, że w obliczaniach emisji gazów i hałasu przedstawionych w Raporcie uwzględniono obydwa gospodarstwa rolne na działkach nr [..] i [..] (sąsiednich, należących do inwestora) oraz, że łączna liczba stanowisk dla tuczników będzie niższa niż 2000 jednostek.

Następnie organ I instancji zweryfikował i określił krąg stron postępowania i zgodnie z art. 33 oraz art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, zwanej dalej u.o.o.ś. przystąpił do przeprowadzenia postępowania z udziałem społeczeństwa. Pisma informujące społeczeństwo zamieszczane były na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miasta i Gminy, na stronie internetowej oraz na tablicy ogłoszeń sołectwa wsi L.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie uzgodnił warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w opinii z dnia 15 października 2019 r. przedstawił warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w piśmie z dnia 14 listopada 2019 r. podtrzymał stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 1 grudnia 2018 r.

Decyzją z dnia 9 grudnia 2019 r. Burmistrz Miasta i Gminy określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejącego gospodarstwa rolnego poprzez budowę budynku inwentarskiego przeznaczonego do tuczu trzody chlewnej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr [..] w miejscowości L., gm. P. Organ wskazał, że planowane przedsięwzięcie polega na rozbudowie istniejącego gospodarstwa rolnego poprzez budowę budynku inwentarskiego do chowu trzody chlewnej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Inwestycja realizowana będzie na działce nr [..] o powierzchni 0,5668 ha w miejscowości L., gm. P. Teren, na którym planowana jest inwestycja, nie jest objęty zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Aktualnie na działce prowadzone jest gospodarstwo rolne, będące własnością inwestora, na działce znajduje się także dom mieszkalny. Na terenie przedmiotowej działki znajduje się budynek inwentarski- tuczarnia o liczbie 610 stanowisk dla tuczników tj. 85,4 DJP. W części istniejącego budynku planuje się zmianę systemu utrzymania zwierząt ze ściółkowego na bezściółkowy. W ramach planowanej inwestycji na działce nr [..] planuje się: budowę budynku inwentarskiego (chlewni) o wymiarach zewnętrznych 50,0 x 18,0 m i powierzchni zabudowy 900 m2 oraz montaż 2 silosów paszowych. Budynek chlewni stanowić będzie pomieszczenie produkcyjne do chowu trzody chlewnej. W projektowanej chlewni zlokalizowanych zostanie 1000 stanowisk dla tuczników. Obsada w projektowanej chlewni wyniesie 140 DJP. W gospodarstwie prowadzony będzie tucz trzody chlewnej w cyklu otwartym. Organ zdecydował m.in., że łączna maksymalna obsada w gospodarstwie po zrealizowaniu inwestycji nie może przekroczyć 225,4 DJP oraz stwierdził brak konieczności wykonania kompensacji przyrodniczej, brak konieczności monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, brak konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, brak potrzeby przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, brak potrzeby przeprowadzenia analizy porealizacyjnej.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy przyjętym uchwałą nr XLI/391/2010 Rady Miejskiej z dnia 10 listopada 2010 r., działka nr [..] zlokalizowana jest w obszarze oznaczonym jako kontynuacja zabudowy (przeważająca zabudowa siedliskowa). Zamierzona inwestycja związana jest z kontynuacją zabudowy w ramach istniejącego siedliska gospodarstwa rolnego, jest zatem zgodna z ustaleniami zawartymi w Studium. Gospodarstwo rolne prowadzone na działce nr [..] jest własnością inwestora i stanowi odrębne siedlisko gospodarstwa rolnego. Wniosek obejmuje tylko działkę nr [..]. Gospodarstwo rolne zlokalizowane na terenie działki nr [..], a drugie zlokalizowane na terenie działki [..]. Oba gospodarstwa nie są powiązane ze sobą technologicznie, funkcjonalnie czy organizacyjnie. Stanowią oddzielne gospodarstwa rolne, które są własnością tego samego właściciela. Świadczy o tym m.in. fakt, że oba gospodarstwa posiadają odrębne przyłącza do sieci wodociągowej, energetycznej i odrębne systemy magazynowania i zadawania pasz, pojenia zwierząt, magazynowania gnojowicy czy numery weterynaryjne. Stanowią zatem samodzielnie funkcjonujące gospodarstwa rolne. W związku z tym prowadzone na działce nr [..] gospodarstwo rolne nie zostało uwzględnione w obliczeniu liczby stanowisk i ilości DJP dla inwestycji na działce nr [..]. W zakresie zagospodarowania wytwarzanej gnojowicy w przedłożonym przez inwestora raporcie zespół autorów odnosi się wyłącznie do gospodarstwa rolnego na działce nr [..], gdyż tego gospodarstwa dotyczy planowana inwestycja. Inwestycja powstaje na bazie i na zapleczu istniejącego gospodarstwa rolnego i stanowi jego rozbudowę. Całkowita zmiana lokalizacji wymusiłaby konieczność budowy infrastruktury magazynowej, dojazdowej, przyłączeniowej i nowego siedliska gospodarstwa rolniczego. Koszty takiego zamierzenia przewyższałyby koszt samej inwestycji polegającej na budowie chlewni. Wariant ten byłby nierealny w realizacji i pozbawiony jakiegokolwiek uzasadnienia ekonomicznego.

Organ wskazał, że w raporcie w sposób szczegółowy obliczono emisje gazów i hałasu oraz określono zasięgi tych oddziaływań, a przede wszystkim ich wpływ na stan czystości powietrza i klimat akustyczny. Precyzyjnie podano metodykę obliczeń, zastosowane wskaźniki referencyjne, wykorzystane modele obliczeniowe, przyjęte dane wejściowe do obliczeń. Całość odniesiono do obowiązujących norm czystości powietrza oraz hałasu w środowisku. Udowodniono, że nie zostaną przekroczone dopuszczalne standardy jakości środowiska. W raporcie nie uwzględniono oddalonego od gospodarstwa rolnego inwestora objętego planowaną inwestycją innego gospodarstwa, gdzie prowadzona jest produkcja drobiarska, ponieważ w przedmiotowym gospodarstwie prowadzony jest inny rodzaj produkcji zwierzęcej, jak również dlatego, że zlokalizowane jest ono w odległości ponad 300 m. Sporządzając obliczania emisji uwzględniono informację o aktualnym stanie zanieczyszczenia atmosfery dla miejscowości L. (tzw. tło) podaną przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska. Organ podkreślił, że w systemie prawnym nie ma metodyki określania uciążliwości odorowej. Zespół autorski raportu podjął się próby oszacowania tej uciążliwości zdając sobie sprawę, że może ona przyczyniać się do wywołania konfliktów społecznych. Z przeprowadzonych obliczeń wynika, że decydujący wpływ na czystość powietrza będzie wywierała emisja siarkowodoru. Obliczone wskaźniki uciążliwości odorowej wykazały, że zarówno na terenie, jak i poza terenem gospodarstwa rolnego nie wystąpią stężenia amoniaku i siarkowodoru w wysokości wyczuwalnej przez ludzi. Zapach, czy też odór jest substancją niemierzalną. Zapachy, pomimo że mogą być uciążliwe, nie mogą być badane, gdyż w polskim systemie prawnym nie obowiązują normy prawne, które odnosiłyby się do zapachów. W takiej sytuacji za kryterium oceny w tym zakresie przyjmuje się średnioroczne i godzinowe stężenia amoniaku i siarkowodoru. Zastosowanie przez wnioskodawcę systemu chowu bezściółkowego oraz systemu wentylacji mechanicznej w obydwu chlewniach (istniejącej i projektowanej), która zapewni odpowiedni mikroklimat wewnątrz obiektów oraz stworzy lepsze warunki do rozpraszania emitowanych gazów w powietrzu, będzie pozwalało na dotrzymanie norm czystości powietrza oraz ograniczanie uciążliwości odorowej. W Raporcie analizie poddano wszystkie oddziaływania charakterystyczne dla tego rodzaju produkcji, które dodatkowo są np. przedmiotem kontroli służb ochrony środowiska czy inspekcji sanitarnej i weterynaryjnej, a przede wszystkim decydują o wpływie na środowisko oraz zdrowie i życie ludzi. W zakresie zwiększenia populacji much w związku z planowanym przedsięwzięciem nie ma referencyjnych metodyk, które rzetelnie mogłyby to określić. Jednak inwestor w związku z wymogami bioasekuracji oraz standardami stawianymi przez państwową inspekcję weterynaryjną będzie stosował szereg działań, m.in. dezynfekcję, dezynsekcję, higienizację obiektów, których celem jest m.in. likwidacja much. Ponadto, w oknach obiektów będą siatki uniemożliwiające migrację owadów, obiekty będą zamknięte, a płyta obornikowa istniejąca obecnie zostanie zlikwidowana. Ponadto, w raporcie przedstawiono szereg czynników mających na celu minimalizację, unikanie, zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań.

