Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 939/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 8 marca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2019 roku sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo rolne innemu rolnikowi uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

III SA/Łd 939/18

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1257) – dalej: k.p.a.; art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1512)- dalej ustawa o ARiMR; art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn.: Dz.,U. z 2018 r. poz. 627) – dalej: ustawa PROW 2014-2020; art. 7 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lica 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE. L z 2014 r. nr 227) – dalej: rozporządzenie 809/2014; art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) 2799/98, (WE) 814/2000, (WE)1290/2005 i (WE) 485/2008 (Dz.U. UE L z 2013 r. Nr 347) – dalej: rozporządzenia 1306/2013; art. 11 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE)907/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz.U. UE L z 2014 r. Nr 255) – dalej: rozporządzenie 907/2014; art. 51 § 1, 53 §1, art. 55, art. 56, art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 201)- dalej: o.p.; § 2 ust. 1, § 5, § 13 ust. 2, § 14 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach poddziałania "Płatność na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2016 r. poz. 598 ze zm.)- dalej: rozporządzenie z 18 kwietnia 2016 r. Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...], nr [...] wydaną w przedmiocie ustalenia Z. K. kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 17.755,3 zł.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

W dniu 11 października 2016 r. Z. K. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy : "Płatności na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi" w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. decyzją z [...], nr [...] przyznał skarżącej jednorazową pomoc finansową stanowiącą iloczyn 120% rocznej stawki płatności dla małych gospodarstw, o których mowa w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanych w roku, od którego skarżąca uczestniczy w systemie małych gospodarstw i liczby lat kalendarzowych obejmujących okres od roku, w którym skarżąca przekaże swoje gospodarstwo rolne, do 31 grudnia 2020 r. Jednocześnie organ zastrzegł przyznanie przedmiotowej pomocy finansowej od dopełnienia przez skarżąca, w terminie 90 dni od daty doręczenia decyzji, wskazanych w niej warunków, to jest: przekazania gospodarstwa, zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej oraz zaprzestania podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników.

W następstwie dopełnienia powyższych warunków zleceniem płatności z dnia 20 lutego 2017 r., nr [...] na wskazany przez skarżącą rachunek bankowy przelana została kwot 25,468,80 zł tytułem jednorazowej pomocy finansowej przyznanej skarżącej decyzją z [...] Przedmiotowe zlecenie płatności zostało poddane kontroli merytorycznej i formalnej oraz zatwierdzone do wypłaty przez uprawnionych pracowników Biura Powiatowego ARiMR w R.

W wyniku przeprowadzonej w dniu 24 stycznia 2018 r. ponownej weryfikacji wyliczonej i wypłaconej skarżącej kwoty pomocy przyznanej na podstawie w/w decyzji z dnia [...], stwierdzono, że kwota ta została obliczona nieprawidłowo, co skutkowało wypłatą pomocy w nadmiernej wysokości.

