Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 203/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 162, 122, 187  par. 1, 210  par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Lidia Błystak Sędziowie : Sędzia WSA Marta Semiczek Asesor WSA Alojzy Wyszkowski /sprawozdawca/ Protokolant: Agnieszka Mazurek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 październik 2006 r. sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wyszkolenia uczniów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz je poprzedzające Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. K. z dnia [...] Nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 355 (słownie: trzysta pięćdziesiąt pięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz B. J.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j. t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. K. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wyszkolenia uczniów przez zmarłego T. J. B. J.

B. J. [...] wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. K. z pismem z dnia [...] o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie ulgi z tytułu wyszkolenia uczniów przez zmarłego T. J. (męża ww.). W uzasadnieniu podała, że przeżycia po zmarłym T. J. oraz brak wiedzy spowodował, iż nie złożyła w terminie wniosku o przyznanie ulgi, dopiero po konsultacjach dowiedziała się, że taki wniosek można złożyć wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.

Powyższy wniosek został uzupełniony - pismem z dnia [...] (złożony w Urzędzie Skarbowym [...]), w którym wnioskodawczyni - reprezentowana przez pełnomocnika K. K. podała, iż [...] złożyła wniosek o przywrócenie terminu i przyznanie ulgi uczniowskiej oraz że o możliwości przywrócenia terminu i przysługującej uldze dowiedziała się [...] Zmarły T. J. nie mógł złożyć wniosku o przyznanie ulgi uczniowskiej, ponieważ umarł przed zdaniem egzaminów wyszkolonych uczniów, a uchybienie terminu, o którym mowa w art. 27c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych "nastąpiło bez winy zmarłego podatnika oraz jego spadkobierców".

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 162, art. 163 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j. t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia wniosku w sprawie przyznania ulgi z tytułu wyszkolenia uczniów przez zmarłego T. J. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawczyni we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie ulgi uczniowskiej nie podała dnia ustania przeszkody, od której liczy się siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, jak również nie złożyła jednocześnie wniosku o przyznanie ulgi.

Na powyższe postanowienie strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła zażalenie, w którym wystąpiła o:

1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia,

2. przywrócenie terminu do złożenia wniosku w sprawie przyznania ulgi z tytułu wyszkolenia uczniów przez zmarłego T. J.,

3. rozpatrzenie wniosku i przyznania ulgi.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisy prawa materialnego i procesowego, a w szczególności:

a) art. 27c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (w szczególności ust. 16 tego artykułu); w związku z

b) art. 13 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 202, poz. 1956 ze zm.),

c) art. 120 i art. 122 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu wskazała, że podane przesłanki odmowy przywrócenia terminu przeczą zgromadzonym dokumentom. Nie można udokumentować słownej informacji (porady) jaką otrzymała w dniu [...] w biurze rachunkowym, a jedynym dowodem jest oświadczenie podatnika. Z przyczyn obiektywnych (losowych) tj. śmierci T. J. nie wystąpiła ona z wnioskiem o przyznanie ulgi uczniowskiej. Działalność gospodarczą prowadził zmarły T. J. i tylko on zajmował się dokumentacją podatkowo - finansową oraz pracowniczo - szkoleniową firmy oraz miał znajomość przepisów, w tym o uldze uczniowskiej. Rodzina tymi sprawami się nie zajmowała ani nie miała w tym zakresie żadnej wiedzy. Dalej pełnomocnik strony podniósł, że wbrew temu co podano w uzasadnieniu postanowienia, wniosek o ulgę został złożony odwołując się do treści pisma z dnia [...], w którym zawarto oświadczenie cyt. "Jednocześnie przedkładamy dokumenty potwierdzające prawo do ulgi uczniowskiej" oraz jego uzupełnienia z dnia [...] cyt. "w dniu dzisiejszym tj. [...] został złożony wniosek (....) o przyznanie ulgi uczniowskiej". W przepisach nie ma podanego wzoru formularza ani dokumentu jak powinien wyglądać wniosek o ulgę uczniowską. A organ podatkowy nie zwrócił się o wyjaśnienie czy uzupełnienie materiału dowodowego, jeżeli złożone dokumenty budziły wątpliwość. Tym samym naruszono art. 120 i 122 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu podał, że przywrócenie terminu ma wyjątkowy charakter i uzależnione jest od łącznego wystąpienia przesłanek zawartych w art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa, a w szczególności gdy osoba zainteresowana uprawdopodobni brak swojej winy w niedochowaniu terminu. Nieznajomość prawa, na którą powołuje się strona w zażaleniu nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej niezłożenia wniosku o przyznanie ulgi z tytułu wyszkolenia ucznia w ustawowo przewidzianym terminie. Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, że strona we wniosku z dnia [...] nie wystąpiła o przyznanie ulgi uczniowskiej i tym samym nie dopełniła jednocześnie czynności, dla której był określony termin. A zatem zarzuty dotyczące naruszenia art. 120 i 122 Ordynacji podatkowej nie znajdują uzasadnienia. Dalej Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że nie można jednoznacznie stwierdzić, iż strona podanie o przywrócenie terminu wniosła po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Organ podatkowy pierwszej instancji nie wykazał, że przyczyna ta ustała przed dniem wskazanym we wniosku, tj. przed [...], lecz i strona nie udowodniła stosowną argumentacją, iż jest to data wiarygodna.

