Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 921/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2,  art. 3,  art. 8,  art. 39,  art. 41,  art. 106
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 7 maja 2015 r., skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., A.B. (dalej skarżący) zwrócił się z prośbą o przyznanie pomocy między innymi w zakresie zakupu leków i przedłożył zaświadczenie z dnia 7 kwietnia 2015 r. potwierdzające konieczność ich stosowania.

Prezydent Miasta K. decyzją Nr [...] z dnia [...]r., na podstawie art. 3, art. 8 ust. 1, art. 39 i art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), odmówił przyznania skarżącemu zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie wydatków na leki w wysokości różnicy pomiędzy przyznaną dotychczas pomocą na zakup leków a kwotą wynikającą z zaświadczeń lekarskich, tj. w wysokości 442,79 zł. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe, a jego dochodem jest renta z ZUS w kwocie 612,58 zł. i dodatek mieszkaniowy w kwocie 84,48 zł. Z renty dokonywane są potrącenia komornicze, które w miesiącu kwietniu 2015 r. wynosiły na poczet alimentów zaległych kwotę 176,69 zł., a bieżących kwotę 153,63 zł., która to kwota odliczona została od dochodu w oparciu o art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W opinii organu, w tej sytuacji brak było podstaw do przyznania wnioskowanej pomocy, bowiem z pomocy społecznej korzystać może tylko taka osoba, która spłaca alimenty w wysokości i w terminie określonym w tytule wykonawczym, a skarżący nie jest taką osobą. W kwestii pojęcia dochodu oraz odejmowania od dochodu alimentów zaległych organ powołał się na orzeczenie NSA z dnia 03 lutego 2012 r. o sygn. akt I OSK 1433/11, w którym za sprzeczne z prawem uznano odliczanie alimentów zaległych od bieżącego dochodu osoby zobowiązanej do ich zapłaty. Uwzględniając powyższe okoliczności stwierdzono, że dochód skarżącego w miesiącu kwietniu 2015 r. wyniósł 612,58 zł., a tym samym przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, które w sytuacji jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosi 542,- zł. Mając na uwadze powyższe ustalenia rozważono możliwość przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Zdaniem organu, wnioskowana pomoc jest potrzebą dla skarżącego niezbędną, ale jej zaspokojenie nie jest możliwe w oparciu o ten przepis chociaż występuje w jego sytuacji szczególnie uzasadniony przypadek. Zawarty w art. 41 ustawy o pomocy społecznej zwrot "może być przyznany" wskazuje, że świadczenia w nim przewidziane nie mają charakteru obligatoryjnego. Nie jest więc tak, że każda osoba, chociażby stwierdzono w jej sytuacji występowanie szczególnie uzasadnionego przypadku, musi taką pomoc uzyskać. Pomoc udzielana przez organ determinowana jest z jednej strony zasadnością wsparcia w zaspokajaniu jedynie elementarnych potrzeb osób i rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, a z drugiej strony faktem posiadania ograniczonych środków finansowych. Organy administracji muszą bowiem gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby wszystkich osób potrzebujących żyjących w ubóstwie, jak również nie ma możliwości finansowych zaspokojenia zgłaszanych potrzeb. W pierwszej kolejności zobowiązany jest do udzielenia pomocy na świadczenia obligatoryjne przy zapewnieniu podstawowej zasady jednolitego i równego traktowania wszystkich osób ubiegających się o pomoc (wyroki NSA: z dnia 2 grudnia 2009 r., I OSK 693/09; z dnia 5 marca 2008 r., I OSK 806/07; z dnia 14 października 2010 r., I OSK 803/10; wyrok NSA z 20 października 2011 r., I OSK 917/11 - wszystkie są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej CBOS). Zdaniem organu, skarżący na podstawie art. 3 ust. 3 i art. 50 ustawy o pomocy społecznej, jest objęty pomocą w formie usług DDPS z całkowitym odstąpieniem od odpłatności za te usługi, których koszt wynosi 721,- zł. miesięcznie. W ramach tych usług ma zapewnione wyżywienie (w formie śniadania i obiadu) przez 5 dni w tygodniu oraz otrzymuje suchy prowiant na sobotę. Z uzyskiwanego dochodu własnego dokonuje zakupu artykułów żywnościowych na niedzielę i leków. Sytuacja skarżącego jest trudna, ale nie jest on pozbawiony pomocy, bowiem organ trzema decyzjami z dnia [...] o nr: [...], przyznał zasiłek celowy specjalny na dofinansowanie do zakupu leków w wysokości 200,-zł. Nadto, obecnie brak jest możliwości przyznania dodatkowej pomocy na ten cel, o co wnioskował skarżący. W ocenie organu, skarżący nie może oczekiwać, że pomoc społeczna zapewni mu środki utrzymania i to w żądanej przez niego wysokości na każdy cel. Rolą pomocy społecznej jest wiem udzielanie beneficjentom pomocy i swego rodzaju wsparcia w dążeniu do przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie samodzielnie pokonać. Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą być traktowane jako stałe źródło dochodu, bowiem zasiłek celowy nie jest przyznawany na pokrywanie całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter jedynie pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy (por. wyrok II SA/Łd 928/13 z dnia 18.02.2014 r., publ. CBOS).

