Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 62/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6319 Inne o symbolu podstawowym 631
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na czynność materialno-techniczną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia 1 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do zapłaty opłaty za przechowywanie broni w depozycie 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu na rzecz skarżącej [...] kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 62/18

Uzasadnienie

Zastępca Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej w Poznaniu pismem z dnia 01.08.2017r. nr [...] poinformował [...]ę [...] (dalej skarżąca), że z dniem 31 lipca 2017 r. broń palna i amunicja w postaci:

- dubeltówki SAUER kal. 12/70 nr 39700;

- sztucera MAUSER M 98 kal. 8X57 J nr 1714;

- amunicji do broni palnej kal. 12 - 113 sztuk;

- amunicji do broni palnej kal. 8x57 - 40 sztuk;

stanowiące uprzednio własność nieżyjącego [...]a [...]a przeszły - w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 października 2006 r. o likwidacji niepodjętych depozytów (Dz. U. z 2006 r. Nr 208 poz. 1537 ze zmianami) - na rzecz Skarbu Państwa.

Jednocześnie poinformował skarżącą, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 09 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności a ich przechowywanie w depozycie (Dz. U. Nr 152 poz. 1609) za przechowywanie broni i amunicji w depozycie organu Policji obierana jest opłata, która wynosi 1 % opłaty za wydanie pozwolenia na broń osobie fizycznej za każdą dobę przechowywania broni , która w chwili obecnej opłata ta wynosi 2,42 zł.

Poinformował też, że po dokonaniu ostatecznego naliczenia opłaty za deponowanie jednego egzemplarza broni w depozycie organu Policji wynosi ona 21.296,64 zł i została zaliczona do dnia 30 lipca 2017 r., tj. do ostatniego dnia, w którym uprawniony po osobie zmarłej posiadał możliwość podjęcia decyzji w przedmiocie zdeponowanej broni i amunicji.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 576 ze zm., dalej u.o.b.i.a.) koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponosi osoba deponująca (faktycznie składająca broń i amunicję do depozytu), która weszła w posiadanie broni po osobie zmarłej. Stąd też obliczoną w ostatecznej wysokości opłatą z tytułu przechowywania broni i amunicji w depozycie obciążono skarżącą jako osobę, która zdeponowała broń i amunicję, stanowiącą uprzednio własność zmarłego.

W związku z powyższym wezwano skarżącą do uiszczenia wskazanej wyżej opłaty w terminie 7 dni od daty skutecznego doręczenia tego pisma.

Dodatkowo poinformowano, że wezwanie do zapłaty jest czynnością materialno-techniczną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), podlegającą kontroli sądu administracyjnego.

Pismem z dnia 17.08.2017r. poinformowano skarżącą, że w/w opłata została naliczona za 2 egzemplarze broni, a nie za jeden egzemplarz jak to omyłkowo wskazano w piśmie z dnia 01.08.2017r.

Skargę na powyższą czynność materialno – techniczną wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie [...]a [...] wnosząc o stwierdzenie jej bezskuteczności.

Czynności tej zarzucono naruszenie:

- art. 7 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności związanych ze złożeniem broni do depozytu;

- art. 9 k.p.a., poprzez brak należytego informowania i czuwania nad tym, aby uczestnicy postępowania nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa i braku wiedzy o obowiązku opłaty za depozyt, jak również brak wyjaśnień i wskazówek co do możliwości skrócenia okresu przechowywania broni w depozycie;

- art. 10 § 1 k.p.a., poprzez nie zawiadomienie stron o okresowych przeglądach broni, co skutkowałoby wiedzą strony o broni i o jej deponowaniu;

- art. 12 § 1 k.p.a., poprzez brak wnikliwości w rozpatrywaniu sprawy w sytuacji, gdy ustalenia prowadzą do stwierdzenia, że skarżąca nie była osobą deponującą broń;

- art. 15 k.p.a. w zw. z art. 1 Konstytucji RP w zakresie prawa do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na urzeczywistnienie w treści zasady państwa prawnego, zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;

- art. 80 k.p.a., poprzez nie rozstrzygnięcia sprawy na podstawie pełnego materiału dowodowego;

- art. 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że skarżąca jest osobą, która zdeponowała broń po osobie zmarłej;

- art. 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a., poprzez uznanie, że skarżąca jest osobą deponującą, która weszła w posiadanie broni po osobie zmarłej;