W ocenie organu, wszystkie obliczenia emisji zanieczyszczeń do powietrza zostały sporządzone prawidłowo, zgodnie z obowiązującą metodyką, a zastosowany algorytm obliczeń uwzględnia parametry meteorologiczne. W raporcie zastosowano charakterystykę stanów równowagi atmosfery oraz różę wiatru opracowaną przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Warszawie - różę wiatrów dla stacji meteorologicznej w G., najlepiej odpowiadającą lokalizacji gospodarstwa rolnego inwestora. Wszystkie przeprowadzone obliczenia w zakresie emisji do powietrza wskazują, że poza obszarem, którym dysponuje inwestor, nie wystąpią przekroczenia dopuszczalnych norm oraz standardów jakości środowiska. Negatywne oddziaływanie zamknie się w granicach działek będących w dyspozycji inwestora. Izolinie stężeń dopuszczalnych gazów i hałasu mieszczą się w całości na terenie będącym własnością inwestora. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznano też, że nie zachodzą przesłanki występowania konfliktów społecznych spowodowanych przez inwestycję. Gospodarstwo inwestora funkcjonuje w tym miejscu od wielu lat, a planowana inwestycja ma na celu rozwój prowadzonej dotąd produkcji zwierzęcej o profilu - tucz trzody chlewnej i zostanie zlokalizowana w miejscowości o charakterze rolniczym, w bezpośrednim sąsiedztwie gruntów rolnych oraz innej zabudowy zagrodowej. Ponadto, zakładana skala produkcji zwierzęcej nie definiuje planowanego przedsięwzięcia jako instalacji mogącej powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości. Burmistrz stwierdził, że z ustalonego przez niego kręgu stron postępowania, cztery wniosły uwagi, a pozostałe nie zajęły oficjalnego stanowiska, co do realizacji planowanego przedsięwzięcia. Do momentu wszczęcia postępowania nie wpływały żadne skargi związane z funkcjonowaniem istniejącego już gospodarstwa rolnego. Organ wskazał, że podstawowym dowodem w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest raport o oddziaływaniu na środowisko. Organ stwierdził, że raport sporządzony w sprawie ma charakter kompleksowy i odnosi się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia, wskazuje także, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach - odpowiada więc treści art. 66 u.o.o.ś. Nie można odmówić mu wiarygodności. Kwestionowanie jakiekolwiek ustalenia raportu przez stronę postępowania pociąga za sobą powinność przedstawienia równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych, sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą, jak autor raportu. Organ ustalił też, że w miejscu realizacji inwestycji nie znajdują się obszary chronione ustanowione na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Najbliżej położonymi obszarami Natura 2000 są obszar [..] zlokalizowany 2,70 km w kierunku południowo - wschodnim oraz obszar [..] położony 4,9 km w kierunku wschodnim. W odległości 7,20 km w kierunku północno - wschodnim znajduje się rezerwat L. Odpady związane z produkcją zwierzęcą będą odbierane na podstawie zawartej umowy przez specjalistyczną firmę zajmującą się zbiórką, transportem i unieszkodliwianiem ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kat. I, II, III (w tym padłych zwierząt gospodarskich). W gospodarstwie nie będą powstawać ścieki technologiczne związane z eksploatacją budynków inwentarskich oraz infrastruktury towarzyszącej (silosy), nie będą również wytwarzane podczas realizacji inwestycji. Woda używana do mycia kojców wewnątrz chlewni będzie odprowadzana do kanałów gnojowicowych i zagospodarowywana razem z gnojowicą. Zgodnie z definicją wody te stanowią część gnojowicy. Źródłami emisji hałasu decydującymi o uciążliwości gospodarstwa rolnego będą systemy wentylacji planowanej chlewni oraz istniejącej chlewni, jak również w gospodarstwie sąsiednim. Przyjęto, że wentylatory będą pracować bez przerwy w całym normatywnym przedziale czasowym. Wymagana ilość świeżego powietrza napływać będzie poprzez wloty ścienne, zainstalowane w bocznych ścianach budynku. Wloty powietrza zapewnią doprowadzenie powietrza równomiernie w całym budynku. Automatyczne sterowanie dostosuje odchylenie klap w taki sposób, aby zapewnić równowagę bilansu powietrza wyrzucanego na zewnątrz przez wentylatory. Powietrze z wnętrza budynku inwentarskiego będzie odprowadzane poprzez kominy wentylacyjne dachowe. Tuczarnia zostanie wyposażona w 5 kominów wentylacyjnych, z wbudowanymi wentylatorami firmy Fancom zamontowanymi w kalenicy dachu na wysokości 6m. Wskazano, że na działce nr [..] zlokalizowanej na północ od miejsca planowanej inwestycji posadowiony jest budynek inwentarski, w którym prowadzony jest tucz trzody chlewnej. W obliczeniach emisji uwzględniono ten obiekt inwentarski, z którego emisja podlega skumulowaniu z planowaną inwestycją z uwagi na emisje tych samych gazów. Z przedstawionych w raporcie skumulowanych obliczeń emisji zanieczyszczeń do powietrza wynika, że emisja zanieczyszczeń technologicznych (amoniaku i siarkowodoru) do powietrza nie przekroczy dopuszczalnych norm.

Odwołania od powyższej decyzji wniosła A. K. oraz Stowarzyszenie.

W odwołaniu z dnia 23 grudnia 2019 r. A. K. wskazała naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. Odwołująca przypomniała, że w piśmie z dnia 7 października 2019 r. do Burmistrza Miasta i Gminy zwróciła uwagę, że pomimo jej prośby inwestor na żadnym etapie postępowania nie udokumentował rzeczywistej wielkości produkcji a organ nie podjął żadnych działań w celu weryfikacji tych informacji, co jest o tyle istotne, że wielkość produkcji ma znaczenie w obliczeniach dotyczących oddziaływań skumulowanych. W ocenie skarżącej, inwestor celowo zaniżył ilość obsady w tuczarni, aby nie musiał ubiegać się o pozwolenie zintegrowane. Wskazano, że mąż skarżącej złożył w ARiMR wniosek o udostępnienie informacji dotyczącej obsady stanowisk tuczników na działkach nr [..] i [..] za rok 2017 i 2018. Skarżąca wniosła, by Kolegium wystąpiło do ARiMR o udzielenie informacji o hodowli. Następnie wyjaśniono, że dotychczasowe doświadczenia skarżącej wskazują na rozbieżność pomiędzy stanem faktycznym a deklaracjami inwestora i ustaleniami raportu powtórzonymi w decyzji środowiskowej. Na poparcie twierdzenia skarżąca podniosła, że na s. 25 decyzji stwierdzono, że zarówno na terenie jak i poza terenem gospodarstwa rolnego nie występują stężenia amoniaku i siarkowodoru w wysokości wyczuwalnej przez ludzi, podczas gdy w trakcie rozprawy administracyjnej padły liczne skargi ze strony mieszkańców na uciążliwy fetor. Wątpliwe jest zatem by powiększenie i rozbudowa tuczarni były neutralne zapachowo. Organ nie podjął zaś działań mających na celu wyjaśnienie rozbieżności.

Po drugie, skarżąca zarzuciła, że organ nie odniósł się w ogóle do zgłaszanych przez nią na każdym etapie postępowania uwag merytorycznych, co narusza art. 8 k.p.a. Ponadto, wskazano, że organ nie uwzględnił budynku inwentarskiego skarżącej znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji w oddziaływaniach skumulowanych. Na działce [..] skarżąca prowadzi bowiem hodowle tuczników. Co więcej, w obliczeniach pominięto również kwestie hałasu z farmy wiatrowej. Biorąc pod uwagę opis inwestycji na s. 103 raportu inwestora, zdaniem skarżącej, inwestycja ta będzie emitorem hałasu i należy ją rozpatrywać w kontekście już istniejących źródeł hałasu.

Skarżąca zauważyła także, iż w dniu 7 października 2019 r. wniosła sprzeciw do Burmistrza, RDOŚ oraz Sanepidu, jednakże dotąd Sanepid nie udzielił odpowiedzi i nie uwzględnił uwag skarżącej w wydanym uzgodnieniu. Ponadto, mapa ewidencyjna gruntów (załącznik 23, spis rysunków) nie została urzędowo potwierdzona a jest przedłożona do akt sprawy. Wskazano też, że przedłożony do akt sprawy raport ooś nie został potwierdzony pieczęcią i podpisem osoby, która jest autorem bądź kieruje zespołem autorów raportu.

W odwołaniu z dnia 23 grudnia 2019 r. Stowarzyszenie zarzuciło decyzji naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 pkt 11 oraz art. 71 ust. 1 u.o.o.ś. uzasadniając zarzuty w następujący sposób:

1) wbrew twierdzeniom na s. 20 decyzji Stowarzyszenie nie zgadza się, że inwestycja zostanie zlokalizowana w miejscowości o charakterze rolniczym, bowiem L. od lat nie jest już miejscowością stricte rolniczą. Obecnie w miejscowości na kilkuset mieszkańców przypada zaledwie 20 gospodarstw rolnych. Miejscowość wyludnia się, a osoby, które pozostały zamieszkały ze względu na ciszę i spokój. Powstanie wielkoformatowej tuczarni zaś zniechęci młodych ludzi do pozostania i sprawi, że mieszkańcy będą rozważać zmianę miejsca zamieszkania. Co więcej, w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji znajduje się zabudowa mieszkalna i gospodarstwo agroturystyczne. Zauważono, że czym innym jest przydomowa hodowla trzody a czym innym wielkoformatowe przedsiębiorstwo o skali przemysłowej,

2) wbrew twierdzeniom na s. 21 do organu wpływały skargi i uwagi. Planowana inwestycja budzi silny sprzeciw mieszkańców,

3) wyrażono sprzeciw odnośnie stanowiska organu wskazującego szereg warunków jako środków ograniczenia przewidywanych uciążliwości (wymienionych na s. 21 decyzji), gdyż wymienione środki zaradcze są wymogiem stawianym każdemu rolnikowi-hodowcy przez ARiMR i weterynarię w celu dbałości o dobrostan zwierząt, a nie w trosce o zmniejszenie uciążliwości instalacji odczuwanej przez ludzi,

4) w kwestii zajęcia terenu przypomniano, że inwestor wyrządził szkody poprzez samą budowę ogrodzenia dla swojej posesji, gdyż przerwano i uszkodzono kable telefoniczne, o czym inwestor nie zawiadomił urzędu telekomunikacyjnego ani też nie podjął działań naprawczych. Wskazano, że awaria dotąd nie została usunięta a wielu mieszkańców zostało pozbawionych łączności telefonicznej,

5) wskazano, że źródłem zanieczyszczenia powietrza na terenie gospodarstwa rolnego inwestora będą istniejące chlewnie (na działce [..] o liczbie stanowisk 610) i projektowany budynek tuczarni (o liczbie stanowisk 1000). Natomiast tuczarnia należąca do inwestora na działce [..] nie została uwzględniona we wszystkich obliczeniach źródeł emisji zanieczyszczeń powietrza. Ponownie wydając decyzję środowiskową organ nie uwzględnił zaleceń Kolegium z decyzji z dnia 10 lipca 2019 r. znajdujących się na s. 10, z których wynika, że wszystkie działki należące do inwestora a sąsiadujące z działką, na której ma powstać tuczarnia, należy traktować jako jedną całość i uwzględnić we wszystkich rodzajach oddziaływań. Jednakże do tego punktu Burmistrz w ogóle się nie odniósł.

