Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SAB/Gl 45/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Szpitala
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 3 ust 1, art. 4a ust 1, art. 4 c, art. 9
journal: Dz.U. 1993 nr 17 poz 78
law: Ustawa z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.) Sędzia WSA Iwona Wiesner po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi "A" w W. na bezczynność "B" sp. z o.o. w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2) w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 22 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1062/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 października 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 198/17, wydany po rozpoznaniu sprawy ze skargi "A" w W. (skarżąca, Fundacja) na bezczynność "B" Sp. z o.o. w G. (organ, szpital) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Wyrokiem tym WSA stwierdził bezczynność organu bez rażącego naruszenia prawa i zobowiązał Szpital do udzielenia wnioskowanej przez skarżącą [...] r. informacji w terminie 14 dni. NSA uznał, że Sąd I instancji uwzględniając skargę ograniczył się w zasadzie do ogólnego stwierdzenia, że w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska organu, że wnioskowane dane nie stanowią informacji publicznej, skoro odnoszą się do statystycznych danych, liczbowo określonych zabiegów czy skonkretyzowanych nie osobowo a przedmiotowo świadczeń, a także do zaaprobowania stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Gdańsku z 13 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Gd 57/17 (gdzie jednak również jest brak pogłębionej refleksji nad naturą żądanej przez wnioskodawcę informacji). W ocenie NSA szczególne wątpliwości budzi żądanie udzielenia informacji o rozpoznaniu chorób współistniejących z podziałem na lata, począwszy od roku rozpoczęcia wykonywania zabiegów przerywania ciąży włącznie, skończywszy na roku obecnym, które w istocie może zmierzać do analizy dokumentacji medycznej poszczególnych przypadków i wskazania dokonanych rozpoznań współistniejących, w wyniku których doszło do wykonania tego zabiegu a które są objęte tajemnicą lekarską uregulowaną w art. 40 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tj. Dz. U. z 2011 r. nr 277, poz. 1634 z późn. zm.) oraz w art. 13 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tj.: Dz. U. z 2012 r. poz. 159 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem pacjent ma prawo do zachowania w tajemnicy przez osoby wykonujące zawód medyczny, w tym udzielające mu świadczeń zdrowotnych, informacji z nim związanych, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu medycznego. W przypadku przedmiotowych żądań niekoniecznie odnoszą się one w całości do informacji publicznej.

Z uwagi na różnorodność poruszanych w pytaniach kwestii Sąd I instancji powinien był odnieść się w miarę możliwości do każdego z pytań osobno i każde z nich ocenić indywidualnie. Lektura poszczególnych pytań stwarza bowiem możliwość rozróżnienia, które z tych pytań dotyczą tak naprawdę danych statystycznych w zakresie wykonywanych w szpitalu określonych zabiegów medycznych, w tym wypadku aborcji. Jest to punkt wyjścia albowiem jeśli zapytanie dotyczy w istocie informacji z zakresu statystyki medycznej to stanowisko organu, że nie jest to informacja publiczna nie może być akceptowane. Wskazane powyżej okoliczności powinny być zatem przedmiotem ponownej, dogłębnej analizy Sądu I instancji. Jednocześnie wskazać należy, że dla Sądu, który nie posiada z oczywistych względów specjalistycznej wiedzy medycznej oraz wiedzy co do sposobu gromadzenia danych w tym przedmiocie, pomocna byłaby także aktywna postawa organu jasno i jednoznacznie wskazująca dlaczego jego zdaniem żądane informacje nie są informacjami publicznymi, a nie ograniczająca się jedynie do kwestionowania stanowiska Sądu i wskazywania, że nie wszystko zostało wyjaśnione. Natomiast kwestie związane z tym czy informacje publiczne są udostępniane na odmiennych zasadach określonych w innych ustawach, albo wiążą się z nimi określone ograniczenia (tajemnica statystyczna) nie jest przedmiotem postępowania dotyczącego wyłącznie bezczynności organu.

Rozstrzygnięcie zapadło w następujący stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Fundacja złożyła [...] r. w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2015 r., poz.2058, dalej udip) wniosek o udzielenie informacji publicznej w następującym zakresie:

1) liczby świadczeń określonych w art. 4a ustawy z 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. z 1993 r., poz. 78 ze zm.), wykonanych na terenie szpitala, z wyszczególnieniem dla każdego roku, począwszy od rozpoczęcia ich wykonywania włącznie, skończywszy na roku 2016, z podziałem na określone w ustawie przesłanki, tj. art. 4a ust. 1 pkt 1, 2, 3 bądź 4 (obowiązujący w 1997 r., utracił moc obowiązującą - obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, Dz. U. z 1997 r. nr 157, poz. 1040);

2) sprawozdanych do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) procedur, z wyszczególnieniem ilościowym zastosowania poszczególnych procedur, rozpoznań współistniejących i z podziałem na lata, począwszy od roku rozpoczęcia ich wykonywania włącznie, skończywszy na roku obecnym. W czasie przed rozpoczęciem funkcjonowania NFZ - wyszczególnienie w identyczny bądź podobny, stosowany w tym okresie, sposób;

3) liczby nielegalnych zabiegów przerywania ciąży wykonanych na terenie szpitala, z wyszczególnieniem dla każdego roku, począwszy od rozpoczęcia ich wykonywania włącznie, skończywszy na roku obecnym, jak również tytułów naukowych, specjalizacji, imion i nazwisk lekarzy oraz innych osób związanych z rzeczoną sprawą (oskarżonych, podejrzanych, podejrzanych o współudział), zatrudnionych przez placówkę obecnie bądź w przeszłości, a także opisem podjętych przez placówkę j jej pracowników działań w sprawie (jeśli wystąpiły).

Wg wnioskodawcy informacje wnioskowane są proste i nie wymagają przetworzenia, ale gdyby organ uznał je za przetworzone, to uzyskanie ich przez Fundację jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ma znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa i w konsekwencji mogłaby przyczynić się do usprawnienia działania jego organów. W przypadku skarżącej jest to realne przeprowadzenie obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej. Inicjatywy takie Fundacja przeprowadziła w roku 2011, 2013, 2014, 2015 a jej pełnomocnik był pełnomocnikiem komitetu inicjatywy ustawodawczej we wszystkich tych latach i wnioskowane informacje posłużą w toku dalszej działalności ustawodawczej. W przypadku braku możliwości udzielenia wnioskowanej informacji lub jej części konieczne jest szczegółowe opisanie niemożności udzielenia informacji.

[...] r. ([...] data wpływu) Fundacja złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność organu, polegającą na nie rozpoznaniu jej wniosku z [...] r. do dnia wniesienia skargi. Wniosła o zobowiązanie organu do udzielenia informacji publicznej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności; stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie od organu na rzecz Fundacji sumy pieniężnej w wysokości 20 000 (słownie: dwadzieścia tysięcy) złotych oraz wszelkich kosztów postępowania. Z uzasadnienia skargi wynika, że strona skarżąca zarzuca bezczynność tylko w zakresie punktu 1 i 2 wniosku z [...] r. podkreślając jednocześnie, że informacje, których żąda stanowią dane ogólne, niezindywidualizowane, dotyczą liczby i charakteru zabiegów medycznych finansowanych z środków publicznych i wykonywanych w ramach realizacji zadań publicznych. Sam szpital, poza sporem jest podmiotem wskazanym w art. 4 ust. 1 pkt 5 udip i winien żądanej informacji udzielić w terminie 14 dni, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy, czego nie uczynił. Uchybił też terminowi z art. 13 ust. 2 ustawy, jak również nie powiadomił o opóźnieniu jej udzielenie ani nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji. Wniosek do szpitala wpłynął [...] r., co wynika z dowodu doręczenia pocztowego.

W odpowiedzi na skargę z [...] r. organ wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że nie dopuścił się bezczynności w sprawie. Wyjaśnił, że pismem z [...] r. poinformował wnioskodawcę, że odpowiedzi na pytania w punkcie 1 i 2 nie stanowią informacji publicznej, natomiast odnośnie punktu 3, że w latach 2007 - 2017 nie stwierdzono przeprowadzenia nielegalnych zabiegów przerywania ciąży. Dalej organ wyjaśnił, że prowadzi działalność leczniczą m.in. z wykorzystaniem środków publicznych pozyskiwanych w ramach kontraktów z NFZ co zobowiązuje go do udzielania informacji publicznej, jednakże w ocenie organu wnioskowane przez fundacje informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy, nie mieszczą się w jej przedmiocie, który obejmuje organizację, przedmiot działalności i kompetencje podmiotów gospodarujących mieniem publicznym. Konkretne świadczenia medyczne realizowane wobec pacjentów, zastosowane procedury medyczne czy rozpoznane choroby pacjentów w tym przedmiocie się nie mieszczą. Nie dotyczą organizacji szpitala, działalności realizowanej w oddziałach, poradniach czy przychodniach. Nie jest sporne, że działalność szpitala obejmuje świadczenia gwarantowane z zakresu lecznictwa szpitalnego w ginekologii i położnictwie, jednakże wskazanie konkretnych świadczeń medycznych, ich liczby czy stwierdzonych rozpoznań nie mieści się w przedmiocie działalności, gdy nie dotyczy spraw publicznych ale prywatnych pacjentów, zawartych w ich dokumentacji medycznej.

Odnośnie pkt 2 wniosku, który organ odczytał jako żądanie wskazania danych związanych ze sposobem przerywania ciąży (rozszerzenie kanału szyjki i wyłyżeczkowanie ścian jamy macicy w celu zakończenia ciąży, zakończenie ciąży przez wstrzyknięcie domaciczne, podanie preparatu w celu zakończenia ciąży) w bezpośredni sposób jest związane z metoda leczenia przyjętą w każdym konkretnym przypadku. Metody leczenia stosowane w danej placówce nie stanowią informacji publicznej a z nimi związana jest ściśle stosowana procedura, z której nazwy de facto wynika wcześniej zastosowana metoda działania leczniczego. Tym samym procedura medyczna nie stanowi również informacji publicznej, gdyż odnosi się bezpośrednio do zastosowanej metody. Określenia wskazane w pyt. 2 są nazwami procedur medycznych.

W dalszej części organ wyjaśnił, że skarżąca w 2015 r. żądała identycznych informacji obejmujących lata 2007-2015, które w błędnym przekonaniu, że stanowią informację publiczna zostały jej udzielone. Dodatkowo podkreśliła, że przekazana Fundacji informacja z [...] r. zainicjowała całe pasmo nękania szpitala i członków jego władz. Skarżąca okresowo pod oknami szpitala organizuje zgromadzenia publiczne, pikiety, różance pod hasłem "[...]" by zmusić szpital do "zaprzestania zabijania dzieci" posiłkując się otrzymaną informacją interpretowaną jako dowód ‘mordowania dzieci". Nadto wysyłane były imienne sms do prezesa zarządu szpitala zarzucające "popieranie zabijania nienarodzonych dzieci". Na potwierdzenie powyższego załączyła udzieloną w 2015 r. odpowiedź, zdjęcia pikiety opisanej w [...], przykładowe sms, wydruk ze strony internetowej [...], które dowodzą wykorzystywania uzyskanych informacji sprzecznie z celem ustawy. Do nękania organu i ochrony wyimaginowanych interesów członków Fundacji w sytuacji, gdy szpital działa zgodnie z prawem i umową z NFZ udzielając świadczeń medycznych pacjentom, którzy o nie występują. Nielegalnych zabiegów przerywania ciąży szpital nie wykonywał i nie wykonuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny powołanym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę w części dotyczącej pozostawania przez organ w bezczynności i nie podzielił stanowiska organu, że dane o które wnioskowała Fundacja nie stanowią informacji publicznej, gdyż odnoszą się niejako do statystycznych danych, liczbowo określonych zabiegów czy skonkretyzowanych nie osobowo a przedmiotowo świadczeń. Poglądu tego nie podzielił NSA, który wyrokiem z 22 listopada 2019 r. uchylił wskazany wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji zgodnie z zawartymi w jego uzasadnieniu wskazaniami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna ale z innych przyczyn niż zostały w niej podniesione.

Przypomnieć należy, że zgodnie z brzmieniem art. 133 § 1 zdanie drugie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r. poz. 1369, dalej: ppsa) wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Niezależnie od faktu niewłaściwego sformułowania tego zarzutu (brak wskazania czy chodzi o błędną jego wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie) oraz braku uzasadnienia tego zarzutu, to wskazać należy, że mając na uwadze art.119 pkt 4 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność - tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Podkreślenia też wymaga, że zgodnie z art. 190 ppsa sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest oceną prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w powołanym przepisie należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku NSA ciąży na sądzie, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania i może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. m.in. wyroki NSA: z 3.09.2008 r., sygn. akt I OSK 1311/07 oraz z 17.01.2012 r., sygn. akt I OSK 158/11). Na zasadzie art. 153 tej ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Stwierdzić należy, że przepisy prawa mające w sprawie zastosowanie nie uległy zmianie, co oznacza, że organ jak i sąd orzekając w niniejszej sprawie jest związany stanowiskiem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2018 r., sygn.. akt I OSK 1062/18 i nie może wyrazić poglądu odmiennego od zawartego w pisemnym uzasadnieniu tego wyroku.

Ponownie rozpatrując sprawę Sąd doszedł do przekonania, że organ pozostawał w bezczynności w okresie od [...] do [...] r., gdyż niezależnie od oceny pytania 1 i 2 oraz uznania, że nie dotyczą one informacji publicznej winien był odpowiedzieć wnioskodawcy w terminie 14 dni (odmawiając, udzielając, wyznaczając termin odpowiedzi). Organ natomiast wniosek pozostawił bez jakiejkolwiek reakcji przez prawie 5 miesięcy w sytuacji, kiedy uznał, że żądanie nie dotyczy nawet informacji publicznej. Jest to zachowanie, co najmniej niezrozumiałe w sytuacji, kiedy w roku 2015 prezentował odmienne stanowisko i udzielił wnioskodawcy odpowiedzi na tożsame praktycznie pytania za lata 2007-2015 w trybie dostępu do informacji publicznej. Negatywne konsekwencji takiego postępowania w postaci pikiet, protestów czy szykan pod adresem szpitala i jego personelu nie stanowiły usprawiedliwienia dla braku odpowiedzi z zachowaniem terminu z ustawy o dostępie do informacji publicznej a nawet kodeksu postepowania administracyjnego (art. 35 kpa). Bezczynność organu występuje, gdy organ zobowiązany do podjęcia przewidzianej prawem czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Sądy administracyjne rozpatrują skargi na bezczynność organów wyłącznie w przypadku postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, lub też wydaniem innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Niezastosowanie się przez organ do nakazów przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez niezasadne twierdzenie, iż ustawa ta nie ma zastosowania w danej sprawie stanowi także bezczynność organu.

Dla oceny, czy organ pozostaje w bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej istotne znaczenie ma ustalenie, czy wnioskowana informacja jest informacją publiczną prostą, przetworzoną, czy organ dysponuje informacją oraz czy adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia tej informacji.

W niniejszej sprawie organ sam przyznał, że odpowiedzi na wniosek z [...] udzielił dopiero po otrzymaniu skargi na bezczynność w jego załatwieniu, co miało miejsce [...] r. Pismem z [...] r. poinformował Fundację, że nie wykonuje nielegalnych zabiegów przerywania ciąży, co było przedmiotem jednego z 3 pytań a pozostałe 2 pytania uznał, że nie dotyczą informacji publicznej w ujęciu przedmiotowym.

Sąd ma świadomość, że postanowieniem z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3732/18 Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 187 § 1 ppsa postanowił przedstawić składowi siedmiu sędziów NSA do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania po jego zakończeniu i wydaniu ostatecznej decyzji stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi?" i stoi na stanowisku, że nie odnosi się ono do stanu faktycznego kontrolowanej sprawy, gdyż skarga wpłynęła przed udzieleniem odpowiedzi na wniosek. Wskazać też należy, że musi odnieść się do oceny przedmiotu wniosku w aspekcie informacji publicznej, gdyż w przeciwnym działałby sprzeczne z zaleceniami NSA oraz pozbawił skarżącą kontroli sądowej stanowiska organu w tym zakresie w sytuacji, gdy zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że użyty w art. 4 ust. 1 ustawy termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od zawartego w art. 61 Konstytucji RP terminu "zadań władzy publicznej". Pojęcia te różnią się nie tylko zakresem podmiotowym. Pojęcie "zadanie publiczne" ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli (por. wyroki NSA: z 18.08.2010 r., sygn. akt. I OSK 851/10 oraz z 21.06.2018 r., sygn. akt I OSK 1484/16). Tak więc warunkiem powstania po stronie niepaństwowego podmiotu obowiązku udzielenia informacji jest realizacja na podstawie statutu lub ustawy zadania, o których mówi art. 4 ust. 1 ustawy (zobacz wyrok NSA z 10.03.2020 r., publ. CBOS). Jednocześnie Konstytucja w art. 47 stanowi, że "Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym" a w art. 68, że "Każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa. Władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. Władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. Władze publiczne popierają rozwój kultury fizycznej, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży." Zadania te realizuje przez system powszechnej opieki zdrowotnej regulowany ustawą z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze publicznych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz.1373), która zdefiniowała tzw. negatywny koszyk świadczeń (tzn. wskazała świadczenia nie finansowane ze środków publicznych). Wszystkie inne świadczenia które nie znalazły się w koszyku negatywnym, przysługiwały pacjentom w ramach obowiązujących przepisów. Nowelizacja tej ustawy w 2009 roku zobowiązała Ministerstwo Zdrowia do publikowania pozytywnych koszyków świadczeń. Ustawa w art. 5 pkt 34-39 definiuje pojęcie świadczenie opieki zdrowotnej; świadczenie gwarantowane; świadczenie specjalistyczne; świadczenie zdrowotne rzeczowe; świadczenie wysokospecjalistyczne, jak również w pkt 40 świadczenie zdrowotne – działanie służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich udzielania. Funkcjonuje także Ogólnopolski System Ochrony Zdrowia (OSOZ), który jest nowoczesnym systemem informacyjnym przeznaczonym do wspomagania zarządzania ochroną zdrowia (zobacz www.osoz.pl). Głównym przesłaniem systemu jest wspieranie zdrowia społeczeństwa poprzez dostarczanie informacji o zdrowiu oraz promocję skutecznej profilaktyki. W ramach tego systemu Świadczenie Zdrowotne (SWZ) to zespół czynności lub pojedyncza czynność stosowana w SOZ, mająca na celu zmianę stanu zdrowia, co najmniej do poziomu uznanego w danej społeczności za prawidłowy. Obejmuje Świadczenie Medyczne (SWM), Świadczenie Farmaceutyczne (SWF), Procedurę Zdrowotną (PRZ). W ujęciu ogólnym Procedura Zdrowotna jest opisem sposobu realizacji Świadczenia Zdrowotnego, albo schematem postępowania. Usługa Zdrowotna (USZ) to Świadczenie Zdrowotne złożone z określonej Procedury Zdrowotnej oraz Niezmienników Przekształceń, niezbędnych do zrealizowania danego Świadczenia Zdrowotnego. Usługa Zdrowotna jest złożeniem Procedury Zdrowotnej i Niezmienników Przekształceń. Usługa Zdrowotna jest jakościowo-ilościowym standardem złożonym z czynności, materiałów i urządzeń (środków trwałych) niezbędnych do osiągnięcia założonego celu. Usługa Zdrowotna ma wymiar kosztowo-czasowy. Usługi Zdrowotne dzielą się na - Usługi Medyczne i Usługi Farmaceutyczne. Przykładem usługi medycznej może być, np. badanie wzroku przy użyciu określonego urządzenia lub wykonanie injekcji. Procedura łączy się i jest zależna od konkretnego pacjenta.

Mamy też międzynarodową klasyfikacje procedur medycznych (ICD-9-CM wersja 5.36), która obejmuje m.in. procedury i zabiegi nie sklasyfikowane gdzie indziej (00); zabiegi w zakresie męskich narządów płciowych (60-64); zabiegi w zakresie żeńskich narządów płciowych (65-71); operacje i zabiegi położnicze (72-75), które obejmują procedury: 72 Kleszcze, próżniociąg lub poród przy położeniu miednicowym płodu; 73 Inne zabiegi wzniecające lub wspomagające poród; 74 Cięcie cesarskie i wydobycie płodu; 75 Inne operacje położnicze. Nie ma wśród nich przerywania ciąży.

Należy też wskazać, że ustawa o planowaniu rodziny w art. 4a stanowi, że "Przerwanie ciąży może być dokonane wyłącznie przez lekarza, w przypadku gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej (pkt 1), badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu (pkt 2), zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego (3). Pkt 4, jak wskazuje sam wnioskodawca, który utracił moc w 1997 r. w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego (tzw. przyczyny społeczne).

Dodatkowo w art. 4c ustawa stanowi, że "Osoby wykonujące czynności wynikające z ustawy są obowiązane do zachowania w tajemnicy wszystkiego, o czym powzięły wiadomość w związku z wykonywaniem tych czynności, stosownie do odrębnych przepisów." Jest to przepis dodatkowy i niezależny od tajemnicy lekarskiej czy praw pacjenta, co w ocenie Sądu wyklucza informację o przerywaniu ciąży z zakresu informacji publicznej, zwłaszcza wykonywanych w szpitalach, które świadczą usługi zdrowotne i działają dla dobra pacjenta i są związane obowiązkiem tajemnicy z art. 4c ustawy. Zgodnie z art. 9 ustawy o planowaniu rodziny wyłącznym dysponentem wiedzy w tym zakresie jest Rada Ministrów, która przedkłada Sejmowi corocznie, w terminie do dnia 31 lipca, sprawozdanie z wykonywania ustawy oraz o skutkach jej stosowania. Wnioskodawca nie pyta o koszty zabiegu czy świadczenia, możliwość jego przeprowadzenia ale wyłącznie o ilość przeprowadzonych zabiegów, która wynika z potrzeb medycznych i realizacji celu dla którego powołano szpitale i celu czy przyczyny określonej ustawą. Celem tym jest natomiast organizacja opieki nad kobietami w ciąży, jak również organizacja rodziny zastępczej lub udzielanie pomocy w przysposabianiu dzieci (art. 3 ust. 1 ustawy).

Jak wskazano wyżej definicja informacji publicznej zawarta w art. 1 ust. 1 ww. ustawy odsyła do pojęcia "sprawy publicznej", której definicji legalnej brak w przedmiotowej ustawie ale przepis art. 6 ustawy, który zawiera przykładowy katalog informacji oraz danych, które podlegają reżimowi ustawy wskazuje na kryterium przedmiotowe kwalifikujące konkretną informację do kategorii informacji publicznej (por. wyroki NSA z: 16.04..2019 r. sygn. akt I OSK 2391/17, z 5.10.2017 r. sygn. akt I OSK 2355/15, z 28.07. 2017 r. sygn. akt I OSK 2961/15,). Większość informacji publicznych udzielana jest w Biuletynie informacji Publicznej (art.10 ustawy), jeżeli ich tak nie ma to są udostępniane na wniosek.

Tym samym należy wrócić do pytań 1 i 2 ujętych we wniosku, bowiem te zostały ocenione negatywnie w kontekście udip. Pierwsze odnosi się do "liczby świadczeń określonych w art. 4a ustawy (...), wykonanych na terenie szpitala, z wyszczególnieniem dla każdego roku ..., z podziałem na określone w ustawie przesłanki z pkt 1,2,3 i 4." Czyli zabiegu przerywania ciąży, który zgodnie z ustawą musi być wykonany wyłącznie przez lekarza i w ściśle określonych sytuacjach, przy zachowaniu wskazanej w ustawie procedury poprzedzającej jego wykonanie. Przywołany wyżej art. 4a ustawy w pkt 1 i 2 dotyczy przesłanek medycznych, zdrowotnych matki lub płodu stwierdzanych przez lekarzy specjalistów a przesłanka ciąży z przestępstwa, odbiega od nich tylko na etapie uzyskania zgody dla przeprowadzenia zabiegu i pozostaje poza decyzją szpitala, który wybiera pacjent. Nie wnikając w medyczne przesłanki czy czynniki, które mogą prowadzić do konieczności przeprowadzenia zabiegu przerwania ciąży, które jest świadczeniem w ramach NFZ. Jest odstępstwem od typowego przebiegu ciąży zakończonego porodem i urodzeniem dziecka. Nie każda jednak ciąża ma takie zakończenie. Podobnie jak stosowane w leczeniu pacjenta procedury, których celem jest przywrócenie mu zdrowia lub ułatwienie życia (np. transplantologia). W piśmie z [...] Fundacja nie wskazuje o jakie procedury jej chodzi, można domniemywać, po treści pisma z [...] r., że związane lub skutkujące przerwaniem ciąży, bez względu na przyczynę określoną w ustawie. Innymi słowy o metodę, sposób przeprowadzenia zabiegu (farmakologiczny, chirurgiczny). Informacje te są częścią procedury medycznej stosowanej w leczeniu pacjenta. Procedury te dotyczą również samoistnych poronień lub ciąży martwej czy wywołania wczesnego porodu, co nie oznacza i nie pozostaje w związku z przerwaniem ciąży, które jest ograniczone czasowo. Sąd wyjątkiem od głównej działalności szpitala, bez wpływu na jego działalność, funkcjonowanie, organizację czy finansowanie. Nie jest też powiązane z organizacja pracy czy specjalną strukturą szpitala ani kwalifikacjami personelu. Nie wskazuje też wnioskodawca na skargi, co do podejmowanych przez szpital działań medycznych lub wadliwość stosowanych procedur. Nie mówiąc o ustawowej ochronie wszelkiej informacji o zabiegach przerywania ciąży. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, że każdy szpital obligatoryjnie wypełnia formularz statystyczny Ministerstwa Zdrowia na dany rok obejmujący dane za rok poprzedni (MZ-29) w którym przedstawia w Dziale 10. "Dodatkowe informacje o działalności oddziału ginekologiczno-położniczego" w Tabeli A. "Przerwania ciąży", co wymaga przedstawienia danych liczbowych o aborcjach ogólnie oraz z podziałem na przypadki, gdy dokonano przerwań ciąży z powodu: zagrożenia życia lub zdrowia matki, z powodu czynu zabronionego oraz w wyniku badań prenatalnych - każda w układzie poszczególnych grup wiekowych kobiet. W zakresie aborcji dokonanych w wyniku badań prenatalnych formularz wymaga podania rozpoznania wymieniając 24 możliwe przypadki. Sprawozdanie to nie jest dokumentem urzędowym szpitala objętym tajemnica z art. 4c ustawy, ale także sprawozdaniem statystycznym objętym niezależnie tajemnicą statystyczną. Z tej przyczyny Sąd nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Gliwicach z 31 stycznia 2019, sygn. akt IV SA/Gl 730/18, że żądana informacja jest informacją publiczną prostą, gdyż wynika z formularza statystycznego MZ-29 Ministerstwa Zdrowia stanowiącego wykonanie obowiązku ustawowego z art. 9 ustawy.

Tym bardziej nie jest informacją publiczną informacji o rozpoznaniach współistniejących, które odnoszą się do konkretnego pacjenta i stanu jego zdrowia, co stanowi informację prywatną strzeżoną Konstytucją oraz licznymi ustawami, w tym o planowaniu rodziny. Również tajemnicą lekarską ujmowana jako obowiązek lekarza do zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu. Tajemnicą lekarską objęte są zarówno wyniki przeprowadzanych badań jak i również diagnoza postawiona na ich podstawie, historia choroby i uprzednie postępowanie terapeutyczne, metody i postępy w leczeniu, wcześniejsze lub współistniejące schorzenia, hospitalizacje, przyjmowane leki. Rozciąga się również na wszelkie materiały związane z postawieniem diagnozy lub leczeniem, a więc na zaświadczenia, notatki, kartoteki (por. M. Kapko, Komentarz do art. 40 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, w: E. Zielińska, Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komentarz, LEX, 2008). Kwestia tajemnicy lekarskiej została, również uregulowana w art. 13 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tj.: Dz. U. z 2012 r. poz. 159 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem pacjent ma prawo do zachowania w tajemnicy przez osoby wykonujące zawód medyczny, w tym udzielające mu świadczeń zdrowotnych, informacji z nim związanych, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu medycznego. Wskazać też należy na rozbieżne orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (wyrok TK 12/14 z 7.10.2015 r.) oraz Trybunału Sprawiedliwości UE z 26 maja 2011 r. ze skargi nr 17617/04 co do klauzuli sumienia 9art. 39 ustawy o zawodzie lekarza) w przypadku realizowania przez pacjenta gwarantowanych mu prawem świadczeń medycznych, w tym przerwania ciąży. Natomiast pyt. 2 dotyczące procedur sprawozdanych do NFZ z wyszczególnieniem ilościowym poszczególnych procedur, rozpoznań współistniejących wskazuje na żądanie danych statystycznych, które również objęte są tajemnicą statystyczną.

Analiza sformułowanych pytań 1 i 2, a także 3 wskazuje na brak podstaw do przyjęcia, że odpowiedź na nie stanowi informację publiczną. Nie odnoszą się one do danych obrazujących działalność szpitala czy oddziału ginekologicznego, kwalifikacji jego lekarzy, stosowanych procedur medycznych związanych z ciążą. Jak wykazał szpital służą szykanowaniu pacjentów, jak i personelu szpitala. Nie służą celowi wskazanemu we wniosku, który wskazuje na kontynuację inicjatywy ustawodawczej z 2011 roku. Informacje w tym zakresie już uzyskał w roku 2015, a kolejne powielanie pytań stanowi nadużycie prawa (zobacz wyrok WSA w Kielcach z 20 marca 2019 r. II SAB/Ke 6/19). Zwłaszcza w sytuacji, gdy informacje te posiada wyłącznie Rada Ministrów i Sejm, co wynika z zapisu art. 9 ustawy.

Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że to sam zabieg wykonywany jest w szpitalu, ale skierowanie, konsultacje odbywają się zazwyczaj w poradniach zatrudniających innych lekarzy, co wydaje się niezrozumiałe dla wnioskodawcy wobec szykan stosowanych w stosunku do lekarzy pozostających poza procesem decyzyjnym w tej kwestii uruchamianej na wniosek kobiety lub w sytuacji zagrożenia życia.

Uznanie, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej nie zmienia jednak oceny działania organu, który dopuścił się bezczynności udzielając odpowiedzi na wniosek dopiero [...], po wpływie skargi na jego bezczynność. Organ winien był załatwić sprawę w formie przewidzianej w ustawie, w zależności od zajętego stanowiska. Uznając, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej winien był poinformować o tym wnioskodawcę w terminie 14 dni umożliwiając zaskarżenie tego stanowiska i poddanie go kontroli sądowej W sytuacji skargi na bezczynność w istocie sąd takiej kontroli merytorycznej nie prowadzi. Oznacza to, że jeżeli uznaje żądaną informacje za publiczną i jest jej dysponentem, bez ograniczeń wynikających z innych ustaw to udziela je w formie czynności materialno – technicznej; jeżeli nie to winien poinformować wnioskodawcę, że jego żądanie nie znajduje podstawy w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej, lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 cytowanej ustawy), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji (art. 1 ust. 2 ustawy). Przy czym odmowa udzielenia informacji publicznej oraz umorzenie postępowanie, stosownie do treści art. 16 ustawy, ma formę decyzji administracyjnej.

Tym samym, jak wskazano wyżej, udzielenie [...] odpowiedzi na wniosek z [...] r. było spóźnione i organ dopuścił się bezczynności, w zakresie oznaczonym w skardze na bezczynność czemu sam nie zaprzecza. Sąd nie nakazał udzielenia informacji na pytanie 1 i 2 uznając, że nie mieszczą się one w zakresie informacji publicznej i sformułowane w tym zakresie żądania uznał za bezprzedmiotowe.

Jednocześnie Sąd doszedł do przekonania, że brak właściwej reakcji na zgłoszone żądanie nie spełnia przesłanek umożliwiających uznanie bezczynności mającej cechy rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art. 149 § 1 zdanie ostatnie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie znalazł więc podstaw do zastosowania normy § 2 tego przepisu. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, stan w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla skuteczności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność wskazująca na powody bezczynności, "zawinioną lub też niezawinioną opieszałością podmiotu", czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane (vide: T. Woś, H. Knysiak–Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2005, s. 86) lub żądanie zostało już spełnione w roku [...] czy też pełna analiza widnieje na stronie internetowej Kancelarii RM, np. wg stanu na [...] r., przedłożona Sejmowi [...] r. i każdy kolejny rok. Pozostaje zatem w gestii Sejmu i jest dostępna w procesie ustawodawczym dla każdego posła.

Z tych też powodów Sąd uznał brak podstaw do zasądzenia od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 20.000 złotych, oddalając w tym zakresie skargę. Sąd wziął bowiem pod uwagę, że obciążenie pieniężne jest dodatkowym środkiem stosowanym w sytuacjach rażącego naruszenia prawa.

Jednocześnie uznając skargę w oznaczonym w wyroku zakresie za skuteczną należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 149 ppsa. Sąd nie rozstrzygnął o kosztach postępowania, gdyż fundacja nie poniosła w niniejszej sprawie kosztów, które na gruncie tejże ustawy - ppsa - podlegałyby zwrotowi.