- art. 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a., poprzez nieustalenie pełnego kręgu osób które weszły w posiadanie broni po osobie zmarłej;

- § 11 w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawa Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia brom i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za ich przechowywanie w depozycie poprzez nałożenie opłaty na skarżącą pomimo, że broń deponowała ona w imieniu żony zmarłego [...]a [...]a a nie swoim;

- przedawnienie obowiązku zapłaty wobec skarżącej.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżąca zdeponowała broń po swoim ojcu zmarłym w dniu 1 marca 2003 r. nie w imieniu własnym, ale w imieniu swojej matki, która w chwili śmierci swojego męża [...]a [...]a była już osobą starą i niedołężną. Ponieważ żadna z kobiet nie dysponowała uprawnieniem do posiadania broni, stosownie do obowiązujących przepisów matka skarżącej poprosiła córkę o zdeponowanie broni w jej imieniu. Tym samym, skarżąca działała tu w roli pełnomocnika, a nie deponenta. Stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 3) u.o.b.i.a.koszty ponosi osoba deponująca tj. matka skarżącej.

Matka skarżącej zmarła w dniu 26 stycznia 2015 r. pozostawiając po sobie dwoje spadkobierców - skarżącą i jej brata (które to osoby były równocześnie spadkobiercami zmarłego [...]a [...]a). Postępowania spadkowego tak po [...]a [...]u, jak i po matce skarżącej, jednak nigdy nie przeprowadzono.

Wobec powyższego w ocenie skarżącej nieuprawnionym jest traktowanie jej jako osoby deponującej broń w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy, gdyż czynności tej dokonywała ona w imieniu matki. Nawet gdyby uznać skarżącą za osobę deponującą, to pozostali spadkobiercy [...]a [...]a również winni byli być powiadomieni przez organ o prowadzonych działaniach.

Stanowisko skarżącej w tym zakresie zostało oparte na uzasadnieniu wyroku WSA w Opolu z dnia 30 listopada 2009 r., II SA/Op 277/09. Odnosząc to orzeczenie do realiów niniejszej sprawy stwierdzono, że postępowanie spadkowe po [...]ie [...]u nie zostało przeprowadzone, do czego uprawnieniem dysponował organ i co powinien był uczynić chcąc prawidłowo określić pełen krąg osób które weszły w posiadanie deponowanej broni.

Ponadto, w ocenie skarżącej żądanie przez organ skarżonej opłaty nie może być dochodzone ze względu na jego przedawnienie.

Komendant Wojewódzki Policji Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wyjaśniając m.in., że po śmierci [...]a [...]a broń palna i amunicja w postaci sztucer Mauser kal. 8 x 57J, nr 1714 wraz z amunicją i dubeltówka Sauer, kal. 12/70, nr 39700 wraz z amunicją została przyjęta do depozytu (k. 25, k. 26 akt) na wniosek córki zmarłego [...]i [...] (wniosek k. 24 akt).

We wniosku tym skarżąca przyjęła na siebie obowiązek zapłaty za przechowywanie broni i amunicji.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 października 2006r. o likwidacji niepodjętych depozytów (Dz.U. z 2006r. Nr 208 poz. 1537 ze zm.) likwidacja niepodjętego depozytu z mocy prawa następuje w razie niepodjęcia depozytu przez uprawnionego, mimo upływu terminu do odbioru depozytu (art. 4 ust. 1), a termin ten wynosi 3 lata od dnia doręczenia wezwania do odbioru uprawnionemu lub wezwania, o którym mowa w art. 6 ust. 5 (art. 4 ust. 2).

Nadto zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o likwidacji niepodjętych depozytów w przypadku, gdy uprawniony nie jest znany albo nie jest możliwe ustalenie jego miejsca zamieszkania lub siedziby na podstawie ewidencji, rejestrów lub zbiorów danych wezwanie do odbioru depozytu może nastąpić po upływie 3 lat od dnia złożenia przedmiotu do depozytu (art. 6 ust.4). W przypadku braku możliwości doręczenia wezwania do odbioru depozytu lub nieustalenie uprawnionego, przechowujący depozyt jest obowiązany dokonać wezwania poprzez jego wywieszenie na tablicy informacyjnej w swojej siedzibie na okres 6 miesięcy (art. 6 ust. 5 ).