6) Stowarzyszenie wskazało, że nie zgadza się ze stwierdzeniem organu na s. 27 decyzji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zabezpiecza interes społeczny, ponieważ mieszkańcy nadal żyją w obawie przed utratą bądź spadkiem wartości dóbr osobistych i materialnych. Dodatkowo, podważono twierdzenie organu, że uciążliwości odorowe mają charakter w istocie subiektywny, są niezmierzalne, chociażby ze względu na brak norm określających ich dopuszczalny poziom. Natomiast wydając decyzję na korzyść inwestora organ pominął wytyczne Kolegium z decyzji z dnia 10 lipca 2019 r., zgodnie z którymi brak podstaw normatywnych określających parametry stężeń substancji zapachowych w powietrzu nie zwalnia organów z obowiązku analizy uciążliwości w tym zakresie. Podniesiono, że organ niewłaściwie odniósł się do wagi zagadnienia i powołując się na wyniki badań naukowców przeprowadzonych w 2003 r. we wsi W. wskazano na liczne objawy i schorzenia spowodowane odorem generowanym przez dużą fermę. Jak zauważyło Stowarzyszenie, w sytuacji, gdy brak ustawy skutecznie chroniącej społeczność lokalną przed uciążliwością masowych tuczarni z rezerw należy traktować pozytywne rekomendacje znajdujące się w zamówionym na zlecenie inwestora raporcie,

7) inwestycja niewątpliwie budzi duży sprzeciw społeczny, o czym świadczy ilość osób wnioskujących o dopuszczenie do udziału w postępowaniu czy osób, które zgłosiły uwagi do planowanej instalacji. Wskazano, że znakomita większość mieszkańców jest przeciwna inwestycji, którą popiera tylko dwóch mieszkańców: jeden, którego syn już w tej chwili odbiera gnojowicę od inwestora w celu nawożenia swoich pól uprawnych oraz drugi, który mieszka ok. 3 km od planowanej inwestycji, więc nie odczuwa uciążliwości już istniejących tuczarni. Pomimo to organ wydając decyzję nie wziął pod uwagę głosu i woli mieszkańców opowiadając się za interesem prywatnym. Wskazano również, że do Stowarzyszenia docierały głosy oburzenia mieszkańców o doręczaniu im pism informujących o odmowie przyznania im statusu strony przez pracowników urzędu w porze wczesnoporannej (ok. godz. 6:00 – 6:30 rano), co świadczy o lekceważącym stosunku organu wobec mieszkańców.

8) podkreślono, że uwagi i zastrzeżenia były składane nie tylko do Burmistrza, lecz również do Sanepidu, który dotąd nie odpowiedział na nie a w swoim uzgodnieniu nie odniósł się do złożonych uwag.

9) stwierdzono, że organ prowadził postępowanie w sposób nie budzący zaufania oraz lakonicznie, niewyczerpująco i w sposób niejasny uzasadnił skarżoną decyzję nie wyjaśniając zasadności przesłanek, którymi kierował się w czasie jej wydawania. Mimo obszerności decyzji trudno doszukać się w niej krytycznych, własnych i przekonujących twierdzeń organu. Nie zawiera ona również własnej oceny organu. Stowarzyszenie podniosło, że w trakcie postępowania organ stronił od samodzielnej oceny okoliczności sprawy i autonomicznego prowadzenia czynności w postępowaniu, bowiem organ nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania w sposób polegający głównie na wzywaniu wnioskodawcy do ustosunkowania się do twierdzeń stron występujących w obronie swojego interesu prawnego. Trudno zatem uznać, że organ wypełnił obowiązki w zakresie pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, skoro rozważył interesy stron pobieżnie traktując je drugorzędnie w zestawieniu z interesem inwestora.

Rozpoznając odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 kwietnia 2020 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 9 grudnia 2020 r. Kolegium wskazało, że uciążliwość odorowa nie jest przesłanką odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wobec braku ustawy normującej sposób i zakres badania i oddziaływania odorów na środowisko, podstawę orzekania w tego typu sprawach powinna stanowić przede wszystkim skala zjawiska oraz możliwy zakres środków służących ograniczeniu tej uciążliwości. W postępowaniu środowiskowym uwiarygodniono, że oddziaływanie mieści się w standardach jakości środowiska. Przedstawione przez inwestora wskaźniki uciążliwości odorowej wykazały, że zarówno na terenie, jak i poza terenem gospodarstwa rolnego nie wystąpią stężenia amoniaku i siarkowodoru w wysokości wyczuwalnej przez ludzi. Kolegium podkreśliło, że nie ma podstaw normatywnych określających parametry stężeń substancji zapachowych w powietrzu, nie zwalnia to jednak organów z obowiązku analizy uciążliwości w tym zakresie, gdyż przedmiotem oceny oddziaływania na środowisko jest identyfikacja, analiza i ocena oddziaływań w kontekście ich negatywnego oddziaływania na środowisko, a w szczególności bezpośredni i pośredni wpływ na zdrowie i warunki życia ludzi. Zdaniem Kolegium, planowane przedsięwzięcie zrealizowane zgodnie z warunkami nałożonymi decyzją, w nowoczesnej technologii, uciążliwości zapachowe będzie minimalizować do minimum.

W odniesieniu do zarzutu A. K., że niewłaściwie przeanalizowano oddziaływania skumulowane, nie uwzględniono w nim bowiem hodowli tuczników na stanowiącej jej własność działce nr [..] wskazano, że w żadnym z wcześniejszych pism nie podała ona informacji o prowadzonej na tej działce hodowli tuczników. Z podanych przez nią informacji organ wywnioskował, hodowla ta nie jest znacznych rozmiarów, więc odziaływania skumulowane w tym zakresie byłyby niezauważalne. Co do pominięcia w analizie skumulowanej farmy wiatrowej, zdaniem Kolegium, aspekt ten powinien być uwzględniony w raporcie, jednak z uwagi na odległość farmy wiatrowej (wg https://mapy.geoportal.gov.pl/ najbliższa turbina wiatrowa zlokalizowana jest w odległości ok. 800 m od działki nr [..] od terenu, na którym planuje się inwestycję), do oddziaływania skumulowanego nie dojdzie w żadnym aspekcie. Wskazano też, że nie wszystkie załączniki graficzne zebrane w aktach sprawy wymagają urzędowego potwierdzenia.

W odniesieniu do zarzutu Stowarzyszenia, że lokalizowanie tuczarni świń pozostaje w sprzeczności z oczekiwaniami mieszkańców wsi, o czym świadczy liczba osób protestujących, Kolegium stwierdziło, iż to do inwestora będzie należała decyzja, czy przy spełnieniu nałożonych decyzją warunków inwestycja nadal będzie dla niego opłacalna. Ponadto, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest tylko jednym z etapów realizacji inwestycji i nie oznacza, że zainteresowany podmiot uzyska również pozostałe wymagane odrębnymi przepisami pozwolenia umożliwiające mu realizację zamierzonego przedsięwzięcia. Decyzja w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia nie jest aktem, który dawałby podstawę do rozpoczęcia robót i realizacji inwestycji, a tym samym nie narusza na tym etapie inwestycyjnym żadnych praw osób trzecich i nie prowadzi do wyrządzenia znacznej szkody lub nieodwracalnych skutków. Organ I instancji, zdaniem Kolegium, w sposób prawidłowy zapewnił udział społeczeństwa w postępowaniu. Do postępowania na prawach strony pragnęły włączyć się dodatkowe 83 osoby, nie zostały one jednak za stronę postępowania uznane. Burmistrz Miasta i Gminy przeanalizował każdy wniosek i udzielił wyczerpującej odpowiedzi argumentując swoje stanowisko. W uzasadnieniu decyzji organ odniósł się w jasny i klarowny sposób do złożonych zastrzeżeń społeczeństwa, jak i stron postępowania. Jak określiło Kolegium, pewnym niedociągnięciem pozostaje analiza dotycząca emitowanych odorów będących potencjalną uciążliwością dla lokalnej społeczności. Jednak ani odwołujący się, ani społeczeństwo wnoszące uwagi, nie przedstawili żadnych dowodów w postaci opinii eksperckiej lub wyników niezależnych badań na poparcie twierdzeń, że działanie planowane przez inwestora spowoduje uciążliwości ponad miarę.

Podsumowując, Kolegium uznało, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest poprawny i odnosi się do wszystkich istotnych potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia a także wskazuje, jakie obowiązują w tym zakresie standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach. Ustalenia zawarte w raporcie, sporządzonym przez specjalistów dysponujących fachową wiedzą, stały się podstawą ustalenia wymogów, jakie inwestor musi spełnić, a które są wymienione w treści uzgodnień i opinii organów współdziałających w przedmiotowej sprawie.

W jednobrzmiących skargach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 kwietnia 2020 r. zarówno A.K., jak i Stowarzyszenie wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zarzucili decyzji naruszenie:

1) art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, dalej jako: "o.o.ś." poprzez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, mimo że nie zaistniały przesłanki uprawniające do wydania takiego rozstrzygnięcia;

2) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a - lit. c, pkt 3b, pkt 8 lit. a- lit. c, pkt 15 o.o.ś. poprzez określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia na podstawie błędnych, niejasnych i sprzecznych ustaleń raportu oddziaływania na środowisko, a także brak wezwania autorów raportu do uzupełnienia lub wyjaśnienia treści raportu;

3) art. 3 pkt 49 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska dalej jako "p.o.ś. w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b) o.o.ś. poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, mimo że planowane przedsięwzięcie będzie w fazie realizacji i eksploatacji generować zanieczyszczenia odorowe związane ze stanem powietrza, które mogą być szkodliwe dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska;

4) art. 3 ust. 1 pkt 13 o.o.ś. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 8 lit. a) – c) o.o.ś. w zw. z art. 62 ust. 2 o.o.ś. w zw. z art. 6 ust. 1 i ust. 2 p.o.ś. poprzez brak skrupulatnej analizy zagadnienia oddziaływań skumulowanych, które będą wynikiem realizacji przedsięwzięcia w związku z innymi, istniejącymi na analizowanym terenie przedsięwzięciami;

5) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, zwłaszcza zagadnienia oddziaływań oraz uciążliwości odorowych i naruszenie zasady prawdy materialnej oraz jej gwarancji;

6) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodniej oceny dowodów polegające na rozstrzygnięciu sprawy bez wnikliwej i merytorycznej oceny materiału dowodowego, a także dowolną analizę okoliczności istotnych dla sprawy;

7) art. 66 ust. 1 pkt 15 o.o.ś. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej, a zwłaszcza zlekceważenie istotnego zagadnienia konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem;

8) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne oraz niewyczerpujące i niejasne uzasadnienie skarżonej decyzji oraz niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się wydając rozstrzygnięcie.

Skarżące Stowarzyszenie wniosło również o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci Opinii dotyczącej oceny wpływu na środowisko i zdrowie ludzi przedsięwzięcia pn.: "Rozbudowa istniejącego Gospodarstwa Rolnego poprzez budowę budynku inwentarskiego przeznaczonego do tuczu trzody chlewnej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce o nr [..] w miejscowości L., gmina P., powiat t., województwo p." autorstwa A.B. z dnia 4 czerwca 2020 r. na okoliczność nierzetelności, niespójności, niejasności oraz błędów raportu oddziaływania na środowisko.

