Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 189/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2006-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1993 nr 94 poz 431
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 2 sierpnia 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku rolnym.
Teza: Dokonując wykładni postanowień art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym należy mieć na uwadze nie tylko wykładnię gramatyczną przepisu, ale w równym stopniu cel wprowadzonego zwolnienia gruntów nabywanych na tworzenie nowych i powiększenie już istniejących gospodarstw rolnych. Preferencyjne opodatkowanie gruntów traktowane było zawsze jako jeden z instrumentów motywujących do zagospodarowania gruntów rolnych niewykorzystywanych rolniczo. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że ustawodawca odwołując się we wspomnianym artykule do nabycia w drodze umowy sprzedaży miał na celu objęcie zwolnieniem gruntów nabytych w drodze szeroko rozumianej "sprzedaży" (w znaczeniu odpłatne nabycie nieruchomości), w tym również w drodze sprzedaży w drodze licytacji publicznej.

TEZY

Dokonując wykładni postanowień art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym należy mieć na uwadze nie tylko wykładnię gramatyczną przepisu, ale w równym stopniu cel wprowadzonego zwolnienia gruntów nabywanych na tworzenie nowych i powiększenie już istniejących gospodarstw rolnych. Preferencyjne opodatkowanie gruntów traktowane było zawsze jako jeden z instrumentów motywujących do zagospodarowania gruntów rolnych niewykorzystywanych rolniczo. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że ustawodawca odwołując się we wspomnianym artykule do nabycia w drodze umowy sprzedaży miał na celu objęcie zwolnieniem gruntów nabytych w drodze szeroko rozumianej "sprzedaży" (w znaczeniu odpłatne nabycie nieruchomości), w tym również w drodze sprzedaży w drodze licytacji publicznej.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwolnienia w podatku rolnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego B. B. kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] października 2005 r. skarżący B. B. zwrócił się do Wójta Gminy H. z wnioskiem o przyznanie zwolnienia w podatku rolnym, o którym w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym. Swój wniosek umotywował faktem nabycia [...] ha gruntów rolnych na powiększenie posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego (powierzchnia gospodarstwa nie przekroczyła 100 ha) - nabycie to zostało potwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] czerwca 2005 r. (sygn. akt [...]).

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Znak: [...] Wójt Gminy H. odmówił przyznania wnioskowanego zwolnienia. Organ uznał, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do przyznania zwolnienia wymienione w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym. Odmowę uzasadniono tym, iż strona nabyła grunty rolne w trybie postępowania egzekucyjnego tj. nieruchomość nabyto w wyniku wydania postanowienia sądu o przybiciu oraz spełnienia warunków licytacji, wskazano, że tytułem własności nowo nabytych gruntów jest prawomocne postanowienie sądu o przysądzeniu własności, a nie umowa sprzedaży, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie sugerując, że uzyskany przez niego tytuł własności uprawnia do skorzystania z wnioskowanego zwolnienia.

Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uznało, że nie zasługuje ono na uwzględnienie i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy H. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że skarżący nabył grunty rolne mocą postanowienia Sądu Rejonowego w B. P. (sygn. akt [...]) przysądzającego własność zakupionej w trybie postępowania egzekucyjnego nieruchomości i tym samym nie spełnił wszystkich warunków koniecznych do skorzystanie z wnioskowanego zwolnienia. Wskazano, że co prawda nabyte grunty są przedmiotem prawa własności, przeznaczone są na powiększenie gospodarstwa rolnego, nie przekraczają powierzchni 100 ha, jednakże zostały nabyte w innym trybie niż umowa sprzedaży. Podkreślono, że w ustawie o podatku rolnym takiego tytułu nabycia gruntów - jako uprawniającego do przyznania zwolnienia - nie przewidziano (w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym mowa jest tylko o gruntach nabytych w drodze umowy sprzedaży).

W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w B. skarżący wniósł o jej uchylenie podnosząc, że ustawodawca posługuje się pojęciem "sprzedaż" również, w przepisach k.p.c. dotyczących licytacji tak, więc nabycie własności gruntów w trybie "sprzedaży licytacyjnej" powinno uprawniać do skorzystania z ustawowego zwolnienia uregulowanego w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy

o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zm.). Dodatkowo podkreślono, iż pogląd odmienny od zaprezentowanego w skardze godziłby w cel omawianego zwolnienia: "sprzedaż licytacyjna" nie uprawnia do zwolnienia, ale już dalsza sprzedaż gruntu (w drodze umowy cywilnoprawnej) do zwolnienia by uprawniała kolejnego nabywcę).

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie podzielając argumentacji skarżącego. Podkreślono, że skarżący nabył grunty rolne mocą postanowienia Sądu Rejonowego w B. P. ([...]) przysądzającego własność zakupionej w trybie postępowania egzekucyjnego nieruchomości, tym samym nie spełnił wszystkich warunków uzależniających skorzystanie z wnioskowanego zwolnienia. Wskazano, że co prawda nabyte przez stronę grunty są przedmiotem prawa własności, przeznaczone są na powiększenie gospodarstwa rolnego, nie przekraczają powierzchni 100 ha, jednakże zostały nabyte w innym trybie niż umowa sprzedaży, a właśnie na umowę sprzedaży położono akcent w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zgodziło się ze skarżącym, że umowa sprzedaży nie jest jedynym tytułem nabycia prawa własności gruntu, jednak w powołanym wyżej przepisie nie wymieniono innych tytułów nabycia w nim "sprzedaży licytacyjnej". Podniesiono, że ustawodawca posługuje się zwrotem "sprzedaż" np. w art. 952 k.p.c., jednak chodzi tam o "sprzedaż" w znaczeniu "odpłatne nabycie nieruchomości". Wskazano, że umowy sprzedaży nie można utożsamiać z nabyciem uregulowanym w art. 999 §1 k.p.c. Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności przez wpis w księdze wieczystej. W braku wskazanej wyżej przesłanki (tj. umowy sprzedaży) organ pierwszej instancji nie miał, więc możliwości przyznania wnioskowanego zwolnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zatem zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania.

