Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2039/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 190 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Kremer, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Tomaszewski, po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 90/13 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Rektora Politechniki Koszalińskiej z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 90/13 oddalił skargę J. M. na decyzję Rektora Politechniki Koszalińskiej z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podał następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Dziekan Wydziału Mechanicznego Politechniki Koszalińskiej decyzją z dnia [...] września 2012 r., na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 20 ust. 5 pkt 3 Regulaminu Studiów, skreślił J. M. z listy studentów 10-go semestru, piątego roku, kierunku Mechanika i Budowa Maszyn studiów stacjonarnych.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że skreślenie studenta z listy studentów nastąpiło z powodu niezłożenia przez niego do dnia 16 czerwca 2010 r. pracy dyplomowej/egzaminu dyplomowego, co oznacza niewykonanie obowiązku wynikającego z powołanych przepisów.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. M. zarzucił organowi naruszenie art. 107 ust. 1 k.p.a. polegające na braku uzasadnienia prawnego i faktycznego sprawy, błędne przyjęcie, że zaskarżona decyzja o skreśleniu została wydana w okresie, w którym miał status studenta, a ponadto sprzeczność zaskarżonej decyzji z decyzją Rektora z dnia [...] lipca 2012 r. o przywróceniu w prawach studenta. Ponadto zarzucono nieuwzględnienie okoliczności, że student nie miał możliwości złożenia pracy dyplomowej w terminie z uwagi na toczące się postępowanie dyscyplinarne w obowiązującej go dacie złożenia pracy dyplomowej.

Rektor Politechniki Koszalińskiej decyzją z dnia [...] października 2012 r., wydaną na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Mechanicznego Politechniki Koszalińskiej z dnia [...] września 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia zgodności z prawem, celowości i słuszności, organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia żadnej z tych podstaw decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera w niezbędnym zakresie wskazanie podstawy prawnej (art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i § 20 ust. 5 pkt 3 Regulaminu Studiów). Podane podstawy prawne nie budzą problemów interpretacyjnych, wynika z nich wyraźnie przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia: ustalenie braku złożenia pracy dyplomowej w terminie ukończenia studiów, tj. 16 czerwca 2010 r. Organ odwoławczy podał, że J. M. studiował na kierunku Mechanika i Budowa Maszyn na studiach jednolitych magisterskich zgodnie ze swoim wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2007 r. w trybie 10-cio semestralnym, a nie jak twierdzi w odwołaniu w systemie 11-to semestralnym. W toku studiów, których termin zakończenia upłynął po kilkakrotnych przedłużeniach 16 września 2008 r., student zrealizował pełny wymiar 60 godzin seminarium dyplomowego (wymiar godzinowy seminarium dyplomowego określa Zarządzenie Rektora nr 5/2006 z dnia 14 lutego 2006 r.) i nie miał prawa czy obowiązku realizowania seminarium na 11-tym semestrze. Prawo do 11 semestru studiów, wbrew twierdzeniom studenta, nie wynika ani z dokumentów sprawy, ani z zeznań dziekana L. w postępowaniu dyscyplinarnym. Dla uzyskania prawa do wydłużenia studiów o semestr student musiałby złożyć w tym zakresie pisemny wniosek do dziekana i uzyskać jego pisemną zgodę, a takich dokumentów w aktach studenta brak. Tak więc termin złożenia pracy dyplomowej wynikający z toku studiów upłynął, zgodnie z obowiązującym w roku akademickim 2007/2008 Regulaminem Studiów z końcem roku akademickiego. Przedłużenie tego terminu na wniosek z dnia 12 września 2008 r. do dnia 14 grudnia 2008 r. ponownie nie skutkowało realizowaniem 11 semestru studiów (§ 26 ust. 1 i 2 oraz § 27 ust. 3 Regulaminu Studiów wprowadzonego Uchwałą Senatu Nr 17/2006 z 12 kwietnia 2006 r.). Niedopełnienie obowiązku złożenia pracy dyplomowej w przedłużonym terminie stanowiło podstawę podjęcia w dniu 14 stycznia 2009 r. decyzji o skreśleniu z listy studentów 10-tego semestru studiów z powodu niezłożenia pracy dyplomowej. Na prośbę studenta z dnia 21 stycznia 2009 r. nastąpiło ponownie wznowienie studiów na 10-tym semestrze, co nie skutkowało zmianą trybu studiów na 11-to semestralny. Zgodnie z § 19 Regulaminu Studiów wznowienie studiów oznacza przywrócenie praw i obowiązków studenckich. Dziekan wznowił studia pod warunkiem realizacji kursów wcześniej niezaliczonych przez studenta w semestrze letnim roku 2009/2010, w tym czasie student miał kontynuować rozpoczętą 11 czerwca 2007 r. pracę dyplomową. Student ponownie nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, zaliczając jedynie część kursów i nie przedkładając pracy dyplomowej.