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący stwierdził, że organ popełnił błąd nie odliczając od jego dochodu kwoty wszystkich alimentów i kosztów egzekucyjnych oraz dołączył pismo Wojewody [...] z dnia 27 stycznia 2014 r. skierowanego do niego, w którym dokonano wykładni art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, w oparciu o wyrok NSA z dnia 15 września 2009 r. o sygn. akt I OSK 94/09 i wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2013 r. o sygn. akt II SA/Rz 465/13, uznając, iż od dochodu odliczona powinna zostać wysokość wszystkich zobowiązań alimentacyjnych, w tym również zaległych (k. 38 i 39 akt administracyjnych).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej w skrócie "K.p.a."), po sprostowaniu omyłki pisarskiej postanowieniem z dnia [...]r., Nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem, który wpłynął do organu I instancji w dniu 7 maja 2015 r. skarżący wystąpił z wieloma potrzebami, w tym również zwrotu wydatków poniesionych na leki. W dniu 25 maja 2015 r. w miejscu pobytu skarżącego przeprowadzono wywiad środowiskowy, w toku którego ustalono, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, dysponuje dochodem w postaci renty inwalidzkiej w kwocie 681,73 zł. oraz ma przyznany dodatek mieszkaniowy w kwocie 84,48 zł., co stanowi łącznie kwotę 766,21 zł. Od kwoty tej odjęto alimenty bieżące w kwocie 153,63 zł. ustalając dochód skarżącego na kwotę 612,58 zł. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. wskazał w zaświadczeniu z dnia 30 kwietnia 2015 r., że w miesiącu kwietniu 2015 r. wyegzekwował:

1. na rzecz K.B. 41,89 zł. na alimenty zaległe i 8,77 zł. kosztów egzekucyjnych;

2. na rzecz K.B. 114,19 zł. tytułem zabezpieczenia i 1,00 zł. kosztów doręczenia;

3. na rzecz K.B. 40,44 zł. alimentów bieżących i 11,84 zł. kosztów egzekucyjnych;

4. na rzecz A.B. 126,03 zł. na poczet FA i 10,26 zł. kosztów egzekucyjnych.

Organ zaznaczył, że z decyzji o waloryzacji renty z marca 2015 r. wynika, że renta skarżącego po waloryzacji wynosi 786,52 zł., świadczenie zmniejszono z powodu potrącania należności alimentacyjnych o kwotę 344,16 zł., a świadczenie do wypłaty wynosi 337,57 zł. W analizie wydatków ujęto: 50 zł. na leki jako pomoc organu I instancji, koszty na leki i leczenie 60 zł., czynsz 255 zł., energia elektryczna i gaz 60 zł., telefon 30 zł., co łącznie stanowi kwotę 455 zł. W wykazie potrzeb osoby zgłoszonych podczas wywiadu ujęto czynsz 255 zł., energię elektryczna 100 zł. + 20 zł., potrącenia komornicze 188,53 zł., leki i leczenie 250 zł. oraz telefon 30 zł. Dodatkowo, z zaświadczeń lekarskich wynika, że skarżący potrzebuje stałego zażywania leków na kwoty 113,73 zł. i 338,15 zł. W tym miejscu organ odwoławczy przywołał treść przepisów art. 3 ust. 4, art. 2 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i zaznaczył, że od 01 października 2012 r. kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. miesięcznie przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego powodów wymienionych w art. 7 pkt 2- 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Przywołał przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Stosownie do art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, który może być w szczególności przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Dodatkowo, na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi bądź też zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Organ odwoławczy zaakcentował, że przyznawanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego bądź zasiłku celowego specjalnego i zwrotnego ma charakter uznaniowy, a nadto przyznanie pomocy uzależnione jest od potrzeb strony i możliwości finansowych gminy. Skarżący otrzymał już niezbędną pomoc na zakup leków oraz nieodpłatne usługi DDPS, dlatego mimo, iż zgłoszona potrzeba należy do niezbędnych potrzeb bytowych, to jednak ograniczone możliwości finansowe nie pozwalają na przyznanie zasiłku celowego lub zasiłku celowego specjalnego. Odnosząc się do zaprezentowanego przez skarżącego poglądu, dotyczącego odliczania od dochodu wszystkich alimentów zarówno bieżących, jak i zaległości alimentacyjnych oraz kosztów komorniczych organ odwoławczy wskazał, że podziela w tej mierze pogląd organu I instancji, gdyż odliczeniu od przychodów podlega wyłącznie kwota miesięcznych bieżących alimentów należnych osobie uprawnionej na podstawie prawnego tytułu, to jest bez kwot zaległych świadczeń i ewentualnych odsetek oraz kosztów egzekucyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wyraził niezadowolenie z treści otrzymanej decyzji organu odwoławczego. Podniósł, że jego zdaniem od dochodu winny być odliczone zarówno alimenty bieżące, jak i zaległe, bowiem ta sama kwota alimentów nie może być jednocześnie dochodem dwóch osób (wierzyciela i dłużnika).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 17 listopada 2015 r. o sygn. akt IV SA/Gl 921/15 Sąd rozpoznał wniosek skarżącego i przyznał mu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu.

Na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty skargi i złożył do protokołu wniosek o zasądzenie kosztów udzielonej skarżącemu pomocy prawnej oświadczając, że nie została ona opłacona w żadnej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie przyjdzie zaznaczyć, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję w tym kontekście stwierdził, że osobista skarga skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

Bezspornie świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 163).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Pomoc ta udzielana jest między innymi w postaci zasiłku celowego. Wynika to z treści art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowiącego, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu zasiłek celowy może być przyznawany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślenia wymaga, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz uznaniowy, co wynika z zawartego w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej sformułowania "może być przyznany".

Orzekając w przedmiocie przyznania takiego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom oraz mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Nie można zapominać, że przyznawanie i wypłata zasiłków celowych należy do zadań własnych gmin o charakterze obowiązkowym, stąd też gminy muszą gospodarować ograniczonymi środkami finansowymi w taki sposób, aby zachować zdolność wywiązania się z ustawowo nałożonych obowiązków przez okres całego roku.

Wydanie decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego powinno być poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, zaś przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, zaś motywy podjętego orzeczenia powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Należy podkreślić, że uznaniowy charakter decyzji nie pozwala organowi na dowolność w podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. I SA 945/00, publ. CBOS). Wobec czego spełnienie ustawowych kryteriów do przyznania pomocy społecznej nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości odpowiadającej jej oczekiwaniom. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi bowiem mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. I OSK 624/07, publ. CBOS).

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie powyższe wymogi zostały zachowane.

Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Tym samym organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia.

W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10, publ. CBOS).

W ocenie Sądu należy uznać, że w okolicznościach niniejszej sprawy organy orzekające nie przekroczyły granic uznania administracyjnego wynikającego z treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przyznając skarżącemu różne formy pomocy. Przepis art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jak wskazano powyżej, przesądza bowiem, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej jednakże treść tego przepisu nie uzasadnia stwierdzenia, że organ pomocy społecznej musi przyznać ją w wysokości oczekiwanej przez skarżącego.

Świadczenia z pomocy społecznej stanowią formę wspomożenia osób w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji w jakiej się znalazły i mają jedynie charakter pomocniczy, tzn. są przyznawane w zakresie w jakim osoby ubiegające się o ich przyznanie same we własnym zakresie nie są w stanie ich zapewnić. Jednocześnie ośrodek pomocy ma ograniczone możliwości finansowe, przy czym skarżący posiada stały dochód i nie został pozbawiony pomocy w tym zakresie, albowiem jak wskazano powyżej korzysta regularnie z różnych form pomocy społecznej np. na podstawie art. 3 ust. 3 i art. 50 ustawy o pomocy społecznej, jest objęty pomocą w formie usług DDPS z całkowitym odstąpieniem od odpłatności za te usługi, których koszt wynosi 721,- zł. miesięcznie. W ramach tych usług ma zapewnione wyżywienie (w formie śniadania i obiadu) przez 5 dni w tygodniu oraz otrzymuje suchy prowiant na sobotę. Zdaniem organu pomocy społecznej, skarżący z uzyskiwanego dochodu własnego dokonuje zakupu artykułów żywnościowych na niedzielę i leków.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący potrzebuje pomocy społecznej jako osoba niepełnosprawna posiadająca dochody obciążone zajęciami komorniczymi, co zostało szeroko opisane w części historycznej niniejszego uzasadnienia. Jednakże należy zwrócić uwagę, że w miesiącu kwietniu 2015 r. uzyskiwał stały dochód z tytułu renty (612,58- zł.), którego wysokość, w dacie rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy była wyższa niż kryterium ustawowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej (w wysokości 542 zł.), a także otrzymywał dodatek mieszkaniowy (84,48- zł.).

Stosownie do treści art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku pomniejszoną o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

W ocenie Sądu, nie tylko kwoty płacone przez dłużnika alimentacyjnego, jako alimenty bieżące ale także kwoty potrącane dłużnikowi na poczet zaległości alimentacyjnych, posiadają charakter kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, w rozumieniu art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych i dają podstawę dla dokonania ich odliczenia od przychodu dla ustalenia kryterium dochodowego, w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej. Przyczyną dokonywania przez dłużnika alimentacyjnego płatności, czy to bieżącej, czy zaległej jest zawsze zwolnienie się z obowiązku alimentacyjnego w związku z tym, z dochodu powinna być odliczona kwota alimentów, które są świadczone nawet poprzez przymusowe zajęcie komornika.

W tym miejscu należy przywołać wyroki: WSA w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 465/13, NSA z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt I OSK 97/09, WSA w Gliwicach z dnia 18 stycznia 2014 r., sygn. akt SA/Gl 406/10, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 697/11 (publ. CBOS). W wyrokach tych odnosząc się do art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy Sądy stwierdzają, że odliczeniu podlega kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób, w tym kwota alimentów zaległych, jeżeli jest ona wyegzekwowana od wnioskodawcy środkami przymusu. Ponadto, że wskazany artykuł mówi wyraźnie o alimentach świadczonych na rzecz innych osób, nie precyzując czy ma to być dobrowolne, czy nie, a także czy mają to być alimenty zaległe czy bieżące. Przepisy ten stanowi, że przychód ma być pomniejszony o alimenty. Ustawodawca w tym zakresie nie przewidział żadnych wyłączeń.

