Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1929/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Andrzej Kołodziej (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), odmówił K. P. przyznania renty specjalnej.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ww. ustawy Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Przyznanie lub odmowa przyznania emerytury lub renty na podstawie tego upoważnienia ma charakter uznaniowy.

Świadczenie specjalne może być przyznane osobie posiadającej wybitne i niepowtarzalne zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności, np. zawodowej, artystycznej, społecznej czy politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowych zdarzeń losowych. Sytuacja bytowa wnioskodawcy, choć brana jest pod uwagę, nie może być jedyną przesłanką uzasadniającą przyznanie takiego świadczenia.

Organ stwierdził, że okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania K. P. świadczenia specjalnego. Wykazana działalność wnioskodawcy w zakresie krwiodawstwa nie posiada wymaganego charakteru wyjątkowego i jest niewystarczająca do wyróżnienia właśnie jego z grona innych honorowych dawców krwi.

K. P. złożył odwołanie od ww. decyzji. Podniósł w nim, że w związku ze swoim inwalidztwem uważa się za pokrzywdzonego przez Państwo Polskie i skorumpowaną biurokrację jaką jest orzecznictwo ZUS.

Podkreślił, że nikt nie zwraca uwagi na jego potrzeby i trudną sytuację życiową. Zamiast udzielić pomocy kolejne instytucje sugerują zwrócenie się o nią do członków najbliższej rodziny. Zaznaczył, że o należną pomoc będzie ubiegał się od Prezydenta RP, Helsińskiej Organizacji Praw Człowieka, a o swojej sytuacji powiadomi media.

Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...] utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z przyjętymi zasadami postępowania, potwierdzonymi przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05 (123/9A/2006) oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności, np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej, czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium oceny. W przeciwnym wypadku świadczenia specjalne zastępowałyby świadczenia przyznawane w ramach pomocy społecznej.

Wniosek o przyznanie świadczenia motywowany był brakiem możliwości uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy przyznawanej w trybie zwykłym oraz odmową przyznania renty w drodze wyjątku.

Organ nadmienił, że wykazana działalność w zakresie krwiodawstwa nie posiada charakteru wyjątkowego i nie jest wystarczająca do wyróżnienia z grona innych honorowych dawców krwi. Podkreślono, że honorowi dawcy krwi mają szereg innych uprawnień wynikających między innymi z ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi, ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych art. 43 (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), czy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.). Obecna sytuacja wnioskodawcy nie jest zatem wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W dniu [...] września 2013 r. K. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. W jej uzasadnieniu podniósł, że Państwo Polskie nie dba o dobro swoich obywateli i nie jest zainteresowane problemami prostych ludzi. Prezes Rady Ministrów odmawiając przyznania renty pozbawił go normalnych warunków do życia i pozostawiając ma łaskę innych osób. Stwierdził również, że jego żona nie ma dochodu pozwalającego na utrzymanie dwóch osób w tym opłacenie bardzo drogich leków i rehabilitacji. Dodał, że zaistniała sytuacja niechybnie doprowadzi do rozpadu jego małżeństwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podnosząc argumenty powołane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Świadczenia z omawianego przepisu mają charakter wyjątkowy i finansowane są bezpośrednio z budżetu Państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 84 ustawy emerytalnej). Ustawa nie gwarantuje przyznania świadczenia, nie stwarza także podstaw do występowania z jakimikolwiek roszczeniami w tym zakresie. Kwestię przyznania świadczenia pozostawia uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów.

Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza jej sądowej kontroli, ale oznacza, że kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych, określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oceniając zaskarżoną decyzję w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, by naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.

Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona jedynie w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W niniejszej sprawie Prezes Rady Ministrów prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, właściwie kwalifikując stan faktyczny sprawy w kontekście stosowanego art. 82 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Trybunał Konstytucyjny badając konstytucyjność powołanego przepisu i stwierdzając w wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05, że jest on zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji, wskazał, że "Celu ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych, itd. (...). Chodzi bowiem o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Z uwagi na różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność tego typu zasług użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione (...)".

