Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 483/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego B.J. kwotę brutto 516,60 zł (pięćset szesnaście złotych 60/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za obie instancje.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 483/14

UZASADNIENIE

I.

Wyrokiem z 9 stycznia 2014r. Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawie II GSK 1565/12, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia

21 marca 2012r. w sprawie I SA/Gd 148/12 ze skargi skarżącego B. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 9 grudnia 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne – do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

II.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: skarżący w dniu 5 września 2011 r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne,

w związku z trudną sytuacją materialną i zdrowotną.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy z prawem do zasiłku. Pomimo starań - poszukiwania pracy okazały się nieskuteczne, prawdopodobnie, jak wskazał, z uwagi na wiek (62 lata) oraz ciężką sytuację zdrowotną. Gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, która nie pracuje, gdyż opiekuje się chorą matką, oraz z dwoma studiującymi synami. Wyjaśnił również, że sytuacja rodziny pogorszyła się po śmierci jego ojca, który znacząco wspierał finansowo rodzinę.

Decyzją z 2 listopada 2011 r. ZUS Oddział w [...], na podstawie

art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 1, 2, 3 i 3a oraz art. 32 ustawy z dnia

13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej jako u.s.u.s.), odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za grudzień 2003 r. w łącznej kwocie 318,52 zł oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres: październik 2002 r. – listopad 2002 r., czerwiec 2003 r., wrzesień 2003 r. i grudzień 2003 r. w łącznej kwocie 913,02 zł.

W uzasadnieniu organ administracji podał, że skarżący w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej i nie pracuje. Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 25 sierpnia 2011 r. wynika, że jest on zarejestrowany jako bezrobotny od dnia 25 lutego 2011 r. z prawem do zasiłku w okresie od 5 marca 2011 r. do 4 marca 2012 r., zaś kwota brutto pobieranego zasiłku wynosi 717,50 zł.

Organ podał również, że z dołączonych do wniosku zeznań podatkowych oraz

z informacji z dnia 14 września 2011 r. uzyskanej od Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika, że skarżący w złożonych zeznaniach o wysokości osiągniętych dochodów PIT–37 wykazał: za 2008 r. przychód/dochód w kwocie 657 zł, za 2009 r. przychód w kwocie 31.374,04 zł, dochód w kwocie 30.371,34 zł, a za 2010 r. przychód/dochód w kwocie 25.487,80 zł. Zgodnie z pismem Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej Nr 4 w G.

z dnia 6 października 2011 r. skarżący nie figuruje w ewidencji świadczeniobiorców Ośrodka. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z 5 września 2011 r. skarżący podał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwoma synami; żona nie pracuje, natomiast synowie studiują i pracują tylko dorywczo. Z danych zawartych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, że jeden z synów zobowiązanego został zgłoszony do ubezpieczeń przez Politechnikę [...] jako student lub uczestnik studiów doktoranckich, natomiast drugi syn jest zatrudnionyna1/1etatu w [...] S.A. oraz na 1/8 etatu w [...]. Średnie wynagrodzenie z ostatnich 6 miesięcy wynosi 4.162,23 zł. ZUS wskazał, że z dołączonych do wniosku rachunków wynika, iż skarżący ponosi miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w wysokości: podatek od nieruchomości 50 zł, energia 150 zł, gaz 100 zł, woda 100 zł, wywóz śmieci 35 zł, telefon 60 zł. Skarżący w oświadczeniu rodzinnym i majątkowym podał, że wydaje miesięcznie 200 zł na bilety autobusowe; Internet/telewizja/radio 100 zł, prasa 30 zł, leki 150–200 zł.

