Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 547/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 53 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 1045
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego L. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. znak [...] z [...] maja 2016 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wójt Gminy P. (dalej: Wójt, organ I instancji), na skutek zawiadomienia T. C. z dnia [...] sierpnia 2015 r., wszczął z urzędu postępowanie

w sprawie usunięcia drzew bez zezwolenia przez L. W. (dalej: skarżący) na działce nr [...] w miejscowości M., gmina P..

Z notatki sporządzonej przez organ I instancji [...] sierpnia 2015 r. wynika, iż

w tym właśnie dniu, wraz z Komendantem Straży Gminnej, pracownik organu udał się na nieruchomość, na której zostały wycięte drzewa. Podczas wizji lokalnej brat właścicielki nieruchomości, skarżący, wywoził usunięte drzewa, sprzątał teren. Wstępnie stwierdzono wycięcie drzew w ilości zgodnie z dołączonym do notatki wykazem.

Następnie 11 września 2015 r. do organu I instancji wpłynęło zawiadomienie T. C. dotyczące wykopywania przez skarżącego karp uprzednio ściętych drzew. Z notatki urzędowej sporządzonej w tym dniu wynika, że dokonano kolejnej kontroli działki nr [...] w miejscowości M. pod kątem nielegalnej wycinki drzew. Na miejscu zastano powyrywane karpy po drzewach owocowych i dwie małe karpy po innych drzewach o średnicy pnia do około 15 cm. Na działce przebywał skarżący wraz z dwoma pracownikami. Prace porządkowe prowadzone były przy użyciu koparki. Karpy ładowano na samochód ciężarowy, wśród załadowanych karp funkcjonariusz nie zauważył innych niż po drzewach owocowych. Na tę okoliczność wykonano dokumentację fotograficzną.

W dniu [...] września 2015 r. dokonano oględzin działki nr [...] przy udziale pracownika organu I instancji, funkcjonariusza Straży Gminnej, skarżącego oraz właścicielki działki. W trakcie oględzin nie stwierdzono karp po usuniętych drzewach. Zauważono pozostałości - korzenie po uprzątniętych karpach. Teren został uprawiony, oczyszczony, na ziemi widoczne były owoce drzewa gatunku jarząb. Przeprowadzenie dowodu udokumentowano protokołem z oględzin i wykonano dokumentację fotograficzną.

W dniu 5 października 2015 r. przesłuchano świadka T. C., który zeznał, że skarżący zaczął wycinać drzewa (owocowe i inne) w dniach od 8 sierpnia do 10 sierpnia 2015 r., kiedy rozpoczął uprzątanie terenu, powodując wówczas pożar. O ten czyn toczy się przeciwko skarżącemu postępowanie o wykroczenie, polegające na nieostrożnym obchodzeniu się z ogniem i stworzeniu zagrożenia dla zabudowań T. C..

Decyzją znak [...] z [...] października 2015 r. Wójt orzekł

o ustaleniu skarżącemu kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew: topoli osika 8 sztuk i jarząb 2 sztuki. Na skutek odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) decyzją znak [...] z [...] grudnia 2015 r. orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podstawę powyższego stanowiło zaniechanie dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, przesłuchaniu świadków (T. C., B. D., M. O., R. G.) oraz skarżącego, Wójt decyzją znak [...] z dnia [...] marca 2016 r., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwanej dalej: k.p.a.) oraz art. 83 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r.

o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651, zwanej dalej: u.o.p.), orzekł o: w pkt 1) ustaleniu skarżącemu kary pieniężnej w wysokości [...] zł. za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew: topola osika 8 szt. i jarząb 2 szt., rosnących na nieruchomości o nr ewidencyjnym [...] w miejscowości M., w pkt 2) określił, że termin uiszczenia kary pieniężnej wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca jej wysokość stała się ostateczna; w pkt 3) ustalił, że ww. kara podlega wpłacie na konto organu.

Wójt wskazał, że w wyniku oględzin działki nr [...], przeprowadzonych

w dniu 12 sierpnia 2015 r., stwierdzono wycięcie drzew, na których wycinkę potrzebne jest uzyskanie pozwolenia (topola osika 8 szt. i jarząb 2 szt.). Właścicielką działki, na której dokonano wycinki drzew, jest I. W., siostra skarżącego, która nie zlecała wycinki, osobiście jej nie prowadziła i nie miała wiedzy

o prowadzeniu takich działań. Osobą, która zlecała wycinanie drzew osobom trzecim i nadzorowała osobiście tę wycinkę w okresie od [...] do [...] sierpnia 2015 r., był skarżący.

W ocenie organu I instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że skarżący dokonał wycinki bez wymaganego zezwolenia ww. drzew.

O fakcie wycinki poinformował T. C. - sąsiad nieruchomości nr [...]. Miał on pełną możliwość zaobserwowania, kto i kiedy dokonuje wycinki. To na jego zgłoszenie przeprowadzono sprawdzenie na gruncie, podczas którego potwierdzono wycinkę określonych drzew i konieczność wszczęcia postępowania w sprawie. Organ dał zatem wiarę zeznaniom tego świadka, które ponadto znajdują potwierdzenie

w zeznaniach świadka B. D., częściowo wykonanej przez nią dokumentacji zdjęciowej oraz informacji z Komendy Powiatowej Straży Pożarnej

w G.. Świadek R. G. potwierdził usuwanie karp po drzewach we wrześniu 2015 r. Faktycznie w czasie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] września 2015 r. na działce nie było już wyciętych drzew ani karp, jednakże dane uzyskane w czasie sprawdzenia na gruncie w dniu [...] sierpnia 2015 r. pozwoliły na dokonanie ustaleń co do ilości, wielkości i gatunku drzew wyciętych bez zezwolenia.

Wójt nie dał wiary zeznaniom skarżącego co do tego, że nie dokonał z działki nr [...] wycinki innych drzew niż owocowe. Ma on oczywisty interes w tym, aby tak zeznawać, by uniknąć poważnych konsekwencji finansowych. Zeznania te jednak stoją w sprzeczności z zeznaniami zarówno T. C. i B. D., jak również z wynikami oględzin (gdzie mimo zaawansowanego uprzątania nieruchomości potwierdzono ślady po drzewach określonych gatunków nie owocowych) oraz oględzinami z 12 sierpnia 2015 r., gdzie stwierdzono wycinkę drzew. Sam skarżący potwierdził swój pobyt na ww. działce w dniach od [...] do [...] sierpnia 2015 r. oraz fakt prowadzenia wycinki. Jednak jego wyjaśnienia co do tego, że wycinał tylko drzewa owocowe, są sprzeczne również z zasadami doświadczenia życiowego i logiki.

Wójt dał wiarę treści oświadczenia właścicielki nieruchomości co do tego, że to nie ona zlecała wycinkę drzew i nie wiedziała o niej. Nie zaprzeczyła w nim jednak, aby inne drzewa niż owocowe rosły na jej działce. Na wycinkę drzew na działce nr [...] ani skarżący, ani też właścicielka nieruchomości nie posiadali wymaganego zezwolenia. Należało zatem przyjąć, że doszło do wycięcia drzew bez wymaganego zezwolenia i dokonał tego skarżący.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie

o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ i instancji. Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepełne zbadanie materiału dowodowego

w sprawie, skutkujące brakiem bezspornego ustalenia, kto dokonał usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia;

2) art. 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wszechstronnej oceny materiału dowodowego, co doprowadziło do przekroczenia granic swobodnej ich oceny;

3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji przyczyn,

z powodu których Wójt odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom skarżącego oraz świadkom B. D., R. G. oraz M. O.;

4) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skarżący dokonał wycinki 8 sztuk topoli oraz 2 sztuk jarzębia.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją znak [...] z [...] maja 2015 r. Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, po szczegółowym przedstawieniu stanu sprawy oraz treści przepisów regulujących przedmiotową materię, Kolegium wywiodło, że wójt (burmistrz albo prezydent miasta) wymierza administracyjną karę pieniężną za: usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia; usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości; zniszczenie drzewa lub krzewu; uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa. Kara za powyższe, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Uiszczenie kary następuje

w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna. Administracyjną karę pieniężną za wycięcie drzew bez zezwolenia ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa

w art. 84 ust. 1. Opłatę za usunięcie drzewa ustala się na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm i od tempa przyrostu pnia drzewa na grubość poszczególnych rodzajów lub gatunków drzew oraz współczynników różnicujących stawki w zależności od lokalizacji drzewa. Stawki opłat za usuwanie drzew nie mogą przekraczać za jeden centymetr obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm: [...] zł - w przypadku obwodu pnia wynoszącego od 26 do 50 cm; [...] zł - w przypadku obwodu pnia wynoszącego od 51 do 100 cm. Według treści obwieszczenia Ministra Środowiska w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów, maksymalne stawki za usuwanie drzew za jeden centymetr obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm przy wielkości obwodu pnia od 25 do 50 cm oraz od 51 do 100 cm wynoszą odpowiednio: [...] zł i [...] zł. Kara pieniężna wyliczona w skarżonej decyzji mieści się w ww. granicach.

Kolegium podało, że specyfika postępowań o nałożenie kary za wycinkę drzew jest taka, że stan faktyczny w tego typu sprawach, głównie co do faktu wycinki ustala się często m.in. na podstawie zeznań świadków czy też dokumentacji fotograficznej. W złożonym odwołaniu sam skarżący wskazał, że na działce nr [...]

w miejscowości M. doszło do wycinki 10 drzew bez wymaganego prawem zezwolenia i fakt ten jest bezspornym.

W ocenie Kolegium, sprawcą wycinki drzew bez wymaganego zezwolenia jest skarżący. Za wnioskiem takim przemawia całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Na sprawstwo skarżącego wskazują nie tylko zeznania świadków: T. C. i B. D., ale również dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach sprawy, która koresponduje z zeznaniami tych świadków. Na jednym ze zdjęć, opatrzonym generowaną przez aparat fotograficzny datą: [...].08.2015 10:53, widać ciągnik wraz z widłami sadowniczymi oraz trzy osoby, w tym skarżącego, siedzące obok gałęzi wyciętych drzew, w pobliżu widać również pocięte kłody drzew. Na zbliżeniu tego zdjęcia (stanowiącym kolejne zdjęcie) widać ww. osoby oraz wycięte gałęzie, na których można zauważyć owoce drzewa gatunku jarząb. Na kolejnym zdjęciu (oraz jego zbliżeniu) znajduje się skarżący, w jednej ręce trzyma piłę motorową, natomiast w drugiej skrzynkę wraz z pojemnikiem. Obok skarżącego znajdują się gałęzie wyciętych drzew, na których można zauważyć owoce drzewa jarząb. Zdjęcia te nie są opatrzone datą, jednak z ubioru skarżącego, jak i szczegółów otoczenia, można zdecydowanie wysnuć wniosek, że zostały wykonane w tym samym dniu co zdjęcie przedstawiające ciągnik i siedzące trzy osoby. Ponadto z zeznań skarżącego wynika, że [...] sierpnia 2015 r. nie pracował

w części, w której znajdowały się drzewa wymagające zezwolenia, kosząc trawę po pożarze miał zobaczyć dopiero, że te drzewa są wycięte. Jednak na fotografiach dostarczonych przez B. D. można zauważyć skarżącego w tym właśnie dniu, będącego w bezpośrednim pobliżu pociętych kłód drzew oraz gałęzi, na których można zauważyć owoce drzewa jarząb, przy czym zdjęcia te musiały zostać wykonane przed pożarem. Już ta okoliczność deprecjonuje zeznania skarżącego

z tego względu, że w tak istotnej dla sprawy kwestii okazały się niewiarygodne,

w zeznaniach tych powołuje się on na określone fakty, którym przeczy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.

Organ odwoławczy ocenił, iż w toku postępowania skarżący konsekwentnie próbował wykazać, że nie dość, iż nie wyciął drzew wymagających zezwolenia, to również nie usuwał karp po tych drzewach. Jakkolwiek kluczowym dla sprawy jest fakt wycięcia drzew, a nie usuwania karp, to przyjmując jednak stanowisko skarżącego za wiarygodne, należałoby założyć, że po pierwsze: drzewa znajdujące się na działce (należącej do siostry skarżącego) wyciął "nieznany sprawca", a po drugie, ten sam czy też inny "nieznany sprawca" zadał sobie trud, aby w późniejszym okresie, oddalonym czasowo od wycinki, ponownie pojawić się na działce, tj. wkroczyć na prywatny teren należący do obcej osoby tylko w takim celu, aby usunąć karpy z wyciętych uprzednio przez siebie czy też przez innego "nieznanego sprawcę" drzew. Takie stanowisko nie daje się pogodzić z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Zdaniem organu odwoławczego, sprawstwo skarżącego zostało w sprawie ustalone w dostateczny sposób, a świadczą o tym układające się w logiczny ciąg zeznania świadków, dokumentacja fotograficzna oraz niewiarygodne zeznania skarżącego. Podkreślił, że skarżący miał z pewnością świadomość sytuacji, w jakiej się znalazł już co najmniej od [...] sierpnia 2015 r., a to z uwagi na to, że na działce

w tym właśnie dniu pojawił się pracownik organu I instancji w asyście funkcjonariusza Straży Gminnej. Kolegium stwierdziło, że wycinki drzew dokonał skarżący,

który następnie usunął karpy, aby uniknąć odpowiedzialności administracyjnej.

Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącego, jakoby dowodem na to, iż T. C. nie był naocznym świadkiem usuwania drzew była nagrana rozmowa na płycie CD, Kolegium wskazało, że znaczenie w rozpatrywanej sprawie mają przede wszystkim zeznania tego świadka złożone w trakcie czynności przesłuchania, po uprzedzeniu o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Skarżący uczestniczył w tej czynności i miał prawo zadawać świadkowi pytania. Zeznania osób, o których przesłuchanie wnioskował skarżący, nie wnoszą nic do sprawy, dotyczą usuwania drzew owocowych, którego to faktu nikt nie kwestionuje.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie:

1) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepełne zbadanie materiału dowodowego

w sprawie, skutkujące brakiem bezspornego ustalenia, kto dokonał usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia;

2) art. 80 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia wszechstronnej oceny materiału dowodowego, co doprowadziło do przekroczenia granic swobodnej ich oceny;

3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż to skarżący dokonał wycinki 8 sztuk topoli oraz 2 sztuk jarzębia.

Uzasadniając skargę skarżący stwierdził, iż Kolegium dopuściło się szeregu uchybień, zarówno przepisów postępowania administracyjnego, jak i błędnie ustaliło stan faktyczny, mający kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez ustalenie, że to skarżący dokonał wycinki drzew, chociaż zebrane przez Wójta dowody na to nie wskazują. Podał, iż skonfliktowany z nim sąsiad T. C. wskazał skarżącego jako rzekomego sprawcę dokonania wycinki drzew, choć nie był naocznym świadkiem zdarzenia, co potwierdza załączona w poczet materiału dowodowego płyta CD z nagraniem rozmowy z tym świadkiem, z której jednoznacznie wynika, że on nie widział, aby to skarżący wycinał drzewa.

Skarżący podniósł, że małżonkowie C. są z nim w konflikcie i już wielokrotnie niesłusznie go pomawiali w innych sprawach o czyny, których nie popełnił. Świadek B. D. nie widziała samego faktu wycinania drzew, natomiast widziała jak skarżący używał kosiarki do rozdrobnienia gałęzi po wycince drzew oraz jak uprzątał karpy po drzewach owocowych. Skarżący zauważył, że nawet córka skonfliktowanego z nim sąsiada, którą trudno posądzić o sprzyjanie jego osobie, w zeznaniach z [...] stycznia 2016 r. nie wskazała skarżącego jako sprawcy. Co więcej, zeznała wręcz przeciwnie, iż posiada zdjęcia z [...] sierpnia 2015 r., które przedstawia uprzątanie przez skarżącego karp po drzewach owocowych, na wycinkę których nie jest wymagane pozwolenie.

Skarżący dalej wskazał, że na jego zlecenie R. G. wykonał karczowania drzew, ale tylko owocowych, rosnących na działce jego siostry. Ten stan faktyczny potwierdzają także zeznania M. O., który zeznał, iż według jego wiedzy wycinka została dokonana na wiosnę 2015 r., a dotyczyła tylko dzikich gruszy oraz jabłoni, a samo miejsce wycinki nazwał wręcz "zakrzaczeniem".

Odnosząc się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

a konkretnie zdjęć zrobionych od [...] sierpnia do [...] września 2015 r. w miejscu dokonania wycinki, skarżący stwierdził, iż nie do końca zgadza się, iż wszystkie one zrobione zostały na miejscu jego prac. Wskazał na zdjęcie z dnia [...] września 2015 r., na którym widać ścięte drzewa, które w ogóle nie rosły na działce jego siostry. Dokonując dalszej analizy tych zdjęć skarżący zauważył, że na miejscu wycinki nie widać drzew z gatunku topoli oraz jarzębiny, które miały być wycięte, nie mówiąc już o samym dokonaniu wycinki. Takie gatunki drzew rzeczywiście rosną, ale

w odległości około trzystu metrów od ogrodzenia działki.

Uważa, że organy powinny dokonać oceny poszczególnych dowodów

z osobna oraz wszystkich dowodów we wzajemnej ich łączności. Organ może poszczególnym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny. W przedmiotowej sprawie nie można uznać za wystarczające lakonicznego stwierdzenia, iż organ nie dał wiary zeznaniom skarżącego, bowiem są sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i logiki, jako odniesienia się do jego zeznań, bowiem organ nie wskazał w żaden sposób, o jaki element braku logiki mu chodzi i czym to uzasadnia. Poza tym, przy ustalaniu stanu faktycznego Kolegium pominęło przemawiające na korzyść skarżącego notatki urzędowe. Pierwsza z nich, sporządzona w dniu 11 września 2015 r. przez funkcjonariusza Straży Gminnej w P. stwierdza, że doszło do wycinki drzew, ale jedynie owocowych, a na miejscu zastano skarżącego wraz

z dwoma pracownikami przy pracach porządkowych. Nadto, na samochodzie urzędnicy nie stwierdzili karp po drzewach, (topole i jarzęby). Podobnej treści była notatka urzędowa sporządzona 18 września 2015 r. przez funkcjonariusza Straży Gminnej, który także nie stwierdził karp po rzekomo usuniętych nielegalnie drzewach. Powyższe kontestuje z ustalonym przez Wójta stanem faktycznym, który następnie został powielony przez Kolegium. Przedstawione dokumenty wskazują na to, iż [...] września 2015 r. nie stwierdzono żadnych drzew ściętych, natomiast na zdjęciach zrobionych na przedmiotowej działce [...] września 2015 r., a dostarczonych przez B. D. widać niezidentyfikowane i ścięte drzewa, których miejsce położenia, w ocenie skarżącego, nie jest znane.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą

w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja są wadliwe i podlegają uchyleniu, jednak nie z przyczyn wskazanych w skardze. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy niezbędne jest dokonanie wykładni przepisów u.o.p. pod kątem zasad odpowiedzialności za usunięcie drzew,

a także przeanalizowanie przepisów intertemporalnych.

Organy obu instancji, jako podstawę prawną nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie wskazały na przepisy art. 83 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. w wersji znowelizowanej w art. 29 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015, poz. 1045, zwana dalej: ustawą zmieniającą), które w nowym brzmieniu obowiązują od 28 sierpnia 2015 r.

Zgodnie z przepisem intertemporalnym - art. 53 ust. 3 ustawy zmieniającej, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 11 w zakresie art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, byłaby względniejsza.

Dokonując analizy powołanego przepisu intertemporalnego ustawy zmieniającej, stwierdzić trzeba, że - co do zasady - do postępowań, które zostały wszczęte, ale niezakończone przed nowelizacją przepisów u.o.p., zastosowanie znajdą przepisy dotychczasowe, tj. w brzmieniu sprzed zmiany. Ustawodawca uczynił wyjątek jedynie dla sytuacji, gdy kara pieniężna na podstawie przepisów nowych byłaby względniejsza niż ta, którą należałoby wymierzyć na podstawie przepisów dotychczasowych. Wyjątek ten, jak każde odstępstwo od reguły należy interpretować ściśle. Ustawodawca w art. 53 ust. 3 ustawy zmieniającej w wyraźny sposób ograniczył możliwość zastosowania przepisów nowych do samej wysokości kary pieniężnej, wymierzanej za usunięcie drzew.

W przypadku postępowania, które wszczęto przed wejściem w życie nowelizacji należy zatem obliczać wysokość kary na podstawie takich przepisów, które będą dla strony względniejsze. Z reguły będzie to zatem kara przewidziana w przepisach nowych. Brak natomiast podstaw do szerszej interpretacji omawianej normy intertemporalnej. Pozostałe kwestie istotne, w tym dotyczące zasad nakładania kary oraz kręgu podmiotów, na które kara winna być nałożona, rozstrzygać należy na podstawie przepisów dotychczasowych.

W tym miejscu należy rozważyć w przedmiotowej sprawie, w jakiej dacie nastąpiło wszczęcie niniejszego postępowania w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia.

Za datę wszczęcia postępowania z urzędu należy przyjąć pierwszą czynność urzędową wobec strony lub czynność podjętą w sprawie przez organ administracji publicznej z urzędu (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., II GSK 321/09, publ. Legalis). Pierwszą taką czynnością uruchamiającą bieg postępowania administracyjnego z urzędu może być wynik kontroli dokonanej przez osoby uprawnione do działania w imieniu organu (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2006 r., II GSK 28/06, publ. Legalis).

W przedmiotowej sprawie organ I instancji w dniu [...] sierpnia 2015 r. został zawiadomiony o czynności dokonanej przez skarżącego, stanowiącej podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia (oświadczenie T. C. z dnia [...] sierpnia 2015 r.). W dniu [...] sierpnia 2015 r. organ poprzez swojego pracownika, inspektora M. S., podjął pierwszą czynność w sprawie, a mianowicie dokonał wizji lokalnej na działce nr [...] w miejscowości M., na której zostały wycięte drzewa. W tym dniu stwierdzono wycięcie drzew bez zezwolenia, sporządzono wykaz tych drzew, z uwzględnieniem gatunków, zmierzenia obwodu w cm przy karpie oraz stwierdzenia obwodu w cm na wysokości 130 m. Z tej czynności sporządzono również notatkę urzędową.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie datą wszczęcia postępowania

z urzędu jest data [...] sierpnia 2015 r., w której organ dokonał pierwszej istotnej czynności, tj. kontroli na gruncie. Z akt administracyjnych wynika, że organ I instancji formalne zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu wydał dopiero w dniu [...] września 2015 r., w którym to zawiadomieniu wskazał, że postępowanie zostało wszczęte w dniu [...] sierpnia 2015 r. Sąd nie podziela stanowiska organów, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte w dniu [...] września 2015 r., natomiast w dniu [...] sierpnia 2015 r. organ I instancji przeprowadził tylko czynności sprawdzające przed wszczęciem postępowania.

