Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1838/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2016 r. sprawy ze skargi P. S.A. w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju (Minister) decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. po rozpatrzeniu wniosku P. S.A. (Skarżąca), reprezentowanej przez radcę prawnego R. D., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją własną organu z dnia [...] lutego 2015 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] (Wojewoda) z dnia [...] sierpnia 2005 r., potwierdzającej nabycie z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności gruntu wchodzącego w skład linii kolejowej nr [...] [...], położonego w [...]., oznaczonego wg. ewidencji gruntów jako działki: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...], jedn. rej. [...], ark. mapy [...], wpisane w księdze wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] X Wydział Ksiąg Wieczystych (nieruchomość) oraz prawa użytkowania wieczystego ww. gruntów przez P. S.A. i prawa własności torów znajdujących się na tym gruncie, a także decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2006 r., znak: [...] wydanej na skutek rozpatrzenia odwołania od ww. decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r., utrzymał w mocy ww. decyzję własną z dnia [...] lutego 2015 r.

Decyzja ta wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym :

Wojewoda, działając na podstawie art. 37a ust. 1 - 6 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm., dalej "ustawa o komercjalizacji PKP") i art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 16, poz. 94 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., potwierdził nabycie z dniem [...] czerwca 2003 r. z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości oraz prawa użytkowania wieczystego ww. gruntów przez [...] S.A. i prawa własności torów znajdujących się na tym gruncie. Ponadto, Wojewoda [...] stwierdził, iż nabycie powyższego prawa własności następuje za odszkodowaniem.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] maja 2006 r., uchylił ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., w części stwierdzającej, że nabycie własności przedmiotowego gruntu następuje za odszkodowaniem i w tym zakresie umorzył postępowanie, a w pozostałej części utrzymał w mocy ww. decyzję.

Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. Prezydent Miasta [...] (Prezydent), wystąpił do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] sierpnia 2005 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2006 r. Skarżący podniósł, iż z uzasadnienia postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] maja 2010 r., sygn. akt P 13/09 wynika, że grunty których dotyczyły oba ww. rozstrzygnięcia przeszły na własność Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. o oddaniu "Francusko-Polskiemu Towarzystwu Kolejowemu", Spółce Akcyjnej w Paryżu, kolei Herby Nowe - Gdynia z odnogą Siemkowice - Częstochowa do eksploatacji oraz o udzieleniu poręki państwowej (Dz. U. z 1931 r., Nr 40, poz. 350, ze zm., dalej :" ustawa z dnia 27 kwietnia 1931 r.), a zatem stanowiły własność Skarbu Państwa według stanu na dzień 28 lutego 2003 r.

Minister decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody z dnia [...] sierpnia 2005 r., a także decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2006 r.

Skarżąca, pismem z dnia [...] marca 2015 r. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy podnosząc, że w dacie wydania decyzji Wojewody nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 37a ustawy, gdyż domniemanie wpisu w księdze wieczystej ma charakter wzruszalny. W ocenie Skarżącej nieruchomość stała się ex lege własnością Skarbu Państwa na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. Skarżąca podniosła, iż nie budzi wątpliwości, że infrastruktura kolejowa znajdująca się na ww. nieruchomości, wchodząca bezspornie w skład linii kolejowej nr [...], wybudowana została w latach 1928 - 1930, a więc w czasie, gdy obowiązywała ustawa z dnia [...] czerwca 1925 r. o budowie kolei [...], niezawierająca zapisu analogicznego do treści art. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. Oznacza to, że wywłaszczenie dla potrzeb kolei, co potwierdza praktyka z podobnych postępowań dotyczących nieruchomości na terenie w obrębie obecnych granic administracyjnych [...], odbywało się na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 października 1925 r. o wywłaszczaniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa do budowy kolei państwowej Bydgoszcz-Gdynia (Dz. U. Nr 106, poz. 743) odwołującego się dalej do ustawy z dnia 11 czerwca 1874 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. W ocenie wnioskodawcy w sytuacji, gdy nie doszło do wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na podstawie wskazanych wyżej przepisów o wywłaszczeniu, nie może być mowy o dysponowaniu przez skarżącą dokumentem potwierdzającym takowe wywłaszczenie. Stała się ona bowiem ex lege własnością Skarbu Państwa na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r.

