Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1498/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 201
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 37 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 1990 nr 51 poz 298
law: Ustawa z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.
article: art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 1996 nr 118 poz 561
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Kopalni [...] w R. S.A. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącej Kopalni [...] w R. S.A. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Spółki Akcyjnej z siedzibą w R. – [...] w R., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie prowadzone przez organ I instancji.

Postępowanie zakończone powyższą decyzją dotyczyło oceny legalności decyzji Wojewody [..] z dnia [...] lipca 2009 r. znak [...] o odmowie uwzględnienia żądania zawartego we wniosku Spółki Akcyjnej z siedzibą w R. – [...] w R. (dalej jako Spółka) z dnia 8 czerwca 2009 r. dotyczącego stwierdzenia, że z dniem 27 maja 1991 r. przedsiębiorstwo państwowe [..] w K. z siedzibą w R. nabyło z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, położonych w miejscowości D., gmina C., powiat [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Spółka pismem z dnia 8 czerwca 2009 r. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania o uwłaszczenie, w trybie art. 201 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) – dalej jako u.g.n., przedsiębiorstwa państwowego [...] w K. z siedzibą w R. działkami nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, położonymi w obrębie D., jedn. ewid. C.

Po wszczęciu postępowania Kierownik Oddziału w Wydziale [...] Urzędu Wojewódzkiego pismem z dnia 29 lipca 2009 r. poinformował wnioskodawcę, iż Spółka nie jest stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe [...] w K. z siedzibą w R. z mocy prawa z dniem 27 maja 1991 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, oznaczonego jako działki nr [...] i nr [...].

Pismem z dnia 18 sierpnia 2009 r. Spółka, złożyła odwołanie od ww. pisma z dnia 29 lipca 2009 r. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., art. 61 § 3 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. Odwołująca się wskazała również na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 201 u.g.n. w związku z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego przez przedsiębiorstwo państwowe, które przejęło mienie będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie kopalni odkrywkowych, może być wszczęte wyłącznie z urzędu.

Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. znak [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania.

Na skutek wniesionej skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 162/10 uchylił postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. Uzasadniając wyrok Sąd wskazał, że brak jest podstaw do traktowania pisma Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. wyłącznie w kategoriach informacji. Pismo to rozstrzyga bowiem o braku legitymacji materialnej Spółki do występowania w charakterze strony i zawiera niezbędne elementy decyzji administracyjnej. Ponadto pismo to jest konsekwencją wystąpienia do właściwego organu z wnioskiem o wydanie decyzji uwłaszczeniowej, w której organ dokonałby oceny przysługującego wnioskodawcy uprawnienia, i zostało wydane w wyniku postępowania wszczętego z dniem złożenia przez Spółkę wniosku o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez jej poprzednika prawnego prawa użytkowania wieczystego działek nr [...]. Sąd wskazał również, że nie można załatwić w formie pisma wniosku podmiotu o wydanie decyzji w sprawie, która zgodnie z art. 1 pkt 1 k.p.a. podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Sąd podkreślił również, że ocena czy wnioskodawca może występować w postępowaniu administracyjnym, którego dotyczy wniosek, w charakterze strony, może zostać dokonana wyłącznie w drodze decyzji, od której służą przewidziane prawem środki zaskarżenia, a nie w piśmie, od którego nie przysługują środki odwoławcze. Sąd wskazał również, że z chwilą wystąpienia z wnioskiem o uwłaszczenie działkami nr [...], Spółka stała się stroną postępowania w tej sprawie, bowiem legitymowała się interesem prawnym, opartym na prawie materialnym - art. 201 u.g.n. Zatem rozstrzygnięcie przez organ I instancji, że Spółka nie posiada interesu prawnego zostało zawarte w piśmie, które ze względu na jego treść mogło być uznane za decyzję administracyjną o umorzeniu postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] października 2011 r. sygn. akt [...] oddalił skargę kasacyjną Ministra Infrastruktury od wyroku Sądu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd kasacyjny wyjaśnił, że sprawa, która zawisła przed Wojewodą [...] miała charakter administracyjny w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. i sprawę tę organ winien załatwić w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto w ocenie Sądu pismo Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. spełnia wymagania stawiane rozstrzygnięciom o charakterze decyzji w rozumieniu przepisu art. art. 104 k.p.a. W szczególności w piśmie tym została zawarta wypowiedź o kwestii prawnej, dotyczącej podmiotu występującego o uwłaszczenie. Nieprawidłowe było jedynie przyjęcie, że decyzja ta ma charakter decyzji umarzającej postępowanie w sprawie, gdyż w istocie, decyzja z dnia [...] lipca 2009 r. stanowiła odmowę uwzględnienia żądania zawartego we wniosku.

