Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 781/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 169 par. 1 i 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 69 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 145 par. 1, pkt 1 lit. c), art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi G.C., M.M., M.R. - wspólników "G." s.c. w P. przy udziale uczestnika postępowania P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania; 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2011 r. 2. zasadzą od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz G.C., M.M., M. R. - wspólników "G." s.c. w P. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) grudnia 2012 r. znak: (...) utrzymujące w mocy postanowienie organu celnego I instancji z dnia (...) maja 2011 r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania złożonego w toku postępowania administracyjnego.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

W dniu (...) maja 2007 r. zgodnie z hiszpańskim dokumentem eksportowym nr (...) zgłoszono do procedury wywozu mandarynki w ilości 2034 kartony o masie netto 20340 kg. Jako nadawcę przedmiotowego towaru określono E. S.L. na zamówienie K., natomiast jako miejsce przeznaczenia wskazano M. (F. R.).

Następnie w dniu (...) czerwca 2007 r. przedmiotowy towar zgłoszony został w Oddziale Celnym w B. (SAD nr (...)) z jednoczesnym wnioskiem o zwolnienie z należności celnych przywozowych towarów powracających (art. 185 WKC). W dokumencie SAD o ww. nr jako odbiorcę wskazano P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w N. S. (dalej: zwana "skarżącą") natomiast jako podmiot zgłaszający określono Agencję Celną G. s.c. We wniosku o zamknięcie tranzytu nadanego przez Urząd Celny w K. Agencja Celna G. określiła, iż działa w imieniu E. Przedstawiając motywy wniosku o zwolnienie z należności celnych wyjaśniono, iż samochód przewożący przedmiotowe mandarynki nie został wpuszczony na teren B. Do akt administracyjnych sprawy załączono upoważnienie do działania w formie przedstawicielstwa pośredniego udzielone na rzecz Agencji Celnej G. G. C., M. R., M. M.

Pismem z dnia (...) czerwca 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. wezwał P. Sp. z o.o. działającą przez przedstawiciela Agencję Celną G. w P. do nadesłania dokumentów i wyjaśnień w sprawie.

Następnie decyzją z dnia (...) października 2007 r. znak (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. objął procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu przedmiotowy towar, odmówił udzielenia zwolnienia z należności celnych, określił kwotę wynikającą z długu celnego (w tym kwotę podatku od towarów i usług) oraz wezwał do zapłaty ustalonej kwoty należności na konto Izby Celnej w W. Jako adresata wydanej decyzji organ wskazał P. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w N. S. i przedstawiciela pośredniego Agencję Celną G. M. M. z siedzibą w P.

Pismem z dnia (...) listopada 2007 r. G. s.c. powołując w treści pisma, iż działa z upoważnienia P. Sp. z o.o., wniosła odwołanie od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P.

Postanowieniami z dnia (...) lipca 2008 r., (...) października 2008 r., (...) stycznia 2009 r. (...) maja 2009 r. (...) września 2009 r., (...) listopada 2010 r., (...) stycznia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w W. zawiadomił o przesunięciu terminu zakończenia sprawy wskazując przy tym jako adresata postanowienia: " P. (...) Przedstawiciel pośredni: Agencja Celna G. Pan M. M. (...)".

Pismem z dnia (...) lutego 2011 r. znak (...) Izba Celna w W wezwała G s.c. z siedzibą w P. do uzupełnienia odwołania z dnia (...) listopada 2007 r. poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa do reprezentowania firmy P. Sp. z o.o. w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Wyjaśniono przy tym, iż upoważnienie z dnia (...) marca 2005 r. nr (...) do działania w formie przedstawicielstwa pośredniego, upoważnienia G. s.c. do podejmowania w imieniu P. Sp. z o.o. czynności związanych z dokonywaniem obrotu towarowego z zagranicą oraz czynności związanych z odprawami celnymi, a więc do występowania wyłącznie przed organem I instancji.

Postanowieniem z dnia (...) maja 2011 r. znak: (...) Dyrektor Izby Celnej w W. na podstawie art. 169 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 8 z 2005 r. poz. 60 ze zm.) w związku z art. 69 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie z dnia (...) listopada 2007 r. Rozstrzygnięcie skierowane zostało wyłącznie do G. s.c. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż Agencja Celna G. wezwana została do nadesłania pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentacji P. Sp. z o.o., czego jednak nie wykonała. W związku z brakiem pełnomocnictwa do reprezentacji P. Sp. z o.o. organ pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie z dnia (...) listopada 2007 r., pouczając przy tym, iż na wydane postanowienie przysługuje zażalenie do Dyrektora Izby Celnej w W.

