Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1538/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat. C, C+E oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2017 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO") na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 1659 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez [...] , reprezentowanego przez adwokat [...], od decyzji Starosty [...] z dnia [...].03.2017 r. znak: [...] orzekającej o odmowie wydania (zwrotu zatrzymanego) prawa jazdy kategorii C, C+E, T - uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy wydania (zwrotu zatrzymanego) prawa jazdy kat. T i w tej części umorzyło postępowanie w sprawie odmowy wydania (zwrotu zatrzymanego) prawa jazdy kat. T.

Uzasadniając decyzje, SKO wyjaśniło, że wyrokiem z dnia [...].12.2016 r. sygn. akt: [...] Sąd Rejonowy w [...] , VI Wydział Karny uznał [...] winnym popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 178a § 1 k.k., to jest prowadzenia samochodu w ruchu lądowym będąc w stanie nietrzeźwości i na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest uprawnienie kategorii "B", w ruchu lądowym na okres 3 (trzech) lat. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 06.01.2017 r.

W związku z powyższym, po przeprowadzeniu stosownego postępowania, Starosta [...] wydał w dniu [...].02.2017 r. decyzję cofającą [...] uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B na okres 3 lat, tj. od dnia 04.10.2016 r. do dnia 04.10.2019 r. W dniu 09.02.2017 r. do Starosty [...] wpłynął wniosek [...] o wydanie prawa jazdy kategorii C, C+E i T, to jest w zakresie kategorii nieobjętych zakazem prowadzenia pojazdów, co do których nie cofnięto uprawnień.

W dniu [...].03.2017 r. decyzją znak: [...] Starosta [...] orzekł o odmowie wydania (zwrotu zatrzymanego) prawa jazdy kategorii C, C+E, T. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami - prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, natomiast zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 przepis ten stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D, a w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, a zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 3 przepis ten stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie prawa jazdy kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

Organ stwierdził zatem, że prawo jazdy kategorii C, C+E, T nie może być zwrócone.

[...] , reprezentowany przez adw. [...], złożył odwołanie od tej decyzji zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] , obowiązująca wykładnią prawa Sądu Najwyższego oraz konstytucyjną zasadą sądowego wymiaru sprawiedliwości,

Po zapoznaniu się z aktami sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (dalej: "u.k.p.") - prawo jazdy nic może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. W myśl art. 12 ust 2 pkt 2 u.k.p., w obecnym brzmieniu, przepis powyższy stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2. A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B.

Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 3 u.k.p. w obecnym brzmieniu, art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

Wbrew zarzutom odwołania, organ I instancji prawidłowo zastosował i zinterpretował powyższe przepisy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 970), która w zakresie art. 12 ust. 2 u.k.p. weszła w życie w dniu 25 października 2014 r. Po nowelizacji przepisy powyższe dotyczą zarówno osób, które ubiegają się o wydanie prawa jazdy po raz pierwszy, jak również osób. które wskazane w tych przepisach uprawnienia posiadały już wcześniej, a przytoczone w odwołaniu orzecznictwo sprzed nowelizacji utraciło swoją aktualność w odniesieniu do brzmienia przepisów po wskazanej nowelizacji.

Z obecnego brzmienia powyższych przepisów wynika jednoznaczny i niebudzący wątpliwości interpretacyjnych zakaz dla organu wydania prawa jazdy kategorii C oraz C+E osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B - w okresie obowiązywania tego zakazu, co potwierdza aktualne orzecznictwo.

Przepis przejściowy - art. 3 ustawy nowelizującej - stanowi, że art. 12 ust. 2 u.k.p. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą ma zastosowanie do osób wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy.

Jak wynika z akt sprawy, prawomocnym wyrokiem z dnia [...] grudnia 2016 r. sygn. akt: [...], Sąd Rejonowy w [...] , VI Wydział Karny orzekł wobec [...] środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych do których prowadzenia wymagane jest uprawnienie kategorii "B", w ruchu lądowym na okres 3 (trzech) lat. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 6 stycznia 2017 r. Zatem nastąpiło to już po nowelizacji art. 12 ust. 2 u.k.p. i zastosowanie znajduje nowe brzmienie tego przepisu.