W następstwie powyższego pismem z dnia 6 stycznia 2010 r. Spółka wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o umorzenie postępowania wszczętego przez Wojewodę [...] z urzędu w sprawie uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego [...] w K. z siedzibą w R. działkami nr [...], położonymi w obrębie D.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak [...] odmówił umorzenia postępowania administracyjnego prowadzonego z urzędu na podstawie art. 201 u.g.n. w sprawie uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego [...] w K. działkami nr [...] i nr [...].

Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie do organu drugiej instancji.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. znak [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. i umorzył postępowanie prowadzone w pierwszej instancji.

Następnie Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Spółki o wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji z dnia [...] lutego 2011 r., wyjaśnił, iż decyzją tą uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmawiającą umorzenia postępowania prowadzonego z urzędu w sprawie stwierdzenia uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego [...] w K. działkami nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, w obrębie D., jednostka ewidencyjna C. i umorzył postępowanie I instancji, tj. umorzył postępowanie w sprawie odmowy umorzenia postępowania prowadzonego z urzędu.

W związku z powyższym do rozpatrzenia pozostało odwołanie Spółki, od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. znak [...].

W toku postępowania odwoławczego na wstępie organ wskazał, że w myśl przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wydanym w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt [...]. W konsekwencji organ uznał, że pismo Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. znak [...] stanowi decyzję odmawiającą uwzględnienia żądania Spółki zawartego we wniosku z dnia 8 czerwca 2009 r. o uwłaszczenie, w trybie art. 201 u.g.n. przedsiębiorstwa państwowego [...] w K. działkami nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, położonymi w obrębie D., jedn. ewid. [...]. Badając przekształcenia własnościowe mające wykazać czy Spółka jest następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] w K. z siedzibą w R. organ ustalił, że Minister Transportu i Gospodarki Morskiej zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r., działając na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1991 r. Nr 18, poz. 80), utworzył z dniem 1 maja 1991 r. przedsiębiorstwo państwowe o nazwie "[...] w K. z siedzibą w R.". Przedsiębiorstwo to przejęło składniki majątkowe oraz zobowiązania i wierzytelności zniesionej jednostki organizacyjnej o nazwie "[...] w K. z siedzibą w R.". Na podstawie załącznika do zarządzenia Nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 1994 r. w sprawie zmiany zarządzeń o utworzeniu przedsiębiorstw państwowych przekształconych z rejonów dróg publicznych, okręgowych zakładów transportu i maszyn drogowych, rejonów budowy dróg i mostów, rejonów budowy dróg, rejonów budowy mostów, kopalni odkrywkowych surowców drogowych, rejonów eksploatacji kruszywa i dyrekcji okręgowych dróg publicznych, ustalono, że utworzone ww. zarządzeniem Nr [...] z dnia [..] kwietnia 1991 r. przedsiębiorstwo państwowe o nazwie "[...] w K. z siedzibą w R." zostało wyposażone m. in. w działki nr [...]. Następnie zarządzeniem Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. nr [...] w sprawie likwidacji przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] w K. z siedzibą w R., postawiono w stan likwidacji, w celu prywatyzacji przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...] w K. z siedzibą w R. W § 1 pkt 3 ww. zarządzenia wskazano, że celem likwidacji Przedsiębiorstwa jest jego prywatyzacja, następująca poprzez oddanie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. do odpłatnego korzystania i pobierania pożytków, spółce kapitałowej prawa handlowego pod nazwą "[...] w R." S.A. z siedzibą w R., spełniającej wymogi art. 38 ust. 1 pkt 2, 3, 4 i 5 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Następnie decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] przedsiębiorstwo państwowe [...] w K. z siedzibą w R. zostało uznane z dniem 1 stycznia 1998 r., w trybie art. 37 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm.) w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 118, poz. 561 ze zm), za zlikwidowane. W § 1 pkt 2 ww. decyzji z dnia 31 grudnia 1997 r. ustalono, że przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 k.c. zlikwidowanego przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] w K. z siedzibą w R. zostanie oddane do odpłatnego korzystania spółce pod firmą [...] w R. Spółka Akcyjna z siedzibą w R. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] stycznia 1998 r. sygn. [...] przedsiębiorstwo państwowe [...] w K. z siedzibą w R. zostało wykreślone z rejestru przedsiębiorstw państwowych, na podstawie decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1998 r. Rep. A [...] - umową oddania mienia Skarbu Państwa do odpłatnego korzystania, Skarb Państwa oddał [...] w R. S. A. z siedzibą w R. zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, obejmujących wszystko co wchodzi w skład przedsiębiorstwa - w rozumieniu art. 551 k. c., pozostającego do dnia likwidacji we władaniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: [...] w K. z siedzibą w R., do odpłatnego korzystania i pobierania pożytków, na czas określony od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Następnie aktem notarialnym - umową przeniesienia własności przedsiębiorstwa i ustanowienia hipotek, z dnia [...] grudnia 2002 r. rep. A nr [...] Skarb Państwa przeniósł na [...] w R. S.A. z siedzibą w R. mienie Skarbu Państwa w rozumieniu art. 551 k. c. - po zlikwidowanym w celu prywatyzacji przedsiębiorstwie państwowym pod nazwą: [...] w K. z siedzibą w R. - jako zespół składników materialnych i niematerialnych szczegółowo wymienionych w załączniku do umowy o oddanie do odpłatnego korzystania mienia Skarbu Państwa. W dniu 4 czerwca 2004 r. [...] w R. S.A. w R. zmieniła nazwę na Spółka Akcyjna z siedzibą w R. – [...] w R.

Organ pierwszej instancji powołał się na treść przepisu art. 551 k.c, określającego przedsiębiorstwo jako zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, oraz wskazującym co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, oraz na treść przepisu art. 55 2 k.c., który stanowi, że czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych. Ponadto zaznaczył, że zbycie przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisu art. 551 k.c. nie skutkuje następstwem prawnym o charakterze ogólnym, a ma jedynie charakter succesio singularis w rozumieniu przepisu art. 192 pkt 3 k.p.c. Przy następstwie pod tytułem szczególnym (sukcesja syngularna) dochodzi do nabycia indywidualnie prawa lub praw podmiotowych. W związku z tym skuteczność takiego nabycia rozważa się odrębnie w odniesieniu do każdego z przenoszonych praw i na podstawie reguł dotyczących danego prawa.

Uwzględniając powyższe ustalenia organ pierwszej instancji wskazał, że zarówno umowa z dnia [...] stycznia 1998 r. Rep. [...], jak również umowa z dnia [...] grudnia 2002 r. rep. A nr [...], nie dotyczyła całości zlikwidowanego przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: [...] w K. z siedzibą w R., w rozumieniu art. 551 k.c. Przedmiotem ww. umów było bowiem jedynie mienie oddane w leasing wymienione w pkt. VI umowy z dnia [...] grudnia 2002 r., tj.

- prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste nr Kw Nr [...] - obejmującą jedyną działkę nr [...] obszaru [...], Kw Nr [...] - składającą się z działek nr [...] obszaru [...] obszaru [...] Kw Nr [...]- składającej się z działek nr nr: [...] łącznego obszaru [...], Kw Nr [...] - składającej się z działek nr nr: [...] łącznego obszaru [...], Kw Nr [...] - składającej się z działek nr [...] łącznego obszaru [...], Kw Nr [...] - obejmującej jedyna działkę nr [...] obszaru [...] oraz znajdujące się na nich, a stanowiące przedmiot odrębnej własności budynki, budowle i urządzenia,

- prawa własności nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste Kw Nr [...] - składającej się z działek nr nr [...] łącznego obszaru [...] , Kw Nr [...]- obejmującej jedyną działkę nr [...] obszaru [..], Kw Nr [..] - składającej się z działek nr nr: [...] łącznego obszaru [...] Kw Nr [...] - obejmującej jedyną działkę nr [...] obszaru [...], Kw Nr [...] - obejmującej jedyną działkę nr [...] obszaru [...], Kw Nr [...] - obejmującej jedyną działkę nr [...] obszaru [...], Kw Nr [...] - składającej się z działek nr nr: [...] łącznego obszaru [...], Kw Nr [...] - obejmującej jedyną działkę nr [...] obszaru [...], Kw Nr [...] - obejmującej jedyną działkę nr [...] obszaru [...], Kw Nr [...] - składającej się z działek nr nr: [...] łącznego obszaru [...], Kw Nr [...] - obejmującej jedyną działkę nr [...] obszaru [...], Kw Nr [...] - obejmującej jedyną działkę nr [...] obszaru [...], Kw Nr [...] - obejmującej jedyną działkę nr [...] obszaru [...], Kw Nr [...] - obejmującej jedyną działkę nr [...] obszaru [...], Kw Nr [...]- obejmującej jedyną działkę nr [...],

- inne składniki majątkowe - w tym ruchomości i prawa niematerialne określone w umowie o oddanie mienia Skarbu Państwa do odpłatnego korzystania.

Organ zaznaczył, że umowy te nie odnoszą się do działek wymienionych we wniosku uwłaszczenie, tj. do działek nr [..].

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał również, że zarządzenia Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. nr [...] do przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] w K. z siedzibą w R. zastosowano przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 118, poz. 561 ze zm.), dokonując prywatyzacji bezpośredniej przedsiębiorstwa, bez przekształcenia tego przedsiębiorstwa w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa. Oznacza to, że z chwilą likwidacji przedsiębiorstwa państwowego posiadane przez przedsiębiorstwo państwowe prawa lub roszczenia do nieruchomości przeszły na Skarb Państwa, jako bezpośredniego następcę prawnego tego przedsiębiorstwa. Spółka [...] w R. S.A. w R., która następnie zmieniła nazwę na Spółka Akcyjna z siedzibą w R. – [...] w R., nie jest więc w tej sytuacji następcą prawnym zlikwidowanego przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] w K. z siedzibą w R. Ponadto Spółce tej Skarb Państwa nie przekazał ww. umową leasingową praw rzeczowych do przedmiotowych działek nr [...] ani roszczeń z art. 201 u.g.n. Istniejące w aktach umowy nie czynią Spółki następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego (następcą tym jest bowiem Skarb Państwa), a zatem Spółka nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu o uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego ww. działkami nr [...], ponieważ nie posiada w tym zakresie interesu prawnego. Natomiast ewentualne korzystanie z ww. działek wskazuje wyłącznie na interes faktyczny, który nie jest objęty dyspozycją art. 28 k.p.a. Skoro więc Spółka [...] przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] w K. z siedzibą w R., zatem brak jest podstaw do prowadzenia postępowania uwłaszczeniowego z wniosku Spółki, a wszczęte postępowanie należy umorzyć w trybie przepisu art. 105 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzja z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Spółki, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie prowadzone przez organ I instancji.

Na powyższą decyzję Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia.

Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie:

- przepisu art. 28 k.p.a. w związku z art. 55 1 k.c. i art. 55 2 k.c. oraz art. 40 ust. 1 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych poprzez uznanie, że [...] nie ma interesu prawnego w sprawie o uwłaszczenie na działkach [...] położonych w D., gmina C.,

- art. 57 u.g.n. poprzez przyjęcie, że działki nr [...] stanowią pozostałości po sprywatyzowanym przedsiębiorstwie państwowym i jako takie powinny przejść na własność Skarbu Państwa,

- przepisów art. 7 w związku z art. 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i nie odniesienie się do wszystkich zgłoszonych dowodów, oraz przepisu art. 105 k.p.a. poprzez nieuzasadnione umorzenie postępowania wszczętego wnioskiem o uwłaszczenie złożonym przez Spółkę Akcyjną z siedzibą w R. – [...] w R. w dniu [...] czerwca 2009 r., a także art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca zakwestionowała stanowisko organu, iż nie przysługuje mu interes prawny do żądania uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego [...] w R. Zdaniem skarżącej argumentacja ta nie uwzględnia treści umów z dnia [...] stycznia 1989 r., i z dnia [...] grudnia 2002 r., obowiązujących w dacie dokonania czynności prawnych przepisów art. 55 2 jak również brzmienia przepisów art. 37 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 39 i art. 40 ustawy prywatyzacyjnej. Na podstawie tych dwóch umów skarżąca stała się właścicielem wszystkich składników majątkowych zlikwidowanego przedsiębiorstwa państwowego. Skarżąca zauważyła, że analiza powołanych wyżej umów nie mogła być dokonana bez uwzględnienia zgodnego zamiaru stron, a zapisy zawarte w pierwszej z umów wyraźnie wskazują, że przedmiotem umowy o oddanie mienia Skarbu Państwa do odpłatnego korzystania było przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55 1 k.c. czyli całość organizacyjna służąca do realizacji konkretnego celu gospodarczego. Zdaniem skarżącej wolę stron umów z dnia [...] stycznia 1998 r., i z dnia [...] grudnia 2002 r., potwierdza również fakt, że zarówno przepisy ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych z 1990 roku jak i przepisy ustawy o komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych z 1996 r., dopuszczały możliwość zadysponowania jedynie całym przedsiębiorstwem bez możliwości włączenia któregokolwiek ze składników wchodzących w jego skład. Należy również pamiętać o tym, że podstawowym celem prywatyzacji było zachowanie przedsiębiorstwa jako całości w jego dotychczasowym składzie, a zatem ze wszystkimi składnikami majątkowymi i niemajątkowymi jakie przysługiwały uprzednio likwidowanemu przedsiębiorstwu.

Skarżąca podniosła również, że przepis art. 551 k.c. nie reguluje zagadnienia sukcesji, ale wylicza składniki, które tworzą jeden przedmiot prawa własności to jest przedsiębiorstwo. Do przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. odnosi się art. 40 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, który niejako "uszczegóławia" unormowania k.c. odnoszące się do zbywania przedsiębiorstwa. Skarżąca uważa więc, że na podstawie tego przepisu jest ogólnym następcą zlikwidowanego przedsiębiorstwa państwowego i już ta właśnie okoliczność przesądza o istnieniu po jego stronie interesu prawnego w stwierdzeniu uwłaszczenia. Spółka podniosła również, że w doktrynie ukształtowało się stanowisko zgodnie z którym oświadczenie woli, którego przedmiotem jest przedsiębiorstwo nie musi w swojej treści wymieniać poszczególnych składników majątkowych wchodzących w jego skład. Dlatego w umowach majach za przedmiot przedsiębiorstwo wystarczającym sposobem dookreślenia przedsiębiorstwa jako przedmiotu umowy jest jego oznaczenie w sposób ogólny poprzez wskazanie jego nazwy i odwołanie się do art. 551 k.c. Zdaniem skarżącego prawo dopuszcza jedynie zadysponowanie całym przedsiębiorstwem bez możliwości wyłączenia któregokolwiek ze składników wchodzących w jego skład. Nawet gdyby w umowach z dnia [...] stycznia 1998 r., i z dnia [...] grudnia 2002 r., wyłączono działki nr [...] to i tak takie wyłączenie nie byłby skuteczne, gdyż ustawa o prywatyzacji i komercjalizacji znosi jakąkolwiek swobodę stron wynikającą z art. 551 k.c. Skarżąca zarzuciła również organom orzekającym w sprawie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego to jest przepisu art. 7 w związku z art. 77, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokonanie wykładni postanowień umownych, nie odniesienie się do zarzutów odwołania, nie odniesienie się do załączonych map i powielenie stanowiska dotychczas wyrażanego w rozstrzygnięciach zapadłych w sprawie. Zaskarżona decyzja nie zawiera ponadto wskazania faktów uznanych przez organ za udowodnione i dowodów na których się oparł przez co narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a. i nie może być uznana za prawidłową.

Reasumując skarżąca uważa, że przysługuje jej status strony w postępowaniu o stwierdzenie uwłaszczenia na działkach [...], gdyż działki te znajdowały się w posiadaniu jej poprzednika prawnego i zostały przez nią skuteczne nabyte na podstawie umów o oddanie mienia Skarbu Państwa do odpłatnego korzystania – umowa z dnia [...] stycznia 1998 r., i umowy o przeniesieniu własności przedsiębiorstwa – umowa z dnia [..] grudnia 2002 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. z 2012 r., poz. 270) dalej jako p.p.s.a.

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. uchylająca decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia żądania zawartego we wniosku [...] w R. S.A. z dnia [...] czerwca 2009 r. i umarzająca postępowanie oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rację zdaniem Sądu ma skarżący, zarzucając organom obu instancji nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, co prowadziło do co najmniej przedwczesności poczynionych ustaleń i tym samym do dowolności ocen wymagającego uzupełnienia materiału dowodowego. Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 28 k.p.a. w zw. z art. 55 1 i art. 55 2 Kodeksu Cywilnego (Dz.U.1964 nr 16 poz. 93 ze zm.) oraz art.40 ust.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 216) jest o tyle na tym etapie postępowania słuszny, że bezsporna jest zdaniem Sądu okoliczność konieczności rzetelnego i odpowiadającego prawu zbadania i ustalenia przez organy administracji ,w oparciu o dyspozycję wskazanych przepisów stanu faktycznego sprawy.

Podkreślenia wymaga, że organy obu instancji prowadziły postępowanie w sposób niewystarczający, pobieżny oraz nie podejmując wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności nie wyjaśniając w sposób precyzyjny okoliczności dotyczących samego przedmiotu uwłaszczenia opisanego we wniosku skarżącego z dnia 8 czerwca 2009 r.

Organ I instancji, zdaniem organu odwoławczego-pomimo bardzo powierzchownej i ograniczonej analizy okoliczności faktycznych sprawy i zaniechania podjęcia wszelkich, możliwych czynności dowodowych, dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie braku przymiotu strony przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] w K. w postępowaniu uwłaszczeniowym, popełniając zatem jedynie błąd polegający na nie zastosowaniu przepisu art.105 § 1 k.p.a. w stosunku do skarżącego tj. nie umorzeniu postępowania.

W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy w wyniku rozpoznania odwołania obecnie skarżącego przedstawił własne ustalenia i w zasadniczym zakresie spójną w stosunku do organu I instancji ocenę zgromadzonego materiału dowodowego – za wyjątkiem, o którym mowa powyżej. Organ odwoławczy dokonując analizy umowy z dnia [...] stycznia 1998 r. oraz umowy z dnia [...] grudnia 2002 r. pominął zdaniem Sądu wnikliwe rozważenie ich treści w aspekcie obowiązujących w dacie ich sporządzania przepisów prawa tj. w szczególności przepisu art. 55 1 i 55 2 Kodeksu Cywilnego oraz art. 40 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.

Z drugiej strony organy pominęły w sprawie kwestię wzajemnego powiązania w sensie rozumienia ich treści obu umów, których celem było zachowanie przedsiębiorstwa jako całości czyli ze wszystkimi składnikami majątkowymi i niemajątkowymi jakie przysługiwały likwidowanemu przedsiębiorstwu. Z punktu widzenia okoliczności przedmiotowej sprawy znaczenie ma rozumienie omawianych umów w odniesieniu do dwóch, konkretnie oznaczonych numerami [...] działek. Zbyt daleko idący jest wniosek organów o wyłączeniu spornych działek z przedmiotu zbycia wobec nie wyjaśnienia jak rozumieć sformułowania obu umów, w aspekcie znaczenia pojęcia "przedsiębiorstwo" zgodnie z przywoływanymi w nich przepisami Kodeksu cywilnego w szczególności art. 55 1 k.c. Z treści tego przepisu wynika, że wskazane w nim składniki majątkowe muszą pozostać w związku funkcjonalnym, którego istotą jest możliwość prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej w oparciu o te składniki majątkowe. Sam fakt wyłączenia (tu nie wskazania w treści umowy) jakiegokolwiek składnika majątku nie pozwala na stwierdzenie, że już z tego powodu przedmiotem zbycia nie jest zorganizowana część przedsiębiorstwa, bowiem decydującą jest okoliczność, czy przy użyciu tej części można samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą. (por. wyrok NSA I FSK 1586/11 z dnia 21 czerwca 2012 r.) Innymi słowy, zdaniem Sądu organy dokonując interpretacji obu umów nie dokonały oceny czy w tym konkretnym stanie faktycznym można przyjąć, że gdyby założyć brak następstwa prawnego w przedmiocie spornych działek możliwe byłby kontynuowanie przez nabywcę przedsiębiorstwa działalności gospodarczej realizowanej przed zbyciem. Poglądy doktryny wskazują na ujęcie art. 55 1 po jego nowelizacji w roku 2003 w kierunku strony organizacyjnej przedsięwzięcia gospodarczego (zorganizowanego zespołu) potrzebnej do wypełniania funkcji przedsiębiorstwa jaką jest prowadzenie działalności gospodarczej. Zgodzić się zatem należy, że art. 55 1 nie stanowi już tylko przedmiotowego rozumienia przedsiębiorstwa, ale wszędzie tam, gdzie ustawodawca odnosi się do tego pojęcia nie jako do przedmiotu obrotu, ale jako do zorganizowanej w ten sposób działalności gospodarczej, czyni to z użyciem pojęcia zawartego w tym właśnie przepisie. Jednak wówczas ma na myśli jego funkcjonalne znaczenie, podkreślone w pierwszym zadaniu przywołanego przepisu. Podejście to oznacza, że wśród składników materialnych umożliwiających funkcjonowanie gospodarcze przedsiębiorstwa wyróżnia się te, które mają znaczenie podstawowe, i te dodatkowe (inaczej określone jako pierwszorzędne i podrzędne). W każdej sprawie należy rozpatrzeć konkretny przypadek w sensie czy chodzi o składniki konieczne, bez których nie będzie przedsiębiorstwa w znaczeniu funkcjonalnym. (por. komentarz do Kodeksu cywilnego do art. 55 1 Wojciech J. Katner; Lex 2009). Zespół składników tworzących przedsiębiorstwo musi być swoiście zorganizowany, musi funkcjonować w określonym otoczeniu i musi być naznaczony pewnymi elementami, które zadecydują o tym, że będziemy mieli do czynienia z przedsiębiorstwem, a nie luźnym zbiorem składników niematerialnych i materialnych. Z tego powodu przedsiębiorstwo nie jest jedynie sumą składników niematerialnych i materialnych wchodzących w jego skład, lecz samoistnym dobrem o wartości majątkowej. (komentarz do Kodeksu cywilnego do art.55 1 Zdzisław Gawlik Lex 2012) Również NSA podkreślał, że z treści przepisu art. 55 1 K.c. wynika, ze wskazane w nim składniki majątkowe muszą pozostawać w związku funkcjonalnym, którego istotą jest możliwość prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej w oparciu o te składniki. (wyrok NSA sygn. akt II FSK 2610/10 z dnia 5 lipca 2012 r.)