Przy piśmie z dnia (...) maja 2011 r. G. s.c. G. C., M. R., M. M. - zgodnie z doręczonym pouczeniem –złożyła zażalenie na ww. postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) maja 2011 r. W uzasadnieniu pisma podniesiono, iż wbrew twierdzeniom organu przedmiotowe pełnomocnictwo udzielone przez P. Sp. z o.o. zostało nadane do Izby Celnej w W. w dniu (...) marca 2011 r. Do zażalenia dołączono kopię pełnomocnictwa wraz z dowodem jego nadania do organu celnego.

G. G. C., M. R., M. M. s.c. odpowiadając na informację organu o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, po zapoznaniu się z aktami sprawy, przedstawiła swoje stanowisko w sprawie w piśmie z (...) września 2012 r. W treści tego pisma ponownie podkreślono, iż brakujące pełnomocnictwo zostało przesłane na adres organu. Nadto z ostrożności procesowej podniesiono również, iż organ nie mógł pozostawić bez rozpatrzenia złożonego tutaj odwołania, bowiem Agencja Celna G. s.c. jako przedstawiciel pośredni miała prawo do samodzielnego wniesienia odwołania.

Rozpoznając zażalenia na rozstrzygnięcie z dnia (...) maja 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w W. wydał w dniu (...) grudnia 2012 r. postanowienie (znak: (...)), którym utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W treści uzasadnienia wskazano m.in., iż odwołanie z (...) listopada 2007 r. złożone zostało przez M. M. G. s.c., działającego z upoważnienia P. Sp. z o.o. W ocenie organu niezbędnym do uznania, że odwołanie zostało wniesione skutecznie, było zatem ustalenie czy M. M. G. s.c. był upoważniony do złożenia odwołania w imieniu P. Sp. z o.o. tj. czy posiadał pełnomocnictwo do takiej czynności. Zdaniem organu nie wykazano tej okoliczności dlatego też pozostawiono odwołanie bez rozpatrzenia. Odnosząc się do informacji wnoszącego zażalenie, iż jednak nadesłano stosowne pełnomocnictwo, organ wyjaśnił, że przeprowadzone czynności sprawdzające nie potwierdzają tej okoliczności. W zakresie powoływanej w zażaleniu argumentacji, co do uprawnienia do samodzielnego składania odwołania przez Agencję Celną G., wyjaśniono, iż M. M. wnoszący przedmiotowe odwołanie w sposób wyraźny zadeklarował, że działa z upoważnienia P. Sp. z o.o.

Pismem z (...) stycznia 2013 r. wspólnicy spółki cywilnej G., G. C., M. R. oraz M. M. wnieśli skargę na ww. postanowienie z dnia (...) grudnia 2012 r. zwracając się o jego uchylenie. W motywach swego pisma podnieśli m.in., iż dokonali zgłoszenia celnego na rzecz P. Sp. z o.o. jako przedstawiciel pośredni wobec czego brak było podstaw nie uznawania ich za stronę postępowania bądź też za osobę nie umocowaną w sposób prawidłowy.

W odpowiedzi na skargę organ administracyjny przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podtrzymał argumentację powoływaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.) – dalej: "ppsa".

W ocenie Sądu wniesioną skargę należało uwzględnić z uwagi na istotne uchybienia organu popełnione w toku prowadzonego postępowania administracyjnego co w konsekwencji miało wpływ na wynik podejętego rozstrzygnięcia. Organ administracyjny w sposób niepełny ustalił bowiem stan faktyczny sprawy co nakazuje uznać zasadnicze twierdzenia organu za co najmniej przedwczesne. Ponadto przy nieprawidłowo podjętych ustaleń faktycznych popełniono kolejne uchybienia poprzez całkowicie błędne zastosowanie obowiązujących przepisów prawa.

Wyjaśniając powyższą ocenę Sądu w pierwszej kolejności należy wskazać, iż skarżący prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej jako Agencja Celna. Zgłosili oni przedmiotowy towar w Oddziale Celnym wskazując w dokumencie SAD jako odbiorcę P. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w N. S. oraz siebie tj. Agencję Celną G. s.c. jako podmiot zgłaszający. Skarżący występowali zatem w pierwotnym postępowaniu celnym legitymując się stosownym upoważnieniem jako przedstawiciel pośredni, co jest okolicznością bezsporną a zarazem zasadniczą dla oceny sprawy. W ocenie organu w dalszym toku postępowania tj. na etapie oceny odwołania od decyzji z (...) października 2007 r., skarżący nie wykazali swojego uprawnienia do reprezentacji P. i wstępowania w sprawie. Okoliczność ta w powiązaniu z niewykonaniem (wg organu) wezwania do nadesłania pełnomocnictwa stanowiła podstawę pozostawienia przedmiotowego odwołania bez rozpatrzenia.

Zdaniem Sądu powoływane tutaj twierdzenia organu uznać należy za nieprawidłowe. W tym miejscy wyjaśnić trzeba, iż zagadnienie reprezentacji podmiotów praw i obowiązków z zakresu prawa celnego przed organami celnymi uregulowane jest w przepisach dotyczących przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady EWG nr 2913 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (WKC) /Dz.Urz. WE L 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm./ na warunkach określonych w art. 64 ust. 2 i z zastrzeżeniem przepisów przyjętych w ramach art. 243 ust.2 lit. b) każda osoba ma prawo do działania przez przedstawiciela reprezentującego ją przed organami celnymi celem dokonania wszelkich czynności i formalności przewidzianych w przepisach prawa celnego. Przedstawicielstwo może być bezpośrednie, w tym przypadku przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby (rodzaj przedstawicielstwa wynikającego z oświadczenia woli), lub pośrednie – jeżeli przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby. Zgłaszającym jest natomiast osoba, która dokonuje zgłoszenia celnego we własnym imieniu (przedstawiciel pośredni lub przedsiębiorca wykonujący czynności samodzelnie) lub osoba, w której imieniu dokonywane jest zgłoszenie celne (osoba reprezentowana przez przedstawiciela bezpośredniego). Obowiązkiem przedstawiciela jest zgłoszenie organowi celnemu, że działa na rzecz innej osoby, tj. określenie czy przedstawicielstwo ma charakter bezpośredni, czy pośredni oraz posiadania stosownego upoważnienia. Zasada ta pozwala określić organom celnym, w każdym przypadku, zgłaszającego odpowiedzialnego za dług celny. Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z art. 201 WKC dług celny w przywozie powstaje, w przypadku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Dłużnikiem jest zgłaszający, jednakże co należy podkreślić w przypadku przedstawicielstwa pośredniego, o którym mowa w art. 5 ust. 2, dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. W przypadku gdy zgłoszenia towarów do procedury dopuszczenia do obrotu dokonuje przedstawiciel pośredni, na podstawie ww. Przepisów art. 201 ust. 2 i art. 213 WKC, obowiązek uiszczenia należności celnych ciąży solidarnie na obu dłużnikach, co oznacza, że organ celny może żądać uiszczenia należnego cła od obu dłużników łącznie lub od każdego z osobna, gdyż obaj ponoszą odpowiedzialność solidarną z tytułu importu towarów zgłoszonych do procedury dopuszczenia do swobodnego obrotu. W konsekwencji oznacza to, że w przypadku konieczności wszczęcia postępowania celnego dotyczącego prawidłowości zgłoszenia celnego, postępowanie to powinno być wszczęte i prowadzone w stosunku do wszystkich dłużników oraz zakończone decyzją, która określa kwotę długu celnego adresowaną do wszystkich dłużników z zaznaczeniem, że ich odpowiedzialność ma charakter solidarny (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03.09.2009 Sygn. akt I GSK 722/08, wyrok WSA z 22.02.2011 r. Sygn. akt III SA/Lu 452/10).

