Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 910/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 1998 nr 108 poz 685
law: Ustawa z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Ś. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt I SAB/Wa 214/10 odrzucającego skargę A. Ś. na bezczynność Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w przedmiocie rozpoznania wniosku o umorzenie kredytu studenckiego postanawia: oddalić skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt I SAB/Wa 214/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. Ś. na bezczynność Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w przedmiocie rozpoznania wniosku o umorzenie kredytu studenckiego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż A. Ś. w dniu 23 czerwca 2010 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Edukacji i Szkolnictwa Wyższego w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia 19 marca 2010 r. o obniżenie kredytu studenckiego w całości z uwagi na dobre wyniki w nauce.

Skarżąca podniosła, że Minister Edukacji i Szkolnictwa Wyższego nie rozpoznał merytorycznie ani formalnie powyższego wniosku wydając jedynie dwukrotnie pismo (ostatnie z dnia 27.05.2010 r.) informujące ją, że rozstrzygnięcie złożonego wniosku nie jest możliwe. Dlatego też, w formie alternatywnej przyjmując, że pismo to jest decyzją, wniosła skargę na decyzję zarzucając Ministrowi naruszenie art. 10 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich, poprzez uznanie, że przepis ten nie obowiązuje w zakresie w jakim pozwala na całkowite umorzenie kredytu z uwagi na dobre wyniki w nauce oraz naruszenie § 15 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich oraz warunków i trybu rozliczeń z tytułu pokrywania odsetek należnych bankom od kredytów studenckich poprzez uznanie, że przepis ten przewiduje umorzenie 20% kredytu nie wypłaconego, ale pozostającego do spłaty na dzień złożenia wniosku o umorzenie kredytu i wniosła o zmianę decyzji polegającą na wydaniu decyzji o umorzeniu kredytu studenckiego w całości lub w części, ewentualnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W piśmie z dnia 23.08.2010 r. skarżąca ostatecznie sprecyzowała swoje stanowisko w sprawie, stwierdzając, że wniesiona przez nią skarga jest skargą na bezczynność Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła swoje stanowisko w sprawie, podnosząc między innymi, że przepisy rozporządzenia nie mogą prowadzić do formalnego ani faktycznego ograniczenia zakresu stosowania ustawy z powodu jasno określonych w polskim prawie hierarchii aktów prawnych.

Zdaniem skarżącej organ powinien rozpoznać wniosek o umorzenie kredytu studenckiego w formie decyzji, co umożliwiłoby jej kontrolę przez właściwe sądy administracyjne. Natomiast przysłane przez organ pisma są jedynie informujące, chociaż w pewnym zakresie można je interpretować zdaniem skarżącej jako rozstrzygnięcie wniosku. Reasumując skarżąca uznała, że organ nie rozstrzygnął w sposób właściwy jej wniosku, a zatem pozostaje w nieuzasadnionej bezczynności, bowiem jeżeli istnieje wątpliwość co do formy załatwienia sprawy administracyjnej, to należy przyjąć, że powinna być ona załatwiona w formie decyzji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie.

W uzasadnieniu organ podniósł między innymi, że w dniu 30 marca 2010 r. do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego wpłynął wniosek A. Ś. (datowany na dzień 19 marca 2010 r.) o wydanie decyzji w sprawie całkowitego umorzenia kredytu studenckiego w związku z bardzo dobrymi wynikami w nauce. Jako podstawę starania się o umorzenie kredytu wnioskodawczyni przedstawiła zaświadczenie wydane przez kierownika studiów doktoranckich Wydziału Prawa i Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego o znalezieniu się w gronie najlepszych absolwentów studiów doktoranckich w/w wydziału (Zał. 1).

Pismem z dnia 9 kwietnia 2010 r. Nr (...) wnioskodawczyni została poinformowana o zasadach umarzania kredytów studenckich w związku z bardzo dobrymi wynikami w nauce. W piśmie tym wyjaśnione zostało, iż zgodnie z przepisem § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12.10.2006 r., pożyczka lub kredyt są umarzane w 20% kredytobiorcy, który ukończył studia w grupie 5% najlepszych absolwentów szkoły wyższej lub absolwentów studiów doktoranckich. Przepisy w/w rozporządzenia nie przewidziały możliwości umorzenia całości kredytu w związku z osiągniętymi przez kredytobiorcę bardzo dobrymi wynikami w nauce. Ponadto Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie ma możliwości prawnych do wydania decyzji administracyjnej o umorzeniu 20% spłaty kredytu z tytułu bardzo dobrych wyników w nauce, bowiem zgodnie z przepisem § 15 ust. 2 rozporządzenia, umorzeń kredytu dokonuje właściwy bank, na wniosek kredytobiorcy potwierdzony przez dziekana lub inny jednoosobowy organ uczelni, a w przypadku studiów doktoranckich kierownika jednostki organizacyjnej prowadzącej studia doktoranckie.

W dniu 20 kwietnia 2010 r. do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wpłynęło pismo A. Ś. (datowane na dzień 12 kwietnia 2010 r.) o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie kredytu studenckiego w całości w związku z bardzo dobrymi wynikami w nauce. Wnioskodawczyni, traktując pismo z dnia 9 kwietnia 2010 r. jako decyzję, ponownie domagała się wydania decyzji umarzającej w całości kredyt studencki podając jako podstawę ukończenie studiów w gronie 5% najlepszych doktorantów.

W dniu 20 maja 2010 r. skierowane zostało do wnioskodawczyni pismo nr (...) z ponowną informacją, iż brak jest podstawy prawnej do wydania przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzji administracyjnej o umorzeniu kredytu z tytułu dobrych wyników ukończenia studiów, ponieważ zasady, tryb i kryteria umarzania kredytów studenckich reguluje rozporządzenie. Zgodnie z przepisem § 15 ust. 2 rozporządzenia, umorzenia kredytu z tytułu ukończenia studiów w grupie 5% najlepszych absolwentów uczelni dokonuje właściwy bank, na wniosek kredytobiorcy potwierdzony przez dziekana lub inny jednoosobowy organ uczelni, a w przypadku studiów doktoranckich kierownika jednostki organizacyjnej prowadzącej studia doktoranckie.

Zdaniem organu Rozporządzenie z dnia 12.10.2006 r. doprecyzowuje w ramach upoważnienia ustawowego podstawy umorzenia kredytów wymienione w art. 10 ust. 2 w/w ustawy, wysokość umorzenia oraz wskazuje podmioty uprawnione do dokonania tej czynności. Zgodnie z ust. 12 § 15 umorzenia, lecz tylko w przypadku trudnej sytuacji życiowej, dokonuje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego. Wprowadzenie w tym zakresie jako wyjątku, trybu administracyjnego i podejmowanie decyzji przez ministra było konieczne, gdyż "skutki finansowe umorzenia kredytu pokrywane są ze środków publicznych i banki nie ponoszą ryzyka finansowego z tego tytułu. W konsekwencji uprawnienie banku do samodzielnego decydowania o umorzeniu kredytu, z powodu trudnej sytuacji życiowej kredytobiorcy z jego refundacją przez Fundusz (§ 14 ust. 4 i 7 rozporządzenia) niosłoby za sobą niebezpieczeństwo automatycznego przeniesienia ryzyka kontraktowego z banku na Fundusz, bowiem zawsze łatwiejsze byłoby zaspokojenie interesu banku – wierzyciela ze środków publicznych Funduszu, niż dochodzenie ich od dłużnika – studenta. Wydatkowane na ten cel środki publiczne pozostawałyby poza kontrolą. W takiej bowiem sytuacji (...) żadna ze stron stosunku zobowiązaniowego nie miałaby interesu do poddania decyzji o umorzeniu kredytu z powodu trudnej sytuacji życiowej kontroli sądu powszechnego i brak byłoby jakiegokolwiek innego trybu kontroli tych działań" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2005 r. sygn. akt P 18/03). Nie ulega więc wątpliwości, że w w/w zakresie minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego jest uprawniony i zarazem zobowiązany do przeprowadzenia postępowania oceny konkretnej sytuacji i wydania decyzji . Jest to jednak sytuacja wyjątkowa, i jako taka nie może być zdaniem organu interpretowana rozszerzająco. Wydawanie decyzji administracyjnych w odniesieniu do pozostałych podstaw umorzenia kredytu byłoby zdaniem organu nieuprawnionym wkroczeniem w realizację stosunku cywilnoprawnego. Wobec braku uregulowania w art. 65 – 66 Kodeksu postępowania administracyjnego problematyki przekazywania podań podmiotom nie będącym organami, skarżąca została poinformowana o obowiązujących przepisach. Zwrócono jej także oryginał dokumentu niezbędnego do złożenia wniosku o umorzenie.