U skarżącego rozpoznano stan po zwichnięciu w lewym stawie łokciowym, stan po udarze niedokrwiennym lewej półkuli mózgu, nadciśnienie tętnicze, utrwalone migotanie przedsionków. Z opinii lekarsko – neurologicznej uzupełniającej wystawionej w dniu

29 lipca 2011 r. przez biegłego specjalistę neurologa Sądu Okręgowego wynika, że istotne pogorszenie stanu zdrowia skarżącego nastąpiło w dniu urazu lewego łokcia

19 października 2009 r. Ze względu na powikłania urazu skarżący korzystał początkowo

z zasiłku chorobowego, a następnie przez 12 miesięcy z zasiłku rehabilitacyjnego. W tym okresie uznawany był za całkowicie niezdolnego do pracy; częściowa niezdolność do pracy została orzeczona przez komisję lekarską ZUS od dnia 31 stycznia 2011 r., tj. po ustaniu zasiłku rehabilitacyjnego. Biegły specjalista neurolog podzielił orzeczenie ZUS, z którego wynika, że B. M. jest częściowo niezdolny do pracy do 31 stycznia 2012 r.

ZUS wskazał, że z oświadczenia skarżącego z 28 września 2011 r. wynika, iż poza zadłużeniem z tytułu składek posiada on inne zobowiązania pieniężne w postaci kredytu odnawialnego w kwocie 4.000 zł (miesięczna spłata wynosi 55 zł); dodatkowo oświadczył, że obecnie ma niezapłacone w terminie opłaty za energię, wodę i kanalizację, gaz, czynsz, ale nie przedstawił dokumentów potwierdzających te zobowiązania. Z kolei z oświadczenia zobowiązanego oraz informacji uzyskanej z Urzędu Miasta wynika, że skarżący w 1/8 jest właścicielem domu o powierzchni 107 m2 w G., przy ul. [...].

Biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności ZUS stanął na stanowisku, że

w sprawie nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności, w związku z czym nie ma możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Wskazano, że w stosunku do skarżącego Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi obecnie postępowanie egzekucyjne; ponadto skarżący posiada majątek o znacznej wartości w postaci nieruchomości, na której może zostać ustanowione zabezpieczenie w postaci hipoteki.

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS decyzją z dnia 9 grudnia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 2 listopada 2011 r.

W uzasadnieniu organ podniósł, że dostrzega skomplikowaną sytuację skarżącego na rynku pracy, jednak brak jest obecnie przyczyn, dla których ZUS miałby przedwcześnie rezygnować ze swoich uprawnień wierzyciela, tym bardziej, że przedmiotowe zadłużenie dotyczy łącznie okresu od października 2002r. do grudnia 2003 r., a termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosi 10 lat z możliwością jego zawieszenia, np. w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej. Dalej organ podał, że ustawodawca wprowadził dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek, dając tym samym ZUS prawo dochodzenia należności składkowych w całym tym okresie, z możliwością wydłużenia wskazanego okresu, np. w przypadku wszczęcia egzekucji, która z mocy obowiązujących przepisów prawa musi być brana pod uwagę przez wierzyciela, zawieszając bieg terminu przedawnienia. Tym samym, umorzenie przedmiotowych należności w perspektywie odległego terminu ich przedawnienia byłoby zdecydowanie przedwczesne, niezgodne z interesem wierzyciela, którego uprawnienia jednoznacznie podkreśla ustawodawca, wskazując, że w każdym przypadku decyzja o umorzeniu ma charakter swobodnego uznania i leży tylko i wyłącznie w gestii wierzyciela, który może swobodnie dysponować swoimi roszczeniami.

Opierając się na treści art. 28 u.s.u.s. ZUS stwierdził, że w sprawie nie można jeszcze stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, gdyż skarżącemu przysługuje udział we własności nieruchomości, a zatem należności z tytułu składek mogą zostać zabezpieczone przez stosowny wpis hipoteki przymusowej.

Organ administracji podniósł, że ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość umarzania należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, do czego upoważnia art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. i dotyczy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Wskazano na treść § 3 ust. 1 pkt

1–3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.). Zadaniem ZUS jest określenie, czy zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie,

o których mowa powyżej. Jednak nawet stwierdzenie zaistnienia określonych

w rozporządzeniu z 31 lipca 2003 r. sytuacji nie obliguje Zakładu do umarzania swoich należności, lecz stanowi zawsze jego uprawnienie. Przepisy zawarte w art. 28 u.s.u.s. oraz w rozporządzeniu z 31 lipca 2003 r. są czytelne i nie budzą – zdaniem organu – wątpliwości interpretacyjnych. Przepisy te oparte są na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności składkowych przysługuje każdorazowo organowi, który w przypadku stwierdzenia okoliczności określonych w ww. przepisach może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek. W ocenie organu, regulacje te wskazują na brak obowiązku umorzenia, stanowiąc, że nawet w przypadku spełnienia odpowiednich przesłanek, ZUS może lecz nie musi umorzyć należności składkowych, bowiem jest to jego uprawnienie, lecz nigdy obowiązek.

W skardze do WSA w Gdańsku skarżący podał, że jest zarejestrowany w urzędzie pracy otrzymując zasiłek w wysokości 625 zł, który nie starcza na zaspokojenie najprostszych potrzeb. Podał, że przez ostatnie lata starał się o pracę w kilkunastu firmach, ale bezskutecznie. W ocenie skarżącego, przyczyną takiego stanu rzeczy może być jego wiek (w 2012 r. skończył 63 lata) oraz przewlekła choroba. Podał, że do wniosku

o umorzenie należności załączył opinie lekarskie kardiologa, neurologa, ortopedy, które były zgodne z opinią lekarza orzecznika ZUS. Wraz z żoną prowadzi gospodarstwo domowe (żona nie pracuje, opiekuje się chorą matką), natomiast dwóch jego synów studiuje, przy czym jeden z nich nie pracuje, dorabia dorywczo. Skarżący raz jeszcze podkreślił, że sytuacja finansowa pogorszyła się drastycznie po śmierci jego ojca w 2010 r., który wspierał rodzinę skarżącego finansowo. Obecnie skarżący ma trudności z opłatami stałymi (prąd, woda, gaz, czynsz, wywóz śmieci, telefon), nie wykupił również leków za grudzień 2011 r.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wyrokiem z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 148/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę.

W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji przytoczył dyspozycję art. 28 ust. 1

i 2 u.s.u.s. z mocy którego należności z tytułu składek (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.) mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wymienionych w ust. 3, przy czym wyliczenie to ma charakter wyczerpujący, a tym samym stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że wystąpiła całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z tych przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s jest oparty na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., może, ale nie musi umorzyć zaległości. Jednocześnie w przypadku stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności, ustalanej wg kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję pozbawiony jest prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

WSA w Gdańsku podzielił stanowisko organu administracji co do braku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności i – w konsekwencji – braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Sąd przyznał, że sytuacja skarżącego nie jest łatwa, jednakże z akt sprawy wynika, że dysponuje on udziałem we współwłasności nieruchomości, która może podlegać zajęciu, więc istnieją możliwości wyegzekwowania należnego świadczenia. Prawidłowo zatem oceniono, że w świetle art. 28 u.s.u.s. wobec skarżącego nie zaistniał stan całkowitej nieściągalności, który mógłby uzasadniać umorzenie zaległości.

Dalej sąd pierwszej instancji podał, że pomimo braku całkowitej nieściągalności ustawodawca przewidział możliwość umarzania zaległości w uzasadnionych przypadkach. Poszczególne przesłanki umorzenia z tej przyczyny określono w § 3 ust. 1 pkt 1–3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., zgodnie z którym ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Sąd podkreślił, że przepis ten daje organowi – podobnie jak w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności – możliwość, a nie obowiązek umorzenia zaległości; to w gestii ZUS pozostaje więc uznanie, czy w zaistniałym stanie faktycznym uzna umorzenie świadczeń za zasadne. Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem sądu, organ zgromadził kompletny materiał dowodowy niezbędny do analizy sytuacji materialnej wnioskodawcy i ocenił go wyczerpująco. Na tej podstawie doszedł do słusznego przekonania, że trudna sytuacja skarżącego nie uzasadnia przedwczesnej rezygnacji ZUS z dochodzenia wymaganych należności, a tym samym nie zaistniały przesłanki do umorzenia, o jakich mowa w § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. W ocenie sądu, trudności w znalezieniu pracy nie muszą oznaczać, że skarżący nie znajdzie zatrudnienia w najbliższej przyszłości, czy też nie wznowi prowadzenia działalności gospodarczej, zaś uzyskane w ten sposób przychody pozwolą na opłacenie należnych składek.

