Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 904/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1, art. 68 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
law: Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity
article: art. 315 ust. 1 i 3, art. 89 ust. 1, art. 255 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
Teza: Uprawniony z patentu jest legitymowany do złożenia wniosku o unieważnienie własnego patentu.

TEZY

Uprawniony z patentu jest legitymowany do złożenia wniosku o unieważnienie własnego patentu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 30 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. S.A. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 grudnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1302/11 w sprawie ze skargi R. S.A. w T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o unieważnienie patentu na wynalazek uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1302/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. S.A. z siedzibą w T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie wniosku o unieważnienie patentu, uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] października 2008 r. R. S.A., wniosła o unieważnienie udzielonego jej patentu o numerze [...] na wynalazek pt. "Sposób produkcji ciężkiego oleju opałowego".

Patent dotyczył sposobu produkcji ciężkiego oleju opałowego na bazie destylatów próżniowych. Wnioskodawca stwierdził, że ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia własnego patentu, ponieważ został on uzyskany z naruszeniem przepisów prawa.

Jako podstawę unieważnienia patentu wnioskodawca podał art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. Nr 119, poz. 1117 ze zm. – powoływanej dalej jako P.w.p.) oraz art. 10 i 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993r., Nr 26, poz. 117 ze zm.), podnosząc, że w oparciu o obydwie ustawy nowość wynalazku należy traktować jako niezbędną przesłankę do uzyskania patentu. Tymczasem sporny patent zgłoszony do opatentowania w dniu [...] marca 1997 r. został uprzednio, tj. [...] lutego 1997 r. przyjęty do stosowania w R. jako projekt wynalazczy oznaczony numerem [...] pt.: "Sposób produkcji ciężkiego oleju opałowego [...]". Powołując się na załączone dokumenty, R. S.A. stwierdziła, że produkcja oleju [...] została uruchomiona przed zgłoszeniem patentu w UP RP. W lutym 1997 r. sprzedano kilkaset ton oleju opałowego wyprodukowanego według spornego wynalazku. Zdaniem wnioskodawcy, fakt sprzedaży oleju wytworzonego sposobem według spornego wynalazku pociąga za sobą to, że odbiorca musiał zostać zapoznany z jego właściwościami i charakterystyką, nawet jeszcze przed uruchomieniem sprzedaży, w ramach przekazania próbnej partii towaru. Wówczas ewentualnie osoba trzecia mogła przy pomocy nieskomplikowanych metod analitycznych dokonać dokładnej analizy składu surowcowego tego oleju i zapoznać się z istotą tego rozwiązania. Wnioskodawca podniósł też, że, pomimo iż wynalazek objęty spornym patentem został zgłoszony jako "sposób produkcji ciężkiego oleju opałowego", to sam sposób produkcji jest od dawna znany, gdyż polega na prostym zmieszaniu frakcji naftowych pochodzących z procesu destylacji próżniowej.

J. D., jeden z twórców spornego patentu, wniósł o oddalenie wniosku o unieważnienie patentu i nie podzielił stanowiska wnioskodawcy, że wynalazek w chwili świadczącej o pierwszeństwie do uzyskania patentu wynikał w sposób oczywisty ze stanu techniki.

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Urząd Patentowy RP, po rozpatrzeniu na rozprawie wniosku R. S.A. o unieważnienie patentu, działając na podstawie art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 3 P.w.p. oraz art. 98 K.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 P.w.p. oddalił wniosek o unieważnienie patentu. W uzasadnieniu organ podkreślił, że zgodnie z art. 89 P.w.p., patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

Zdaniem organu, wnioskodawca wykazał swój interes prawny w domaganiu się unieważnienia patentu na sporny wynalazek, ponieważ jest zobowiązany do wypłaty współtwórcom wynagrodzenia za dalsze okresy stosowania wynalazku zgodnie z zawartą umową, a także zgodnie z przepisem art. 98a ustawy o wynalazczości zobowiązującym stosującego wynalazek do wypłaty współtwórcom wynagrodzenia. Ponadto interes prawny wnioskodawcy znajduje oparcie w art. 354 k.c., który określa reguły wykonywania umów. Skoro wnioskodawca znalazł się w sytuacji zobowiązującej go do dopłaty wynagrodzenia za wynalazek, który w chwili zgłoszenia nie miał zdolności patentowej z uwagi na brak nowości, to w ocenie organu należy przyjąć, że ma on interes prawny w żądaniu unieważnienia własnego patentu.

