Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 213/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Gabriela Nowak (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2013 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz W. D. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku C. B., w miejsce której wstąpili jej następcy prawni, o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] stwierdzającą, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej miasta P. z dnia [...] stycznia 1960 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego dla miasta [...] w [...], tom [...], wkl. [...], parcele nr [...] i [...], położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej współwłasność A. D. i M. B., zostało wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej działek nr [...], nr [...] i nr [...] oraz nieważność w/w orzeczenia z dnia [...] stycznia 1960 r. w pozostałej części - uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. Nr. [...] oraz odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] stycznia 1960 r. Nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność A. D. i M. B.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1960 r. Prezydium Rady Narodowej m. P. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa przedmiotowej nieruchomości składającej się z parcel nr [...] i [...], stanowiącej współwłasność A. D. i M. B.

Wnioskiem z dnia 15 listopada 1999 r. A. D. wystąpiła o stwierdzenie nieważności powołanego orzeczenia.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] stycznia 1960 r., natomiast decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] utrzymał ww. decyzję w mocy. Wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2003 r., sygn. akt I SA 28/02 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje z dnia [...] grudnia 2001 r. i z dnia [...] sierpnia 2001 r.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. stwierdził, że orzeczenie z dnia [...] stycznia 1960 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa w części dotyczącej działek nr [...], [...] i [...], natomiast w pozostałej części stwierdził jego nieważność.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] organ naczelny wskazał, iż z przepisu art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. wynika, że cena ofertowa powinna zostać określona na podstawie przepisu art. 28, a ponadto podlegała zatwierdzeniu przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, a zatem brak podania ceny w wezwaniu do sprzedaży nieruchomości w drodze umowy przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, uznawany jest za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2005 r. C. B. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] Minister Transportu i Budownictwa zawiesił postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem do czasu przedłożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po S. S. Postępowanie podjęto postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] Minister Infrastruktury ponownie zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu przedłożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. K. Postępowanie podjęto postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r., nr [...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Minister Infrastruktury, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uchylił własną decyzję z dnia [...] lipca 2005 r. i odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] stycznia 1960 r. W uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie wnioskująca o wywłaszczenie – Dyrekcja Budowy Osiedli [...] w P. uzyskała zezwolenie na nabycie pod budownictwo mieszkaniowe nieruchomości położonych w P. przy ul. [...] i cel wywłaszczenia został zrealizowany. Powyższe świadczy o niezbędności przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości dla realizacji przez wnioskodawcę inwestycji budownictwa mieszkaniowego w ramach narodowych planów gospodarczych, a zatem spełniona została przesłanka z art. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 4, poz. 31, dalej "dekret"). Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności organ wskazał, że w prawdzie wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany w wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości wskazać konkretnie określoną cenę nabycia nieruchomości, jednak ograniczenie się do wskazania jedynie podstaw ustalenia tej ceny, tj. art. 28 dekretu, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji.

Powyższa decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] została skierowana między innymi do J. K.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. D. wnosząc o jej uchylenie.

Na skutek rozpatrzenia skargi W. D., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1626/10 stwierdził nieważność powyższej decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż z akt postępowania administracyjnego wynika jednoznacznie, że właścicielami lokalu nr [...] znajdującego się w budynku przy ul. [...] w P. oraz użytkownikami wieczystymi udziału w ww. nieruchomości wynoszącym 1/100 części, stali się na mocy aktu notarialnego z dnia [...] października 1980 r. J. K. i H. K., a tym samym przysługiwał im przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Z kolei z odpisu skróconego aktu zgonu nr [...] wynika, że J. K. zmarł w dniu [...] maja 2006 r., a zatem przed wydaniem przez Ministra Infrastruktury zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. Oznacza to, że postępowanie prowadzone przez organ II instancji oraz wydana w tym postępowaniu decyzja skierowana została do osoby zmarłej, a więc osoby, która nie mogła mieć statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku C. B., w miejsce której wstąpili jej następcy prawni, o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] – Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. oraz odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] stycznia 1960 r. Nr. [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność A. D. i M. B.

