Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1620/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 19, art. 65 par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 64c par. 3, art. 18, art. 27 par. 1 pkt 2, art. 29
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1620/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 grudnia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk, Sędzia: WSA Maria Zawadzka (spr.), Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2010 r., sprawy ze skargi Burmistrza Miasta J., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 25 marca 2008r. Nr [...], w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych 00/100 ).


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2010 roku sygn. akt II FSK 518/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 listopada 2008 roku sygn. akt I SA/Kr 730/08 oddalający skargę Burmistrza Miasta J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego i przekazał temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w Krakowie na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Burmistrza Miasta J., będącego wierzycielem. Organ egzekucyjny uznał za zasadny, zgłoszony w toku postępowania egzekucyjnego zarzut, iż egzekucja była prowadzona przez niewłaściwy organ, co było skutkiem wadliwego określenia zobowiązanego. W konsekwencji tego rozstrzygnięcia Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił zobowiązanemu m.in. pobrane koszty egzekucyjne w wysokości 7.184 zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi na dzień 12 lutego 2008r. w wys. 1.090,98 zł.

Postanowieniem z 12 lutego 2008 r. organ pierwszej instancji obciążył Burmistrza Miasta J. kosztami egzekucyjnymi wraz z odsetkami ustawowymi. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy nr [...] wskazał w części A tego tytułu dane zobowiązanego PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami, ul. M., [...] K. i przesłał tytuł do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Organ egzekucyjny w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych uzyskał w dniu 19 października 2006 r. kwotę 1.159.335,42 zł, z której część na podstawie tytułu wykonawczego przekazano wierzycielowi. Za dokonane czynności egzekucyjne pobrano od zobowiązanego koszty egzekucyjne, które wyniosły łącznie 7.184,00 zł. Następnie organ stwierdził, że wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy przeciwko podmiotowi nie będącemu zobowiązanym do uiszczenia podatku, co skutkowało błędem co do osoby zobowiązanego. Zatem powołując się na treść art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm. – dalej jako u.p.e.a, kosztami postępowania obciążył wierzyciela.

W zażaleniu Burmistrz Miasta J. domagał się uchylania zaskarżonego postanowienia, podnosząc, że organ egzekucyjny posiadał informację, że zarząd PKP S.A. z dniem 25 lipca 2003 r. zakończył postępowanie likwidacyjne jednostki organizacyjnej PKP S.A. Oddział Nieruchomości w K., zatem powinien skierować tytuł wykonawczy do właściwego organu egzekucyjnego lub zwrócić ten tytuł do organu podatkowego. W konsekwencji nie można uznać, że to wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji.

Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji, stwierdzając, że to wierzyciel wadliwie oznaczył zobowiązanego co skutkowało brakiem właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Wyjaśniono też, że nie było obowiązkiem organu egzekucyjnego badanie, czy zobowiązany wskazany w tytule wykonawczym jest podatnikiem podatku wskazanego w tytule wykonawczym, gdyż należy to do obowiązków wierzyciela i może być podnoszone dopiero w postępowaniu w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Burmistrz Gminy J. domagał się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji, zarzucając naruszenie art. 64c § 1 u.p.e.a. Strona skarżąca wywiodła, że wskazany w tytule wykonawczym podatnik określony został prawidłowo, zgodnie ze złożoną deklaracją. Wierzyciel – organ podatkowy, nie miał podstaw aby kwestionować dane wynikające ze składanych deklaracji dla podatku od nieruchomości.

Wyrokiem z dnia 27 listopada 2008 roku sygn. akt I SA/Kr 730/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę uznając, że zasadniczą przesłanką do obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest to, by ustalone zostało w sposób nie budzący wątpliwości, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, a nadto, by to stwierdzenie wadliwości postępowania egzekucyjnego nastąpiło już po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Skoro w przedmiotowej sprawie zaistniały oba w/w warunki, to zasadne było obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Ponieważ tytuł wykonawczy zawierał dane i adres (choć nieprawidłowe) zobowiązanego oraz inne elementy określone w art. 27 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie miał podstaw faktycznych oraz prawnych do zwrotu tytułu wykonawczego i wszczął egzekucję. Skoro na skutek dokonanych czynności egzekucyjnych powstały koszty egzekucyjne, które zostały pobrane od zobowiązanego, a w toku postępowania okazało się, że egzekucja była prowadzona wobec niewłaściwego podmiotu, to wierzyciel naruszył art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w konsekwencji zasadne było obciążenie go powstałymi i następnie zwróconymi zobowiązanemu kosztami postępowania egzekucyjnego wraz z odsetkami.

W skardze kasacyjnej Burmistrz Miasta J. domagał się uchylania zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, opierając skargę kasacyjną na naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to: art. 64c § 3 i art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm., dalej jako – Kpa) w zw. z art. 19 Kpa oraz art. 18, art. 19 i art. 29 u.p.e.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wierzyciel oznaczył w tytule wykonawczym zobowiązanego: PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., podając NIP właściwy dla PKP S.A. w Warszawie.

Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2010 roku sygn. akt II FSK 518/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA w Krakowie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że nie wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty są usprawiedliwione. Szczegółowo wskazał i uzasadnił które z zarzutów uznał za zasadne, a które za niezasadne, polecając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjny w Krakowie przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnić przedstawioną przez Naczelny Sąd Administracyjny ocenę prawną i w jej kontekście ocenić, czy w sprawie zaistniały podstawy do obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach, których katalog zawiera przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). W określonych przez ten przepis przedmiotowych granicach kognicji sądów administracyjnych mieści się m. in. orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego, wydane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, ma nie tylko prawo, ale i obowiązek uwzględnić okoliczności nie powołane w skardze, lecz mające wpływ na tę ocenę.

Ponadto zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Tymczasem NSA w uzasadnieniu wyroku podkreślił, że spór w przedmiotowej sprawie toczy się na tle art. 64c § 3 u.p.e.a., który stanowi, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że należy podzielić pogląd, że koniecznym warunkiem do obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest nie tylko wykazanie w sposób jednoznaczny i przekonujący, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, ale koniecznym jest również wykazanie, że niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel (wyrok WSA w Gdańsku z 6.05.2008 r. Sygn. akt I SA/Gd 34/08. LEX nr 489579). Naczelny Sąd Administracyjny zarzucił Sądowi I instancji, że rozpoznając sprawę, nie dostrzegł naruszenia przez organy administracji publicznej art. 19 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 29 u.p.e.a.

Nadto NSA podkreślił, że tytuł wykonawczy jest wysoce sformalizowanym dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, gdyż ich zachowanie warunkuje wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Wzór tytułu wykonawczego w egzekucji należności pieniężnych określony został w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1451 z późn. zm.). W polu 13 formularza TYT-1 przewidziano możliwość podania Numeru Identyfikacji Podatkowej (NIP). Z treści art. 27 § 1 w zw. z art. 26 § 2 zdanie drugie nie wynika, że podanie NIP jest warunkiem koniecznym dla prawidłowego sporządzenia tytułu wykonawczego. Zatem nie można zaakceptować argumentacji Dyrektora Izby Skarbowej, że w przypadku, gdy został on błędnie podany to nie powinien być brany pod uwagę przez organ egzekucyjny. Skoro NIP jest oznaczeniem mającym pozwolić jednoznacznie identyfikować podatnika i to z uwzględnieniem wszelkich, bieżąco wprowadzanych danych, to sprzeczność pomiędzy NIP a danymi zobowiązanego (podatnika) wprowadzonymi do pozostałych pól formularza nie może być zignorowana, w szczególności, w sytuacji, gdy nr NIP dotyczy innego podmiotu niż zobowiązany. W istocie bowiem Burmistrz Miasta J. wskazał dwóch zobowiązanych. Tym samym tytuł wykonawczy nie odpowiada warunkom określonym w art. 27 § 1 u.p.e.a. W myśl art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z kolei art. 19 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. nakazuje organom egzekucyjnym przestrzeganie właściwości miejscowej z urzędu. Skoro więc zachodzi niezgodność pomiędzy NIP a pozostałymi oznaczeniami zobowiązanego wskazanymi w tytule wykonawczym, która nasuwa uzasadnioną wątpliwość co do zobowiązanego oraz, co do właściwości miejscowej organu egzekucyjnego to obowiązkiem tego organu było zwrócenie tytułu wykonawczego wierzycielowi.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są zasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 65 § 1 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a.. Organ egzekucyjny nie ma obowiązku badania, jaki organ egzekucyjny jest właściwy dla realizacji tytułu wykonawczego, gdyż obowiązek ustalenia i wskazania właściwego organu egzekucyjnego spoczywa na wierzycielu. Ponadto sposób sporządzenia tytułu wykonawczego przez Burmistrza Miasta J. w istocie uniemożliwiał ustalenie właściwego organu egzekucyjnego. W tytule wykonawczym wskazano bowiem dwóch różnych zobowiązanych. Organ egzekucyjny nie ma ani prawa ani tym bardziej obowiązku rozstrzygać, wobec majątku którego z tych podmiotów należy prowadzić egzekucję administracyjną.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy stwierdzić, że wskazanie zobowiązanego – jednostki organizacyjnej PKP S.A., która od 25 lipca 2003 r. przestała istnieć nie może zostać uznane za prawidłowe oznaczenie zobowiązanego. Nie do zaakceptowania są wyjaśnienia wierzyciela, że takie dane zostały podane w składanych deklaracjach podatkowych. Dane dotyczące osób prawnych dostępne są we właściwych rejestrach i obowiązkiem wierzyciela było ich ustalenie.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy,