Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 97/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.), Sędziowie: NSA Anna Orłowska, NSA Marek Gorski, Protokolant Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. S. na decyzję Wojewody z dnia 10 maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 22 marca 2002 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia 22 marca 2002 r. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960) orzekł o wymeldowaniu H. S. wraz z dziećmi z miejsca pobytu stałego w B. przy ulicy [...].

W uzasadnieniu Prezydent Miasta podał, że na wniosek Zrzeszenia Właścicieli i Zarządców Domów wszczęto postępowanie w sprawie o wymeldowanie H. S. i jej dzieci z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w B. przy ulicy [...]. Wniosek ten poparli właściciele domu Państwo I. i E. B. oraz najemcy lokalu Państwo I. i J. R. W uzasadnieniu podano, że Pani H. S. wraz z dziećmi opuściła miejsce zameldowania i nie przebywa w nim od 1996 r., a ponadto najemca lokalu Pan M. S. na podstawie wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w B. z dnia 27 kwietnia 2000 r. (sygn. akt [...]) utracił prawo do lokalu nr [...] przy ulicy [...]. W późniejszym czasie dokonano sprostowania wniosku, żądając wymeldowania z adresu B. ul. [...].

Organ I instancji następnie podał, że H. S. od dnia 27 lipca 1987 r. zameldowana jest na pobyt stały w B. przy ulicy [...]. Pod tym adresem zostały zameldowane również jej dzieci. W dniu 8 maja 1991 r. jej mąż zawarł ze Zrzeszeniem Właścicieli i Zarządców Domów umowę najmu, którego przedmiotem był lokal nr [...]przy ulicy [...]. Po zawarciu tej umowy strona nie dokonała obowiązku zgłoszenia nowego miejsca pobytu. Obecnie najemcami lokalu nr [...] są Państwo I. i J. R. W trakcie oględzin ustalono, że lokal nr [...] w całości zajmuje rodzina R.

Wobec powyższego istnieją przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu Pani H.S. jej dzieci z lokalu nr [...] przy ulicy [...] - w oparciu o pierwszą część art. 15 ust. 2. Strona wraz z dziećmi utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego.

W odwołaniu od powyższej decyzji H. S. podała, że organ administracji wykorzystał błąd co do numeru lokalu, gdyż zameldowanie dotyczyło lokalu nr [...], zaś umowa najmu została zawarta na lokal nr [...] oraz wskazała, że sprawa w przedmiocie wymeldowania została rozstrzygnięta decyzją Prezydenta Miasta z dnia 2 kwietnia 1998 r., nr [...].

Wojewoda decyzją z dnia 10 maja 2002 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji.

Organ II instancji wskazał, iż przepis art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych określa dwa odrębne stany faktyczne, przy zaistnieniu których organ gminy zobowiązany jest do wydania z urzędu lub na wniosek strony decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego.

Pierwszy stan faktyczny ma miejsce wówczas, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Drugi stan faktyczny zachodzi wówczas, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Z uwagi na to, że miejsce pobytu Pani H. S. jest znane, słusznie organ I instancji rozpatrywał przedmiotową sprawę w oparciu o pierwszy z opisanych wyżej stanów faktycznych.

Rozpatrując sprawę przy uwzględnieniu pierwszego stanu faktycznego postępowanie dowodowe ograniczone jest wyłącznie do ustalenia, czy w czasie rozpatrywania wniosku o wymeldowanie po stronie danej osoby spełnione zostały wymienione w nim przesłanki.

Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że prowadzone postępowanie administracyjne dotyczy wymeldowania H. S. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w B., do którego to lokalu posiadała uprawnienie do przebywania i gdzie faktycznie zamieszkiwała wraz z dziećmi i mężem M. S. Pomyłkowo zaś zameldowana została w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Z akt sprawy wynika, że Pan M. S. zawarł w dniu 8 maja 1991 r. ze Zrzeszeniem Właścicieli i Zarządców Domów w B. umowę o najem lokalu nr [...] przy ul. [...] w B. Zgodnie z art. 9 ust. 3 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. prawo lokalowe / Dz. U. Nr 14, poz.84/ małżonkowie wspólnie zajmujący lokal są najemcami tego lokalu, chociażby umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich. Mąż wyżej wymienionej w wyniku orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 27 kwietnia 2000 r. eksmisji z powyższego lokalu utracił uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bezspornie, że H. S. wraz z dziećmi opuściła przedmiotowy lokal. Przebywa od 18 kwietnia 2000 r. w Schronisku Matki z Dzieckiem w B. W dotychczasowym miejscu pobytu stałego nie posiada żadnych mebli ani innych rzeczy, co oświadczyła do protokołu z oględzin lokalu przeprowadzonych w dniu 23 stycznia 2002 r. W składanych w trakcie prowadzonego postępowania pismach wyjaśnia, że ma zamiar powrócić do lokalu, w którym zamieszkiwała na pobyt stały.

Organ odwoławczy stwierdził, że wobec dobrowolnego opuszczenia lokalu przez wyżej wymienioną należy przyjąć, że zrezygnowała sama z uprawnienia do przebywania w lokalu , czym spełniła pierwszą z koniecznych przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu, tj. utratę uprawnienia do przebywania w lokalu. Bezspornym jest również, że strona opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania się i mimo utrudnienia w dostępie do lokalu, zabezpieczonego przez Zrzeszenie Właścicieli i Zarządców Domów nie wystąpiła na drogę postępowania prawnego zmierzającego do przeciwdziałania przeszkodom w możliwości korzystania z mieszkania. Powyższe wskazuje na to, że spełniła również drugą z koniecznych przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu, tj. opuszczenie miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się. Należy również podkreślić, że brak jest podstaw prawnych do badania przez organ prowadzący postępowanie o wymeldowanie zamiarów osoby opuszczającej dotychczasowe miejsce pobytu stałego, co do ewentualnego powrotu do tego miejsca.