W toku prowadzonych czynności związanych z przechowywaniem broni i amunicji w depozycie, stanowiącej własność zmarłego [...]a [...]a, nie zdołano ustalić uprawnionego (z czynności wynikało iż nie było prowadzone postępowanie w sprawie nabycia spadku po zmarłym ) stąd też wezwanie do odbioru depozytu wywieszono na tablicy ogłoszeń w siedzibie organu deponującego.

Po upływie przewidzianego ustawą terminu, organ deponujący wystąpił z wnioskiem do właściwego Sądu Rejonowego o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu.

Jednocześnie wezwano skarżącą do uiszczenia opłaty za przechowywanie broni i amunicji w depozycie, naliczonej w ostatecznej wysokości. Jak wynika bowiem z przepisów Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dni 09 czerwca 2009r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej, lub organu celnego oraz stawki odpłatności za ich przechowywanie w depozycie (Dz.U. z 2004r. nr 152 poz. 1609 ) opłatę za przechowywanie broni i amunicji w depozycie wpłaca się do kasy lub na rachunek bankowy jednostki deponującej, najpóźniej w dniu odbioru broni i amunicji z depozytu (§ 12). Zgodnie z obowiązującymi przepisami zakończeniem deponowania broni w depozycie organu Policji jest moment przejścia tej broni na rzecz Skarbu Państwa.

Wezwanie do uiszczenia opłaty w jej ostatecznej wysokości zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 18 listopada 2017r.

Odnosząc się do skargi stwierdzono, że zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a. koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponosi osoba deponująca, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym, za osobę deponującą, która weszła w posiadanie broni po osobie zmarłej należy uznać osobę, która po śmierci właściciela władała nią jak właściciel i dokonała faktycznej czynności złożenia broni złożenia broni do depozytu. To z chwilą złożenia broni i amunicji do depozytu nawiązuje się stosunek prawny przechowywania pomiędzy osobą deponującą a organem przyjmującym je do depozytu.

Jak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Opolu II o sygn. WA/OP 656/10 obowiązek uiszczenia opłaty za zdeponowanie broni wynika z treści art. 23 u.o.b.i.a. określającego podmioty na które ustawodawca nałożył obowiązek ponoszenia kosztów związanych z deponowaniem broni. Powstaje on w wyniku zdeponowania broni, w związku z brakiem pozwolenia na broń będącym aktem administracyjnym stanowiącym formę reglamentacji dostępu do broni i faktycznego nią władania. Jego podstawę stanowi stosunek administracyjny, który charakteryzuje się tym, iż jedną z jego stron jest organ administracji publicznej, uprawniony na podstawie przepisów prawa do podjęcia aktu lub czynności dotyczących uprawnień i obowiązków regulowanych przez przepisy prawa administracyjnego. W przypadku deponowania powstaje on w związku z brakiem pozwolenia na broń i wynikającą z tego konieczności złożenia jej do depozytu. W takim przypadku stosunek prawny nawiązuje się pomiędzy organem przyjmującym broń do depozytu, a deponującym. Wyłączona przy tym jest swoboda stron w uregulowaniu tego stosunku, a powstające w jego zakresie obowiązki i uprawnienia reguluje ustawa. Wobec osób określonych w art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy, w przypadku okoliczności wskazanych w art. 23 ust. 2 ustawy, organ administracji na podstawie ust. 3 uprawniony jest do podjęcia działań, mających na celu pobranie opłat związanych z deponowaniem broni. O wyraźnej kompetencji organów w tym zakresie przesądza użycie w ust. 3 zwrotu " opłaty są pobierane".

Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18.03.2011r. sygn. II OSK 524/10 podkreślił, iż z wykładni literalnej tego przepisu wynika, że "osoba deponująca" to osoba, która weszła w posiadanie broni i amunicji, a więc przede wszystkim faktycznie nią władała jak właściciel oraz dokonała czynności faktycznej złożenia broni i amunicji do depozytu. To z chwilą złożenia broni i amunicji do depozytu nawiązuje się bowiem stosunek prawny przechowania pomiędzy osobą deponującą a organem przyjmującym je do depozytu.

