Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 818/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 46a ust. 1 i 7 pkt 4, art. 56 ust. 2 i 8
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 153 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: par. 3 ust. 1 pkt 90
journal: Dz.U. 2004 nr 257 poz 2573
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r.w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na  środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na  środowisko
article: art. 7, art. 77 par. 1 , art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 175 poz 40  art. 2 ust. 1
law: Dyrektywa Rady z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na  środowisko naturalne 85/337/EWG.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2010r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego kwotę [...]zł (...) tytułem zwrotu wpisu. /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na rozbudowie fermy norek na działce nr [...] w miejscowości S., gmina K..

Przedmiotowa decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 46a ust. 1 i 7 pkt 4 oraz art. 56 ust. 2 i 8 ustawy z dnia 27.04.2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008r. Nr 25 poz. 150 ze zm. – dalej Poś) w zw. z art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 03.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008 r. nr 199, poz. 1227), § 3 ust. 1 pkt 90 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09.11.2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573) i art. 104 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa).

W decyzji I-instancyjnej wskazano, iż planowane przedsięwzięcie polega na rozbudowie fermy norek do docelowej obsady (matki+małe) 60.000 sztuk norek, co odpowiada 150 DJP. Wyjaśniono, że na fermie obecnie pobudowanych jest 40 pawilonów, w których hoduje się 5.000 matek. Planowana rozbudowa przewiduje:

– dobudowanie 14 pawilonów i zwiększenie stada podstawowego do 10.000 matek,

– zaplecze chłodnicze,

– pobudowanie dróg dojazdowych,

– wykonanie ogrodzenia fermy,

– obsadzenie fermy pasem zieleni.

Przedsięwzięcie przewidziano do realizacji na działce nr [...] o pow. 84.000m².

Wójt Gminy K. określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie fermy norek wskazując warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji inwestycji, ze szczegółowym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz zagrożenia dla terenów sąsiednich. W myśl ustaleń decyzji, w trakcie eksploatacji przedsięwzięcia należy uwzględnić:

– ograniczenie uciążliwości zapachowych poprzez ciągły nadzór nad utrzymaniem czystości i porządku w klatkach norek i na drogach dojazdowych,

– systematyczne usuwanie odchodów spod klatek; 2 razy w miesiącu w okresie od czerwca do końca września, a w pozostałym okresie raz w miesiącu,

– podłoże pod klatkami należy szczelnie zaizolować, klatki ze zwierzętami winny być zadaszone,

– prowadzenie prawidłowej gospodarki wodno-ściekowej w oparciu o pisemne umowy,

– odcieki z płyty gnojowej oraz wody opadowe powstałe z odwodnienia płyt gnojowych należy odprowadzać do zbiornika bezodpływowego,

– prowadzeniem prawidłowej gospodarki odpadami,

– w trakcie prowadzenia hodowli należy zapewnić opiekę weterynaryjną oraz dokonywać dezynfekcji w celu wyeliminowania ewentualnych chorób czy epidemii,

– w celu zapobieżenia rozmnażaniu się owadów i grzybów konstrukcje pawilonów dla zwierząt należy zaimpregnować środkami grzybo- i owadobójczymi,

– zapewnić wentylację w pawilonach hodowli norek,

– stosować Dobra Praktykę Rolniczą,

– stosować się do ustawy o nawozach i nawożeniu,

– prowadzić monitoring w celu wykluczenia zanieczyszczenia powietrza i środowiska gruntowo-wodnego,

– opracować plan działań awaryjnych,

– zapotrzebowanie na wodę ma zostać określone w pisemnej umowie,

– ograniczenie oddziaływanie inwestycji do granic działki.

W zakresie ochrony środowiska inwestora zobowiązano do uwzględnienia w projekcie budowlanym następujących wymogów:

– budowy szczelnej płyty do przechowywania odchodów w czasie kompostowania,

– pawilony norek winny zostać posadowione na podłożu betonowym, a klatki winny posiadać dwuspadowe zadaszenie,

– strefy wolnej od zabudowań,

– zainstalowania wylotów grawitacyjnych,

– drogi wewnętrzne należy zaprojektować jako utwardzone betonem,

– część hodowlana fermy winna zostać ogrodzona z pełnych płyt betonowych uniemożliwiających przedostanie się zwierząt poza obszar fermy, wystawionym min. 1,6-2m ponad poziom terenu i zapuszczonym w ziemię min.0,80m. Część ogrodzenia należy wykonać z betonu lub płyty metalowej. Na betonowym ogrodzeniu zaprojektować dodatkowe zabezpieczenie w formie drutów pod napięciem bezpiecznym prądu stałego tzw. "elektryczny pastuch". Przy bramach i narożnikach ogrodzenia zastosować trójkątne chwytacze umożliwiające złapanie norek po ich ucieczce z klatek,

– wody opadowe z dachów oraz terenów utwardzonych odprowadzać do gruntu,

– teren fermy obsadzić wzdłuż granic terenu zielenią zimozieloną nisko- i wysokopienną o wys. 2,5m,

– wszystkie obiekty i instalacje zaprojektowane i wykonane powinny być zgodne z obowiązującymi przepisami prawa,

– projekty technologiczne i budowlano-instalacyjne należy uzgodnić w zakresie sanitarno-higienicznym

nadto.

– inwestor powinien opracować plan działań w sytuacjach awaryjnych.

W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał, iż inwestycja jest przedsięwzięciem wymienionym w § 3 ust. 1 pkt 90 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09.11.2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, a więc stanowi przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które może wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a tym samym przedsięwzięcie, o jakim mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 Poś. Postanowieniem z dnia [...].2007 r. (k. 57, t. I) Wójt Gminy K. po zasięgnięciu opinii Starosty G. i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. (k. 44, t. I) nałożył obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie fermy norek. Organ dokonał oceny oddziaływania inwestycji w fazie realizacji i eksploatacji. W kwestii oddziaływania na ludzi stwierdzono, że funkcjonowanie projektowanego przedsięwzięcia może powodować uciążliwość, ze względu na emisje substancji odorowych nienormowanych przepisami prawa. W ujęciu oddziaływania na zwierzęta i rośliny wskazano, że na terenie projektowanego przedsięwzięcia i na działkach przyległych nie występuje obszar Natura 2000, ani inne formy ochrony środowiska. W sąsiedztwie S. znajdują się 4 obszary chronione: Park Krajobrazowy Puszcza Z. (w odległości ok. 3km), Park Krajobrazowy P. (ok. 8 km), L. Park Krajobrazowy (ok. 2km) oraz obszar Natura 2000 – Dolina M. W., powołany jako obszar specjalnej ochrony ptaków (ok. 3km). Teren fermy norek zostanie ogrodzony, a zastosowane ogrodzenie ma uniemożliwić ucieczkę zwierząt z fermy. Oceniając oddziaływanie fermy na powietrze wskazano, iż będzie ona emitować do powietrza amoniak. W dalszej kolejności określono oddziaływanie inwestycji na powierzchnię ziemi oraz grunt i wody podziemne. W kwestii oddziaływania na klimat ustalono, że inwestycja nie spowoduje zmian klimatu. Stwierdzono, że inwestycja nie będzie źródłem transgranicznego oddziaływania zanieczyszczeń na środowisko.

Z ustaleń organu wynika, iż dla przedmiotowej działki nr [...] plan zagospodarowania przestrzennego utracił ważność, a nowego nie uchwalono. W toku postępowania Starosta G. postanowieniem z dnia [...].2008 r. (k.118, t. II) oraz Państwowy Inspektor Sanitarny w G. z [...]2008 r. (k.128, t. II) uzgodnili pozytywnie sporne przedsięwzięcie na działce nr [...].