Starosta [...] miał zatem podstawy do orzeczenia o odmowie wydania (zwrotu zatrzymanego) prawa jazdy kategorii C, C+E w oparciu o art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., gdyż w okresie obowiązywania zakazu dotyczącego kategorii B, organ nie ma możliwości podjęcia innego rozstrzygnięcia niż odmawiające zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C oraz C+E.

Kolegium stwierdziło natomiast, że organ I instancji, w oparciu o art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., nie miał podstaw do odmowy wydania (zwrotu zatrzymanego) prawa jazdy kategorii T. Powołane przepisy nie odnoszą się bowiem w żaden sposób do prawa jazdy kategorii T. Oznacza to, że ustawodawca nie wprowadził ograniczenia co do wydania lub zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii T w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu.

Koniecznym było więc uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w części dotyczącej odmowy wydania (zwrotu) prawa jazdy kategorii T i umorzenie postępowania I instancji w zakresie odmowy wydania (zwrotu) prawa jazdy kategorii T. O ile kierowca spełnił ustawowe przesłanki do zwrotu prawa jazdy kategorii T, to organ I instancji zobowiązany jest do dokonania czynności materialno - technicznej zwrotu prawa jazdy.

Z decyzją ta nie zgodził się skarżący, którego pełnomocnik pismem datowanym na 12 czerwca 2017 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej "naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez błędne przyjęcie, że prawo jazdy kat. C i C+E nie może być wydane osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnym wyrokiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym kat. B. podczas gdy przepis ten wyklucza wydanie prawa jazdy w zakresie obowiązywania tego zakazu, zaś w stosunku do skarżącego nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii C i C+E;

b) art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten ma zastosowanie do osób ubiegających się o nowe uprawnienia, zaś skarżący takie uprawnienie posiada i wnosił o wydanie prawa jazdy w zakresie w jakim nie dotyczył go zakaz prowadzenia pojazdów z uwagi na to, że uprzednio zostało mu ono zatrzymane a następnie na mocy wyroku Sądu Rejonowego w [...] orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych nie obejmował uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat. C, C+E;

c) art. 42 kodeksu karnego, poprzez jego błędną wykładnię i orzeczenie de facto przez organy administracji, a nie przez sąd o zakazie prowadzenia przez [...] pojazdów kat. C i C+E, w ramach sprawy administracyjnej, w drodze odmowy wykonania czynności materialno - technicznej wydania (zwrotu) prawa jazdy kat. C i C+E".

Pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, w części dotyczącej odmowy wydania prawa jazdy kat. C i C+E i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę, pełnomocnik wskazała, że Starosta [...] wydając decyzję nie wziął pod uwagę, m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2014 r.. sygn. akt I KZP 29/13, z którego wynika, że Sąd orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów określając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie Sądu stanowi podstawę do cofnięcia przez właściwy organ administracji uprawnień do ich prowadzenia w określonym zakresie. Organ nie może przy tym rozszerzać ani zawęzić orzeczonego przez Sąd Rejonowy zakazu.

Pełnomocnik skarżącego wyjaśniła, że w uzasadnieniu swej decyzji SKO nie odniosło się do zarzutu odwołania, że skarżona decyzja jest niezgodna z wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] .

W ocenie pełnomocnik skarżącego, materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. zgodnie z treścią których prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Reguła ta ma także zastosowanie wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy (art. 12 ust. 2 u.k.p.) kat C, C+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat. B, (pkt 2 i pkt 3 ust. 2 art. 12 u.k.p.).

Organy rozstrzygające niniejszą sprawę uznały, że powyższe przepisy znajdują zastosowanie nie tylko w odniesieniu do osób ubiegających się o nowe uprawnienia, ale także do osób posiadających uprzednio uzyskane uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii w nich wymienionych, które nie zostały wskazane w wyroku sądowym orzekającym o środku karnym określonym w art. 42 k.k., w sytuacji, w której osoby te wnoszą o wydanie dokumentu potwierdzającego ich posiadanie.