Zasadność obciążenia opłatą za przechowywanie broni i amunicji w depozycie osobę, która złożyła broń i amunicję po osobie zmarłej stwierdzono również w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 07.07.2016r. II SA/Op 121/16 w którym stwierdzono, że art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy nakłada obowiązek poniesienia kosztów związanych ze złożeniem broni i amunicji do depozytu Policji na osobę deponującą, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej. Z wykładni literalnej tego przepisu wynika, że osoba deponująca to osoba, która weszła w posiadanie broni i amunicji, a więc włada nią jak właściciel oraz dokonała czynności faktycznej złożenia broni i amunicji do depozytu. To z chwilą złożenia broni i amunicji do depozytu nawiązuje się bowiem stosunek prawny przechowania pomiędzy osobą deponującą a organem przyjmującym je do depozytu.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż deponującą była skarżąca, a w złożonym przez nią wniosku o przyjęcie broni i amunicji do depozytu nie znajduje się jakakolwiek informacja świadcząca o złożeniu broni i amunicji do depozytu w imieniu swojej matki, jak podnosi skarżąca.

Nie zgodzono się z zarzutem skarżącej, że nie była ona informowana o przechowywaniu broni i amunicji, bowiem z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż do wymienionej kilkukrotnie takie pisma były kierowane (k. 38, 40,58,74,78 akt).

Zgodnie z rozporządzeniem MSWiA z dnia 09 czerwca 2004r. jednostka deponująca, na 14 dni przed terminem oceny stanu technicznego broni, informuje właściciela o terminie dokonania oceny stanu technicznego broni (§ 6 ust. 3).

W przypadku śmierci właściciela, o pracach komisji dokonującej oceny stanu technicznego broni informuje się uprawnionego, tj. osobę, która udokumentuje nabycie praw do depozytu. W niniejszej sprawie takiej osoby nie ustalono (skarżąca w złożonej skardze sama wskazała, iż postępowanie spadkowe po zmarłym nie było prowadzone), stąd też taka informacja nie była przekazywana skarżącej.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia opłaty za deponowanie broni w depozycie organu Policji wyjaśniono, że przepisy ustawy o finansach publicznych nie regulują wszystkich kwestii dotyczących należności, o których mowa w art. 60 tejże ustawy. W takiej sytuacji mógłby mieć zastosowanie art. 67 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1257, dalej k.p.a.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j.Dz.U. z 2017r. poz. 201).

Zarówno w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również w przepisach Ordynacji podatkowej mówi się o wydawaniu decyzji, która z jednej strony określa formę załatwienia sprawy toczącej się przed organem administracji (k.p.a.) z drugiej natomiast stanowi podstawę ustalenia terminu powstania zobowiązania i ewentualnego przedawnienia zobowiązania pieniężnego (Ordynacja podatkowa ).

Przepisy ustawy o broni i amunicji nie przewidują formy decyzji administracyjnej dla wskazania ustawowego obowiązku wnoszenia opłat za deponowanie broni i amunicji. Wydanie decyzji wskazującej ten obowiązek (co wynika z orzecznictwa sądowo - administracyjnego) byłoby stworzeniem aktu administracyjnego podlegającego stwierdzeniu nieważności. Inaczej mówiąc w obecnym stanie prawnym organy jednostek deponujących broń i amunicję, którymi - w tym przypadku - są organy jednostek Policji właściwe w sprawach wydawania pozwoleń na broń, nie są uprawnione do wydawania decyzji wymiarowych na podstawie art. 21 §3 Ordynacji podatkowej, co skutkuje brakiem możliwości zastosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej.

Z tego względu do opłat za przechowywanie broni i amunicji nie mogą mieć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące odsetek i przedawnienia. Powyższe oznacza, że omawiane należności nie ulegają przedawnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu orzekającego jest czynność materialno – techniczna zawarta w piśmie Zastępcy Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji Poznaniu z dnia 01.08.2017r. informującym skarżącą o przejściu prawa własności opisanej broni palnej i amunicji na rzecz Skarbu Państwa, o tum że opłata za deponowanie dwóch egzemplarzy broni w depozycie organu Policji wynosi 21.296,64 zł. Jednocześnie pismem tym wezwano skarżącą do uiszczenia wskazanej wyżej opłaty w terminie 7 dni od daty skutecznego doręczenia tego pisma.

Niewątpliwie zawarte w opisanym wyżej piśmie wezwanie do zapłaty jest czynnością materialno-techniczną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), podlegającą kontroli sądu administracyjnego.