Na kolejną prośbę (podanie z dnia 2 marca 2010 r.) student ponownie został przywrócony na 10-ty semestr studiów z obowiązkiem realizacji niezaliczonych kursów. Zgodnie z decyzją z dnia [...] marca 2010 r. otrzymał do realizacji kursy wcześniej niezaliczone, tj.: matematyka (wykład + ćwiczenia), mechanika techniczna (wykład), fizyka (wykład), ekonometria i optymalizacja ekonomiczna (wykład + laboratorium). Wszystkie kursy realizowane były w semestrze letnim. Student po raz kolejny nie zmieniał tematu realizowanej pracy dyplomowej wydanego mu 11 czerwca 2007 r.

Termin do złożenia kart okresowych osiągnięć studenta w semestrze letnim roku akademickiego 2009/2010, indeksu oraz pracy dyplomowej upłynął w dniu 16 czerwca 2010 r., bowiem student, zgodnie z § 27 ust. 1 obowiązującego go w roku akademickim 2010/2011 Regulaminu Studiów (stanowiącego załącznik do Uchwały Senatu Nr 13/2009 z dnia 22 kwietnia 2009 r.) zobowiązany był złożyć pracę dyplomową do piętnastego tygodnia ostatniego semestru studiów czyli 15 tygodnia zajęć semestru 10-tego (organizację roku akademickiego regulowało Zarządzenie Rektora Nr 26/2010 określając koniec zajęć dydaktycznych na 16 czerwca 2010 r.).

Student nie zwrócił się do dziekana o przedłużenie tego terminu o 3 miesiące (zgodnie z § 27 ust. 2 powołanego Regulaminu), a dziekan nie miał podstaw do wydania decyzji o przedłużeniu tego terminu z urzędu, oczekiwał natomiast na przedłożenie kart okresowych osiągnięć studenta oraz indeksu. Student wielokrotnie w toku studiów opóźniał się ze składaniem dokumentów w dziekanacie, po wielu telefonicznych monitach student przedłożył dokumenty dopiero w dniu 6 października 2010 r. Z dokumentów tych nie wynikały przyczyny niezłożenia pracy dyplomowej czy wniosek o przedłużenie terminu jej złożenia. Termin na oddanie pracy dyplomowej upłynął więc bezskutecznie. Z akt studenta wynika, że przyczynami upływu terminu na złożenie pracy dyplomowej były zwykłe zaniedbania ze strony odwołującego się.

Po dniu 16 czerwca 2010 r. dziekan miał podstawę do podjęcia decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów z powodu upływu ostatecznego terminu na złożenie pracy dyplomowej, co mogło stanowić samodzielną podstawę skreślenia z listy studentów w myśl art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Dziekan wstrzymał się z wydaniem decyzji o skreśleniu z listy studentów wobec stwierdzenia na przedłożonych przez studenta w dniu 6 października 2010 r. dokumentach sfałszowania podpisów nauczycieli akademickich i skierowania wniosku o wszczęcie postępowania wyjaśniającego. Późniejsze postępowanie dyscyplinarne nie hamowało prawa do wydania decyzji o skreśleniu z podanej wcześniej przyczyny. Dodatkowo wskazano, że w trakcie postępowania dyscyplinarnego student uzyskał wyraźną informację, że brak złożenia pracy dyplomowej stanowi samodzielną podstawę skreślenia z listy studentów, a prowadzone postępowanie dyscyplinarne nie wstrzymywało studentowi możliwości pisania pracy dyplomowej.

Dziekan Wydziału Mechanicznego po uzyskaniu informacji o odzyskaniu przez odwołującego się z dniem 9 lipca 2012 r. z mocy prawa statusu studenta, zobowiązany był wydać decyzję o skreśleniu z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym.