Organ nie podzielił stanowiska skarżącej, że art. 10 ust. 2 pkt 4 ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich stwarza samoistną podstawę do wydania przez ministra decyzji, ponieważ rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich oraz warunków i trybu rozliczeń z tytułu pokrywania odsetek należnych bankom od kredytów studenckich określa, zgodnie upoważnieniem zawartym w art. 15 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 108, poz. 685, z późn. zm.) szczegółowe zasady, tryb i kryteria umarzania kredytów studenckich oraz podstawy umarzania całości lub części kredytu studenckiego za ukończenie studiów z dobrym wynikiem, a także wynikające z trudnej sytuacji życiowej absolwenta, z trwałej niezdolności do pracy lub braku prawnych możliwości dochodzenia roszczeń. Z powyższego wyraźnie wynika, że ustawodawca stanowiąc najpierw w art. 10 ust. 1 ustawy, że kredyty "mogą" być częściowo lub w całości umorzone wskazał, że to właśnie rozporządzenie ma skonkretyzować, która z podstaw umorzenia pozwala na to i w jakiej wysokości, a zatem § 15 rozporządzenia nie wykracza poza zakres spraw przekazanych w ustawie do uregulowania w rozporządzeniu.

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2005 r. sygn. akt P 18/03 wynika wprost, że "umowa kredytu studenckiego ma charakter cywilnoprawny. Brak jest podstaw, aby stosunek między bankiem i kredytobiorcą oceniać w kategoriach publicznoprawnych. Jest to pod względem terminologicznym i konstrukcyjnym umowa kredytu, ze wszystkimi konsekwencjami tego stanu rzeczy w płaszczyźnie bankowego prawa prywatnego z uwzględnieniem szczególnych regulacji ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich.

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12.10.2006 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich oraz warunków i trybu rozliczeń z tytułu pokrywania odsetek należnych bankom kredytów studenckich wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 15 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 108, poz. 685 ze zm.) określa szczegółowe zasady, tryb i kryteria umarzania kredytów studenckich oraz podstawy umarzania całości lub części kredytu studenckiego za ukończenie studiów z dobrym wynikiem, a także wynikające z trudnej sytuacji życiowej absolwenta, z trwałej niezdolności do pracy lub braku prawnych możliwości dochodzenia roszczeń. Doprecyzowuje więc w ramach upoważnienia ustawowego podstawy umorzenia kredytów wymienione w art. 10 ust. 2 w/w ustawy, wysokość umorzenia oraz wskazuje podmioty uprawnione do dokonania tej czynności. I tak zgodnie z ust. 12 § 15 umorzenia, lecz tylko wyłącznie w przypadku trudnej sytuacji życiowej, dokonuje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego. Wprowadzenie w tym zakresie, jako wyjątku, trybu administracyjnego i podejmowanie decyzji przez ministra było konieczne, gdyż "skutki finansowe umorzenia kredytu pokrywane są ze środków publicznych i banki nie ponoszą ryzyka finansowego z tego tytułu. W konsekwencji uprawnienie banku do samodzielnego decydowania o umorzeniu kredytu, z powodu trudnej sytuacji życiowej kredytobiorcy z jego refundacją przez Fundusz (§ 14 ust. 4 i 7 rozporządzenia) niosłoby za sobą niebezpieczeństwo automatycznego przeniesienia ryzyka kontraktowego z banku na Fundusz, bowiem zawsze łatwiejsze byłoby zaspokojenie interesu banku-wierzyciela ze środków publicznych Funduszu, niż dochodzenie ich od dłużnika-studenta. Wydatkowane na ten cel środki publiczne pozostawałyby poza kontrolą. W pozostałych sytuacjach po spełnieniu określonych ustawą i rozporządzeniu warunków o umorzeniu kredytu studenckiego decyduje bank, który go przyznał.