Zgodnie z postanowieniami art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 listopada

1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993r. Nr 94, poz.431 ze zm.) zwalnia się

z podatku rolnego (na okres 5 lat) grunty przeznaczone na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego lub powiększenie już istniejącego do powierzchni nieprzekraczającej 100 ha:

• będące przedmiotem prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego, nabyte w drodze umowy sprzedaży,

• będące przedmiotem umowy o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste,

• wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, objęte

w trwałe zagospodarowanie.

Okres zwolnienia, o którym mowa we wspomnianym przepisie wynosi 5 lat

i nie ma zastosowania, gdy nabywca jest małżonkiem, krewnym w linii prostej lub jego małżonkiem, pasierbem, zięciem lub synową sprzedawcy gruntów.

Poza sporem w sprawie jest, że nabyte przez skarżącego grunty są przedmiotem prawa własności, przeznaczone były na powiększenie gospodarstwa rolnego oraz, że nie przekraczają powierzchni 100 ha. Spór między skarżącym

i organami sprowadza się w rzeczywistości do odpowiedzi na patynie czy tryb nabycia gruntów w drodze sprzedaży licytacyjnej uprawnia do skorzystania ze zwolnienia,

o którym mowa w art. 12 ust.1 pkt 4 cyt. ustawy o podatku rolnym

Zauważyć należy, że wykładnia gramatyczna przepisu często prowadzi do niewłaściwego odczytania tekstu prawnego. W wyroku z dnia 8 stycznia 1993 r. sygn. akt III ARN 84/92 (OSNC 1993, nr 10, poz.183) Sąd Najwyższy stwierdził: "Wykładnia gramatyczno- słownikowa jest tylko jednym z przyjmowanych powszechnie

w rozumowaniu prawniczym sposobów wykładni, a wnioski z niej płynące mogą być również często mylące i prowadzić do merytorycznie błędnych, niezgodnych

z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy, a w końcu również do niesprawiedliwych

i krzywdzących stronę procesu rezultatów. Dlatego też musi być ona uzupełniona wnioskami płynącymi z zastosowania innych rodzajów wykładni: historycznej, systemowej, funkcjonalnej, logicznej, a wreszcie - jeśli nie przede wszystkim celowościowej, która w odniesieniu do indywidualnych spraw rozstrzyganych

w drodze decyzji administracyjnych uznana jest za najodpowiedniejszą i najlepiej prowadzącą do rozszyfrowania intencji i celów ustawodawcy".

W świetle przytoczonego wyżej orzeczenia Sadu Najwyższego, dokonując wykładni postanowień art. 12 ust.1 pkt 4 w/w ustawy o podatku rolnym należy mieć na uwadze nie tylko wykładnię gramatyczna przepisu, ale w równym stopniu cel wprowadzonego zwolnienia gruntów nabywanych na tworzenie nowych

i powiększanie już istniejących gospodarstw rolnych. Preferencyjne opodatkowanie gruntów traktowane było zawsze jako jeden z instrumentów motywujących do zagospodarowania gruntów rolnych niewykorzystywanych rolniczo (patrz komentarz do art. 12 ustawy o podatku rolnym w: L. Etel, S. Presnarowicz, Podatku i opłaty samorządowe. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC,2003). Mając powyższe na uwadze należy uznać, że ustawodawca odwołując się we wspomnianym artykule do nabycia w drodze umowy sprzedaży miał na celu objecie zwolnieniem gruntów nabytych w drodze szeroko rozumianej "sprzedaży" (w znaczeniu odpłatne nabycie nieruchomości), w tym również poprzez sprzedaż w drodze licytacji publicznej.

W myśl postanowień art. 952 k.p.c. zajęta nieruchomość ulega sprzedaży przez licytację publiczną, a postanowienia o przesądzeniu własności (art. 999 k.p.c.) przenosi własność nieruchomości będącej przedmiotem egzekucji (ma charakter konstytutywny). Tym samym cel sprzedaży nieruchomości zostaje osiągnięty w takim samym stopniu w drodze licytacji publicznej, jak i w drodze sprzedaży umownej

(art. 535 k.c.), gdzie umówionym świadczeniem jest przeniesienie własności.

Na takie rozumienie przepisu wskazuje również treść pisma Zastępcy Dyrektora Departamentu Podatków Lokalnych i Katastru Ministerstwa Finansów

z dnia 18 stycznia 2006 r. Nr LK-832/KM/05/729 skierowane do urzędu miejskiego (...), w odpowiedzi na pismo z dnia 2 listopada 2005 r., w którym odnosząc się do opisanego w nim przypadku wyjaśniono, że "art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym odwołuje się do sprzedaży, a nie jedynie do sprzedaży unormowanej

w przepisach kodeksu cywilnego. Osoba, która nabyła grunty na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego lub powiększenie już istniejącego do powierzchni nieprzekraczalnej 100 ha, w drodze licytacji przez komornika sądowego, może zatem ubiegać się o zwolnienie z podatku rolnego na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy

o podatku rolnym" (publ. Biuletyn Skarbowy 2006/1/25).

W związku ze stwierdzeniem naruszenia prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz.431 ze zm.) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylono zaskarżoną decyzję.

Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego aktu wydano na podstawie

art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

a o kosztach na podstawie art. 200 tejże ustawy.