Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 9/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2013-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art.12 ust.4 pkt 4,art.7 ust.1 i 2,art.15 ust.1, art.16 ust.1,
journal: Dz.U. 1992 nr 21 poz 86
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania.
article: art.121 par.1,187 par.1;
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora, sędzia WSA Beata Jezielska, Protokolant Sekretarz sądowy Monika Rząp, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 21 lutego 2013r. sprawy ze skargi Spółka A na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej – działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie pisemnej indywidualnej interpretacji prawa podatkowego I. uchyla zaskarżoną interpretację, II. określa, że zaskarżona interpretacja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej, działającego z upoważnienia Ministra Finansów, na rzecz skarżącej, kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

W dniu 19 października 2009r. "K." Spółka Akcyjna (dalej powoływana jako "spółka", "skarżąca", "strona") wniosła o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków poniesionych w celu pozyskania kapitału pieniężnego z emisji akcji.

Spółka wskazała, że w 2007 r. zmieniła swój status na spółkę publiczną w rozumieniu art. 4 pkt 20 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. Nr 184, poz. 1539 ze zm., dalej powoływana jako "ustawa o ofercie") oraz zamierzała pozyskać kapitał w drodze emisji akcji skierowanych do inwestorów zainteresowanych obrotem tymi akcjami w zorganizowanym systemie obrotu, podlegającym regulacjom ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538 ze zm., dalej powoływana jako "ustawa o obrocie").

W związku z powyższym spółka poniosła koszty wprowadzenia jej akcji do obrotu w alternatywnym systemie obrotu (ASO) w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o obrocie, prowadzonym przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie (w skrócie GPW) na rynku NewConnect.

Wydatki te były udokumentowane fakturami VAT, umowami, itp., ale nie znajdowały się w katalogu wymienionym w art. 16 ustawy z dnia 15 lutego1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 54, poz. 654 ze zm., dalej powoływana jako "u.p.d.o.p."). Obejmowały one:

- wydatki na przygotowanie, sporządzenie i złożenie w GPW oraz dystrybucję Dokumentu Informacyjnego, które były wydatkami dla doradców spółki (autoryzowanego doradcy, doradcy prawnego, biegłego rewidenta), oraz wydatkami wewnętrznymi spółki;

- wydatki związane z samym wprowadzeniem akcji spółki na ASO NewConnect i dematerializacją (np.: wydatki na wynagrodzenia dla autoryzowanego doradcy i doradcy prawnego, na opłaty rejestracyjne w Komisji Nadzoru Finansowego, koszty dematerializacji akcji w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych, opłaty giełdowe, itd.);

- wynagrodzenie dla doradcy finansowego za dokonanie wycen spółki, sporządzenie memorandum inwestycyjnego i innych materiałów związanych z pozyskaniem kapitału oraz wynagrodzenie za pozyskanie inwestorów i kapitału;

- wydatki na public relations związane z wejściem i funkcjonowania na ASO NewConnect (w tym w szczególności koszty reklam i informacji w mediach, wynagrodzenie dla agencji PR);

- koszty związane z przygotowaniem organizacyjnym do funkcjonowania na ASO NewConnect (np. koszty szkoleń, koszty wprowadzenia zasad raportowania, koszty raportowania, koszty wdrożenia relacji inwestorskich i PR właściwych dla spółki publicznej).

Wskazano, że wszystkie trzy emisje akcji były emisjami dokonywanymi w trybie tzw. subskrypcji prywatnej, o której mowa w art. 431 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej powoływana jako "k.s.h."). W związku z tym w odniesieniu do każdej z emisji w istocie doszło do dwóch odrębnych prawnie i organizacyjnie zdarzeń prawnych i procesów, tj.: podwyższenia kapitału zakładowego spółki i wynikającej z tego emisji akcji, zakończonych rejestracją tych zdarzeń w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz wprowadzenia do obrotu na ASO NewConnect wyemitowanych akcji wszystkich trzech serii dokonanego zgodnie z regulacjami ustawy o ofercie oraz regulacjami ASO NewConnect (m.in. Regulaminem ASO).

W konsekwencji koszty pozyskania kapitału i nierozerwalnie związane z nimi koszty wejścia na ASO NewConnect były wskazane odrębnie od kosztów podwyższenia kapitału zakładowego. Środki pieniężne pozyskane w wyniku ww. działań (pozyskania inwestorów, emisji akcji i wejścia na ASO NewConnect) przeznaczone zostały na cele inwestycyjne zapisane w memorandum inwestycyjnym i jego aktualizacjach. Środki pieniężne pozyskane w ten sposób skutkowały rozwojem firmy (zwiększeniem mocy produkcyjnych, wydajności, wielkości sprzedaży oraz przyczyniły się do ekspansji na polskim rynku).

W związku z powyższym stanem faktycznym zadano pytanie – "Czy opisane powyżej koszty poniesione w celu pozyskania kapitału pieniężnego z emisji akcji na rozwój przedsiębiorstwa spółki i wprowadzenie tych akcji spółki do obrotu w zorganizowanym systemie obrotu - alternatywnym systemie obrotu prowadzonym przez GPW pod nazwą NewConnect, spółka może potraktować jako koszty uzyskania przychodu w rozliczeniu podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2007 – 2009?".

Zdaniem spółki proces pozyskania kapitału od inwestorów i wprowadzenia akcji na ASO nie jest w żadnym razie procesem "utworzenia lub powiększenia kapitału zakładowego", o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p. Koszty te bowiem należy kwalifikować jako koszty pozyskania finansowania (tj. pozyskania inwestorów) niezbędnego w działalności spółki, albowiem spółka publiczna, której akcje są płynne i można je sprzedać na zorganizowanym rynku giełdowym (ASO NewConnect jest takim rynkiem), ma znacznie większą łatwość pozyskiwania szerokiego kręgu inwestorów niż spółka "prywatna" - czyli koszty te stanowią pośrednie koszty uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Ewentualnie koszty te należy kwalifikować jako koszty związane z zachowaniem i zabezpieczeniem źródła przychodów (tu głównie chodzi o te koszty, które związane są ze statusem spółki publicznej, jak np. opłaty giełdowe, opłaty rejestracyjne w Komisji Nadzoru Finansowego, koszty dematerializacji akcji, koszty utrzymania relacji inwestorskich) - czyli jako koszty uzyskania przychodu wprost wymienione w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

W świetle powyższego jednoznacznie stwierdzono, że przedmiotowe wydatki spółki można zakwalifikować jako koszty uzyskania przychodów. Warunkiem jest tylko to, aby poniesione wydatki spełniały warunki określone przez art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Środki uzyskane w wyniku poniesienia przedmiotowych kosztów i emisji akcji zostały przez spółkę przeznaczone na działalność inwestycyjną prowadzoną w celu zwiększenia sprzedaży, a co za tym idzie zwiększenia przychodów. Poza tym wydatki te przede wszystkim wyasygnowano na pozyskanie kapitału i wprowadzenie akcji spółki do obrotu na ASO, a nie w związku z samym podwyższeniem kapitału zakładowego spółki. Dlatego też przedmiotowe koszty stanowią pośrednie koszty uzyskania przychodu spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej, działając jako organ upoważniony przez Ministra Finansów, w interpretacji indywidualnej z dnia "[...]" r. uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu wskazał, że wszelkie koszty ponoszone przez spółkę akcyjną przy jej założeniu lub rozszerzeniu, związane z emisją akcji, pozostają w bezpośrednim związku z utworzeniem lub podwyższeniem kapitału zakładowego. Zdaniem organu, skoro przychód otrzymany na powiększenie kapitału zakładowego nie stanowi przychodu dla celów podatkowych, to koszty jego uzyskania nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

Po rozpoznaniu skargi spółki na powyższą interpretację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 8 lipca 2010r., sygn. akt I SA/OI 280/10, oddalił ją.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011r., sygn. akt II FSK 2237/10, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zaznaczył, że wśród wskazanych we wniosku wydatków były takie, których poniesienie było konieczne dla podwyższenia kapitału w drodze emisji akcji, jak też i wydatki inne, związane z ogólnymi kosztami funkcjonowania spółki. Podkreślił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd zobligowany będzie do oceny charakteru wydatków wskazanych we wniosku pod kątem ich niezbędności dla podwyższenia kapitału zakładowego oraz pod kątem ich związku z możliwością pozyskania przychodów zaliczanych do podstaw opodatkowania.

Wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 44/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną interpretację.

Zdaniem sądu zaskarżona interpretacja indywidualna nie odnosi się do wszystkich elementów stanu faktycznego i związanego z nim pytania wnioskodawcy. Wnioskodawca wyraźnie sformułował bowiem, że oczekuje od organu interpretacji co do uznania za tzw. koszty podatkowe, wydatków poniesionych w związku z dwoma odrębnymi prawnie i organizacyjne zdarzeniami, a mianowicie podwyższeniem kapitału zakładowego spółki i wynikającej z tego emisji i objęcia akcji oraz wprowadzeniem do obrotu na ASO NewConnect wyemitowanych akcji wszystkich trzech serii. Natomiast organ ograniczył interpretację i ocenę prawną tylko do pierwszego z tych zdarzeń, tj. kosztów związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego w drodze emisji akcji. Podkreślono, że we wniosku o interpretację spółka wyraźnie wyszczególniła wydatki poniesione w celu pozyskania kapitału pieniężnego z emisji akcji na rozwój przedsiębiorstwa i wprowadzenia tych akcji do obrotu na alternatywnym systemie obrotu prowadzonym przez Giełdę Papierów Wartościowych pod nazwą NewConnect, jako grupę kosztów (wydatków) odrębną od kosztów związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego. W ocenie sądu wydana interpretacja była zatem niepełna i jako taka niezgodna z przepisami Ordynacji podatkowej.

Sąd stwierdził również, że zaskarżona interpretacja w części w jakiej zawiera ocenę stanowiska spółki w zakresie wydatków związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego poprzez emisję akcji, narusza prawo materialne. Przyjęto bowiem generalnie , że wszystkie wydatki związane z działaniami na rzecz podniesienia kapitału zakładowego w drodze emisji akcji, nie mogą stanowić kosztów podatkowych uwzględnianych przy wyliczaniu podstawy opodatkowania (dochodu) zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 u.p.d.o.p. Jest to jednak stanowisko niezgodne z art. 15 ust. 1 oraz art. 12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p. Podkreślono, że kwestię tę rozważył i wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 24 stycznia 2011r., sygn. akt II FPS 6/10.

WSA wskazał, że według uchwały, wydatki związane z nabyciem usług w celu emisji akcji należy zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów jako typowe koszty pośrednie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, której efekty podlegają opodatkowaniu. W konsekwencji, NSA stwierdził w tezie uchwały, że tylko wydatki związane z emisją nowych akcji, bez których nie jest możliwe podwyższenie przez spółkę akcyjną kapitału zakładowego, nie są kosztami uzyskania przychodów, stosownie do art. 12 ust. 4 pkt 4 oraz art. 7 ust. 1 i 2 w związku z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Do tego rodzaju wydatków zaliczyć należy opłaty sądowe, notarialne, podatek od czynności cywilnoprawnych, a w przypadku podwyższenia kapitału w drodze emisji akcji w ofercie publicznej objętych prospektem emisyjnym dodatkowo ponoszone w związku z tym wydatki w postaci opłat giełdowych, kosztów druku dokumentów akcyjnych, kosztów sporządzenia, drukowania oraz dystrybucji prospektu emisyjnego lub jego skróconej wersji oraz kosztów oferowania papierów wartościowych. Natomiast pozostałe wydatki, stanowiąc koszty ogólne funkcjonowania spółki kapitałowej, stanowią koszty uzyskania przychodów zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

Zdaniem sądu, zaskarżona interpretacja nie dokonała analizy spornych wydatków (kosztów) w sposób zaprezentowany w uchwale NSA, błędnie przyjmując, że całość wydatków związanych z emisją akcji celem podwyższenia kapitału zakładowego nie może stanowić kosztów podatkowych. Organ nie zbadał charakteru poszczególnych wydatków i ich związku z emisją akcji oraz wprowadzeniem akcji do obrotu w systemie ASO NewConnect.

Dyrektor Izby Skarbowej , działając jako organ upoważniony przez Ministra Finansów, w interpretacji indywidualnej z dnia "[...]"r. uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, że w stanie faktycznym sprawy wnioskodawca rozróżnił wydatki związane z podwyższeniem kapitału oraz wydatki związane z wprowadzeniem akcji spółki na NewConnect. Warunkiem zakończenia emisji akcji było ich wprowadzenie do obrotu na NewConnect. Emisja akcji ma na celu dokapitalizowanie spółki dzięki środkom pieniężnym wnoszonym przez inwestorów obejmujących akcje w jej podwyższonym kapitale zakładowym, zatem emisja akcji niewątpliwie wiąże się z podwyższeniem kapitału zakładowego. Natomiast z przedmiotowego stanu faktycznego wynika, że wprowadzenie akcji do obrotu jest niezbędne do zakończenia emisji, w konsekwencji istnieje niewątpliwe powiązanie pomiędzy emisją akcji i wprowadzeniem ich do obrotu. Stwierdzono, że przy rozstrzyganiu w kwestii możliwości zaliczenia opisanych przez spółkę wydatków do kosztów uzyskania przychodów, zasadniczym elementem mającym wpływ na odpowiednie zakwalifikowanie tych wydatków na gruncie podatkowym, jest możliwość powiązania, przyporządkowania ich do danej operacji gospodarczej. W przedmiotowym przypadku wprowadzenia akcji do obrotu nie można traktować w oderwaniu od czynności podwyższenia kapitału, gdyż są to - niezależnie od rodzaju dokonywanej emisji - czynności służące pozyskaniu finansowania wiążącego się z podwyższeniem kapitału zakładowego podmiotu.

Organ zauważył, że w swoim stanowisku spółka wskazała, że opisane przez nią wydatki nie wiążą się z podwyższeniem kapitału. Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się jednak z tym twierdzeniem w odniesieniu do wszystkich wydatków będących przedmiotem niniejszego wniosku. Podkreślił, że zasadniczym celem emisji akcji jest pozyskanie kapitału, czyli dokapitalizowanie spółki. W niniejszej sprawie wprowadzenie akcji do obrotu warunkowało zakończenie emisji, tym samym było ono ściśle związane z podwyższeniem kapitału spółki. Zatem pomiędzy częścią wydatków poniesionych przez spółkę, a przychodem uzyskanym na podwyższenie kapitału zakładowego istnieje bezpośredni związek przyczynowy.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej wydatki poniesione przez spółkę na:

- przygotowanie, sporządzenie i złożenie w GPW oraz dystrybucję Dokumentu Informacyjnego (zwykłego lub uproszczonego),

- wydatki związane z samym wprowadzeniem akcji spółki na ASO NewConnect i dematerializacją,

- wynagrodzenie dla doradcy finansowego za dokonanie wycen spółki, sporządzenie memorandum inwestycyjnego i innych materiałów związanych z pozyskaniem kapitału oraz wynagrodzenie za pozyskanie inwestorów i kapitału,

są ściśle powiązane z podwyższeniem kapitału zakładowego, stanowią bowiem logiczną część całej sekwencji zdarzeń prowadzących do pozyskania kapitału w tym celu, a w konsekwencji nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów spółki.

Organ odmiennie ocenił wydatki poniesione na public relations oraz koszty przygotowania organizacyjnego do funkcjonowania na ASO New Connect. Wydatki, te wynikają z decyzji spółki dotyczącej pozyskania kapitału z rynku NewConnect jednakże stopień ich powiązania z podwyższeniem kapitału zakładowego nie jest tak jednoznaczny jak pozostałych wydatków, w szczególności wydatki te można rozpatrywać w kontekście wydatków ogólnych związanych z funkcjonowaniem spółki na nowych, zmienionych zasadach. W konsekwencji wskazane wydatki, o ile nie podlegają wyłączeniu określonemu w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p., będą mogły zwiększać koszty uzyskania przychodu spółki.

Nie zgadzając się z wydaną interpretacją indywidualną prawa podatkowego, wnioskodawca wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Odpowiadając na to wezwanie organ stwierdził brak podstaw do zmiany opisanej indywidualnej interpretacji.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą interpretację strona wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Interpretacji zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania:

- niewłaściwe zastosowanie art. 14a § 1 w zw. z art. 14b § 1, art.120 i art. 121 § 1 oraz art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 749) – dalej powoływana jako "O.p." i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej jako "p.p.s.a.", poprzez celowe nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań dla organu podatkowego co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 44/12, w którym to sąd nakazał rozpoznanie wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej złożonego przez spółkę, z uwzględnieniem stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego w uchwale z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSP 6/10.

- niewłaściwe zastosowanie art. 14c § 1 i naruszenie art. 121 i art. 122 O.p., poprzez dokonanie przez organ podatkowy błędnego uzasadnienia interpretacji oraz dopuszczenia się całkowicie błędnego czy też opacznego ustalenia i rozumienia stanu faktycznego sprawy, co wynikło z potraktowania czynności podwyższenia kapitału zakładowego jako celu, a nie jedynie jako środka technicznego prowadzącego do celu w postaci wejścia na ASO NewConnect i pozyskania środków finansowych od inwestorów - które to błędy wskazują na brak należytego rozpatrzenia stanu faktycznego sprawy i miały istotny wpływ na wynik sprawy.

2. prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 4 pkt 4 i art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. w wyniku bezzasadnego przyjęcia, że część kosztów (wydatków) związanych z wprowadzeniem przez spółkę jej akcji do obrotu na ASO NewConnect, a nie będących obligatoryjną przesłanką, czy elementem procesu podwyższenia kapitału zakładowego w myśl przepisów k.s.h. oraz pozyskaniem przez spółkę finansowania dzięki wejściu na ASO NewConnect, nie stanowi kosztów uzyskania przychodów.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazano, iż organ podatkowy nie tylko nie zastosował się do wymienionych w wyroku WSA w Olsztynie sygn. akt I SA/Ol 44/12 nakazów, ale przedstawił własny pogląd na temat kwalifikacji wydatków, w oderwaniu od uchwały NSA o sygn. akt II FPS 6/10 i stanowiska WSA zawartym w ww. wyroku. Zdaniem skarżącej w interpretacji odmówiono uznania za koszt uzyskania przychodów wydatków, które za takie powinny zostać uznane, jako nie będące prawnie niezbędnymi dla dokonania podwyższenia kapitału zakładowego w procesach prywatnych subskrypcji akcji dokonywanych przez spółkę. Dyrektor Izby Skarbowej powinien był dokonać oceny każdego z poniesionych wydatków pod kątem tego czy stanowi on bezpośrednią, niezbędną przesłankę, warunkującą podniesienie kapitału zakładowego lub czy charakteru takiego nie wykazuje. W ocenie skarżącej organ nie wywiązał się z powyższego obowiązku, a zastosowane przezeń kryterium nie polega na przyjęciu przesłanki niezbędnego związku prawnego w rygorach danego rodzaju subskrypcji akcji, lecz związku czysto faktycznego.

Odnosząc się do stanu faktycznego niniejszej sprawy, dokonując analizy wydatków spółki poniesionych w celu pozyskania kapitału pieniężnego z emisji akcji i w celu wejścia spółki na ASO NewConnect, zdaniem strony, zasadne jest podzielenie ich na cztery kategorie:

- wydatki związane z samym wprowadzeniem akcji spółki na ASO NewConnect i ich dematerializacją (np. wydatki na wynagrodzenia dla autoryzowanego doradcy i doradcy prawnego, na opłaty rejestracyjne w Komisji Nadzoru Finansowego, koszty dematerializacji akcji w krajowym Depozycie Papierów Wartościowych, opłaty giełdowe, itd.);

- wynagrodzenie dla doradcy finansowego za dokonanie wycen spółki, sporządzenie memorandum inwestycyjnego i innych materiałów związanych z pozyskaniem kapitału oraz wynagrodzenie za pozyskanie inwestorów i kapitału;

- wydatki na public relations związane z wejściem i funkcjonowaniem na ASO NewConnect (w tym w szczególności koszty reklam i informacji w mediach, wynagrodzenie dla agencji PR)

- koszty związane z przygotowaniem organizacyjnym do funkcjonowania na ASO NewConnect (np. koszty szkoleń, koszty wprowadzenia zasad raportowania, koszty raportowania, koszty wdrożenia relacji inwestorskich i PR właściwych dla spółki publicznej).

Oceniając wskazane powyżej przedmioty wydatków, przy uwzględnieniu kryteriów wynikających z uchwały NSA, strona podniosła, że żaden z tych wydatków nie był konieczny dla samego podwyższenia kapitału zakładowego w rygorze prywatnej subskrypcji akcji, jakich dokonywała spółka. Konieczność żadnego z tych wydatków nie wynika z obowiązujących przepisów prawa. Wynikają one albo tylko z umów zawartych przez spółkę z doradcami różnego rodzaju, albo też z regulacji samej GPW dla ASO NewConnect. A te regulacje mają charakter czysto prywatny, tzn. nie są elementem porządku prawnego, nie są przepisami. Aprobowane są (jak i skutki z nich wynikające) na zasadzie zupełnej dobrowolności, poprzez taki, a nie inny wybór drogi (metody) pozyskania inwestorów dla spółki. Ww. wydatki warunkowały podwyższenie kapitału zakładowego spółki w takim rozumieniu, jak to wskazano w uchwale NSA.

W odniesieniu natomiast do wydatków poniesionych na przygotowanie, sporządzenie złożenie w GPW oraz dystrybucję Dokumentu Informacyjnego oraz wydatki związane z samym wprowadzeniem akcji spółki na ASO NewConnect i dematerializacją, skarżąca zauważyła, że wydatki te również nie są nierozerwalnie związane z samym podwyższeniem kapitału zakładowego w trybie, w jakim realizowała go spółka, a tym samym, w świetle uchwały NSA powinny zostać uznane za koszty uzyskania przychodów. Skarżąca podkreśliła, że przedmiotowe emisje akcji (opisane we wniosku o interpretację indywidualną) realizowane były w trybie tzw. oferty prywatnej, przez co powstanie tych akcji (rejestracja podwyższenia kapitału zakładowego) nie było nierozerwalnie związane z wprowadzeniem ich do obrotu na ASO NewConnect - inaczej niż w przypadku oferty publicznej. Oferta akcji (rozumiana jako pozyskanie inwestorów) i wprowadzenie ich do obrotu na ASO NewConnect oraz samo podwyższenie kapitału zakładowego to są z prawnego punktu widzenia zupełnie dwa odrębne zdarzenia i procesy. Z gospodarczego zaś punktu widzenia, podwyższenie kapitału zakładowego było tylko środkiem (instrumentem prawnym) prowadzącym do celu w postaci wejścia spółki na ASO NewConnect i pozyskania środków finansowych od inwestorów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnienie zaskarżonej interpretacji.

W piśmie procesowym z dnia 14 lutego 2013 r. skarżąca podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego oraz poprawnego zastosowania, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydane w indywidualnych sprawach.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że aktualnie nie budzi już wątpliwości, w jakim zakresie sądy administracyjne są zobowiązane do kontroli indywidualnej interpretacji prawa podatkowego. W tym aspekcie, w poprzednim stanie prawnym, wypowiedziały się Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 30 października 2006 r., sygn. akt P 36/05, OTK-A 2006/9/129) oraz Naczelny Sąd Administracyjny (uchwała z dnia 8 stycznia 2007 r., sygn. akt l FPS 1/06, ONSAiWSA 2007/2/27), stwierdzając, iż sąd administracyjny jest obowiązany do kontroli interpretacji zarówno pod względem formalnym, jak i z punktu widzenia ich merytorycznej poprawności. I choć kontrola interpretacji indywidualnej przez sąd administracyjny sprowadza się do oceny pod względem zgodności z prawem w trzech płaszczyznach (procesowej, ustrojowej i materialnoprawnej), to niedopuszczalną jest sytuacja, w której kontrola ta miałaby zastępować organ podatkowy w procesie wykładni przepisów, których dotyczy interpretacja, w przypadku, gdy organ uchyli się od obowiązku rozważenia w interpretacji podstawowych zagadnień prawnych występujących w sprawie.

Wreszcie wskazać należy, że w świetle art. 153 p.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 44/12 uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej, działającego jako organ upoważniony przez Ministra Finansów, z dnia "[...]"r. W uzasadnieniu sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ interpretujący powinien rozpatrzyć wniosek spółki z uwzględnieniem ocen wynikających z uchwały Naczelnego Sądu Administarcyjnego z dnia 24 stycznia 2011r., sygn. akt II FPS 6/10 oraz dokonać oceny w odniesieniu do całego stanu faktycznego przedstawionego we wniosku i poszczególnych wydatków w nim wymienionych.

Dyrektor Izby Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia "[...]"r. wskazał, że wydatki poniesione przez spółkę na:

- przygotowanie, sporządzenie i złożenie w GPW oraz dystrybucję Dokumentu Informacyjnego (zwykłego lub uproszczonego),

- wydatki związane z samym wprowadzeniem akcji spółki na ASO NewConnect i dematerializacją,

- wynagrodzenie dla doradcy finansowego za dokonanie wycen spółki, sporządzenie memorandum inwestycyjnego i innych materiałów związanych z pozyskaniem kapitału oraz wynagrodzenie za pozyskanie inwestorów i kapitału,

są ściśle powiązane z podwyższeniem kapitału zakładowego, gdyż stanowią logiczną część całej sekwencji zdarzeń prowadzących do pozyskania kapitału w tym celu i w związku z tym nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów spółki.

Natomiast wydatki poniesione na public relations oraz koszty przygotowania organizacyjnego do funkcjonowania na ASO NewConnect, wprawdzie wynikają z decyzji spółki dotyczącej pozyskania kapitału z rynku NewConnect, ale stopień ich powiązania z podwyższeniem kapitału zakładowego nie jest tak jednoznaczny jak pozostałych wydatków. Wydatki te można zatem rozpatrywać w kontekście wydatków ogólnych związanych z funkcjonowaniem spółki na nowych, zmienionych zasadach. W konsekwencji mogą one, o ile nie podlegają wyłączeniu określonemu w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p., zwiększać koszty uzyskania przychodu spółki.

Zdaniem sądu powyższe stanowisko pomija w istocie ocenę prawną i zalecenia wynikające z prawomocnego wyroku sądu z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 44/12, co stanowi naruszenie art. 153 p.p.s.a. Nie uwzględnia również treści powołanej wyżej uchwały NSA z dnia 24 stycznia 2011r., sygn. akt II FPS 6/10, w której stwierdzono, że "(...) nie można mówić na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych o innych przychodach niż te, które zostały wymienione w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. Konstrukcja tego przepisu powoduje, że gdyby nie wyłączenie z przychodów w art. 12 ust. 4 pkt 4 tej ustawy wpłaty na kapitał zakładowy, również w przypadku jego podwyższenia stanowiłyby przychód spółki kapitałowej. Na zasadzie wyrażonej w art. 7 ust. 2 u.p.d.o.p. przychód ten brany byłby w rachunku wyliczenia dochodu podlegającego opodatkowaniu. Tego rodzaju przychód, a "nie - przychód" z mocy art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy jest pomijany dla celów podatkowych. Jeden ze skutków tej regulacji stanowi to, że wydatki bezpośrednio powiązane z tym przychodem i warunkujące jego wystąpienie w postaci wniesienia podwyższonego kapitału, nie mogą zostać uznane za koszty uzyskania przychodów. Ocena ta nie może jednak zostać rozciągnięta na tę część wydatków ogólnych spółki kapitałowej, których poniesienie tego rodzaju związku już nie cechuje, tzw. koszty ogólne funkcjonowania osoby prawnej służące zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów i nie wykazujące związku z konkretnym przychodem. Zgodzić należy się zatem z oceną, że wydatki związane z nabyciem usług w celu emisji akcji należy zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Są one typowymi kosztami pośrednimi związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą, której efekty podlegają opodatkowaniu.

Podsumowując stwierdzić należy, że tylko wydatki związane z emisją nowych akcji, bez których nie jest możliwe podwyższenie przez spółkę akcyjną kapitału zakładowego, nie są kosztami uzyskania przychodów, stosownie do art. 12 ust. 4 pkt 4 oraz art. 7 ust. 1 i 2 w związku z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

Do tego rodzaju wydatków niewątpliwie należy zaliczyć opłaty notarialne, sądowe, podatek od czynności cywilnoprawnych, a w przypadku podwyższenia kapitału w drodze emisji akcji będących przedmiotem oferty publicznej objętych prospektem emisyjnym dodatkowo ponoszone w związku z tym opłaty giełdowe, koszty druku dokumentów akcyjnych, koszty sporządzenia, drukowania oraz dystrybucji prospektu emisyjnego lub jego skróconej wersji oraz koszty oferowania papierów wartościowych.

Pozostałe wydatki stanowiąc koszty ogólne funkcjonowania spółki kapitałowej stanowią zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. koszty uzyskania przychodów."

W tym miejscu podkreślić należy, że powołana uchwała jest uchwałą tzw. konkretną, bowiem podjęta została w następstwie wniesienia konkretnego pytania prawnego na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. Jednakże jej moc wiążąca nie odnosi się tylko do konkretnej sprawy. Uchwały konkretne posiadają w innych sprawach sądowoadministracyjnych także ogólną moc wiążącą, na co wskazuje art. 269 § 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis (por. A. Skoczylas "Działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego" C. H. Beck Warszawa 2004, s. 221 i nast.).

W ocenie sądu w niniejszej sprawie doszło także do naruszenia art. 121 § 1 O.p. wskutek pominięcia powołanej uchwały NSA sygn. akt II FPS 6/10 oraz jednolitego – po podjęciu tej uchwały - orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie wykładni art. 12 ust. 4 pkt 4 oraz art. 7 ust. 1 i 2 w związku z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Zdaniem sądu nieuzasadnione pomijanie dorobku orzecznictwa narusza wyrażoną w art. 121 § 1 O.p. zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i może skutkować w ramach kontroli sądowoadministracyjnej uchyleniem interpretacji indywidualnej z tej przyczyny.

W niniejszej sprawie jak już wyżej wskazano, organ interpretacyjny uznał, że m.in. wynagrodzenie dla doradcy finansowego za dokonanie wycen spółki, sporządzenie memorandum inwestycyjnego i innych materiałów związanych z pozyskaniem kapitału oraz wynagrodzenie za pozyskanie inwestorów i kapitału są ściśle powiązane z podwyższeniem kapitału zakładowego i nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów spółki.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się natomiast, że tylko wydatki bezpośrednio związane z emisją nowych akcji, takie jak m.in. opłaty na rzecz Giełdy Papierów Wartościowych, koszty druku dokumentu akcyjnego, czy prospektu emisyjnego, nie są kosztami podatkowymi. Pozostałe, np. koszty opinii prawnych, czy finansowych, jako pośrednio związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, są zaliczane do takich kosztów. Są to bowiem typowe wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2012r. sygn. akt: III SA/Wa 2468/11 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Wydatków poniesionych na usługi doradcze, również wówczas, gdy dochodzi do podwyższenia kapitału zakładowego, nie można kwalifikować do kosztów związanych bezpośrednio z podwyższeniem kapitału zakładowego. Są to wydatki związane z funkcjonowaniem ogólnym spółki, służące zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów, które nie wykazują związku z konkretnym przychodem (vide wyrok WSA w Poznaniu z dnia 1 lutego 2012r. sygn. akt: I SA/Po 839/11 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W cytowanej już uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 24 stycznia 2011r. sygn. akt II FPS 6/10, wśród wydatków niewątpliwie związanych z emisją nowych akcji, nie wymieniono wydatków na doradztwo finansowe i prawne oraz badanie sprawozdań finansowych i kampanii promocyjnej. Tym samym wydatki te należałoby kwalifikować do kosztów, do których stosuje się przepis art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. (vide wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 czerwca 2012r. sygn. akt: I SA/Gl 490/12 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy zobowiązany będzie do dokonania oceny stanowiska zaprezentowanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej biorąc pod uwagę stan faktyczny nakreślony w tym wniosku, kierując się treścią uchwały NSA z dnia 24 stycznia 2011r. sygn. akt II FPS 6/10 i wyroku tutejszego sądu z dnia 7 marca 2012., sygn. akt I SA/Ol 44/12 oraz mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. Zakres, w jakim uchylona interpretacja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. zasądzono zwrot kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy, opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika ustalone zgodnie z § 14 ust.2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz.1249 ze zm.).