Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 609/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 122  ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 996
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi Zakładu Doskonalenia Zawodowego na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Zakładu Doskonalenia Zawodowego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2020 r. działając na podstawie art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia w związku z § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, odmówił przyznania Zakładowi Doskonalenia Zawodowego Zespół Warsztatów Szkoleniowych z siedzibą w C (dalej powoływany jako Zakład) dofinansowania kosztów kształcenia zawodowego młodocianego pracownika O. Z.

Organ I instancji wskazał, iż O. Z. pobierał w Zakładzie Doskonalenia Zawodowego naukę zawodu [...] zgodnie z zawartą umową o pracę, zawartą na okres 36 miesięcy, od dnia 1 września 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r. a O. Z. ukończył naukę zawodu i zdał egzamin czeladniczy przed Komisją Egzaminacyjną Izby Rzemiosła i Przedsiębiorczości w N w dniu 6 grudnia 2019 roku w zawodzie [...] z wynikiem pozytywnym oraz otrzymał świadectwo czeladnicze.

Następnie organ I instancji podniósł, że z dniem 1 września 2019 r. uległy zmianie zapisy art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe. W wyniku tych zmian od 1 września 2019 r. istotne jest, aby młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin przed właściwą Komisją egzaminacyjną, a więc w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem- egzamin czeladniczy, zaś w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy.

W związku z powyższym młodociany pracownik powinien zdać egzamin w Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej, zgodnie z przepisami w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie - zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie. Jest niesporne, że Zakład Doskonalenia Zawodowego jest pracodawcą niebędącym rzemieślnikiem. Zatem dla takiego podmiotu zastosowanie będą mieć regulacje dotyczące pracodawców niebędących rzemieślnikami. W tych okolicznościach sprawy Zakład Doskonalenia Zawodowego nie spełnia wymogów do przyznania dofinansowania kosztów kształcenia zawodowego młodocianego pracownika.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Zakład Doskonalenia Zawodowego zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 122 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie art. 6 i art. 8 § 1 K.p.a. oraz z art. 2 Konstytucji RP. Skoro zatem złożony wniosek dotyczył przyznania dofinansowania za okres 01.09.2017 r. do 30.06.2017 r. i od 1.09.2017 r. do 31.08.2019 r. to zastosowanie powinny mieć przepisy w brzmieniu obowiązującym przed datą 1 września 2019 r., umożliwiające przyznanie stosownego dofinansowania. Strona podniosła, iż co prawda przepisy art. 122 ustawy uległy zmianie z dniem 1 września 2019 r., jednak wobec braku przepisów przejściowych w tejże ustawie, w sytuacji zmiany przepisów na mniej korzystne dla wnioskodawcy, przy jednoczesnym braku przepisów przejściowych należy stosować normę względniejsza dla podmiotu wnioskującego, czyli zdaniem strony odwołującej normę obowiązującą w chwili zawarcia umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 marca 2020 r. nr [...], rozpoznając odwołanie, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2019 r., a zatem w dniu wydania zaskarżonej, jak i niniejszej decyzji, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1/ pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje -wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania; 2/ młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał: a/ w przypadku młodocianego zatrudnionego -w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267), b/ w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy; 3/ młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

W r sprawie spełniony został warunek określony w przepisie art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zatrudnieni u strony instruktorzy nauki zawodu posiadali odpowiednie kwalifikacje. Bezsporne pozostaje także prawidłowe ustalenie organu I instancji, iż zgodnie z przepisami ustawy o rzemiośle wnioskodawca będący stowarzyszeniem wpisanym do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie spełnia warunków jakie przewiduje art. 2 wskazanej ustawy, w związku z czym nie jest rzemieślnikiem.

Natomiast kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy młodociany pracownik zdał egzamin w wymaganym trybie i w konsekwencji czy został spełniony warunek przyznania dofinansowania określony w przepisie art. 122 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zgodnie zatem z powołanym wcześniej przepisem art. 122 ust. 1 pkt 2b ustawy, obowiązującym w chwili wydawania zaskarżonej decyzji i decyzji niniejszej, nie został spełniony warunek zdania wymaganego przepisami egzaminu zawodowego (który zdaje się przed Okręgową Komisja Egzaminacyjną) przez młodocianego pracownika zatrudnionego przez pracodawcę niebędącego rzemieślnikiem.