Pogląd ten jest już ugruntowany w judykaturze. Przyjmuje się, że wezwanie do uiszczenia opłaty za przechowywanie broni w depozycie policyjnym należy do czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (tak WSA w Opolu w wyroku z dnia 20.09.2011r., sygn. II SA/Op 656/10, publ.LEX nr 966453). Przyjmuje się także, że już ustalenie przez organ Policji wysokości opłaty za przechowywanie broni i amunicji w depozycie należy uznać za czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisu prawa, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (tak NSA w Warszawie w wyroku z 18.03.2011r. o sygn. II OSK 524/10, publ., LEX nr 1080337)

Jak trafnie wyjaśnił WSA w Opolu w wyroku z dnia 07.07.2016r., sygn.II SA/Op 121/16 (publ. CBOSA) wystosowanie do skarżącej wezwania do uiszczenia opłaty za przechowywanie broni w depozycie policyjnym spełniało warunek w postaci bycia "innym niż określone w pkt 1-3 aktem lub czynnością", o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ na podstawie tego przepisu, wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Działania te podejmowane są w sprawach indywidualnych w tym znaczeniu, że ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Muszą przy tym dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Koniecznym jest więc odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienia lub obowiązki oznaczonego podmiotu administrowanego. Oznacza to, że musi istnieć związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która go dotyczy. Z tego też względu, przez "czynność", o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., należy rozumieć czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Z kolei, za czynność taką uznać należy wezwanie do uiszczenia opłaty za przechowywanie broni w depozycie policyjnym.

Tym samym wyżej opisana i zaskarżona czynność materialno – techniczna objęta jest kognicją sądu administracyjnego i poddaje się jego kontroli.

Należy zauważyć, że wymóg uiszczenia opłaty za zdeponowanie broni wynika z treści art. 23 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576, ze zm. - zwanej dalej również u.o.b.i.a.), określającego podmioty na które ustawodawca nałożył obowiązek ponoszenia kosztów związanych z deponowaniem broni. Powstaje on w wyniku złożenia broni do depozytu Policji, w związku z brakiem pozwolenia na broń, będącego aktem administracyjnym stanowiącym formę reglamentacji dostępu do broni i faktycznego nią władania. Jego podstawę stanowi stosunek administracyjny, który charakteryzuje się tym, iż jedną z jego stron jest organ administracji publicznej, uprawniony na podstawie przepisów prawa do podjęcia aktu lub czynności dotyczących uprawnień i obowiązków regulowanych przez przepisy prawa administracyjnego, a drugą osoba deponująca broń w związku z brakiem pozwolenia na nią. W takim przypadku stosunek prawny nawiązuje się pomiędzy organem przyjmującym broń do depozytu, a deponującym. Wyłączona przy tym jest swoboda stron w uregulowaniu tego stosunku, a powstające w jego zakresie obowiązki i uprawnienia reguluje ustawa. Zaś w odniesieniu do osób określonych w art. 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a., w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 23 ust. 2 u.o.b.i.a., organ administracji na podstawie ust. 3 uprawniony jest do podjęcia działań, mających na celu pobranie opłat związanych z deponowaniem broni. O wyraźnej kompetencji organów w tym zakresie przesądza użycie w ust. 3 zwrotu "opłaty są pobierane". W konsekwencji, przyjąć należy, że w przypadku obowiązku wynikającego z art. 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a. i zaistnienia okoliczności z art. 23 ust. 2 pkt 3 u.o.b.i.a. wezwanie podmiotu, na który mocą ustawy nałożony jest obowiązek, do uiszczenia kosztów depozytu stanowi czynność, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Artykuł 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a. nakłada obowiązek poniesienia kosztów związanych ze złożeniem broni i amunicji do depozytu Policji na osobę deponującą, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej. Obowiązek poniesienia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji ma bez wątpienia charakter publicznoprawny. Ustawa ściśle określa krąg podmiotów, które mogą być obciążone kosztami związanymi z deponowaniem broni i amunicji (są to osoby deponujące, czyli osoby które faktycznie złożyły broń i amunicję do depozytu), jak również moment powstania obowiązku ponoszenia tych kosztów.

