Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 2154/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: Art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 6 ust. 1, art. 10 ust. 1, ust. 2, art. 14 ust. 2, art. 47 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Hanna Knysiak – Molczyk Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Wojewody z dnia 10 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno – technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego skargę oddala.


UZASADNIENIE

I.

Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] Wójt Gminy D odmówił anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego G. P. w budynku nr [...] położonym w miejscowości C. W toku postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że G. P. został zameldowany ze względu na miejsce pobytu stałego swojej matki Z. P., tj. na adres C [...] z datą sporządzenia aktu urodzenia, tj. z dniem 7 maja 1971 r. Mając powyższe na uwadze organ I instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego G. P. w budynku nr [...] położonym w miejscowości C.

Po rozpatrzeniu odwołania H. P. i M. P., Wojewoda decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji stwierdził, że organ I instancji nie ustalił, czy Z. P. – matka G. P. mieszkała pod adresem C [...] w dacie rejestracji pobytu stałego jej syna. W związku z tym organ odwoławczy nakazał, aby organ I instancji przesłuchał wszystkie strony postępowania, w szczególności współwłaścicieli nieruchomości nr [...] w miejscowości C oraz osoby mieszkające w sąsiedztwie przedmiotowego budynku. Dodatkowo organ II instancji zarzucił, że uzasadnienie faktyczne decyzji organu I instancji nie spełniało norm zawartych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

II.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Wójt Gminy D decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] odmówił anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego G. P. w budynku nr [...] położonym w miejscowości C. Organ I instancji podniósł, iż zgodnie z wytycznymi Wojewody wezwał na dzień 10.06.2014 r. wszystkie strony i świadków mieszkających w budynku nr [...] oraz dwóch świadków: S. P. i A. M. mieszkających w sąsiedztwie przedmiotowego budynku w celu ustalenia, czy Z. P. – matka G. P. mieszkała pod adresem C [...] w dacie rejestracji pobytu stałego jej syna. W związku jednak z tym, że A. M. stwierdził, że ma częste zaniki pamięci na dzień 26.06.2014 r. wezwano dwóch nowych świadków: J. R. i A. B. mieszkających również w sąsiedztwie przedmiotowego budynku. Organ I instancji wskazał, iż przesłuchiwane strony, tj. M. P., B. P., K. P., H. P. oraz świadkowie: S. P., A. B., J. R. oświadczyli, że Z. P. mieszkała w przedmiotowym budynku w dacie rejestracji pobytu stałego G. P. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że G. P. został prawidłowo zameldowany zez względu na miejsce pobytu stałego swojej matki na adres C [...], z datą sporządzenia aktu urodzenia, tj. 7 maja 1971 r. Organ I instancji wyjaśnił, że anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego można dokonać wtedy gdy w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego w sposób jednoznaczny udowodni się bezprawność dokonanego zameldowania. Ustali się, że w dacie zameldowania zameldowany nie przebywał pod wskazanym adresem z zamiarem stałego przebywania. Mając powyższe na uwadze organ I instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego G. P. w budynku nr [...] położonym w miejscowości C.

H. P. przyznała, że G. P. został zameldowany na pobyt stały pod adresem C [...] ze względu na miejsce pobytu jego matki – Z. P. Jednocześnie jednak podkreśliła, że aktualnie G. P. jest osobą dorosłą, a zatem - w jej ocenie - w świetle polskiego prawa powinien posiadać umowę najmu zawartą z nowymi współwłaścicielami budynku i płacić czynsz. G. P. nie posiada umowy najmu budynku i nie płaci za użytkowanie budynku, a zatem jego zameldowanie podlega anulowaniu. Odwołujące się zarzuciły, iż w trakcie prowadzenia postępowania przed organem l instancji, zadawano pytania dotyczące spraw osobistych, co było niedopuszczalne. Wniosły o uchylenie decyzji organu I instancji.

Decyzją z dnia 10 listopada 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U z 2006 r. nr 139 poz. 993 z późn. zm.), Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy D z dnia [...] 2014 r. nr [...]. W ocenie organu odwoławczego, brak jest podstaw do anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu 7 maja 1991 r. pobytu stałego G. P. pod adresem C [...]. Organ II instancji stwierdził, że G. P. został zameldowany na pobyt stały pod wskazanym wyżej adresem 7 maja 1971 r. na podstawie sporządzonego w tym dniu aktu urodzenia. Organ wyjaśnił przy tym, że osoba zgłaszająca w urzędzie stanu cywilnego urodzenie dziecka oświadcza gdzie dziecko będzie przebywało. Należy wówczas podać faktyczne miejsce pobytu dziecka, a więc lokal, w którym będą koncentrowały się jego sprawy życiowe. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy organ II instancji wskazał, że osoba zgłaszająca w urzędzie stanu cywilnego urodzenie G. P. oświadczyła, że małoletni będzie mieszkał pod adresem C [...], dlatego też dokonano zameldowania na pobyt stały w rzeczonym budynku. Urzędnik przyjmujący oświadczenie nie miał podstaw do kwestionowania oświadczenia osoby zgłaszającej urodzenie G. P. Wątpliwości, co do prawidłowości zameldowania, o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pojawiły się dopiero w trakcie postępowania wyjaśniającego wszczętego na wniosek H. P. Organ l instancji miał zatem obowiązek wyjaśnić wątpliwości i rozstrzygnąć merytorycznie sprawę w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu 7 maja 1971 r. pobytu stałego G. P. pod wskazanym wyżej adresem. Organ II instancji stwierdził, że postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ pierwszoinstancyjny wykazało, że matka G. P. – Z. P., koncentrowała swoje sprawy życiowe w budynku nr [...] w miejscowości C w okresie od 1970 r. do 1986 r. Ogniskowała swoje sprawy osobiste i majątkowe pod wskazanym wyżej adresem, również w dacie urodzenia syna – G. P. W tym stanie sprawy Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy D z dnia [...] 2014 r., znak: [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że jeśli K. P., M. P. oraz H. P. nie życzą sobie, aby G. P. mieszkał w budynku, który jest ich współwłasnością, to powinni swoich praw dochodzić na drodze cywilno-prawnej przed sądami powszechnymi. Zdaniem organu, anulowanie czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu nie może stanowić podstawy do wyprowadzenia osoby z lokalu czy budynku. Organ odwoławczy wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji zostało sformułowane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 107 § 1 k.p.a., gdyż w sentencji tej decyzji nie wskazano daty w jakiej nastąpiło zameldowanie G. P. na pobyt stały pod adresem C [...], a nadto zaskarżona decyzja została ponadto wydana z pewnym naruszeniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a.. Jednakże, zdaniem Wojewody, powyższe uchybienia proceduralne nie miały wpływu na prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, a zatem zaskarżona decyzja jako zasadna powinna być utrzymana w mocy.

Z powyższą decyzją Wojewody nie zgodziła się H. P. i pismem z dnia 10 grudnia 2014 r. wniosła na nią skargę, domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy zgodnie z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli oraz ocenę stopnia koncentracji spraw życiowych pod adresem C [...]. Zdaniem skarżącej, stanowiska obu organów zostały oparte na błędnie ustalonym stanie faktycznym w oparciu o zeznania świadków, którzy nie mogli mieć żadnej wiedzy o koncentracji życiowych spraw E. P., nie przebywali w tym czasie we wskazanej miejscowości i nie kontaktowali się ze stronami w tym czasie. Poza tym ich zeznania nie zostały potwierdzone żadnymi innymi dokumentami. Skarżąca zarzuciła również, że doszło do naruszenia art. 10 kpa poprzez niezapewnienie jej czynnego udziału w sprawie i uniemożliwienie jej ustosunkowanie się do przeprowadzonych dowodów w postaci zeznań świadków, na podstawie których organ dokonał błędnych ustaleń. Skarżąca stwierdziła, że w dniu 19 sierpnia 2014r. nie miała możliwości zadawania pytań zeznającym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Organ nie zgodził się z zarzutem naruszenia przepisów postępowania i oparcia rozstrzygnięcia na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Organ wyjaśnił, że stan faktyczny sprawy został ustalony w oparciu o wyjaśnienia nie tylko świadków, ale również stron postępowania, w tym tych stron, które są zainteresowane anulowaniem zameldowania G. P. Wszystkie złożone zeznania i wyjaśnienia potwierdziły, że w dacie zameldowania G. P. w budynku położonym w C [...], w budynku tym mieszkała jego matka. Słusznie zatem organ ewidencji odmówił anulowania zameldowania G. P. Za niezasadny organ uznał także zarzut pozbawienia skarżącej możliwości zadawania G. P. pytań w dniu 19 sierpnia 2014 r. Organ II instancji stwierdził, że wyjaśnienie złożone przez G. P. w tym dniu nastąpiło w toku czynności zapoznania się przez niego z aktami sprawy w trybie art. 10 kpa. Natomiast prawo do zadawania pytań stronom jest realizowane podczas rozprawy administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga H. P. nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie była kwestia sprawdzenia prawidłowości dokonania czynności materialno-technicznej polegającej na rejestracji pobytu stałego G. P. w budynku nr [...] położonym w miejscowości C.