Mając powyższe uwagi na względzie wskazać należy na dwie zasadnicze kwestie wskazujące na nieprawidłowe działanie organów. Po pierwsze podkreślić należy, iż z załączonego do przedmiotowej sprawy upoważnienia wynika, że Agencja Celna G. s.c. G. C., M. R., M. M. występowała w sprawie jako przedstawiciel pośredni działając na rzecz P. Sp. z o.o. Tym samym nie ulega tutaj żadnej wątpliwości, iż Agencja ta uprawniona była do samodzielnego występowania w sprawie jako strona działająca we własnym imieniu. Wystarczającym dokumentem dającym to prawo jest powoływane upoważnienie, będące w posiadaniu organu w chwili wydawania rozstrzygnięć w tej sprawie. Nie można było zatem czynić stronie skarżącej zarzutu, iż nie wykazała uprawnienia do występowania w sprawie, co skutkowało pozostawienien odwołania bez rozpatrzenia. Organ wskazywał tutaj co prawda, iż upoważnienie to ograniczone było swym zakresiem wyłącznie do występowania przed organem I instancji i dotyczyło Agencji Celnej s.c., jednak w ocenie Sądu twierdzenia organu w tym zakresie nie znajdują swojego oparcia w materiale dowodowym sprawy. Wręcz przeciwnie treść znajdującego się w aktach administracyjnych upoważnienia wskazuje, iż ma ono charakter stały, natomiast fakt podpisywania pism składanych w sprawie przez jednego ze wspólników - w świetle przepisów dotyczących reprezentacji Agencji Celnej spółki cywilnej - nie powinien wzbudzać wątpliwości co do uprawnień do reprezentacji. Odnosząc się natomiast do twierdzeń organów rozstrzygających w sprawie jakoby upoważnienie pośrednie upoważniało wyłącznie do zgłoszenia celnego wskazać należy, iż jak słusznie wskazuje skarżąca żaden przepis prawa ani zakres udzielonego pełnomocnictwa stałego, nie ogranicza możliwości działania skarżącego przed organem celnym I instancji. Strona skarżąca miała zatem prawo do złożenia odwołania we własnym imieniu, dlatego też pozostawienie bez rozpatrzenia odwołania, które złożone mogło zostać wyłącznie przez skarżącą, z powodu braku pełnomocnictwa do działania na rzecz P. sp. z o.o. uznać należy za nieprawidłowe.

Przechodząc tutaj do drugiej kwestii wskazującej na nieprawidłowe działanie organu wyjaśnić należy, iż w świetle treści składanego odwołania organ administracyjny mógł mieć wątpliwość, czy skarżąca składa przedmiotowe odwołanie w imieniu własnym czy też w imieniu spółki udzielającej jej wskazanego wyżej upoważnienia. W przedmiotowej sprawie w pełni zasadne było zatem zwrócenie się do strony wnoszącej odwołanie o wyjaśnienie w czyim imieniu składane jest to odwołanie. Dopiero bowiem po uzyskaniu informacji w zakresie podmiotu składającego środek odwoławczy organ miałby prawo podjąć dalsze czynności w sprawie. W przypadku występowania przez Agencję Celną we własnym imieniu, należałoby nadać bieg odwołaniu. W sytuacji zaś występowania skarżącej wyłącznie jako pełnomocnika P. Sp. z o.o., zasadne byłoby wezwanie do stosownego pełnomocnictwa przy czym w sytuacji jego nienadesłania organ winien wezwać do podpisania pisma osobiście przez stronę skarżącą (vide: wyrok WSA w Krakowie z 20.06.2012 r. Sygn. Akt I SA/Kr 447/12, wyrok WSA w Lublinie z 25.02.2009 r. Sygn.akt I SA/Lu 703/08 – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dopiero przy braku reakcji na wezwanie do nadesłania pełnomocnictwa a następnie braku reakcji na wezwanie do podpisania odwołania przez P. Sp. z o.o., możliwe byłoby stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, przy czym dodać tutaj należy, iż postanowienie takie wbrew przyjętemu w tej sprawie trybowi, miałoby charakter ostateczny /(vide art. 228 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.z 2005 r.Nr 8 poz. 60 ze zm.)/. Tym samym tryb postępowania organu poprzez zastosowanie instytucji pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia z procedura dwuinstancyjnego postępowania, w ocenie tut. Sądu w składzie rozpoznającym sprawę z uwagi na powyższe rozważania uznać należało za nieprawidłowe.

Postępowanie organu przebiegało zatem w sposób nieprawidłowy ale nadto organy administracyjne orzekające w sprawie wykazały się także brakiem konsekwencji w swej argumentacji. Organ nie wyjaśniając, bowiem kto właściwie składa przedmiotowe odwołanie arbitralnie przyjął, iż wniosła je P. sp. z o.o. reprezentowana przez pełnomocnika. Następnie, sprzecznie z przyjętą przez siebie interpretacją pisma, konsekwencjami nie usunięcia braku formalnego odwołania obciążył “pełnomocnika" tj. Agencję Celną G. wobec której wydano zaskarżone rozstrzygnięcie, pomijając przy tym P. Sp. z o.o. będącej adresatem decyzji dotyczącej należności celnych.

Reasumując zatem powyższe rozważania, w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę organy administracyjne bezzasadnie uznały, iż odwołanie wniósł pełnomocnik P. Sp. z o.o., pomimo potrzeby stosownego wyjaśniania tej kwestii. Stan faktyczny sprawy ustalony został zatem w sposób niepełny co miało istotny wpływ na wynik sprawy wykazując tym samym zasadność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego postanowiono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

-----------------------

8