Zatem żądanie skarżącej dotyczące wydania przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzji o umorzeniu kredytu studenckiego z powodu osiągnięcia dobrych wyników ukończenia studiów doktoranckich (§ 15 ust. 1 i 2 powyższego rozporządzenia) w opinii Sądu pierwszej instancji nie znajduje oparcia w obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa. Wobec powyższego organ administracji nie mógł w tej sprawie wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, gdyż nie miał do tego podstawy prawnej, ponieważ żądanie o charakterze cywilnoprawnym skierowane do organu administracji publicznej nie wszczyna postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 § 3 K.p.a. Z tego samego powodu organ nie mógł także umorzyć postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła A. Ś. zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego tj:

art. 10 ust. 1. ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich, w związku z

uzyskaniem bardzo dobrych wyników w nauce poprzez uznanie, że przepis ten nie

obowiązuje w zakresie, w jakim pozwala na całkowite umorzenie kredytu z uwagi

na dobre wyniki w nauce

art. 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich, w związku z uzyskaniem bardzo dobrych wyników w nauce poprzez uznanie, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie jest organem właściwym do rozpatrywania wniosku o umorzenie kredytu studenckiego w całości z uwagi na dobre wyniki w nauce,

§ 15. 1. Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie

szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania

kredytów i pożyczek studenckich oraz warunków i trybu rozliczeń z tytułu

pokrywania odsetek należnych bankom od kredytów studenckich poprzez uznanie,

że przepis ten przewiduje umorzenie 20% kredytu nie wypłaconego, ale

pozostającego do spłaty na dzień złożenia wniosku o umorzenie kredytu,

- art. 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z § 15. 1 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich oraz warunków i trybu rozliczeń z tytułu pokrywania odsetek należnych bankom od kredytów studenckich poprzez uznanie, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie jest uprawniony do weryfikacji kwoty umorzenia dokonanej przez bank PKO BP SA.

Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez nakazanie organowi rozpatrzenia wniosku skarżącej o umorzenie kredytu studenckiego w całości, ewentualnie o uchylenie w całości skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu, który wydał zaskarżoną decyzję, kosztów postępowania według

