Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 671/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. H. C. - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika ad Ż., złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym synem – M. C.. Do wniosku dołączono orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w G. z dnia [...] kwietnia 2000 r., którym zaliczono M. C. do znacznego stopnia niepełnosprawności, powstałej przed 16 rokiem życia. Dołączono także oświadczenie wnioskodawcy, w którym stwierdza się, że wnioskodawca posiada prawo do renty rodzinnej.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta G. (zwany dalej "Prezydentem" lub "organem I instancji") odmówił H. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., zwanej dalej "u.ś.r."). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona spełnia wymagania przyznania świadczenia, lecz pobiera rentę rodzinną, a przedtem pobierała własne świadczenie emerytalne, co potwierdził Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie nie przysługuje, gdy osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym ma ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego. Organ ponadto wyjaśnił, że odstąpił od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego bowiem nie jest kwestionowany fakt sprawowania opieki nad synem.

W terminowo wniesionym odwołaniu pełnomocnik wnioskodawczyni zakwestionował zaskarżoną decyzję w całości, zarzucając:

1) błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polegającą na pominięciu celów u.ś.r. i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Skarżącą renty rodzinnej stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;

2) niezastosowanie art. 27 ust. 5 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przez to nieuwzględnienie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty rodzinnej osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, jak wynika z treści art. 27 ust. 5 u.ś.r.

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy przez przyznanie prawa do świadczenia. Zdaniem strony skarżącej w świetle art. 27 ust. 5 u.ś.r. strona powinna mieć wybór świadczenia korzystniejszego.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej: "SKO w P.", "Kolegium" lub "organem II instancji") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO w P. stwierdziło, że skoro kwestia sprawowania opieki nie jest kwestionowana, to organ I instancji mógł odstąpić od przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Prezydent prawidłowo również ocenił, że pobieranie renty rodzinnej uniemożliwia pobieranie świadczenia rodzinnego. Z treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika prawo wyboru korzystniejszego świadczenia w sytuacji, gdy następuje zbieg ze świadczeniami rodzinnymi. Renta rodzinna, którą pobiera wnioskodawczyni, nie jest świadczeniem rodzinnym i w związku z tym nie została wymieniona w przepisie art. 27 ust. 5 u.ś.r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł pełnomocnik H. C., kwestionując decyzję Kolegium w całości. Podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., polegającą na pomięciu celów u.ś.r. i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty rodzinnej stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Na tej podstawie Skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zdaniem Skarżącej, organ odwoławczy poprzestał na wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. uznając, że skoro Skarżąca pobiera rentę rodzinną, to nie może ubiegać się o przyznanie świadczenia rodzinnego. Dyrektywy wykładni celowościowej oraz systemowej prowadzą do wniosku, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie może prowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli Skarżąca nie złoży oświadczenia o rezygnacji ze świadczenia emerytalnego. W świetle orzecznictwa efekty wykładni językowej nie mogą stanowić podstawy do stosowania norm prawnych. Należy potwierdzić ich efekt stosując dalsze dyrektywy wykładni. Przyznanie racji organom doprowadziłoby do wypaczenia zasady równości wobec prawa, czy udzielenia szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnym położeniu.

W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosło o jej oddalenie. Zdaniem Kolegium w sprawie wystąpiła przesłanka negatywna uniemożliwiająca ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jasno wskazuje, że świadczenie nie przysługuje, gdy Skarżąca pobiera rentę rodzinną. Wybór świadczenia rodzinnego w sytuacji zbiegu nie dotyczy renty rodzinnej. Ponadto Skarżąca nie zawiesiła prawa do świadczenia emerytalnego. Przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego prowadziłoby do pobierania przez nią dwóch świadczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty mogly zostać uwzględnione.

Na wstępnie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, o którym mowa w art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy;". Skarżąca składając skargę wniosła m.in. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Również SKO w P. w piśmie przewodnim, do którego dołączono akta sprawy, skargę oraz odpowiedź na skargę wskazało, żeby sprawę skierować do rozpoznania w trybie uproszczonym. Na tej podstawie zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania w dniu [...] czerwca 2021 r. w trybie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO w P. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], którą odmówiono przyznania H. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem – M. C..

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowią przepisy u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w zakresie istotnym dla niniejszej sprawy) "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji."

Z kolei przepis ust. 5 powołanego artykułu stanowi katalog przesłanek negatywnych w zakresie przyznania przedmiotowego świadczenia. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1a) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W toku postępowania administracyjnego ustalono, że Skarżąca w dniu złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne pobierała rentę rodzinną przyznaną jej w związku ze śmiercią małżonka oraz, że wcześniej pobierała świadczenie emerytalne (dowód: pismo ZUS z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], załączone do akt admin. sprawy).

Rozpatrujące sprawę organy zgodnie uznały, że pobieranie renty rodzinnej stanowi przeszkodę w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wyjaśniło Kolegium, w przepisie art. 27 ust. 5 u.ś.r. jest mowa o zbiegu świadczeń rodzinnych i skoro ustawodawca nie objął we wskazanym przepisie zbiegu ze świadczeniem emerytalnym/rentowym, nie było możliwości przyznania tego świadczenia. Stanowisko to co do zasady uznać należy za prawidłowe. Wskazać bowiem należy, ze zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Jednocześnie tak cel ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i istota samego świadczenia pielęgnacyjnego, zostały zdefiniowane przez ustawodawcę, na etapie procesu legislacyjnego. W uzasadnieniu projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazano, że celem projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych była budowa nowego, wyraźnie odrębnego od systemu pomocy społecznej, systemu pozaubezpieczeniowych świadczeń rodzinnych, służących wspieraniu rodziny w realizacji jej funkcji, głównie opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej. Wolą ustawodawcy było przeznaczenie świadczenia pielęgnacyjnego dla osób rezygnujących z aktywności zawodowej (por. Uzasadnienie do projektu ustawy Sejmu RP IV kadencji o świadczeniach rodzinnych, druk nr [...]). Wyniki wykładni przeprowadzonej przy użyciu dyrektyw literalnych i celowościowych prowadzą zatem do wniosku, że wolą ustawodawcy było zabezpieczenie osób rezygnujących z aktywności zawodowej, w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. nieprawomocny wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 1650/20).

Należy również zauważyć, że stanowiska tego nie zmienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z [...] czerwca 2019 r. sygn. SK [...]. Pomimo bowiem, że stwierdza on niezgodność art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. z przepisami ustawy zasadniczej (w zakresie, w jakim przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy), to pośrednio też dowodzi prawidłowości rezultatów wykładni przeprowadzonej na tle obowiązującego brzmienia tego przepisu.

Należy w tym miejscu dodać, że w judykaturze wywiązał się spór dotyczący wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. co do tego, czy narusza zasadę równości taka jego wykładnia, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. Część sądów zwracała uwagę na istotną zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do tego świadczenia i dokonując interpretacji art. 17 ust. 5 u.ś.r., przy użyciu narzędzi tzw. wykładni dynamicznej, która zakłada zmienność znaczenia przepisów wysławiających normy, uwzględniającej aktualne potrzeby systemu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2020 r. sygn. I GSK 597/17) i zarazem akcentowała, że w dacie wprowadzenia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia w cytowanym przepisie wynosiło ono [...] zł. Ustalenie to prowadziło do wniosków - których Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela - że w obecnych realiach pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi otrzymującemu świadczenie niższe, nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości. Dla poparcia tego stanowiska należy odwołać się do założeń, jakie ustawodawca przyjął w toku procesu legislacyjnego wskazując, że celem projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych była budowa nowego - wyraźnie odrębnego – "od systemu pomocy społecznej, systemu pozaubezpieczeniowych świadczeń rodzinnych" (por. uzasadnienie do projektu ustawy Sejmu RP IV kadencji o świadczeniach rodzinnych, druk nr 1555). Z tej też przyczyny nie ma przepisu regulującego zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty rodzinnej – świadczeń przyznawanych i wypłacanych przez różne organy. W przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia [...] grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j. Dz.U. 2018.1270), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Dlatego też Sąd podziela stanowisko doktryny, co do tego, że odstąpienie od literalnego brzmienia art. 17 u.ś.r., czego wprost domaga się Skarżąca, skutkowałoby wprowadzeniem do porządku prawnego nowego świadczenia, a mianowicie "wyrównawczego świadczenia pielęgnacyjnego", które jest nieznane u.ś.r. (por. S. Nitecki, Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną emeryturą a kwotą tego świadczenia, Glosa krytyczna do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] stycznia 2020 r. (I OSK 2392/19), Samorząd Terytorialny 2020, 7-8, s.182). To natomiast oznacza, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przeprowadzona przy użyciu dyrektyw językowych, celowościowych i systemowych, prowadzi do tego samego wniosku, tj. że intencją ustawodawcy było pozbawienie osób mających ustalone prawo do renty rodzinnej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednakże, aby móc na gruncie rozpatrywanej sprawy podzielić stanowisko organów obu instancji i uznać, że wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać Skarżącej przyznane, należało ustalić, czy uprzednio pobierane przez Skarżącą świadczenie emerytalne było świadczeniem uzyskanym w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego, czy też było to świadczenie przyznane na podstawie przepisów szczególnych - przed osiągnięciem wymaganego wieku i przed wypracowaniem wymaganego stażu. Ta okoliczność mogłaby stanowić następnie podstawę oceny, czy w oparciu o normy konstytucyjne można byłoby w tak szczególnych uwarunkowaniach przyznać Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. W opinii Sądu w sytuacji, gdy strona skorzystała z możliwości przejścia z emerytury na rentę rodzinną po zmarłym mężu, dla oceny jej uprawnień do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego nadal podstawowe znaczenie ma to, czy otrzymywała emeryturę wcześniejszą, na którą przeszła z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, czy może otrzymywała emeryturę ustaloną po dojściu do wieku emerytalnego i której wysokość uwzględnia wypracowany staż.