Oceniając merytorycznie wniosek o unieważnienie patentu, organ nie uznał argumentów wnioskodawcy. Przede wszystkim nie podzielił stanowiska wnioskodawcy w kwestii braku nowości spornego patentu. Zdaniem organu, żaden z dowodów przedstawionych przez wnioskodawcę nie określał sposobu wytwarzania ciężkiego oleju opałowego zgodnie z treścią zastrzeżenia spornego patentu czyli ze wszystkimi jego cechami technicznymi charakteryzującymi etap mieszania i stosowania komponentów wyjściowych. Wnioskodawca nie przedłożył również żadnego dowodu, który potwierdziłby możliwość odtworzenia z gotowej próbki konkretnego oleju składników wyjściowych stosowanych do jego wytworzenia z określeniem ilości ich stosowania i z ich istotnymi cechami technicznymi.

Zdaniem organu, wnioskodawca nie wykazał, że sposób określony zastrzeżeniem według spornego patentu w dacie zgłoszenia wynalazek nie posiadał cechy nieoczywistości. Sposób według patentu [...] nie polega bowiem na prostym zmieszaniu frakcji naftowych, pochodzących z procesu destylacji próżniowej.

R. S.A. wniosła skargę na powyższą decyzję Urzędu Patentowego RP do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., w której wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W ocenie skarżącej, uzasadnienie zaskarżonej decyzji w odniesieniu do kwestii nowości było bardzo powierzchowne. Nie wynikało z niego dlaczego organ uznał, że nie nastąpiło udostępnienie rozwiązania. Motywy rozstrzygnięcia ograniczały się do zakwestionowania dostarczonych dowodów jako nieprzydatnych. Organ powinien był, zdaniem skarżącej, określić, jakie dowody byłyby w jego mniemaniu odpowiednie dla uzasadnienia możliwości odtworzenia sposobu produkcji na podstawie próbki gotowego wyrobu.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie.

Sąd I instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c.) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale z innych powodów niż podawała skarżąca Spółka.

Sąd przywołał treść art. 90 ust. 1 pkt 2 P.w.p., zgodnie z którym patent wygasa, m.in. na skutek zrzeczenia się patentu przez uprawnionego przed Urzędem Patentowym. Stroną takiego postępowania jest uprawniony z patentu, jako zgłaszający (art. 255 ust. 2 P.w.p.). Uprawniony z patentu swój wniosek o wygaśnięcie patentu realizuje własnym jednostronnym oświadczeniem woli, nie doznając w tym względzie jakichkolwiek ograniczeń wobec innych podmiotów, gdyż nie są one stronami wspomnianego postępowania.

Ponadto, Sąd I instancji zauważył, że patent może utracić moc prawną w następstwie jego unieważnienia, stosownie do art. 89 P.w.p. Unieważnienie patentu następuje w trybie postępowania spornego, mającego charakter kontradyktoryjny, toczącego się z udziałem dwóch stron, na podstawie przepisów tytułu VII ustawy (art. 255 ust. 1 pkt 1 P.w.p.). W przeciwieństwie do wygaśnięcia patentu na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 2 i art. 90 ust. 2 P.w.p. unieważnienie patentu, stosownie do art. 89 ust. 1 P.w.p., następuje na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Zatem z wnioskiem o unieważnienie patentu w całości lub w części może wystąpić przeciwko uprawnionemu z patentu tylko osoba, która posiada w tym względzie interes prawny. Sąd podniósł, że interes prawny, na którym oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, w tym także w trybie postępowania spornego przed Urzędem Patentowym RP, podlega ocenie według kryteriów określonych w art. 28 K.p.a. Interes prawny należy do szeroko rozumianego prawa materialnego i musi być oparty na konkretnej normie prawa. Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa (nie tylko do prawa administracyjnego), na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Dla stwierdzenia interesu prawnego wymagane jest więc ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, związku polegającego na tym, że akt stosowania tej normy ma bezpośredni wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego.

W rozpatrywanej sprawie wynalazek został dokonany jako pracowniczy projekt wynalazczy w rozumieniu przepisów prawa wynalazczego, na którego opracowanie została zawarta umowa pomiędzy R. a zespołem wykonawców. Zgodnie z postanowieniami tej umowy, za dokonanie projektu i jego zastosowanie wykonawcy mieli otrzymać wynagrodzenie wynikające z osiągniętych efektów ekonomicznych, zgodnie z Regulaminem postępowania z projektami wynalazczymi w [...].

Zdaniem Sądu I instancji, skarżąca, jako uprawniona z patentu, nie posiadała interesu prawnego dla domagania się unieważnienia własnego patentu w całości lub w części. Brak było bowiem przepisu prawa, z którego skarżąca, jako uprawniona z patentu, mogłaby wywieść interes prawny w żądaniu unieważnienia swojego patentu. Przepisy, na które powoływała się skarżąca uzasadniały istnienie po jej stronie jedynie interesu faktycznego, a nie prawnego.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w postępowaniu spornym toczącym się przed Urzędem Patentowym RP w trybie art. 89 ust. 1 w związku z art. 255 ust. 1 pkt 1 P.w.p. uprawniony z patentu nie posiada interesu prawnego dla domagania się unieważnienia patentu w całości lub w części. Z tej przyczyny skarżąca nie posiadała w rozpoznawanej sprawie interesu prawnego, zaś organ, rozpoznając sprawę ponownie, powinien wziąć te argumenty pod uwagę.

R. S.A. zaskarżyła wyrok WSA w W. z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1302/11 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 134 § 2 p.p.s.a., poprzez wydanie wyroku na niekorzyść skarżącej, pomimo niestwierdzenia naruszenia prawa skutkującego nieważnością postępowania;

b) art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez dokonanie oceny zaskarżonej decyzji z pominięciem znacznej części zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

c) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nieodniesienie się w zaskarżonym wyroku do zarzutów skargi, nieuzasadnienie czy w ogóle, a jeśli tak, to w jaki sposób sąd dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji z punktu widzenia podstaw skargi, niepoinformowanie, czy sąd w ogóle przeprowadził, a jeśli nie to dlaczego, uzupełniające dowody z dokumentów załączonych do skargi;

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, w związku z zarzucanym naruszeniem, w stopniu który miał wpływ na wynik postępowania, przepisów art. 7, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80, art. 84, art. 107 § 3 K.p.a.;

e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie w korelacji z przepisami art. 89 oraz art. 255 ust. 1 pkt 1 P.w.p., przy czym uchybienie w tym przypadku było skutkiem błędu wykładni przepisów dotyczących interesu prawnego, zatem naruszenie przepisów procesowych nastąpiło w wyniku błędu wykładni art. 89 oraz art. 98 - 111 ustawy o wynalazczości;

f) art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi, mimo iż mogło to przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

Ponadto skarżąca postawiła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego i niezastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., pomimo istnienia podstaw do jego zastosowania, wskutek nieuwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa materialnego, tj. art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podkreśliła, że zaskarżony wyrok pozornie tylko zawiera korzystną dla skarżącej sentencję, a w istocie wywołuje całkowicie odwrotny skutek, a ponadto jego uzasadnienie w części, w której wyjaśnia motywy i zasadność rozstrzygnięcia w ogóle nie odnosi się do żądań i argumentów skargi. Zaskarżony wyrok rozstrzyga sprawę, ograniczając się do oceny interesu prawnego do złożenia wniosku o unieważnienie patentu, tak jak gdyby pozostałe podstawy zaskarżenia w ogóle nie zostały sformułowane.

Skarżąca stwierdziła, że zaskarżony wyrok nie pozostawia organowi ponownie rozpatrującemu sprawę żadnego pola manewru, gdyż musi on, działając zgodnie z art. 153 p.p.s.a., oddalić wniosek R. o unieważnienie patentu ze względu na brak interesu prawnego. Aby wykluczyć jakąkolwiek odmienną interpretację Sąd I instancji uściślił jeszcze, że interesu prawnego skarżąca nie ma nie tylko w unieważnieniu patentu w całości, ale nie ma go też w żadnej części. Tym samym wyrok definitywnie rozstrzygnął sprawę na niekorzyść skarżącej, czym naruszył zakaz reformationis in peius przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a.

Następnie skarżąca zarzuciła, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jedynie przepisuje fragmenty decyzji i skargi, jednak bez żadnego odniesienia się przez Sąd do ich treści. Wynika z tego, że w wyroku nie dokonano analizy dowodów i nie wyciągnięto z nich wniosków.

Spółka podkreśliła, że nawet gdyby skarga zasługiwała na uwzględnienie z powodów podanych przez Sąd I instancji, nie dyskwalifikowałoby to automatycznie pozostałych argumentów i podstaw skargi. Zaskarżona decyzja zawierała wady określone w treści skargi zaś z jej uzasadnienia wynikało wyraźnie, że postępowanie przed organem administracji dotknięte było legalnymi usterkami i powinno zostać przeprowadzone ponownie, jednak z zupełnie innymi wskazaniami co do dalszego postępowania, niż zawiera zaskarżony wyrok.

Skarżąca podała, że we wniosku o unieważnienie patentu interes prawny analizowany był dosyć dokładnie, przy czym powoływanie się na swobodę działalności gospodarczej niekoniecznie jest argumentem kluczowym. Monopol patentowy przysługiwał R., więc jej swoboda nie była ograniczona. Interes prawny zasadza się jednak na innej podstawie, zresztą powołanej i przeanalizowanej w zaskarżonym wyroku, tj. na przepisach art. 98 - 111 ustawy o wynalazczości. Zdaniem R., przepisy ustawy o wynalazczości dotyczące wynagrodzeń twórców stanowią samodzielne i całkowicie niezależne materialnoprawne podstawy dochodzenia roszczeń przez twórców wynalazków.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Sądu I instancji, zgodnie z którym to, czy patent został udzielony ważną decyzją, czy jest nieważny ex tunc, nie ma znaczenia dla sfery prawnej R., jest to zaś wyłącznie problem sfery interesu faktycznego. W ocenie Spółki, fakt istnienia albo nieistnienia obowiązku świadczenia jak najbardziej dotyczy sfery prawa, a nie tylko faktów. Interes prawny R. w unieważnieniu własnego patentu nie powinien być poddawany w wątpliwość. Wynik sprawy bezpośrednio oddziałuje bowiem na sferę prawną skarżącej. Za okoliczności natury prawnej należy bowiem uznać to, czy skarżąca będzie dysponować zarzutem procesowym czy nie, czy będzie zobowiązana do wypłaty wynagrodzenia za 2 czy za 5 lat oraz czy prawo do wynagrodzenia przysługiwało twórcom z mocy art. 98a ustawy o wynalazczości czy z mocy art. 98a ust. 2 i 3 stosowanych odpowiednio w związku z art. 99 ustawy o wynalazczości.

Organ administracji nie skorzystał z uprawnienia do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

W piśmie procesowym z dnia 11 marca 2013 r. R. wniosła, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci wniosku o zawezwanie do próby ugodowej z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz wezwania Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2013 r. do stawienia się skarżącej na posiedzeniu, na okoliczność, że R. ma interes prawny w unieważnieniu własnego patentu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie.

R. S.A., składając wniosek o unieważnienie udzielonego na jej rzecz patentu, jako podstawę prawną przywołała m.in. art. 89 ust. 1 P.w.p. Zgodnie z treścią tego przepisu, patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

W uzasadnieniu swojego wniosku skarżąca wywodziła swój interes prawny przede wszystkim z istnienia zobowiązania do wypłaty współtwórcom wynagrodzenia za dalsze okresy stosowania wynalazku zarówno na podstawie zawartej umowy, jak i stosownie do treści art. 98a ustawy o wynalazczości, regulującego prawo twórcy wynalazku do wynagrodzenia za korzystanie z tego wynalazku przez przedsiębiorcę, któremu przysługuje prawo do patentu. Stanowisko wnioskodawcy w tym zakresie zostało uznane za prawidłowe przez Urząd Patentowy RP, który uznał wniosek R. S.A. o unieważnienie patentu za dopuszczalny i rozpoznał go merytorycznie.

Sąd I instancji uchylił rozstrzygnięcie organu, wywodząc, że uprawniony z patentu nie posiada interesu prawnego do złożenia wniosku o unieważnienie patentu na podstawie art. 89 ust. 1 P.w.p. Trzeba zauważyć, że przepis art. 315 ust. 1 ustawy P.w.p. stanowi, że prawa w zakresie wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów zdobniczych, topografii układów scalonych, znaków towarowych oraz projektów racjonalizatorskich, istniejące w dniu wejścia w życie ustawy, pozostają w mocy. Do praw tych stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Natomiast według ust. 3 tego artykułu ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym. Ze względu na te regulacje, kwestie materialnoprawne, dotyczące unieważnienia patentu na wynalazek zgłoszony do ochrony pod rządami ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczości należy rozpatrywać na podstawie tej ustawy, w tym na podstawie art. 68 ust. 1, a nie na podstawie art. 89 ust. 1 P.w.p.

Niemniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny, nie podziela stanowiska co do tego, że uprawniony z patentu nie ma interesu prawnego w domaganiu się unieważnienia tego patentu. W szczególności NSA uznaje za bezzasadne stwierdzenie, o braku przepisu prawa, z którego skarżąca, jako uprawniona z patentu, mogłaby wywieść interes prawny w żądaniu unieważnienia swojego patentu.

Jeżeli bowiem Sąd podkreśla, że dla stwierdzenia interesu prawnego wymagane jest ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, związku polegającego na tym, że akt stosowania tej normy ma bezpośredni wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego, to szkoda, że nie zauważa oczywistego związku prawnego pomiędzy patentem, uprawnionym z patentu i sprawą o unieważnienie tego patentu. Treścią prawa z patentu jest wyłączne korzystanie z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Państwa (art. 16 ust. 1 ustawy o wynalazczości i obecnie art. 63 ust. 1 P.w.p.). Przedmiotem sprawy o unieważnienie patentu jest wyeliminowanie prawa z patentu z obrotu prawnego. Taka sprawa dotyczy więc wprost i bezpośrednio uprawnień (sytuacji prawnej) podmiotu, który patent posiada. Można dodać, że uznanie stanowiska Sądu I instancji za zasadne, prowadziłoby konsekwentnie do pozbawienia uprawnionego z patentu legitymacji procesowanej w sprawie o unieważnienie patentu wszczętej z wniosku innej osoby. Legitymację stron w postępowaniu spornym określa się bowiem na jednakowych zasadach, obejmujących zarówno wnioskodawcę, jak i pozostałe strony.

Reasumując, uprawniony z patentu jest legitymowany do złożenia wniosku o unieważnienie własnego patentu. Ma tę legitymację zarówno na gruncie przepisów ustawy o wynalazczości (art. 68 ust. 1), jak i ustawy – Prawo własności przemysłowej (art. 89 ust. 1). Interes prawny tego podmiotu winien być wywodzony przede wszystkim z treści prawa z patentu. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 978/08 (LEX nr 563513).

Należy również zwrócić uwagę na to, że R. S.A. jest zobowiązana do wypłaty wynagrodzenia pracownikom, którzy opracowali pracowniczy projekt wynalazczy. Prawo do tego wynagrodzenia jest warunkowane istnieniem prawa z patentu. Również i z tego powodu skarżąca posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia patentu na wynalazek.

Wprawdzie wniosek o unieważnienie patentu jest rozstrzygany w trybie postępowania spornego, o czym stanowi art. 255 ust. 1 pkt 1 P.w.p., jednakże istotą postępowania spornego nie jest wcale to, że występuje w nim więcej niż jedna strona. Wystarczy zauważyć, że postępowaniem spornym objęte są np. sprawy o stwierdzenie wygaśnięcia prawa z patentu (prawa ochronnego lub prawa z rejestracji). W takich sprawach bardzo często zainteresowanym stwierdzeniem wygaśnięcia prawa będzie wyłącznie uprawniony. Trzeba mieć zatem przede wszystkim na uwadze treść art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości (obecnie art. 89 ust. 1 P.w.p.), który warunkuje żądanie unieważnienia patentu legitymowaniem się interesem prawnym, nie zaś statusem wnioskodawcy, (tym czy wnioskodawcą jest uprawniony z patentu, czy też inny podmiot).

Należy zatem przyjąć, że w niniejszej sprawie R. S.A. legitymowała się interesem prawnym do wszczęcia postępowania o unieważnienie patentu w trybie art. 89 ust. 1 P.w.p. Z tej przyczyny uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. decyzji Urzędu Patentowego RP w związku z brakiem interesu prawnego podmiotu wnioskującego było nieprawidłowe.

Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

.............................

s. W. Kręcisz

.............................

s. A. Kisielewicz

...............................

s. H. Lewandowska-Kuraszkiewicz