Raport o oddziaływaniu spornego przedsięwzięcia na środowisko na sporządził biegły z listy Wojewody W. mgr inż. P. S. w lipcu 2007r. (k. 291, t. III). Jak wynika z informacji zamieszczonej na stronie tytułowej Raportu, został on sporządzony dla przedsięwzięcia przewidzianego do realizacji na działce nr [...]. Z ustaleń biegłego wynika, iż ferma norek od północy graniczy z działką nr [...], stanowiącą drogę gminną. Od strony południowej działka nr [...] sąsiaduje z drogą wojewódzką, natomiast od strony wschodniej i zachodniej przylega do rowów melioracyjnych. Równocześnie wskazano, iż otaczające fermę od północy, wschodu i południa obszary stanowią tereny rolne, natomiast po przeciwnej stronie przyległej do dz. nr [...] drogi gminnej znajduje się zwarta zabudowa wiejska. Z uwagi na lokalizację projektowanego obiektu nie stwierdzono występowania konfliktów społecznych ze względu na emisję zanieczyszczeń do powietrza. Biegły stwierdził też, że planowane przedsięwzięcie nie będzie miało wpływu na obszar Natura 2000.

W odpowiedzi na pismo Wójta z dnia [...].2008 r.(k.200, t. II) przedstawione zostało uzupełnienie do Raportu (k.205, t. II), które sporządzono [...].2008 r. Przedłożony dokument zawiera ustalenia dotyczące magazynowania odchodów pochodzących od norek i związanej z tym emisji amoniaku, dezynfekcji klatek, eliminacji potencjalnych konfliktów społecznych.

W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego odbyła się rozprawa administracyjna (k. 147, t. II), w toku której R. B. podniósł, że on sam na terenie swojej działki złapał norkę (uciekinierkę z fermy). Ucieczki norek, a także uciążliwe sąsiedztwo fermy powodują, że wręcz niemożliwym stało się otwieranie okien oraz korzystanie z ogrodu. R. B. wskazał, iż fakt powtarzających się ucieczek norek z fermy potwierdzają również inni sąsiedzi tej inwestycji, wymieniając przy tym nazwiska panów W., a także B., któremu – wedle zeznań skarżącego – norki zagryzły kaczki. Na rozprawie administracyjnej wskazano, też że pomimo pierwotnej akceptacji dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy norek, wobec spowodowanego jej funkcjonowaniem pogorszenia warunków życia, mieszkańcy sprzeciwiają się rozbudowie tej inwestycji.

Odwołanie od decyzji I instancji wniósł K G. (k. 2, t. III) oraz R. B. (k. 1, t. III).W odwołaniach podniesiono, iż w toku postępowania administracyjnego zgromadzonych zostało wiele dowodów świadczących o oddziaływaniu inwestycji na zdrowie i życie ludzkie. Organ nie wyjaśnił dlaczego prowadząc postępowanie zastosował przepisy już nieobowiązujące. W toku postępowania dowodowego pominięto istotne dla sprawy opracowanie z 2004 r. autorstwa I. C. i J. K. dotyczące oddziaływania inwestycji na środowisko, podczas gdy jak podniesiono w odwołaniu, opracowanie to jest niezwykle ważne.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji. Wyjaśniono, iż organ I instancji starał się zapewnić zgodnie z art.53 Poś udział społeczeństwa w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, a biorąc pod uwagę treść art. 29 kpa oraz przepisy Prawa ochrony środowiska prawidłowo ustalono strony postępowania i informowano je o czynnościach podjętych w postępowaniu poprzez obwieszczenia. W ocenie Kolegium organ I instancji w sposób przykładowy zapewnił udział społeczeństwa w postępowaniu i zagwarantował możliwość zapoznania się z aktami sprawy a także zgłaszania wniosków i opinii. SKO podkreśliło przy tym, że organ I instancji ustosunkował się do wszystkich wniosków i zarzutów zgłoszonych w trakcie prowadzonego postępowania. Zgoda na realizację inwestycji została oparta na wynikach postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, o którym mowa w art.46 ust. 3, art. 47 oraz art. 48 ust. 1, art. 55 Poś. Organ odwoławczy po ponownym zbadaniu sprawy w całości, uznał że postępowanie administracyjne przeprowadzono w sposób prawidłowy, a sama decyzja i jej uzasadnienie zawierają wszystkie niezbędne elementy, w tym wynikające z przepisu art. 47 i art. 56 ust. 8 Poś. Organ wyjaśnił na jakich podstawach podjął decyzję merytoryczną i dlaczego wydał środowiskową zgodę na realizację przedsięwzięcia. Odnosząc się do zarzutów odwołań wskazano, że postępowanie w sprawie oceny środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia jest postępowaniem szczególnym. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zaniechania organu I instancji polegającego na nie przeprowadzeniu oceny negatywnego wpływu planowanej inwestycji na życie i zdrowie ludzi a także nie uwzględnienia zgłaszanych wniosków Kolegium uznało, że zarzuty te nie znajdują potwierdzenia, bowiem wszystkie wnioski i uwagi zgłaszane w toku postępowania były albo rozpatrzone przez organ I instancji albo organ I instancji przekazał te wnioski i uwagi do organu uzgadniającego lub do inwestora celem uzyskania odpowiedzi od właściwego podmiotu. Wszystkie te działania znalazły odzwierciedlenie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, które były dostępne dla wszystkich stron postępowania. Wpływ inwestycji na środowisko, w tym życie ludzi został zbadany w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, czego dowód stanowi Raport oddziaływania na środowisko, opinie organów uzgadniających oraz własna ocena realizacji przedsięwzięcia.