norm przepisanych.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż niniejsze postępowanie odnosi się do sfery, w której przenikają się dwie płaszczyzny - administracyjnoprawna, związana z władztwem państwowym oraz cywilnoprawna, związana z działaniem banku. W ocenie skarżącej zgodnie z założeniem powołanej ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich jest przypisanie roli decyzyjnej Skarbowi Państwa (w tym przypadku Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego), a roli "wykonawczej", "technicznej" bankowi (w tym przypadku PKO BP SA). Analiza powołanych aktów prawnych oraz uzasadnień projektu ustawy prowadzi do wniosku, że - jako że kredyty te są finansowane przez Skarb Państwa - to wszelkie kwestie uznaniowe związane z wykonywaniem i umarzaniem kredytów leżą po stronie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Uprawnienia banku PKO BP SA należy rozumieć wąsko i nie można dokonywać wykładni rozszerzającej tych kompetencji banku, które znalazły się w ustawie oraz rozporządzeniu wykonawczym. Taka nieuprawniona wykładnia rozszerzająca prowadziłaby do sytuacji, kiedy bank podejmowałby decyzje dotyczące cudzych środków (środków Skarbu Państwa). Dlatego bank podejmuje wyłącznie decyzje pozbawione elementu uznaniowości. Jak wynika z treści powołanej ustawy i rozporządzenia, bank w szczególności podejmuje decyzję o umorzeniu 20% kredytu studenckiego w sytuacji, kiedy student (absolwent) przedstawi zaświadczenie o ukończeniu studiów w gronie 5% najlepszych studentów. Jednakże w takiej sytuacji brak miejsca na uznaniowość przy podejmowaniu decyzji -zarówno przesłanki jak i kwota obniżenia wskazane w aktach prawnych powodują, że rolą banku pozostaje jedynie administrowanie oraz techniczna kontrola procesu umorzenia. Drugą sytuacją, kiedy decyzję podejmuje uprawniony bank, jest brak możliwości spłaty kredytu z uwagi na śmierć kredytobiorcy. Również w tym przypadku brak miejsca dla uznaniowości, a decyzja ma wymiar wyłącznie "techniczny". Natomiast wszelkie decyzje, w którym pozostaje jakikolwiek margines dowolności, podejmowane są przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz jego oraz opiniodawczy - Komisję do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich. Stąd skarżąca uważa za chybione stwierdzenie, że właściwym do rozpoznania wniosku o umorzenie kredytu studenckiego w całości jest Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Podobnie skarżąca nie zgadza się z twierdzeniem, że brak podstaw ustawowych do złożenia wniosku o umorzenie kredytu studenckiego w całości z uwagi na dobre wyniki w nauce. Zarówno organ, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazują, że nie istnieje taka możliwość, ponieważ przepisy wykonawcze do ustawy wskazują, że umorzenie w takim przypadku może nastąpić w 20%. Jednakże skarżąca opiera swój wniosek na ustawie (jej art. 10), gdzie mowa wyraźnie o możliwości umorzenia kredytu studenckiego w całości lub w części, z uwagi m.in. na dobre wyniki w nauce. W ocenie skarżącej rozporządzenie nie może ograniczać uprawnień płynących z ustawy, stąd wniosek o umorzenie winien być rozpatrzony (niezależnie od sposobu jego rozpatrzenia).

Skarżąca kasacyjnie podniosła, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że właściwym trybem dla wniosku skarżącej jest tryb cywilnoprawny. Gdyby jednak takie było założenie ustawodawcy, to niepotrzebne byłoby ujmowanie w ustawie możliwości umorzenia kredytu studenckiego w całości z uwagi na dobre wyniki w nauce. Gdyby to bank miał decydować o umorzeniu, to uprawnienie takie musiałoby wynikać ze zgodnej woli stron do kształtowania zmiany stosunku cywilnoprawnego. To oznacza, że powołane wyżej zapisy nie powinny znaleźć się w ustawie. Po co bowiem wskazywać w ustawie uprawnienia, które wynikają z odpowiednich przepisów prawa cywilnego oraz ustawy Prawo Bankowego. W ocenie skarżącej różnica wynika właśnie z istoty kredytu studenckiego. Uprawniony bank nie tylko nie powinien, ale nie może wydać decyzji o umorzeniu kredytu studenckiego w całości, albowiem to wykracza poza jego kompetencje w obszarze kredytów studenckich, wyrażone w powołanej ustawie i rozporządzeniu wykonawczym. Zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca złożyła wniosek o umorzenie kredytu studenckiego w całości w banku PKO BP SA, powołując się na więź cywilnoprawną. Bank jednak nie rozpatrzył tego wniosku i jak wynika z jego stanowiska, uważa się za nieuprawniony do rozpoznania wniosku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W przedstawionej sprawie procedurę postępowania w sprawie umarzania kredytu studenckiego regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dnia 12 października 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich oraz warunków i trybu rozliczeń z tytułu pokrywania odsetek należnych bankom od kredytów studenckich (Dz.U. z 2006 Nr 186 poz. 1371) które wydane zostało na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 108, poz. 685 ze zm.).