Organ wskazał, ze w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości wystąpiła Dyrekcja Budowy Osiedli [...] w P., jako przedsiębiorstwo państwowe utworzone w drodze zarządzenia Ministra Budownictwa Miast i Osiedli z dnia [...] lutego 1951 r., a zatem podmiot uprawniony na podstawie powołanego art. 2 dekretu do realizacji zadań w ramach narodowych planów gospodarczych i przejmowania nieruchomości w trybie przepisów dekretu.

Dyrekcja Budowy Osiedli [...] w P. uzyskała zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego przy Radzie Ministrów z dnia [...] czerwca 1957r. Nr [...] na nabycie pod budownictwo mieszkaniowe nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], co umożliwiło jej podjęcie działań w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. zmierzających do uzyskania nieruchomości niezbędnej dla realizacji inwestycji w ramach narodowego planu gospodarczego.

Zgodność lokalizacji przedmiotowej inwestycji realizowanej przez Dyrekcję Budowy Osiedli [...] w P. na nieruchomości położonej przy ul. [...] z założeniami planu zagospodarowania przestrzennego została potwierdzona przez Zastępcę Głównego Architekta Miasta w piśmie z dnia 21 października 1957 r. Nr [...] skierowanym do Wydziału Społeczno Administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. P., co wskazuje na prawidłowość postępowania w przedmiocie uzyskania zezwolenia Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego.

Zdaniem organu ocena wskazanych okoliczności oraz fakt zrealizowania celu wywłaszczenia wskazują na niezbędność przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości dla realizacji przez Dyrekcję Budowy Osiedli [...] w P. inwestycji budownictwa mieszkaniowego w ramach narodowych planów gospodarczych, co zostało potwierdzone w powołanym zezwoleniu Zastępcy Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego przy Radzie Ministrów z dnia [...] czerwca 1957 r. Nr [...]. Tym samym organ stwierdził iż w ocenianym postępowaniu spełniona została przesłanka wywłaszczenia nieruchomości wskazana w art. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Organ wskazał, ze Dyrekcja Budowy Osiedli [...] w P., w wykonaniu obowiązku nałożonego przez art. 8 dekretu, pismami z dnia 13 lipca 1957 r. wystąpiła do ujawnionych w księdze wieczystej Sądu Powiatowego [...] w [...], tom [...], wkl. [...] współwłaścicielek nieruchomości oznaczonej jako parcele nr [...] i nr [...], tj. do A. D. i M. B., z wnioskiem o zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości, za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu wywłaszczeniowego i zatwierdzoną przez Prezydium Rady Narodowej m. P. Wnioskodawca pouczył jednocześnie byłe współwłaścicielki, stosownie do treści art. 8 ust. 4 dekretu, iż nie wyrażenie zgody na cywilnoprawne zbycie nieruchomości w terminie 15 dniowym od dnia otrzymania oferty skutkować będzie koniecznością nabycia nieruchomości przez wykonawcę narodowego planu gospodarczego w drodze przymusowego wywłaszczenia.

Organ podkreślił, że ze znajdujących się w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru w/w ofert wynika, iż oferta skierowana do A. D. została odebrana w dniu 15 lipca 1957 r., zaś ofertę skierowaną do M. B. odebrano w dniu 18 lipca 1957 r. Na powyższą ofertę Dyrekcja Budowy Osiedli [...] w P. nie uzyskała jakiejkolwiek odpowiedzi w 15 dniowym terminie, co uzasadniało wystąpienie przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych na drogę administracyjnego wywłaszczenia nieruchomości.

Organ wskazał, ze treść w/w ofert z dnia [...] lipca 1957 r. odpowiadała warunkom określonym w zarządzeniu Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] listopada 1947 r. w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów (M.P. z 1949 r., Nr A - 89, poz. 1084) w kształcie nadanym przez zarządzenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] kwietnia 1950 r. zmieniające zarządzenia w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów (M.P. z 1950 r., Nr A - 53, poz. 609), w trybie przepisów którego wykonawca narodowych planów gospodarczych został upoważniony do składania oferty.