W konsekwencji wadliwe jest uznanie, że w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej nie doszło do rażącego naruszenia prawa, skoro brak było zasadniczej przesłanki warunkującej dopuszczalność uwłaszczenia [...] S.A., stosownie do art. 37a ustawy tj. aby nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego.

Rozpoznając sprawę ponownie Minister przytoczył treść art. 37 a ust. 1 i 2 ustawy o komercjalizacji [...] wskazując, że przepis ten ma na celu uporządkowanie stosunków własnościowych gruntów będących częścią składową linii kolejowych w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie kolejowym. Zaznaczył, że art. 37a określa przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności gruntu stanowiącego element linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa i jednoczesne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na rzecz [...] S.A. wraz z własnością urządzeń infrastruktury kolejowej. Dla spełnienia przesłanek wynikających z powołanego przepisu wystarczy stwierdzenie, że na gruncie w dniu [...] lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa, a [...]. SA miała przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz, że nieruchomość w tym dniu, jak również w dniu [...] maja 2003r., nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A.

Organ stwierdził, że bezspornym w sprawie jest okoliczność, iż w dniu [...]lutego 2003r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu [...] S.A., jak również to, że przedmiotowa działka zajęta była pod linię kolejową relacji [...].

Okolicznością sporną jest natomiast, czy powyższa nieruchomość nie stanowiła w dniu [...] lutego 2003 r. własności Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub [...] S.A. Organ wskazał, że ze znajdujących się w aktach niniejszej sprawy odpisów księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] września 1999 r., [...] oraz z dnia [...] maja 2005 r., [...], stanowiących podstawę wydania kwestionowanych decyzji Wojewody z dnia [...] sierpnia 2005 r. i Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2006 r., wydanych przez Sąd Rejonowy w [...] X Wydział Ksiąg Wieczystych wynika, że działki nr [...] oraz [...] stanowiły własność J. i S. ., na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1972 r., co zostało ujawnione w dniu [...] czerwca 1974 r. O ile więc można w ogóle przyjąć skutek nacjonalizacyjny art. 2 powoływanej przez [...] S.A. ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r., którego to stanowiska organ nie podziela, o tyle potwierdzenie nabycia prawa własności ww. gruntu z mocy samego prawa z dniem [...] listopada 1971 r. przez osoby fizyczne uniemożliwia uznanie, iż ww. działki w 2003 r. stanowiły własność Skarbu Państwa na podstawie powołanej ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r., która weszła w życie w dniu 28 kwietnia 1931 r., a została uchylona z dniem 8 grudnia 1960 r. W ocenie organu, brak jest podstaw do uznania, iż powyższa nieruchomość stanowiła w dniu [...] lutego 2003 r. własność Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub [...] S.A.

Odnosząc się do kwestii poruszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że z przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. nie wynika, aby na ich podstawie miały przejść na własność Państwa nieruchomości zajmowane lub już zajęte pod ww. linię kolejową. Organ wyjaśnił, że treść art. 2 ww. ustawy wyraźnie wskazuje, iż Skarb Państwa miał jedynie przekazać stanowiące jego własność, a zajęte pod linie kolejową, nieruchomości "X" Spółce Akcyjnej w [...], kolei [...] do budowy i eksploatacji, natomiast nieruchomości nabywane przez Spółkę pod budowę/rozbudowę linii miały przechodzić na własność Państwa, a nie Spółki.