W ocenie skarżących przedstawiony w analizowanej sprawie raport oddziaływania na środowisko zawiera błędy, niejasności oraz sprzeczności, a także nie jest poprawny formalnie. W obu skargach wskazano na następujące błędy w nim zawarte:

1. pominięcie zabudowy na działce należącej do A. K., zlokalizowanej w odległości ok. 60 m od planowanej inwestycji, pominięto również fakt, że w budynku mieszkalnym o numerze [..], w odległości ok. 70 m od planowanej inwestycji, skarżąca prowadzi gospodarstwo agroturystyczne, co koliduje z wielkoprzemysłową tuczarnią i narusza jej interes prawny,

2. na s. 24 raportu wskazano, że inwestor deklaruje, że w obecnej tuczarni (610 szt. tuczników) zużywa 1 m3 wody na cykl. Natomiast w planowanej tuczami, gdzie ma być hodowanych ok. 1000 sztuk tuczników, przewidziane zużycie wody ma być aż trzy razy wyższe (3 m3). Autorzy raportu nie wyjaśnili, skąd tak znacząca dysproporcja w zużyciu wody. Dodatkowo, w obecnej tuczarni zwierzęta są trzymane w systemie ściółkowym. W najbliższym czasie, inwestor planuje przejść na tryb chowu rusztowego. Nie jest zatem wiadome, czy zużycie wody podane w istniejącej tuczarni zastało określone dla systemu chowu ściółkowego, czy rusztowego. Co więcej, nie wyjaśniono jak zmieni się zużycie wody po zmianie systemu chowu zwierząt,

3. raport powinien obejmować nie tylko emisję amoniaku i siarkowodoru z obiektów inwentarskich, ale również te gazy i odory, których źródłem jest nawożenie użytków rolnych gnojowicą pochodzącą z intensywnej hodowli. Zagadnienie to nie zostało przez organy zanalizowane, nie zanalizowano bowiem emisji amoniaku i azotu z otwartych kanałów gnojowicy,

4. zgodnie z raportem (s. 89), najlepsza dostępna technika przykrycia zbiorników gnojowicy to sztywna pokrywa dachowa lub konstrukcja namiotu, a także pływająca pokrywa. W ocenie skarg, są to środki niewystarczające, aby wyeliminować lub ograniczyć w stopniu zadowalającym oddziaływania zapachowe oraz wzmożoną aktywność much,

5. dokonano niewłaściwej analizy zagadnienia konfliktów społecznych związanych z inwestycją (s. 94 raportu i s. 106 raportu). Ustalenia w tym zakresie są blankietowe, ogólnikowe i oderwane od realiów przedmiotowej sprawy. Okoliczni mieszkańcy wyrażali w toku postępowania stanowczy i uzasadniony sprzeciw wobec planowanej inwestycji, a także podpisali list protestacyjny, w którym wyrazili swoją dezaprobatę wobec inwestycji w planowanym kształcie,

6. jak zaznaczono we wnioskach końcowych raportu "zamierzenie dotyczy kontynuacji zabudowy istniejącego siedliska gospodarstwa rolnego" (s. 99). Natomiast, realizowane przedsięwzięcie wiąże się z budową nowego budynku inwentarskiego od podstaw,

7. w raporcie niewystarczająco zanalizowano wpływ planowanej inwestycji na dobra materialne (s. 105). Temu istotnemu zagadnieniu poświęcono dwa zdania,

8. organy nie zweryfikowały założeń raportu dotyczących emisji hałasu przez projektowane przedsięwzięcie. W raporcie (s. 48) wskazano, że poziom mocy akustycznej pojedynczego wentylatora wyniesie od 53 dB(A) do 56 dB(A). Natomiast zgodnie z danymi katalogowymi dostępnymi w sieci internetowej, wentylator Fancom (typ 3680) charakteryzuje się następującym poziomem głośności - [0 Pa, 2 m - 70 dB(A) oraz 0 Pa. 7 m- 59 dB (A)]. W związku z tym, założenia przyjęte w raporcie są znacznie zaniżone i mogą prowadzić do niewłaściwych wniosków w zakresie oddziaływania akustycznego planowanej inwestycji. Dodatkowo, dokumentacja zawiera braki w zakresie analizy akustycznej (nie wykonano pomiarów hałasu istniejącej tuczami tak, aby uzyskane wyniki były miarodajne i określały stan faktyczny klimatu akustycznego w otoczeniu inwestycji).

Ostatecznie, w raporcie nie wskazano, czy, a jeśli tak, to jakie preparaty mają służyć redukcji emisji zapachowych, nie określono, jakie środki i w jakiej ilości będą stosowane, a także, gdzie będą składowane.

Skarżące Stowarzyszenie wskazało ponadto, że raport oparto na nieaktualnej treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko z 2010 r. Wskazuje na to nie tylko publikator użyty przez autora raportu (Dz.U. Nr 213, poz. 1397) na s. 6 tego dokumentu, ale również przytoczona treść przepisu § 2 ust. 1 pkt. 51 rozporządzenia, w której brakuje kluczowego dla niniejszego postępowania fragmentu wskazującego na to, że dla określenia liczby DPJ przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza. Zmiana ta została dokonana przez § 1 pkt 1 lit. m rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2013 r. (Dz.U.13.817) zmieniającego rozporządzenie z dniem 1 sierpnia 2013 r. Z raportu wynika, że w nowej tuczami maksymalna obsada wyniesie 1000 szt., czyli 140 DPJ, a w istniejącej chlewni jest 610 sztuk, czyli 85,4 DPJ, jednak nigdzie nie podano maksymalnej obsady. W załączonym do skargi kontrraporcie dokonano na s. 20-22 odpowiednich obliczeń i na ich podstawie ustalono, że maksymalna obsada obu chlewni wynosi 2121 sztuk rzeczywistych oraz 296,94 DPJ.

Według skarżącego Stowarzyszenia w raporcie błędnie ustalono maksymalną możliwą obsadę inwentarza, a także zaniżono liczbę DPJ. Konsekwencją niewłaściwie ustalonej liczby sztuk rzeczywistych jest brak zaklasyfikowania obiektu jako instalacji mogącej powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz.U. poz. 1169). Choć organ odwoławczy analizował tę kwestię i możliwość przekroczenia parametru dopiero w kontekście sumowania obsady z chlewnią inwestora na działce [..], to jak się okazuje, już prawidłowe określenie maksymalnej obsady tuczu na działce [..] powoduje zakwalifikowanie przedsięwzięcia jako wymagającego uzyskanie pozwolenia zintegrowanego. Co więcej ta istotna wątpliwość i nieścisłość raportu, a także brak oparcia go na przepisach obowiązujących w chwili wydania decyzji przez organ I instancji rzutuje w sposób zasadniczy na wszystkie dalsze obliczenia przeprowadzone w raporcie, a tym samym na zakres oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska.

Wskazano, że w raporcie pojemność kanałów gnojowych zaplanowano o 100% wyższą, aniżeli byłaby potrzebna dla gnojowicy pochodzącej od deklarowanej w raporcie ilości tuczników oraz o 24,4% wyższą w odniesieniu do obliczonej w kontrraporcie maksymalnej możliwej obsady (stosowne obliczenia na s. 28 kontrraportu). Ponadto, zgodnie z raportem: "Na krajobraz miejsca projektowanej inwestycji składają się głównie pola uprawne, sąsiadujące zabudowy zagrodowe (gospodarstwa rolne), oraz pojedyncze zabudowy mieszkaniowe. (...) Projektowana inwestycja zostanie zlokalizowana na obszarze rolniczym w bezpośrednim sąsiedztwie gospodarstw rolnych oraz pól uprawnych". Teza ta jest błędna, ponieważ bezpośrednie otoczenie inwestycji stanowi gospodarstwo agroturystyczne (budynek nr [..]), a od strony północnej w bezpośrednim sąsiedztwie zamieszkuje rodzina, która nie zajmuje się rolnictwem. Natomiast, od strony północno-zachodniej inwestycja sąsiaduje z budynkami mieszkalnymi, należącym do osób nieprowadzących gospodarstw rolnych. Miejscowość L. nie ma charakteru stricte rolniczego. Na kilkuset mieszkańców jest zaledwie kilku rolników (ok. 10 osób). Planowana inwestycja, która ma charakter przemysłowy, zmieni krajobraz rejonu. Nie rozważono również skumulowanego oddziaływania znajdujących się na działce nr [..] budynków inwentarskich przeznaczonych do chowu drobiu, o co wnosili mieszkańcy wsi.

Autor raportu nie przeprowadził oceny zgodności z najlepszymi dostępnymi technikami, chociaż porównał proponowaną technologię z technologią spełniającą wymagania, o których mowa w art. 143 p.o.ś. W konsekwencji Stowarzyszenie uznało, że wymóg wskazany w art. 66 ust. 5 o.o.ś. nie został w ogóle spełniony w przedstawionym w niniejszej sprawie raporcie.

Ponadto, w inwentaryzacji załączonej do raportu nie zostały zidentyfikowane grzyby zlichenizowane (porosty) zarówno na terenie przedmiotowej działki oraz w jej otoczeniu. Nie było możliwe w związku z tym wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy istniejącą działalnością hodowlaną, zanieczyszczeniem powietrza związkami azotu, w tym amoniakiem oraz działalnością planowaną z uwzględnieniem efektu skumulowanego. W raporcie należało przedstawić nie tylko opis gatunków obecnych na dzień sporządzania raportu, ale także uwzględnić oddziaływanie na te gatunki biorąc pod uwagę różne warianty planowanego przedsięwzięcia, uzasadnienie wyboru wariantu proponowanego czy niepodejmowanie przedsięwzięcia.

A.K. wskazała natomiast ponadto, że w raporcie stwierdzono, iż "projektowana inwestycja zlokalizowana zostanie na obrzeżach ścisłej, zwartej zabudowy wiejskiej miejscowości L., w bezpośrednim sąsiedztwie innych budynków inwestorskich, należących do inwestora w sąsiedztwie innego gospodarstwa rolnego, które uwzględniono w obliczeniach emisji skumulowanej" (s. 9 raportu). Jednak, inwestor nie zauważył, iż również skarżąca prowadzi przydomową hodowlę tuczników, nie przeprowadził żadnego wywiadu w tym zakresie ani nie wykonał stosownych pomiarów. W treści raportu (s. 40) nie uwzględniono oddziaływań skumulowanych związanych z występowaniem w pobliżu planowanej inwestycji innych gospodarstw (na s. 67 raportu również wskazano jedynie emisję na działce inwestora – [..]). Nie jest więc prawdą, iż inne gospodarstwa uwzględniono w obliczeniach emisji skumulowanej (s. 102 raportu).

Z kolei na s. 9 raportu opisano najbliższą zabudowę mieszkaniową (tj. działkę o numerze ewidencyjnym, na której znajduje się dom mieszkalny, w odległości ok. 71 metrów od planowanego przedsięwzięcia). Autorzy raportu nie zauważyli jednak, że w pobliżu przedsięwzięcia, w odległości ok. 60 metrów od planowanej inwestycji znajduje się budynek mieszkalny o numerze [..], który jest własnością skarżącej. Pominięto również fakt, że w budynku mieszkalnym o numerze [..], w odległości ok. 70 metrów od planowanej inwestycji. Skarżąca prowadzi gospodarstwo agroturystyczne, co koliduje z wielkoprzemysłową tuczarnią i narusza jej interes prawny.

W obu skargach wskazano, że jak zauważyło Kolegium, zagadnienie istniejącej farmy wiatrowej powinno być uwzględnione w raporcie, jednak jej odległość od terenu, na którym planowana jest inwestycja nie uzasadnia tezy o skumulowanych oddziaływaniach. Zatem, organ II instancji kolejny raz stwierdził uchybienia zawarte w raporcie oddziaływania na środowisko i samodzielnie uzupełnił ustalenia w tym zakresie. Co istotne, zgodnie z art. 74a ust. 1 i ust. 2 o.o.ś., autorami raportu powinny być osoby o określonym wykształceniu, doświadczeniu i specjalizacji. Organ nie mógł więc zastąpić tych podmiotów i we własnym zakresie uzupełnić raportu. Organ II instancji stwierdził też ogólnie, że uciążliwość odorowa nie jest przesłanką do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Natomiast, organy nie zanalizowały zakresu i zintensyfikowania oddziaływań zapachowych (odorowych), a także wpływu tych substancji na zdrowie oraz warunki życia okolicznych mieszkańców. Przyznało to samo Kolegium stwierdzając, że pewnym niedociągnięciem w dalszym ciągu pozostaje analiza dotycząca emitowanych odorów będących potencjalną uciążliwością dla lokalnej społeczności (s. 11 zaskarżonej decyzji).

Zdaniem skarżących, organy dokonały nieprawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w związku z innymi funkcjonującymi na analizowanym terenie przedsięwzięciami (tzw. oddziaływania skumulowane). Jak zauważyło Kolegium w pierwszej z wydanych przez siebie decyzji (decyzja SKO z dnia 10 lipca 2019 r.), w przypadku bezpośrednio sąsiadujących ze sobą działek z tego samego rodzaju instalacjami należącymi do tego samego właściciela, parametry charakterystyczne należałoby zsumować (uznając, że jest to teren tego samego zakładu). Organ I instancji analizy takiej nie przeprowadził, a było to o tyle istotne, że jeżeli parametr, tj. liczba stanowisk przekroczy w sumie 2000, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ wydający tę decyzję zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 3) o.o.ś. zasięga opinii organu właściwego do wydania pozwolenia zintegrowanego. Natomiast, w zaskarżonej decyzji organ stwierdził, iż dokładne zbadanie zdolności produkcyjnej gospodarstwa zlokalizowanego po sąsiedzku wykracza poza czynności konieczne w badanej sprawie i nie ma podstaw, aby podważać wiarygodność oświadczeń autora raportu w tym zakresie. Trudno wyjaśnić zmianę stanowiska organu w tak istotnej sprawie.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Celem tej kontroli jest zbadanie, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga danej sprawy administracyjnej a ocenia jedynie, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo i czy wydany akt pozostaje w zgodzie z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego podejmowania.

Przy czym Sąd rozstrzyga skargę w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach kognicji doprowadziła do wniosku, że organy administracji obu instancji naruszyły przepisy prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co w świetle dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy i Miasta z dnia 9 grudnia 2019 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pod nazwą "Rozbudowa istniejącego gospodarstwa rolnego poprzez budowę budynku inwentarskiego przeznaczonego do tuczu trzody chlewnej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr [..] w miejscowości L., gmina P.".

Ze względu na dyspozycję art. 111 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał i rozstrzygnął wspólnie sprawę ze skargi A. K. (sygn. akt II SA/Gd 601/20) ze sprawą ze skargi Stowarzyszenia (sygn. akt II SA/Gd 602/20), prowadząc je pod sygn. akt II SA/Gd 601/20.

W pierwszej kolejności, w reakcji na złożony w skardze wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie dowodu z załączonej do skargi kontropinii do raportu oddziaływania na środowisko sporządzonego w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, Sąd wyjaśnia, że przedłożony dokument nie posłużył Sądowi do ponownego ustalenia stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, albowiem zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych takie opinie i ekspertyzy (złożone po wydaniu ostatecznej decyzji) mogą być jedynie uznane za pogląd strony na zgromadzone w postępowaniu administracyjnym dowody (w tym przypadku projekt budowlany), poparte wypowiedzią opiniującego (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2016 r., II OSK 760/16, LEX nr 2205344).

W niniejszej sprawie przedłożona opinia, będąc wyrazem stanowiska strony, została uwzględniona przez Sąd, podobnie jak jej stanowisko wyrażone w skardze, w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W całokształcie przedstawionych przez skarżące strony argumentów Sąd ocenił, czy organy administracji ustaliły stan faktyczny zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, oraz czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 283 ze zm.), zwanej dalej u.o.o.ś. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 71), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie przedsięwzięć, w brzmieniu obowiązującym przed dniem utraty jego mocy obowiązującej, tj. przed 11 października 2019 r., wskutek wejścia w życie przepisu przejściowego § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839).

Organy rozpoznały w niniejszej sprawie wniosek o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji na działce nr [..] w L., polegającej na budowie chlewni tuczarni o wymiarach zewnętrznych 18m x 50m, powierzchni zabudowy 900 m2 i zakładanej obsadzie 1000 stanowisk do tuczu (odpowiadająca 140 DJP), montażu 2 silosów paszowych oraz zmianie systemu utrzymania zwierząt, ze ściółkowego na bezściółkowy, w części istniejącego budynku chlewni. Planowana rozbudowa uzupełnić miała istniejącą już na działce nr [..] chlewnię tuczarnię o liczbie stanowisk równej 610 sztuk, czyli 85,4 DJP, co łącznie z nową inwestycją dawało planowaną obsadę trzody chlewnej w analizowanym gospodarstwie rolnym wynoszącą 1610 stanowisk, czyli 225,4 DJP. W toku postępowania inwestor zmodyfikował wniosek eliminując z niego montaż 2 silosów paszowych.

Tak scharakteryzowane we wniosku oraz w dołączonym do niego raporcie oddziaływania na środowisko przedsięwzięcie organy zaliczyły do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, w myśl § 2 ust. 1 pkt 51 w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć, które stanowi, że do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP - przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza), jak również przedsięwzięcia polegające na rozbudowie, przebudowie lub montażu przedsięwzięć realizowanych lub zrealizowanych wymienionych w ust. 1, jeżeli ta rozbudowa, przebudowa lub montaż osiąga progi określone w ust. 1, o ile progi te zostały określone.

W konsekwencji takiej kwalifikacji środowiskowej przedsięwzięcia, zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 1 u.o.o.ś., wymagane było uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, poprzedzonej przeprowadzoną oceną oddziaływania na środowisko (art. 59 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś.), w toku której obligatoryjne jest sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W tym postępowaniu środowiskowa ocena uwarunkowań przedsięwzięcia dokonywana jest w oparciu o sporządzany raport, który stanowi najistotniejszy środek dowodowy, w świetle którego organ obowiązany jest ocenić planowane przedsięwzięcie. Zgodnie z art. 3 pkt 8 u.o.o.ś. postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia obejmuje w szczególności:

a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,

c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

Natomiast, w myśl art. 80 ust. 1 u.o.o.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:

1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;

2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;

4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że organy administracji publicznej po raz drugi procedujące wniosek inwestora naruszyły art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie to doprowadziło z kolei do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ustalenia poczynione na podstawie dotkniętego wadliwościami materiału dowodowego doprowadziły do przedwczesnego i nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co spowodowało, że zaskarżona decyzja Kolegium i poprzedzająca ją decyzja Wójta Miasta i Gminy nie mogły się ostać.

Przede wszystkim w sposób pochopny, bez podjęcia czynności wyjaśniających i zmierzających do usunięcia wadliwości czy uzupełnienia braków, organy zaakceptowały wadliwy raport, który stał się podstawą podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Organ wydający decyzję środowiskową opiera bowiem swoje ustalenia i oceny w zakresie wyznaczonym w art. 62 ust. 1 u.o.o.ś. na treści raportu. Raport jest najważniejszym dowodem w sprawie i jego racjonalność, logiczność, obiektywizm przedstawionej przez inwestora argumentacji powinien być poddany wnikliwej analizie organu wydającego decyzję, w szczególności pod kątem wymogów określonych w art. 66 u.o.o.ś. Raport powinien uwzględniać wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji, albowiem jest instrumentem identyfikacji znaczących oddziaływań na środowisko, co umożliwia w toku postępowania ocenowego określenie adekwatnych środków łagodzących i kompensujących. Raport powinien być wszechstronnie przeanalizowany przez organ decyzyjny, a pojawienie się wątpliwości co do jego kompletności czy rzetelności ocen w nim przedstawionych zobowiązuje organ prowadzący postępowanie w pierwszej kolejności do uzupełnienia materiału dowodowego w celu rozważenia wszelkich niejasności w stanie faktycznym sprawy.

Główne zastrzeżenia Sądu budzi kwestia braku weryfikacji przez organ danych zawartych w raporcie i we wniosku odnośnie planowanej maksymalnej obsady trzody chlewnej związanej z realizacją przedsięwzięcia. Z treści § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć, obowiązującej od dnia 1 sierpnia 2013 r., zgodnie z którą przy obliczaniu DJP dla danej inwestycji przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza wynika, że dla tych obliczeń nie jest istotna obsada deklarowana przez inwestora, gdyż należy uwzględniać maksymalną możliwą obsadę inwentarza, którą winien ustalić organ. Nie ma zatem znaczenia deklarowanie przez inwestora ile zwierząt zamierza on hodować, lecz konieczne jest obliczenie, w oparciu o wielkość budowanego obiektu, ile maksymalnie zwierząt może on pomieścić.

