Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 504/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 11 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 404
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jednolity
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Molczyk Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Międzynarodowego Transportu Drogowego i Spedycji "A" E. M., M. M. Spójka Jawna w N na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 8 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty skargę oddala.


UZASADNIENIE

Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy decyzją z dnia [...] 2013 r. nr rej. [...] nakazał Międzynarodowemu Transportowi Drogowemu i Spedycji "A" E. M., M. M. Spółka Jawna w N wypłacić V. Z. potrąconą w dniu 19 czerwca 2013 r. kwotę stanowiącą równowartość skradzionego paliwa w wysokości 575 EURO z należnego wynagrodzenia wraz z dietami z tytułu podróży służbowych na postawie przedstawionego rozliczenia wynagrodzenia i diet za okres od dnia 15 kwietnia 2013 do dnia 18 czerwca 2013 r. Decyzja podlegała natychmiastowemu wykonaniu z mocy art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy.

W uzasadnieniu nakazu Inspektor Pracy wskazał, że przeprowadzona kontrola wykazała, że pracodawca potrącił V. Z. z należnego wynagrodzenia wraz dietami z tytułu podróży służbowych na podstawie przedstawionego rozliczenia za okres od dnia 15 kwietnia 2013 r. do dnia 18 czerwca 2013 r., kwotę 575 EURO (wykazaną w rozliczeniu jako przepał) stanowiącą kwotę noty obciążeniowej z dnia 19 czerwca 2013 r. za 523 litry oleju napędowego, skradzionego we Francji na autostradzie [...] w nocy z 21 kwietnia 2013 r. na 22 kwietnia 2013 r. z samochodu o numerze rejestracyjnym [...] mimo braku pisemnej zgody. Protokół z kontroli, potwierdzający wyżej opisane fakty z dnia 10 października 2013 r., został podpisany przez pracodawcę bez zastrzeżeń. W ocenie organu potrącenie tej kwoty narusza wykazane w nakazie przepisy prawa. Nakazowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż termin wymagalności roszczenia o te należności już upłynął, a w interesie społecznym leży, aby należności ze stosunku pracy były wypłacane pracownikom niezwłocznie bez dokonywania potrąceń niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, gdyż stanowią istotny element podstawy ich utrzymania. Okoliczność ta wyczerpuje przesłankę określoną w art. 108 k.p.a.

Jako kompetencyjną podstawę prawną wydanej decyzji Inspektor Pracy podał art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2007r. Nr 89, poz. 589 z późn. zm. oraz z 2009 r. Nr 20, poz. 106), zgodnie z którym w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu. W zakresie merytorycznej podstawy prawnej wskazano art. 91 § 1 Kodeksu pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm. oraz z 2013 r. poz. 896), zgodnie z którym należności inne niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 K.p. mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie.

Jako podstawę prawną wskazano również art. 831 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami oraz z 2013 r. poz. 654), zgodnie z którym nie podlegają egzekucji sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych, oraz art. 505 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. Nr 16 poz. 93 z późn. zm.), zgodnie z którym nie mogą być umorzone przez potrącenie: wierzytelności nie ulegające zajęciu, wierzytelności o dostarczenie środków utrzymania, wierzytelności wynikające z czynów niedozwolonych, wierzytelności, co do których potrącenie jest wyłączone przez przepisy szczególne, w związku z art. 300 Kodeksu pracy, zgodnie z którym w sprawach nie unormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

Pismem z dnia 6 listopada 2013 r. Międzynarodowy Transport Drogowy i Spedycja "A" E. M., M. M. Spółka Jawna w N odwołała się od przedmiotowego nakazu, zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, dokonanie reasumpcji decyzji przez organ pierwszej instancji i uchylenie decyzji, wstrzymanie natychmiastowej wykonalności nakazu, aż do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji. Jako uzasadnienie swojego odwołania strona podała powołanie w wydanym nakazie szeregu przepisów prawa materialnego i procesowego, które zastosowano bez odniesienia do stanu faktycznego w niniejszej sprawie.

Okręgowy Inspektor Pracy decyzją z dnia 8 stycznia 2014 r., nr rej. [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r. Nr 89, poz. 589 z późn. zm. oraz z 2009 r. Nr 20, poz. 106), utrzymał w mocy decyzję Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy z dnia [...] 2013 r. nr rej. [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że nakaz z dnia 28 października 2013 r., nr rej. [...] został wydany w oparciu o ustalenia dokonane w trakcie kontroli pracodawcy, zawarte w protokole kontroli nr rej. [...] z dnia 10 października 2013 r., do którego nie wniesiono zastrzeżeń oraz w oparciu o powszechnie i bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa, zobowiązujące pracodawcę do wypłaty pracownikowi świadczeń ze stosunku pracy, które to świadczenia nie zostały w przedmiotowej sprawie przez pracodawcę w całości wypłacone. Pracodawca obciążył bowiem zainteresowanego notą obciążeniową z dnia 19 czerwca 2013 r. kwotą 575 EURO za 523 litry oleju napędowego z tytułu skradzionego paliwa we Francji na autostradzie [...] w nocy z 21 kwietnia 2013 r. na 22 kwietnia 2013 r. z samochodu o numerze rejestracyjnym [...]. W nocie tej zawarto informację, że powyższa kwota zostanie potrącona z najbliższego wynagrodzenia za pracę. V. Z. odmówił podpisania i odebrania powyższej noty obciążeniowej. Noty tej nie przesłano na podany pracodawcy adres zamieszkania.

Pracodawca w złożonym na piśmie wyjaśnieniu podał, że w dniu 22 kwietnia 2013 r. kierowca V. Z. w godzinach porannych zgłosił telefonicznie kradzież paliwa we Francji na autostradzie [...]. Po otrzymanej informacji wydano kierowcy polecenie zgłoszenia tego faktu na policję i nie oddalania się samochodem z miejsca kradzieży do czasu przyjazdu policji. Po powrocie do kraju V. Z. nie przedstawił żadnych protokołów z policji na okoliczność zgłoszonej do biura firmy kradzieży paliwa. Wyjaśnienie to stanowi załącznik nr 3 do przedmiotowego protokołu z kontroli. Na podstawie przedstawionego rozliczenia wypłaconego wynagrodzenia za pracę za okres od dnia 15 kwietnia 2013 do dnia 18 czerwca 2013 r. pracownikowi, o którym mowa, potrącono równowartość skradzionego paliwa w wysokości 575 EURO. Powyższe rozliczenie stanowi załącznik do protokołu z kontroli. Na potrącenie powyższej kwoty pracownik nie wyraził pisemnej zgody. Świadczy o tym zapis na str. 3 i 4 protokołu kontroli, o którym wyżej mowa. W aktach osobowych pracownika znajduje się jedynie pisemne oświadczenie pracownika o zapoznaniu z regulaminem pracy, regulaminem wynagradzania, obowiązującymi normami spalania itd. W oświadczeniu tym znajduje się także stwierdzenie, że pracownik wyraża zgodę na potrącenie z wynagrodzenia a także z diet należności, których nie musiał ponieść w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych, oraz należności za zużyte ponad normę paliwo oraz rozmowy telefoniczne ponad limit wynoszący 180,- zł netto miesięcznie. Kserokopia oświadczenia stanowi załącznik nr. 1 do protokołu z kontroli, o którym wyżej mowa.

Odnosząc się do podniesionego przez stronę w złożonym odwołaniu od nakazu, zarzutu powołania w nim szeregu przepisów prawa materialnego i procesowego, które zastosowano bez odniesienia do stanu faktycznego w niniejszej sprawie - wskazano, że stan faktyczny został ustalony i opisany przez inspektora pracy wydającego przedmiotowy nakaz, w protokole kontroli nr rej. [...] i w odniesieniu się do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowano przywołane w przedmiotowym nakazie przepisy prawa. Wskazano także, że w protokole kontroli opisuje się (dokumentuje) stan faktyczny, nie dokonuje się natomiast jego oceny.

Wskazano, że jeżeli chodzi o podniesiony przez stronę fakt pisemnego wyrażenia przez pracownika zgody na potrącanie kwot pieniężnych z wynagrodzenia za pracę i innych należności ze stosunku pracy, to w przedmiotowym przypadku dotyczy ona m.in. dokonywania przez pracodawcę potrąceń z wynagrodzenia a także z diet należności, których pracownik nie musiał ponieść w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych, oraz należności za zużyte ponad normę paliwo. Organ podkreślił, że powyższa zgoda została wyrażona przez pracownika w jego oświadczeniu z dnia 28 września 2012 r., a zatem ma ona charakter blankietowy. Zgoda powyższa nie dotyczy zatem konkretnej istniejącej wierzytelności, dotyczy natomiast jedynie ewentualnych niedoborów, mogących powstać w przyszłości (powołano się m.in. na wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2005 r., I OSK 461/05).

Wskazano również, że uznanie ważności blankietowej zgody pracownika na potrącanie kwot pieniężnych z wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń ze stosunku pracy naruszałoby art. 18 § 1 K.p., zgodnie z którym postanowienia umów o pracę oraz innych aktów, na których podstawie powstaje stosunek pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy. Na podstawie art. 18 § 2 K.p., postanowienia umów i aktów, o których mowa w art. 18 § 1 K.p., mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, są nieważne; zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy (powołano się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 października 1994 r. PZP 41/94).

Podniesiono, że w przedmiotowej sprawie pracownik nie wyraził zgody na zapłatę kwoty ujętej w nocie obciążeniowej wystawionej mu przez pracodawcę.

Odnosząc się do argumentu strony, w którym podniesiono, że do należności przysługujących kierowcy na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem zadania służbowego w ramach podróży służbowej, nie stosuje się przepisu art. 91 § 1 K.p., przywołano treść art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c., zgodnie z którym sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych, nie podlegają egzekucji, a zgodnie z regulacją art. 505 pkt 1 k.c. (zapewniającą ochronę interesu dłużnika), wierzytelności nie ulegające zajęciu nie mogą być umorzone przez potrącenie. W związku z tym stwierdzono, że niewypłacona przez pracodawcę kwota pieniężna, o której mowa w przedmiotowym nakazie, jest świadczeniem oczywiście należnym pracownikowi i mogła stanowić podstawę wydania tego nakazu przez inspektora pracy. Wobec powyższego organ drugiej instancji uznał za zasadne utrzymanie w mocy nakazu z dnia 28 października 2013 r.

W zakresie wnioskowanego przez stronę wstrzymania natychmiastowej wykonalności przedmiotowego nakazu, wskazano na przepis art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy. Dodatkowo wskazano, że termin wymagalności określonej w przedmiotowym nakazie kwoty pieniężnej, już minął, i z tego względu także wydana decyzja musi pozostać opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności. Organy Państwowej Inspekcji Pracy nie mają bowiem uprawnień, aby mocą swojej decyzji zawiesić obowiązek wypłacenia należnych pracownikom świadczeń ze stosunku pracy czy też przesunąć go w czasie, a ponadto działanie takie naruszałoby ewidentnie ustawowy obowiązek strony i byłoby działaniem nie mającym podstawy normatywnej. Okręgowy Inspektor Pracy, aby ustalić w decyzji inny termin wypłaty wynagrodzenia za pracę aniżeli wskazany w art. 86 § 1 K.p. musiałby być wyraźnie do tego upoważniony przez ustawodawcę, a de lege lata takiego upoważnienia brak.

Skargę na powyższą decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 8 stycznia 2014 r., nr rej. [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Międzynarodowy Transport Drogowy i Spedycja "A" E. M. M. M. Spółka Jawna z siedzibą w N.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 91 § 1 k.p. i 505 k.c. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

- naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i sprzeczne z zasadami swobodnej oceny dowodów rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz pominięcie w toku postępowania interesu społecznego oraz słusznego interesu skarżącego.

Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 8 stycznia 2014 r. sygn. akt [...] oraz poprzedzającego ją nakazu Inspektora Pracy z dnia [...] 2013 r. Nr rej. [...] oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W ocenie skarżącej spółki w sprawie błędnie zostały zastosowane przepisy prawa materialnego i procesowego. Podniesiono, że organy obu instancji niesłusznie powołują przepis art. 91 k.p. Przepis ten dotyczy bowiem wyłącznie wynagrodzenia za pracę w ścisłym tego słowa rozumieniu. Przepisu tego nie można wykładać rozszerzająco bowiem wyłącznie wynagrodzeniu za pracę ustawodawca przyznał szczególną ochronę. Tymczasem w niniejszej sprawie niewątpliwym jest, że przedmiotem potrącenia były należności związane ze zwiększonymi wydatkami kierowcy wykonującego zadanie przewozowe poza obszarem kraju.

Zdaniem skarżącej spółki niesłusznie organy obu instancji powołują się również na art. 505 k.c., który jest przepisem z zakresu prawa zobowiązań. Jako taki nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego. Strony stosunku pracy w niniejszej sprawie dokonały odmiennych uzgodnień co jest dopuszczalne z uwagi na obowiązującą w polskim prawie cywilnym zasadę swobody umów. Świadczy o tym stosowane oświadczenie pracownika zalegające w jego aktach osobowych. W związku z powyższym nie ma również podstaw do stosowania w niniejszej sprawie art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c.

Podniesiono również, że organy obu instancji w sposób niewyczerpujący i sprzecznie z zasadą swobodnej oceny dowodów rozpatrzyły dowody i stan faktyczny w niniejszej sprawie. Nie zostały bowiem wzięte pod uwagę okoliczności, w jakich V. Z. nie rozliczył się z powierzonego mu paliwa. Pominięto fakt, że nie zgłosił on, wbrew obowiązkowi, faktu rzekomej kradzieży paliwa, policji. Co więcej nie umiał rzeczowo wyjaśnić, jak do rzekomej kradzieży miało dojść. W istocie od pracownika nie odebrano stosownych wyjaśnień. Stąd decyzje w niniejszej sprawie oparto na wadliwie rozpatrzonym i niepełnym materiale dowodowym.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ zawarł również polemikę ze stanowiskiem skarżącej spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Zasygnalizować należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Na podstawie powyższych kryteriów należy stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Zgodnie z art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 404 z późn. zm.), "w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi (...)". Nakaz taki wydawany jest w postępowaniu administracyjnym w procesowej formie decyzji, o czym stanowi wprost art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. W związku z tym w postępowaniu poprzedzającym wydanie tego rodzaju decyzji mają odpowiednio zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267), do czego obliguje też art. 12 omawianej ustawy. "Odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu w sprawie wydania nakazu, musi uwzględniać zakres i funkcję przedmiotowej instytucji. Aby mógł być wydany nakaz wypłaty wynagrodzenia, wynagrodzenie to musi być "należne". W utrwalonym już w tym zakresie orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowane jest jednolicie, że wyrażenie to oznacza, że prawo do wynagrodzenia nie może budzić wątpliwości. Nakaz zapłaty może być wydany wyłącznie wówczas, gdy obowiązek pracodawcy jest bezsporny i wymagalny już w momencie przeprowadzenia kontroli. Inspektor pracy może w konsekwencji nakazać wypłatę należnego wynagrodzenia za pracę, gdy należność ta jest wyliczona, jej wysokość i podstawa są bezsporne, a ponadto nie budzi jakiejkolwiek wątpliwości fakt niewypłacenia powyższej należności. Pojęcie "należne wynagrodzenie" ma charakter obiektywny, niezależny od przekonania samego inspektora pracy. Nie można mówić o "należnym wynagrodzeniu", jeżeli takiej oceny nie podziela pracodawca oraz gdy ocena i kwalifikacja podnoszonych przez niego zdarzeń prawnych może być różna (tak: NSA w wyroku z dnia 4 stycznia 2010 r., I OSK 791/09; wyrok NSA z dnia 13 lipca 2006 r., I OSK 1400/2005; wyrok NSA z dnia 7 lipca 2009 r., I OSK 1194/08). Należy zatem przyjąć, że tylko w sytuacji, gdy ocena zdarzeń jednoznacznie wskazuje w świetle obowiązujących przepisów, że wynagrodzenie przysługuje konkretnemu pracownikowi i nie zostało mu wypłacone, inspektor pracy może skorzystać z uprawnień przewidzianych w powołanym art. 11 pkt 7. Natomiast, gdy wynagrodzenie budzi kontrowersje, w szczególności na tle zgłoszonych okoliczności, które strony stosunku pracy interpretują odmiennie albo jedna ze stron w ogóle zaprzecza ich wystąpieniu, jedynym organem kompetentnym do weryfikacji spornych roszczeń ze stosunku pracy jest sąd pracy. Jak podkreślono w orzecznictwie, art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy nie stanowi przepisu szczególnego (o którym mowa w art. 2 § 3 k.p.c.), na podstawie którego byłaby wyłączona kompetencja sądów powszechnych do rozstrzygania sporów ze stosunku pracy (wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., I OSK 791/09). O ile sądy powszechne są kompetentne w zakresie rozstrzygania ewentualnych roszczeń z tego zakresu, to cel powołania Państwowej Inspekcji pracy oraz zadania jej organów są zupełnie odrębne. Państwowa Inspekcja Pracy powołana jest tylko do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy. Nie może wkraczać w zakres kompetencji zastrzeżonych przez ustawodawcę na rzecz sądów powszechnych - sądów pracy. Ingerencja inspektora pracy w postaci wydania nakazu wypłaty należnego wynagrodzenia może zatem dotyczyć tylko sytuacji niespornych. W związku z tym działania inspektora pracy powinny zmierzać jedynie do ustalenia, czy pracodawca rzeczywiście w sposób oczywiście bezpodstawny wstrzymuje wypłatę należnego wynagrodzenia.

Dodać jednocześnie należy, że o sytuacji sporu można by mówić w przypadku jednoczesnego zainicjowania przez stronę stosunku pracy procesu sądowego o wypłatę wynagrodzenia, bądź w przypadku kwestionowania przez pracodawcę w toku postępowania administracyjnego twierdzeń organu w przedmiocie wydania nakazu. Istotne jest przy tym, czy pracodawca i w którym momencie i wobec jakiego podmiotu kwestionuje podstawę prawną i wysokość należnego świadczenia. Nie jest wystarczającym dla przyjęcia "sporności" wynagrodzenia odmienny niż wyrażony w decyzji pogląd w kwestii "należności wynagrodzenia", zwłaszcza, gdy z akt administracyjnych nie wynika, by między stronami stosunku pracy spór tego rodzaju zaistniał. Tylko gdy istnieje spór między pracownikiem a pracodawcą co do wysokości, okresu czy tytułu wypłaty wydanie nakazu płatniczego nie jest uzasadnione (por. cyt. wyrok NSA z 4 stycznia 2010 r. I OSK 791/09).

W niniejszej sprawie, obowiązek strony skarżącej jako pracodawcy wypłaty wynagrodzenia V. Z. jest bezsporny i był wymagalny już w momencie przeprowadzenia kontroli. Z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniach 9 i 10 października 2013 r. wynika bowiem, że V. Z. zatrudniony był na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem zasadniczym (od dnia 1 stycznia 2013 r.) w wysokości 1600 zł brutto, a umowę tę rozwiązano na mocy porozumienia stron z dniem 28 czerwca 2013 r., przy czym z noty obciążeniowej z dnia 19 czerwca 2013 r. wynika, że pracodawca potrąca kwotę "z tytułu skradzionego paliwa we Francji" z najbliższego wynagrodzenia. Zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu pracy (t.j.: Dz.U. z 1998 r. Nr 21., poz. 94 z późn. zm.), wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie.

Z rozliczenia wynagrodzenia V. Z. sporządzonego przez pracodawcę, a stanowiącego załącznik nr 4 do protokołu kontroli z dnia 10 października 2013 r. wynika, że wynagrodzenie zostało wyliczone, jego wysokość i podstawa są bezsporne, przy czym nie zostało ono wypłacone w pełnej wysokości, gdyż pracodawca pomniejszył je o równowartość skradzionego paliwa w wysokości 575 EURO. Okoliczności powyższe wskazują, że Inspektor Pracy mógł skorzystać z kompetencji wynikającej z art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy.

Analiza akt sprawy wykazuje również, że Inspektor Pracy prawidłowo skorzystał ze wskazanej wyżej kompetencji.

Z art. 91 § 1 Kodeksu pracy wynika, że należności inne niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. Oznacza to, że bez zgody pracownika mogą być potrącane z wynagrodzenia za pracę: 1) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych; 2) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne; 3) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi; 4) kary pieniężne przewidziane w art. 108; 5) kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia.

Potrącona przez stronę skarżącą z wynagrodzenia pracownika kwota stanowiąca równowartość skradzionego paliwa w wysokości 575 EURO nie mieści się w wyżej wskazanym katalogu, a zwłaszcza nie stanowi zaliczki pieniężnej udzielonej pracownikowi. Z rozliczenia wynagrodzenia V. Z. sporządzonego przez pracodawcę, a stanowiącego załącznik nr 4 do protokołu kontroli z dnia 10 października 2013 r. wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że od wynagrodzenia pracownika odliczono odrębnie zarówno rozliczone zaliczki udzielone pracownikowi (w złotówkach i w euro), jak i kwotę przepału, tj. równowartość skradzionego paliwa w wysokości 575 euro. Nie jest zatem uzasadnione stanowisko zaprezentowane w skardze o braku podstaw do stosowania w sprawie art. 91 § 1 Kodeksu pracy, ponieważ – jak nietrafnie twierdzi strona skarżąca - "przedmiotem potrącenia były należności związane ze zwiększonymi wydatkami kierowcy wykonującego zadanie przewozowe poza obszarem kraju".

W konsekwencji powyższych ustaleń, zasadnie organy przyjęły, że możliwość odliczenia od wynagrodzenia pracownika równowartości skradzionego paliwa w wysokości 575 euro wymagała zgody tego pracownika.

Trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że V. Z. nie wyraził zgody na potrącenie powyższej kwoty z należnego mu wynagrodzenia za pracę, a zwłaszcza zgody takiej nie stanowi pisemne oświadczenie z dnia 28 września 2012 r. o wyrażeniu zgody na potrącenie z wynagrodzenia a także z diet należności, których nie musiał ponieść w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych, oraz należności za zużyte ponad normę paliwo oraz rozmowy telefoniczne ponad limit wynoszący 180,- zł netto miesięcznie. Jest to bowiem zgoda o charakterze blankietowym, zawarta w oświadczeniu o zapoznaniu się pracownika m.in. z regulaminem pracy i wynagrodzenia i nie dotyczy konkretnej istniejącej wierzytelności, a jedynie ewentualnych niedoborów, mogących powstać w przyszłości. Pracownik, który wyraża zgodę na potrącenie z wynagrodzenia za pracę, powinien mieć świadomość wielkości długu oraz przesłanek odpowiedzialności (zob. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2005 r., I OSK 461/05). V. Z. składając oświadczenie w dniu 28 września 2012 r. nie mógł mieć świadomości ewentualnego długu i przesłanek odpowiedzialności związanych ze zdarzeniem, które zaistniało w nocy z 21 na 22 kwietnia 2013 r.

Z punktu widzenia normy wynikającej z art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy nie mają w niniejszej sprawie znaczenia okoliczności związane z ewentualnymi zaniedbaniami pracownika wpływającymi na możliwość kradzieży paliwa, jak i okoliczności, w jakich V. Z. nie rozliczył się z powierzonego mu paliwa oraz to, że nie zgłosił on faktu kradzieży paliwa, policji i nie umiał rzeczowo wyjaśnić, jak do tego zdarzenia miało dojść. Pracownik, jako jednostka słabsza w stosunku pracy, objęta jest przez ustawodawcę szczególną ochroną, czego wyrazem jest m.in. uregulowanie wyrażone w art. 11 pkt 7 ustawy z 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, które nie przewiduje okoliczności wyłączających odpowiedzialność pracodawcy za należności pracownicze na zasadzie ryzyka (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 stycznia 2013 r., II SA/Bd 802/12, Lex nr 1351575). Istotą sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję nie była kwestia wzajemnych roszczeń między pracodawcą a pracownikiem, lecz kwestia wypłaty wynagrodzenia zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Materiał zgromadzony w aktach sprawy oraz motywy rozstrzygnięcia wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazują, że organ prawidłowo wykonał obowiązki wynikające z art. 7 i art. 77 k.p.a.

Nie można też zarzucić organom wadliwości posiłkowej argumentacji opartej na treści art. 505 pkt 1 k.c., zgodnie z którym nie mogą być umorzone przez potrącenie wierzytelności nieulegające zajęciu, a także art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c., według którego nie podlegają egzekucji sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych, zwłaszcza z powodów wskazywanych w skardze, tj. ze względu na to że regulacje te związane są z prawem zobowiązań i jako takie nie mają charakteru bezwzględnie obowiązującego, a strony stosunku pracy w niniejszej sprawie dokonały odmiennych uzgodnień co jest dopuszczalne z uwagi na obowiązującą w polskim prawie cywilnym zasadę swobody umów. Jak wyżej wskazano, oświadczenie pracownika z dnia 28 września 2012 r. podlega ocenie z perspektywy mającego w sprawie zastosowania art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy w związku z art. 91 § 1 Kodeksu pracy. Organy w oparciu o art. 505 pkt 1 k.c. i art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c. wykazywały jedynie dodatkowo zasadność niedopuszczalności potrącenia z wynagrodzenia pracownika równowartości skradzionego paliwa w wysokości 575 euro podkreślając, że zgodnie z art. 300 Kodeksu pracy, w sprawach nie unormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

Z powyższych powodów skargę, jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.