Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 730/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2009-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 96 ust. 1, 97 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Teza: Z przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie można wszakże wyprowadzić prawa członka spółdzielni do żądania podziału nieruchomości, znajdującej się w użytkowaniu wieczystym spółdzielni mieszkaniowej, na podstawie przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami.

TEZY

Z przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie można wszakże wyprowadzić prawa członka spółdzielni do żądania podziału nieruchomości, znajdującej się w użytkowaniu wieczystym spółdzielni mieszkaniowej, na podstawie przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie podziału nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 1 kpa, art. 95 pkt 1 - 8 i art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 261, poz. 2603 ze zm.) i art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. nr 119, poz. 1116 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie podziału nieruchomości położonej w B. przy ul. G. [...], [...] i [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...].

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna:

Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek A. S., która wniosła o dokonanie podziału w/w działki w celu wyodrębnienia działki zabudowanej budynkiem wielorodzinnym oznaczonym numerem [...], będącym miejscem zamieszkania wnioskodawczyni.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Gminy B. i znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Wnioskodawczyni nie posiada tytułu prawnego do tej nieruchomości.

W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji umorzył postępowanie z uwagi na brak legitymacji prawnej wnioskodawczyni do występowania z wnioskiem o dokonanie podziału będącego przedmiotem niniejszego postępowania. W uzasadnieniu przywołano treść art. 97 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazano, że z przepisu tego wynika iż podmiotem uprawnionym do żądania wszczęcia postępowania podziałowego i wydania stosownej decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości jest osoba prawna lub fizyczna mająca interes prawny w dokonaniu ewidencyjnego podziału. Podział ewidencyjny, jako służący dokonywaniu następnie prawnego podziału nieruchomości jest uprawnieniem należącym do sfery wykonywania prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego. Dlatego też wnioskodawcą podziału mogą być właściciele jak i użytkownicy wieczyści nieruchomości będącej przedmiotem podziału. Z wnioskiem o podział nie może natomiast skutecznie wystąpić inny podmiot, chociażby przysługiwało mu inne prawo do nieruchomości, bowiem ani w zakresie innych praw rzeczowych, jak i w zakresie praw obligacyjnych nie mieści się uprawnienie do dokonywania ewidencyjnego podziału nieruchomości. Prawo wnioskowania o dokonanie podziału nieruchomości nie przysługuje również tym wszystkim podmiotom, które nie mają jakichkolwiek praw do nieruchomości, chociażby podmioty te były zainteresowane nabyciem części nieruchomości, gdyż taki zamiar nie stanowi interesu prawnego.

Nie godząc się z powyższą decyzją A. S. wniosła odwołanie i zarzuciła:

1. bezzasadne zastosowanie art. 105 §1 kpa, wskutek nieuwzględnienia obowiązku dokonania podziału nieruchomości wynikającego z art. 42 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w zw. z art. 95 ust. 7 i art. 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami,

2. bezzasadne zastosowanie art. 97 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ w sprawie przedmiotowej nie chodzi o dokonanie podziału nieruchomości znajdującej się we współwłasności, czy też współużytkowaniu, tylko wyłącznie o podział nieruchomości geodezyjnej na działki budowlane, która to nieruchomość znajduje się w wieczystym użytkowaniu spółdzielni mieszkaniowej. Tym samym, zdaniem odwołującej się nieruchomość wymaga podziału na działki budowlane zgodnie z ratio legis w/w norm.

Wskazując na powyższe naruszenia A. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do załatwienia Prezydentowi B. – jako organowi administracji rządowej. W uzasadnieniu odwołania przywołano treść art. 4 ust. 9c w zw. z art. 95 ust. 7 i art. 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 38 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym i wskazano, że właściwym do dokonania podziału nieruchomości jest uprawniony organ administracji rządowej. W związku z powyższym stwierdzono, że pouczenie zawarte w decyzji powinno wskazywać jako organ właściwy do rozpatrzenia odwołania Wojewodę P., a nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Prezydent B. działając jako organ administracji publicznej nie był władnym załatwić decyzją merytoryczną sprawy podziału "działki geodezyjnej na działki budowlane". Swój interes prawny A. S. wywiodła z art. 42 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, w celu umożliwienia spółdzielni mieszkaniowej wykonania świadczenia wskazanego w tym przepisie – w związku z niepodjęciem przez spółdzielnię obowiązków wynikających z art. 41 ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ powołał treść art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1, ust. 1a i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywiódł, że z treści wniosku A. S. a także z faktu nie dołączenia przez nią do wniosku wymaganych dokumentów, należy domniemywać, że wnioskowała ona o wszczęcie postępowania z urzędu przez Prezydenta Miasta B. w sprawie wydzielenia działki budowlanej do korzystania z budynku mieszkalnego, tj. budynku nr [...] przy ul. G. w B. Organ podkreślił przy tym, że w sprawie z uwagi na to, że przedmiotowa nieruchomość stanowiąca własność Gminy B. znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" nie zachodzą przesłanki umożliwiające dokonanie podziału z urzędu – art. 97 ust. 3 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wskazał na unormowania zawarte w art. 41, art. 42 i art. 49 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i podniósł, że właściwym do realizacji roszczeń członków spółdzielni mieszkaniowej unormowanych w tych przepisach jest sąd powszechny, dlatego też postępowanie przed organami administracji publicznej z wniosku A. S. należało uznać za bezprzedmiotowe. Końcowo organ odniósł się do kwestii dotyczącej właściwości organów i wskazał, że samorządowe kolegium odwoławcze w przedmiotowej sprawie jest organem wyższego stopnia w stosunku do decyzji wydanej przez prezydenta miasta – art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. nr 79, poz. 856 ze zm.) w zw. z art. 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wywiodła A. S. i zarzuciła:

1. naruszenie art. 1 pkt 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, wskutek rozpatrzenia sprawy należącej do zakresu działania administracji rządowej,

2. naruszenie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 9c i art. 96 ust. 1 i ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 41 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, wskutek niezastosowania tych przepisów.

