Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1150/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Maria Zawadzka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2021 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącej M. S. (dalej, jako skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę G. K. Zdaniem organu skarżąca nie spełnia warunku zawartego w art. 17 ust 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który jest jednym z kilku warunków, które należy spełnić łącznie w celu uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie da się ustalić bowiem od kiedy istnieje niepełnosprawność matki skarżącej.

W odwołaniu M. S. nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu I instancji i wniosła o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Skarżąca uważa, że spełnia przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mamą, gdyż jest osobą spokrewnioną z osobą niepełnosprawną i nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Ponadto nie ma ustalonego prawa do emerytury czy renty. Skarżąca zaznaczyła, że sytuacja zdrowotna jej mamy jest bardzo trudna i z uwagi na stan zdrowia nie jest już osobą samodzielną, wymaga stałej pomocy i opieki. Jest po operacji obu stawów kolanowych, ma ogromne trudności z poruszaniem się (praktycznie nie opuszcza mieszkania). Leczy się z powodu osteoporozy, nadciśnienia tętniczego, choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, migotania przedsionków, niewydolności krążeniowej, niedomykalności zastawki dwudzielnej, żylaków kończyn dolnych, a także ma wole guzowate tarczycy. Skarżąca wskazała również, że jej tata nie żyje od 12 października 2020 r. jest więc jedyną osobą sprawującą całodobową opiekę nad mamą. Z tych względów nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, by móc zapewnić mamie odpowiednią i stałą opiekę. Podniosła, że sytuacja dochodowa rodziny jest bardzo trudna. Zdaniem skarżącej, przyznanie świadczenia mogłoby znacznie poprawić sytuację zarówno jej mamy jak i jej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 czerwca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniając, że w dniu 15 lipca 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mamą, ur. [...] 1941 r. Z przedłożonego Orzeczenia o Stopniu Niepełnosprawności wydanego w dniu 20 listopada 2006 r., przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania Niepełnosprawności wynika, że G. K. została zakwalifikowana do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Przy czym znaczny stopień niepełnosprawności powstał u matki skarżącej od 17 sierpnia 2006 r., natomiast nie da się ustalić, od kiedy istnieje sama niepełnosprawność. Natomiast z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z 4 grudnia 2019 r., nr akt [...] wynika, że matka skarżącej została uznana od dnia 15 października 2019 r. za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji.

Decyzją z dnia [...] 2020 r. nr [...] odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia [...] 2020 r. nr [...], uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014. sygn. akt. K 38/13 w którym TK stwierdził, że w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto zarzuciło, że organ l instancji zarówno w uzasadnieniu decyzji, a także w trakcie przeprowadzonego postępowania nie wypowiedział się i nie zbadał wszystkich przesłanek, które winny zostać spełnione, aby można było uznać, że w sprawie został zgromadzony pełny materiał dowodowy, tj. odpowiadający zakresowi koniecznemu do ustalenia, czy skarżąca spełnia warunki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną mamą, który to zakres wynika z treści wskazanych na wstępie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. SKO nakazało, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu, organ I instancji zwrócił o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania osoby wymagającej opieki w celu sprawdzenia okoliczności dotyczących spełnienia warunków niezbędnych do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności: - od kiedy skarżąca zrezygnowała lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pracy na gospodarstwie rolnym i czy spowodowane jest to koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, jaki jest stan zdrowia matki i czy wymaga sprawowania całodobowej opieki i nadzoru, jaki jest stan zdrowia ojca skarżącej, ile czasu dziennie skarżąca poświęca na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką, jaki jest szczegółowy zakres czynności typowo opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą w ramach sprawowanej opieki nad matką oraz czy sprawowana opieka uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia lub pracy na gospodarstwie rolnym choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W dniu 29 grudnia 2020 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, z którego wynika że matka skarżącej ma 79 lat, jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, leczy się z powodu osteoporozy, nadciśnienia, choroby kręgosłupa i serca, słabej krzepliwości krwi, niedotlenienia, przyjmuje na stałe leki. W październiku 2020 r. zmarł po długiej chorobie jej mąż K. K. Z uwagi na stan zdrowia wymaga stałej opieki i pomocy drugiej osoby w podstawowych czynnościach życiowych. Nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Stałej opieki wymaga od około 3 lat. Wcześniej pomimo posiadania znacznego stopnia niepełnosprawności była w stanie samodzielnie funkcjonować. Opiekę nad ww. sprawuje skarżąca, która pomaga matce w czynnościach pielęgnacyjnych, tj.: myciu, ubieraniu, smarowaniu pleców, kilka razy dziennie mierzy ciśnienie (nawet w nocy). Po operacji wymiany stawów kolanowych matka ma ogromne trudności w poruszaniu się (porusza się tylko za pomocą kul i balkonika). Praktycznie nie opuszcza miejsca zamieszkania (wyjątkiem są wyjazdy na badania w szpitalu, na które zawozi ją córka). Również poruszanie się po mieszkaniu sprawia duże trudności - potrzebuje pomocy w przejściu do łazienki czy kuchni. Nie jest w stanie samodzielnie przygotować sobie posiłku. Czynności te wykonuje skarżąca. Ma problemy z nietrzymaniem moczu, stosowane są podkłady. Poza czynnościami pielęgnacyjnymi córka wykonuje wszystkie pozostałe czynności codzienne, tj. zakupy, sprzątanie, pranie, załatwianie spraw urzędowych, wykupuje recepty, zamawia wizyty domowe lekarza, pilnuje podawania leków.

W trakcie wywiadu ustalono także, że skarżąca jako jedyna z rodzeństwa jest w stanie opiekować się matką i jak twierdzi, ze względu na konieczność sprawowania opieki i jej zakres nie jest w stanie podjąć pracy. Skarżąca jest obecnie dobrowolnie ubezpieczona w KRUS. Gospodarstwo rolne, którego była właścicielem przepisała na córkę. Do momentu przepisania gospodarstwa prace wykonywał jej mąż. Skarżąca nie składała wcześniej wniosku o ustalenie prawa o świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie wiedziała, że można. Innymi osobami zobowiązanymi do alimentacji matki są; B. K. (syn), zam. W, - D. S. (córka), zam. K, - Z. J. (córka), zam. S, - B. W. (córka), zam. B oraz – A. K. (syn), zam. B. Ww. mieszkają oddzielnie i jak twierdzą z uwagi na pracę zawodową i sytuację rodzinną nie są w stanie opiekować się mamą.

W dalszej części uzasadnia SKO odnosząc się do argumentacji organu I instancji zawartej w decyzji z dnia [...] 2021 r. w zakresie niespełnienia przez skarżącą przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyjaśniło, że obszerną wykładnię odnoszącą się do niekonstytucyjnego przepisu art. 17 ust. 1b ustawy zawarto w poprzedniej decyzji kasatoryjnej z dnia [...] 2020 r. W tej kwestii Kolegium podkreśliło, że w pełni podziela ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, iż w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13.

Odnosząc się do kwestii wyjaśnienia, czy w sprawie spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, Kolegium podkreśliło, że mama skarżącej - oprócz skarżącej, ma jeszcze pięcioro dzieci, a to córki: D., Z. i B. oraz synów: B. oraz A. Po stronie rodzeństwa skarżącej, w ocenie Kolegium nie ma przeszkody - która świadczyłaby o niemożności wywiązania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego mającej charakter obiektywny, niezależny od ich woli. Z oświadczeń rodzeństwa skarżącej wynika, że jako powód, który uniemożliwiałby spełnienie obowiązku alimentacyjnego wobec matki wskazują bądź fakt, iż mieszkają i pracują poza granicami kraju (córka Z. , zam. na S) bądź też na fakt, że nie mieszkają z mamą, mają własne rodziny i pracują zawodowo czy prowadzą własne firmy (córki: D., Z. i B., synowie: B. i A.). Tymczasem - jak wskazują zasady doświadczenia życiowego, w rodzinach wielopokoleniowych istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszymi rodzicami aby sprawowanie takiej opieki nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Okoliczność polegająca na tym, że osoba zobowiązana do opieki zamieszkuje w innej miejscowości i w jej ocenie nie pozwala to na sprawowanie opieki nad osobą, w stosunku do której ciążą na niej zobowiązania alimentacyjne nie można uznać za okoliczność o charakterze obiektywnym, która pozwoliłaby na swoiste "anulowanie" obowiązku alimentacyjnego. Warto podnieść, że dwójka z rodzeństwa skarżącej (B. i A.) mieszka w tej samej miejscowości co skarżąca wraz z matką wymagającą opieki, tj. w B.

SKO podkreśliło, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu o osobę najbliższą, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na tę osobę. Stąd też, jeżeli rodzeństwo skarżącej z subiektywnych względów nie mogą partycypować w osobistej opiece nad matką (realizować obowiązku alimentacyjnego w ww. sposób), to nie ma przeszkód, aby opiekę taką sprawowała skarżąca, a część kosztów związanych z opieką (jako ewentualny ekwiwalent za rezygnację przez nią z zatrudnienia lub podjęcia zatrudnienia) pokrywane byłyby w częściach adekwatnych do ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego względem matki.

W ocenie organu przyznanie skarżącej świadczenia byłoby zatem niezgodne nie tylko z przepisami prawa ale także z zasadami współżycia społecznego ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który - z mocy prawa - w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach. W rezultacie odbywałoby się to kosztem rodzin, które rzeczywiście (z racji chociażby tego, że w rodzinie jest jedno dziecko i nie ma innych osób zobowiązanych do alimentacji albo nawet są takie osoby ale ich stan zdrowia uniemożliwia sprawowanie opieki) muszą rezygnować z zatrudnienia po to aby zrealizować swój obowiązek alimentacyjny wobec rodziców.

Kolegium podkreśliło, że nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności pomocy przez skarżącą (do czego zresztą jest zobowiązana zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), jednak sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Na marginesie SKO wyjaśniło, że w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są również usługi opiekuńcze, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą po to aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym jej zakresie czasowym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. S. zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu wskutek uznania, że w rodzinach wielopokoleniowych istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszymi rodzicami, aby sprawowanie takiej opieki nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, a przyznanie jej świadczenia przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który z mocy prawa ciąży w pierwszej kolejności na dzieciach G. K. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zobowiązanie organu do wydania w terminie 14 dni decyzji o przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organy nie naruszyły także przepisów prawa materialnego.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 czerwca 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na opiekę nad niepełnosprawną matką.

Instytucję świadczenia pielęgnacyjnego reguluje art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) – dalej ustawa, w którym szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego choć w niewielkim stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Wskazany przepis jednocześnie bezpośrednio wskazuje przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei w myśl art. 17 ust 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy, odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji nastąpiła z powodu braku realizacji przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy. W ocenie SKO natomiast, stanowisko organu I instancji względem skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 było błędne, jednakże nie wpłynęło ono na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu za prawidłowe uznać należy stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Wobec powyższego, Kolegium prawidłowo uznało, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy.

Organ odwoławczy prawidłowo przyjął także, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, matka skarżącej ma sześcioro dzieci zobowiązanych względem niej do alimentacji. Ze złożonych przez rodzeństwo skarżącej oświadczeń wynika, że powodami uniemożliwiającymi realizację obowiązku alimentacyjnego względem matki jest: mieszkanie i praca poza granicami kraju (oświadczenie złożone 5 stycznia 2021 r. przez G. K. odnośnie córki Z., zam. na S k. 63 a.a.), bądź też posiadanie własnych rodzin, pracy zawodowej czy prowadzenie własnej firmy (oświadczenia złożone 5 stycznia 2021 r. przez córki: D., B., B. i A. k. 64-67 a.a.).

Tymczasem, zgodnie z art. 128 ustawy z dnia Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Sąd w składzie orzekającym podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zakładzie karnym, przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, a także wiek połączony ze stopniem zniedołężnienia, który obiektywnie nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowania opieki matką, jednak jej nie uniemożliwiają. Tym bardziej, że dwójka rodzeństwa skarżącej (B. i A.) mieszka w tej samej miejscowości, co skarżąca wraz matką.

Słusznie również wskazało Kolegium, że świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 maja 1990 r., sygn. akt III CZP 21/90, stwierdził, że: "Obowiązek alimentacyjny należy do kategorii stosunków obligacyjnych, a ze względu na swe źródło należy do zobowiązań prawnorodzinnych. Polega on na czynnościach mających na celu zaspokojenie potrzeb osoby, która sama utrzymać się nie może, a więc na różnorakich świadczeniach. Obejmuje on dostarczanie środków utrzymania, a w razie potrzeby także środków wychowania". Z kolei w doktrynie wskazuje się: "W art. 128 k.r.o. ustawodawca określił również przedmiot świadczenia alimentacyjnego, który stanowią środki utrzymania, a w miarę potrzeby także środki wychowania osoby uprawnionej. W przepisie chodzi o świadczenie pieniężne" (G. Jędrejek, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019). Zatem niemożność sprawowania osobistej opieki przez dzieci osoby wymagającej opieki przez wzgląd na pracę, nie stanowi zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego, którego celem jest dostarczanie środków niezbędnych do egzystencji osoby uprawnionej. Obowiązek alimentacyjny nie jest bowiem związany z osobistą opieką (zob. także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1440/20).

W konsekwencji powyższego, nie sposób przyjąć, aby w przedmiotowej sprawie istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody w odniesieniu do rodzeństwa skarżącej w wywiązywaniu się przez nich ze swoich obowiązków alimentacyjnych, choćby poprzez zapłatę stosownych kwot pieniężnych, które bądź umożliwią wynajęcie opiekuna, bądź będą wynagrodzeniem dla skarżącej z tytułu faktycznego wykonywania przez nią czynności opiekuńczych wobec matki.

Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad matką. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione. Podkreślić należy, że podobnie jako organy, również Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności opiekowania się matką przez córkę (do czego zresztą jest zobowiązana zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), jednak jak trafnie wskazał organ odwoławczy, sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Reasumując, zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374 ze zm.), skargę oddalił jako bezzasadną.