Reasumując, WSA w Gdańsku uznał, że sytuacja finansowa skarżącego została oceniona należycie przez ZUS, który - nie stwierdzając zaistnienia przesłanek z art. 28 u.s.u.s. oraz zawartych w rozporządzeniu z 31 lipca 2003 r. - nie mógł umorzyć zaległości.

Z wyrokiem WSA w Gdańsku nie zgodził się skarżący B. M. i w złożonej skardze kasacyjnej wniósł o jego uchylenie w całości i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przez jego błędną subsumcję i błędne przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, że brak było podstaw do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pomimo istnienia ważnego interesu osoby zobowiązanej;

- § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. poprzez błędną subsumcję

i nieprzyjęcie, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego jako zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. przez jego błędną wykładnię i nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy majątek skarżącego jest majątkiem, z którego można egzekwować należności, co stanowi naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; k.p.a.);

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego i dokonanie błędnej oceny zebranego materiału dowodowego w zakresie, w jakim należało ustalić okoliczności potwierdzające, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne skutkujące uznaniem, że nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przekroczeniem granic uznania administracyjnego oraz związane z tym naruszenie przepisów regulujących postępowanie administracyjne, a mianowicie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności skutkujące niewzięciem pod uwagę podeszłego wieku oraz złego stanu zdrowia skarżącego, jak również preferencyjnym potraktowaniem interesu organu w porównaniu z interesem skarżącego.

Uzasadniając zarzuty wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji narusza prawo i powinien zostać uchylony, ponieważ sąd ten zupełnie bezzasadnie powołał się – w ślad za organem – na możliwość ustanowienia hipoteki przymusowej na nieruchomości, której skarżący jest współwłaścicielem. Podkreślono, że hipoteka nie prowadzi do zaspokojenia wierzytelności, a tylko ją zabezpiecza. Nie sposób przy tym przyjąć, że organ mógłby prowadzić egzekucję z tej nieruchomości, pozbawiając tym samym dachu nad głową skarżącego i jego liczną rodzinę. Zatem w tej sprawie de facto wystąpił przypadek całkowitej nieściągalności zaległych składek.

Ponadto zarzucono, że sąd pierwszej instancji zaakceptował działanie organu polegające na zaniechaniu analizy materiału dowodowego w celu ustalenia, czy przedstawiona przez skarżącego sytuacja życiowa i majątkowa pozwala na opłacenie składek. Skoro skarżący i jego rodzina do niedawna utrzymywali się z emerytury zmarłego ojca, a żona skarżącego nie osiąga żadnych dochodów i opiekuje się chorą matką, natomiast skarżący cierpi na niedowład ręki oraz ponosi koszty zakupu drogich lekarstw, to nawet "niewielkie" zadłużenie wobec ZUS jest niemożliwe do spłacenia. Co więcej, ZUS,

a za nim Sąd pierwszej instancji wykroczyli poza granice uznania administracyjnego, ponieważ w sprawie nie zbadano, czy w wyniku egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny.

ZUS nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Wskazanym wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1565/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku.

W uzasadnieniu NSA wskazał, że z przepisów art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. wynika, iż warunkiem wstępnym umorzenia należności

z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest wykazanie (udowodnienie) przez zobowiązanego jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej, uzasadniających przyjęcie wystąpienia materialnoprawnej przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 1

ww. rozporządzenia. W związku z takim ukształtowaniem obowiązków zobowiązanego zadania ZUS w zakresie gromadzenia materiału dowodowego są ograniczone, jednakże organ ma za zadanie ocenę, czy dowody przedstawione przez zobowiązanego są wystarczające, a w wypadku dostrzeżenia braków w tym zakresie powinien wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego.