Konfrontacja wielkości planowanego obiektu chlewni (900 m2) oraz normatywów powierzchni obiektu inwentarskiego wymaganych dla jednej sztuki warchlaków i tuczników o określonej masie ciała (0,65 m2 lub 1 m2, według rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.U. z 2010 r., nr 56, poz. 344), poddaje w wątpliwość założenie, że wielkość obsady wskazana przez inwestora i stanowiąca w raporcie punkt wyjścia dla wszelkich ocen i analiz, ma charakter maksymalnej możliwej. Powyższe dane bowiem wskazują na to, że możliwa jest większa obsada inwentarza niż zadeklarowana we wniosku i oceniona w raporcie. W samym raporcie bazowano na wielkości obsady inwentarza ustalonej zgodnie z przywołanym w jego treści § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć, w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 1 sierpnia 2013 r., czyli w wersji bez sformułowania "DJP - przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza".

W tych okolicznościach zaniechanie w niniejszej sprawie przez organy administracji dokonania własnych ustaleń co do obsady inwentarza w przeliczeniu na DPJ z uwzględnieniem cytowanych wyżej przepisów rozporządzenia, aktualnych w dacie rozpoznawania wniosku inwestora, miało istotne znaczenie, gdyż bez tych ustaleń nie można było przeprowadzić prawidłowej oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, uzależnionej od prawidłowo ustalonej maksymalnej możliwej obsady inwentarza. W konsekwencji również w tej sytuacji nie można było prawidłowo zweryfikować, czy nie istniała w sprawie potrzeba zastosowania przepisu art. 77 ust. 1 pkt 3 u.o.o.ś. i zasięgnięcia opinii organu właściwego do wydania pozwolenia zintegrowanego na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska oraz przepisu art. 66 ust. 5 u.o.o.ś. i uzupełnienia raportu o porównanie proponowanej techniki z najlepszymi dostępnymi technikami, uzależniona od przekroczenia określonego w przepisach progu obsady trzody. Obowiązki powyższe aktualizują się bowiem wówczas, gdy planowane przedsięwzięcie kwalifikowane jest jako instalacja, o której mowa w art. 201 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1396 ze zm.), zwanej dalej p.o.ś., wymagająca uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, do tego rodzaju przedsięwzięć zaliczono instalacje do chowu lub hodowli drobiu lub świń o więcej niż 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg.

Poprzestając wyłącznie na wyliczeniu wskaźnika DJP zawartym we wniosku inwestora i nie prowadząc żadnego postępowania w celu ustalenia tego wskaźnika organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, uniemożliwiającym uznanie kluczowych dla rozpoznania sprawy okoliczności za udowodnione. To przede wszystkim podważa prawidłowość przeprowadzonej przez organy weryfikacji ustaleń raportu w zakresie prognozowanych parametrów wyjściowych inwestycji, takich jak zużycie wody i paszy, źródeł, zakresu i wielkości odziaływania planowanej inwestycji w obszarze emisji do powietrza substancji szkodliwych (amoniak, siarkowodór i innych), emisji hałasu, oddziaływania odorowego, wielkości produkowanej gnojownicy i wynikających z tego obowiązków w zakresie jej bezpiecznego dla zdrowia i życia ludzi zagospodarowania.

Dodatkowo wskazać należy, że w toku postępowania pominięto potrzebę uaktualnienia ustaleń raportu w zakresie szacowanej wielkości produkcji gnojownicy, wynikającą z faktu bezpośredniego wejścia w życie z dniem 27 lipca 2018 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2018 r. w sprawie przyjęcia "Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu" (Dz.U. z 2018 r., poz. 1339), a następnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lutego 2020 r. w sprawie przyjęcia "Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu" (Dz.U. z 2020 r., poz. 243), które weszło w życie 15 lutego 2020 r., czyli jeszcze przed dniem wydania zaskarżonej decyzji. Rozporządzenia te określają sposób wyznaczenia ilości powstającej gnojownicy w zależności od ustalonej przelotowości stada oraz jego stanu średniorocznego, przy ustalaniu którego stosuje się liczbę miesięcy przebywania w grupie. Tymczasem przedstawione w raporcie wyliczenia, poczynione zostały w oparciu o rozporządzenie nr [.] Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 24 kwietnia 2013 r., bez zastosowania pojęć "przelotowości stada" i "stanu średniorocznego" w rozumieniu przyjętym we wskazanych wyżej, aktualnych w dacie procedowania, rozporządzeniach. Działanie w zgodzie z zasadą praworządności wymagało w tej sytuacji uzupełnienia raportu w toku postępowania, czego zaniechano. Rzetelna i realizująca cele ochronne ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadzona może być wyłącznie na podstawie aktualnie obowiązujących wymogów prawnych, gwarantujących zachowanie najwyższych standardów jakości środowiska.

Uchybienia w powyższym zakresie podważają prawidłowość prognozowanej w raporcie ilości produkowanej gnojownicy, w dalszej kolejności skutkują brakiem wiarygodności przyjętych w raporcie szacunków: co do wielkości emisji amoniaku i siarkowodoru do powietrza, co do zakresu dolegliwości odorowych, co do niezbędnej pojemności kanałów na gnojownicę oraz wielkości gruntów rolnych niezbędnych do zagospodarowania gnojownicy zgodnie z wymogami ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 76).

W postępowaniu nie dokonano kompletnej analizy możliwych oddziaływań skumulowanych, których charakterystyki w raporcie wymaga przepis art. 66 ust. 1 pkt 3b u.o.o.ś., stanowiący, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać informacje na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych, zrealizowanych lub planowanych, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem.

Raport sporządzony w niniejszej sprawie uwzględnił wyłącznie kumulację oddziaływania planowanego przedsięwzięcia z oddziaływaniami chlewni istniejącej na działce sąsiedniej, należącej również do skarżącego, z obsadą 320 sztuk inwentarza. Raport nie zawiera natomiast opisu ani oceny skumulowanego odziaływania planowanego przedsięwzięcia z funkcjonującą na terenie tej samej wsi hodowlą drobiu na działce nr [..], farmą wiatrową oraz hodowlą tuczników na działce nr [..], należącą do A. K. Do powyższych inwestycji odnosiły się w toku postępowania orzekające w sprawie organy samodzielnie stwierdzając brak skumulowania któregokolwiek ze wskazanych przedsięwzięć z planowaną rozbudową chlewni na działce nr [..].

W przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że ocena oddziaływania na środowisko była obowiązkowo wymagana, a raport powinien być odzwierciedleniem podlegających ocenie zagadnień. Kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych stanowi więc konieczny element przeprowadzanej oceny oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdy zachodzi jakakolwiek wątpliwość co do możliwości kumulacji oddziaływań, a taka z pewnością zaistnieje, gdy w pobliżu planowanej inwestycji zostały już zrealizowane inwestycje generujące tego samego rodzaju emisje.

Takie ostrożne podejście do oddziaływań na środowisko jest odzwierciedleniem wynikających z art. 6 ustawy p.o.ś. zasad przezorności i zapobiegania znajdujących swoje źródło zarówno w art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (polityka Unii opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego), a także w postanowieniach dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92 z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.Urz.UE z dnia 8 stycznia 2012 r., L 26/1). Zgodnie z art. 2 ust. 1 dyrektywy państwa członkowskie zobowiązane są do stosowania wszystkich koniecznych działań w celu zapewnienia, aby skutki przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, m.in. ze względu na swój charakter, rozmiary i położenie, zostały poddane ocenie, zanim zostanie udzielone im zezwolenie na przeprowadzenie tych przedsięwzięć. Postanowienia dyrektywy nie pozostawiają wątpliwości, że do podejmowania działań o charakterze prewencyjnym w pierwszej kolejności zostały zobowiązane państwa członkowskie, w drugiej natomiast podmioty podejmujące działalność mogącą oddziaływać negatywnie na środowisko, ponieważ bez tego nie uzyskają niezbędnych zezwoleń. Temu właśnie służy obowiązek przedstawienia rzetelnych informacji o planowanym przedsięwzięciu i możliwych skutkach dla środowiska. Sformułowanie obowiązku przewidywania i zapobiegania negatywnemu oddziaływaniu na środowisko, ma na celu zapobieganie nieodwracalnym i nieznanym skutkom degradacji środowiska w skali globalnej, regionalnej i lokalnej. Wszelkie więc czynności związane z korzystaniem ze środowiska, powinny uwzględniać zasadę przezorności, nawet przy założeniu tylko hipotetycznych zagrożeń dla środowiska. Nakreślenie możliwych zagrożeń na etapie planowania przedsięwzięcia, a następnie kierowanie się przezornością, pozwala podjąć właściwe środki zapobiegawcze. Szczególnie brak stosownych norm chroniących życie i zdrowie ludzi przed oddziaływaniami odorów, nakłada na organy obowiązek wnikliwego przewidywania i zapobiegania potencjalnym zagrożeniom związanym z tego typu oddziaływaniami.

W przedmiotowej sprawie w związku z istnieniem w pobliżu już funkcjonujących przedsięwzięć związanych z hodowlą zwierząt na działce nr [..], konieczna i uzasadniona była ocena potencjalnie występującego zagrożenia dla środowiska, zdrowia i warunków życia ludzi w związku z możliwością wystąpienia oddziaływań skumulowanych. Kumulacja ta mogła dotyczyć zarówno emisji amoniaku i siarkowodoru, hałasu, uciążliwości zapachowej czy też zagrożeń związanych z nawożeniem gruntów w wyniku unieszkodliwiania gnojowicy lub obornika z okolicznych przedsięwzięć na tych samych gruntach. Przy tym wskazać należy, że wskazywane w raporcie zamknięcie się oddziaływania przedsięwzięcia w granicach nieruchomości, na której będzie zlokalizowane, nie niweczy możliwych wątpliwości co do ewentualnego oddziaływania skumulowanego w sytuacji, gdy istniejące lub planowane na sąsiedniej czy pobliskiej nieruchomości przedsięwzięcie, wykraczałoby oddziaływaniem poza granice danej nieruchomości. Nie sposób pominąć w aspekcie zweryfikowania kumulacji oddziaływań podnoszonych w toku postępowania uzasadnionych wątpliwości stron, organizacji społecznej oraz społeczeństwa - chociażby kwestii związanej z regulacjami ustawy o nawozach i nawożeniu, stosownego eksploatowania i zagospodarowania nawozów naturalnych powstających w procesie hodowli zwierząt - wobec planowania w pobliżu przedsięwzięć o podobnym charakterze oddziaływania, czyli planowanej hodowli trzody chlewnej w ilości 1000 sztuk oraz funkcjonującej w pobliżu hodowli drobiu. Podkreślić należy, że przy braku szczegółowych wytycznych, obowiązek analizy potencjalnego oddziaływania z innymi przedsięwzięciami, nie może ograniczać się wyłącznie do przedsięwzięć tego samego rodzaju (TSUE, C-531-13 Marktgemeinde Straßwalchen i in.). Pomimo tego, że przedsięwzięcie funkcjonujące na działce nr [..] nie jest tożsame z planowanym, bo nie dotyczy chowu trzody chlewnej, to zasadnicze, najważniejsze z punktu widzenia ochrony środowiska oddziaływanie obu tych przedsięwzięć, jest takie samo – emisja amoniaku i siarkowodoru do powietrza.