Kwestię zameldowania regulują przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), które stanowią:

"Art. 6. 1. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania."

"Art. 10. 1. Osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące najpóźniej w 30. dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca.

2. Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu."

"Art. 47. 1. Organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym.

2. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy."

Mając na względzie treść przytoczonych wyżej przepisów należy podnieść, że warunkiem niezbędnym do dokonania prawidłowej czynności zameldowania osoby na pobyt stały pod podanym adresem jest fakt uprzedniego faktycznego zamieszkania tej osoby pod tym adresem (art. 6 ust. 1). Natomiast z treści art. 47 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika, że celem ewidencji jest rejestracja danych o faktycznym (rzeczywistym) miejscu pobytu osób. Należy podkreślić, że zameldowanie jest wyłącznie czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt pobytu osoby pod danym adresem. Odmienne stanowisko pozbawiałoby możliwości uregulowania takiej sytuacji przez organy meldunkowe wbrew regulacjom ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, która określa w art. 6 ust. 1 że: "pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania" oraz w art. 10 ust. 2 że: "zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu". W odniesieniu do kwestii badania prawidłowości czynności materialno - technicznej zameldowania jednolite jest stanowisko sądów administracyjnych, które Sąd w sprawie w pełni podziela. Uwzględniając cel, jakiemu służy obowiązek meldunkowy, ustawodawca wprowadził warunek przedstawienia potwierdzenia pobytu w lokalu jako okoliczności faktycznej. Jeżeli właściciel bądź inna osoba dysponująca prawem do lokalu nie może lub nie chce poświadczyć tej okoliczności, wówczas organ administracji, działając w oparciu o art. 47 ust. 2 ustawy, przeprowadza postępowanie wyjaśniające, które ma na celu ustalenie, czy osoba wnioskująca o zameldowanie, faktycznie w lokalu przebywa. Wobec powyższego należy stwierdzić, że nie tylko brak potwierdzenia pobytu w lokalu przez jego właściciela, ale i brak wyraźnej zgody na zameldowanie nie stanowi negatywnej przesłanki do dokonania zameldowania w określonym lokalu (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1278/10, LEX nr 758732, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 561/11, LEX nr 1259055, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 417/12, LEX 1226436). Zameldowanie osoby na pobyt stały jest dokonane prawidłowo, jeżeli osoba ta zamieszkuje w lokalu, w którym zarejestrowano jej pobyt stały i zamieszkiwała tam w dacie zameldowania z zamiarem pobytu stałego.

Z akt sprawy wynika, że G. P. w budynku nr [...] położonym w miejscowości C został zameldowany w dniu 7 maja 1971 r. na podstawie sporządzonego w tym dniu aktu urodzenia. Zgodnie z treścią art. 14 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych:

"Art. 14.

