Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 568/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2021 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 26 sierpnia 2020 r., znak: [...] Prezydent Miasta K. orzekł: w pkt. 1 - o ustaleniu na rzecz A. P. odszkodowania w wysokości: [...] zł (słownie: [...] [...] [...]) za udział wynoszący 1/4 cz. w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0100 ha, obr. [...] jedn. ewid. K. - Ś., zajętej pod drogę publiczną o kategorii drogi gminnej - ul. [...] w K., przejętej z mocy prawa na własność przez Gminę K. z dniem 1 stycznia 1999 r., co potwierdzone zostało w decyzji Nr [...] Wojewody znak [...] z dnia 15 lutego 2019 r., w pkt. 2 - o wypłacie ustalonego w punkcie 1 odszkodowania w wysokości: [...] zł (słownie: [...]) na rzecz A. P. s. H. i M. - spadkobiercy poprzedniego właściciela ww. nieruchomości, a także o tym, że do zapłaty odszkodowania zobowiązuje się Prezydenta Miasta K. reprezentującego Gminę Miejską K. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, o tym, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego oraz o tym, że odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego jeżeli osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłata odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody.

Odwołanie od decyzji złożył A. P..

Wojewoda decyzją z 5 marca 2021 r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazując art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935).

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego prowadzonego przez Wojewodę jest wyłącznie kwestia prawidłowości ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz A. P. za utratę prawa własności udziału wynoszącego 1/4 cz. w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0100 ha, położonej w obrębie [...]. ewid. K. - Ś., przejętej na własność Gminy K. z dniem 1 stycznia 1999 r., zgodnie z decyzją Nr [...] Wojewody, znak [...] z dnia 15 lutego 2019 r. Z tego też powodu organ odwoławczy nie jest uprawniony do odnoszenia się w niniejszej decyzji do tych treści zawartych w odwołaniu, które wykraczają poza ww. zakres i nie dotyczą treści samego zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (dalej zwana Ustawą), nieruchomości pozostając w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Właścicielom takich nieruchomości przysługuje odszkodowanie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na ich wniosek złożony do dnia 31 grudnia 2005 r.

Z przepisu art. 73 wynika, iż ustalenie i wypłata odszkodowania następuje przy spełnieniu następujących przesłanek:

- dana nieruchomość musi być zajęta pod pas drogi publicznej,

- nieruchomość taka nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego,

- z wnioskiem o ustalenie odszkodowania występuje właściciel nieruchomości w terminie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

przy czym wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Niniejsze postępowanie wszczęte zostało na wniosek z dnia 25 grudnia 2005 r. M. P., reprezentowanej przez A. P., która to w dniu 31 grudnia 1998 r. była współwłaścicielką w [...] cz. parceli katastralnej [...] o pow. 0,0100 ha, położonej w b. gm. kat. P. C.. Zgodnie natomiast z wykazem synchronizacyjnym (równoważnik), przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 12 października 2009 r. nr ewid. [...] parcela katastralna [...] o pow. 0,0100 ha, położona w b. gm. kat. P. C., utworzyła działkę nr [...] o pow. 0,0100 ha, obręb [...]. ewid. K. - Ś..

Decyzją Nr [...] z dnia 15 lutego 2019 r., znak [...], Wojewoda stwierdził nabycie przez Gminę K. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0100 ha, obr. [...]. ewid. K. - Ś.. Powyższe rozstrzygnięcie uzyskało walor ostateczności w dniu 13 kwietnia 2019 r.

Jak wynika z odpisu z księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla K. P. - Wydział IV Ksiąg Wieczystych, parcela nr [...], stanowiła uprzednio współwłasność M. P. (c. J. i K.) w [...] cz., W. F. (c. J. i K.) w [...] cz., J. K. (s. J. i K.) w [...] cz. oraz Skarbu Państwa w [...] cz.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. - Ś. z dnia 21 marca 2007 r. sygn. akt. [...] spadek po zmarłej M. K. P. nabył w całości i wprost A. H. P..