Nadto organ II instancji stwierdził, że podniesiony przez odwołującą zarzut ponownego rozstrzygania przez organ I instancji sprawy zakończonej już decyzją ostateczną, nie jest uzasadniony, gdyż okoliczności faktyczne powstałe po wydaniu decyzji ostatecznej dały podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie o wymeldowanie.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. S. zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżąca zarzuciła, iż organy oparły się wyłącznie na zeznaniach osób zainteresowanych w wydaniu negatywnej dla niej decyzji, nie uwzględniając żadnych jej oświadczeń. Nadto skarżąca wskazała, iż jeżeli zachodzi spór co do uprawnień do lokalu organ administracji winien zawiesić postępowanie i wezwać osobę zameldowaną do wystąpienia w określonym terminie do sądu powszechnego z powództwem o ustalenie praw do lokalu, tego zaś organy w niniejszej sprawie nie uczyniły.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, jednakże z innych względów niż w niej podniesione. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przepis art. 15 ust. 2 ustawy i ewidencji ludności i dowodach osobistych dotyczy sytuacji, w których osoba spełniając w dacie dokonywania zameldowania warunki konieczne do zameldowania, opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego.

Przesłanka zameldowania, określona w art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy występuje wówczas, gdy łącznie spełnione zostaną warunki określone tymi przepisami, tj. gdy osoba zamieszkuje w określonej miejscowości pod określonym adresem oraz ma zamiar stałego w nim przebywania (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 1994 r., VSA 1773/98, Lex nr 49403).

W sytuacji, w której zachodzą wątpliwości, co do spełnienia warunków meldunkowych w dacie dokonywania zameldowania organ ewidencyjny jest uprawniony do ich wyjaśnienia w trybie art. 47 ust. 2 cytowanej ustawy. W przypadku stwierdzenia, że w dacie rejestracji nie zachodziły przesłanki do zameldowania organ orzeka o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu.

W przedmiotowej sprawie, co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, skarżąca w dniu 27 lipca 1987 r. została zameldowana w B. przy ulicy [...]. Natomiast jak twierdzi sama skarżąca i co wydaje się wynika z materiałów, którymi dysponowały organy administracji publicznej obu instancji, skarżąca faktycznie zamieszkiwała w B. przy ulicy [...].

Wobec powyższego jednoznacznego wyjaśnienia w sprawie wymagała kwestia czy skarżąca w dacie zameldowania zamieszkiwała przy ulicy [...] w lokalu nr [...] czy w lokalu nr [...]. Od wyjaśnienia tej kwestii zależy bowiem przedmiot sprawy administracyjnej. W sytuacji bowiem ustalenia, że skarżąca nigdy nie zamieszkała w lokalu, w którym została zameldowania, tj. lokalu nr [...] nie zachodzą podstawy do orzekania o wymeldowaniu, gdyż wówczas zastosowanie ma art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stanowiący podstawę do orzeczenie o usunięciu z ewidencji zapisu o zameldowaniu.

W przedmiotowej sprawie nie można, tak jak uczynił to organ odwoławczy, utrzymać decyzji o wymeldowaniu z lokalu nr [...], uznając jednocześnie, iż w rzeczywistości postępowanie dotyczy wymeldowania z lokalu nr [...]. Organ I instancji wyraźnie bowiem stwierdził w uzasadnieniu decyzji, iż orzeka o wymeldowaniu skarżącej z lokalu nr [...], gdyż po zawarciu umowy najmu opiewającej na lokal nr [...] nie dokonała obowiązku zgłoszenia nowego miejsca pobytu.

Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie przed wydaniem rozstrzygnięcia niezbędnym było dokonanie jednoznacznych ustaleń w którym z lokali skarżąca rzeczywiście zamieszkiwała w dacie dokonania zameldowania na pobyt stały. Niniejsze ustalenie prowadzi do określenia przedmiotu postępowania, tj. czy przedmiotem tym będzie wymeldowanie (art. 15 ust. 2), czy może usunięcie z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu (art. 47 ust. 2). W każdej z tych rodzajów spraw ocenie podlegają inne przesłanki, decydujące o rozstrzygnięciu.

Nadto organ odwoławczy nie dołączył do akt, ani bliżej nie określił treści decyzji Prezydenta Miasta z dnia 2 kwietnia 1998 r., na którą powoływała się skarżąca w odwołaniu. Enigmatyczne uzasadnienie dotyczące tej kwestii nie czyni zadość obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Zatem należało uznać, że organy naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie należy wskazać, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. K 20/01 (OTK-A 2002/3/34) uznał, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Utrata mocy obowiązującej przez art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skutkuje tym, że kwestia uprawnień do przebywania w lokalu i ich utrata nie stanowi podstawy decydującej o możliwości wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego, czy też usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu. W przeciwnym razie w dalszym ciągu byłby faktycznie jako jedna z podstaw prawnych decyzji stosowany przepis niezgodny z Konstytucją. Wobec tego kwestia uprawnień do lokalu pozostaje bez znaczenia dla rozpatrzenia sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę rzeczą organów prowadzących ewidencję ludności będzie dokonanie jednoznacznych ustaleń na okoliczność zamieszkiwania skarżącej w dacie zameldowania w lokalu nr 4, co umożliwi dopiero prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.

Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

W oparciu o art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.