NSA podał dalej, że zgodnie z art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. interes zobowiązanego

w umorzeniu należności z tytułu składek determinuje jego stan majątkowy i sytuacja rodzinna. Podejmując decyzję uznaniową organ musi zatem wyważyć oba wskazane interesy, zaś aby to uczynić musi dokładnie ustalić sytuację osoby zobowiązanej. Jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest

w stanie opłacić należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, żądanie umorzenia składek jest uzasadnione. NSA podkreślił, że decyzja ZUS jest decyzją uznaniową, bowiem z jednej strony na uznaniu opiera się decydująca dla rozstrzygnięcia ocena, czy skutki odmowy umorzenia byłyby zbyt ciężkie dla zobowiązanego i jego rodziny, a z drugiej strony ZUS musi wziąć pod uwagę stan swoich finansów. Zatem istota problemu sprowadza się do należycie przeprowadzonego postępowania dowodowego i właściwej oceny jego wyników oraz należytego, wnikliwego uzasadnienia decyzji. Organ dla podjęcia prawidłowej decyzji musi mieć bowiem jasność, czy opłacenie należności z tytułu składek rzeczywiście pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go

i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jeżeli te okoliczności zostaną w sposób niewątpliwy stwierdzone, brak jest podstaw do wydania decyzji o odmowie.

Jak podkreślił NSA, organ w postępowaniu z wniosku o umorzenie należności

z tytułu składek musi ustalić, czy zobowiązany wykazał, iż ze względu na stan majątkowy

i sytuację rodzinną zapłata należności pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, m.in. z uwagi na to, że zapłata pozbawiłaby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz z uwagi na to, że zobowiązany dotknięty jest przewlekłą chorobą. Ciężar dowodu istnienia przesłanek umorzenia, co do zasady, spoczywa na wnioskodawcy, ale to organ administracji odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń. Prawidłowość powyższych działań organu podlega kontroli sądowej, w ramach której Sąd ocenia, czy zgromadzony został wystarczający materiał dowodowy dla ustalenia istnienia (lub nieistnienia) przesłanek umorzenia oraz czy zgromadzony materiał został prawidłowo oceniony, a następnie, czy z oceny tej zostały wyciągnięte wnioski właściwe pod względem logicznym i pod względem prawnym.

NSA podniósł, że organy administracji przeanalizowały prawidłowo treść przepisów prawa materialnego, a także zgromadziły dowody dotyczące sytuacji majątkowej, zdrowotnej, rodzinnej i życiowej wnioskodawcy, a następnie powołując się na uznanie administracyjne odmówiły umorzenia należności argumentując to uznaniowością decyzji. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku także powołał się na uznaniowość decyzji i zaakceptował podjęte rozstrzygnięcia administracyjne.

Podkreślono, że w decyzjach uznaniowych dotyczących odmowy umorzenia należności z tytułu składek organ powinien nie tylko szczegółowo przedstawić sytuację wnioskodawcy, ale także wyciągnąć wnioski ze zgromadzonych dowodów i ustalić, czy w świetle zgromadzonych dowodów istnieją przesłanki umorzenia należności, a jeżeli uznaje, że nie istnieją, to wyraźnie wyjaśnić, na czym opiera to przekonanie. Powinien także rozważyć nie tylko możliwość spłacenia zaległości przez wnioskodawcę, ale również skutki, jakie wywrze dokonanie spłaty dla zobowiązanego i jego rodziny. W ramach tych rozważań należy ocenić szczegółowo źródła dochodu wnioskodawcy, możliwości zarobkowe, wiek, stan zdrowia, sytuację rodzinną i wyjaśnić dlaczego organ uważa, że mimo poczynionych ustaleń odmowa umorzenia jest uzasadniona. Szczegółowe porównanie wpływów i wydatków jest przy tym pomocne dla dokonania prawidłowej oceny.