W ocenie Sądu, w tej sytuacji istniały przesłanki przemawiające za koniecznością ujęcia w raporcie oceny skumulowanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia z istniejącym już przedsięwzięciem na działce nr [..] na środowisko, czego nie mogła zastąpić niepogłębiona, oderwana od uwarunkowań faktycznych tego przedsięwzięcia, wypowiedź organu sformułowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podobnie rzecz ma się z potrzebą oceny skumulowanego wpływu na środowisko, w tym przede wszystkim na klimat akustyczny i zasięg oddziaływania odorowego planowanej rozbudowy chlewni, funkcjonującej w pobliżu działki nr [..] farmy wiatrowej, którą całkowicie pominięto w raporcie. Wobec tego stanowisko organu orzekającego o braku kumulacji tej inwestycji z planowanym przedsięwzięciem jest gołosłowne i niewiarygodne. Uszczegółowieniu powinna podlegać również przeprowadzona w raporcie ocena skumulowanych oddziaływań chlewni zlokalizowanej na działce nr [..] z istniejącą i planowaną chlewnią na działce nr [..], albowiem nie scharakteryzowano szczegółowych uwarunkowań chowu trzody prowadzonego na działce nr [..], w tym nie wskazano sposobu zagospodarowania gnojownicy na gruntach rolnych oraz poziomu rzeczywiście emitowanego przez to gospodarstwo hałasu.

Dodatkowo, w kontekście działalności gospodarstwa na działce nr [..], o którym inwestor twierdzi, że nie jest powiązane technologicznie z jego gospodarstwem na działce nr [..], zdaniem Sądu, stanowisko organu wymaga pogłębionej analizy wzajemnych powiązań pomiędzy tymi gospodarstwami. Przepis art. 3 pkt 13 u.o.o.ś. stanowi jedynie, że przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty. Przy braku prawnie określonych determinantów pojęcia "powiązania technologicznego", każdą sprawę należy oceniać indywidulanie, rozważając wszystkie okoliczności mogące zaważyć na ocenie charakteru przedsięwzięcia. W niniejszej sprawie gospodarstwa prowadzone na bezpośrednio ze sobą sąsiadujących działkach nr [..] i [..], należą do inwestora i działalność tam prowadzona zmierza do realizacji takiego samego celu gospodarczego – zarobkowego chowu trzody chlewnej. Przy tym, jak wynika z ustaleń poczynionych w sprawie, działka nr [..] będzie wykorzystywana na potrzeby chowu trzody prowadzonej na działce nr [..], jako szlak komunikacyjny wiodący do drogi publicznej, którym transportowane będą szeroko rozumiane odpady z hodowli. W ocenie Sądu, ustalenia poczynione odnośnie odrębności obu gospodarstw w zakresie podłączenia do sieci wodociągowej i energetycznej, systemu magazynowania gnojownicy oraz zadawania pasz i pojenia zwierząt, należałoby uzupełnić o ustalenia, czy każde z gospodarstw ma odrębne zaplecze administracyjno - gospodarcze, czy obsługiwane jest przez tych samych pracowników zatrudnionych przez inwestora, czy działki są odrębnie ogrodzone. Wyjaśnienie wskazanych okoliczności umożliwi wiarygodne ustalenie charakteru powiązań pomiędzy oboma gospodarstwami i kwalifikacji planowanego przedsięwzięcia. Ze względu bowiem na charakter działalności, ich bezpośrednie sąsiedztwo, nie można wykluczyć, że są one powiązane technologicznie, nawet jeżeli określona infrastruktura i urządzenia techniczne będą funkcjonować niezależnie od siebie. O powiązaniu technologicznym należy bowiem mówić nie tylko wtedy, gdy istnieją wspólne rozwiązania techniczne, ale również wtedy, gdy istnieją inne wspólne cechy, takie jak strategia, kierunek rozwoju, zarządzanie, organizacja. Technologia to jeden z czynników produkcji, który obejmuje wszystko co wpływa na wydajność pracy i produktywność kapitału. Technologię należy rozumieć jako kombinację wiedzy, umiejętności, doświadczenia i rozwiązań organizacyjnych wykorzystywanych do produkcji w celu zaspokajania potrzeb ludzkich. Ten sam przedmiot działalności, prowadzonej na nieruchomościach przylegających do siebie (działki nr [..] i [..]), tworzących jeden teren, którego prawo własności przysługuje tej samej osobie fizycznej nasuwa przypuszczenie, że mogą to być przedsięwzięcia powiązania technologiczne w przedstawionym wyżej, szerokim rozumieniu. Rzeczywistego charakteru powiązań pomiędzy planowanym przedsięwzięciem a chlewnią funkcjonującą na działce nr [..] organy w niniejszej sprawie nie zbadały, co miało wpływ na wynik sprawy.

Wątpliwości Sądu wzbudził również zawarty w raporcie opis wariantowania przedsięwzięcia. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym:

a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego,

b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska

- wraz z uzasadnieniem ich wyboru.

Oznacza to, że raport musi zawierać opis trzech wariantów, które uwzględniają szczególne cechy danego przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, tj. wariant proponowany przez inwestora, racjonalny wariant alternatywny oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Z kolei dyspozycja art. 66 ust. 1 pkt 6 u.o.o.ś. wymaga także określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko w aspekcie każdego z analizowanych wariantów (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2013 r., II OSK 1376/12, z dnia 17 stycznia 2017 r., II OSK 89/16, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Co do zasady, także wariant proponowany przez wnioskodawcę oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska powinny być różne.

W niniejszej sprawie raport, w wersji przedstawionej wraz z wnioskiem, zawierał nieprawidłowy opis wariantów, albowiem wskazywał wyłącznie wariant inwestora z zastosowaniem wentylacji mechanicznej i racjonalny wariant alternatywny z zastosowaniem wentylacji grawitacyjnej. W obu tych wariantach przyjęto takie same rozwiązania lokalizacyjne, wyjaśniając, że lokalizacja rozbudowywanego obiektu istniejącej chlewni na działce nr [..] jest rozwiązaniem optymalnym. Również w obu wskazanych wariantach przewidziano zastosowanie jednakowej technologii produkcji trzody chlewnej w systemie bezściółkowym w cyklu otwartym w oparciu o dwa obiekty inwentarskie (istniejący i projektowany) zespolone technologicznie i funkcjonalnie. Różnica pomiędzy wariantem inwestora a racjonalnym wariantem alternatywnym polegała na zastosowaniu różnych systemów wentylacji, tj. w wariancie inwestora – wentylacji mechanicznej, a w racjonalnym wariancie alternatywnym - wentylacji grawitacyjnej. Natomiast racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska utożsamiono z wariantem przewidzianym przez inwestora, co, w ocenie Sądu, oznacza, że w ogóle nie przedstawiono racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska w świetle dyspozycji art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b u.o.o.ś. Dlatego też miało to istotny wpływ na rozstrzygniecie tej sprawy, biorąc pod uwagę, że tego rodzaju wadliwość raportu powoduje, że nie można usunąć tej wady przez jego uzupełnienie bez kompleksowej korekty pozostałych jego elementów.

Specyfika realizacji określonego przedsięwzięcia nie może powodować naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. Opracowanie wariantu najkorzystniejszego dla środowiska oprócz wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, a także uzasadnienie ich wyboru jest bowiem obowiązkiem ustawowym, o którym stanowi przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i lit. b u.o.o.ś.

W ocenie Sądu, przedstawione opisy trzech niezbędnych wariantów nie spełniają wymogów racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska i nie mogły stanowić podstawy do ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

Dla spełnienia ustawowych wymogów art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 u.o.o.ś. należy dokładnie opisać każdy z wariantów, uzasadnić ich wybór oraz określić przewidywane oddziaływania na środowisko każdego z tych wariantów we wszystkich możliwych aspektach. Tego zabrakło w przedłożonym w niniejszej sprawie raporcie oddziaływania na środowisko.

Ustawodawca zakłada wynikającą z istnienia potencjalnej możliwości przedstawienia różnych wariantów planowanej inwestycji, konieczność ich analizy przez inwestora i przedstawienia w taki sposób, by organ wydający środowiskowe uwarunkowania dysponował materiałem do dokonania własnej analizy, który z tych wariantów jest możliwy do realizacji z punktu widzenia zagrożeń dla środowiska. Inwestor nie może więc z góry ograniczać możliwości analizy oddziaływań na środowisko wynikających z różnych wariantów planowanego przedsięwzięcia przez przedstawienie opisu tylko jednej wersji, bądź kilku wersji różniących się w taki sposób, że nie można ich traktować jako wariantów. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym słowo "wariant", w kontekście raportu, jest rozumiane jako inne opracowanie, inne wykonanie, odmiana, modyfikacja, wersja. Kwestie praktyczne związane z treścią raportu obejmują lokalizację przedsięwzięcia, zagospodarowanie terenu, rozwiązania dotyczące obiektów zewnętrznych, sieci transportu, zasilania, organizacji robót, doboru materiałów, czasu realizacji oraz inne (por. wyroki NSA z dnia 21 lutego 2017 r., II OSK 1472/15, i z dnia 27 kwietnia 2018 r., II OSK 2849/17, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Elementy różnicujące warianty winny być analizowane w kontekście charakteru przedsięwzięcia, przy uwzględnieniu, jaka część składowa przedsięwzięcia nadaje mu zasadniczy kształt i co najbardziej wywiera wpływ na środowisko. Tylko takie sformułowanie wariantów realizuje cel ustawy, albowiem umożliwia takie ukształtowanie warunków realizacji przedsięwzięcia, które zabezpieczy środowisko przez niekorzystnym oddziaływaniem.