Orzecznictwo w przedmiotowej sprawie nie jest, zdaniem pełnomocnik skarżącego, jednak jednoznaczne. "Zgodnie z wyrokiem VIII Sa/Wa/64/14 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 02.07.2014 roku, organ administracji nie może orzekać o zakazie prowadzenia pojazdów w zakresie szerszym niż to wynika z wyroku wydanego w sprawie karnej. Brak jest też podstaw do przyjęcia, że zakaz orzeczony na podstawie art. 42 kodeksu karnego mógłby być modyfikowany treścią art. 12 ust. 2 u.k.p., prowadziłoby to bowiem do automatycznego zwiększenia dolegliwości ponad zakres określony wyroku karnym i wejścia w zakres kognicji sądu" (podobnie WSA w Białymstoku, w wyroku z 14.04.2016 roku, sygn. akt II SA/Bk 109/16, a więc już po nowelizacji art. 12 ust. 2 u.k.p., orzekł; "...stwierdzić należy, że skoro w prawomocnym wyroku sąd karny orzekł o zakazie prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem uprawnień kategorii B, to tym samym Skarżącemu powinno zostać zwrócone prawo jazdy w zakresie tej kategorii. W przeciwnym wypadku doszłoby do niedopuszczalnej zmiany przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku sądowego. Reasumując wskazać należy, ze prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami prowadzi do wniosku, iż w przypadku zastosowania przez sąd powszechny art. 42 § i łub § 2 k.k. i orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której orzeczono taki zakaz, prawo jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeżeli je ona posiadała. Odmienna interpretacja analizowanego przepisu prowadziłaby do niewykonalności wyroków sądu powszechnego").

Na powyższe orzeczenia niewątpliwie wpływ miał pogląd Sądu Najwyższego zaprezentowany w przywołanym wyżej postanowieniu z dnia 26 lutego 2014 r., który pomimo nowelizacji art. 12 ust. 2 u.k.p., zachowuje aktualność, w szczególności w odniesieniu do niedopuszczalności wnioskowania, że środek karny określony w art. 42 k.k. może być istotnie modyfikowany przez art. 12 ust. 2 u.k.p.. W istocie więc orzeczenie sądu stawałoby się iluzoryczne, gdyż surowsza dolegliwość byłaby tu niejako automatycznie wprowadzana przez ustawodawcę; rozumowania, że dolegliwość wyznaczona w ustawie o kierujących będzie przekraczać dolegliwość odpowiadającego im środka karnego zawartego w rozstrzygnięciu sądu. Oznaczałoby to bowiem, że ustawodawca wkroczył nieproporcjonalnie daleko w zakres kognicji sądu, co budziłoby wątpliwości dotyczące zgodności rozważanych regulacji z Konstytucją; ingerowania w zakres orzeczenia sądu i naruszania proporcji między sankcją orzeczoną przez sąd, a jej dalszymi konsekwencjami przewidzianymi ex lege przez ustawodawcę.

Dopuszczenie w praktyce organów administracji publicznej do stosowania przepisów art. 12 ust. 1 i 2 u.k.p., budzi również szereg wątpliwości co do ich zgodności z Konstytucją RP, w szczególności z art. 2, art. 10 ust. 1 art. 173 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepisy te uniemożliwiają zwrot zatrzymanego prawa jazdy co do uprawnień nieobjętych środkiem karnym w postaci zakazu kierowania pojazdami mechanicznymi, a więc w zakresie w jakim rozszerzają one zakres środka karnego w drodze przepisów administracyjnych oraz wydanych na ich podstawie decyzji.

W obszernej odpowiedzi na skargę, SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami i powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś skarga jest niezasadna z przyczyn omówionych w dalszej części uzasadnienia.

Na wstępie wyjaśnić należy, że organ administracji publicznej nie może naruszyć przepisów, których ani nie stosuje w trakcie postępowania, ani tym bardziej nie czyni z nich podstawy orzeczenia. Z tego też powodu, wbrew twierdzeniu pełnomocnik skarżącego, SKO nie naruszyło art. 42 k.k., gdyż poza sferą kognicyjną organów administracyjnych – chyba, że ustawa karna stanowi odmiennie - jest orzekanie w sprawach karnych. Jak natomiast wprost wynika z treści dyspozycji art. 42 k.k. § 1 – 4 k.k. o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych (wszystkich lub określonego rodzaju) orzeka sąd karny.