Zdaniem NSA sąd pierwszej instancji zaakceptował rozstrzygnięcie organu nie oceniając przyczyn rozstrzygnięcia i uzasadniając to uznaniowością decyzji, która w jego ocenie wyklucza kontrolę merytoryczną. Tak przeprowadzona kontrola sądowa rozstrzygnięcia administracyjnego jest wadliwa, co czyni zasadnym zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez akceptację naruszenie art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez niekompletne ustalenia i niewystarczające uzasadnienie dotyczące wpływu sytuacji wnioskodawcy, a w szczególności jego wieku i stanu zdrowia na możliwość spłaty.

W związku z tym NSA polecił sądowi pierwszej instancji ponowną ocenę kontrolowanych decyzji i zbadanie, czy i jakie wnioski wyciągnął organ ze zgromadzonych dowodów, z których wynika, że wnioskodawca w dacie wydania decyzji miał 62 lata, niepracującą żonę w wieku 59 lat opiekującą się chorą matką, chorował na trwały niedowład ręki lewej, stan po udarze mózgu i niedokrwienie ręki prawej, musiał brać leki, był bezrobotny i mimo licznych udokumentowanych starań nie mógł znaleźć pracy, korzystał z zasiłku dla bezrobotnych, był współwłaścicielem w 1/8 części małego domu,

w którym mieszkał z rodziną, prowadził wspólne gospodarstwo z dorosłymi synami, zaś należności główne wynosiły połowę zadłużenia.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

III.

Rozpoczynając rozważania nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji

w pierwszej kolejności należy wskazać, że – jak wskazano – sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez B. M. skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1565/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

W związku z powyższym w rozpatrywanej przez sąd orzekający sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Przepis ten wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Jednakże, jak podkreśla się w piśmiennictwie, z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną NSA co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 268), natomiast w pozostałym zakresie ocena wyrażona przez NSA wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie.

Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania

z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku NSA, ciążący na sądzie, może być wyłączony tylko

w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa lub możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wyrażone przez sąd mają moc wiążącą. Poza tym, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic, w jakich rozpoznał skargę kasacyjną NSA i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 tej ustawy (wyrok NSA z dnia 3 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1311/07, LEX nr 510043).

W judykaturze i doktrynie zwraca się również uwagę, że wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa jedynie

w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony

w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999,

nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez NSA, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak – Molczyk [w:] H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005).

Odnosząc przedstawione powyżej uwagi teoretyczne do okoliczności rozpoznawanej sprawy WSA w Gdańsku, mając na uwadze charakter tej konkretnej sprawy, nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko sądu wyższej instancji.

W związku z powyższym sąd stwierdził, że skarga B. M. zasługuje na uwzględnienie; ponowna ocena legalności zaskarżonego aktu doprowadziła sąd do wniosku, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 grudnia 2011 r. narusza prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przy czym w sprawie należy wyraźnie podkreślić kwestią następującą: sąd administracyjny nie jest kolejnym organem w postępowaniu o udzielenie ulgi i nie dokonuje badania merytorycznej zasadności podjętej decyzji administracyjnej. Sąd bada natomiast, czy podjęta decyzja jest zgodna z przepisami postępowania i czy dokonanej przez organ podatkowy ocenie występowania przesłanek zastosowania ulgi nie można przypisać cech dowolności. Co to oznacza ? - kontrola legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego jest ograniczona do badania prawidłowości postępowania organów, których wynikiem jest podjęcie decyzji administracyjnej.

IV.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane

w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2–4. W ust. 2 tego przepisu przewidziano, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Wyjątek sformułowany w tym przepisie stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być

w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W art. 28 ust. 3b u.s.u.s. ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w dniu 31 lipca 2003 r. wydał rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), gdzie w § 3 ust. 1 postanowiono, że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1/ gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2/ poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3/ przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Za rodzinę, o której mowa

w ust.1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku

(§ 3 ust. 2 ww. rozporządzenia). Użyte przez ustawodawcę w ww. przepisach sformułowanie "może" oraz sformułowanie nieostre "w przypadkach uzasadnionych" oznacza, że mamy do czynienia z sytuacją tzw. uznania administracyjnego, która upoważnia organ administracji przy ustalonym stanie faktycznym do dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie z celami w ustawie określonym (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995, s. 270–271). W wyroku z dnia 3 listopada 2000 r. NSA wskazał, że uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet

w sytuacji istnienia jego ważnego interesu (sygn. akt III SA 8065/98, LEX nr 47102). Należy jednak podkreślić, że przyznana organom administracji swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza dowolności. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji tzw. uznania administracyjnego organ administracji obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach sprawy wyniki tego badania. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny

i słuszny interes obywateli. W doktrynie podkreśla się, że stosowanie wynikającej z ww. artykułu zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli odnosi się nie tylko do prawa procesowego, gdyż wynikają z niej również zasady interpretacyjne dla prawa materialnego (tak: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996 s. 56). W wyroku z dnia 11 czerwca 1981 r. (sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981/1/57) NSA przyjął, że wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Podzielając w pełni przedstawiony pogląd wskazać należy, że art. 7 k.p.a. in fine ma zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego. Takie stanowisko zajął m.in. NSA w wyroku z dnia 23 czerwca 1995 r. (sygn. akt SA/Wr 2744/94, LEX nr 26845) wskazując, że reguła wyrażona w art. 7 k.p.a. ma zastosowanie we wszystkich tych wypadkach, w których rozstrzygnięcie sprawy powierzone zostało tzw. uznaniu administracyjnemu, co zachodzi wówczas, gdy norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu, lecz możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy. W literaturze podkreśla się, że możliwość ta może i powinna zostać zdeterminowana wyważeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (tak: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Zakamycze 2000, s. 139).

V.

Przenosząc przedstawione powyżej rozważania teoretyczne do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w ramach przeprowadzonego postępowania organy administracji zebrały materiał dowodowy dotyczący sytuacji majątkowej, zdrowotnej, rodzinnej i życiowej wnioskodawcy, jednakże nie dokonały wszechstronnej oceny tego materiału pod kątem przesłanek wynikających z § 3 ust. 1 rozporządzenia

z 31 lipca 2003 r.

Należy podkreślić, że ZUS dysponował obszernym materiałem dowodowym zaoferowanym w głównej mierze przez skarżącego.

Do wniosku z dnia 5 września 2011 r. o umorzenie należności z tytułu składek skarżący B. M. załączył: oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej, odpis z księgi wieczystej, zeznania podatkowe, obszerną dokumentację medyczną, dokumenty obrazujące wysokość comiesięcznie ponoszonych wydatków (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz nieczystości stałych

i płynnych, usługi telekomunikacyjne). Z kolei do wniosku z dnia 28 listopada 2011 r.

o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący załączył 11 podań o pracę skierowanych do instytucji i przedsiębiorców z G., G. i R.

Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji podał następujące wyniki ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym: skarżący nie pracuje, pobiera zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 625 zł, stara się o pracę, lecz większość kierowanych podań pozostała bez odpowiedzi, ma obecnie trudności z opłatami stałymi, nie wykupił leków za miesiąc listopad (s. 1 decyzji). Następnie, w sposób bardzo szczegółowy, organ dokonał interpretacji mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego (art. 28 u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r.), akcentując, że są one oparte na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, by zrekapitulować te wywody w zasadzie jednym zdaniem, a mianowicie, że w niniejszej sprawie nie można jeszcze stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, bowiem zobowiązanemu przysługuje udział we własności nieruchomości, na której można ustanowić hipotekę (s. 3 decyzji). W uzasadnieniu tej decyzji nie dokonano natomiast żadnych ustaleń na temat wydatków wnioskodawcy związanych z kosztami utrzymania oraz ewentualnych innych obciążeń finansowych (pomimo, że skarżący w piśmie z dnia 28 września 2011 r. wspominał

o kredycie odnawialnym).

Zdaniem sądu, organ administracji nie ocenił należycie sytuacji materialnej skarżącego, a na takową wpływają niewątpliwie stan jego zdrowia i wiek, co może rzutować na potencjał skarżącego na rynku pracy. Okoliczności te są bardzo istotne

w świetle przesłanek możliwości zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności składek.

W ślad za NSA należy podkreślić, że przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. podstawową kwestią jest ocena, czy

w wyniku egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny.

W zaskarżonej decyzji ocena taka nie została przeprowadzona. ZUS odmawiając umorzenia należności uczynił to w sposób dowolny, w oderwaniu od instytucji uznania administracyjnego przyjętej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Jak już wyżej zasygnalizowano, działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, dając z nieznanych powodów prymat interesowi społecznemu. Należy zaakcentować, że podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanego i jego rodziny, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny.

W rozpoznawanej sprawie taka analiza w istocie nie została przeprowadzona.

Zdaniem sądu organ administracji pominął kwestię możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych przez skarżącego, nie rozważając przy tym zależności pomiędzy stanem zdrowia (trwały niedowład prawej ręki, stan po udarze mózgu

i niedokrwienie ręki prawnej) i wiekiem skarżącego (62 lata w dacie wydawania decyzji) –

a jego możliwościami zarobkowymi. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, skarżący nie był w stanie bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i najbliższej rodziny opłacić zaległych zobowiązań; okoliczność ta nie tylko nie została przez organ prawidłowo ustalona ale nade wszystko – oceniona. ZUS ustalił jedynie aktualne stałe dochody skarżącego, zaniechał natomiast szczegółowego wyliczenia wszystkich bieżących kosztów utrzymania jego i zamieszkującej z nim rodziny.

Należy zwrócić uwagę, że organ posiadał, otrzymane od skarżącego (przy wniosku z dnia 5 września 2011 r.), dokumenty w postaci rachunków za media i opłaty ponoszone na konieczne i niezbędne leczenie, a przede wszystkim załączoną przez skarżącego obszerną dokumentację medyczną, w tym orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS, m.in.

z dnia 28 stycznia 2011 r., z którego wynika, że B. M. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy do 31 stycznia 2012 r. Ocena załączonych przez stronę dokumentów była niewątpliwie obowiązkiem organu wynikającym z powinności dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Okoliczność ta była istotna w świetle wypełnienia przesłanek możliwości zastosowania ulgi w postaci umorzenia należnych składek

w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r.

VI.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji przeprowadzi analizę sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny, uwzględniając przy tym konieczność zaspokajania podstawowych potrzeb. W przypadku dostrzeżenia braków w dokumentacji przedstawionej przez skarżącego organ powinien wezwać skarżącego do uzupełnienia tej dokumentacji bądź też we własnym zakresie wystąpić do właściwych instytucji. Dokonując powyższej analizy organ musi mieć na względzie istotę ubezpieczenia społecznego. Jest to system ustawowo zagwarantowanych świadczeń związanych z pracą, służących zaspokajaniu potrzeb wywołanych przez zdarzenia losowe i finansowanych przez ubezpieczonych na zasadzie rozłożenia ich ciężaru na osoby do nich następnie uprawnione. Mieszcząca się w tym systemie również funkcja ochronna ubezpieczenia społecznego nie pozwala na egzekwowanie niespłaconych składek w każdej sytuacji, bez względu na konsekwencje dla zobowiązanego i jego rodziny.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Zgodnie z dyspozycją art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które sąd, na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 3, art. 209 p.p.s.a. oraz

§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), zasądził na rzecz strony skarżącej od organu administracji.

EK/WW[pic]