Z uwagi na powyższe zawiadomieniem z dnia 26 stycznia 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności przyznanych skarżącej na mocy decyzji z [...], a następnie decyzją z dnia [...] ustalił tę kwotę na w wysokości 17.755,30 zł.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła odwołanie, w którym wskazała, iż wypłata przedmiotowej pomocy w nadmiernej wysokości wynikała z błędu organu administracji, który to błąd nie mógł zostać przez nią wykryty w zwykłych okolicznościach. Tym samym w jej ocenie znajduje zastosowanie art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 wyłączający obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Wskazała nadto, że gdyby wiedziała, iż należna jej pomoc kształtuje się w kwocie około 7.000 zł, to nie zdecydowała by się na przekazanie gospodarstwa, a rozważyłaby sprzedaż jej części, celem uzyskania koniecznych środków finansowych przeznaczonych na jej leczenie onkologiczne. Skarżąca zarzuciła również, iż uzasadnienie kwestionowanego rozstrzygnięcia jest nieczytelne i nie jest w stanie zweryfikować jego zasadności. Wyjaśniła ponadto, że otrzymane środki wykorzystała na leczenie.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, na nadto wskazał na treść znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa, zarówno krajowego, jak i wspólnotowego, regulujących kwestie dotyczące zwrotu nienależnie pobranych płatności, jak również kwestie przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Płatność na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. W szczególności organ odwołał się do treści § 5 rozporządzenia z 18 kwietnia 2016 r. określającego sposób ustalania należnej płatności i odniósł tę regulację do stanu faktycznego niniejszej sprawy, wskazując na sposób wyliczenia należnej skarżącej jednorazowej pomocy, w kwocie 7.713,50 zł. W oparciu o powyższe organ odwoławczy uznał za zasadne stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R., iż przyznana skarżącej, na podstawie decyzji z dnia [...], kwota jednorazowej pomocy w wysokości 25.468,80 zł, wypłacona została w nadmiernej wysokości, a tym samym część wypłaconej kwoty w wysokości 17.755,30 zł jako nienależna podlega zwrotowi. Dalej organ odwoławczy odnosząc się do argumentacji skarżącej, co do wystąpienia w sprawie przesłanek braku obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności, określonych w art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 przyznał, iż co prawda wypłata pomocy w nadmiernej wysokości wystąpiła na skutek omyłki organu, jednakże w sprawie nie spełniona została druga z przesłanek, to jest brak możliwości wykrycia powyższego błędu przez beneficjenta płatności w zwykłych okolicznościach. Zdaniem organu odwoławczego skarżąca występując o przyznanie przedmiotowej płatności złożyła pisemne oświadczenie, iż znane jej są warunki i zasady ubiegania się i przyznawania tej pomocy. Ponadto, zdaniem organu odwoławczego w uzasadnieniu doręczonej skarżącej decyzji z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wskazał na treść § 5 rozporządzenia z 18 kwietnia 2016 r., a wysokość przyznanej skarżącej płatności w pierwszym roku uczestnictwa w systemie dla małych gospodarstw (1.606,98 zł) wynikała z doręczonej stronie decyzji z dnia [...] nr [...]. Tym samym skarżąca posiadając wiedzę zarówno, co do wysokości przyznanej jej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak również zasad obliczania i przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Płatność na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, była w stanie wykryć błąd organu, który przyznał przedmiotową płatność w nadmiernej wysokości. Dalej organ odwoławczy stwierdził, iż w sprawie nie wystąpiły inne przewidziane prawem przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, wynikające z art. 44 ust. 3 PROW 2014-2020 w zw. z art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia 1306/2013, a nadto nie nastąpiło przedawnienie dochodzonych należności, w myśl art. 68 § 1 o.p.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ponowiła dotychczasową argumentację. Skarżąca nie kwestionuje, iż przyznana jej kwota pomocy wypłacona została w nadmiernej wysokości, jednakże nastąpiło to na skutek omyłki organu administracji, a błąd ten wbrew stanowisku organu nie mógł zostać przez nią wykryty w zwykłych okolicznościach. Skarżąca oświadczyła, że przekazując gospodarstwo rolne o powierzchni przekraczającej 3,00 ha spodziewała się otrzymać kwotę około 25.000 zł, a tym samym wypłacona jej jednorazowa pomoc finansowa nie budziła jakichkolwiek wątpliwości. Tym bardziej, ze z doręczonej jej decyzji z [...] wynikało, ze spełnia wszystkie warunki do otrzymania wnioskowanej pomocy, a ponadto dopełniła wszystkich warunków w niej wymienionych. Z uwagi na powyższe dokonane przez organ błędne wyliczenie matematyczne należnej jej kwoty płatności, co niewątpliwie stanowi obowiązek organu przyznającego tę płatność , nie powinno nakładać na nią negatywnych skutków wadliwego działania organów administracji, a co za tym idzie zasadnym jest odstąpienie od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Odnośnie podniesionej przez organ argumentacji, co do złożenia przez nią oświadczenia o znajomości zasad przyznawania płatności, skarżąca podniosła, że przedstawiony sposób wyliczenia przedmiotowej płatności jest napisany językiem urzędowym, skomplikowanym dla przeciętnego odbiorcy, który nie posiada wykształcenia prawniczego, a który działa w zaufaniu do organu administracji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z [...] wydane zostały naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit, c p.p.s.a.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi Z. K. uczyniła decyzję Dyrektora [...] Biura Regionalnego ARiMR z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia [...], nr [...], wydaną w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 17.755,3 zł., wypłaconych skarżącej z tytułu jednorazowej pomocy finansowej w ramach poddziałania "Płatność na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia [...], nr [...].

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 2137 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż kwestia wypłaty skarżącej przedmiotowej pomocy finansowej w nadmiernej wysokości (25.468,80 zł zamiast należnej 7.713,50 zł) nie jest sporna pomiędzy stronami niniejszego postępowania.

Natomiast zasadniczą kwestią sporną niniejszej sprawie pozostaje możliwość zastosowania w stosunku do osoby skarżącej art. 7 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 809/2014 , wyłączającego obowiązek zwrotu nienależnie pobranych przez skarżąca płatności, w wysokości 17.755,30 zł.