SKO ani nie dokonywało wykładni art. 42 k.k. (w jakiejkolwiek jego jednostce redakcyjnej, której – nota bene – nie sprecyzowała pełnomocnik skarżącego), ani nie orzekało na jego podstawie. Dlatego też zarzut pełnomocnik skarżącego odnośnie rzekomego naruszenia przez SKO art. 42 k.k. jest całkowicie błędny i bezzasadny. Nader lakoniczne zaś uzasadnienie skargi w tym zakresie (polegające w zasadzie na przytoczeniu fragmentu uzasadnienia jednostkowego wyroku WSA w Białymstoku), nie pozwala Sądowi na zajęcie stanowiska w sprawie ewentualnego wywodu prawnego w takim zakresie, nieuczynionego przez pełnomocnik skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia ponadto, że SKO prawidłowo zastosowało powołane w uzasadnieniu decyzji przepisy, jak również poprawnie skorygowało w trybie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. decyzję Starosty [...] . Wbrew bowiem twierdzeniom pełnomocnik [...], orzeczenie organu I instancji w tym zakresie, w jakim odmówił on zwrotu skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C oraz C + E było prawidłowe.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt. 2 ustawy o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r. (t. jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 978, dalej: "u.k.p.") prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Jednocześnie, zgodnie z art. 12 ust. 2 u.k.p., dyspozycję ww. przepisu stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii C w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (art. 12 ust. 2 pkt. 2 u.k.p.) i C+E, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (pkt. 3 ust. 2 art. 12 u.k.p.).

Należy zauważyć więc, że ustawodawca nie pozostawił organowi określonemu w art. 10 ust. 1 u.k.p. dowolności w orzekaniu w tym zakresie. Uznaniowość orzekania została wprost zniesiona cyt. art. 12 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 2 u.k.p.

Art. 42 k.k. i art. 12 ust. 1 i 2 u.k.p. normują natomiast dwie, zasadniczo różne, kwestie prawne. W tym pierwszym bowiem wypadku sąd karny orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych określonej kategorii (lub wszystkich pojazdów). Zakaz ten stanowi tzw. środek karny, w rozumieniu art. 39 pkt. 3 k.k., będący dodatkową dolegliwością, niezależną od orzeczonej kary głównej, wzmacniającą jej oddziaływania, a jednocześnie służącą temu, aby wszystkie funkcje i cele kary zostały osiągnięte. Jest to tzw. środek prewencyjny, a więc mający zapobiegać popełnieniu przez skazanego podobnego czynu zabronionego ustawą na przyszłość. Środek karny nie jest natomiast karą w rozumieniu kodeksu karnego; karami – zgodnie z k.k. – są: grzywna, ograniczenie i pozbawienie wolności. W doktrynie często określa się karę, jako środek przymusu państwowego, stwarzający dla skazanego osobistą dolegliwość i wyrażający społeczne potępienie dla popełnionego przestępstwa.

Zakaz prewencyjny prowadzenia pojazdów mechanicznych jest orzekany wobec sprawców przestępstw lub wykroczeń skierowanych przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, jak np. spowodowanie wypadku drogowego lub katastrofy w komunikacji albo sprowadzenie jej bezpośredniego niebezpieczeństwa, prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego.

Mając właśnie na uwadze ów cel prewencyjny środka karnego, jakim jest zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych ustawodawca zmieniając u.k.p. wprowadził art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie u.k.p. (Dz. U. z 2014 r., poz. 970, dalej: "ustawa zmieniająca") w życie przepis, zgodnie z którym art. 12 ust. 2 u.k.p. - w brzmieniu przyjętym przez organa obu instancji - ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu 25 października 2014 r. (tj. po dniu wejścia w życie ustawy).

Art. 12 ust. 1 i 2 u.k.p. nie jest przepisem, który wprowadza zakaz prowadzenia pojazdów, zastrzeżony wyłącznie do kompetencji orzeczniczej sądów karnych. Jego dyspozycja nie dotyczy bowiem w ogóle uprawnień do prowadzenia jakichkolwiek pojazdów, ale dotyczy nakazu odmowy zwrotu zatrzymanego dokumentu stwierdzającego posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy (art. 4 ust. 1 pkt. 1 u.k.p.).