Zgodnie z § 5 ust. 1 w/w zarządzenia z dnia [...] listopada 1947 r. wezwanie do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości powinno zawierać oznaczenie wykonawcy narodowego planu gospodarczego, wymienienie właścicieli nieruchomości, powołanie zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości, określenie nieruchomości lub jej części z oznaczeniem co najmniej w przybliżeniu jej powierzchni, w razie nabywania zaś nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne lub ogrodnicze, warsztat rzemieślniczy bądź jedyną działkę wywłaszczonego z domem jednorodzinnym lub dwurodzinnym, bądź też przeznaczonej pod budowę takiego domu wyrażenie gotowości zawarcia umowy kupna za cenę określoną na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (zgodnie z art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.) oraz wyrażenie gotowości zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną, a także wezwanie właścicieli do zawarcia umowy w terminie 15 dni od daty doręczenia wezwania. Ponadto art. 5 ust. 2 stanowił, iż w ofercie sprzedaży powinny być, w miarę możności, określone szczegóły dotyczące warunków umowy.

Organ podniósł, ze konstrukcja powyższego przepisu wskazuje, iż ograniczenie się przez organ do wskazania podstaw ustalenia ceny nabycia nieruchomości stanowiło wypełnienie obowiązków wynikających z przepisów dekretu wywłaszczeniowego i innych przepisów wykonawczych.

Ponadto wskazał że powołanie podstawy prawnej ustalenia ofertowej ceny nabycia nieruchomości dawało właścicielom możliwość zapoznania się z przepisami regulującymi sposób ustalania wartości nieruchomości, a tym samym oceny opłacalności przedstawionej oferty.

Stanowisko takie podzielił również Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał, iż w wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 1952 r. Nr 4 poz. 31), wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany wskazać cenę konkretnie określoną zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Jednakże określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, przez odesłanie do art. 28 tego dekretu nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Organ wskazał, ze Dyrekcja Budowy Osiedli [...] w P. wystąpiła pismem z dnia 12 sierpnia 1957 r. do Referatu Wywłaszczeniowego Wydziału Społeczno Administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. P. z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego m. in. w stosunku do nieruchomości o pow. [...] m2, oznaczonej jako parcele nr [...] i [...], położonej w P. przy ul. [...], ujawnionej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego [...] w [...], tom [...], wkl. [...] jako współwłasność A. D. i M. B. wskazując, iż przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest pod budownictwo mieszkaniowe. Powyższy wniosek wypełniał zatem dyspozycje art. 17 ust. 1 i ust. 2 dekretu.

Zgodnie z art. 17 ust. 3 dekretu, do wniosku załączono zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] czerwca 1957r. Nr [...] na nabycie nieruchomości przy ul. [...], dowody wezwań A. D. i M. B. do sprzedaży nieruchomości, odpis księgi wieczystej Sądu Powiatowego [...] w [...], tom [...], wkl. [...], na podstawie której ustaleni zostali właściciele nabywanej nieruchomości oraz plan sytuacyjny przeznaczonych do wywłaszczenia nieruchomości.