W przewidzianym ustawą terminie skargę do sądu administracyjnego wniósł R. B.. Skarżący podniósł, że Kolegium pozbawiło go przymiotu strony w rozpoznawanej sprawie. W toku postępowania przed organem II instancji zastosowano teorie formalnej oceny dowodów. W dalszej kolejności podniesiony został zarzut naruszenia przepisów dyrektywy Rady 85/337/EWG z 27.06.1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.U.UE.L. Nr 175, s. 40 – dalej dyrektywa Rady 85/337/EWG). Skarżący podniósł nadto, że organ nie wyjaśnił dlaczego prowadząc postępowanie zastosował przepisy już nieobowiązujące.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżoną decyzję Kolegium wydano z naruszeniem przepisów prawa.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta sprowadza się do badania, czy zaskarżony akt nie narusza przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego. Wzruszenie aktu administracyjnego może nastąpić w razie, gdy kontrola wykaże, że zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. – dalej ppsa). Działając przy tym w myśl art. 134 § 1 ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony.

Wyjaśniając na wstępie wątpliwości skarżącego wskazać należy, iż postępowanie w niniejszej sprawie zainicjowane zostało wnioskiem inwestorów z dnia [...].2006 r. (k.1, t. I). W dacie wszczęcia postępowania obowiązywały przepisy działu V i VI ustawy z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska, regulujące zasady udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie ochrony środowiska i postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. W trakcie postępowania administracyjnego, prowadzonego w niniejszej sprawie, w życie weszły przepisy ustawy z dnia 03.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.08.199.1227 – dalej ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku). Ustawa ta zawiera przepisy przejściowe, zastrzegające, że do spraw wszczętych, na podstawie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska, przed dniem wejścia w życie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się, przepisy dotychczasowe (art. 153 ust. 1). Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku weszła w życie w listopadzie 2008 r., a więc gdy postępowanie w niniejszej sprawie było już w toku. Stąd prawidłowo przyjęły orzekające w sprawie organy, iż zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe.

W ocenie skarżącego, o celowości odstąpienia od stosowania przepisów Prawa ochrony środowiska przesądzał jednak fakt ich niezgodności z przepisami prawa unijnego. Stanowisko to nie zasługuje jednak na akceptację. Przepisy o dostępie do informacji o środowisku stanowią transpozycję dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/4/WE z dnia 28.01.2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska oraz wdrażają postanowienia Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, sporządzonej w Aarhus dnia 25.06.1998 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706). Kluczowe zmiany merytoryczne dotyczą sposobu i zakresu powiadamiania społeczeństwa oraz sposobu zapoznawania się z dokumentacją sprawy i składania uwag i wniosków. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się wskazywanych naruszeń w świetle tej dyrektywy ani też w świetle powoływanych w skardze dyrektyw.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, ze decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter swego rodzaju "rozstrzygnięcia wstępnego" względem ewentualnego przyszłego zezwolenia na realizację konkretnego przedsięwzięcia i pełni ona względem niego w istocie funkcję prejudycjalną. Skutki prawne decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla dalszego procesu inwestycyjnego określone są w art. 56 ust. 9 Poś stanowiącym, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest wiążąca dla organu wydającego decyzje na dalszym etapie tego procesu (art. 56 ust. 9 w zw. z art. 46 ust. 4a) Określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach "środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia" nie mogą być zatem na dalszych etapach procesu inwestycyjnego modyfikowane, a decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, stanowiąca zgodę na realizację przedsięwzięcia przesądza de facto o dopuszczalności realizacji określonego przedsięwzięcia w danym miejscu, czasie i na proponowanych warunkach (por. wyrok NSA z 16.09.2008 r., sygn. II OSK 821/06).

Prowadząc postępowanie w sprawie oceny środowiskowych skutków przedsięwzięcia Państwa Członkowskie obowiązane są podjąć wszystkie niezbędne środki, aby mieć pewność, że przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko naturalne, m.in. z powodu ich charakteru, rozmiarów lub lokalizacji odpowiadają wymogom uzyskania zgody na ich realizację (por. art. 2 ust. 1 dyrektywy Rady 85/337/EWG). Obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia przez organy stanu faktycznego sprawy wynika z zasad ogólnych kodeksu postępowania. Dla prawidłowego określenia środowiskowych uwarunkowań zasadnicze znaczenie ma rzetelne ustalenie stanu faktycznego. W ocenie Sądu, przyjęte na gruncie rozpoznawanej sprawy ustalenia budzą wątpliwości.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że wątpliwości Sądu budzi w świetle zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji, czy przedmiotem decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań była inwestycja obejmująca rozbudowę fermy norek obejmująca (wg wniosku) budowę 22 nowych pawilonów na działce nr [...], czy też opisana rozbudowa wraz z zainstalowaniem płyty obornikowej na dz. nr [...](s.1 i 4 wniosku). Sporządzony w niniejszej sprawie Raport dotyczy przedsięwzięcia przewidzianego do realizacji na dz. nr [...]. Z treści Raportu wynika, iż odchody norek wymieszane ze słomą usuwane są spod klatek i transportowane na kompostownik, gdzie po rocznym "leżakowaniu" wykorzystane zostaną jako nawóz (s. 41) Z kolei z treści dokumentu z [...].2008 r. mającego stanowić uzupełnienie do raportu wynika, iż po sprzątaniu obiektów chowu odchody wraz ze słomą magazynowane będą na płycie obornikowej wyposażonej w zbiornik na odcieki, co w maksymalny sposób zabezpiecza środowisko gruntowo-wodne. Płyta obornikowa wg. jego autorów położona będzie na (niewskazanej z numeru) sąsiedniej działce, która położona jest na wschód od działki nr [...] (s. 8).Jednocześnie w decyzji pierwszoinstancyjnej (pkt II ust.2 ppkt 4) sformułowano zapis, że służąca obsłudze inwestycji "płyta obornikowa zlokalizowana będzie na sąsiedniej działce nr [...]".

Tymczasem rzeczą organu odwoławczego winno być wyjaśnienie rzeczywistego miejsca realizacji planowanego przedsięwzięcia, jego rzeczywistych rozmiarów celem określenia, analizy oraz oceny oddziaływania na środowisko w świetle art.47Poś. Postępowanie w przedmiocie oceny oddziaływania na środowisko winno dotyczyć całego przedsięwzięcia, odnosi się to także do wymaganych przepisem art.48ust.2 Poś uzgodnień. Tymczasem przesłany Staroście oraz Inspektorowi Sanitarnemu wniosek wraz z Raportem z lipca 2007r. dotyczył jedynie samej rozbudowy fermy w zakresie dobudowy pawilonów na działce nr [...]. Postanowienia obu tych organów uzgadniają przedsięwzięcie planowane na działce nr [...].

W następnej kolejności wskazać należy, że w ocenie Sądu, wątpliwości Kolegium winien zrodzić charakter sporządzonego [...].2008 r. dokumentu mającego stanowić uzupełnienie do Raportu. Przede wszystkim wątpliwości budzi autorstwo osób sporządzających ten dokument. Autorem Raportu przygotowanego w lipcu 2007 r. był biegły z listy Wojewody W. mgr inż. P. S.. Ewentualnego uzupełnienia Raportu winien był więc dokonać ten sam podmiot. Tymczasem, z treści przesłanego dokumentu wynika, że został on sporządzony przez samych skarżących. Wskazuje na to zamieszczona pieczątka "Gospodarstwo Rolno-Produkcyjne R. G.". Na stronie 11 tego dokumentów złożone zostały trzy podpisy, w tym podpis R. G.. Pozostałe dwa podpisy są nieczytelne, a w braku jakichkolwiek danych (jak choćby pieczęć biegłego) brak podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że uzupełnienia raportu dokonał autor Raportu z lipca 2007r.. W dalszej kolejności zwrócić należy uwagę na brak w aktach sprawy informacji na temat przekazania dokumentu mającego stanowić uzupełnienie do Raportu Inspektorowi Sanitarnemu i Staroście G.. Jest to o tyle istotne, że w dacie wydania przez te organy postanowień uzgodnieniowych (czerwiec 2008 r.) organy te nie dysponowały informacjami zamieszczonymi w sporządzonym [...].2008 r. dokumencie mającym stanowić uzupełnienie do Raportu, w szczególności w zakresie oceny oddziaływania planowanej płyty.

O dowolności przyjętych ustaleń świadczy również brak należytego rozważenia, podnoszonej w toku postępowania, kwestii ucieczek norek z fermy. W załączonym do akt Raporcie przyjęto założenie, ze inwestycja nie będzie miała wpływu na przestrzenne lub indywidualne formy ochrony środowiska, w tym również obszar Natura 2000 r (s.42) Na poparcie swojego stanowiska biegły wyjaśnił, że planowane zabezpieczenie terenu fermy "ma uniemożliwić" ucieczki norek poza teren fermy. Teza ta w świetle zgromadzonego do tej pory materiału dowodowego wydaje się błędna. Za przyjęciem takiego wniosku przemawia choćby pismo Dyrektora Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa W. z [...].2008 r. (k.142, t. II) zawierający informacje o obserwowanym spadku liczebności ptaków wodnych, ściśle wiązanym z drapieżnictwem norek. W treści pisma podniesiono również, że w sąsiedztwie wsi S. znajdują się 4 obszary chronione: Park Krajobrazowy Puszcza Z., Park Krajobrazowy P., L. Park Krajobrazowy oraz obszar Natura 2000 – Dolina M. W., powołany jako obszar specjalnej ochrony ptaków. W tym miejscu również obserwuje się duże straty w lęgach spowodowane m.in. właśnie drapieżnictwem norki amerykańskiej. Zwiększenie liczebności norek na tych obszarach spowodowane – częstszymi ucieczkami – może mieć negatywny wpływ na liczebność wielu gatunków zwierząt, zwłaszcza ptaków. Problem ucieczek norek podnoszony był również na rozprawie administracyjnej, na której sam skarżący wskazał mieszkańców (J.W. oraz A.B.), którzy podobnie jak R. B. borykają się z problemem szkód powodowanych przez uciekające norki w sytuacji zainstalowanych już zabezpieczeń na istniejącej fermie. Jak wynika z akt sprawy podnoszony przez mieszkańców problem ucieczek norek jest znany zarówno organom, jak i samym inwestorom, o czym świadczy korespondencja (k.78 i 81, t. I). W takiej sytuacji rzeczą organu było rozważenie tych informacji. Oceniając przedłożony Raport organ winien mieć na względzie, czy sporządzający raport uwzględnił podnoszone okoliczności co do ucieczek norek w świetle oddziaływania na obszary chronione. W ocenie Sądu do tej pory zgromadzona dokumentacja nie pozwala z całą stanowczością przesądzić, że inwestycja nie wywrze wpływu na środowisko poza obszarem działek na których będzie zlokalizowana ze względu na omawiane ucieczki. Nie można tez wykluczyć takich okoliczności jak niedbalstwo, lekkomyślność czy błąd pracujących na fermie ludzi, a skoro tak, to Raport musi uwzględniać i analizować oddziaływanie fermy w tym względzie na środowisko. Organowi należy też zwrócić uwagę, na zasadność rozważenia potrzeby przeprowadzenia szczegółowych badań co do rozmiarów rzeczywistych szkód wyrządzanych przez uciekające norki, ich wpływ na środowisko, szczególnie objęte ochroną, z uwzględnieniem chronionych gatunków oraz ocenę wzajemnego współistnienia zastanego środowiska z potencjalnymi "uciekinierkami". W tym celu rozważyć należy zwrócenie się do Dyrektora Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa W., który jest jednocześnie autorem pisma z dnia [...] 2008r., w którym zgłosił swój sprzeciw przeciwko rozbudowaniu spornej fermy.

Powyższe jest istotne także z tego względu, iż zgodnie z art. 48 ust.2 pkt 3 lit. a) Poś przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymagane jest także uzgodnienia z wojewodą w przypadku przedsięwzięć, które mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 i nie są bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynikają z tej ochrony. W niniejszym wypadku takich uzgodnień zaniechano, tymczasem z powyżej przedstawionych względów za nie wyjaśnione uznać należało rzeczywiste oddziaływanie przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

O konieczności rozważenia wpływu inwestycji na ten obszar przypomniał Wójtowi Wojewoda w nadesłanym doń piśmie z dnia [...] 2008r.

W świetle powyższego ustalenia Kolegium uznać należało za dowolne. Pozostają one w sprzeczności z przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, które nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w celu uzyskania w wyniku postępowania takiego obrazu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością. Jako dowolne należy traktować te ustalenia faktyczne, które nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Zarzut dowolności wykluczają, bowiem dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego, zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 kpa). W niniejszej sprawie, wskutek powyżej opisanych zaniechań, nie sposób przyjąć, aby w sposób dokładny wyjaśniono stan faktyczny sprawy.

Wątpliwości budzi również stanowisko organu w kontekście rozbieżności pomiędzy ustaleniami Raportu, a ustaleniami wynikającymi z akt sprawy co do analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem. Autor raportu przyjął, iż planowana inwestycja nie powinna przyczyniać się do powstawania konfliktów społecznych. Przyjęcie takiego założenia uznać należy za błędne, choćby wobec faktu już istniejących konfliktów i negatywnego stanowiska mieszkańców wsi wobec istniejącej fermy i planów jej rozbudowy. Sąd nie wziął przy tym pod uwagę rozważań zawartych w dokumencie z [...].2008 r. mającym stanowić uzupełnienie do Raportu z uwagi na opisane wyżej wątpliwości co do osoby je sporządzającej.

Podkreślenia wymaga , że wymóg przeprowadzenia analizy możliwych konfliktów społecznych z planowanym przedsięwzięciem wynika z art. 52 ust. 1 pkt 11 Poś ustawy. Analiza ta winna stanowić obligatoryjny element Raportu. Brak ustaleń co do tego w jaki sposób inwestor zamierza przeciwdziałać konfliktom społecznym w związku z planowaną inwestycją – w sytuacji trwającego już sporu – należy uznać za nie odpowiadający ustawowym wymogom.

Reasumując zaskarżona decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu.

Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję Kolegium, o czym orzeczono w pkt. I wyroku.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy rzeczą organu będzie podjęcie działań w celu wyjaśnienia wskazanych przez Sąd wątpliwości. Podkreślenia wymaga, że oceny rzeczywistego wpływu inwestycji na obszar Natura 2000 należy dokonać ze szczególnym uwzględnieniem jakie elementy są objęte ochroną w Dolinie M. W., jakie występują wobec nich zagrożenia oraz w jakiej relacji do nich pozostaje oddziaływanie planowanej inwestycji.

O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt. II wyroku w oparciu o art. 152 ppsa.

O zwrocie kosztów na rzecz skarżącego orzeczono w pkt. III wyroku na podstawie art. 200 ppsa.

/-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska

br