2. Zgłoszenie urodzenia dziecka dokonane we właściwym urzędzie stanu cywilnego zastępuje zameldowanie. Datą zameldowania dziecka jest data sporządzenia aktu urodzenia. Zameldowania dokonuje organ gminy właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego matki dziecka lub tego z rodziców, u którego dziecko faktycznie przebywa, a w przypadku braku miejsca pobytu stałego - organ właściwy ze względu na miejsce pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące."

Aby zatem można było zbadać, czy zameldowanie G. P. pod wskazanym adresem było prawidłowe należało ustalić, czy jego matka – Z. P. koncentrowała swoje sprawy życiowe w budynku nr [...] położonym w miejscowości C. W tym celu w dniu 10 i 26 czerwca 2014r. organ I instancji przesłuchał strony postępowania oraz osoby mieszkające w sąsiedztwie budynku nr [...] w miejscowości C. Z zeznań B. P. (k.16-17 t. II akt administracyjnych) wynika, że jego pierwsza żona – Z. P. mieszkała pod w/w adresem od dnia ich ślubu w dniu 27 czerwca 1970 r. do dnia zgonu w dniu 26 maja 1986r. Informacje te potwierdzili w swoich zeznaniach: K. P. (strona postępowania; k. 20-21 t. II akt administracyjnych), H. P. (strona postępowania; k. 22-23 t. II akt administracyjnych), M. P. (strona postępowania; k. 24-25 t. II akt administracyjnych), S. P. (świadek; k. 27-28 t. II akt administracyjnych), J. R. (świadek; k. 47-48 t. II akt administracyjnych) i A. B. (świadek; k. 50-51 t. II akt administracyjnych). Wszystkie te osoby potwierdziły, że Z. P. w momencie urodzenia syna G. mieszkała w budynku nr [...] położonym w miejscowości C. W związku z tym należy uznać, że czynność materialno-techniczna polegająca na zarejestrowaniu pobytu stałego G. P. w budynku nr [...] położonym w miejscowości C była prawidłowa i brak było podstaw do jej anulowania.

Zdaniem Sądu, zameldowanie wbrew woli właściciela stanowi niewątpliwie dla niego uciążliwość, jednakże ze względu na rejestracyjny charakter jaki meldunkowi nadał ustawodawca, okoliczność ta nie może mieć znaczenia w sprawie. Na gruncie przepisów meldunkowych nie powinno się bowiem załatwiać innych spraw spornych (w tym majątkowych, finansowych czy rodzinnych), gdyż do rozstrzygania tych kwestii właściwe pozostają sądy powszechne. Konieczność dokonania zameldowania nie jest bowiem uzależniona od stosunków panujących między stronami, nie wpływa na charakter tytułu prawnego do lokalu zamieszkiwanego przez określoną osobę. Zameldowanie, jako rejestracja stanu faktycznego nie sankcjonuje tego stanu, jak również nie tworzy jakichkolwiek uprawnień do uzyskania praw do mieszkania, skoro dokonanie zameldowania również nie jest uzależnione od przysługującego tytułu prawnego do lokalu.

Za niezasadne Sąd uznał zarzuty podniesione w skardze. Organy administracyjne ustaliły bowiem w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy opierając się na dostępnych dowodach i zeznaniach stron oraz świadków. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie została ona również pozbawiona czynnego udziału w sprawie, gdyż w dniu 19 sierpnia 2014 r. nie odbywało się żadne przesłuchanie stron, czy świadków, a jedynie zapoznawanie się z zebranym materiałem dowodowym przez pozostałe strony postępowania, tj. B. P., G. P., B. P. i E. P. (k. 61 t. II akt administracyjnych). Organy administracyjne nie miały obowiązku zawiadamiać o tym skarżącej. Skarżąca była natomiast obecna podczas przesłuchania tych osób w dniu 10 czerwca 2014r. i miała możliwość zadawania im pytań z czego jednak nie skorzystała.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy administracji obu instancji przeprowadziły prawidłowo postępowanie w sprawie i dokonały właściwej oceny stanu faktycznego. W przeprowadzonym postępowaniu organy w żaden sposób nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, a zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł – jak w sentencji.