W związku z obowiązującymi przepisami prawa normującymi kwestię ustalania wysokości odszkodowania za nieruchomości, które z dniem 1 stycznia 1999 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998, nr 133, poz. 872) stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, organ prowadzący postępowanie administracyjne zobowiązany jest powołać biegłego tj. rzeczoznawcę majątkowego w przypadku, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Opinia biegłego powinna zawierać uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków, bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Nie może zatem niniejsza opinia sprowadzać się tylko do przedstawienia zdania biegłego, ale musi przekonywać jako logiczna całość. Biegły winien zatem wskazać i szczegółowo uzasadnić przesłanki, które doprowadziły go do przedstawionych konkluzji, a także na jakich oparł swoje ustalenia i określił wartość przedmiotowej nieruchomości. Brak fachowego uzasadnienia wniosków końcowych uniemożliwia ocenę jej mocy dowodowej.

Odszkodowanie w niniejszej sprawie zostało ustalone w oparciu o opinię biegłego tj. rzeczoznawcy majątkowego K. J., który w operacie szacunkowym sporządzonym w dniu 8 maja 2020 r. oszacował wartość nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0100 ha, obr. [...], jedn. ewid. K. - Ś., na kwotę [...]zł (słownie: [...]).

W niniejszej sprawie biegły określił stan nieruchomości na dzień 29 października 1998 r., tj. na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r., a poziom cen na dzień 8 maja 2020 r., tj. na datę sporządzenia operatu szacunkowego.

W omawianej sprawie autor sporządzonej wyceny nieruchomości, dla przedmiotu wyceny położonego w dniu określania jego stanu (29 października 1998 r.), zgodnie z miejscowym planem ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta K. zatwierdzonym uchwałą nr [...] z dnia 16 listopada 1994 r., w terenach oznaczonych symbolem M3 215 - obszar mieszkaniowy, wykorzystując podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej, określił wartość nieruchomości, przy uwzględnieniu cen transakcyjnych dotyczących nieruchomości o przeznaczeniu mieszkaniowym, położonych na terenie jednostek ewidencyjnych [...] (1 transakcja) oraz [...] (12 transakcji) m. K..

Powyższe poprzedzone było analizą transakcji nieruchomościami drogowymi w wyniku której biegły stwierdził, iż grunty o przeznaczeniu pod zabudowę mieszkaniową odznaczają się wyższą "cennością" od gruntów przeznaczonych pod drogi, a więc w niniejszym przypadku przy określaniu wartości wycenianej nieruchomości nie ma zastosowania "zasada korzyści", a tym samym § 36 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, ponieważ przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem przejęcia nieruchomości pod drogę publiczną nie spowodowało zwiększenia jej wartości.

Jakkolwiek ustawodawca zarówno w ustawie o gospodarce nieruchomościami jak i rozporządzeniu w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, nie zawarł definicji pojęć rynku lokalnego i regionalnego, to ich znaczenie zostało dookreślone w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, co potwierdzenie znajduje w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2012 r. (sygn. akt I OSK 1255/11 - dostępny w CBOSA) w którym wskazano, iż pod pojęciem "rynku lokalnego" odczytywać należy obszar gminy lub powiatu. Rynek regionalny odnosi się zaś do obszaru województwa. Ponadto w tym miejscu należy dodać, iż pismem z dnia 29 grudnia 2020 r. organ odwoławczy zwrócił się do biegłego z prośbą o wskazanie przyczyny przyjęcia do porównania tylko jednej transakcji nieruchomością położoną w jedn. ewid[...] (pozostałych 12 zlokalizowanych jest w jedn. ewid. K.), na terenie której położona jest nieruchomość wyceniana, jak również o przedstawienie pełniejszego opisu nieruchomości porównawczych wskazanych w ww. operacie szacunkowym tj. umożliwiającego zweryfikowanie ich podobieństwa do nieruchomości wycenianej. W odpowiedzi na powyższe rzeczoznawca pismem z dnia 27 stycznia 2021 r. wyjaśnił, iż: Do analizy rynku i wyceny nieruchomości przyjęto nieruchomości podobne w myśl art. 4.16 u.g.n. W bazie znalazła się tylko 1 transakcja nieruchomością z jednostki ewidencyjnej Ś., gdyż odnotowano tylko 1 transakcję nieruchomością podobną w badanym obszarze, przeznaczoną pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (należy przy tym podkreślić, iż biegły skorygował różnice w zakresie położenia nieruchomości poprzez przyjęcie tego rodzaju cechy rynkowej o wadze 40% i przyznanie jej maksymalnego współczynnika korygującego, w wyniku m.in. czego wartość 1 m2 przedmiotowej nieruchomości wzrosła finalnie z [...] zł do [...] zł). Ponadto autor operatu przedstawił również szczegółowy opis nieruchomości porównawczych przyjętych w wycenie umożliwiający pozytywne zweryfikowanie ich podobieństwa do nieruchomości wycenianej. Powyższe wyjaśnienia biegłego zostały przesłane odwołującemu wraz z zawiadomieniem z dnia 29 stycznia 2021 r" w ramach realizacji dyspozycji art. 10 kpa.

