Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2434/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 4, art. 7, art. 75 par. 1,77 par. 1, 78 par. 1, 80, 107 par. 3 oraz art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: Z woli ustawodawcy składnikiem decyzji jest „rozstrzygnięcie” (art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a.), w K.p.a. nie posłużono się określeniem „sentencja”. Takie określenie odnosi się natomiast chociażby do elementów wyroku (postanowienia) sądu administracyjnego (por. np. art. 138 Ppsa, w którym wskazuje się jej elementy, w tym m. in. rozstrzygnięcie sądu). Nie ma podstaw, aby temu elementowi decyzji administracyjnej, który na mocy jednoznacznego przepisu ustawowego jest określany mianem „rozstrzygnięcia” przydawać inną nazwę. Odmienne podejście do tej kwestii prowadzić może do tolerowania całkowicie błędnej praktyki organów i utrzymywania ich, jak i adresatów podejmowanych przez nie decyzji, w przekonaniu iż decyzja ma swoją „sentencję”.

TEZY

Z woli ustawodawcy składnikiem decyzji jest „rozstrzygnięcie” (art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a.), w K.p.a. nie posłużono się określeniem „sentencja”. Takie określenie odnosi się natomiast chociażby do elementów wyroku (postanowienia) sądu administracyjnego (por. np. art. 138 Ppsa, w którym wskazuje się jej elementy, w tym m. in. rozstrzygnięcie sądu). Nie ma podstaw, aby temu elementowi decyzji administracyjnej, który na mocy jednoznacznego przepisu ustawowego jest określany mianem „rozstrzygnięcia” przydawać inną nazwę. Odmienne podejście do tej kwestii prowadzić może do tolerowania całkowicie błędnej praktyki organów i utrzymywania ich, jak i adresatów podejmowanych przez nie decyzji, w przekonaniu iż decyzja ma swoją „sentencję”.


SENTENCJA

Dnia 2 sierpnia 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1001/18 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 11 października 2018 r. nr WINB-WOA.7721.351.2018.MW w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia 21 czerwca 2018 r. nr 72/Pilch./2018, 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz S. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 25 stycznia 2019 r., II SA/Gl 1001/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Gliwicach w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (ŚWINB) z 11 października 2018 r., nr WINB-WOA.7721.351.2018.MW, w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie przebudowy kanalizacji deszczowej i odprowadzenia wód – uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, S. B. wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Gliwickiego (PINB) o wznowienie postępowania zakończonego decyzją tegoż organu nr [...] z 13 lipca 2015 r. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej przebudowy kanalizacji deszczowej i odprowadzenia wód drenażowych na terenie nieruchomości E. H. i M. H. (inwestorzy) w S. przy ul. S. Jako podstawę wznowienia wskazano art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017, poz. 1257 ze zm., K.p.a.).

Ostatecznie postanowieniem z 12 kwietnia 2018 r. organ powiatowy wznowił postępowanie, jednocześnie wezwał S. B. do wykazania swojego interesu prawnego. W odpowiedzi wnioskodawczyni podniosła, że rów melioracyjny, do którego podłączona jest nieruchomość inwestorów oddziałuje bezpośrednio na jej działkę. Wskazała także, że wody opadowe z nieruchomości sąsiedniej zalewają drogę gminną.