Stosownie do treści art. 7 ust. 1 rozporządzenia 809/2014 w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, jednak nie może być niższa niż stopa procentowa stosowana przy odzyskiwaniu kwot zgodnie z przepisami krajowymi (art. 7 ust. 2 rozporządzenia 809/2014)

Natomiast jak wynika z art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W ocenie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w sprawie nie doszło do łącznego spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 7 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia 809/2014, a tym samym wbrew stanowisku skarżącej brak jest podstaw do odstąpienia od ciążącego na skarżącej obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności w kwocie 17.755,30 zł. Bowiem jakkolwiek wypłata Z. K. jednorazowej pomocy finansowej w ramach poddziałania "Płatność na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w nadmiernej wysokości nastąpiła na skutek omyłki organów administracji, to jednak w ocenie organu odwoławczego, błąd ten mógł zostać wykryty przez skarżącą w zwykłych okolicznościach. Za zasadnością powyższego twierdzenia przemawia zdaniem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, zarówno treść uzasadnienia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia [...] orzekającej o przyznaniu skarżącej przedmiotowej płatności, w którym organ powołał brzmienie § 5 rozporządzenia z 18 kwietnia 2016 r. regulującego sposób ustalania wysokości należnej płatności, jak również składane w toku postępowania administracyjnego pisemne oświadczenia skarżącej, co do znajomości trybu i zasad przyznawania tej pomocy.

Zdaniem Sądu powyższe stanowisko organu administracji uznać należy, co najmniej za przedwczesne.

Wskazać bowiem należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym celem, określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tę część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć, zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2011 r., II GSK 594/10; z 24 kwietnia 2013 r., II GSK 315/13; www.cbois.nsa.gov.pl). Podkreślenia również wymaga uwagę, że treść powyżej wskazanego przepisu art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 nie definiuje pojęcia "pomyłki organu", a co za tym idzie należy przyjąć szerokie rozumienie tego pojęcia. W konsekwencji powyższego uprawnionym jest w ocenie Sądu stwierdzenie, iż w kontekście art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., na organie administracji publicznej procedującym w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności, ciąży obowiązek wyjaśnienia wszelkich okoliczności wpływających na obowiązek zwrotu nienależnych płatności. Tym bardziej, że decyzja nakładająca na rolnika obowiązek zwrotu nie jest decyzją uznaniową, lecz związaną. Dlatego też organ, prowadząc postępowanie w przedmiocie odzyskiwania nienależnej płatności powinien szczegółowo rozważyć i umotywować istnienie lub brak wszystkich przesłanek, o których mowa w art. 7 ust. 3 ww. rozporządzenia nr 809/2014.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, zarówno decyzja z dnia [...], jak i wystawione na jej podstawie zlecenie płatności z dnia 20 lutego 2017 r. nie przedstawiają sposobu wyliczenia kwoty należnej skarżącej płatności, który pozwoliłby stronie skarżącej na stwierdzenie, iż przyznana jej kwota pomocy została wypłacona w nadmiernej wysokości, a tym samym doszło do omyłki organu administracji publicznej. Takie matematyczne wyliczenie należnej stronie płatności, przedstawione w sposób przejrzysty i zrozumiały, zostało zawarte dopiero w uzasadnieniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia [...] ustalającej kwotę nienależnie pobranych przez skarżącą płatności. Samo przytoczenie treści § 5 rozporządzenia z 18 kwietnia 2016 r. w treści wydanego rozstrzygnięcia o przyznaniu przedmiotowej płatności, co istotne bez wskazania jednostki redakcyjnej tego przepisu oraz aktu, w którym został on zamieszczony, nie jest w ocenie Sądu wystarczający do jednoznacznego stwierdzenia, że skarżąca posiadała wiedzę, co do zasad przyznawania pomocy, a co wywodzi organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto w ocenie Sądu za zasadnością twierdzenia organu nie przemawia również treść uzasadnienia decyzji z [...], które w zasadzie stanowi jedynie przytoczenie treści konkretnych przepisów rozporządzenia z 18 kwietnia 2016 r. (poza § 5), jak również okoliczność złożonego na piśmie oświadczenia skarżącej, co do posiadania przez nią wiedzy w zakresie warunków i zasad ubiegania się i przyznawania przedmiotowej pomocy. W ocenie Sądu, zasady te mogą być niejasne dla laika, osoby nieobeznanej w przepisach prawa. Dlatego też trzeba mieć na uwadze okoliczność, iż skoro skarżąca nie dysponuje wiedzą prawniczą i nie posiadała profesjonalnego pełnomocnika, to nie sposób przyjąć w sposób bezsprzeczny i jednoznaczny, że obejmowała rozeznaniem wszystkie prawne aspekty dotyczące otrzymania przedmiotowej płatności.

Rozstrzygając zaistniały spór odwołać się także należy do zasad demokratycznego państw prawa. Wywodzi się mianowicie z tej zasady, regulowanej w art. 2 Konstytucji RP, że obowiązującym standardem w przypadku działania organów państwa, w szczególności rozstrzygających o prawach i obowiązkach obywatela winno być, że w przypadku odmowy przyznania pewnego świadczenia, czy też żądania zwrotu uprzednio przyznanego świadczenia, organy zobowiązane są do jednoznacznego i jasnego pouczenia osoby, której taka sytuacja dotyczy o wszelkich okolicznościach powodujących ustanie prawa do jego pobierania lub w ogóle o braku uprawnień do takowego świadczenia. Osoba taka winna wiedzieć w jakich sytuacjach może skutecznie nabyć określone prawo, a ewentualne pozbawienie jej tego prawa winno mieć charakter wyjątku, co do którego przepisy szczególnie precyzyjnie określają przesłanki konieczności jego zwrotu. Podobnie rzecz ma się z precyzyjnym ustaleniem przesłanek do uznania świadczenia oraz okoliczności utraty prawa do takiego świadczenia oraz określenia jakie obowiązki ciążą na podmiocie w przypadku powstania takiej okoliczności.

Jest zatem rzeczą oczywistą, że aby postawić konkretnej osobie zarzut nienależnie pobranego świadczenia to najpierw należy ją precyzyjnie pouczyć o okolicznościach powodujących ustanie prawa do jego pobierania i o obowiązku poinformowania organu o tych okolicznościach, czy też precyzyjnie określić przesłanki do jego przyznania w sposób nie pozostawiający wątpliwości co do ich spełnienia. Ponadto, nie sposób przyjąć w demokratycznym państwie prawnym, że organy administracji przyznając określone świadczenie i wypłacając je obywatelowi nie dostrzegają, iż świadczenie to jest nienależne, oczekują natomiast, ze fakt ten dostrzeże sam obywatel. Zasady demokratycznego państwa prawa nie pozwalają także na bezkrytyczne przyjęcie, iż w takich sytuacjach kosztami błędu organu, niezauważającego braku spełnienia pewnych nieczytelnych kryteriów przyznania świadczenia, obciążany ma być obywatel, osoba nieposiadająca specjalistycznej wiedzy, nieobeznana z przepisami prawa, w odróżnieniu od organów dysponujących – bądź co bądź wykwalikowanymi pracownikami.

Zatem, w przekonaniu Sądu nie może być tak, że organ przyznaje konkretnej osobie jakieś świadczenie pieniężne, także w wyniku własnego błędu co do rozumienia przesłanek przyznania świadczenia, bądź niezauważenia ich niespełnienia przez wnioskodawcę, skutkujących następnie utratą prawa do pobierania świadczenia, a osoba ta w dobrej wierze wydatkuje te świadczenia, a następnie organ nakazuje jej zwrócić te świadczenia za kilka lat wstecz, co stanowi zazwyczaj wysoką sumę, bo zaistniały okoliczności powodujące utratę prawa do jego pobierania. Tego rodzaju praktyki nie są możliwe w państwie gdzie zasada praworządności jest podstawą jego funkcjonowania.

Na marginesie podnieść należy, choć nie ma to oparcia w przepisie ustawy, że skarżąca działała w dobrej wierze i w zaufaniu do organów państwa. Przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, iż podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działa zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale - w danych okolicznościach - usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny, mniemając, że one istnieją, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność tego mniemania można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II GSK 21/14; www.cbois.nsa.gov.pl). Z dokumentowanego zachowania skarżącej wynika jednoznacznie, że nie było jego celem bezprawne uzyskiwanie świadczenia i pozostawała ona w nieświadomości swojego zachowania. Rolnik ma prawo działać w zaufaniu do organu i wydanej przez ten organ decyzji przyznającej mu świadczenie, trudno więc wymagać, by podejmował działania mające na celu sprawdzenie jej prawidłowości.

Reasumując Sąd stwierdza, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co uzasadniało wyeliminowanie tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.

Rozpatrując ponownie sprawę zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranej "Płatności na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi" w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, organy będą zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej interpretacji przepisu art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 oraz stanowiska Sądu dotyczącego oceny poszczególnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności odniosą się do kwestii, czy popełniony przez organ przyznający przedmiotowe świadczenie błąd polegający na wadliwym wyliczeniu wysokości wypłaconego skarżącej świadczenia, mógł zostać przez nią wykryty w zwykłych okolicznościach, a tym samym skarżąca mogła się dowiedzieć, że część wypłaconych jej środków finansowych kwalifikuje się jako nienależne. Dopiero wnikliwe wyjaśnienie powyższej kwestii pozwoli na ocenę, czy w sprawie wystąpiły przesłanki odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie wypłaconych skarżącej płatności, na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit c. p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z [...].

a.l.