Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 123/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2011-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 38, 39
journal: Dz.U. 1994 nr 111 poz 535
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 września 2011 r. sprawy ze skargi F. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bk 123/11

UZASADNIENIE

Decyzją z [...].10.2010 r. znak [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza T. przez Kierownika Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. skierowano F. B. na czas nieokreślony do Domu Pomocy Społecznej w J. oraz rozstrzygnięto, że ustalenie odpłatności za pobyt zostanie dokonane z chwilą umieszczenia wymienionego w DPS.

Organ wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego w B. V Wydział Rodzinny i Nieletnich z 28.01.2010 r. w sprawie V R Ns [...] orzeczono o przyjęciu F. B. do domu pomocy społecznej. Z wywiadu środowiskowego wynika, że podopieczny jest osobą samotną, posiada ustalony znaczny stopień niepełnosprawności, nie jest zdolny do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, wymaga całodobowej opieki i pomocy innych osób, której MGOPS nie jest mu w stanie zapewnić w miejscu zamieszkania. Brak opieki zagraża jego życiu. Wskazano, że przedmiotowa decyzja poprzedza decyzję o umieszczeniu F. B. w DPS w J., która powinna zostać wydana przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył F. B., wnosząc o "anulowanie" orzeczenia Sądu Rejonowego z 28.01.2010 r. o przyjęciu go do Domu Pomocy Społecznej. Zażądał wszczęcia postępowania karnego w sprawie podawania przez organy nieprawdy w przedmiotowej sprawie.

Decyzją z [...].12.2010 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję uznając odwołanie za niezasadne. Organ odwoławczy wyłożył zasady kierowania osób wymagających całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności do domów pomocy społecznej – wynikające z ustawy z 13.03.2004 r. o pomocy społecznej i ustawy z 19.08.1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. Wskazał, że w braku zgody wymienionych osób lub ich przedstawicieli ustawowych na umieszczenie w takiej placówce, w sytuacji gdy brak sprawowanej nad nimi opieki zagraża ich życiu, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody na takie umieszczenie. Orzeczenie sądu zastępuje zgodę podopiecznego oraz wiąże organy administracji orzekające zarówno o skierowaniu do DPS, jak i umieszczeniu w nim. Wymienione organy administracji powinny wydać decyzje w tym przedmiocie niezwłocznie, po przeprowadzeniu uproszczonego postępowania dowodowego, co wynika z § 4 ust. 3 rozporządzenia z 31.07.1995 r. Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowego sposobu działania w sprawach przyjęcia do domu pomocy społecznej oraz wypisania z domu pomocy społecznej osoby chorej psychicznie i upośledzonej umysłowo oraz § 8 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 19.10.2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. Nr 217, poz. 1837 z późn. zm.). W oparciu o powyższe SKO wskazało, że po uzyskaniu orzeczenia sądu opiekuńczego o skierowaniu do placówki pomocy społecznej – osoba kierowana nie ma wpływu na jego realizację. Zdaniem SKO taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, w której organ I instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny wydając kwestionowaną przez stronę decyzję. Jednocześnie, wobec zarzutów F. B., wskazano że brak powołania się w decyzji z [...].10.2010 r. przez Kierownika Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej na posiadane upoważnienie do wydawania decyzji otrzymane od Burmistrza stanowi wyłącznie uchybienie formalne pozostające bez wpływu na treść decyzji. Ustalono, że w dacie jej wydawania Kierownik posiadał sporne upoważnienie z 02.07.2007 r.

Skargę na powyższą decyzję SKO złożył do sądu administracyjnego F. B. Zarzucił organom stronniczość i nietolerowanie jego osoby. Oświadczył, że SKO zbagatelizowało brak wskazania na pieczątce Kierownika MGOPS, iż działa on z upoważnienia Burmistrza.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem kontrola decyzji o skierowaniu F. B. do domu pomocy społecznej nie wykazała naruszeń prawa skutkujących jej eliminacją z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 i 4 ustawy z 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), dalej powoływanej jako u.p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W przypadku osób bezwzględnie wymagających pomocy i niewyrażających zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej, ośrodek pomocy społecznej ma obowiązek zawiadomić właściwy sąd opiekuńczy, a jeśli osoba nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna – prokuratora.

Powyższe warunki umieszczenia w domu pomocy społecznej uzupełnia, w stosunku do osób dotkniętych schorzeniami psychicznymi, regulacja ustawy z 19.08.1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 z późn. zm.), powoływana dalej jako o.z.p., której art. 38 stanowi, że osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej. Z kolei zgodnie z art. 39 ust. 1 o.z.p. jeżeli osoba, o której mowa w art. 38, lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na przyjęcie do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca jej zamieszkania z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez jej zgody.

Z powyższego wynika, że skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga uprzedniej oceny stanu zdrowia oraz możliwości korzystania przez podopiecznego ośrodka pomocy społecznej ze wsparcia środowiskowego. W przypadku gdy stan zdrowia strony i możliwości udzielenia pomocy środowiskowej przekraczają możliwości działania ośrodka, co zagraża jej życiu, na wniosek ośrodka decyzję o umieszczeniu strony w domu pomocy społecznej, nawet bez jej zgody, podejmuje sąd opiekuńczy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania strony.