Kolegium stwierdziło, iż zastosowanie przepisów obowiązujących w chwili zawierania umowy o pracę z młodocianym pracownikiem nie jest względniejsze dla strony odwołującej. Zgodnie bowiem z obowiązującymi w dniu zawarcia umowy przepisami, strona odwołująca dalej nie spełniała tych samych warunków, które również wtedy były przewidziane przepisami prawa, a których niespełnienie było powodem odmowy przyznania dofinansowani przez organ pierwszej instancji. Dotychczasowa linia orzecznicza sądów administracyjnych, na którą powołuje się również strona odwołująca, jak również poglądy doktryny nie mają zastosowania do obecnie obowiązującego stanu prawnego (a także stanu prawnego z chwili zawarcia umowy z młodocianym pracownikiem), gdyż bazują na stanie prawnym sprzed nowelizacji przepisów ustawy o systemie oświaty jaka miała miejsce w 2012 roku.

Dotychczas prezentowane stanowisko w orzecznictwie i doktrynie było wynikiem zawartego w ustawie o systemie oświaty- art. 70b ust 1 niedoprecyzowanego sformułowania " i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami, w brzmieniu obowiązującym do 31.08.2012 r - które pozwalało na przyjęcie, iż odnosi się to do wszystkich odrębnych przepisów, które pozwalają młodocianemu zdać egzamin po zakończeniu nauki. Jednakże od 1 września 2012 roku przepis art. 70 b ust 1 ustawy o systemie oświaty doprecyzowano sformułowaniem "i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1". Wskazany pkt 1 określał natomiast precyzyjne odwołanie do przepisów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Zgodnie natomiast z powyższym rozporządzeniem, w brzmieniu obowiązującym w chwili zawarcia umowy przez młodocianego pracownika, tj. 30 sierpnia 2016 r., przepis § 11 stanowił: Wiedza i umiejętności nabyte przez młodocianego podczas nauki zawodu są sprawdzane w trakcie egzaminu.

2. Młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem dokształcający się w zasadniczej szkole zawodowej zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie z zakresu kwalifikacji wyodrębnionej w tym zawodzie, a w przypadku gdy w zawodzie wyodrębniono więcej niż jedną kwalifikację - egzaminy potwierdzające kwalifikacje w zawodzie z zakresu wszystkich kwalifikacji wyodrębnionych w tym zawodzie, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych.

3. Młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem dokształcający się w ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego lub u pracodawcy zdaje egzamin eksternistyczny potwierdzający kwalifikacje w zawodzie z zakresu kwalifikacji wyodrębnionej w tym zawodzie, a w przypadku gdy w zawodzie wyodrębniono więcej niż jedną kwalifikację - egzaminy eksternistyczne potwierdzające kwalifikacje w zawodzie z zakresu wszystkich kwalifikacji wyodrębnionych w tym zawodzie, zgodnie z przepisami dotyczącymi egzaminów eksternistycznych.

4. Młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisie egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami dotyczącymi egzaminów kwalifikacyjnych na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie.

Obowiązująca w chwili zawarcia umowy ustawa o systemie oświaty w precyzyjny i jednoznaczny sposób odsyłała do wskazanego wyżej rozporządzenia, na podstawie którego organ miał obowiązek ustalić czy młodociany pracownik zdał odpowiedni egzamin (czeladniczy bądź zawodowy) w związku z zatrudnieniem u odpowiedniego pracodawcy (będącego rzemieślnikiem bądź niebędącego rzemieślnikiem). Jednym z warunków, od którego ustawodawca uzależniał udzielenie dofinansowania przez organ było bowiem i jest nadal, ustalenie, że młodociany pracownik będąc zatrudnionym u pracodawcy będącego rzemieślnikiem lub niebędącego rzemieślnikiem zdał odpowiednio egzamin czeladniczy lub zawodowy.

