Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 604/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 5 ust. 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel (spr.), Sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch, Sędzia del. NSA Grażyna Radzicka, Protokolant st. sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1102/09 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez Gminę oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

1. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] czerwca 2005, nr [...], na podstawie art.5 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 32, poz.191 ze zm., dalej zwana "ustawą z dnia 10 maja 1990 r."), stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasta Kraków prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej Nowa Huta, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...] gm. kat. [...].

Sporne mienie stanowiące w dniu 27 maja 1990 r. własność państwową pozostawało tylko w faktycznym władaniu Zespołu [...] i z tego względu podlegało komunalizacji na rzecz Gminy z mocy prawa, w trybie art.5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

2. Wydana w II.instancji decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2005 r., nr [...], została uchylona wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2006 r., I SA/Wa 2007/05.

Kolejna decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...], została uchylona wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 30 maja 20076 r., I SA/Wa 351/07.

Decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], została uchylona wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 30 października 20078 r., I SA/Wa 489/08.

3. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009, nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2005, nr [...].

Nieruchomość nr [...] (z której została wydzielona działka nr [...]) stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. własność państwową. Brak dowodu na to, aby jakikolwiek inny podmiot uzyskał w stosunku do spornego gruntu tytuł prawny. Dlatego komunalizacja z mocy prawa była orzeczona prawidłowo.

5. Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2010 r., I SA/Wa 1102/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w K. na powyższą decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r.

Artykuł 5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. pod względem systemowym był zsynchronizowany z art.6 ust.1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989, nr 14, poz.74 ze zm.), który przewidywał domniemanie prawne, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Osoba, która faktycznie władała tym mieniem, mogła skutecznie przeciwstawić się komunalizacji mienia, o ile wykazała odpowiedni tytuł prawny (w szczególności prawo zarządu). Wymagało to przedłożenia właściwemu wojewodzie odpisu decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd.

[...] S.A. nie przedstawiła żadnego dowodu, który potwierdziłby jej tytuł prawny do spornego gruntu. Dlatego brak podstaw do twierdzenia, że w dniu 27 maja 1990 r. skarżącej [...] przysługiwał zarząd lub użytkowanie wieczyste do tej części działki nr [...], która obecnie oznaczona jest numerem [...]. Nie potwierdzają tego dokumenty, przedłożone w sprawie (wypisy z rejestru gruntów, wykazy zmian gruntowych, wykaz synchronizacyjny, zawiadomienie o zmianie stanu władania, operat pomiarowy działki nr [...], decyzja o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów z dnia [...] marca 1992 r., odpis z Kw nr [...], oświadczenia [...] S.A. zawarte w piśmie z dnia 16 listopada 2004 r. i w odwołaniu, decyzja ustalająca opłatę roczną z dnia 16 grudnia 1986 r., oświadczenie o ustaleniu opłaty rocznej z dnia 8 października 1991 r.).

Z decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] października 1980, nr [...], wynikało, że przekazanie terenu w użytkowanie bądź w użytkowanie wieczyste miało nastąpić na podstawie odrębnej decyzji. Brak jednak dowodu, że taka decyzja została wydana na rzecz [...] lub jej poprzednika prawnego. Skarżąca nie przedłożyła też dokumentu potwierdzającego prawo zarządu do pozostałej części mienia nieobjętego księgą wieczystą nr [...].

Organy prawidłowo ustaliły, że ta część działki nr [...], która obecnie oznaczona jest jako działka nr [...] o pow. 4.9267 ha, w dniu 27 maja 1990 r. (dacie komunalizacji) była własnością Skarbu Państwa. W stosunku do tego gruntu nie zostały ujawnione prawa osób trzecich, które stałyby na przeszkodzie komunalizacji, ani nie toczyło się postępowanie komunalizacyjne (pismo Wojewody Małopolskiego z dnia 28 grudnia 2007 r.). W związku z tym podlegała nabyciu z mocy prawa przez Gminę Kraków w trybie art.5 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

7. [...] S.A. w skardze kasacyjnej wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w szczególności z artykułów 7, 8, 9, 75, 77 i 80 K.p.a. w związku z art.145 § 1 pkt.1 lit. c i art.153 oraz art.170 i 171 P.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż stan faktyczny sprawy został należycie wyjaśniony i postępowanie odwoławcze przeprowadzono z uwzględnieniem oceny prawnej i zaleceń wynikających z zapadłych wyroków.

Zarzucono również naruszenie art.5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. (prawa materialnego) przez błędną wykładnię tego przepisu i jego niewłaściwe zastosowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Najważniejszy zarzut skargi kasacyjnej dotyczy rozkładu ciężaru dowodu: skoro [...] S.A. "dysponuje dokumentami (decyzjami) niejako następczymi w sprawie, to poza wątpliwością jest, iż musiały zostać wydane dokumenty poprzedzające dany fakt czy rozstrzygnięcie. A jeśli nie zostały wydane, to organ winien tę okoliczności wyjaśnić i dokonać właściwej oceny prawnej, zarówno co do stanu faktycznego, wykładni prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej, a nie innej decyzji." (s.3/4 skargi kasacyjnej). Tak sformułowane stanowisko jest nietrafne.

Uzyskanie przez stronę Skarżącą korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia zależy od ustalenia, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przysługiwało jej prawo zarządu w stosunku do tej części działki nr [...], która po późniejszych przekształceniach oznaczona została jako działka nr [...]. Zarząd był wówczas instytucją prawa przedmiotowego, które ustanawiane było w sformalizowanym trybie (decyzją lub umową). W uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r., W 13/91, Trybunał Konstytucyjny przywołał rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1[...] września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w zarząd oraz użytkowanie nieruchomości państwowych, przekazywania tych nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi i dokonywania rozliczeń z tego tytułu. (Dz.U. nr 47, poz.240 z późn.zm.). Dlatego uzasadnione jest powołanie w tym miejscu § 5. ust.1. tego rozporządzenia "Oddanie nieruchomości w zarząd lub użytkowanie następuje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej, wydanej na wniosek zainteresowanej państwowej jednostki organizacyjnej lub organizacji społecznej".

Mógł więc Wojewoda Małopolski w decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. (s.3) napisać, że istnienia zarządu nie można domniemywać. "Kropkę nad i" postawił Sąd I. instancji stwierdzając (s.5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), że "aby przeciwstawić się komunalizacji mienia osoba faktycznie mieniem tym władająca musiała w postępowaniu komunalizacyjnym wykazać, że mienie to należało do niej w sensie prawnym, a nie faktycznym. Udowodnienie prawa zarządu do mienia wymagało zatem przedłożenia właściwemu wojewodzie odpisu decyzji lub umowy, o których mowa w art.38 ust.2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości bądź innego dokumentu wydanego na innej podstawie prawnej, z których wynikałby dla przedsiębiorstwa państwowego określony tytuł prawny (np. zarząd i użytkowanie, użytkowanie, zarząd). Tymczasem [...] SA - mimo [...] trwającego wiele lat postępowania administracyjnego - nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego tytuł prawny do przedmiotowego gruntu."

W skardze kasacyjnej strona Skarżąca nie twierdzi, że dysponuje wymaganą decyzją lub innym dowodem posiadania w dniu 5 grudnia 1990 r. tytułu prawnego do spornej działki. Pośrednio przyznaje nawet, że tego rodzaju decyzja najprawdopodobniej nigdy nie została wydana, z czego wyciąga wniosek, który jednak nie może uzasadniać uwzględnienia skargi kasacyjnej: jeśli [konieczne decyzje] nie zostały wydane, to organ winien [obecnie] okoliczności wyjaśnić i dokonać właściwej oceny prawnej, zarówno co do stanu faktycznego, wykładni prawa materialnego i procesowego". Tak sformułowane stanowisko jest nietrafne.

Nie można mianowicie zarzucać Sądowi I.instancji naruszenia art.5 Przepisów wprowadzających z 1990 r. tylko z tego powodu, że swe rozstrzygnięcie uzasadnił brakiem w aktach sprawy decyzji o przekazaniu działki w zarząd ze skutkiem przed dniem 5 grudnia 1990 r. W tym momencie nie ma bowiem znaczenia, czy brak tej decyzji stanowił naruszenie prawa obowiązującego w dniu 5 grudnia 1990 r. Ewentualnego naruszenia prawa, choćby było ono rażące, nie można już naprawić w szczególności poprzez wydanie brakującej decyzji, umożliwiającej Skarżącej uzyskanie tytułu prawnego do spornej działki nr [...].

Z tego samego powodu nie można zarzucić Sądowi I.instancji, że oddalił skargę pomimo naruszeń postępowania administracyjnego w zakresie gromadzenia dowodów. Skoro brak decyzji o przekazaniu poprzednikowi prawnemu Elektrociepłowni spornej działki definitywnie przekreśla możliwość stwierdzenia prawa własności Elektrociepłowni, to nie można domagać się, aby sprawa została ponownie przekazana do postępowania administracyjnego. Nie może ono doprowadzić do innego skutku, niż już osiągnięty czyli ewentualne uchybienia proceduralne nie miały znaczenia dla załatwienia sprawy administracyjnej. Tym samym nie ma podstaw do twierdzenia, że Sąd I. instancji naruszył art.145 § 1 pkt 1 czy też pkt 3 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, orzekając na podstawie art.184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.