Kolejno wskazano, że decyzją z 21 czerwca 2018 r., nr 72 /Pilch./2018, PINB postanowił "odstąpić od uchylenia Decyzji Nr 110/Pilch./2015 z dnia 13.07.2015 r. o znaku PINB-7740.5.Pilch.2015 umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej przebudowy kanalizacji deszczowej i odprowadzenia wód drenażowych na terenie nieruchomości Państwa E. i M. H. w S. przy ul. [...]". W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ powiatowy stwierdził, że podniesione przez S. B. okoliczności nie uzasadniają przyznania jej statusu strony w postępowaniu zakończonym dotychczasową decyzją z 13 lipca 2015 r. Przebiegający przez teren nieruchomości inwestorów rów melioracyjny został przez nich "zarurowany" i zalegalizowany w 2015 r. Ścieki sanitarne odprowadzane są do przydomowej oczyszczalni ścieków wybudowanej zgodnie ze zgłoszeniem złożonym w Starostwie Powiatowym w dniu 3 kwietnia 2006 r. PINB nie jest kompetentny do określenia, jakie ścieki są odprowadzane poprzez orurowany rów melioracyjny na przedmiotowej nieruchomości, tym bardziej że przejmuje on wody z działek położonych powyżej oraz z działek sąsiednich odprowadzanych rowami otwartymi. W prowadzonym w 2015 r. postępowaniu naprawczym w sprawie samowolnej przebudowy kanalizacji deszczowej i odprowadzenia wód drenażowych na terenie nieruchomości inwestorów wyraźnie wykazano, że zarówno wody opadowe jak i drenażowe zostały odcięte od rowu. Organ I instancji podkreślił nadto, że w ramach postępowania legalizacyjnego została sporządzona ekspertyza, z której wynika, że wszystkie roboty budowlane związane z zagospodarowaniem wód deszczowych i drenażowych zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami.

Dalej w wyroku II SA/Gl 1001/18 przywołano, że odwołanie od w/w decyzji PINB złożyła S. B., która wskazała, że podstawą wznowienia jest brak umożliwienia jej udziału w postępowaniu zakończonym decyzją dotychczasową, w szczególności w oględzinach, które bezwzględnie powinny mieć miejsce celem kontroli ustaleń poczynionych w ekspertyzie budowlanej przez rzeczoznawcę, opłacanego bezpośrednio przez sprawcę samowoli budowlanej. W jej ocenie wyjaśnione musi zostać to, czy nielegalna kanalizacja deszczowa i sanitarna zostały odłączone od rowu melioracyjnego. W ocenie odwołującej się studnia chłonna, która została wykonana na nieruchomości inwestorów nie spełnia swojej funkcji, na co wskazuje, że z tej studni wypompowuje się wodę i kieruje ją długimi wężami gumowymi w okolice drogi publicznej. Niezależnie od tego zakwestionowała sporządzoną w sprawie ekspertyzę techniczną.

W wyroku sąd pierwszej instancji wskazał, że ŚWINB powołaną na wstępie decyzją uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej organu I instancji z 13 lipca 2015 r. Organ odwoławczy uznał, że S. B. jako właścicielka nieruchomości, na którą potencjalnie mogły być kierowane wody opadowe winna być uznana za stronę postępowania zakończonego decyzją PINB nr 110/Pilch./2015 z 13 lipca 2015 r., organ wojewódzki nie dopatrzył się jednak przesłanek jej uchylenia. ŚWINB podkreślił, odnośnie zarzutów odwołania jakoby wypompowywano wodę ze studni chłonnej, a co miałoby świadczyć o jej niesprawności, że przepisy prawa dopuszczają jako jedno z rozwiązań w zakresie wód opadowych na działce także studnie chłonne, ale nie stawiają wymogów technicznych odnośnie ich sprawności. Przeprowadzone oględziny potwierdzić miały taki sposób odprowadzania wody z dachu budynku inwestorów, nie negowała tego także skarżąca. W tej sytuacji w ocenie organu odwoławczego, skoro przyjęte rozwiązanie nie narusza prawa, organy nadzoru budowlanego nie były uprawnione do nakazywania właścicielce wykonania jakichkolwiek zmian, prawidłowo wszczęte postępowanie podlegało umorzeniu.

W wyroku przywołano, że odnosząc się do zarzutów niezweryfikowania przez PINB ekspertyzy technicznej, organ II instancji wskazał, że "subiektywna argumentacja skarżącego nie stanowi dowodu, który mógłby skutecznie podważyć opinię kompetentnego rzeczoznawcy budowlanego, wpisanego na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, co zostało potwierdzone stosownym zaświadczeniem Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa". Organ II instancji wskazał wreszcie, że konieczność zreformowania decyzji organu powiatowego wyniknęła z użycia w niej sformułowania o "odstąpieniu od uchylenia decyzji", gdy art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. posługuje się terminem odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej.