Założenie ustawodawcy wydaje się wskazywać, że obiektywnie zawsze istnieje możliwy do realizacji wariant korzystniejszy dla środowiska niż ten proponowany przez inwestora. Zawsze więc przy tego rodzaju przedsięwzięciu polegającym na hodowli zwierząt można zaproponować wariant, który stanowi modyfikację tego samego rodzaju przedsięwzięcia także w zakresie powodującym mniejsze oddziaływania na środowisko. Te alternatywy mogą wiązać się przykładowo ze zmniejszeniem obsady hodowli, usytuowaniem inwestycji, zastosowaniem innej technologii hodowli, zastosowaniem różnej generacji urządzeń. W ocenie Sądu, z uwagi na potrzebę ograniczenia oddziaływania przedsięwzięcia na danym terenie, wariant najkorzystniejszy dla środowiska może polegać na ograniczeniu zasięgu przestrzennego realizowanego przedsięwzięcia, osiągniętym poprzez zmniejszenie ilości lub wielkości obiektów budowlanych, w których planowana działalność będzie wykonywana, a przez to zmniejszenie obsady chlewni (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1376/12; wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 464/13).

Chów i hodowla zwierząt stanowią przedsięwzięcie, którego wielkość jest policzalna. Obiektywne kryterium wielkości pozwala nie tylko zaliczyć chów i hodowlę zwierząt do katalogu przedsięwzięć wymagających przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, ale także na różnicowanie tego typu przedsięwzięć pod względem oddziaływania na środowisko. Zakres chowu i hodowli zwierząt ma znaczenie z punktu widzenia ochrony środowiska wywodzone z rozmiaru tej działalności (ilość DJP). Zmniejszenie zakresu chowu i hodowli zwierząt, skutkujące niewątpliwie zmniejszeniem oddziaływania na środowisko, jest co do zasady możliwe bez utraty tożsamości przedsięwzięcia. Pewną granicę takiego zmniejszenia rozmiaru planowanego przedsięwzięcia stanowi zespół uwarunkowań technologicznych i ekonomicznych. Przedsięwzięcie nie może być ograniczone do rozmiaru, w którym wysiłek ekonomiczny (organizacyjny, finansowy) inwestora podda w wątpliwość sens realizacji przedsięwzięcia. Byłoby to zbliżenie się w praktyce do sytuacji, w której za wariant najkorzystniejszy należałoby uznać niezrealizowanie inwestycji, a tego zaakceptować nie można. Jednak pomiędzy wariantem inwestora, wariantem alternatywnym, a ewentualnym wariantem najbardziej korzystnym dla środowiska, w przypadku przedsięwzięcia o zaplanowanym rozmiarze, jest przestrzeń, która co najmniej wymagała rozważenia (zob. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2018 r., II OSK 2849/17, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, zatem istniała możliwość przedstawienia wariantu najbardziej korzystnego dla środowiska, odmiennego od wariantu inwestora, czego nie uczynił inwestor przedstawiając jako najkorzystniejszy wariant, który cechy tej nie spełnia w odniesieniu do środowiska, a wyłącznie w stosunku do ekonomicznego rachunku inwestora.

Z tego punktu widzenia inwestor nie przedstawił w raporcie także alternatywnego wariantu przedsięwzięcia. Jako racjonalny wariant alternatywny inwestor wskazał chów takiej samej ilości trzody chlewnej, w takiej samej lokalizacji i usytuowaniu, w takim samym systemie chowu bezściółkowego, z jedyną różnicą w postaci zastosowanego systemu wentylacji grawitacyjnej w planowanej i istniejącej chlewni. Wyjaśniono bowiem, że zastosowanie tego systemu wentylacji doprowadziłoby do zwiększenia uciążliwości zapachowej i przełożyłaby się na niekorzystne wyniki rozprzestrzeniania się gazów w powietrzu (brak wyniesienia).

Inwestor nie spełnił więc wskazanych w ustawie wymogów dotyczących przedstawienia wariantu alternatywnego. Różnicowanie wariantów oparte wyłącznie na kosmetycznej, nieznacznej zmianie w ramach planowanego systemu wentylacji w chlewniach Sąd ocenia jako iluzoryczne wskazanie wariantu alternatywnego, które nie wystarcza, by uznać, że inwestor sam dokonywał jakiejkolwiek analizy rzeczywistych rozwiązań alternatywnych z punktu widzenia ochrony środowiska, do czego jest zobowiązany, ale też, że nie przedstawił informacji, które pozwoliłyby na taką ocenę organowi. Podkreślić również należy, że inwestor nie przedstawił przewidywanego oddziaływania wszystkich analizowanych wariantów dla środowiska, ograniczając się właściwie do analizy oddziaływania wariantu proponowanego przez siebie.

W takiej sytuacji Sąd uznał, że inwestor nie zrealizował wymogów art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 u.o.o.ś., albowiem nie przedstawił racjonalnego wariantu alternatywnego, a argumentacja przemawiająca za uznaniem wariantu preferowanego przez inwestora za wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie mogła zostać zaakceptowana jako wybiórcza, pomijająca kluczowe aspekty oddziaływania inwestycji na środowisko.

Jest to wada pozbawiająca tego rodzaju dowód przydatności dla postępowania, skoro w raporcie brak jest prawidłowego opisu i analizy wskazanych wyżej trzech wariantów realizacji inwestycji. Naruszenie to może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem brak przedstawienia pozostałych wariantów realizacji inwestycji nie pozwala, stosownie do treści art. 81 u.o.o.ś., na wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w oparciu o wariant inny niż proponowany przez inwestora, jeśli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność innego wariantu niż proponowany. W takim przypadku, za zgodą wnioskodawcy wskazuje się w decyzji wariant dopuszczony do realizacji albo w przypadku braku zgody wnioskodawcy odmawia się zgody na realizację przedsięwzięcia. Naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 u.o.o.ś. ma istotny wpływ na wynik sprawy, skoro w sytuacji przedstawienia wariantu racjonalnego alternatywnego, bądź najkorzystniejszego dla środowiska możliwe jest wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w oparciu o inny wariant realizacji inwestycji niż wskazany przez wnioskodawcę.

W ocenie Sądu, raport jest również nierzetelny w odniesieniu do ustawowego wymogu analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, a więc został sporządzony z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy u.o.o.ś. Autor raportu w oderwaniu od sytuacji faktycznej, a więc funkcjonowania na terenie tej samej miejscowości w pobliżu planowanej inwestycji innych przedsięwzięć w zakresie hodowli zwierząt w niewielkim oddaleniu od zabudowy mieszkaniowej wsi L., założył, że nie przewiduje się znaczących konfliktów społecznych. Przedstawione stanowisko jest jedynie wyrazem oczekiwań inwestora i jego deklaracji na przyszłość, nie zaś analizą rzeczywistego nastawienia okolicznych mieszkańców. Nie ma wątpliwości, że nastawienie to jest zdecydowanie negatywne, o czym świadczą pisemne stanowiska mieszkańców zgłaszane w toku całego postępowania. Nietrudno było, w ocenie Sądu, takie negatywne nastawienie przewidzieć i przedstawić rzeczywistą analizę problemu, w oparciu o doświadczenie wynikające z funkcjonowania w tej miejscowości i gminie podobnych inwestycji. Tymczasem autor raportu właściwie nie zakłada możliwości wystąpienia konfliktu społecznego, wskazując jedynie na prognozowane zamknięcie oddziaływania inwestycji w granicach działki nr [..] i brak ponadnormatywnego oddziaływania. To nie jest rzetelna analiza, do przedstawienia której zobowiązany jest inwestor, niezależnie od tego, że wnioski i uwagi społeczeństwa bierze pod uwagę organ wydający decyzję środowiskową. Podkreślić należy, że analiza możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem jest niezbędnym elementem raportu. Analiza w tym zakresie ma istotne znaczenie dla ostatecznego kształtu planowanego przedsięwzięcia, albowiem czynniki społeczne są jednym z kryteriów, do których powinny odwoływać się warianty realizacji przedsięwzięcia. W tych okolicznościach również stwierdzenie raportu o braku oddziaływania na dobra materialne nie realizuje wymogów ustawowych, zwłaszcza w sytuacji niewielkiego oddalenia przedsięwzięcia od zabudowy mieszkaniowej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Sąd nie przesądza o rozstrzygnięciu, jakie winno zapaść w rozpoznawanej sprawie, ale stwierdza, że wskazane wyżej uchybienia miały istotny wpływ na wynik postępowania, co przemawiało za wyeliminowaniem zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, w szczególności w zakresie potrzeby sporządzenia prawidłowego i kompletnego raportu, opartego o aktualne przepisy obowiązującego prawa, i na podstawie zweryfikowanego raportu rozpoznają wniosek inwestora z zgodnie przepisami u.o.o.ś. Ocena oddziaływania na środowisko jest podstawowym instrumentem prawnym, który pozwala na wczesnym etapie przewidzieć skutki założeń inwestycji dla poszczególnych elementów środowiska, w tym dla zdrowia i komfortu życia ludzi. Z tego też względu niezmiernie ważne jest, aby analizy możliwych negatywnych oddziaływań dokonywać jeszcze na etapie planowania. Umożliwia to wówczas zastosowanie odpowiednich rozwiązań organizacyjnych czy technologicznych, które pozwolą na skuteczne zapobieganie lub zmniejszenie wystąpienia różnych uciążliwości. Odpowiednio przeprowadzona ocena oddziaływania pozwala także na dobranie odpowiednich działań kompensacyjnych, które przyczynią się do odwrócenia koniecznych do poniesienia zniszczeń w środowisku. Tylko rzetelna i kompleksowa weryfikacja planowanego przedsięwzięcia pod kątem jego rzeczywistego charakteru i oddziaływania na środowisko, przy uwzględnieniu zastrzeżeń zgłaszanych przez członków społeczności lokalnej w toku postępowania, może dostarczyć materiału niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 82 u.o.o.ś. Uwzględnienie opinii społecznej o danym przedsięwzięciu jest istotne, albowiem powstaje ono wśród ludzi i środowiska naturalnego i musi uwzględniać ich potrzeby.

O kosztach postępowania sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz każdego ze skarżących kwotę 697 zł, na którą oprócz uiszczonego wpisu od skargi 200 zł, składa się opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł.

Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie bowiem z treścią art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Przepis art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) stanowi zaś, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Nadto, w dniu 19 października 2020 r. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydał zarządzenia nr 49/2020 w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Z uwagi na intensyfikację rozwoju epidemii oraz niemożność przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym strony zostały powiadomione. Ponadto, dopuszczalność rozpoznania przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym na podstawie powołanego wyżej przepisu potwierdza stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uchwale składu 7 sędziów z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 (dostępna na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl