Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 814/96
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1-2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: par. 12 ust. 1-2
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz. 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
Teza: 1. Przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ nie mogą służyć do podziału na działki większej nieruchomości oraz że do dokonania takiego podziału nie są właściwe organy nadzoru budowlanego. Wprawdzie w decyzji organu I instancji zawarte są pewne mylące sformułowania, m.in. że plan realizacyjny ustanowił podział terenu między segmentami budynku w zabudowie szeregowej, lecz z całego tego kontekstu wynika wyraźnie, że przez "podział terenu" organ ten miał na myśli faktyczną a nie prawną linię zabudowy poszczególnych segmentów na tej samej działce.

2. Z faktu zabudowy nieruchomości, przed jej formalnym podziałem na odrębne działki budowlane, wynikają bardzo istotne konsekwencje w sferze prawa budowlanego. W szczególności do obiektów budowlanych wybudowanych na tej nieruchomości nie mogą mieć odniesienia normy odległościowe określone w par. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62 ze zm./, i to niezależnie od tego, czy chodzi o domy jednorodzinne wolno stojące, czy też o segmenty w zabudowie szeregowej. Normy te dotyczą bowiem wyłącznie sposobu sytuowania projektowanych obiektów budowlanych /budynków mieszkalnych i gospodarczych/ w odniesieniu do granic działki sąsiedniej oraz do obiektów budowlanych znajdujących się na działce sąsiedniej. Wobec tego zarzut skargi, iż kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem par. 12 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia, a w konsekwencji także art. 5 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., nie znajduje żadnego uzasadnienia.

TEZY

1. Przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ nie mogą służyć do podziału na działki większej nieruchomości oraz że do dokonania takiego podziału nie są właściwe organy nadzoru budowlanego. Wprawdzie w decyzji organu I instancji zawarte są pewne mylące sformułowania, m.in. że plan realizacyjny ustanowił podział terenu między segmentami budynku w zabudowie szeregowej, lecz z całego tego kontekstu wynika wyraźnie, że przez "podział terenu" organ ten miał na myśli faktyczną a nie prawną linię zabudowy poszczególnych segmentów na tej samej działce.

2. Z faktu zabudowy nieruchomości, przed jej formalnym podziałem na odrębne działki budowlane, wynikają bardzo istotne konsekwencje w sferze prawa budowlanego. W szczególności do obiektów budowlanych wybudowanych na tej nieruchomości nie mogą mieć odniesienia normy odległościowe określone w par. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62 ze zm./, i to niezależnie od tego, czy chodzi o domy jednorodzinne wolno stojące, czy też o segmenty w zabudowie szeregowej. Normy te dotyczą bowiem wyłącznie sposobu sytuowania projektowanych obiektów budowlanych /budynków mieszkalnych i gospodarczych/ w odniesieniu do granic działki sąsiedniej oraz do obiektów budowlanych znajdujących się na działce sąsiedniej. Wobec tego zarzut skargi, iż kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem par. 12 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia, a w konsekwencji także art. 5 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., nie znajduje żadnego uzasadnienia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Mariusza B.-B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie pozwolenia na budowę - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 22 lutego 1996 r., po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej "Z." w G., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego:

- z dnia 16.09.1986 r. - Aneks do decyzji z dnia 6.11.1984 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego zagospodarowania terenu osiedla mieszkaniowego "A." oraz decyzji z dnia 17.07.1985 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę 18 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej /budynki Nr 1-12/ z garażami i zabudowie atrialnej /budynki Nr 18-25/ z garażami na terenie położonym w G. przy ul. K. dla Młodzieżowej Lokatorsko-Własnościowej Spółdzielni Mieszkaniowej "Z.",

- z dnia 23.06.1987 r. - Aneks do decyzji z dnia 16.09.1986 r. o zatwierdzeniu zamiennego planu zagospodarowania terenu osiedla mieszkaniowego "A." oraz udzielenia pozwolenia na budowę budynków "1-12" i "18-23" z garażami na terenie położonym w G. przy ul. K. dla Młodzieżowej Lokatorsko-Własnościowej Spółdzielni Mieszkaniowej "Z.",

- z dnia 20.01.1988 r. - Aneks do decyzji z dnia 23.06.1987 r. o zatwierdzeniu zamiennego planu realizacyjnego inwestycji - zespołu domów jednorodzinnych szeregowych i udzieleniu pozwolenia na budowę budynków "1-12" i "18-23" z garażami w przedmiocie zmiany powierzchni całkowitej do 270 m2 segmentów o nr 6a, b, c; 8a, b, c i 12a ze względu na wykonywanie zawodu w domu - na terenie położonym w G. przy ul. K.

w części dotyczącej przebiegu granicy /od strony ogrodu/ między posesjami segmentów budynku w zabudowie szeregowej, oznaczonych w planie nr 4 i 5 położonymi przy ul. K., na terenie osiedla mieszkaniowego "A." w G.

W uzasadnieniu tej decyzji zostało stwierdzone, że Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego decyzją z dnia 6 listopada 1984 r. ustalił miejsce i warunki realizacji inwestycji i zatwierdził plan realizacyjny zagospodarowania terenu osiedla mieszkaniowego "A." w G.

Przedmiotowy plan realizacyjny ustanowił podział terenu między segmentami budynku w zabudowie szeregowej oznaczonymi na tym planie Nr 4 i 5 jako przedłużenie linii wspólnej ściany tych segmentów, zarówno z frontu, jak i od strony ogrodu - linią prostopadłą do budynku.

Aneks do ww. planu realizacyjnego osiedla został zatwierdzony decyzją z dnia 16.09.1986 r. Zmiany w stosunku do zatwierdzonego w 1984 r. planu realizacyjnego osiedla polegały m.in. na obrocie budynku w zabudowie szeregowej /składającego się z 3 segmentów o numerach 4, 5, 6/ o około 10 st. - 13 st. w kierunku wschodnim, celem lepszego doświetlenia segmentów.

W wyniku tego obrotu, granica terenu między segmentami nr 4 i nr 5 od strony ogrodu, przedtem prostopadła do budynku, stała się granicą skośną w stosunku do wspólnej ściany tych segmentów, a zatwierdzony aneks skorygował jedynie część tej granicy od frontu budynku, gdzie granica ta została zmieniona na linię prostopadłą do budynku.

Jednocześnie aneks ten wyprostował granice pomiędzy posesjami segmentów budynku o numerach 5 i 6 zarówno od frontu, jak i od strony ogrodu na linie prostopadłe do wspólnej ściany tych segmentów.

Aneks do planu realizacyjnego zatwierdzony decyzją z dnia 23.06.1987 r. /który był aneksem do aneksu planu realizacyjnego zatwierdzonego w 1986 r./ zmienił m.in. położenie segmentu nr 6 przedmiotowego budynku w zabudowie szeregowej, przesuwając go o ok. 3 m w kierunku północnym. Pozostałe elementy zagospodarowania terenu, tzn. podziały działek w obrębie budynku szeregowego o nr 4-6 nie uległy zmianie, tzn. pozostały takie same jak w planie realizacyjnym z 1986 r. Poprawki do tego planu w postaci przekreślonej skośnej granicy od strony ogrodu między posesjami segmentów o nr 4 i 5 i narysowanym linią przerywaną nowym jej przebiegu zostały dokonane przez projektanta planu Ryszarda B. w dniu 4.04.1991 r. i nie mają mocy prawnej, gdyż nie zostały zatwierdzone żadną decyzją.

Kolejny aneks do planu realizacyjnego zatwierdzony decyzją z dnia 20.10.1988 r. umożliwił m.in. rozbudowę segmentów nr 4, 5, 6 przedmiotowego budynku do wielkości 270 m2 powierzchni całkowitej. Załącznikiem do tej decyzji był identyczny plan realizacyjny, jak ten do decyzji z 1987 r.

W dniu 10.11.1995 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "Z." wystąpiła z wnioskiem /przesłanym przez WUAiNB Urzędu Miejskiego do tutejszego Wydziału pismem z dnia 11.12.1995 r. wraz z aktami sprawy/ o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z 1986, 1987 i 1988 roku, ze względu na niezgodność ich z przepisami warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, określonymi w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r.

Organ II instancji w wyniku analizy akt sprawy /uzupełnionych przez UM w dniu 2.02.1996 r./ odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji Urzędu Miejskiego ze względu na to, iż

- przebieg granicy od strony ogrodu, między posesjami segmentów budynku w zabudowie szeregowej oznaczonych na wszystkich wyżej opisanych planach realizacyjnych zagospodarowania terenu z 1986, 1987 i 1988 r. numerami 4 i 5, nie narusza przepisów zawartych w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62/.

Zgodnie z zapisem par. 12 ust. 1 ww. rozporządzenia, budynki mieszkalne i gospodarcze oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych.

Usytuowanie przedmiotowego budynku mieszkalnego, składającego się z 3 segmentów w zabudowie szeregowej o numerach 4, 5, 6, stanowiącego jeden obiekt budowlany, nie narusza powyższego przepisu. Zapis par. 12 ust. 1 cyt. rozporządzenia dotyczy sytuowania budynku mieszkalnego, a nie odnosi się do jego poszczególnych segmentów.

Obiekt budowlany składający się z 3 odrębnie funkcjonujących segmentów mieszkalnych stanowi jeden budynek mieszkalny. Powyższy przepis nie reguluje także warunków podziału terenu między poszczególnymi segmentami budynku w zabudowie szeregowej. Ponadto stwierdzenie nieważności wnioskowanych decyzji nie pozwoliłoby de facto na zmianę przebiegu spornej granicy, albowiem pozostałaby jeszcze prawomocna decyzja o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji i zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia 6 listopada 1984 r., o stwierdzenie nieważności której Spółdzielnia nie występuje.

Podział terenu od strony ogrodu między segmentami nr 4, 5 przedmiotowego budynku, na podstawie prawomocnej decyzji z 1984 r., nie jest możliwy ze względu na zmianę /obrót/ budynku - linia podziału terenu nie trafiałaby na wspólną ścianę między segmentami nr 4 i 5 budynku, który został obrócony. Zmiana decyzji mogłaby nastąpić jedynie za zgodą wszystkich zainteresowanych stron.

Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy orzekł jak w sentencji. Decyzja ta została zakwestionowana w odwołaniu Mariusza B.-B. - właściciela segmentu 8A. Zarzucił on, że organ orzekający wprowadził do decyzji sformułowanie segmentu budynku sugerując, że w wydanym pozwoleniu na budowę treść odnosi się do segmentów jako tworu odmiennego od budynków. Zdaniem skarżącego, decyzje objęte wnioskiem Spółdzielni Mieszkaniowej o stwierdzenie ich nieważności zostały wydane z naruszeniem art. 5 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., a także par. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki polegające m.in. na poprowadzeniu granicy działki w odległości 1,5 m i dalej zmiennej od strony południowej /ogrodowej/ ściany budynku nr 4, co powoduje i powodować może w konsekwencji wszelkie uciążliwości.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 3 kwietnia 1996 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody. W motywach tej decyzji zostało podniesione, że budynki o nr 4, 5 i 6 zostały zaprojektowane jako szeregowe i wobec tego nie ma do nich zastosowania par. 12 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Odległości wymienione w tym przepisie mają wyłącznie zastosowanie dla budynków jednorodzinnych, ale wolno stojących. Nie ma też w powyższym rozporządzeniu zapisu, z którego wynikałoby, że odległość budynku od granicy nie może być zmienna, co podnosi skarżący. Żaden też z przepisów Prawa budowlanego, jak i przepisów wykonawczych nie ustala warunków, zgodnie z którymi należy dokonywać podziału terenu między poszczególnymi budynkami /segmentami/ w zabudowie szeregowej.

Oddzielną kwestię stanowi usytuowanie skrajnych budynków /segmentów/ zabudowy szeregowej od granicy działki, które winny spełniać dyspozycje par. 12 powołanego rozporządzenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję Mariusz B.-B. zarzucił, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji w ogóle nie rozważył zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji Wojewody. Zarzuty te sprowadzały się do tego, że w konsekwencji błędu zawartego na planie realizacyjnym ogrodzenie /granica działki/ przebiega w odległości 1,5 m od ściany z oknami od strony południowej budynku skarżącego, co jest niezgodne zarówno z przepisami Prawa budowlanego jak i z przepisami z nim związanymi. W sytuacji gdy organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że przepisy Prawa budowlanego nie ustalają warunków, zgodnie z którymi należy dokonywać podziału terenu między poszczególnymi budynkami /segmentami/ w zabudowie szeregowej, to należy wyciągnąć wniosek, że organ I instancji przy zmianie powierzchni działek powołał się na niewłaściwą podstawę prawną /Prawo budowlane i rozporządzenie w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego/ lub wydał decyzją z naruszeniem przepisów o właściwości, co wyczerpuje zapis art. 156 par. 1 Kpa i daje podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona. W sprawie bowiem bezsporne jest, że wszystkie obiekty budowlane objęte kwestionowanymi przez Spółdzielnię Mieszkaniową "Z." oraz skarżącego decyzjami znajdują się na jednej, niepodzielonej geodezyjnie w dacie wydania tych decyzji, działce przy ul. K. w G. Należy też w pełni podzielić zasadność stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, że przepisy Prawa budowlanego nie mogą służyć do podziału na działki większej nieruchomości oraz że do dokonania takiego podziału nie są właściwe organy nadzoru budowlanego. Wprawdzie w decyzji organu I instancji zawarte są pewne mylące sformułowania, m.in. że plan realizacyjny ustanowił podział terenu między segmentami budynku w zabudowie szeregowej, lecz z całego tego kontekstu wynika wyraźnie, że przez "podział terenu" organ ten miał na myśli faktyczną a nie prawną linię zabudowy poszczególnych segmentów na tej samej działce oznaczonej nr 35/23.

Z faktu zabudowy nieruchomości, oznaczonej nr 35/23, przed jej formalnym podziałem na odrębne działki budowlane, wynikają bardzo istotne konsekwencje w sferze prawa budowlanego. W szczególności do obiektów budowlanych wybudowanych na tej nieruchomości nie mogą mieć odniesienia normy odległościowe określone w par. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, i to niezależnie od tego, czy chodzi o domy jednorodzinne wolno stojące, czy też o segmenty w zabudowie szeregowej. Normy te dotyczą bowiem wyłącznie sposobu sytuowania projektowanych obiektów budowlanych /budynków mieszkalnych i gospodarczych/ w odniesieniu do granic działki sąsiedniej oraz do obiektów budowlanych znajdujących się na działce sąsiedniej. Wobec tego zarzut skargi, iż kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem par. 12 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia, a w konsekwencji także art. 5 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., nie znajduje żadnego uzasadnienia.

Z tych przyczyn oraz z mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.