Skargę na w/w decyzję ŚWINB złożyła S. B. domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, raz jeszcze podkreślając, iż we wniosku o wznowienie postępowania wskazała, że podstawą wznowienia był brak umożliwienia jej jako stronie postępowania udziału w nim, w szczególności udziału w oględzinach, które bezwzględnie powinny mieć miejsce celem kontroli ustaleń poczynionych w ekspertyzie budowlanej przez rzeczoznawcę, opłacanego bezpośrednio przez sprawcę samowoli budowlanej.

W ocenie skarżącej w decyzjach organy w ogóle nie wypowiadają się o zasadności przesłanki wznowieniowej, o której mowa we wniosku o wznowienie, bowiem decyzja organu I instancji skupia się na ponownej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego przed wydaniem decyzji PINB z 13 lipca 2015 r., a zatem na tych aspektach sprawy wznowieniowej, do których organ przechodzi po stwierdzeniu, że decyzja ostateczna powinna zostać uchylona, bowiem zaistniała przesłanka wznowieniowa. Decyzja organu II instancji de facto również jest podjęciem się oceny materiału dowodowego zgromadzonego przed wydaniem przez PINB decyzji z 13 lipca 2015 r., przy czym używa się innych, dwóch argumentów za jej prawidłowością. Po pierwsze, jeżeli wypowiedział się w sprawie rzeczoznawca budowlany, to jego ocenę można podważyć jedynie oceną innego rzeczoznawcy, a po drugie, skoro wody opadowe wprowadzone są do studni chłonnej, to sprawa jest zamknięta, bo organy nadzoru budowlanego nie badają czy jest to rozwiązanie skuteczne. Skarżąca kwestionuje ustalenia poczynione w trakcie postępowania, w jej ocenie sporządzona w sprawie ekspertyza nie jest rzetelna. Podnosi również okoliczność, że ze studni chłonnej wypompowywana jest woda.

Odpowiadając na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Gliwicach uwzględnił skargę, aczkolwiek z przyczyn odmiennych niż w niej podniesionych.

W wyroku uznano, że rozstrzygnięcie ŚWINB w zakresie, w jakim organ ten przyjął, że skarżąca posiadała interes prawny w sprawie rozstrzygniętej dotychczasową decyzją ostateczną PINB (co stanowiło przyczynek do badania, czy nie naruszony został § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm., rozp. MI 2002), jest prawidłowe. Sąd wojewódzki przyjął, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na stwierdzenie, iż w wyniku wznowionego postępowania powinno zapaść rozstrzygnięcie takie, jak w decyzji PINB z 13 lipca 2015 r. Sąd nie zgodził się z argumentacją skarżącej, że wznowienie postępowania winno skutkować ponownym podejmowaniem przez uczestników postępowania wszystkich czynności procesowych (np. oględzin). Wznowione postępowanie dotyczyło "umarzenia" (oczywista omyłka językowa – uwaga Sądu) postępowania w sprawie samowolnej przebudowy kanalizacji deszczowej i odprowadzenia wód drenażowych. W jego ramach została sporządzona ekspertyza techniczna wskazująca, iż wykonane roboty odpowiadają przepisom prawa. Zdaniem sądu a quo skarżąca nie podniosła w sprawie rzeczowych argumentów (popartych choćby inną ekspertyzą), które mogłyby uzasadniać zmianę rozstrzygnięcia, a jej subiektywne przekonanie "nie jest tu miarodajne". Tak samo oceniono zarzut skargi, iż ze studni chłonnej odpompowywana jest woda, zdaniem sądu pierwszej instancji skoro przepisy techniczno-budowlane nie wskazują wymogów, co do tego urządzenia, to odpompowywanie z niej wody należy uznać za działania legalne i prawidłowe.