Skargę na powyższą decyzję Rektora Politechniki Koszalińskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożył J. M..

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez nieuwzględnienie tezy o tym, iż skarżący przyjęty został na 11 semestrów, co istotnie wpływa na zmianę daty złożenia i obrony pracy dyplomowej, art. 213 ust. 3 tej ustawy poprzez jego niezastosowanie oraz art. 207 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 107 ust. 3 k.p.a., a także art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.").

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzję stanowi art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów w przypadku niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. Regulacja ta – w myśl art. 160 ust. 1 powołanej ustawy – znajduje odzwierciedlenie w treści § 20 ust. 5 pkt 3 Regulaminu studiów, stanowiącego załącznik do uchwały Senatu Politechniki Koszalińskiej z dnia 22 kwietnia 2009 r.

Sąd podał, że ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że termin złożenia przez skarżącego w semestrze letnim roku akademickiego 2009/2010 pracy dyplomowej upłynął dnia 16 czerwca 2010 r., zgodnie bowiem z § 27 ust. 1 ww. Regulaminu studiów – zobowiązany był on złożyć pracę dyplomową do piętnastego tygodnia ostatniego semestru studiów czyli 15 tygodnia zajęć semestru 10-tego (organizację roku akademickiego regulowało Zarządzenie Rektora Nr 26/2010 określając koniec zajęć dydaktycznych na 16 czerwca 2010 r.). Skarżący w ww. terminie nie złożył pracy dyplomowej, nie skorzystał również z przysługującego mu uprawnienia wynikającego z § 27 ust. 2 powołanego Regulaminu do zwrócenia się do dziekana z pisemnym wnioskiem, zaakceptowanym przez promotora, o przesunięcie terminu złożenia pracy dyplomowej.

Powyższe, w ocenie Sądu I instancji powoduje, że brak jest podstaw do uznania, że decyzja o skreśleniu skarżącego z listy studentów została wydana z naruszeniem przywołanych wyżej przepisów.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że niepotwierdzone żadnymi dowodami jest oświadczenie skarżącego, jakoby miał on prawo do realizowania seminarium dyplomowego oraz złożenia pracy dyplomowej w 11-tym semestrze. Takimi dowodami nie są załączone do skargi – protokół przesłuchania obwinionego przez rzecznika w dnia 8 grudnia 2010 r. oraz karta dyplomanta, sporządzona samodzielnie przez skarżącego w formie wydruku ze strony internetowej i niezawierająca podpisów promotora i pieczątek dziekanatu. Za bezzasadny uznał też Sąd zarzut nieuwzględnienia faktu, że skarżący nie miał możliwości złożenia pracy dyplomowej we wskazanym wyżej terminie z uwagi na toczące się wobec niego w tym czasie postępowanie dyscyplinarne. Postępowanie dyscyplinarne, wszczęte już po terminie do złożenia pracy dyplomowej, tj. od dnia 3 listopada 2010 r., nie miało wpływu na zmianę terminu złożenia ww. pracy oraz na przysługujące dziekanowi prawo do wydania decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów z tej przyczyny.

Również pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia podstawowych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego nie zasługiwały, zdaniem Sądu I instancji, na uwzględnienie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. M. reprezentowany przez adwokata.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi J. M. w sytuacji, gdy decyzja Rektora Politechniki Koszalińskiej została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 12, a także art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 i 2 k.p.a. uzasadniającymi jej uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na błędnym ustaleniu przez organy wydające decyzję administracyjną stanu faktycznego w sprawie.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a także zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej obszernie rozwinięto podniesione zarzuty, podkreślając, że pierwotna decyzja dziekana o skreśleniu skarżącego z listy studentów została wydana w dniu [...] września 2012 r., to jest ponad dwa lata od zaistnienia ku temu przesłanek. Przewlekłość w jej wydaniu i uruchomienie postępowania dyscyplinarnego, które nadal trwa, uniemożliwiły skarżącemu złożenie pracy dyplomowej.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł Rektor Politechniki Koszalińskiej reprezentowany przez radcę prawnego wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu podkreślono m.in., że sprawa niniejsza nie ma związku z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do studenta, które objęte było sprawą o sygn. akt II SA/Sz 334/13. Zdaniem Rektora w sprawie wystąpiły przesłanki do skreślenia skarżącego z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, a opóźnienie w wydaniu decyzji w tym przedmiocie nie powodowało dla studenta niekorzystnych skutków w postaci uniemożliwienia mu pisania pracy dyplomowej i w rozpoznawanej sprawie nie ma wpływu na rozstrzygnięcie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