Skarżąca podkreśliła, że podziału nieruchomości dokonuje organ administracji rządowej, nawet środkami budżetu Państwa. Tym samym niedopuszczalne było orzeczenie Kolegium w tej sprawie, utrzymujące w mocy decyzję wydaną przez organ administracji publicznej. Zdaniem skarżącej należało decyzję uchylić i przekazać sprawę do załatwienia przez organ administracji rządowej. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu samorządowego administracji publicznej oraz przekazanie sprawy do załatwienia organowi administracji rządowej.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Dodatkowo organ podniósł, że przepisy rozdziału I, działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami obejmują wszystkie nieruchomości, niezależnie od tego, jakiemu podmiotowi przysługuje prawo własności, a zasady podziału nieruchomości określone w tych przepisach dotyczą wszystkich nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych i osób prawnych, w tym należących do jednostek samorządu terytorialnego, Skarbu Państwa oraz o nieuregulowanym stanie prawnym. Stosownie zaś do art. 96 ust. 1 ustawy organem właściwym do dokonania podziału nieruchomości w postępowaniu administracyjnym jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Natomiast organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego jest samorządowe kolegium odwoławcze, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Jako, że przepisy regulujące zasady podziału nieruchomości nie wskazują innego organu odwoławczego, organem właściwym w sprawie rozpatrzenia odwołania w sprawie podziału nieruchomości jest samorządowe kolegium odwoławcze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 §1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje tylko w takim przypadku, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy kwestię właściwości organu uprawnionego do wydawania decyzji o podziale nieruchomości. Zgodnie z przepisem art. 96 ust. 1, usytuowanym w rozdziale 1 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm.), zatytułowanym: Podziały nieruchomości, podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającej podział. Zgodnie z przepisem art. 17 pkt 1 K.p.a. oraz art. 1 ust. 1 ustawy z 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. nr 79, poz. 856 ze zm.), w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, organami wyższego stopnia są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Takiego przepisu ustawa o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej żaden przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje właściwości organów administracji rządowej.

W świetle regulacji przepisu art. 97 ust. 3 oraz 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do dokonania podziału nieruchomości z urzędu. A zatem – zgodnie z przepisem art. 97 ust. 1 ustawy – podziału nieruchomości dokonać można jedynie na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny. Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, w przypadku podziału nieruchomości na podstawie omawianej ustawy o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości może wystąpić jej właściciel, współwłaściciel, użytkownik (współużytkownik) wieczysty, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu (wyrok WSA w Warszawie z 13.06.2006r. I SA/Wa 1518/05 LEX nr 230645). W żadnym razie stronami postępowania o podział nieruchomości nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego, lecz zainteresowane są uzyskaniem użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu (wyrok WSA z 7.02.2002r., I SA 1710/00, LEX nr 82813).

W niniejszej sprawie przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Gminy B. i znajduje się użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", które to podmioty nie wystąpiły z wnioskiem o podział nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca ubiega się o podział działki w celu wyodrębnienia własności jej lokalu na podstawie przepisów ustawy z dnia 15.12.2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. nr 119, poz. 1116 z późn. zm.). Na mocy przepisu art. 41 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, spółdzielnia jest nie tylko uprawniona, ale i zobowiązana wystąpić z wnioskiem do właściwego organu w sprawie połączenia lub podziału nieruchomości, jeżeli jest to niezbędne do wydzielenia nieruchomości pozostających w całości własnością spółdzielni. Jeżeli Spółdzielnia nie wypełnia obowiązku nałożonego przepisem art. 41 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, członkom spółdzielni mieszkaniowej przysługuje możliwość żądania wyegzekwowania tego obowiązku, w postępowaniu przed sądem powszechnym, na podstawie art. 49 oraz 491 omawianej ustawy. Z przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie można wszakże wyprowadzić prawa członka spółdzielni do żądania podziału nieruchomości, znajdującej się w użytkowaniu wieczystym spółdzielni mieszkaniowej, na podstawie przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami. Dlatego też postępowanie z wniosku skarżącej o podział nieruchomości zostało umorzone, jako bezpodstawne, na podstawie art. 105 K.p.a.

Z załączonego do skargi wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia [...].06.2008r. (sygn. akt [...]) wynika, iż pomiędzy skarżącą a Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" toczy się spór co do sposobu określenie odrębnej własności lokali nieruchomości składającej się z budynków położonych na działce numer [...] o powierzchni 1, 6366 ha, która miałaby być przedmiotem podziału. Może być to okoliczność ze względu na którą Spółdzielnia nie składa wniosku o podział nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).