Zgodnie z treścią § 15 ww. rozporządzenia pożyczka lub kredyt studencki mogą zostać umorzone w określonych sytuacjach przez wymienione w tym przepisie organy. Organami tymi są odpowiednio bank (Bak Gospodarstwa Krajowego lub właściwy bank) oraz Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Ustęp 1, 2 i 8 powołanego przepisu określa właściwość banku do dokonywania przedmiotowych umorzeń, stanowiąc, iż pożyczka lub kredyt są umarzane w 20 % kredytobiorcy, który ukończył studia w grupie 5 % najlepszych absolwentów uczelni lub absolwentów studiów doktoranckich w danym roku akademickim. Umorzeń pożyczki lub kredytu dokonuje odpowiednio Bank Gospodarstwa Krajowego lub właściwy bank, na wniosek kredytobiorcy potwierdzony przez dziekana lub inny jednoosobowy organ uczelni, a w przypadku studiów doktoranckich - kierownika jednostki organizacyjnej prowadzącej studia doktoranckie. Bank Gospodarstwa Krajowego lub właściwy bank umarza również pożyczkę lub kredyt w całości przy braku prawnych możliwości dochodzenia roszczeń w przypadku śmierci kredytobiorcy.

Natomiast ustęp 6, 11 i 12 stanowi w sposób jednoznaczny, iż Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest właściwy tylko w sprawach umorzeń w całości lub w części kredytów i pożyczek studenckich na wniosek kredytobiorcy znajdującego się w trudnej sytuacji życiowej po zasięgnięciu opinii Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich.

Omawiane rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 15 ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji doprecyzowuje ono podstawy umorzenia zawarte w art. 10 ust. 2 ustawy, w tym także umorzenie ze względu na dobre wyniki ukończenia studiów (art. 10 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy). Nie sposób w tej sytuacji podzielić stanowiska skargi kasacyjnej, iż skoro przepis ustawy określa wprost podstawy umorzenia kredytu studenckiego, to rozporządzenie nie może ograniczać uprawnień z niej płynących. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i w doktrynie jednoznacznie wskazuje się, że upoważnienie do wydania aktu wykonawczego winno być szczegółowe, w celu wykonania ustawy; winno zawierać szczegółowe wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego (tak w odniesieniu do rozporządzeń - wyrok TK z dnia 10 kwietnia 2001 r., U. 7/00). Te wymagania spełnia art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym Minister Edukacji Narodowej w porozumieniu z Ministrem Finansów określi, w drodze rozporządzenia m. in. szczegółowe zasady, tryb i kryteria udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów studenckich i pożyczek studenckich.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, iż zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 10 ust. 1. ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich w zw. z § 15 ust. 1 cytowanego Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 października 2006 r. są bezpodstawne. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, iż żądanie skarżącej dotyczące wydania przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzji o umorzeniu kredytu studenckiego z powodu osiągnięcia dobrych wyników ukończenia studiów doktoranckich nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Jak przedstawiono wyżej Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest organem właściwym do wydania decyzji wyłącznie w sprawach umorzeń w całości lub w części kredytów i pożyczek studenckich na wniosek kredytobiorcy znajdującego się w trudnej sytuacji życiowej (§15 ust. 6, 11 i 12 rozporządzenia). Wobec tego odmienne argumenty skargi kasacyjnej zmierzające do nałożenia na Ministra obowiązku wydania decyzji w sprawie umorzenia kredytu studenckiego z powodu osiągnięcia dobrych wyników w nauce stanowią jedynie polemikę z wyraźnym brzmieniem przepisu. Organ administracji nie ma możliwości rozstrzygania sprawy indywidualnej w sferze innej niż to przewiduje kodeks postępowania administracyjnego, chyba że przepisy materialne regulujące daną dziedzinę wskazywały wyraźnie inny sposób jej załatwienia. Ponieważ przepisy omawianego rozporządzenia w sposób jednoznaczny określają właściwość banku do dokonywania umorzeń kredytów studenckich za dobre wyniki w nauce (§15 ust. 1, 2 i 8 rozporządzenia), to Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie mógł pozostawać w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej, gdyż przepisy prawa nie obligowały go do rozstrzygnięcia sprawy na drodze administracyjnej.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 P.p.s.a.