W pierwszej kolejności należało rozważyć zarzut podniesiony w oparciu o postawę wskazaną w art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który dotyczył naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 i 2 k.p.a. uzasadniającym jej uchylenie.

W myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Analiza dokumentacji aktowej sprawy nie pozostawia żadnych wątpliwości, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ocenił, że wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji wyjaśnione, stosownie do reguł wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które mają odpowiednie zastosowanie w indywidualnych sprawach rozstrzyganych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (art. 207 ust. 1 ustawy).

Niezależnie od tego – co wyżej zaznaczono – że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają w indywidualnych sprawach rozstrzyganych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. jedynie odpowiednie zastosowanie, to zarzut tego rodzaju mógłby być w postępowaniu kasacyjnym skuteczny jedynie wówczas, gdyby wykazano, że z uchybieniem przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd I instancji nie dostrzegł naruszenia przez organy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Również to ostatnie naruszenie, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., winno być tego rodzaju, by mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono argumentacji, która dawałaby postawy do uwzględnienia omawianego zarzutu.

W obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektor Politechniki Koszalińskiej szczegółowo ocenił motywy kwestionowanego przez J. M. rozstrzygnięcia, w tym odnoszące się do okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę decyzji. Analiza zebranych w sprawie materiałów, zdaniem Sądu I instancji, nie dała podstaw do podważenia wyników postępowania przeprowadzonego przez organy Uczelni. Stanowisko tego Sądu, że dołączone do skargi dokumenty (kserokopia protokołu przesłuchania obwinionego przez rzecznika z dnia 8 grudnia 2010 r. oraz sporządzona samodzielnie przez skarżącego w formie wydruku ze strony internetowej karty dyplomanta), a także gołosłowne oświadczenie skarżącego, jakoby uzyskał prawo do realizowania seminarium dyplomowego oraz złożenia pracy dyplomowej w 11-tym semestrze nie jest wystarczające do zakwestionowania przyjętych za podstawę decyzji ustaleń faktycznych, należało podzielić. Za oczywiście bezzasadne należało też uznać zarzuty, które łączą niezłożenie w terminie pracy dyplomowej z toczącym się w stosunku do J. M. postępowaniem dyscyplinarnym, skoro termin złożenia pracy dyplomowej upłynął w dniu 16 czerwca 2010 r., a postępowanie dyscyplinarnej wszczęte zostało w dniu 3 listopada 2010 r.

Zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym "Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów w przypadku niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego". Przyjęta przez Sąd I instancji wykładnia tego przepisu nie budzi wątpliwości. Sformułowanie zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu błędnej wykładni powyższej normy wskazuje, że w istocie skarżący kwestionuje zastosowanie w sprawie tego przepisu.

Powołany wyżej przepis ustawy stanowi jedną z obligatoryjnych przesłanek skreślenia studenta z listy studentów. Skoro w rozpoznawanej sprawie nie zostały podważone ustalenia faktyczne, w świetle których student nie złożył w terminie wynikających z regulaminu studiów pracy dyplomowej, a termin ten upłynął w dniu 16 czerwca 2010 r., to niewątpliwie wystąpiły przesłanki zobowiązujące do skreślenia studenta z listy studentów. Nie ma więc podstaw, by kwestionować zastosowanie w sprawie art. 190 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy. Okoliczność, że decyzja o skreśleniu podjęta została przez Dziekana Wydziału Mechanicznego Politechniki Koszalińskiej w dniu 17 września 2012 r. nie daje podstaw do jej podważenia z tej tylko przyczyny, że termin złożenia pracy dyplomowej upłynął już w dniu 16 czerwca 2010 r. Za całkowicie chybione uznać należy podnoszone w tym względzie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego zawartych w art. 35 § 3 i art. 36 § 1 i 2 k.p.a.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.