Organ podkreślił, ze kwestionowane orzeczenie z dnia [...] stycznia 1960 r. Nr [...] zostało wysłane do M. B. i A. D., która odebrała orzeczenie w dniu [...] stycznia 1960 r. Orzeczenie zostało także wywieszone, stosownie do dyspozycji art. 24 ust. 1 w związku z art. 18 ust. 2 dekretu wywłaszczeniowego, na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] w P. w dniach 2 lutego 1960 r. - 2 marca 1960 r., co zdaniem organu oznacza, ze doręczenie orzeczenia z dnia [...] stycznia 1960 r. było skuteczne w świetle przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Odnosząc się natomiast do kwestii śmierci M. B. organ wskazał, ze z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1976r. sygn. akt [...] i postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] października 1976 r. sygn. akt [...]) wynika, iż M. B. zmarła w dniu [...] sierpnia 1943 r.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 88 ust. 1 dekretu z dnia 25 września 1945r. prawo o aktach stanu cywilnego, jeżeli akt zejścia osoby zmarłej nie został sporządzony, fakt zgonu i jego datę ustalał sąd. Natomiast w myśl art. 10 dekretu z dnia 26 sierpnia 1945r. w sprawie postępowania o uznanie za zmarłego i o stwierdzenie zgonu (Dz. U. z 1945r., Nr 40) do postępowania o stwierdzenie zgonu osoby, której śmierć mimo niesporządzenia aktu zejścia była niewątpliwa, stosowano odpowiednio przepisy rozdziału o postępowaniu o uznanie za zmarłego, przy czym w postanowieniu, stwierdzającym zgon, chwila śmierci powinna być ściśle oznaczona stosownie do wyników postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1976 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w W. stwierdził, iż M. P. zmarła w W. w dniu [...] sierpnia 1943 r.

Zdaniem organu skoro fakt zgonu potwierdzony został dopiero 17 lat po wydaniu kwestionowanego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. Nr [...], to w czasie złożenia przez wnioskodawcę wywłaszczenia oferty dobrowolnego odstąpienia nieruchomości oraz wniosku o wywłaszczenie, jak również w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia, tj. w dniu [...] stycznia 1960 r., zarówno Dyrekcja Budowy Osiedli [...] w P., jak również Prezydium Rady Narodowej m. P. nie miały podstaw do przyjęcia, iż M. B. nie żyła, a tym samym nie mogła być stroną postępowania wywłaszczeniowego.

Organ wskazał, iż współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości zostały ustalone na podstawie odpisu księgi wieczystej Sądu Powiatowego [...] w [...], tom [...], wkl. [...], zaś zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, iż w toku postępowania wywłaszczeniowego organy administracji uzyskały lub mogły uzyskać prawnie potwierdzoną informację o śmierci strony postępowania, skoro stwierdzenie zgonu nastąpiło dopiero na podstawie w/w postanowienia z dnia [...] kwietnia 1976 r. sygn. akt [...].

Powyższe okoliczności zdaniem organu wskazują, iż w dacie orzekania przez Prezydium Rady Narodowej m. P. M. B. w świetle prawa była podmiotem praw i obowiązków, a zatem mogła być stroną postępowania wywłaszczeniowego. Potwierdzeniem śmierci osoby był bowiem akt zgonu, a jeżeli akt zejścia osoby zmarłej nie został sporządzony, fakt zgonu i jego datę ustalał sąd (art. 88 dekretu z 25 września 1945r. prawa o aktach stanu cywilnego).

Fakt potwierdzenia wcześniejszej śmierci M. B. dopiero w 1976r., w świetle powyższych okoliczności i uregulowań prawnych, nie stanowi, w ocenie organu, podstawy do przyjęcia, iż orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] stycznia 1960 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniałoby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Skargę na decyzję Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. D.

Zaskarżonej decyzji zarzucał:

1. naruszenie przepisów postępowania:

- przez brak rzetelnej analizy materiału dowodowego, w tym w szczególności niedokonanie stosownych ustaleń czy doszło do naruszenia prawa w toku postępowania prowadzonego na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, Dz. U. z 1952 r., Nr 4 poz. 31, co z kolei uniemożliwiło dokonanie oceny czy orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia [...] stycznia 1960 r. dotknięte jest kwalifikowaną wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

- dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią materiału dowodowego, tj. naruszenie art. 7, art. 8 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

2. naruszenie prawa materialnego

- przez błędne zastosowanie, w okolicznościach niniejszej sprawy, art. 24 ust. 1 zd. 2 i 3 w związku z art. 18 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, Dz. U. z 1952 r., Nr 4 poz. 31, w wyniku czego w sposób nieuprawniony przyjęto, że mimo, iż nie doręczono współwłaścicielce nieruchomości drogą pocztową orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości - orzeczenie to zostało w sposób prawnie skuteczny doręczone przez jego obwieszczenie.

Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że dotknięta jest ona wadą stanowiącą podstawę stwierdzenia nieważności, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym się ono toczy oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 8 k.c. zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Gdyby jednak doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych. Postępowanie takie ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej jest możliwe bowiem tylko i wyłącznie pomiędzy istniejącymi stronami stosunku administracyjnoprawnego

Przepis art. 10 § 1 k.p.a ustanawia ogólną zasadę udziału strony w postępowaniu. Należy stwierdzić, że stroną postępowania administracyjnego jest stosownie do art. 28 k.p.a każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1960 r. Prezydium Rady Narodowej m. P. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa przedmiotowej nieruchomości składającej się z parcel nr [...] i [...], stanowiącej współwłasność A. D. i M. B.

Orzeczenie z dnia [...] stycznia 1960 r. Nr [...] zostało wysłane do M. B. i A. D., która odebrała orzeczenie w dniu 30 stycznia 1960 r.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1976 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w W. stwierdził, iż M. P. zmarła w W. w dniu [...] sierpnia 1943 r.

Zdaniem organu skoro fakt zgonu potwierdzony został dopiero 17 lat po wydaniu kwestionowanego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. Nr [...], to w czasie złożenia przez wnioskodawcę wywłaszczenia oferty dobrowolnego odstąpienia nieruchomości oraz wniosku o wywłaszczenie, jak również w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia, tj. w dniu [...] stycznia 1960 r., zarówno Dyrekcja Budowy Osiedli [...] w P., jak również Prezydium Rady Narodowej m. P. nie miały podstaw do przyjęcia, iż M. B. nie żyła, a tym samym nie mogła być stroną postępowania wywłaszczeniowego.

Organ wskazał, ze orzeczenie z dnia [...] stycznia 1960 r. zostało także wywieszone, stosownie do dyspozycji art. 24 ust. 1 w związku z art. 18 ust. 2 dekretu wywłaszczeniowego, na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] w P. w dniach 2. lutego 1960 r. - 2. marca 1960 r., co zdaniem organu oznacza, ze doręczenie orzeczenia z dnia [...] stycznia 1960 r. było skuteczne w świetle przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, M. B. zmarła w dniu [...] sierpnia 1943 r.

Bez znaczenia prawnego jest podnoszona przez organ okoliczność, że stwierdzenie zgonu nastąpiło dopiero na podstawie postanowienia Sądu z dnia [...] kwietnia 1976 r. sygn. akt [...].

W świetle powyższego należy przyjąć, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż nie uwzględniając faktu śmierci M. B. organ II instancji uznał za stronę osobę nieżyjącą w dacie wydania kwestionowanej decyzji, a tym samym nie mającą przymiotu strony, naruszając rażąco prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Stwierdzenie nieważności z powyższych względów czyni bezprzedmiotowym potrzebę ustosunkowania się do pozostałych zarzutów skargi.

Decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] stwierdzająca, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej miasta P. z dnia [...] stycznia 1960 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego [...] w [...], tom [...], wkl. [...], parcele nr [...] i [...], położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej współwłasność A. D. i M. B., zostało wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej działek nr [...], nr [...] i nr [...] oraz nieważność w/w orzeczenia z dnia [...] stycznia 1960 r. w pozostałej części, odpowiada prawu, pomimo błędnych motywów rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] organ naczelny wskazał, iż z przepisu art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. wynika, że cena ofertowa powinno zostać określona na podstawie przepisu art. 28, a ponadto podlegała zatwierdzeniu przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, a zatem brak podania ceny w wezwaniu do sprzedaży nieruchomości w drodze umowy przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, uznawany jest za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany wskazać cenę konkretnie określoną zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Jednakże określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, przez odesłanie do art. 28 tego dekretu nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 120 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.