W sprawie niniejszej bezspornie takie orzeczenie sądu zostało wydane, co przesądziło o wystąpieniu przesłanek do skierowania F. B. do domu pomocy społecznej. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w B. Wydziału V Rodzinnego i Nieletnich z 28.01.2010 r. w sprawie V R Ns [...], którym orzeczono przyjęcie F. B. do domu pomocy społecznej. Apelacja złożona od wskazanego postanowienia przez F. B. została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego w B. II Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 30.04.2010 r. w sprawie II Ca [...].

Zgodnie z § 3 zdanie 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 31.07.1995 r. w sprawie szczegółowego sposobu działania w sprawach przyjęcia do domu pomocy społecznej oraz wypisania z domu pomocy społecznej osoby chorej psychicznie lub upośledzonej umysłowo (Dz. U. Nr 92, poz. 460 z późn. zm.) po otrzymaniu orzeczenia sądu opiekuńczego organ wydaje decyzję o skierowaniu osoby do domu odpowiedniego typu.

W tych okolicznościach, wobec zadecydowania przez sąd powszechny o potrzebie umieszczenia skarżącego - bez jego zgody - w domu pomocy społecznej, rola organu gminy właściwego w sprawach pomocy społecznej (Kierownika MGOPS), ograniczała się wyłącznie do wykonania orzeczenia sądu opiekuńczego, które ma w takiej sytuacji charakter wiążący. Wykonanie to wymagało zatem przede wszystkim wydania decyzji o skierowaniu F. B. do domu pomocy społecznej, a więc decyzji kontrolowanej w sprawie niniejszej.

Wskazać trzeba, że art. 54 ust. 2 u.p.s. wymaga skierowania do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej. Skierowanie do odpowiedniego typu placówki wynika również z faktu specjalizacji tych placówek, o czym stanowi art. 56 u.p.s., w którym wymieniono sześć ich typów, w tym również domy pomocy społecznej przeznaczone dla osób przewlekle chorych psychicznie. Zatem skoro sąd opiekuńczy orzekając o umieszczeniu w domu pomocy społecznej nie przypisuje podopiecznego do konkretnego typu domu, wybór ten należy do organu wykonującego orzeczenie sądu i powinien nastąpić w decyzji o skierowanie do placówki (vide wyroki NSA z 25.03.2009 r., I OSK 624/08 oraz WSA w Kielcach z 26.06.2008 r., II SA/Ke 283/08 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W treści decyzji z [...].10.2010 r., utrzymanej w mocy przez organ II instancji zaskarżoną decyzją, wskazano jako odpowiedni Dom Pomocy Społecznej w J. Ze Statutu Domu Pomocy Społecznej "J." w J. (uchwała Rady Powiatu nr [...] z [...].10.2008 r.), dostępnego na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w B. ([...]) wynika, że dom ten jest przeznaczony dla osób przewlekle psychicznie chorych i świadczy m.in. usługi bytowe, opiekuńcze i wspomagające (§ 3 ust. 2 i 3 pkt 1 Statutu). Podobna informacja o kategoriach osób podlegających umieszczeniu w tej placówce jest zamieszczona w dostępnym w BIP Starostwa Regulaminie DPS w J. (§ 4 ust. 1).

Ze znajdującej się w aktach opinii sądowo – psychiatrycznej sporządzonej w postępowaniu przed sądem opiekuńczym wynika, że F. B. z uwagi na schorzenia natury psychicznej nie jest zdolny do zaspokajania podstawowych potrzeb bytowych i wymaga bezwzględnego zapewnienia stałej opieki innych osób, której brak zagraża jego życiu. Stwierdzono, że nie wymaga leczenia szpitalnego, ale powinien być umieszczony w domu pomocy społecznej zapewniającym dostępność opieki psychiatrycznej.

Wobec powyższych okoliczności nie budzi wątpliwości konieczność orzeczenia o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej i prawidłowość wyboru placówki w J. jako jednostki odpowiedniego typu ze względu na schorzenie i potrzeby skarżącego. Z podanych powodów sąd ocenił zaskarżoną decyzję jako zgodną z prawem.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazać należy, że brak woli skarżącego do przebywania w domu pomocy społecznej nie jest przeszkodą do orzeczenia w tym przedmiocie bez jego zgody, co wyżej wyjaśniono.

Odnośnie zarzutu o braku wskazania na pieczątce służbowej osoby podpisanej pod decyzją I instancji, że działała z upoważnienia Burmistrza T., wyjaśnić należy że brak ten został uzupełniony w postępowaniu odwoławczym. Przedłożono stosowne upoważnienie z 02.07.2007 r. udzielone przez Burmistrza T. C. Z. – Kierownikowi Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. obejmujące m.in. wydawanie decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Niezamieszczenie na pieczątce służbowej sformułowania "z upoważnienia" nie dyskwalifikuje zatem wydanej decyzji, bowiem faktycznie takie upoważnienie w dniu jej wydawania istniało.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.