Kierując się wskazaną wykładnią, Sąd podziela stanowisko organu, że w sytuacji skarżącego nie można mówić o szczególnie uzasadnionym przypadku, który mógłby przemawiać za przyznaniem świadczenia. Sąd, podobnie jak organ, musi kierować się jedynie obiektywnymi kryteriami oceny. Taka obiektywna ocena nie daje zaś podstaw do przyjęcia, że działalność K. P. nosi znamiona działalności wybitnej i wyjątkowej.

Niewątpliwie godna pochwały i bezsprzecznie doniosła jest działalność skarżącego polegająca na honorowym krwiodawstwie.

Jednak ocena w tym zakresie musi być przeprowadzona według kryteriów zobiektywizowanych, uwzględniających zarówno wybitność jak i wyjątkowość osiągnięć.

Podkreślić należy, że postawę podobną do skarżącego prezentuje wielu ludzi. Do Polskiego Czerwonego Krzyża należy 1300 klubów zrzeszających blisko 25 tysięcy członków i ponad 120 tysięcy wolontariuszy - honorowych krwiodawców.

W samym województwie [...] jedynie w 2013 r. Prezydent RP nadał 80 osobom odznaczenia honorowego dawcy krwi. Z pośród wymienionych honorowych krwiodawców, 13 osób otrzymało Złoty Krzyż Zasługi, 16 osób Srebrny Krzyż Zasługi, a 31 osób Brązowy Krzyż Zasługi.

Gdyby przyjąć za prawidłowy punkt widzenia skarżącego, wówczas należałoby przyznać świadczenia specjalne bardzo wielu osobom, które zasłużyły się w sposób podobny do skarżącego. Wtedy świadczenia specjalne Prezesa Rady Ministrów utraciłyby swój wyjątkowy charakter, stając się świadczeniami o charakterze niemal powszechnym.

Zatem dokonania skarżącego, jego postawę społeczną należy niewątpliwie ocenić wyróżniająco, lecz trudno dopatrzyć się w niej niepowtarzalności i wyjątkowości.

Z kolei ciężka sytuacja zdrowotna skarżącego objawiająca się: niedowładem [...], chorobą [...] i przewlekłą chorobą [...], powodująca całkowitą niezdolność do pracy oraz do samodzielnej egzystencji nie daje podstawy do przyznania świadczenia specjalnego bowiem nie jest ono świadczeniem socjalnym i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby wnoszącej o to świadczenie, nawet, gdy są one uzasadnione. Zabezpieczanie potrzeb bytowych osób znajdujących się w niedostatku pozostaje w gestii instytucjonalnej pomocy społecznej.

Celem regulacji zawartej w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jest uhonorowanie osób szczególnie zasłużonych i wybitnych lub dotkniętych szczególnymi zdarzeniami losowymi.

Natomiast do szczególnych zdarzeń losowych można zakwalifikować przykładowo, utratę dorobku życia, w tym mieszkania, na skutek wystąpienie klęsk żywiołowych, śmierć lub kalectwo jedynego żywiciela wieloosobowej rodziny, w której występują dzieci wymagające stałej opieki.

Należy podkreślić, iż przed podjęciem decyzji organ szczegółowo i wszechstronnie przeanalizował zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Organ dokładnie zbadał sytuację socjalno-bytową wnioskodawcy. Ustalił na podstawie informacji z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] oraz oświadczeń skarżącego wysokość świadczeń emerytalnych pobieranych przez żonę skarżącego, jej wynagrodzenia z tytułu pracy na umowę zlecenie, zasiłek pielęgnacyjny wnioskodawcy oraz dodatek do czynszu. Organ przeanalizował koszty utrzymania skarżącego i jego rodziny.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie uznaniowość organu nie była wyrazem dowolności w podejmowaniu decyzji, zatem nie miało miejsca przekroczenie granic uznania administracyjnego. Postępowanie administracyjne przeprowadzone było z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.