Organ zaznaczył, że nacjonalizacyjny skutek przepisu, z uwagi na skutki w postaci przejęcia prawa własności nieruchomości, nie powinien być dorozumiany, a jasno wynikać ze statuującego go przepisu. Zdaniem organu, wyprowadzenie takiego skutku w odniesieniu do przedmiotowych działek jest tym bardziej niezasadne, iż w księdze wieczystej nr [...] jako właściciele zostały ujawnione osoby fizyczne na podstawie aktu własności ziemi. Organy administracji nie mogą natomiast bez jednoznacznych dowodów podważać, w nadzorczym postępowaniu administracyjnym, prawomocnych wpisów dokonanych w dziale II księgi wieczystej. W tej bowiem materii wyłącznie właściwy jest sąd powszechny. Organ zaznaczył, że skarżący nie przedstawił dowodów, które w sposób jednoznaczny mogłyby podważać zgodność wpisów w księdze wieczystej [...] (obecnie oznaczonej [...]) z rzeczywistym stanem prawnym. Za taki dowód nie można uznać przepisu art. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r., który w swej treści nie przewidywał wprost skutku nacjonalizacyjnego. Ponadto, na podstawie ww. aktu Skarb Państwa nie został ujawniony w powołanej księdze wieczystej jako jej właściciel. Organ podniósł, że nie można również przyjąć, aby wykładnia przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. dokonana przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 maja 2010 r. sygn. akt P 13/09 była wiążąca na gruncie niniejszego postępowania nadzorczego.

Odnosząc się do zaprezentowanej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wykładni powołanego art. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. w zw. z przepisami ustawy z dnia 23 czerwca 1925 r. o budowie kolei Bydgoszcz - Gdynia (Dz. U. Nr 74, poz. 513) oraz ustawy z dnia 11 czerwca 1874 r. o wywłaszczeniu nieruchomości organ wskazał, że żaden z 5 przepisów ww. ustawy z dnia z dnia 23 czerwca 1925 r. nie odnosił się w swej treści ani do przepisów ustawy wywłaszczeniowej z dnia 11 czerwca 1874 r., ani również do kwestii nabywania gruntów pod ww. linię.

Zdaniem organu, nie można więc powoływać się na ww. akt i ewentualną praktykę nabywania gruntów pod ww. linię w drodze wywłaszczenia, celem wykazania nacjonalizacyjnego skutku art. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. Organ podkreślił, że art. 2 ww. ustawy wyraźnie wskazywał na pozostawienie stanu własnościowego dotychczasowych gruntów Skarbu Państwa oraz nabywanie dalszych nieruchomości na potrzeby rozbudowy ww. linii. Dodał, że rażącego naruszenia nie można zarzucić organom działającym w zaufaniu do wpisów w księdze wieczystej, które nie uwzględniły ewentualnie nacjonalizacyjnego skutku art. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r., a z którego treści taki skutek nie wynika.

Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu z dnia [...] lutego 2015 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 156 § 1 pkt.2 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.,

2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji PKP", art. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. o oddaniu "Francusko - Polskiemu Towarzystwu Kolejowemu" Spółce Akcyjnej w Paryżu, kolei Herby Nowe — Gdynia z odnogą Siemkowice - Częstochowa do akceptacji oraz o udzieleniu poręki państwowej,

3) względnie naruszenie przepisu art. 37a ust.1 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego " Polskie Koleje Państwowe" w związku z art. 172 § 1 i 2 k.c. i Art. XLI. § 1 i art. XLII ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16 poz. 94).

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że z treści zachowanych akt gruntowych wynika, że L. i S. małżonkowie E. byli ujawnieni aż do zamknięcia księgi wieczystej [...] l k. [...] jako właściciele wyżej wymienionej nieruchomości. Z kolei z treści księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla przedmiotowych gruntów przez [...] wynika, że księga ta została założona w wyniku wniosku skierowanego do Państwowego Biura Notarialnego w [...]. z dnia [...] listopada 1973 r. o odłączenie nieruchomości z dawnej, wyżej wymienionej księgi wieczystej [...] k. [...]. Zważywszy, iż J. i S. E. byli z pewnością w linii prostej spadkobiercami poprzednich właścicieli ujawnionych w księdze wieczystej [...] k. [...] nie sposób dopatrzyć się podstawy prawnej wydania decyzji — aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1972 r. na rzecz osób tymi właścicielami będących. Skutkować to powinno zdaniem Skarżącej oceną przez organ wydania tego aktu z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca dodała, że wobec ustalenia przez organ, iż infrastruktura kolejowa znajdująca się na działkach nr [...] i [...] wybudowana została w roku 1929, a więc w czasie obowiązywania ustawy z dnia 23 czerwca 1925 r. o budowie kolei [...], niezawierającej zapisu analogicznego do treści art. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. oznacza to, że wywłaszczenie dla potrzeb kolei na podstawie tej ustawy odbywało się na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 października 1925 r. o wywłaszczaniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa do budowy kolei państwowej Bydgoszcz- Gdynia (Dz.U. Nr 106,poz. 743) odwołującego się dalej do ustawy z dnia 11 czerwca 1874 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Zdaniem Skarżącej, w sytuacji natomiast, gdy nie doszło do wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na podstawie wskazanych wyżej przepisów o wywłaszczeniu z uwagi na brak jakichkolwiek dowodów, nie może budzić wątpliwości, że stała się ona ex lege własnością Skarbu Państwa na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. W ocenie Skarżącej, nie stoi to w sprzeczności z późniejszym aktem własności ziemi jeżeli wziąć pod uwagę istotne wątpliwości co do ważności tej decyzji administracyjnej.

W ocenie skarżącej, ustalenie przez Wojewodę [...] stanu prawnego nieruchomości winno polegać na porównaniu treści przepisów art. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. w kontekście udokumentowanego faktu istnienia od 1929 r. linii kolejowej na przedmiotowej nieruchomości, z treścią art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. odnoszącego się do gruntów niestanowiących własności Skarbu Państwa. Z uwagi na brzmienie art. przepisów art. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. organ winien mieć na względzie wzruszalny charakter domniemania wpisu w księdze wieczystej. Zdaniem skarżącej, oczywistość naruszenia prawa powinna być oceniana w kontekście podnoszonego przez nią konsekwentnie wzruszalnego charakteru domniemania wpisu w księdze wieczystej według stanu na dzień [...] lutego 2003 r. W ocenie skarżącej, treść zawartej w art. 1 i 2 normy prawnej nie rodzi wątpliwości, co do tego, że nieruchomości wchodzące w dacie wejścia w życie ustawy tj. w dniu 28 kwietnia 1931 r. w skład linii kolejowych pozostają czyli stają się własnością Skarbu Państwa z mocy tego przepisu. Z tego względu zachodzi wyraźna i oczywista sprzeczność decyzji administracyjnej z treścią prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zarzuciła, że organ nie wyjaśnił skutków prawnych istnienia na nieruchomości od 1929 r. linii kolejowej, konsekwencją czego było rażące w skutkach zastosowanie art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego " Polskie Koleje Państwowe" jako podstawy uwłaszczenia pomimo, iż nieruchomość obejmująca działkę była już z mocy prawa własnością Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

Strona Skarżąca dążyła do wykazania, że decyzja Wojewody z dnia [...] sierpnia 2005 r. stwierdzająca nabycie w trybie art. 37a ustawy o komercjalizacji prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa dotknięta jest wadą nieważności, bowiem nieruchomość ta w dacie wydania decyzji stanowiła już własność Skarbu Państwa.

Powyższe stanowisko strony Skarżącej jest nieprawidłowe.

Jak wynika z akt administracyjnych przedstawionych sądowi, w dacie wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność osób fizycznych, J. i S. E., przy czym podstawą wpisu osób fizycznych do powyższej księgi wieczystej był akt własności ziemi.

Skarżąca w toku postępowania administracyjnego kwestionowała prawidłowość wpisania Państwa E. do księgi wieczystej wywodząc, że prawo własności nieruchomości przysługiwało Skarbowi Państwa w związku z regulacjami obowiązującymi w okresie międzywojennym oraz podkreślała, że wpis domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest domniemaniem, które może podlegać obaleniu w każdym postępowaniu, w tym również w toku postępowania administracyjnego.

Na wstępie sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że znane mu są wyrażane w doktrynie prawa cywilnego poglądy, zgodnie z którymi domniemanie wynikające z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece może być obalone w każdym postępowaniu (por. T. Czech, Księgi wieczyste i hipoteka, Warszawa 2014, str. 63 i przywołana tam literatura). Jednak z orzeczeń przywoływanych na poparcie powyższego poglądu wynika, że pojęcie "każdego postępowania" dotyczy wyłącznie postępowań sądowych toczących się przed sądami powszechnymi, w których znaczenie ma ustalenie przysługiwania jednej ze stron prawa własności (np. postępowań windykacyjnych por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 1003 r. I CRN 202/93, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2000 r., IIII CKS 179/99). W uchwale siedmiu sędziów z dnia 18 maja 2010 r., III CZP 134/09, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że jak podkreśla się w piśmiennictwie, powództwo przewidziane w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. jest jedyną drogą umożliwiającą trwałe i skuteczne wobec wszystkich obalenie domniemania ustanowionego w art. 3 u.k.w.h., iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. Wprawdzie możliwe jest podważanie tych domniemań także w innych postępowaniach, w których rzeczywisty stan prawny nieruchomości ma znaczenie jako przesłanka zgłaszanych żądań lub obrony przed nimi, jednak wówczas skutki obalenia domniemania ograniczają się do tego postępowania i jego stron, nie uzasadniając zmiany treści wpisów figurujących w księdze. Wyrok wydany w wyniku uwzględnienia powództwa przewidzianego w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. jest natomiast podstawą skorygowania stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej.

W niniejszej sprawie Skarżący dążył do zakwestionowania domniemania wynikającego z art. 3 u.k.w.i.h. w toku postępowania administracyjnego.

W ocenie sądu rozpoznającego sprawę, organ administracji w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na mocy której Skarb Państwa nabył w trybie art. 37a ustawy o komercjalizacji [...] prawo własności spornej nieruchomości, nie był uprawniony do dokonywania żądanych przez Skarżącą ustaleń, co do niezgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, w których wskazuje się, że obalenie domniemania prawdziwości wpisu w księdze wieczystej może nastąpić w każdym postępowaniu ale o charakterze cywilny, Organy administracji publicznej nie mają kompetencji do samodzielnego rozstrzygania sprawo charakterze cywilnym zastrzeżonych do właściwości sądów powszechnych. Tylko na gruncie postępowań cywilnych można bowiem wykorzystywać wszelkie dostępne środki dowodowe w celu obalenia domniemania prawidłowości wpisu w księdze wieczystej (por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r. I FSK 864/13, wyrok NSA z dnia 10 maja 2006 r. I OSK 755/05, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 września 2012 r. VII SA/Wa 1156/12).

Sąd wskazuje w tym miejscu dodatkowo, że zgodnie za art. 2 § 1 k.p.c do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Ustawodawca może przepisem szczególnym przekazać rozstrzygnięcie danej sprawy innemu organowi (art. 2 § 3 k.p.c). Powyższy przepis wyłącza drogę sądową w pewnych kategoriach spraw wskazanych przez ustawodawcę, pomimo że dotyczą one stosunków regulowanych przepisami kodeksu cywilnego, np. prawa własności. Wyłączenie drogi sądowej i przekazanie sprawy do rozstrzygnięcia organowi administracyjnemu ustawodawca przewidział między innymi w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.),. art. 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 z późn. zm.) i art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.).

Sąd podkreśla w tym miejscu, że przepisy szczególne pozwalają w pewnych przypadkach na doprowadzenie przez organ administracji, poprzez wydanie decyzji administracyjnej, do zmiany stanu prawnego określonej nieruchomości. Żaden jednak przepis szczególny nie upoważnia organu administracji do przeprowadzenia postępowania mającego na celu obalenie domniemania wynikającego z art. 3 u.k.w.i h. to jest do przeprowadzenia postępowania mającego na celu wykazanie, że osoba, wpisana do księgi wieczystej w rzeczywistości tym właścicielem nie jest.

W toku postępowania administracyjnego Skarżąca wywodziła, iż prawo własności spornej nieruchomości przysługiwało Skarbowi Państwa na podstawie przepisów międzywojennych (ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. o oddaniu "Francusko - Polskiemu Towarzystwu Kolejowemu" Spółce Akcyjnej w Paryżu, kolei Herby Nowe — Gdynia z odnogą Siemkowice - Częstochowa do akceptacji oraz o udzieleniu poręki państwowej).

Organ w decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r., wskazał, że nawet w razie przyjęcia, iż prawo własności spornej nieruchomości rzeczywiście nabył Skarb Państwa na podstawie przywoływanych przepisów, to Państwo E. jak wynika z księgi wieczystej nabyli następnie to prawo na podstawie aktu własności ziemi na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1972 r.. Skarżąca w skardze do tutejszego sądu zakwestionowała prawidłowość zgodność z prawem aktu własności ziemi i podniosła, iż organ winien był w toku postępowania uznać powyższy akt za wydany z rażącym naruszeniem prawa.

Ustosunkowując się do powyższych argumentów wskazać należy, że stosownie do brzmienia art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.

Oznacza to, że akt własności ziemi, na podstawie którego Państwo E. nabyli prawo własności nieruchomości nie może być obecnie zakwestionowany w trybie przepisów k.p.a. Kwestia oceny możliwości wyeliminowania aktu własności ziemi w ewentualnym postępowaniu cywilnym wykracza natomiast poza zakres kognicji sądu administracyjnego w niniejszej sprawie.

Skarżąca w skardze powoływała się na prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 lutego 2012 r. II SA/Gd 944/11 oraz na wyrok tutejszego sądu z dnia 24 października 2014 r. I SA/WA 1403/14.

Sąd rozpoznający sprawę wyjaśnia, że wyrok WSA w Gdańsku dotyczył decyzji Wojewody [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie art. 37a ustawy o komercjalizacji PKP. Decyzją tą Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, na mocy której umorzono postępowanie w sprawie odszkodowania z uwagi na ustalenie, że Skarb Państwa w trybie art. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. o oddaniu "Francusko - Polskiemu Towarzystwu Kolejowemu" Spółce Akcyjnej w Paryżu, kolei Herby Nowe — Gdynia z odnogą Siemkowice - Częstochowa do akceptacji oraz o udzieleniu poręki państwowej nabył prawo własności nieruchomości. W związku z powyższym, ocenie organów, zastosowanie art. 37a ustawy o komercjalizacji PKP nie mogło mieć miejsca.

WSA w Gdańsku uchylił decyzje organów obu instancji wyjaśniając, że rozstrzygnięcie w sprawie odszkodowania jest nierozerwalnie związane z orzeczeniem deklaratoryjnym wydanym na podstawie art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji i dopóty, dopóki orzeczenie to pozostaje w obrocie prawnym, nie jest możliwe czynienie ustaleń mu przeciwnych, które stanowiłyby podstawę wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa gruntu przez Skarb Państwa. Sąd wskazał następnie, że dla rozpoznania sprawy o odszkodowanie konieczne jest najpierw wszczęcie postępowania mającego na celu wyeliminowanie decyzji o nabyciu nieruchomości w trybie art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji PKP z obrotu prawnego oraz wyraził pogląd, że w owym postępowaniu możliwe będzie obalenie domniemania wynikającego z art. 3 u.k.w.i.h.

W wyniku wydania powyższego wyroku, wszczęte zostało postępowanie mające na celu stwierdzenie nieważności decyzji stwierdzającej nabycie w trybie art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji prawa własności opisanej wyżej nieruchomości.

Powyższy wyrok jako prawomocny wiązał z mocy art. 170 p.p.s.a. nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wobec powyższego, tutejszy sąd rozpoznający skargę od decyzji stwierdzającej nieważność decyzji stwierdzającej nabycie w trybie art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji prawa własności opisanej wyżej nieruchomości związany był wykładnią prawa zawartą w powyższym wyroku. Jak wyjaśniono w wyroku tutejszego sądu z dnia 24 października 2014 r. I SA/WA 1403/14, "zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2007 r. sygn. akt I FSK 1358/06, lex nr 418525; wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 152/07, lex nr 468722). Pomimo tego, że wynikający z mocy wiążącej stan związania ograniczony jest, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zwartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów, w pewnych sytuacjach konieczne jest sięgnięcie do treści uzasadnienia w celu prawidłowego odczytania treści samego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2010 r., I FZ 299/10, lex nr 740747). I taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie".

Sąd rozpoznający sprawę podkreśla, że niniejsza sprawa dotyczy innej nieruchomości, innych stron postępowania oraz innego stanu faktycznego, w konsekwencji nie mogą mieć do niej zastosowania poglądy wyrażone ani w powyższych orzeczeniach ani w cytowanych w nich wyrokach.

W niniejszej sprawie fakt przysługiwania prawa własności osobom fizycznym wynika z wydania w stosunku do nieruchomości aktu własności ziemi w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91), do takiego zaś rozstrzygnięcia nie stosuje się postępowań nadzwyczajnych przewidzianych k.p.a. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 25 czerwca 2013 r. II OSK 757/12 skoro art. 63 ust. 2 ustawy 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stanowi o niedopuszczalności stosowania przepisów k.p.a. dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych wydanych w trybie ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, a ust. 3 tego przepisu stanowi o umorzeniu postępowań toczących się w tych sprawach, to obowiązkiem organu jest jedynie zbadanie, czy zachodzą przesłanki do zastosowania tego przepisu, nie jest natomiast dopuszczalne prowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy istotnie akt własności ziemi dotknięty jest wadą rażącego naruszenia prawa. NSA podkreślił, a sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni ten pogląd podziela, że ustawa z 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa zamknęła możliwość wzruszania aktów własności ziemi. Sąd administracyjny nie ma więc możliwości prawnej przeprowadzania kontroli tych aktów.

Sąd rozpoznający sprawę wskazuje końcowo, że w realiach niniejszej sprawy, nie można uznać, by postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 maja 2010 r. P 13/09 o umorzeniu postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku przesądzało o przysługiwaniu Skarbowi Państwa prawa własności do przedmiotowej nieruchomości.

Podsumowując sąd wskazuje, że dla wydania decyzji z art. 37a ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej konieczne było ustalenie, że dany grunt wchodził w skład linii kolejowej, pozostawał w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu [...] SA, nie stanowił własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] SA. Okolicznością niesporną w sprawie było spełnienie dwóch pierwszych przesłanek, fakt nieprzysługiwania Skarbu Państwa, jednostce samorządu terytorialnego lub [...] SA prawa własności nieruchomości wykazany został odpisem z księgi wieczystej z którego wynikało, że prawo własności przysługujące osobom fizycznym – Państwu E. – wpisane zostało na podstawie aktu własności ziemi. Przez Skarżącą nie zostało przeprowadzone żadnej postępowanie cywilne mające na celu wykazanie, że wpis figurujący w księdze wieczystej obejmującej sporną nieruchomość był wpisem niezgodnym z rzeczywistym stanem prawnym. Wobec powyższego brak było podstaw do stwierdzenia, że decyzja Wojewody z dnia [...] sierpnia 2005 r. była dotknięta wadą nieważności.

Końcowo sąd wskazuje, że w jego ocenie brak było podstaw do zawieszania spawy administracyjnej o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. do czasu ewentualnego wykazania w postępowaniu cywilnym niezgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Ustalenie takiej niezgodności nie warunkowało bowiem wydania rozstrzygnięcia w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji. Ewentualne przesądzenie w toku postępowania cywilnego, że prawo własności nieruchomości przysługiwało np. Skarbowi Państwa miałoby bowiem wyłącznie wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie o nieważność a więc nie stanowiło zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Z uwagi na powyższe, podnoszone w skardze zarzuty sprowadzające się do kwestionowania treści wpisu w księdze wieczystej sąd uznał za nieuzasadnione i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.