Ustawodawca nowelizował przepisy na przestrzeni ostatnich kilku lat, konsekwencją czego było umieszczenie wskazanego rozróżnienia w art. 122 ust 1 pkt 2 ustawy, w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2019 r. Zatem aby zastosować w sposób prawidłowy wskazany art. 122 ust 1 pkt 2 (czy też obowiązujący w chwili zawarcia umowy art. 70 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, który wprost odsyłał do § 11 rozporządzenia Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania) organ po pierwsze musi ustalić z jakim pracodawcą ma do czynienia na gruncie ustalonego stanu fatycznego - czy jest to pracodawca będący rzemieślnikiem czy pracodawca niebędący rzemieślnikiem. Dopiero takie wiążące ustalenie powoduje, iż organ bada w związku z tym czy młodociany pracownik, który był zatrudniony u ww. pracodawcy zdał odpowiedni egzamin - w przypadku pracodawcy będącego rzemieślnikiem czy dołączone do wniosku są dokumenty potwierdzające zdanie egzaminu czeladniczego, a w przypadku pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem czy dołączone do wniosku są dokumenty potwierdzające zdanie egzaminu zawodowego.

Zatem w obowiązującym stanie prawnym, zdaniem Kolegium stanowisko organu I instancji jest prawidłowe.

Na powyższą decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Zakład Doskonalenia Zawodowego zarzucając naruszenie:

1/ 122 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 122 ust. 7 pkt 3 ustawy Prawo oświatowe w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawie o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.2018.2245) oraz art. 2 Konstytucji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, kiedy w sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 122 ust. 1 i 7 ustawy prawo oświatowe w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2019 r., jako że w ustawie zmieniającej nie zawarto przepisów przejściowych, a zgodnie z utrwaloną praktyką rozstrzygania spraw oraz utrwalonym orzecznictwem egzaminacyjną Naczelnego Sądu Administracyjnego, w takiej sytuacji należy stosować normę prawną względniejszą dla strony, co było skutkiem naruszenia prawa materialnego, a to art. 122 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 122 ust. 7 pkt 3 ustawy Prawo oświatowe i § 11 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia w brzmieniu obowiązującym przed datą 1 września 2019 r., poprzez jego błędną wykładnię która nie uwzględniała celu tych regulacji oraz niespójności przepisów, do których unormowanie to odsyłało w zakresie funkcji, jaką miałyby one spełniać dla zapewnienia odpowiedniego poziomu wyszkolenia młodocianego i która polegała na wadliwym przyjęciu, że warunek zdania egzaminu określony w art. 122 ust. 1 pkt 2 ustawy, w przypadku młodocianego zatrudnionego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, nie jest spełniony jeśli zda on egzamin przed komisją izb rzemieślniczych, a jest spełniony w przypadku zdania egzaminu przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną - co miało wpływ na treść orzeczenia polegającą na odmowie przyznania skarżącemu dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika mimo spełnienia ustawowych kryteriów jego przyznania i co na zasadzie art. 145 ust. 1 lit. a) P.p.s.a. uzasadnia jej uchylenie w całości;

2/ art. 8 § 1 i 2 K.p.a poprzez nieuwzględnienie przez organ przy wydaniu

zaskarżonej decyzji zasady rozstrzygania w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do obowiązującego prawa i bez uwzględnienia zasady pewności stanowionego prawa, oraz poprzez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i co na zasadzie art. 145 ust. 1. lit. c) uzasadnia uchylenie decyzji w całości;

3/ art. 32 ust. 1 Konstytucji RP na skutek jego niezastosowania i akceptacji nierównego traktowania pracodawców będących rzemieślnikami i niebędącymi rzemieślnikami - co na zasadzie art. 145 ust. 1 lit. a) P.p.s.a. uzasadnia jej uchylenie w całości.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sposób jednoznaczny wskazano, że nowelizacja art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty z 2012 r. miała charakter jedynie redakcyjny i pozostawała bez wpływu na utrwalona linię orzeczniczą sądownictwa administracyjnego - w związku z czym zmiana ta pozostawała bez znaczenia dla warunków przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, że zarówno w brzmieniu sprzed nowelizacji jak i w brzmieniu znowelizowanym przepis art. 70b ust. 1 ustawy odsyłał do regulacji Działu dziewiątego Kodeksu pracy "Zatrudnianie młodocianych" (..). Jeżeli zatem młodociany ukończy naukę zawodu złożeniem egzaminu na podstawie któregokolwiek z tych przepisów, spełniony zostanie warunek otrzymania dofinansowania, o którym mowa w art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy.

O spełnieniu tego warunku można mówić zarówno wówczas, gdy młodociany złoży egzamin zgodnie z regulacją §11 ust. 2 i 4 rozporządzenia w sprawie młodocianych, jak i wówczas, gdy zda egzamin z pominięciem rozporządzenia o młodocianych, a wyłącznie na podstawie rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej. Są to wszystko przepisy odrębne, o których mowa w art. 70b ust. 1 pkt 2, równej sobie rangi.

W konkluzji skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ustawodawca wskazuje enumeratywny katalog form działalności, a także bezczynności i przewlekłości działania organów administracji publicznej, wyrażony w art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., decyzje administracyjne wpisują się w kognicję sądów administracyjnych, zatem kontrola sądowa podejmowana przez Sąd jest sprawowana zgodnie z zakreśloną właściwością rzeczową. Ponadto, w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w skardze nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną według powyższych okoliczności faktycznych, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy, nie odpowiadają prawu.

Materialnoprawną podstawą wydania decyzji zapadłych w niniejszej sprawie jest art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego. Treść powołanego przepisu uległa zmianie w dniu 1 września 2019 r. Przed nowelizacją Prawa oświatowego, art. 122 ust. 1 brzmiał: "Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1."

W związku z nowelizacją Prawa oświatowego, treść art. 122 ust. 1 uległa zmianie: "Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:

a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem – egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267),

b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem – egzamin zawodowy;

3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1."

Sąd uznał zarzuty podniesione w skardze za uzasadnione z uwagi na to, że cały cykl kształcenia młodocianego pracownika, odbył się według stanu prawnego obowiązującego przed datą 1 września 2019 r. Umowa o pracę została zawarta poczynając od dnia 1 września 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r. Egzamin końcowy potwierdzający kwalifikacje w zawodzie odbył się w dniu 6 grudnia 2019 r., który młodociany pracownik ukończył z wynikiem pozytywnym.

Z dniem 1 września 2019 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego, zgodnie z art. 1 pkt 55 nowelizacji Prawa oświatowego.

Organy administracji publicznej w zapadłych rozstrzygnięciach, kierowały się treścią art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zmianami, zwanej dalej "K.p.a."), zgodnie z którym: "Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa."

Sąd w składzie orzekającym podziela zdanie Kolegium w zakresie, w jakim brak przepisów intertemporalnych w przepisach nowelizacyjnych, oznacza na gruncie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, obowiązek stosowania przepisów nowego prawa. Jest to zabieg, który wpisuje się w postulat pewności prawa.

Należy jednak zauważyć, że wszystkie czynności związane z kształceniem młodocianego pracownika rozpoczęły się oraz zakończyły się pod rządami prawa obowiązującego przed dniem 1 września 2019 r. Aprobata stanowiska Kolegium oraz Wójta Gminy, oznaczałaby sytuację, w której cały cykl kształcenia musiałby zostać poddany ocenie według nieobowiązujących w czasie gdy zdarzenie to miało miejsce, przepisów. Nie jest możliwe, aby czynności dokonane w okresie 1.09.2016 - 31.08.2019 zostały dostosowane do stanu prawnego obowiązującego od dnia 1 września 2019 r.

Na tej podstawie, wobec braku przepisów intertemporalnych, a także w związku z tym, że ustawodawca w wyniku nowelizacji wprowadził przepisy mniej korzystne dla skarżącego Zakładu Doskonalenia Zawodowego, należy zastosować przepisy Prawa oświatowego obowiązujące przed dniem 1 września 2019 r.