Organ odwoławczy uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 27c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U z 2000 r. Nr 14, poz.176 ze zm.) w związku z art. 13 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 202, poz. 1956 ze zm.), ponieważ powyższe przepisy, na które strona powoływała się we wniosku z dnia [...] i jego uzupełnieniu z dnia [...] odnosiły się do osób prowadzących działalność gospodarczą opodatkowaną w formie zasad ogólnych, a w trakcie prowadzonego przez organ odwoławczy postępowania podatkowego ustalono, że T. J. prowadził działalność gospodarczą opodatkowaną w formie karty podatkowej. Podatnicy opodatkowani w formie karty podatkowej do końca 2003 r. mogli ubiegać się o ulgę uczniowską na podstawie art. 53 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 ze zm.), a od dnia 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 4 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U Nr 202, poz. 1958).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniósła o :

- uchylenie obu postanowień jako niezgodnych z prawem,

- zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

Zaskarżonym postanowieniom zarzuciła

- błędną ocenę stanu faktycznego,

- błędne uzasadnienie prawne,

- naruszenie prawa procesowego,

- brak rzeczowego uzasadnienia do odmowy wiarygodności przedstawionych dowodów (nie sprawdzono wszystkich faktów, nie przeprowadzono wszystkich dowodów).

W uzasadnieniu skarżąca podniósła, że niesłusznie:

odrzucono możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku,

przyjęto, że skarżąca nie dopełniła czynności składając wniosek o przywrócenie terminu.

W dalszej części uzasadnienia strona wskazała, że podtrzymuje przy tym wszystkie argumenty sformułowane w odwołaniu. Od wielu lat jest na rencie. Nie prowadziła ani nie zajmowała się sprawami gospodarczymi męża. Nie zajmowała się dokumentacją firmową. O możliwości skorzystania z ulgi uczniowskiej oraz przywrócenia terminu do złożenia wniosku dowiedziała się w biurze rachunkowym. Po śmierci męża urzędnik Urzędu Skarbowego w B. K. zadzwonił, że zmarły mąż jest rozliczony oraz żadna ulga nie przysługuje. Taki stan rzeczy może potwierdzić biling rozmowy telefonicznej. Do wniosku o przywrócenie terminu dołączono pismo (wniosek) wraz z kompletem dokumentów wymaganych przez przepisy o uldze uczniowskiej. Dlatego stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej - Ośrodek Zamiejscowy w W. w tym zakresie nie jest zgodne ze stanem faktycznym. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wskazano, jakich dokumentów brakowało, w udokumentowaniu ulgi uczniowskiej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Ustalając stan faktyczny w sprawie organ podatkowy związany jest zasadami ogólnymi przyjętymi w ustawie Ordynacja podatkowa (art. 122 Ordynacji podatkowej), z której wynika obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego związanych z określoną sprawą oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W tym celu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności (...). Zgodnie z art. 219 Ordynacji podatkowej do postanowień przepisów o decyzji stosuje się odpowiednio przepisy art. 208, 210 § 3 - 5 oraz art. 211 - 215, (......).

Skarga jest zasadna.

W sprawie będącej przedmiotem zaskarżonego postanowienia zostały naruszone przepisy prawa procesowego. Nie zostały w nim bowiem prawidłowo ustalone przesłanki warunkujące przywrócenia terminu (art. 162 w związku z art.191 Ordynacji podatkowej), co w uzasadnieniu postanowienia winno znaleźć odzwierciedlenie przez przedstawienie zebranego pełnego materiału dowodowego i jego oceny dla ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego.

Zgodnie z art. 162 ustawy Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy z ważnych powodów termin ten przywrócić na prośbę zainteresowanego, wniesioną w ciągu siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i gdy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony.

Strona we wniosku z dnia [...] oraz jego uzupełnieniu z dnia [...] podała, że o możliwości przywrócenia terminu i przysługującej uldze dowiedziała się [...], ponieważ wcześniej takiej wiedzy nie posiadała, gdyż działalność gospodarczą prowadził zmarły T. J. i tylko on zajmował się dokumentacją podatkowo - finansową oraz pracowniczo - szkoleniową firmy. Jedynie on miał znajomość przepisów w tym o uldze uczniowskiej, a rodzina tymi sprawami się nie zajmowała ani nie miała w tym zakresie żadnej wiedzy. Organ podatkowy I jak II instancji nie ustalił daty ustania przyczyny uchybienia terminowi dokonania czynności procesowej przez stronę tj. odpowiedniego momentu np. daty rozliczenia podatnika T. J., nabycia spadku przez stronę. Strona podała, że o możliwości przywrócenia terminu oraz przysługującej uldze dowiedziała się [...], a zmarły T. J. nie mógł złożyć wniosku o przyznanie ulgi uczniowskiej, gdyż zmarł przed zdaniem egzaminów przez uczniów. Wobec tego organ podatkowy winien ustalić termin ustania przyczyny uchybienia terminowi, a jeżeli nie to ustosunkować się do określonego przez stronę - [...].

Sąd podzielił pogląd Dyrektora Izby Skarbowej, iż chybiony jest zarzut naruszenia art. 27c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U z 2000 r. Nr 14, poz.176 ze zm.) w związku z art. 13 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 202, poz. 1956 ze zm.), ponieważ powyższe przepisy, na które strona powoływała się we wniosku z dnia [...] i jego uzupełnieniu z dnia [...] odnosiły się do osób prowadzących działalność gospodarczą opodatkowaną w formie zasad ogólnych, zaś jak podał organ odwoławczy T. J. prowadził działalność gospodarczą opodatkowaną w formie karty podatkowej. Wobec tego podatnicy opodatkowani w formie karty podatkowej do końca 2003 r. mogli ubiegać się o ulgę uczniowską na podstawie art. 53 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 ze zm.), a od dnia 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 4 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U Nr 202, poz. 1958).

Sąd przychylił się do twierdzenia skarżącej, że składając wniosek o przywrócenie terminu wystąpiła jednocześnie o przyznanie ulgi uczniowskiej, a przepisy nie określają wzoru formularza ani dokumentu jak powinien wyglądać wniosek o ulgę uczniowską.

Niewyjaśnienie okoliczności w zakresie daty ustania przyczyny uchybienia terminowi czynności procesowej oraz dokonania jednocześnie tej czynności skutkowało koniecznością uchylenia wydanego w sprawie postanowienia jako podjętego z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

W tej sytuacji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącej kwotę 355 (słownie: trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.