Wskazać w tym miejscu należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. O rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, na którą to zdolność wpływa także wiek takiej osoby. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (nie podejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r.

W przedmiotowej sprawie organy nie ustalały, czy taki związek przyczynowy istnieje. Z akt sprawy nie wynika, kiedy Skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia i czy zrobiła to będąc w wieku produkcyjnym, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym synem. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Skarżąca co prawda nie podała okoliczności, w jakich nabyła prawo do świadczenia emerytalnego i czy była wówczas w wieku produkcyjnym, należy jednak mieć na uwadze, że syn Skarżącej urodził się w 1971 roku i od urodzenia był niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co wymagał stałej opieki osoby drugiej. Powyższe wynika z załączonego do wniosku Orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...] września 1987 r. nr [...] o zaliczeniu syna Skarżącej do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia oraz z pozostałej dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia M. C.. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, czy Skarżąca pracując zawodowo zdecydowała o rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania całodobowej opieki nad synem, co umożliwiały przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. Nr 28, poz. 149, zwanym dalej: Rozporządzenie). Jeżeli taka sytuacja miała miejsce, to należałoby uznać, że Skarżąca zrezygnowała z pracy z uwagi na ciężką sytuację rodzinną, wymagającą od niej, jako matki, zajmowania się poważnie chorym synem. Zgodnie z § 1 ust. 1) ww. rozporządzenia matce, która nie mogła lub nie może kontynuować zatrudnienia z powodu stanu zdrowia swojego dziecka, wymagającego - bez względu na wiek - jej stałej opieki oraz pielęgnacji lub pomocy w czynnościach samoobsługowych, przysługuje prawo do wcześniejszej emerytury, jeżeli spełnia następujące warunki: 1) ma okres zatrudnienia określony w art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin; 2) sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem, które: a) zostało zaliczone do I grupy inwalidów, bez względu na przyczynę chorobową inwalidztwa, albo b) zostało zaliczone do II grupy inwalidów z powodu jednego ze stanów chorobowych wymienionych w ust. 3, a inwalidztwo dziecka istnieje od urodzenia albo powstało przed ukończeniem 18 roku życia. Stany zdrowia uzasadniające przejście na wcześniejszą emeryturę określone w § 1 ust. 3 Rozporządzenia, odpowiadają stanom zdrowia wskazanym w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie Rozporządzenia wskazywałoby, że zaistniał związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia i koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem.

Należy także uzupełniająco zwrócić uwagę, że zarówno na tle przepisów Rozporządzenia, jak i aktualnych przepisów u.ś.r., mowa jest konkretnie o rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wprawdzie pierwszy z wymienionych aktów traktuje o uzyskaniu wcześniejszej emerytury, a drugi o świadczeniu pielęgnacyjnym, jednak sens tych przepisów jest de facto taki sam i polega na przyznaniu opiekunowi pewnej formy finansowej rekompensaty za brak możliwości świadczenia pracy.

W ocenie Sądu, legitymowanie się przez opiekuna prawem do wcześniejszej emerytury przyznanej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, sprawowanie tej opieki nieprzerwanie i nadal (co wymaga formalnego potwierdzenia w ramach postępowania wyjaśniającego), a następnie przejście takiej osoby na rentę rodzinną po zmarłym mężu, uzasadnia nie tylko uznanie, że osoba ta zrezygnowała z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem, ale i przyjęcie, że w takich wyjątkowych sytuacjach uzasadnione jest odstąpienie od wykładni literalnej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i z powołaniem na wskazywane w skardze wartości konstytucyjne przyjęcie, że w takich szczególnych okolicznościach możliwie jest przyznanie Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy organy przedwcześnie odmówiły przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie przez nią renty rodzinnej (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.) nie badając w jakich okolicznościach przeszła na emeryturę, a następnie nie pouczając jej i nie wzywając do wykazania, że zawiesiła prawo do renty rodzinnej. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach: "Prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty". Zawieszenie prawa do świadczenia w trybie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach (w tym także renty rodzinnej) eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do tego świadczenia, gdyż wywołuje obiektywny skutek materialny (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po 1028/19, dostępny w CBOSA).

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu i wyjaśnią kwestię pozostałych przesłanek przyznania świadczenia poza negatywną przesłanką z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Następnie, po pozytywnym zweryfikowaniu tych kwestii, wezwą skarżącą do złożenia stosownych dokumentów (decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), umożliwiających wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości wraz z odpowiednim pouczeniem. Po czym, w zależności od wykonania przez skarżącą nałożonego obowiązku, rozstrzygną sprawę o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji (pkt I sentencji wyroku).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 i 2 Ppsa w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800) w pkt II sentencji wyroku. Sąd zasądził na rzecz skarżącej kwotę [...]zł, na którą złożyło się wynagrodzenie adwokata.