W dalszych motywach tego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ II instancji rozstrzygając reformatoryjnie, źle sformułował "sentencję" swej decyzji. W ocenie tegoż sądu skoro w sprawie zaistniała okoliczność, o której mowa w art. 146 (tu § 2) K.p.a., to organ winien w "sentencji rozstrzygnięcia" stwierdzić, że wydano decyzję z naruszeniem prawa (bez udziału skarżącej jako strony), jednakże była ona prawidłowa. Na wsparcie tego wywodu przywołano jeden z judykatów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła S. B. zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając to orzeczenie w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

- przepisu postępowania, a to art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., Ppsa) poprzez niezasadne uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka wznowieniowa obligująca do uchylenia decyzji PINB z 13 lipca 2015 r. umarzającej postępowanie w sprawie samowolnej przebudowy kanalizacji deszczowej i odprowadzenia wód drenażowych na terenie nieruchomości przy ul. [...] w S., tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 Ppsa,

- naruszenia przepisu postępowania, a to art. 7, 10, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80, art. 105, 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i 5, art. 149 § 2 i 151 § 1 pkt 2 przy zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c Ppsa poprzez niezasadne uznanie, że w przedmiotowej sprawie zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do negatywnej oceny decyzji zapadłej w postępowaniu zwyczajnym, a umarzającej postępowanie, co przy prawidłowej ocenie skutkować powinno uchyleniem decyzji umorzeniowej i wydaniem decyzji orzekającej co do istoty sprawy, po ewentualnym przeprowadzeniu z udziałem stron postępowania rzetelnych oględzin ustalających rzeczywistą lokalizację systemu kanalizacji deszczowej na terenie działki przy ul. [...] w S., tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 Ppsa,

- naruszenia prawa materialnego, a to art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 50 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 i art. 29 ust. 2 pkt 9 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2018, poz. 1202 ze zm., uPb) przy zastosowaniu § 28 ust. 2 rozp. MI 2002 (w brzmieniu z daty wykonania samowolnych robót związanych najpierw z "zarurowaniem" odcinka rowu otwartego i podłączeniem do tego rurociągu sieci kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z budynku, tarasów i utwardzeń zlokalizowanych na posesji uczestników), a następnie przebudową tej sieci kanalizacji deszczowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w ustalonym dotychczas stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 1 Ppsa.

Wskazując na powyższe, skarżąca kasacyjnie wnosi o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku, a nadto decyzji organów II i I instancji, ewentualne o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji,

2) zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego,

3) dopuszczenie dowodów ze zdjęć:

- obrazujących lokalizację miejsca, w którym firma działająca na zlecenie skarżącej kasacyjnie, wykonała usługę tzw. zadymienia kanalizacji celem ustalenia rzeczywistego przebiegu tej sieci kanalizacji deszczowej oraz jego ewentualnego połączenia z "zarurowanym" odcinkiem rowu o średnicy 160 mm, stanowiącego odwodnienie dawnych terenów uprawnych (oznaczonego w ekspertyzie technicznej jako kd160), które to połączenia zgodnie z ww. ekspertyzą techniczną powinny być zlikwidowane, a co nie miało miejsca na okoliczność połączenia ze sobą sieci kanalizacji deszczowej wykonanej według wskazań ekspertyzy technicznej z siecią pierwotnie wykonaną na posesji uczestników,

- miejsc wydobywania się pary wodnej w wyniku wykonania usługi, tzw. zadymiania kanalizacji deszczowej na terenie działki uczestników na okoliczność bezsporności braku zlikwidowania połączenia sieci kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z budynków, tarasów i utwardzeń posesji uczestników z "zarurowanym" odcinkiem rowu melioracyjnego o symbolu kd160 (ekspertyza techniczna znajdująca się w aktach sprawy obrazuje lokalizację ww. połączeń na rysunku D1 zagospodarowanie terenu - kanalizacja deszczowa poprzez objaśnienie zgodne z legendą jako rurociąg do likwidacji) na okoliczność połączenia ze sobą sieci kanalizacji deszczowej wykonanej według wskazań ekspertyzy technicznej z siecią pierwotnie wykonaną na posesji uczestników,

