Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1780/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 4 pkt 6 a ,  art. 39, art. 42 ust. 1, art. 42 ust. 3b i 4
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Sylwia Nerkowska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 marca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2548/10 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 18 marca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2548/10 oddalił skargę A. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 1 czerwca 2010 r. w T. pracownicy K– PWojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli pojazd marki Jelcz o nr rejestracyjnym [...], którym kierował osobiście przedsiębiorca A. A.. W momencie kontroli A. A. wracał z miejscowości Brzoza po uprzednim rozładowaniu paszy do miejscowości Nawra. Do kontroli kierowca okazał nieprzedziurkowaną samoprzylepną winietę oraz nieprzedziurkowany odcinek kontrolny o numerze i serii CX 3796859 dobowej karty opłaty. Stwierdzono, że odcinek kontrolny nie był wypełniony w rubryce w zakresie numeru rejestracyjnego pojazdu zaś na przedniej szybie pojazdu znajdowały się nieważne w dniu kontroli winiety samoprzylepne. Ponadto w toku kontroli A. A. nie okazał żadnego dokumentu potwierdzającego odbycie wymaganych do pracy na stanowisku kierowcy badań lekarskich i psychologicznych.

W związku ze stwierdzonymi naruszeniami K– PWojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] nałożył karę pieniężną 3500 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji czasu pracy kierowców w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne.

Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozparzeniu odwołania A. A. decyzją z dnia [...] października 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że skarżący będący jednocześnie kierowcą kontrolowanego pojazdu nie posiadał ważnych badań lekarskich i psychologicznych. W toku postępowania nie okazał on dokumentów potwierdzających odbycie takich badań, zaś z przedstawionego świadectwa kwalifikacji, wynika, że termin badań lekarskich upłynął w dniu 27 sierpnia 2008 r. Zgodnie z ustawą z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 874) kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Brak takich badań stanowi naruszenie określone w lp. 1.8.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. W ocenie organu odwoławczego, bycie rolnikiem nie zwalnia kierowcy z obowiązku posiadania takiej dokumentacji. Prowadzący pojazd jest kierowcą bez względu na to czy jest też rolnikiem, czy innym przedsiębiorcą. Przepisy ustawy o transporcie drogowym wprowadzają wymóg odbycia badań lekarskich i psychologicznych nie konkretyzując, że chodzi o kierowców zawodowych, zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Oznacza to, że przepis wprowadzający powyższy wymóg odnosi się do wszystkich osób prowadzących pojazd, wykonujących transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne. Tak więc, skarżący podlega, zgodnie z art. 39j ustawy o transporcie drogowym badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

W ocenie organu odwoławczego A. A. wykonywał przewóz drogowy bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kierowca okazał niewypełniony w rubryce nr rejestracyjny pojazdu odcinek kontrolny nr i seria CX 3796859 dobowej karty opłaty i nienaklejoną na przednia szybę winietę samoprzylepną o tym samym nr seryjnym. Tym samym winieta nie mogła stanowić dowodu uiszczenia opłaty. Organ podkreślił również, że z obowiązku uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych zwolnione są podmioty i przewozy wymienione w art. 42 ust. 1 i art. 42a ustawy o transporcie drogowym. Natomiast producenci rolni nie zostali wymienieni w tym przepisie zatem są zobowiązani do uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych.

Od powyższej decyzji organu II instancji A. A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W..

Sąd I instancji stwierdził, że skarżący jako rolnik był obowiązany uiścić należną opłatę za przejazd po drodze krajowej. Skarżący w dacie kontroli nie prowadził żadnej działalności gospodarczej lecz zajmował się działalnością rolniczą. W myśl natomiast art. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) producent rolny, jeśli nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest przedsiębiorcą w świetle powyższej ustawy. Do takiego podmiotu, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, należy odpowiednio stosować przepisy o niezarobkowym przewozie drogowym. Z kolei niezarobkowy przewóz drogowy mieści się w definicji przewozu drogowego zawartej w art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym. Stosownie do treści art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia stosownej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Wyjątek od tej zasady dotyczy podmiotów, wyszczególnionych w pkt od 1 do 5 ust. 1 tego artykułu, wśród których nie ma producentów rolnych. A zatem wyłączenie to nie dotyczy skarżącego, który nie jest przedsiębiorcą lecz prowadzi działalność rolniczą.

Odnosząc się do kwestii zakupu przez skarżącego na stacji paliw winiety dobowej bez przedziurkowania jej i wpisania do odcinka kontrolnego numeru rejestracyjnego pojazdu Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, w ocenie których nie można stwierdzić, aby A. A. uiścił wymaganą opłatę po drogach krajowych. Niedokonanie bowiem czynność, o których mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721 ze zm.) powoduje, że zakupionej karty opłaty dobowej nie można wiązać z konkretnym przewozem drogowym w danej dacie i może być ona wykorzystana w przyszłości dopóki nie upłynie 7-dniowy termin, określony w art. 42 ust. 3b ustawy o transporcie drogowym.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji A. A. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego :

1. art. 42 ust. 3b i 4 ustawy o transporcie drogowym poprzez wadliwą odmowę ich zastosowania do sytuacji skarżącego przez WSA polegającą na mylnym przyjęciu, że w dniu 1 czerwca 2010 r. w miejscowości Toruń, na drodze krajowej nr S10 pojazd ciężarowy prowadzony przez A. A. nie posiadał wniesionej opłaty za przejazd po drogach krajowych, mimo że w dniu 1 czerwca 2010 r. na stacji paliw w Ostaszewie została zakupiona przez Skarżącego winieta dobowa nr CX 3796859 na potrzeby przejazdu w dniu 1 czerwca. Zatem przyjąć należało przez WSA, że opłata o której mowa w rozdziale 8 ustawy o transporcie drogowym, została uiszczona przez A. A. zgodnie z treścią art. 42 ust. 3b i 4 ww. ustawy.

2. art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym polegające na błędnym wymaganiu przez organ uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych przez A. A., mimo, że przedmiotowy przewóz drogowy wykonywany był w ramach prowadzonej przez kontrolowanego kierowcę jego działalności rolniczej w miejscowości Nawra 52 (przewóz na potrzeby własne i w odległości do 100 km od miejsca siedziby prowadzonej przez Skarżącego działalności rolniczej, tj. 87-140 Nawra 52). Błędnie zatem organ oraz WSA w W. zakwalifikował ów przewóz pod kątem opłat, gdyż w świetle tego, że A. A. jest rolnikiem należało stwierdzić, że przewóz rzeczy w dniu kontroli podlega wyłączeniu w myśl art. 3 ust. 2 pkt 3 wskazanej ustawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej A. A. podniósł, że wykonywał przewóz w ramach działalności rolniczej w miejscowości Nawra. W tej sytuacji nie powinien był więc uiszczać opłaty za przejazd po drogach krajowych. W świetle aktualnie obowiązujących przepisów taki przewóz wykonywany w ramach własnej działalności rolniczej kierującego i w odległości do 100 km od siedziby jego przedsiębiorstwa jest wolny od jakichkolwiek opłat za przejazd po drogach krajowych. W dniu kontroli skarżący prowadził działalność rolniczą w miejscowości Nawra i nie był przedsiębiorcą wobec tego podlegał wyłączeniu od obowiązku uiszczenia opłaty z przejazd po drogach krajowych.

Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w W. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów o do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

W analizowanej skardze kasacyjnej sformułowano jedynie zarzuty naruszenia prawa materialnego, nie podniesiono natomiast zarzutów naruszenia przepisów postępowania, co jest jednoznaczne z uwzględnieniem przy ocenie zarzutów naruszenia prawa materialnego, stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji. W świetle ustaleń dokonanych przez organy obu instancji, a zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji nie budzi wątpliwości, iż skarżący wykonywał niehandlowy transport rzeczy (płodów rolnych). W momencie kontroli wracał z miejscowości Brzoza po uprzednim rozładowaniu paszy do miejscowości Nawara. Nie budzi zastrzeżeń ustalenie organu, iż skarżący nie uiścił wymaganej opłaty za przejazd po drodze krajowej oraz wykonywał transport drogowy z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji czasu pracy kierowców w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne.