W kontrolowanej sprawie organ odwoławczy odliczył od dochodu skarżącego świadczone przez niego alimenty bieżące, nie uznając za konieczne uwzględnić, jako odliczenie od dochodu, płaconych przez skarżącego kwot alimentów zaległych. Takie działanie organu stanowi o błędnej interpretacji przywołanego zapisu art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej nie zezwalającego na różnicowanie świadczonych przez stronę alimentów jako bieżących i zaległych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2009 r. o sygn. akt I OSK 94/09 i wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 stycznia 2011 r. o sygn. akt IV SA/Gl 406/10, publ. CBOS).

Konsekwencją tej nieprawidłowości było błędne ustalenie dochodu skarżącego, który przy prawidłowym pomniejszeniu o wyegzekwowane w miesiącu kwietniu 2015 r. i wykazane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. w zaświadczeniu z dnia 30 kwietnia 2015 r. należności (bieżące alimenty 153,63 zł. i zaległe 176,69 zł.) wyniósł kwotę 366,74- zł. i nie przekraczał wcześniej przywołanego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy stwierdzić należy, że zgłoszona przez skarżącego potrzeba stałego zażywania leków niewątpliwie należy do niezbędnych potrzeb bytowych (por. art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Jednakże z akt administracyjnych wynika, iż w odrębnym postępowaniu administracyjnym skarżącemu przyznana została pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego po 200, - zł. miesięcznie na dofinansowanie do zakupu leków, począwszy od miesiąca maja do lipca 2015 r. (k. 40 akt administracyjnych - trzy decyzje z dnia [...] o nr: [...]). Stąd też organ pomocy społecznej umożliwił skarżącemu częściowe zaspokojenie zgłoszonej potrzeby zażywania leków.

W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że w myśl art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przepis ten pozostaje w bezpośrednim związku z art. 39 ustawy o pomocy społecznej. W wyroku z dnia 16 lutego 2011 r. o sygn. akt I OSK 1770/10 (publ. CBOS) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasiłek celowy na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowego świadczenia specjalnego, przyznawanego osobom, które korzystają ze stałych źródeł utrzymania, wykraczających wysokością poza charakter kryterium, a nadto przyznanie takiego świadczenia ma charakter wyjątkowy i może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Oznacza to, iż osoba, która ubiega się o takie świadczenie nie tylko powinna spełniać kryteria, o jakich stanowi przepis art. 39 ust. 1 ustawy lecz także winno to dotyczyć sytuacji drastycznych, niecodziennych nie tylko nadzwyczajnych, lecz także wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości." (cytat). Dodatkowo w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że: "Szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych (...)." (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2011 r. o sygn.. akt I OSK 164/11, publ. CBOS).

Nie budzi wątpliwości, iż ustalona w niniejszej sprawie sytuacja faktyczna skarżącego nie może zostać zakwalifikowana do kategorii szczególnych w przywołanym powyżej rozumieniu. Nie spowodowało jej bowiem żadne zdarzenie niecodzienne czy nadzwyczajne, co powoduje, iż brak było podstaw do kwestionowania ustaleń organu odwoławczego w tym zakresie.

Na marginesie należy zauważyć, że skarżący, jak to wynika z treści wywiadu środowiskowego, ma dorosłego syna i dwie siostry. Stąd też podzielić należy stanowisko zaprezentowane w wyroku tut. Sądu z dnia 15 marca 2016 r. również w sprawie skarżącego o sygn. akt IV SA/Gl 925/15, że: "...zgodnie z treścią art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania (...) (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Oznacza to, że o ile znajduje się w niedostatku (art. 133 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) może wystąpić do właściwego sądu powszechnego o zasądzenie alimentów od dorosłego syna, czy też rodzeństwa." (cytat).

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy, zdaniem składu orzekającego, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy o pomocy społecznej w sposób istotny, który miałby wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów K.p.a., dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.