Zastosowanie takiego rozstrzygnięcia jest podyktowane obowiązkiem przestrzegania standardów sprawiedliwości społecznej, o której mowa w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Zgodnie z tym przepisem Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Pomimo trudności w sformułowaniu wyczerpującej definicji sprawiedliwości społecznej, należy przywołać definicję przyjętą przez Trybunał Konstytucyjny: "(...) sprawiedliwość społeczna stanowi miarę, za pomocą której oceniamy rozdzielcze aspekty fundamentalnej struktury społeczeństwa (...). Wszelkie sporne wartości (...) mają być równo rozdzielone, chyba, że nierówna dystrybucja jakiejkolwiek (czy też wszystkich) spośród tych wartości jest korzystna dla każdego (...). Sprawiedliwość jest przeciwieństwem arbitralności, wymaga bowiem, aby zróżnicowanie poszczególnych ludzi pozostawało w odpowiedniej relacji do różnic w sytuacji tych ludzi" (wyrok TK z dnia 22 grudnia 1997 r., sygn. akt K 2/97, "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 5-6/1997, poz. 72, zob. także J. Zimmermann, Aksjomaty prawa administracyjnego, Warszawa 2013, s. 83). Przywołana definicja sprawiedliwości społecznej, oznacza na gruncie niniejszej sprawy, obowiązek zapewnienia równego dostępu do dystrybuowanych dóbr – dofinansowania, którego możliwość uzyskania powinna być zapewniona wszystkim przedsiębiorcom kształcącym młodocianych pracowników. Wskazać również należy, że w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06 Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał, że milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw jej zastosowaniu przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne. Takie argumenty znajdują się w przedmiotowej sprawie.

Sprawiedliwość społeczna wymaga, aby Zakład Doskonalenia Zawodowego, który spełnił wymagania przewidziane w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego pod rządami prawa sprzed 1 września 2019 r., miał możliwość podejmowania starań według tego stanu prawnego i otrzymania zwrotu kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Sąd zdaje sobie sprawę z tego, że organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie i w granicach prawa powszechnie obowiązującego w dniu podejmowania rozstrzygnięcia, co wynika z art. 6 K.p.a., jednakże, zasada sprawiedliwości społecznej wymaga, aby w sytuacji, w której wobec braku przepisów intertemporalnych, nowelizacja prawa zmienia sytuację adresata normy na mniej korzystną, stosować przepisy prawa, które są korzystniejsze dla niego (zob. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1691/12, wyrok NSA z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1996/11 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 284/19).

Zasada sprawiedliwości społecznej jest jedną z naczelnych zasad ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej. Jako zasada prawa, jest normą prawną, która nakazuje albo zakazuje zrealizowania określonej wartości (M. Kordela, Zasady prawa. Studium teoretycznoprawne, Poznań 2014, s. 102). Stosowanie zasad prawa może doprowadzić do ich kolizji, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Z jednej strony, obowiązująca zasada praworządności z art. 6 k.p.a. (wyrażona także w art. 7 Konstytucji RP), a z drugiej zasada sprawiedliwości społecznej z art. 2 Konstytucji RP. Argumentem przemawiającym za przyznaniem warunkowego pierwszeństwa zasadzie sprawiedliwości społecznej w tym przypadku jest ratio legis przepisu art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, zgodnie z którym ustawodawca dąży do wynagradzania pracodawców, którzy podejmują się dodatkowo, oprócz prowadzenia własnej działalności gospodarczej, kształcenia młodocianych pracowników, a także orzecznictwo sądów administracyjnych wykreowane według stanu prawnego sprzed 1 września 2019 r., w świetle którego nie jest istotne, czy młodociany pracownik zda egzamin zgodnie z § 11 ust. 2 i 4 rozporządzenia jak i wówczas, gdy zda egzamin z pominięciem tego rozporządzenia, a wyłącznie na podstawie rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 325/19 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 324/19). W stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 września 2019 r. sądy administracyjne rozstrzygając sprawy z zakresu dofinansowania kształcenia młodocianych pracowników, stosowały wykładnię rozszerzającą, w zakresie, w jakim ustawodawca nie sprecyzował w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego wymogów, co do obowiązku zdawania konkretnego egzaminu przed podmiotem, o którym mowa w pkt 1 omawianego przepisu.

Na marginesie wskazać należy, że w poprzednim stanie prawnym Wójt Gminy przyznawał dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika bez względu na to, czy zdawał egzamin czeladniczy przeprowadzany przez właściwą Okręgową Komisją Egzaminacyjną, o czym świadczy decyzja Wójta z dnia [...] 2018 r. znak [...] dołączona do skargi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności zarzutów podniesionych w skardze. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią powyższe wskazania Sądu.

W związku z tym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy (pkt 1. sentencji wyroku). O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).