Z wykładni literalnej tego przepisu wynika, że "osoba deponująca" to osoba, która weszła w posiadanie broni i amunicji, a więc włada nią jak właściciel oraz dokonała czynności faktycznej złożenia broni i amunicji do depozytu. To z chwilą złożenia broni i amunicji do depozytu nawiązuje się bowiem stosunek prawny przechowania pomiędzy osobą deponującą a organem przyjmującym je do depozytu.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że sporne jest, czy skarżąca jako osoba deponująca broń powinna zostać obciążona kosztami przechowywania broni w depozycie, w świetle faktu, że organ nie ustalił prawidłowo kręgu stron postępowania. W ocenie skarżącej osobą deponującą była jej matka, a skarżąca działała jedynie jako jej pełnomocnik. Ponadto skarżąca wskazała, że ma brata i organ powinien prawidłowo określić krąg stron w zakresie własności zdeponowanej broni.

W ocenie Sądu orzekającego bezzasadny jest zarzut skarżącej dotyczący wadliwego ustalenia kręgu osób zobowiązanych do uiszczenia opłaty za depozyt z uwzględnieniem kwestii spadkowych.

Jak trafnie wskazał NSA w wyroku z dnia 16.03.2011r., sygn. II OSK 524/10 (publ.CBOSA) zgodnie z art. 922 § 1 k.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. W doktrynie prawa cywilnego wskazuje się, że dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych. Nie wchodzą w skład spadku prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych, nawet jeżeli pewien przepis, wskazując krąg osób, na które przechodzą prawa i obowiązki, odwołuje się do określenia "spadkobiercy", jak np. art. 97 i n. Ordynacji podatkowej. Do spadku nie należą więc prawa i obowiązki wynikające ze stosunków karnoprawnych, administracyjnoprawnych, finansowoprawnych (E. Skowrońska – Bocian, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki, Warszawa 2005, s. 10, podobnie J.S. Piątkowski, H. Witczak, A. Kawałko [w:] System Prawa Prywatnego, Tom 10, Prawo spadkowe pod red. B. Kordasiewicza, Warszawa 2009, s. 50-51, J. Kremis [w:] Kodeks cywilny. Komentarz pod red. E. Gniewka, Warszawa 2008, s. 1467). Podobne stanowisko wyrażane było w orzecznictwie Sądu Najwyższego (wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2004 r., IV CK 215/03, LEX nr 152889, wyrok SN z dnia 26 marca 2002 r., III CZP 14/02, OSNC 2002/12/148). Prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym nie podlegają więc dziedziczeniu na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Przejście tych praw i obowiązków na następców prawnych, którzy są jednocześnie spadkobiercami w rozumieniu prawa cywilnego mogą przewidywać wyłącznie przepisy szczególne z zakresu szeroko rozumianego prawa administracyjnego (np. art. 97 Ordynacji podatkowej), co nie oznacza jednak, że te prawa i obowiązki wchodzą w skład spadku. W ustawie z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji brak jest przepisu szczególnego, który regulowałby następstwo prawne w zakresie obowiązku poniesienia kosztów przechowywania broni w depozycie przez właściwy organ. Jak wynika z powyższych rozważań, następstwa tego nie można też wyprowadzać z ogólnych zasad dziedziczenia wynikających z kodeksu cywilnego.

Dalej Sąd ten wyjaśnił, że przepis art. 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a. nakłada obowiązek poniesienia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji na osobę deponującą, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z wykładni literalnej tego przepisu wynika, że "osoba deponująca" to osoba, która weszła w posiadanie broni i amunicji, a więc przede wszystkim faktycznie nią władała jak właściciel oraz dokonała czynności faktycznej złożenia broni i amunicji do depozytu. To z chwilą złożenia broni i amunicji do depozytu nawiązuje się bowiem stosunek prawny przechowania pomiędzy osobą deponującą a organem przyjmującym je do depozytu.

Z wykładni celowościowej art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy wynika ponadto, że koszty przechowywania broni w depozycie powinna ponieść osoba, która faktycznie składając broń do depozytu, ma świadomość skutków prawnych, jakie mogą wiązać się z tą czynnością m.in. obowiązku poniesienia opłat za przechowywanie broni. Spadkobierca, który stał się właścicielem broni złożonej przez spadkodawcę do depozytu może przez długi okres czasu nie wiedzieć, że został powołany do spadku, jak również, że spadkodawca posiadał broń i że znajduje się ona w depozycie Policji lub innego właściwego organu. W związku z tym nie może on również odebrać lub sprzedać broni albo zadysponować nią w sposób, o którym mowa w art. 23 ust. 2 ustawy, aby uniknąć narastania dalszych kosztów jej przechowywania. Obciążenie takiej osoby powstałymi kosztami przechowywania broni (niestanowiącymi długów spadkowych) jest więc nieuzasadnione i nie znajduje podstaw prawnych w obowiązującej ustawie o broni i amunicji.

Powyższy pogląd został podzielony przez NSA w Warszawie także w wyroku z dnia 25.04.2013r. o sygn. II OSK 2620/11, publ. CBOSA). Podkreślono, że prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym nie podlegają dziedziczeniu na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Przejście tych praw i obowiązków na następców prawnych, którzy są jednocześnie spadkobiercami w rozumieniu prawa cywilnego mogą przewidywać wyłącznie przepisy szczególne z zakresu szeroko rozumianego prawa administracyjnego (np. art. 97 Ordynacji podatkowej), co nie oznacza jednak, że te prawa i obowiązki wchodzą w skład spadku. W ustawie z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji brak jest przepisu szczególnego, który regulowałby następstwo prawne w zakresie obowiązku poniesienia kosztów przechowywania broni w depozycie przez właściwy organ. Dlatego następstwa tego nie można też wyprowadzać z ogólnych zasad dziedziczenia wynikających z kodeksu cywilnego. Tym samym z chwilą otwarcia spadku na podstawie art. 922 § 1 k.c. obowiązek spadkodawcy o charakterze administracyjnoprawnym poniesienia kosztów przechowywania broni w depozycie Policji nie przechodzi na jego spadkobiercę.

Następnie Naczelny Sąd słusznie wyjaśnił, że spadkobierca nie ponosi odpowiedzialności za koszty przechowywania broni w depozycie, ale powstałe już po śmierci dotychczasowego właściciela broni. Koszty te już z samego faktu, ze powstają po otwarciu spadku nie mogą stanowić długów spadkowych, stąd też należy rozważyć, czy można je zaliczyć do długów spadkobiercy, a ewentualną podstawę prawną miałby stanowić w art.23 ust.1 pkt 3 u.o.b.i.a.

Jeżeli broń nie jest złożona w depozycie, ale w związku z śmiercią właściciela broni osoba, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej (np. spadkobierca) składa broń do depozytu, to zastosowanie będzie miał art. 23 ust.1 pkt 3 u.o.b.i.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z wykładni literalnej tego przepisu wynika, że "osoba deponująca" to osoba, która weszła w posiadanie broni i amunicji, a więc włada nią jak właściciel oraz dokonała czynności faktycznej złożenia broni i amunicji do depozytu. To z chwilą złożenia broni i amunicji do depozytu nawiązuje się bowiem stosunek prawny przechowania pomiędzy osobą deponującą a organem przyjmującym je do depozytu. Dla spełnienia przesłanki z art.23 ust.1 pkt 3 nie jest konieczne, aby osoba deponująca broń, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej, osobiście złożyła broń do depozytu. Przesłanka ta będzie zachowana gdy broń zostanie złożona np. przez osobę trzecią, która działa w imieniu i na rzecz osoby deponującej.

Podzielając powyższe wywody Sąd orzekający stanął na stanowisku, że w kontrolowanej sprawie co do zasady zobligowana do poniesienia kosztów depozytu jest skarżąca. Jak wyżej wyjaśniono kosztów tych nie mogą ponieść spadkobiercy [...]a [...]a już choćby z tej racji, że koszty te powstały po jego śmierci, a więc nie wchodzą do masy spadkowej po nim. Niespornym jest natomiast, że w rozpoznawanej sprawie osobą deponującą broń po śmierci jej dotychczasowego właściciela była skarżąca, która na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a. zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej deponowaniem.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że skarżąca we wniosku z 22 kwietnia 2004 r. o przyjęcie do depozytu broni myśliwskiej stanowiącej własność nieżyjącego ojca [...]a [...]a nie wskazała, że działa jako pełnomocnik swojej matki. We wniosku podała swoje imię i nazwisko. Ponadto skarżąca wskazała, że w terminie do 15 maja 2004 r. zobowiązuje się do przekazania broni [...]owi [...], gdyż po tym terminie jest zobowiązana ponosić koszty depozytu. Skarżąca w momencie przekazywania broni w dniu 29 kwietnia 2004 r. była więc świadoma ciążącego na niej obowiązku ponoszenia kosztów depozytu. Nie zakwestionowała tego.

