Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 988/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 81a § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. S. (dalej: skarżący lub strona) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, Zakład lub organ) z [...] 2019 r. nr [...] odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Pismem z [...] 2018 r. skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych do wniosku o rozłożenie na raty oraz umorzenie wszystkich zaległych składek wobec ZUS za wszystkie okresy, za które zalega wraz z kosztami i odsetkami. Wniosek uzasadnił swoją trudną sytuacją zdrowotną i finansową, która w jego ocenie wynikła z okoliczności nadzwyczajnych, od niego niezależnych. Skarżący rozstał się z żoną, która – jak twierdzi – okradła go, a od marca do lipca 2018 r. przebywał w areszcie. Wskutek tego utracił płynność finansową i zlecenia, a od momentu opuszczenia aresztu jest zawieszony w wykonywaniu czynności zawodowych więc nie może pracować jako adwokat. Nie osiąga dochodu, zaś aby pokryć część wydatków bieżących podjął się wyprzedaży sprzętu i przedmiotów wyposażenia domowego. Formalnie ma na utrzymaniu niepracującą żonę, praktycznie nie wie gdzie żona mieszka, ale w stosunku do niego ma roszczenia alimentacyjne. Zobowiązany jest płacić alimenty na swoje dziecko, z którym nie ma kontaktu, w wysokości[...] euro. Obecnie mieszka z nową partnerką, jej małoletnią siostrą (bez dochodów) oraz dwojgiem dzieci. Jego partnerka nie osiąga dochodów, oprócz "500 +" na jedno dziecko. Skarżący podkreślił, że cierpi na nieuleczalną, śmiertelną chorobę, od 2010 r. jest przewlekle chory psychicznie i neurologicznie, leczy się na depresję, borderline, niedobór serotoniny a podejrzewa się u niego także chorobę afektywną dwubiegunową. Z kolei 25 listopada 2018 r. doznał urazu głowy z utratą przytomności, ma zaburzenia równowagi oraz wielokrotne omdlenia, a lekarze podejrzewają u niego padaczkę. Z tego powodu korzystał ze zwolnienia lekarskiego od 3 do 17 grudnia 2018 r., z możliwością przedłużenia. Po analizie swoich aktywów i pasywów skarżący ustalił, że ma wierzytelności u osób fizycznych i instytucji na kwotę 251.774,03 zł wraz z odsetkami, ale żaden z jego dłużników nie jest w stanie upadłości ani restrukturyzacji, a wielu z nich to instytucje państwowe. Zaoferował cesje tych wierzytelności do odpowiedniej sumy na poczet składek, ewentualnie obciążenie ich zastawem skarbowym. Skarżący zaznaczył, że jest to jego jedyny majątek poza mieszkaniem, obciążonym kredytem hipotecznym na sumę znacznie wyższą niż jego wartość. Z tego powodu uważa, że przejęcie przez ZUS egzekucji z wierzytelności pozwoli na umorzenie jego zadłużenia z tytułu składek, gdyż ze względu na swój stan zdrowia nie jest w stanie osobiście zająć się egzekwowaniem tych wierzytelności. Dodatkowo ma długi z N. wobec instytucji n. i adwokatów w wysokości [...] euro, tj. prawie [...]zł wraz z odsetkami. Zaznaczył, iż aby w N. dostać prolongatę spłat, zobowiązany musi przedstawić oświadczenie o stanie majątkowym, co oznacza, że n. organy kwalifikują go jako uprawnionego do pomocy, czyli biednego. Skarżący uważa więc, że także ZUS powinien uznać go za uprawnionego do pomocy zgodnie z zasadą respektowania orzeczeń organów innych państw UE. Skarżący jest przekonany, że obecnie nie ma możliwości spłaty zadłużenia i kwalifikuje się do umorzenia zaległości wobec ZUS w całości, a przynajmniej w części. Podkreślił przy tym, iż wierzy, że kiedy zostanie mu przywrócone prawo do wykonywania zawodu jako adwokat, będzie miał nowe zlecenia, wyegzekwuje swoje wierzytelności i spłaci dług. Dodał, że jest w stanie regulować spłatę zadłużenia, w wysokości nie wyższej niż 50 zł miesięcznie. Skarżący zwrócił się także o niewszczynanie egzekucji, gdyż narazi go to na dodatkowe koszty i będzie musiał ogłosić upadłość co, jego zdaniem, narazi ZUS na brak możliwości odzyskania należności. Egzekucja spowoduje też dalsze pogorszenie stanu jego zdrowia (znacznie pogłębi depresję), a nawet zagrożenie życia. Uważa również, że w egzekucji nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Pismem z [...] 2019 r skarżący sprecyzował, że wnosi o umorzenie składek za okres od marca 2018 r. do stycznia 2019 r. wraz z kosztami i odsetkami. Oprócz argumentów powielonych z pisma z 11 grudnia 2018 r. skarżący podał, że nie został zwolniony z obowiązku opłacania składek na samorząd adwokacki co zwiększa jego miesięczne wydatki o 105 zł. Podkreśli, że otrzymał pomoc prawną z Irlandii, co znaczy że państwo irlandzkie uznało go za odpowiednio ubogiego i ZUS też powinien to uwzględnić. Dodał, że od 3 marca do 10 lipca 2018 r. przebywał w areszcie i nie miał fizycznej możliwości dokonywania żadnych płatności, gdyż nie miał dostępu do konta bankowego.

W toku postępowania skarżący złożył następujące dokumenty: oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, dokumenty dotyczące pomocy publicznej, pismo Okręgowej Rady Adwokackiej dotyczące regulowania składek członkowskich, PIT-36 za 2017 r., PIT/B za 2017 r., analizy finansowe za lata 2016-2018, listę wierzytelności, wykaz stałych comiesięcznych wydatków, kartę pacjenta z 27 grudnia 2011 r., zaświadczenie z 7 sierpnia 2012 r. dotyczące stanu jego zdrowia, opinię lekarską z marca 2014 r., opinię lekarza z 1 grudnia 2014 r., zaświadczenie lekarskie z 3 grudnia 2018 r., skierowanie do poradni specjalistycznej z 3 grudnia 2018 r., test skali depresji Becka, dokumentację lekarską w języku niemieckim (4 szt.), kartę informacyjną leczenia szpitalnego za okres od 3 lutego 2019 r. do 7 lutego 2019 r., skierowanie do poradni specjalistycznej z 7 lutego 2019 r., monit z I. B. - informacja o zaległości z [...] 2018 r., wyciąg z rachunku karty kredytowej I.B. z [...] 2018 r., wezwanie do zapłaty K.I. z [...] 2018 r., pismo z A.B. informujące o zaległości z [...] 2018 r., monit z R. P. z [...] 2018 r., pismo z P. z [...] 2018 r., harmonogram spłat kredytu hipotecznego z [...] 2018 r., wezwanie do zapłaty T. C. z [...] 2018 r., pismo z A. B. informujące o zaległości z [...] 2018 r., monit z R. P. z [...] 2018 r., upomnienie Naczelnika III Urzędu Skarbowego z [...] 2018 r., wezwanie do zapłaty za usługi świadczone przez V.SA z 20 [...] 2018 r., wezwanie do zapłaty T. C. z [...] 2018 r., monit z I. B. - informacja o zaległości z [...] 2018 r., ostateczne wezwanie do zapłaty z [...] 2018 r., wezwanie z Krajowego Rejestru Długów dotyczące natychmiastowej zapłaty z [...] 2018 r., upomnienie Naczelnika III Urzędu Skarbowego z [...] 2018 r., wezwanie do zapłaty T. C. z [...] 2018 r., wezwanie z Krajowego Rejestru Długów dotyczące natychmiastowej zapłaty z [...] 2018 r., powiadomienie o wpisaniu skarżącego do rejestru dłużników z [...] 2018 r., ostateczne wezwanie do zapłaty K.I. z [...] 2018 r., wezwanie do zapłaty T. C. z [...] 2018 r., wezwanie do zapłaty R. P. z [...] 2018 r., pisma w języku niemieckim (8 szt.), tytuł wykonawczy z [...] 2019 r. wystawiony przez Urząd Skarbowy, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z [...] 2019 r.

Zakład sprawdził również dane skarżącego zawarte w rejestrach centralnych, tj. Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz Bazie Danych Ksiąg Wieczystych.

W dniu [...] 2019 r. ZUS wydał decyzję nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie należności z tytułu składek za okres od 12.2018 r. do 01.2019 r., gdyż na dzień wpływu wniosku o umorzenie nie były one wymagalne.

Decyzją z [...] 2019 r. nr [...] ZUS odmówił umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy za okres od marca 2018 r. do listopada 2018 r. łącznej kwocie 9.722,59 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że żadna z przesłanek związanych z całkowitą nieściągalnością w stosunku do strony nie występuje. ZUS podkreślił, że z przyczyn oczywistych, nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm., dalej: usus), a w stosunku do strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, dlatego też nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b. Zakład zauważył również, że zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a usus również nie ma zastosowania. Zakład nie wyczerpał także okresu dochodzenia należności a wobec strony zostały podjęte działania mające na celu wydanie decyzji określającej wysokość zadłużenia, która może stanowić podstawę do przymusowego dochodzenia należności. Naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Na dzień wydania decyzji nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne bowiem skarżący nadal prowadzi działalność. W przypadku strony nie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 usus.

W dalszej kolejności ZUS przytoczył treść art. 28 ust. 3a usus oraz przesłanki umorzenia wynikające z § 3 ust. 1 Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie) i stwierdził, iż także one w sprawie nie występują.

Organ zauważył, iż skarżący nie zawiesił działalności gospodarczej pomimo tego, że od momentu wyjścia z aresztu jest zawieszony w wykonywaniu czynności zawodowych. Na leczenie przeznacza około 200,00 zł a koszty związane z utrzymaniem mieszkania stanowią kwotę 710,19 zł, jednakże skarżący nie podał, że w wyniku deficytu finansowego ma trudności w ich opłacaniu. Nadto zgodnie z danymi z Kompleksowego Systemu Informatycznego jego obecna partnerka prowadzi działalność gospodarczą. Na dochód rodziny składają się dochody wszystkich jej członków, a więc i partnerki skarżącego. Brak pełnej informacji w zakresie wysokości dochodu z tytułu prowadzonej przez partnerkę strony działalności uniemożliwił przeprowadzenie kompleksowej analizy sytuacji finansowej. Natomiast fakt, że skarżący nie korzysta z pomocy społecznej ani innych form pomocy, w ocenie organu prowadzi do wniosku, że sytuacja jego gospodarstwa domowego nie jest na tyle trudna, aby podjęcie spłaty zadłużenia wobec ZUS, przykładowo w drodze układu ratalnego, pozbawiłoby go środków do życia. Tym bardziej, że w piśmie z [...] 2018 r. skarżący zadeklarował chęć spłaty zadłużenia, a więc w obecnej sytuacji finansowej widzi możliwość spłaty zadłużenia w ratach po 50,00 zł miesięcznie. Organ podkreślił też, że skarżący jest doktorem nauk prawnych i zarówno jego wiek jak wykształcenie dają pozytywną prognozę co do możliwości spłaty zaległości w przyszłości. Skarżący sam wyraził przekonanie, że zostanie odwieszony jako adwokat i dzięki nowym zleceniom spłaci zaległości. Odnosząc się do licznych deklarowanych zobowiązań strony organ stwierdził, że spłata niektórych zobowiązań jest ważna, ale skarżący nie powinien pomijać spłaty zadłużenia wobec ZUS. Pozycja ZUS nie może być gorsza od innych podmiotów. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca przystąpienie do spłacenia długów musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. Zdaniem ZUS zgromadzony materiał nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa oraz uznania, że sytuacja materialna strony ma charakter definitywny. W zaistniałej sytuacji umorzenie zaległości naruszyłoby interes publiczny wskutek przyznania stronie nieuzasadnionej preferencji względem innych podmiotów gospodarczych, które pomimo problemów finansowych, ponosiły ciążące na nich obowiązki wynikające z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W kwestii problemów zdrowotnych skarżącego ZUS stwierdził, że przedłożył on dokumentację medyczną z której wynika, że z uwagi na posiadane schorzenia wymaga dalszego specjalistycznego leczenia, jednakże nie udokumentował stosownym zaświadczeniem lekarskim, że aktualny stan jego zdrowia uniemożliwia lub w znaczny sposób utrudnia wykonywanie pracy zarobkowej i uzyskiwanie dochodu umożliwiającego spłatę zadłużenia. Pomimo wskazanych problemów zdrowotnych nie zrezygnował z prowadzenia działalności, w ramach której prowadzi kancelarię adwokacką.

Zdaniem ZUS w sytuacji strony nie ma zastosowania przesłanka dotycząca poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Zgromadzone dowody nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nie opłacania w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Dalej ZUS wyjaśnił, że zasady pobierania i rozliczania składek zostały określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, której przepisy nie przewidują możliwości cesji wierzytelności strony w rozliczeniu za zaległe składki. Kłopoty finansowe nie mogą też zwalniać z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Zaburzenia związane z prawidłowym funkcjonowaniem firmy oraz brak dochodów jest przykrą okolicznością, lecz każda osoba prowadząca działalność gospodarczą prowadzi ją na własne ryzyko, w związku z czym skarżący powinien mieć świadomość konieczności ponoszenia wszelkich kosztów i konsekwencji z tym związanych. Skarżący wskazał, że przyczyną powstania zadłużenia był brak możliwości zawieszenia działalności w okresie, kiedy przebywał w areszcie, jednakże zawieszenie działalności może zostać zgłoszone przez osobę upoważnioną przez płatnika. Zastosowana w areszcie izolacja nie ogranicza możliwości kontaktu z urzędnikami aresztu śledczego. Przekazanie dyspozycji zawieszenia działalności mogło odbyć się również w warunkach izolacji. Nawiązując zaś do sugestii strony w kwestii zgłoszenia upadłości w przypadku negatywnego rozpatrzenia wniosku Zakład zaznaczył, że decyzja czy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości zależy wyłącznie od strony. Ponadto umorzenie należności nie jest jedynym wsparciem jakie może zastosować ZUS, gdyż może udzielić ulgi w postaci układu ratalnego, o czym skarżący wie i planuje z tej ulgi skorzystać. Skarżący wykorzystał też możliwość skorzystania z tzw. "małego ZUS", co daje wyraz temu, że poszukuje wyjścia z chwilowej, trudnej dla niego sytuacji. Fakt ten pomoże mu oddalić perspektywę podjęcia radykalnej decyzji w postaci zgłoszenia upadłości firmy.

Skarżący złożył skargę na ww. decyzję ZUS zarzucając naruszenie:

1) art. 28 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 31 i 32 usus poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieprzyjęciu, że spełnia wymogi dla umorzenia należności z tytułu składek, bowiem dalej prowadzi działalność gospodarczą, gdy tymczasem zawiesił ją w marcu 2019 r., by dalej nie zadłużać się w ZUS, jest bezrobotny bez prawa do zasiłku, a jednocześnie nie ma majątku, z którego dałoby się wyegzekwować zaległości składkowe i nie ma praktycznie mowy o skutecznym uruchomieniu odpowiedzialności małżonka;

2) art. 28 ust. 3 pkt 6 w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 31 i 32 usus poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieprzyjęciu, że spełnia wymogi dla umorzenia należności z tytułu składek, bowiem nie stwierdzono, iż w egzekucji nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdy tymczasem patrząc na jego stan majątkowy widać to już na pierwszy rzut oka, bowiem nie prowadzi on działalności, nie wykonuje żadnego zawodu, nie ma żadnych dochodów, ani nieobciążonego majątku;

3) § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia w zw. z art. 28 ust. 3a i 3b w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 31 i 32 usus poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieprzyjęciu, że zapłacenie zaległości składkowych pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, nieprzyjęciu, że doszło do nadzwyczajnego zdarzenia, które pozbawiło go możliwości dalszego prowadzenia działalności, a konieczność zapłaty zaległości przyśpieszyła decyzję o jej zakończeniu, poza tym, nieprzyjęciu, że jest chory na nieuleczalną, śmiertelną chorobę, co uniemożliwia, lub przynajmniej znacznie utrudnia osiągnięcie dochodów pozwalających na spłatę zaległości;

4) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: kpa) poprzez niewzięcie pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz poprzez zaniechanie starannego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz dowolną, a nie swobodną jego ocenę polegające na nieprawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do treści przepisów dotyczących umorzenia zaległości składkowych;

5) art. 81a § 1 i art. 7 kpa poprzez wydanie decyzji na podstawie nie usuniętych wątpliwości, podczas gdy organ przy wydaniu decyzji powinien dążyć do ustalenia prawdy materialnej.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie zgodnie z jego żądaniem, tj. umorzenie zaległości składkowych wyszczególnionych we wniosku, w całości, ew. w części, wraz z odsetkami i kosztami; ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, a także o uwzględnienie dowodów złożonych do skargi na okoliczności w niej podniesione, bowiem nie miał możliwości złożenia ich wcześniej, gdyż dokumentują one zmianę stanu faktycznego zaistniałą już po wydaniu zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.

Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący zaznaczył, że złożył ZUS-owi wszystkie dowody na posiadany majątek a jego wierzytelności są w praktyce nieściągalne. Jego comiesięczne wydatki wynoszą ok. 8.000 zł, lecz ich w ogromnej większości nie płaci, bo nie ma z czego. Ma 2 dzieci własnych, których nie jest w stanie utrzymać a zasądzono mu także alimenty na żonę w wysokości 1.000 zł miesięcznie, których także nie płaci. Podniósł, że to, iż nie korzysta z pomocy państwa nie znaczy, że nie jest w stanie trwałego ubóstwa. Jego partnerka otrzymuje zasiłek na dzieci, a nie otrzymywałaby go, gdyby nie była uboga. Zawiesiła też działalność gospodarczą [...] 2019 r., bowiem nie przynosiła ona żadnych przychodów. Nigdy w praktyce jej nie prowadziła. Działalność była otwarta jedynie formalnie dla celów ubezpieczenia.

Strona uważa, że nie można twierdzić, iż ze względu na posiadane wykształcenie istnieje pozytywna prognoza poprawy stanu majątkowego. Gdy skarżący przebywał w areszcie, jego żona wystąpiła w programie ..., gdzie jego zdaniem w sposób kłamliwy przedstawiła całe zdarzenie, które było powodem aresztowania, co spowodowało utratę jego dobrego imienia i możliwości zarobkowych. Skarżący twierdzi, że próbował z aresztu zawiesić działalność gospodarczą, ale nie mógł tego uczynić bo można to zrobić tylko osobiście lub przez Internet. Nie mógł też dać nikomu pełnomocnictwa notarialnego do zawieszenia działalności, bowiem w areszcie nie dopuszczono doń notariusza. Miał zarządzoną izolację. Na czas trwania postępowania karnego nie zostanie odwieszony jako adwokat, a praktyka wymiaru sprawiedliwości pokazuje, że postępowanie (SR dla ..., sygn. V K ...) może trwać jeszcze wiele lat. Prawdopodobnie zawieszenie zostanie utrzymane na kilka lat w formie kary dyscyplinarnej po zakończeniu postępowania. To oznacza, że jeszcze przez kilka lat nie będzie wykonywał zawodu adwokata, a innego nie ma. Ze względu na postępowanie karne, skarżący nie ma możliwości znalezienia zatrudnienia, abstrahując od tego, że padaczka mu to uniemożliwia. Jest bowiem rozpoznawalny medialnie i utracił twarz oraz dobre imię, zatem i zaufanie społeczne. Skarżący podał, że bezskutecznie poszukuje pracy, ale wszędzie spotyka się z odmową. ... wprost uznał go za persona non grata ze względu na medialny szum wokół niego. Nawet w sklepie nikt go nie chce zatrudnić. Jedyna praca, którą mu zaoferowano, to praca na czarno na budowie za 6 zł za godzinę (co, abstrahując od sprzeczności z prawem, uniemożliwia mu padaczka). Ponieważ wobec skarżącego toczy się postępowanie karne, co jest faktem notoryjnym ze względu na szum medialny, nie może się zatrudnić nawet w przysłowiowej Biedronce na kasie. Jest postrzegany jako kryminalista, którego nikt nie chce zatrudnić. Co prawda nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy jednakże uważa, że jest faktem notoryjnym, iż choroby na jakie cierpi, uniemożliwiają lub przynajmniej znacznie utrudniają uzyskiwanie dochodów. Konieczność leczenia walnie utrudnia też znalezienie zatrudnienia. Nikt nie chce zatrudnić pracownika z chorobą psychiczną (szczególnie w kancelariach i urzędach, gdzie wymagany jest kontakt z ludźmi), który w każdej chwili może dostać napadu padaczkowego lub być skierowany na długie leczenie szpitalne. Borderline i niedobór serotoniny to choroby stygmatyzujące, a osoba na nie cierpiąca łatwo uzyskuje etykietkę wariata. Dodał, że został już skierowany na 3-miesieczną hospitalizację w szpitalu psychiatrycznym.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.). Rolą sądu administracyjnego jest więc ocena czy organ nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego i procesowego, które skutkowałyby wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: ppsa).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 ppsa, sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Przed przejściem do wyłożenia motywów zapadłego orzeczenia należy wyjaśnić, że sąd nie mógł uwzględnić wniosku strony o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie należności składkowych. Sąd administracyjny nie jest właściwy do wydania takiego orzeczenia, gdyż ustawodawca nie dał mu takich kompetencji. Właściwym w tej sprawie jest wyłącznie ZUS. Sąd administracyjny jedynie ocenia legalność decyzji wydanej przez ZUS i nie jest kompetentny zarówno samodzielnie umorzyć należności składkowych, jak też nakazać Zakładowi umorzenia należności. Tym samym omawiany wniosek strony nie mógł zostać uwzględniony.

Sąd nie może również zastosować art. 106 § 3 ppsa i przeprowadzić dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi jak i złożonych w trakcie rozprawy. Jak skarżący sam zaznaczył dokumentują one zmianę stanu faktycznego zaistniałą już po wydaniu zaskarżonej decyzji, a sąd administracyjny bada prawidłowość zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu jej wydania.

Organ prawidłowo powołał się na ustaloną w art. 28 ust. 2 usus zasadę, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem postanowień zawartych w ust. 3a. Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 usus, a wyliczenie to jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W tym miejscu wymaga wyjaśnienia, że art. 28 ust. 2 usus oparty jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo ZUS, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 usus, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Użycie przez ustawodawcę w art. 28 ust. 1 usus "mogą być umarzane" wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Natomiast w wypadku ustalenia przez Zakład braku całkowitej nieściągalności (ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 usus) organ na podstawie art. 28 ust. 2 usus pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Innymi słowy zobowiązany będzie do odmowy umorzenia należności.

W ocenie Sądu ZUS orzekając w sprawie prawidłowo ustalił, że w odniesieniu do skarżącego nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 usus. W stosunku do strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, a zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1526) koszty upomnienia, o których mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wynoszą 11,60 zł. Zaległość skarżącego wraz z odsetkami to 9.722,59 zł. ZUS nie wyczerpał też okresu dochodzenia należności, w stosunku do zadłużenia skarżącego nie zostały podjęte działanie przedegzekucyjne, a naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Skarżący, wbrew twierdzeniom, na datę wydania decyzji przez ZUS nadal prowadził działalności gospodarczą i zawiesił ją dopiero ... marca 2019 r. (patrz dane z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej), a więc przesłanka wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 3 usus nie wystąpiła.

Należy również podkreślić, że należności z tytułu składek są należnościami skarbu państwa do których dochodzenia zobowiązany jest ZUS. Ewentualna decyzja o ich umorzeniu, czyli definitywna rezygnacja z ich dochodzenia, nie może być podjęta poprzez stwierdzenie "na pierwszy rzut oka", że zaistniała któraś z przesłanek całkowitej nieściągalności wyliczonych w art. 28 ust. 3 usus. Badanie spełnienia przesłanek musi być przeprowadzone w sposób rzetelny i skrupulatny, a ich zaistnienie nie może budzić żadnych wątpliwości. Tym samym wykluczone jest przyjmowanie spełnienia przesłanek na pierwszy rzut oka, czy po pobieżnym przyjrzeniu się sytuacji majątkowej wnioskodawcy, czego domaga się skarżący twierdząc m.in., że patrząc na jego stan majątkowy już na pierwszy rzut oka widać, że nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W związku z powyższym, w ocenie sądu, organ zasadnie przyjął, że w sprawie nie występują przesłanki umożliwiające umorzenie należności z art. 28 ust. 3 usus.

ZUS prawidłowo dokonał też analizy sprawy pod kątem zaistnienia przesłanek w zakresie możliwości umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a usus w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a usus należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki dające możliwość umorzenia należności składkowych zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W myśl ust. 2 § 3 rozporządzenia za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

W przytoczonych przepisach ustawodawca również posłużył się konstrukcją uznania administracyjnego, pozostawiając Zakładowi decyzję czy składki umorzyć czy też odmówić umorzenia, w przypadku wypełnienia przesłanek. Z uwagi jednak na to, że przesłanki określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia są mniej jednoznaczne niż przesłanki całkowitej nieściągalności, okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz zgromadzony materiał dowodowy wymagają staranniejszej analizy pod kątem ustalenia, czy zostały spełnione, zwłaszcza w odniesieniu do przesłanek z pkt 1 i 3. Dotyczą one bowiem delikatnej materii jaką jest możliwość zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych przez zobowiązanego oraz jego sytuacji zdrowotnej.

Ustalenie, czy strona wypełnia przesłanki umorzenia należności z tytuł składek ZUS wymaga przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego. Rozstrzyganie na zasadzie uznania administracyjnego jest bowiem swoistym wyzwaniem dla organu, który dla uniknięcia zarzutu działania dowolnego, według własnego "widzimisię", zobowiązany jest przeprowadzić szczególnie starannie postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy (E. Iserzon [w:] E. Iserzon. J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, teksty, wzory i formularze; wyd. Prawnicze Warszawa 1970 r., str. 49 - 51).

W ocenie Sądu organ sprostał temu wyzwaniu. Treść zaskarżonej decyzji potwierdza wnikliwe zapoznanie się i rozpatrzenie przez organ wniosku skarżącego wraz z przedstawionymi przez niego dokumentami. Zakład szczegółowo opisał treść wniosku i zawartą w nim argumentację, a także zebrane dowody. Podobnie jak w przypadku badania, czy w sytuacji skarżącego nastąpiła całkowita nieściągalność zaległych składek, ZUS po kolei analizował i opisywał sytuację strony z punktu widzenia każdego przypadku określonego w § 3 ust. 1 rozporządzenia rozważając, czy strona spełnia przesłanki.

W pierwszej kolejności wymaga stwierdzenia, iż nie znajduje uzasadnienia stanowisko skarżącego, że organ powinien brać pod uwagę jedynie sytuację istniejącą w dniu wydania decyzji, czyli wtedy gdy wykazuje, że nie uzyskuje dochodów, ma długi i nie posiada majątku wolnego od obciążeń. Należy pamiętać, że opłacenie składek nie jest przywilejem lecz obowiązkiem wynikającym z ustawy, a ZUS jako organ egzekucyjny nie może zrezygnować z dochodzenia swoich wierzytelności, ponieważ brak jest przepisów prawa, które zwalniałby z obowiązku opłacania składek płatnika znajdującego się w trudnej sytuacji finansowej. Odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jakim jest umorzenie należności z tytułu składek ZUS jest możliwe jedynie w przypadku jednoznacznego stwierdzenia, że dłużnik nie tylko obecnie, ale również w przyszłości nie będzie miał możliwości spłaty zaległości. Umorzenie zadłużenia w sytuacji, gdy istnieje możliwość zaspokojenia roszczeń ZUS naruszałoby interes społeczny, gdyż zasadą jest płacenie składek, a ich umorzenie wyjątkiem i ostatecznością. Z tego względu ZUS, rozpatrując wniosek o umorzenie, musi przeanalizować sytuację wnioskodawcy w jak najszerszym zakresie, rozważyć nie tylko czy w chwili obecnej brak jest możliwości spłaty zadłużenia, ale również czy nie istnieje szansa uregulowania składek w przyszłości. Tylko takie podejście pozwoli zachować równowagę pomiędzy interesem wnioskodawcy a interesem publicznym. Tym bardziej, że obowiązek spłaty zaległych składek, nie oznacza że muszą być one uregulowane jednorazowo. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość (po spełnieniu niezbędnych wymogów w tym zakresie) udzielenia ulgi w formie układu ratalnego. W ramach udzielonej ulgi istnieje także możliwość dostosowania warunków spłaty do sytuacji materialnej wnioskodawcy, umożliwiając tym samym regulowanie zobowiązania, przy jednoczesnym zapewnieniu środków utrzymania.

Sąd podziela stanowisko ZUS, że skarżący nie wypełnia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek określonych w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie umarzania.

Skarżący przedstawił dokumentację medyczną, ale nie wynika z niej, ze względu na swoje schorzenia jest niezdolny do pracy czy też jego zdolność do uzyskiwania dochodów jest ograniczona. Niezdolność do pracy czy też ograniczenia w możliwości podejmowaniu pracy trzeba wykazać odpowiednim do tego dokumentem, tj. np. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS/KRUS lub orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Skarżący takiego dokumentu nie przedstawił. Nie można również, jak chciałby tego skarżący, w tak istotnej kwestii powoływać się na "fakty notoryjne". Choroba, zawłaszcza psychiczna, u każdego człowieka ma inny przebieg i oceny stanu zdrowia pacjenta, w tym jego zdolności do pracy, może dokonać jedynie lekarz specjalista z danej dziedziny medycyny. Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy mało wiarygodne jest twierdzenie skarżącego, że problemy zdrowotne uniemożliwiają czy też znacznie utrudniają mu uzyskiwanie dochodów. W toku postępowania oświadczył bowiem, że z powodu problemów psychicznych i neurologicznych leczy się od 2010 r., a więc od 27 roku życia, co równocześnie nie przeszkodziło mu w zrobieniu doktoratu, zdobyciu uprawnień adwokata oraz prowadzaniu przez kilka lat kancelarii adwokackiej, tj. od 2014 r.

ZUS również prawidłowo uznał, że skarżący nie wypełnia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie umarzania.

Jak wynika z akt sprawy skarżący jest osoba młodą (36 lat) i dobrze wykształconą. Jest doktorem nauk prawnych i ma uprawnienia adwokata lecz istotnie, w chwili obecnej nie może wykonywać zawodu adwokata. Należy jednak zauważyć, że wykształcenie prawnicze daje szerokie możliwości zarobkowe, zaś aby wykonywać pracę prawniczą przynoszącą dobry dochód nie jest konieczne wykonywanie zawodu adwokata czy też innego "typowego" zawodu prawniczego, takiego jako radca prawny czy notariusz. Skarżący tymczasem oprócz twierdzeń zawartych we wniosku i w skardze nie wykazał, że podjął jakiekolwiek próby znalezienia zatrudnienia, pozwalającego na wykorzystanie jego wykształcenia prawniczego i dzięki temu zdobycia źródła dochodu. Nie uprawdopodobnił również, że ktokolwiek odmówił zatrudnienia go z uwagi na "szum medialny". Organ również słusznie zauważył, że skarżący nie zawiesił działalności gospodarczej pomimo tego, że od momentu wyjścia z aresztu był zawieszony w wykonywaniu czynności zawodowych i jak twierdzi, utracił dobre imię i zlecenia. Sugeruje to, że widział możliwość dalszego prowadzenia jakiejś działalności bowiem od momentu opuszczenia aresztu pozostawał aktywnym przedsiębiorcą przez jeszcze ok. 9 miesięcy, a działalność zawiesił dopiero po tym, jak ZUS odmówił umorzenia mu składek, tj. [...] 2019 r. Okoliczność ta sprawia również, że niewiarygodne są oświadczenia strony o niemożności zawieszenia działalność gospodarczej w czasie przebywania w areszcie w warunkach izolacji. Nieprawdopodobne jest, aby przez 4,5 miesiąca aresztu, nawet w warunkach izolacji, skarżący nie miał możliwości dokonać tej czynności.

Warto też podkreślić, że wiele osób, które chwilowo z różnych powodów nie są w stanie wykonywać wyuczonego zawodu bądź zawodu z obszaru swojego wykształcenia, podejmuje tymczasowo pracę poniżej swoich kwalifikacji bądź pracę, do której wykonywania nie są wymagane żadne szczególne kwalifikacje. Jeżeli zaś przewidują, iż niemożność wykonywania pracy związanej z posiadanym wykształceniem będzie trwała dłuższy czas, to podejmują kroki celem przekwalifikowania się. W przypadku Skarżącego trudno nie odnieść wrażenia, że dobrowolnie pozostaje bierny zawodowo i nie dąży do tego, aby samodzielnie zdobyć środki na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych swoich i swojej rodziny oraz spłacenie długów. Stwierdził wprawdzie że "nie może się zatrudnić nawet w przysłowiowej Biedronce na kasie" ale nie uprawdopodobnił, że podjął próbę zdobycia jakiekolwiek pracy. Nie można też pominąć faktu, że Skarżący mieszka w W., gdzie stopa bezrobocia wynosi 1,3 % (dane Głównego Urzędu Statystycznego wg. stanu na koniec października 2019 r.).

Toczące się wobec strony postępowanie karne także nie stanowi przeszkody uniemożliwiającej podejmowanie pracy i uzyskiwanie dochodów. Przepisy prawa co do zasady nie zabraniają oskarżonemu wykonywania pracy zawodowej. Skarżący też sam podał, że w jego sprawie karnej od października 2018 r. nie odbyła się żadna rozprawa.

Stronie przysługują wierzytelności na kwotę 251.774,03 zł wraz z odsetkami, lecz podobnie jak w przypadku twierdzeń o niemożności znalezienia zatrudnienia, także w tej kwestii Skarżący nie wykazał, że wierzytelności te, jak twierdzi, są nieściągalne, jak również, że sam podjął jakikolwiek kroki celem ich wyegzekwowania. Wprost napisał, że nie ma siły ściągać ich sam. Tymczasem jak wynika z akta administracyjnych część tych wierzytelności to honoraria adwokackie z 2016 r. i 2017 r., zatem trudno uwierzyć, że skarżący nie podejmował prób wyegzekwowania należnego mu wynagrodzenia, zwłaszcza od instytucji państwowych. ZUS wyjaśnił też Stronie, że zasady pobierania i rozliczania składek zostały określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, której przepisy nie przewidują możliwości cesji wierzytelności skarżącego w rozliczeniu za zaległe składki.

Skarżący jest także właścicielem mieszkania o wartości 350.000 zł, a obciążenie tego lokalu hipoteką, wbrew jego przekonaniu, nie oznacza, że mieszkanie jest nic nie warte i nie będzie mogło w przyszłości stanowić źródła środków finansowych na spłatę należności ZUS.

ZUS prawidłowo stwierdził również, że w sytuacji strony nie ma zastosowania przesłanka z w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie umarzania dotycząca poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Przede wszystkim jak słusznie zauważył organ, przepis ten odnosi się głównie do katastrof naturalnych, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu o dużych rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach. Są to m.in. wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, długotrwałe występowanie ekstremalnych temperatur, osuwiska ziemi, pożary, susze, czy powodzie, które spowodowały, że płatnik znalazł się w tak trudnej sytuacji finansowej, iż konieczność ciążących na nim zobowiązań doprowadziłaby do likwidacji przedsiębiorstwa, a co za tym idzie do utraty jedynego źródła zarobkowania. W sprawie skarżącego sytuacja taka nie miała miejsca. Aresztowanie nie może być zaś uznane za inne nadzwyczajne zdarzenie uniemożliwiające opłacenie składek, gdyż skarżący nie wykazał, że nie mógł dokonać płatności za pośrednictwem osoby trzeciej, czy też zawiesić działalności gospodarczej, o czym była mowa powyżej, dzięki czemu nie musiałby płacić składek. Tym bardziej, że również po opuszczeniu aresztu przez 9 miesięcy skarżący ani nie płacił składek ani nie zawiesił działalności.

ZUS odniósł się również do pozostałych argumentów, wniosków i postulatów skarżącego. Słusznie zauważył, że długi skarżącego mają głownie charakter cywilnoprawny, a takie zobowiązania nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami o charakterze publicznoprawnym. Zakład nie może, przy pomocy instytucji umorzenia, dobrowolnie rezygnować z przysługujących mu należności z tytułu składek, a tym samym ułatwiać innym wierzycielom strony dochodzenie swoich roszczeń, jeżeli istnieje jakakolwiek szansa na spłatę składek w przyszłości. Tak jest w przypadku skarżącego. Nawiązując zaś do sugestii strony o możliwości ogłoszenia upadłości w przypadku negatywnego rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek Zakład zaznaczył, że decyzja czy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości zależy wyłącznie od strony.

Wymaga podkreślenia, że fakt udzielenia skarżącemu pomocy prawnej przez inne państwa nie wywołuje postulowanego przez niego skutku, tj. konieczności przyjęcia, że jest ubogi i nałożenia na ZUS obowiązku umorzenia składek. Przede wszystkim rozpatrując wniosek o umorzenie należnych składek ZUS nie może kierować się innymi przesłankami, niż przytoczonej powyżej a określone w art. 28 ust.1-3 usus i art. 28 ust. 3a usus w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, zaś ich spełnienia ocenia samodzielnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Żaden przepis prawa nie zobowiązuje Zakładu do uwzględnienia decyzji organu innego państwa o przyznaniu pomocy prawnej w jakiejś innej sprawie. Tym bardziej, że nie wiadomo dokładnie w jakich sprawach, w jakich okolicznościach i jakiej konkretnie pomocy udzielono skarżącego, a także jakie były warunki otrzymania pomocy. Są bowiem sprawy w których pomocy prawnej określonego rodzaju udziela się bez względu na stan majątkowy strony. Skarżący zaś jedynie lakonicznie wskazał na pomoc prawną z Irlandii bez dokładnego wyjaśnienia w jakiej sprawie i jakiej pomocy prawnej mu udzielono. W przypadku pomocy prawnej w Niemczech podał jedynie, że udzielono mu prolongaty spłaty jego długów wobec niemieckich instytucji i adwokatów na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym.

Zgodnie z art. 81a § 1 kpa jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Wymaga zauważenia, że sprawa niniejsza nie dotyczy nałożenia na stronę obowiązku, gdyż opłacanie składek wynika z faktu, że w okresie objętym wnioskiem skarżący był zarejestrowany jako aktywny przedsiębiorca. Jej przedmiotem nie jest też ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, gdyż sam fakt istnienia przepisów umożliwiających podjęcie decyzji o umorzeniu składek nie tworzy po strony wnioskodawcy uprawienia do umorzenia należności, zwłaszcza że ustawodawca zastosował konstrukcję uznania administracyjnego. Nie można też przyjąć, że o tłumaczeniu wątpliwości na niekorzyść strony świadczy dokonywanie przez organ ustaleń, które ze względu na zasady logiki i doświadczenia życiowego, w takim a nie innym kształcie wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego, a równocześnie są nie po myśli strony. ZUS nie naruszył więc ani art. 81a § 1 ani art. 7 kpa.

W sprawie nie doszło również do naruszenia innych przepisów postępowania w tym art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Należy zauważyć, że w zależności od przedmiotu postępowania i całokształtu okoliczności sprawy administracyjnej różnie przedstawia się obowiązek organu w zakresie gromadzenia dowodów i pomimo, że co do zasady obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i zebranie niezbędnych dla rozstrzygnięcia dowodów spoczywa na organie, to w pojedynczych sprawach inicjatywa dowodowa obciążać będzie przede wszystkim stronę postępowania. Tak ma się rzecz w przypadku niniejszej sprawy z wniosku o umorzenie należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie. Szczególnie przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia wyraźnie stanowi, że zobowiązany musi wykazać, że nie jest w stanie opłacić tych należności z podanych tam powodów. Z akt sprawy wynika, że organ nie tylko badał dokumenty dostarczone przez skarżącego ale również sam pozyskał pewne dane na jego temat z rejestrów centralnych, tj. Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz Bazie Danych Ksiąg Wieczystych. W ocenie Sądu z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w kontrolowanej sprawie ZUS podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, a organ wyjaśnił stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Na marginesie Sąd zauważa również, że w przypadku zmiany okoliczności skarżący może wystąpić z kolejnym wnioskiem do ZUS o umorzenie składek, gdyż sprawy z zakresu umarzania należności nie korzystają z powagi rzeczy osądzonej.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty przedstawione w skardze nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.