Decyzje starostów o odmowie zwrotu dokumentu, potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami oznaczonej kategorii, nie wprowadzają więc w jakikolwiek sposób modyfikacji sądowego zakazu ich prowadzenia, a jedynie uniemożliwiają wykazanie przez kierującego uprawnienia do kierowania danym pojazdem. Dlatego też nie można zasadnie twierdzić, że zgodność art. 12 u.k.p. z art. 2, 10 ust. 1, 173 i 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej budzi jakiekolwiek wątpliwości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stoi na stanowisku, że zarzut niekonstytucyjności przepisu rangi ustawowej z ustawą zasadniczą musi być w każdym wypadku szczególnie starannie ważony. Sądy (w tym i sądy administracyjne) są oczywiście uprawnione do dokonywania tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisów. Tym niemniej, stawianie zarzutu niekonstytucyjności obowiązującego prawa – zwłaszcza przez profesjonalnego pełnomocnika – wymaga starannego działania w zakresie uzasadnienia tak stawianego zarzutu. Jest to przecież jeden z najpoważniejszych zarzutów, jakie mogą być w ogóle podnoszone przez strony; pozostawienie zaś sądowi administracyjnemu poszukiwanie za stronę (lub jej pełnomocnika) argumentacji przemawiającej za ewentualną niekonstytucyjnością przepisu nie mieści się w ramach profesjonalnego działania pełnomocnika.

Nie zostało jednak wyjaśnione w żaden sposób w skardze, dlaczego pełnomocnik skarżącego uważa, że art. 12 ust. 1 i (lub) 2 u.k.p. narusza zasadę z art. 2 Konstytucji, zgodnie z którą Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej i w jaki sposób miałoby to się przekładać na wadliwość decyzji SKO lub Starosty. Pełnomocnik skarżącego całkowicie zaniechała uzasadnienia swego stanowiska w tym zakresie.

Zgodnie ze wskazanym w uzasadnieniu skargi art. 10 ust. 1 Konstytucji, ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej. Trudno więc w sprawie niniejszej stwierdzić, czemu przewidziana w ustawie obligatoryjna dla organu odmowa zwrotu prawa jazdy określonej kategorii osobie skazane prawomocnym wyrokiem za jazdę pod wpływem alkoholu miałaby naruszać zasadę trójpodziału władz. Pełnomocnik skarżącego zaniechała całkowicie również i w tym kontekście uzasadnienia swego stanowiska.

Zgodnie z art. 173 Konstytucji, sądy i trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Pełnomocnik skarżącego również i w tym wypadku całkowicie zaniechała uzasadnienia swego stanowiska i nie bardzo wiadomo, czemu uważa ona, że zachowanie organu, wykonującego dyspozycję ustawową narusza zasadę niezależności sądowniczej. Zasada ta doprecyzowuje bowiem wynikającą z ww. art. 10 ust. 1 Konstytucji RP zasadę trójpodziału władzy państwowej - polegająca na wzajemnej równowadze między władzą ustawodawczą, wykonawczą oraz sądowniczą. Z art. 173 Konstytucji wynika konieczność odmiennej oceny sytuacji władzy sądowniczej w relacji do pozostałych władz (wykonawczej i ustawodawczej) - por. uzasadnienia wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 kwietnia 1999 r., K 8/99, OTK 1999 nr 3, poz. 41; z dnia 18 lutego 2004 r., K 12/03, OTK-A 2004 nr 2, poz. 8 oraz z dnia 15 stycznia 2009 r., K 45/07, OTK-A 2009 nr 1, poz. 3. Zasada ta oznacza też, że mechanizm hamowania i równowagi, zakładający możliwość ingerencji w zakres władzy sądowniczej, nie może nigdy wkraczać w sferę niezawisłości sędziowskiej, a jakiekolwiek wkraczanie w działanie i organizację władzy sądowniczej w sferze nieobjętej cechą niezawisłości, może być dokonywane jedynie wyjątkowo i musi posiadać dostateczne uzasadnienie merytoryczne (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 listopada 1993 r., K 11/93, OTK 1993 nr 2, poz. 37).