Organ wielokrotnie wysyłał pisma do [...]i [...] z zapytaniem co zamierza zrobić ze zdeponowaną bronią. Jak wynika z akt pisma z 03 czerwca 2004 r., 31 lipca 2004 r. , 02 maja 2005 r., 05 października 2005, 03 grudnia 2013r odebrała matka skarżącej - Eugenia [...]. Pisma z 05 października 2004 r., 19 stycznia 2005 r., 02 września 2015 r. odebrała [...]a [...]. Należy więc przyjąć, że skarżąca miała świadomość, że zadłużenie w związku z depozytem broni rośnie, a mimo tego nie podjęła żadnych działań i decyzji w tym przedmiocie. Na żadne z ww. pism ani skarżąca, ani jej matka nie odpowiedziały. W szczególności skarżąca nigdy nie kwestionowała swej odpowiedzialności za złożoną do depozytu broń.

Reasumując ten wątek należy stwierdzić, że w ocenie Sądu orzekającego skarżąca – jako osoba składająca przedmiotową broń i amunicję do depozytu - na podstawie art.23 ust.1 pkt 3 u.o.b.i.a. jest zobligowana ponieść jego koszty, gdyż w żaden sposób nie wykazała, ani nawet nie uprawdopodobniła, że działała w imieniu swojej matki.

Zaistniała jednak konieczność stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności materialno – technicznej z uwagi na zarzut przedawnienia, który przedwcześnie organ uznał za bezzasadny.

Sąd orzekający nie podziela argumentacji organu, że skoro zarówno w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również w przepisach Ordynacji podatkowej mówi się o wydawaniu decyzji, która z jednej strony określa formę załatwienia sprawy toczącej się przed organem administracji (k.p.a.) z drugiej natomiast stanowi podstawę ustalenia terminu powstania zobowiązania i ewentualnego przedawnienia zobowiązania pieniężnego (Ordynacja podatkowa), a przepisy ustawy o broni i amunicji nie przewidują formy decyzji administracyjnej dla wskazania ustawowego obowiązku wnoszenia opłat za deponowanie broni i amunicji i organy jednostek Policji właściwe w sprawach wydawania pozwoleń na broń, nie są uprawnione do wydawania decyzji wymiarowych na podstawie art. 21 §3 Ordynacji podatkowej, to brak jest możliwości zastosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej.

Sąd orzekający podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 30.05.2016r., sygn.V SA/Wa 3123/15 (publ. CBOSA) że opłaty za przechowywanie broni w depozycie, o których stanowi art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 u.o.b.i.a) należy zaliczyć do niepodatkowych należności budżetowych. Opłaty tego rodzaju są dochodami pobieranymi przez państwowe jednostki budżetowe (art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych Dz. U. z 2013 r. poz 885) na podstawie wskazanych powyżej przepisów u.o.b.i.a.

Zgodnie z art. 67 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.).

Dokonując analizy ww. przepisów należy stwierdzić, że opłaty za przechowywanie broni ulegają przedawnieniu w rozumieniu przepisów Ordynacji Podatkowej. Jak słusznie zauważył organ w ustawie o broni i amunicji brak jest terminu przedawnienia powyższego roszczenia. Taką możliwość dopiero wprowadziła ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (art. 67).

Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1241, z późn. zm.) ustawa o finansach publicznych weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r.

Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji Podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przepis art. 70 § 4 Ordynacji Podatkowej stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

W niniejszej sprawie 5 lat od wejścia w życie ustawy o finansach publicznych upłynęło z dniem 31 grudnia 2014 r. i od dnia 1 stycznia 2015 r. należność skarżącej można by uznać za przedawnioną, a dalsze prowadzenie postępowania w tym zakresie uznać za bezprzedmiotowe, gdyby w odniesieniu do tej należności nie zostało skutecznie wszczęte postępowanie egzekucyjne.

Jak wynika z akt administracyjnych pismo zawierające zaskarżoną czynność materialno – techniczną ma datę 01.08.2017r. i zostało doręczone skarżącej 18.11.2017r. Z tego względu uznać należy, że z dniem 01.08.2017r. bieg terminu przedawnienia został przerwany, a nowy termin powinien być liczony zgodnie z art. 70 § 4 zdanie drugie Ordynacji podatkowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 146 § 1 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Mając powyższe na uwadze organ Policji powinien dogłębnie rozważyć i ocenić uwagę kwestię przedawnienia ww. roszczenia, a następnie wydać właściwe rozstrzygnięcie.