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy zważyć, że w przedmiotowe działki wyposażone zostało utworzone na mocy zarządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. ,wydanego na podstawie art.7 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych ( Dz.U. z 1991 r. Nr 18, poz.80) przedsiębiorstwo państwowe o nazwie "[...] w K. z siedzibą z R. Okoliczność powyższa pozostaje poza sporem, nie budząc żadnych wątpliwości. Przedsiębiorstwo państwowe, o którym mowa powyżej postawione zostało następnie w stan likwidacji i w rezultacie wykreślone zostało z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Zgodnie z treścią umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1998 r., Skarb Państwa oddał do odpłatnego korzystania [...] w R. S.A. na czas określony od [...] stycznia 1998 r. do dnia [...] grudnia 2007r., zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, obejmujących wszystko co wchodzi w skład przedsiębiorstwa - w rozumieniu art. 55 1 K.c., pozostającego we władaniu w/w przedsiębiorstwa państwowego do dnia jego likwidacji. Kolejna analizowana co do treści w toku postępowania administracyjnego, umowa przeniesienia własności przedsiębiorstwa i ustanowienia hipotek, zawarta w formie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2002 r. również posługuje się sformułowaniem przeniesienia mienia Skarbu Państwa w rozumieniu art. 55 1 k. c. jako zespołu składników materialnych i niematerialnych. Przyjętego na gruncie poglądów doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych rozumienia powyższych sformułowań (wszystko co wchodzi w skład przedsiębiorstwa na gruncie art. 55 1 nie może negować przedwczesna zdaniem Sądu konkluzja organów, które wskazują, że wobec faktu nie wymienienia spornych działek w treści aktów notarialnych, należy przyjąć, że w tym zakresie skarżący nie jest następcą prawnym zlikwidowanego przedsiębiorstwa państwowego. Konkluzja organów w powyższym zakresie budzi wątpliwości również z uwagi na treść przepisu art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji, który stanowi, że o ile ustawa nie stanowi inaczej, kupujący lub przejmujący przedsiębiorstwo wstępuje we wszelkie prawa i obowiązki przedsiębiorstwa państwowego, bez względu na charakter stosunku prawnego, z którego te prawa i obowiązki wynikają. Przepis ten statuuje zasadę sukcesji uniwersalnej w przypadku następstwa prawnego po zlikwidowanym przedsiębiorstwie. Tak rozumiane konsekwencje prawne art. 40 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych uszły uwadze organów rozstrzygających niniejszą sprawę.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji biorąc pod uwagę powyższe rozważania, dokonają wykładni analizowanych umów zawartych w formach aktów notarialnych w aspekcie przedstawionego przez Sąd rozumienia mających zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego - art. 55 1 oraz art. 40 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Szczególnie istotna będzie kwestia ustalenia prawidłowego stanu faktycznego i wyjaśnienia jakie znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania przedsiębiorstwa mają przedmiotowe działki, w szczególności wobec zarzutów skarżącego sprecyzowanych w tym zakresie. Skarżący wskazał bowiem, że stanowiły one integralną część jednego z zakładów produkcyjnych należących do przedsiębiorstwa tj. kamieniołomu D. Skarżący podniósł, że na działkach prowadzone było wydobycie surowca, wobec czego ich wyłączenie spowodowałoby praktyczną niemożliwość funkcjonowania zakładu. Organy nie czyniąc w tym zakresie żadnych ustaleń, przedwcześnie zdaniem Sądu bez przeprowadzenia wnikliwego i rzetelnego postępowania dowodowego orzekły o braku interesu prawnego skarżącej z wystąpieniem z wnioskiem uwłaszczeniowym.

Odnosząc się do powyższego stwierdzić również należy, że jednocześnie zostały naruszone przez organ odwoławczy zasady ogólne k.p.a., które nie są deklaracjami ustawodawcy, lecz normami prawa obowiązującego lub logicznymi konsekwencjami tych norm-mają więc charakter normatywny. Są to zasady, które mają obowiązywać we wszystkich stadiach postępowania, stanowiąc wytyczną dla wszystkich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności wobec uzasadnionych zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania administracyjnego, naruszona została zasada prawdy obiektywnej i zasada praworządności.

Reasumując, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji zobowiązane są do zbadania całokształtu formalno-prawnego przedmiotowej sprawy po prawidłowym i szczegółowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, poprzedzonego uzupełnieniem materiału dowodowego.

Wobec powyższego sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy p.p.s.a.