Zarzut sformułowany jako drugi w petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzutu naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy (cyt.:) "polegające na błędnym wymaganiu przez Organ uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych przez A. Abramowicza mimo, że przedmiotowy przewóz drogowy wykonywany był w ramach prowadzonej przez kontrolowanego kierowcę jego działalności rolniczej (...) przewóz na potrzeby własne w odległości do 100 km od miejsca siedziby prowadzonej przez Skarżącego działalności rolniczej." (s. 2 skargi kasacyjnej). W świetle tego, że A. A. jest rolnikiem należało stwierdzić, że przewóz rzeczy w dniu kontroli podlega wyłączeniu w myśl art. 3 ust. 2 pkt 3 wskazanej ustawy. Odnosząc się do tego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny nie może nie zauważyć, iż został on nieprawidłowo skonstruowany. Należy przypomnieć, iż zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez Sąd pierwszej instancji może polegać na błędnej jego wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. W świetle treści tego zarzutu i jego uzasadnienia pomieszczonego w skardze kasacyjnej NSA może tylko się domyślać, iż autorowi skargi kasacyjnej chodzi o błędną wykładnię art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. Zarzutu tego Naczelny Sad Administracyjny w składzie tu orzekającym nie podziela. Wbrew stanowisku kasatora skarżący jako rolnik był zobowiązany do uiszczenia należnej opłaty za przejazd po drodze krajowej krajowej w dniu 1 czerwca 2010 r. Niesporne jest, że skarżący w dacie kontroli nie prowadził żadnej działalności gospodarczej tylko zajmował się działalnością rolniczą. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j.: Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 ze zm.) jak słusznie podniosły organy i Sąd pierwszej instancji w tej sprawie, producent rolny, jeśli nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest przedsiębiorcą w świetle powyższej ustawy. Do takiego podmiotu, który nie jest przedsiębiorcą, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, należy odpowiednio stosować przepisy o niezarobkowym przewozie drogowym. Niezarobkowy przewóz drogowy mieści się w definicji przewozu drogowego sformułowanej w art. 4 pkt 6 a ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia stosownej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Wyjątek od tej zasady dotyczy podmiotów, wyszczególnionych w punktach od 1 do 5 ust. 1 tego artykułu, wśród których nie ma producentów rolnych. Ponadto z treści art. 42a ustawy o transporcie drogowym wynika, że przepisu art. 42 nie stosuje się do podmiotów niebędących przedsiębiorcami a zaliczonych do sektora finansów publicznych. A zatem jak słusznie skonstatował Sąd pierwszej instancji wyłączenie z art. 42a nie dotyczy skarżącego, który nie jest przedsiębiorcą, ale działa w rolnictwie a nie w sektorze finansów publicznych (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 198/10 i wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2005 r., sygn. akt II GSK 1824/04 – opubl. na stronie internetowej – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do argumentów autora kasacji zamieszczonych w jej uzasadnieniu, a dotyczących kwestii zakupu przez skarżącego na stacji paliw winiety dobowej bez przedziurkowania jej i wpisania do odcinka kontrolnego numeru rejestracyjnego pojazdu należy podzielić stanowisko organów i Sądu pierwszej instancji, iż w tym stanie faktycznym nie można uznać, że skarżący uiścił wymaganą opłatę po drogach krajowych. Niedokonanie bowiem czynności o których mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721 z późn. zm.) powoduje, że zakupionej karty opłaty dobowej nie można wiązać z konkretnym przewozem drogowym w danej dacie i może być ona wykorzystana w przyszłości dopóki nie upłynie 7-dniowy termin, wynikający z art. 42 ust. 3b ustawy o transporcie drogowym. Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, iż legalność nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia wymaganej opłaty nie budzi wątpliwości. Zatem za niezasadny należy uznać zarzut zamieszczony w punkcie pierwszym petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia prawa materialnego, tzn. art. 42 ust. 3b i 4 ustawy o transporcie drogowym poprzez wadliwą odmowę ich zastosowania do sytuacji skarżącego przez WSA.

Za nietrafne Naczelny Sąd Administracyjny uznał także argumenty skargi kasacyjnej dotyczące stwierdzenia kasatora, iż skarżący nie miał obowiązku posiadać wymaganych na stanowisku kierowcy aktualnych badań lekarskich i psychologicznych, o których mowa w art. 39j i 39k ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie bowiem z art. 39m ustawy o transporcie drogowym wymagania, o których mowa w art. 39a – 39l stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy. Jak słusznie zaakcentował Sąd pierwszej instancji w analizowanej sprawie wymagania w tym zakresie muszą więc spełniać nie tylko kierowcy etatowi, jak wywodzi autor skargi kasacyjnej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 orzekł jak w sentencji.