W efekcie powyższego rzeczoznawca majątkowy, stosując metodę korygowania ceny średniej, w oparciu o ceny transakcji nieruchomościami przeznaczonymi pod zabudowę mieszkaniową ze wskazanego powyżej terenu, po uwzględnieniu atrybutów mających wpływ na wartość nieruchomości, takich jak: położenie, lokalizacja (40%), infrastruktura techniczna (15%), kształt i konfiguracja terenu (20%), powierzchnia działki (15%) oraz ograniczenia (30/%), i skorygowaniu otrzymanej ceny średniej za pomocą stosownych współczynników korygujących odnoszących się do tychże atrybutów, oszacował wartość prawa własności gruntu przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...]zł za 1 m2.

W tym miejscu należy również jednoznacznie zaznaczyć, iż to biegły decyduje jaki rynek jest miarodajny dla szacowanej nieruchomości. Ponadto, wyboru nieruchomości porównawczych dokonuje rzeczoznawca majątkowy jako osoba posiadająca w tym zakresie specjalne uprawnienia i kwalifikacje. Wiedza w tym zakresie jest wiedzą specjalną którą dysponuje biegły, a zatem organ i sąd administracyjny nie mogą kwestionować ustaleń biegłego, jeżeli w sprawie brak dowodów wskazujących na wadliwą analizę rynku przez rzeczoznawcę majątkowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 października 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 835/11). Niemniej jednak zgodnie z orzecznictwem sądowo administracyjnym nieruchomości porównawcze powinny jednocześnie spełniać wymóg podobieństwa do przedmiotu wyceny co w niniejszym przypadku na podstawie przedstawionych powyższej informacji nie budzi wątpliwości organu odwoławczego.

Należy również zauważyć, iż korekty różnic pomiędzy poszczególnymi cechami rynkowymi przedmiotu wyceny i nieruchomości porównawczych zostały precyzyjnie wskazane przez rzeczoznawcę majątkowego w sposób nie budzący wątpliwości organu odwoławczego, dokonał on również właściwego wyboru podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości, a także uwzględnił cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Tym samym wypełnił również dyspozycję art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Wymienione okoliczności dowodzą zatem, iż dokonaną w ten sposób wycenę ocenić należy w sposób pozytywny. Tym samym niniejszy operat szacunkowy może stanowić dowód w przedmiotowej sprawie i być wykorzystany dla potrzeb niniejszego postępowania administracyjnego.

W odniesieniu natomiast do poruszonej przez odwołującego kwestii uzyskania przez niego nieruchomości zamiennej tutejszy organ stwierdza, co następuje.

Po pierwsze należy wskazać, iż nieruchomość zamienna to niepieniężna forma odszkodowania, która może być przyznana wywłaszczanemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu (nie może zostać przyznana w ramach odszkodowania za pozbawienie innych praw rzeczowych do nieruchomości). Zgodnie z treścią tego przepisu nieruchomość zamienna przyznawana jest za zgodą wywłaszczanego właściciela lub użytkownika wieczystego, więc brak takiej zgody uniemożliwia przyznanie, w decyzji o wywłaszczeniu lub w decyzji o odszkodowaniu, w ramach odszkodowania nieruchomości zamiennej. Niezależnie od tego z inicjatywą przyznania w ramach odszkodowania nieruchomości zamiennej może wystąpić właściciel lub użytkownik wieczysty wywłaszczanej nieruchomości, nie przysługuje mu jednak roszczenie o przyznanie nieruchomości zamiennej. Mając powyższe na uwadze, pismem z dnia 25 lutego 2021 r. organ odwoławczy zwrócił się do Prezydenta Miasta K. z prośbą o ustosunkowanie się do wyrażonej przez odwołującego woli otrzymania nieruchomości zamiennej.

W dniu 1 marca 2021 r. (za pośrednictwem ePUAP) do organu II instancji wpłynęło pismo, w którym Urząd Miasta K. wskazał, iż: (...) zwrócić należy uwagę, że postępowanie o odszkodowanie z wniosku M. P. (matki, poprzednika prawnego A. P.) dotyczy udziału wynoszącego 1/4 część nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0100 ha (ul. [...]) (...) Mając na uwadze aktualne orzecznictwo i okoliczności sprawy, brak jest podstaw do przyznania na rzecz A. P. nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania ustalanego w trybie art. 73 cyt. ustawy za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne i przejęte z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego (...).Wobec powyższego należało utrzymać w mocy - jako prawidłową - zaskarżoną decyzję nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia 26 sierpnia 2020 r., znak: [...]

Opisaną wyżej decyzję (oraz decyzję Wojewody z dnia 5 marca 2021 r. znak [...] – dotycząca działki nr [...] zajętej pod drogę gminną - ul. [...]) zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. P., kwestionując ustalenia wynikające z operatu szacunkowego; kwestionując fakt, że dla działek położnych zarówno przy ul. [...] jak i przy ul. [...] został sporządzony jeden operat szacunkowy, dający ten sam wynik (cenę) dla obu nieruchomości; zarzucając organowi wieloletnią przewłokę postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 maja 2021r., sprawa skargi na decyzję Wojewody z dnia 5 marca 2021 r. znak [...] otrzymała sygnaturę akt II SA/Kr 567/21.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. (Dz.U.2021.1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W rozpoznawanej sprawie strony posiadały możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej, która odbyła się w dniu 11 stycznia 2022 r.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest (między innymi) art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), który stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego tych nieruchomości, jest ostateczna decyzja wojewody. Odszkodowanie za te nieruchomości jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, instytucja stwierdzenia nabycia mienia składa się z dwóch spraw administracyjnych.

W ramach pierwszej z nich właściwy wojewoda wydaje deklaratoryjną decyzję o przejściu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Natomiast w drugiej sprawie wydawana jest przez właściwego starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) decyzja o ustaleniu odszkodowania za nabyte przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa mienie, pod warunkiem że spełnione zostały przesłanki z art. 73 ust. 4 i 5 ustawy Przepisy wprowadzające oraz wynikające ze stosowanych odpowiednio przepisów o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości.

Zatem warunkiem koniecznym do ustalenia i wypłaty odszkodowania jest wcześniejsze wydanie przez wojewodę decyzji - w trybie art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające - stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności określonej nieruchomości.

W niniejszej sprawie wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania złożony został przez skarżącego (wówczas działającego jeszcze jako pełnomocnik swojej Matki - M. P.) w dniu 29 grudnia 2005 r. W dniu 10 maja 2006 r. Prezydent Miasta K. zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania – w oczekiwaniu na wydanie przez Wojewodę opisanej wyżej decyzji, stwierdzającej nabycie działki nr [...] z mocy samego prawa.

Decyzja o stwierdzeniu nabycia z mocy samego prawa przez Gminę K. działki nr [...] zajętej pod drogę gminną ul. [...] została wydana przez Wojewodę w dniu 15 lutego 2019 r. W dniu 22 maja 2019 r. Prezydent Miasta K. podjął zawieszone postępowanie. Okoliczności te Sąd przytacza, gdyż skarżący zarówno w toku postępowania jak i w pisemnej skardze zarzuca organowi "wieloletnią przewłokę" postępowania. Ponownie zatem podkreślić należy, że Prezydent Miasta K. nie mógł wydać decyzji o odszkodowaniu, dopóki nie została wydana przez Wojewodę decyzja o nabyciu nieruchomości z mocy samego prawa. Nawet gdyby organ pozostawał w przewlekłości czy bezczynności, to okoliczność ta nie ma żadnego wpływu na merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji.

Na koniec Sąd podkreśla, że zawartego w piśmie skarżącego z dnia 25 września 2020 r. (k. 3 akt adm. Organu II Instancji) ordynarnego słownictwa skierowanego pod adresem organów nie usprawiedliwia irytacja długotrwałością prowadzonego postępowania. Zwalczaniu bezczynności służą nie obelgi, ale skarga na bezczynność lub skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 149 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), względnie ponaglenie, o którym mowa w art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Okolicznością sporną w niniejszej sprawie jest zasadniczo wysokość ustalonego odszkodowania.

Nie jest natomiast przedmiotem sporu okoliczność, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni 1 ara, położona w K., w której skarżący posiadał udział wynoszący Ľ, przeszła z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa na własność Gminy K. co potwierdziła deklaratoryjna ostateczna decyzja Wojewody z dnia 15 lutego 2019 r. oraz że wniosek o odszkodowanie został złożony w terminie. Powyższe okoliczności oznaczają, że zostały spełnione przesłanki do zastosowania trybu z art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające, a w szczególności przesądzona została kwestia przeznaczenia spornej nieruchomości pod drogę publiczną - gminną.

Jeśli chodzi o prawidłowość sporządzenia operatu szacunkowego z dnia 8 maja 2020 r. autorstwa rzeczoznawcy majątkowego mgr K. J., to Sąd w całości podziela szczegółową ocenę tego operatu (wraz z jego uzupełnieniem z dnia 27 stycznia 2021 r. co do cech działek przyjętych do porównania, dokonanym na etapie postępowania przed organem II Instancji), dokonaną przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie ma zatem potrzeby przytaczania ponownie wszystkich argumentów i twierdzeń przywołanych już powyżej. Podkreślić tylko należy, że operat szacunkowy, stanowiący podstawę ustalenia kwestionowanej wysokości odszkodowania, spełnia wymogi formalne określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 555), w szczególności zaś wycena uwzględnia postanowienia § 36 tego rozporządzenia, który zawiera szczegółowe regulacje dotyczące wartości nieruchomości wywłaszczonych lub przejętych z mocy prawa przeznaczonych na drogi publiczne. Nadto operat opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym wychwyceniu cech różniących nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej i właściwym ustaleniu współczynników korygujących. Rzeczoznawca majątkowy uzasadnił dobór nieruchomości przeznaczonych do celów porównawczych (m.in. położenie, wyposażenie w infrastrukturę techniczna, kształt i konfiguracja terenu, powierzchnia oraz ograniczenia prawne i fizyczne takie jak istnienie służebności, zadrzewienia itp.), wskazał i uzasadnił przyjęte współczynniki korygujące, których zastosowanie zmieniło cenę średnią wycenianych nieruchomości (617 zł za 1 m2 ) na korzyść skarżącego (884, 90 zł za 1 m2).

Odnosząc się natomiast do zarzutu, że sporządzony został jeden operat szacunkowy dla dwóch nieruchomości, który dał ten sam wynik wartości nieruchomości, to wskazać należy, że zdaniem Sądu było to działanie prawidłowe. Obie działki mają bowiem identyczną powierzchnię, obie weszły w skład dróg o identycznych kategoriach (gminne), ale przede wszystkim położne są w bezpośrednim sąsiedztwie (łączy je skrzyżowanie). W tej sytuacji nawet gdyby formalnie sporządzono dwa odrębne operaty jako dwa odrębne dokumenty, to do porównania rzeczoznawca wziąłby prawdopodobnie te same nieruchomości i wskaźniki korygujące, co dałoby ten sam wynik cenowy.

Nie jest też uzasadniony zarzut, który podnosi skarżący w kontrolowanym obecnie postępowaniu, że Prezydent Miasta K. nie przyznał w ramach odszkodowania nieruchomości zamiennej, pomimo że skarżący zgłosił taki wniosek. Zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.), w ramach odszkodowania właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu wywłaszczonej nieruchomości może być przyznana, za jego zgodą, odpowiednia nieruchomość zamienna. Z treści tego przepisu wynika jedynie możliwość prawna dostarczania przez organ w ramach odszkodowana nieruchomości zamiennej. Na zasadność takiej wykładni wskazuje ustawowy zwrot "może być przyznana, (za zgodą podmiotu wywłaszczanego), odpowiednia nieruchomość zamienna". Przepis ten ma umożliwić organom przyznanie nieruchomości zamiennej, kiedy pozwalają na to okoliczności sprawy. Jednakże szczególnego podkreślenia wymaga to, na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 grudnia 2017 r. sygn. I OSK 404/16: "Choć strona może wystąpić z inicjatywą przyznania jej nieruchomości zamiennej, nie przysługuje jej jednak w tej materii żadne roszczenie."

Wobec powyższego skarga jako bezzasadna została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.