4) dopuszczenie dowodu z wyroku z [...] stycznia 2018 r. Sądu Rejonowego w G., [...] oraz protokołu rozprawy z 27 października 2017 r. na okoliczność wykonania urządzeń wodnych przez uczestników na terenie ich posesji, skutkujących odprowadzaniem wód opadowych do stawu skarżącej kasacyjnie poprzez przepust pod drogą ul. [...] oraz na okoliczność wykazania interesu prawnego skarżącej kasacyjnie w domaganiu się rzetelnego rozwiązania problemu odprowadzania wód opadowych z terenu posesji uczestników w zgodności z przepisami, tj. nieodprowadzania wód opadowych z budynków, tarasów i utwardzeń tej posesji na teren innych nieruchomości, bowiem zwiększa to i tak już sporą ilość wody, która dostaje się na teren drogi gminnej i w konsekwencji na niżej położony teren nieruchomości skarżącej kasacyjnie,

5) dopuszczenie dowodu z faktury VAT na okoliczność przeprowadzenia usługi zadymiania kanalizacji deszczowej uczestników,

6) dopuszczenie dowodu ze szkicu z legendą obrazującego ujawnienie się pary wodnej w wyniku czynności, tzw. zadymiania kanalizacji podziemnej na okoliczność połączenia ze sobą sieci kanalizacji deszczowej wykonanej według wskazań ekspertyzy technicznej z siecią pierwotnie wykonaną na posesji uczestników,

7) dopuszczenie dowodu ze zdjęcia obrazującego jedyną ingerencję w pkt D5 przy odwodnieniu liniowym w momencie przebudowy na podstawie wskazań ekspertyzy technicznej, na okoliczność braku kiedykolwiek wykonania odcinka kanalizacji deszczowej między pkt D5.1 i D5,

8) dopuszczenie dowodu ze zdjęcia obrazującego zalanie drogi – ul. [...] na okoliczność wykazania interesu prawnego skarżącej kasacyjnie w domaganiu się rzetelnego rozwiązania problemu odprowadzania wód opadowych z terenu posesji uczestników w zgodności z przepisami, tj. nieodprowadzania wód opadowych z budynków, tarasów i utwardzeń tej posesji na teren innych nieruchomości, bowiem zwiększa to i tak już sporą ilość wody, która dostaje się na teren drogi gminnej I w konsekwencji na niżej położony teren nieruchomości skarżącej kasacyjnie.

Jednocześnie skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że nie zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że podstawa wniosku o wznowienie postępowania była jasno wskazana, a przeprowadzone w dniu 19 kwietnia 2019 r., tzw. zadymianie kanalizacji deszczowej zarurowanego odcinka rowu na posesji uczestników potwierdziło niezbicie istnienie przesłanki wznowieniowej, m. in. okoliczności w dalszym ciągu połączenia "zarurowanego" odcinka rowu z siecią kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z budynków, tarasów i utwardzeń na działce uczestników. Zdaniem skarżącej kasacyjnie zapatrywania organów jak i sądu pierwszej instancji opierają się na całkowicie błędnej tezie, że wody opadowe wprowadzane są do studni chłonnej, bowiem wody opadowe wprowadzane są do "zarurowanego" odcinka rowu (symbol kd160) i odprowadzane poza teren uczestników, co jest niezgodne z rozp. MI 2002.

W opinii skarżącej w świetle obowiązującego w dacie wykonywania robót budowlanych związanych z "zarurowaniem" odcinka rowu, jak i powstaniem sieci kanalizacji deszczowej, przepisów prawa wodnego, urządzenia wodne wymagały uzyskania stosownych pozwoleń wodnoprawnych, a z punktu widzenia prawa budowlanego co najmniej zgłoszenia budowlanego.

Skarżąca kasacyjnie uważa, że jeżeli inwestor nie uzyskał takich zezwoleń, to legalizując swoje samowole budowlane powinien doprowadzić swoją inwestycję do zgodności z prawem, stosownie do dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 2 uPb, czego nie uczynił, bowiem nie rozdzielając sieci kanalizacji deszczowej od zarurowanego odcinka rowu i powodując odprowadzanie wody opadowej poza swój teren nieutwardzony naruszył przepis § 28 ust. 2 rozp. MI 2022.

W odpowiedzi E. H. i M. H. na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o oddalenie wniosków dowodowych zawartych w skardze kasacyjnej. Uczestnicy wnoszą także o dopuszczenie dowodu z pisma Z. Sp. z o.o. z 7 maja 2019 r. na okoliczność wykonania usługi inwentaryzacji sieci kanalizacyjnej i zadymienia, która zgodnie z treścią pisma nie dotyczyła nieruchomości uczestników, braku utrwalenia czynności w formie fotograficznej, filmowej, a także braku sporządzenia protokołu ze wskazanych czynności oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz uczestników postępowania zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm prawem przypisanych.

Odnosząc się następnie do wykonanej na zlecenie skarżącej usługi, tzw. zadymiania kanalizacji deszczowej na terenie działki uczestników wskazują, że brak sporządzenia jakiejkolwiek dokumentacji czy to w formie protokołu, czy zdjęć przez osoby wykonujące tą usługę świadczy bezsprzecznie o tym, że inwentaryzacja przebiegła prawidłowo i brak było ze strony Z. Sp. z o.o. jakichkolwiek uwag czy wątpliwości, co do prawidłowości działania sieci kanalizacyjnej. Uczestnicy wskazują, że usługa inwentaryzacji sieci kanalizacyjnej i zadymienia nie dotyczyła ich nieruchomości.

W piśmie organu z 27 czerwca 2019 r. wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji, a następnie ocenionej jako słuszną przez WSA w Gliwicach.

W piśmie zaś z 4 stycznia 2021 r. zatytułowanym jako "uzupełnienie skargi kasacyjnej" skarżąca kasacyjnie przekazała decyzję z 6 kwietnia 2020 r., PINB nr 24/Pilch./2020, którą w toku postępowania wznowieniowego uchylono decyzję z 13 lipca 2015 r. PINB nr 110/Pilch./2015 i nakazano uczestnikom wykonanie określonych robót budowlanych.

Następnie w dniu 27 stycznia 2021 r. pełnomocnik uczestników postępowania poinformował, że ww. decyzja PINB z 6 kwietnia 2020 r. nie uprawomocniła się, ale została uchylona w całości, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania na mocy decyzji ŚWINB z 13 sierpnia 2020 r., znak: WINB-WOA.7721.217.200.DR, której kserokopię dołączył do akt.

W kolejnym piśmie procesowym z 28 kwietnia 2022 r. w nawiązaniu do zawiadomienia NSA z 25 stycznia 2022 r. skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy. Organ przychylił się do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (aktualny tekst jednolity Dz. U. 2022, poz. 329) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów. Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony nie zażądały, stosownie do art. 182 § 2 Ppsa, jej przeprowadzenia.

W ocenie Sądu nie można stwierdzić, aby skarga kasacyjna nie posiadała usprawiedliwionych podstaw.

A. Nie był uzasadniony wniosek skarżącej kasacyjnie o dopuszczenie dowodów ze zdjęć, szkicu, wyroku Sądu Rejonowego w G. z [...] stycznia 2018 r. w sprawie [...], protokołu rozprawy z 27 października 2017 r. oraz faktury VAT. W postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, z mocy art. 193 Ppsa stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, zatem co do zasady, wyłączone jest stosowanie wprost art. 106 § 3 Ppsa. Zgodnie z powołanym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Ponieważ Sąd Naczelny rozpoznaje skargę kasacyjną od konkretnego orzeczenia sądu wojewódzkiego i jest związany podstawami kasacyjnymi, w realiach przedmiotowej sprawy oferowane dowody ocenić przyjdzie jako w części nie wypełniające pojęcia środka dowodowego możliwego do przeprowadzenia przed sądem administracyjnym (dowody ze zdjęć), w części zaś zbędne z punktu widzenia wyjaśnienia istotnych wątpliwości, których Sąd w tym składzie nie powziął. Z tych samych powodów nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek uczestników zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną w aspekcie dowodu z pisma Z. sp. z o.o. z 7 maja 2019 r., wypadnie przy tym zauważyć, że data wytworzenia tego dokumentu wskazuje, że powstało ono już po wydaniu zaskarżonego wyroku.

B. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa, przepis ten stanowi jedną z podstaw uwzględnienia przez sąd administracyjny skargi m. in. na decyzję administracyjną, gdy sąd ten dopatrzy się naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Przepisu tego sąd wojewódzki słusznie nie stosował, skoro nie dopatrzył się wady wznowieniowej w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji ŚWINB, w samej zaś skardze kasacyjnej na podstawę wznowieniową w tym aspekcie nie wskazano.

C. Usprawiedliwione są te podstawy skargi kasacyjnej, w których trafnie podniesione zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80, 107 § 3 oraz art. 149 § 2 K.p.a.

WSA w Gliwicach uchylając zaskarżoną decyzję w ślad za organem II instancji, a wbrew stanowisku zajętemu przez PINB w jego decyzji pierwszoinstancyjnej, przyjął iż skarżącej służył przymiot strony, uwzględnienie zaś skargi poprzez ograniczenie się do uchylenia wyłącznie decyzji organu odwoławczego sąd a quo uzasadniał potrzebą uwzględnienia w "sentencji rozstrzygnięcia" treści art. 146 § 2 K.p.a., akceptując zarazem, że w wyniku wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją PINB z 13 lipca 2015 r. umarzającą postępowanie w sprawie przebudowy kanalizacji deszczowej i odprowadzania wód, mogła zapaść decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej.

Po pierwsze, wytknąć wypadnie sądowi pierwszej instancji oczywiście błędne posłużenie się sformułowaniem "sentencja rozstrzygnięcia" czy "sentencja decyzji" w motywach uzasadnienia skarżonego wyroku. Z woli ustawodawcy składnikiem decyzji jest "rozstrzygnięcie" (art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a.), w K.p.a. nie posłużono się określeniem "sentencja". Takie określenie odnosi się natomiast chociażby do elementów wyroku (postanowienia) sądu administracyjnego (por. np. art. 138 Ppsa, w którym wskazuje się jej elementy, w tym m. in. rozstrzygnięcie sądu). Nie ma podstaw, aby temu elementowi decyzji administracyjnej, który na mocy jednoznacznego przepisu ustawowego jest określany mianem "rozstrzygnięcia" przydawać inną nazwę. Odmienne podejście do tej kwestii prowadzić może do tolerowania całkowicie błędnej praktyki organów i utrzymywania ich, jak i adresatów podejmowanych przez nie decyzji, w przekonaniu iż decyzja ma swoją "sentencję", lektura decyzji wydanych w przedmiotowej sprawie dowodzi, że organy obu stopni użyły takiego określenia w konkluzji swych orzeczeń.

Po drugie, o ile stanowisko sądu pierwszej instancji, że treść zaskarżonej decyzji organu odwoławczego (jego rozstrzygnięcie) nie uwzględniała konstrukcji z art. 146 § 2 K.p.a. przy słusznym uznaniu, że skarżącej przysługiwał interes strony w postępowaniu zakończonym decyzją dotychczasową PINB, o tyle nie sposób podzielić stanowiska tegoż sądu, jak i organu wojewódzkiego, że na tym etapie postępowania wznowieniowego mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca wyłącznie decyzji dotychczasowej PINB w przedmiocie umorzenia postępowania. Słusznie skarżąca kasacyjnie zwraca uwagę na treść art. 149 § 2 K.p.a., z którego wynika, że postanowienie o wznowieniu stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Na etapie postępowania po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją dotychczasową PINB z 13 lipca 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania organ powiatowy nie prowadził żadnego postępowania wyjaśniającego co do rozstrzygnięcia sprawy, skoro błędnie odmówił skarżącej przymiotu strony. Organ powiatowy powoływał się w swym stanowisku na ustalenia poczynione przed wydaniem decyzji dotychczasowej, a sprowadzające się do afirmacji treści opinii przedstawionej przez uczestników postępowania. Takich czynności dowodowych, które odnosiłyby się do ustaleń faktycznych, na których oparto przekonanie o trafności dotychczasowej decyzji umarzającej postępowanie w sprawie przebudowy kanalizacji deszczowej oraz odprowadzania wód opadowych nie podejmował także organ odwoławczy, choć zweryfikował pogląd organu powiatowy w kwestii przymiotu strony S. B. Afirmując to stanowisko ŚWINB sąd pierwszej instancji nie zgodził się ze skarżącą, aby w postępowaniu wznowieniowym ponownie podejmować czynności procesowe, np. oględziny. Stanowisko to Sąd Naczelny w tym składzie uznaje za nieprawidłowe.

D. Słusznie skarżąca wskazuje, że w postępowaniu wznowieniowym nie została sprawdzona podstawowa okoliczność dotycząca przebudowy przez uczestników (inwestorów) sieci kanalizacji deszczowej, a jest to możliwe w drodze rzetelnych, zatem z zagwarantowaniem prawa do udziału w nich wszystkim stronom, oględzin. Skarżąca powołuje się na przeprowadzone na jej zlecenie czynności tzw. zadymiania kanalizacji, a swoje twierdzenia odnośnie samowoli inwestorów wspiera twierdzeniami odnośnie wypompowywania wody ze studzienki chłonnej na nieruchomości uczestników oraz podważaniem rzetelności sporządzonej na zlecenie uczestników ekspertyzy (opinii) technicznej. Rzecz w tym, że te stwierdzenia strony skarżącej kasacyjnie wymagałyby weryfikacji w toku postępowania wznowieniowego, a czego organ powiatowy zaniechał. Skoro uprzednio skarżącej kasacyjnie nie zabezpieczono możliwości wzięcia udziału w oględzinach działki uczestników, nie zabezpieczono możliwości ustosunkowania się do treści opinii technicznej, to przekonanie o tym, że w postępowaniu wznowieniowym mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, co uzasadniałoby wydanie decyzji po myśli art. 151 § 2 K.p.a., a co wynika z wywodów sądu a quo, jest zdecydowanie przedwczesne.

E. Stanowisko organu powiatowego, jak i organu wojewódzkiego odnośnie zasadniczej kwestii roztrząsanej w tej sprawie, w której wznowiono postępowanie, zdaje się nie być trwałe, na co wskazuje przedłożona do akt sądowych przez skarżącą kasacyjnie kopia decyzja PINB Nr Pilch.2020 z 6 kwietnia 2020 r., jak i wyjaśnienie uczestników, że decyzja powyższa została uchylona w toku instancji przez ŚWINB, a sprawę przekazano organowi powiatowemu do ponownego rozpatrzenia.

F. W tych okolicznościach przedwczesne jest rozpoznanie zarzutów naruszenia prawa materialnego, dodatkowo wytknąć wypadnie autorowi skargi kasacyjnej, że podnosząc taki zarzut nie określił jego formy (błędna wykładnia czy niewłaściwe zastosowanie), ani go nie uzasadnił, jak tego wymaga art. 176 § 1 pkt 2 Ppsa.

G. Z tych względów i działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 Ppsa, uznając że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, orzec należało jak w pkt 1 sentencji wyroku. Przyczyny, dla których dopatrzono się naruszenia innych – niż dające podstawę wznowienia, przepisów postępowania, wynikają wprost z powyżej zamieszczonych wywodów.

H. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 art. 205 § 2 w zw. z art. 193 Ppsa.