Podobnie, zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji określona została struktura sądownictwa w Polsce. Polega ona na tym, że wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Również w tym wypadku pełnomocnik skarżącego w żaden sposób nie uzasadniła, czemuż to art. 12 u.k.p. miałby ową strukturę naruszać i jaki miałoby to wpływ na zaskarżoną decyzję. Ustawowe upoważnienie organu administracji publicznej do określonego działania (lub nakaz działania) – w ocenie tut. Sądu - w żaden sposób nie narusza struktury sadownictwa i nie ogranicza możliwości sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez te sądy. Tym bardziej, że zadaniem sądu administracyjnego jest właśnie kontrola legalności działania organów administracji publicznej.

Tym niemniej, (wobec braku jakichkolwiek własnych rozważań pełnomocnik skarżącego) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że wybrane przez pełnomocnik skarżącego fragmenty uzasadnienia, mające najprawdopodobniej wykazywać słuszność enigmatycznego zarzutu niekonstytucyjności, pochodzą z postanowienia Sądu Najwyższego z 26 lutego 2014 r. (sygn. akt I KZP 29/13), którym Sąd ten odmówił podjęcia uchwały w sprawie wyjaśnienia zagadnienia prawnego, dostrzeganego przez Sąd Okręgowy. Postanowienie to nie jest aktualne w odniesieniu do stanów faktycznych i prawnych, analogicznych jak w sprawie niniejszej, a zaistniałych po dniu 25 października 2014 r. (tj. po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej u.k.p.). Sąd Najwyższy brał bowiem w uzasadnieniu postanowienia pod uwagę zdecydowanie odmienną treść przepisów u.k.p. - sprzed nowelizacji tej ustawy, dokonanej dopiero 26 czerwca 2014 r.

Pełnomocnik skarżącego nie przywiązuje należytej wagi do różnicy w treści prawa obowiązującego przed, jak i po ww. nowelizacji. Obowiązujący do 25 października 2014 r. art. 12 ust. 2 u.k.p. nakazywał stosowanie art. 12 ust. 1 tej ustawy (który wówczas brzmiał następująco: "Prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu") także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej w tym przepisie w pkt. 1 – 3 kategorii. Czym innym jest natomiast "wydanie prawa jazdy" (i tej kwestii poświęcał uwagę Sąd Najwyższy w ww. postanowieniu), a czym innym "zwrot zatrzymanego prawa jazdy" w rozumieniu obecnie obowiązującego art. 12 ust. 2 u.k.p. (czego Sąd Najwyższy, z natury rzeczy – z uwagi na istniejący stan prawny, nie mógł uwzględnić w ww. postanowieniu).

Dokonane ustawą zmieniającą zmiany prawa miały na celu ujednolicenie stosowania przepisów ustawy o kierujących pojazdami w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami. Nowelizacja miała na celu doprecyzowanie przepisów rodzących trudności interpretacyjne w praktyce i w orzecznictwie sądowym, w tym poprzez nadanie art. 12 ust. 2 nowego brzmienia, eliminującego wątpliwości w kwestii, czy przepis ten obejmuje swym zakresem tylko osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy czy także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii - czyli osoby, które stosowne uprawnienia wcześniej już posiadały.

Skoro więc z wyroku sądu karnego wynika dla strony bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a zgodnie z obowiązującym organy administracji publicznej art. 12 ust. 2 pkt. 2 i 3 u.k.p. obowiązuje też zakaz zwrotu w takiej sytuacji zatrzymanego prawa jazdy również i w kategorii C i CE, to decyzja organów konkretyzuje jedynie swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy z uwzględnieniem przepisów wyżej wymienionej ustawy. Nie modyfikuje zatem w żaden sposób środka karnego. Uwzględnia jedynie treść ustawy o kierujących pojazdami, zawierającej wykaz dolegliwości będących bezpośrednim skutkiem środka karnego orzeczonego przez sąd karny (por. wyrok NSA z dnia z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3181/15, CBOSA).

Utrwalony już w orzecznictwie jest pogląd, wyrażony przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2139/15, zgodnie z którym: "w porządku prawnym regulowanym przez ustawę z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 155 ze zm.), w stosunku do osoby ubiegającej się o zwrot (wydanie) prawa jazdy, nie może być zwrócone (wydane) prawo jazdy kategorii C i CE w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Skutki zdarzenia prawnego jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy". Tut. Sąd pogląd ten w pełni podziela.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.