Niewątpliwie Wójt już w dniu [...] sierpnia 2015 r. dokonał pierwszych czynności dowodowych i to na tyle istotnych, że zaważyły one na całym postępowaniu. W tym dniu bowiem dokonano pomiaru wyciętych bez zezwolenia drzew, za które skarżący został ukarany oraz zidentyfikowano ich gatunki. Dlatego nawet pomimo braku powiadomienia strony o wszczęciu postępowania w dacie [...] sierpnia 2015 r., zostało ono de facto w tej dacie uruchomione, a o momencie jego wszczęcia zdecydowała w tym przypadku wykazana w aktach administracyjnych pierwsza istotna czynność w sprawie.

W związku z powyższym należy przyjąć, że przedmiotowa sprawa została wszczęta przez organ administracji z urzędu w dniu [...] sierpnia 2015 r., a więc przed nowelizacją ustawy o ochronie przyrody, która weszła w życie w dniu 28 sierpnia 2015 r.

Zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 88 ust. 1 u.o.p., wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierzał administracyjną karę pieniężną za: 1) zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności; 2) usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia; 3) zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych.

Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 88 ust. 1 u.o.p., obowiązującym od dnia 28 sierpnia 2015 r., wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: 1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia; 2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości; 3) zniszczenie drzewa lub krzewu; 4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac

w obrębie korony drzewa.

Natomiast zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p., w brzmieniu obowiązującym obecnie, kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

Zauważyć należy, że art. 88 ust. 2 u.o.p., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, wyraźnie wskazuje, na kogo można nałożyć karę za usunięcie drzew. Oprócz posiadacza nieruchomości wymienia on właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., a nadto inny podmiot, jeżeli działał on bez zgody posiadacza nieruchomości. Przed dniem 28 sierpnia 2015 r. przepisy u.o.p. nie zawierały takiego wskazania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowano jednak

w jednolity sposób, że karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez zezwolenia można wymierzyć jedynie tym podmiotom, które są uprawnione do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu danej nieruchomości (zob. wyroki: NSA z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2320/10, publ. Lex nr 1145583 oraz WSA w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 121/13, Lex Omega nr 1326579).

Stosownie do art. 83 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej, wniosek o zezwolenie na usunięcie drzew złożyć mogli posiadacz nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości, a także właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. W odróżnieniu od aktualnego stanu prawnego nie było zatem przed dniem 28 sierpnia 2015 r. podstaw do nałożenia omawianej kary na inny podmiot, który drzewa usunąłby bez zgody posiadacza nieruchomości.

Z uwagi na przedstawioną wyżej wykładnię art. 53 ust. 3 ustawy zmieniającej, podstaw takich nie ma również aktualnie w sprawach, które – jak niniejsza - zostały wszczęte i nie zostały zakończone przed tą datą.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że do istotnych kwestii w tej sprawie, a mianowicie do zasad nakładania kary oraz do kręgu podmiotów, na które kara winna być nałożona za wycięcie drzew bez zezwolenia, organy powinny zastosować przepisy dotychczasowe, sprzed nowelizacji. Tym samym zachodzi konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przede wszystkim z punktu widzenia, czy skarżący będzie ponosił odpowiedzialność administracyjną za wycięcie drzew bez zezwolenia, a ustalenie to będzie pozytywne, jeśli organ ustali, czy jest on podmiotem, który mógł uzyskać to zezwolenie (art. 83 ust. 1 u.o.p. sprzed nowelizacji). Ponadto w aktach sprawy brak jest ustaleń na okoliczność, w jaki sposób w dniu 12 sierpnia 2015 r. dokonano pomiarów wyciętych drzew bez zezwolenia, kto zidentyfikował gatunki drzew, czy ich wiek nie przekraczał 10 lat (por. art. 83 ust. 6 pkt 4 u.o.p. w brzmieniu dotychczasowym).

W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku, ponieważ organy zastosowały błędnie przepisy "nowej" ustawy o ochronie przyrody, zamiast przepisy dotychczasowe, co miało wpływ na wynik sprawy (naruszenie przepisu przejściowego art. 53 ust. 3 ustawy zmieniającej). O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku).

Ponownie rozpoznając sprawę organy zastosują się do powyższych wskazań Sądu, zgodnie z art. 153 p.p.s.a.