Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2561/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 pkt 10, art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 1604
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spożywczych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2017 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej "GIJHARS", "organ"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 21, art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1604, ze zm. - dalej "ustawa o jakości handlowej") w związku z art. 3 pkt 5, art. 3 pkt 10, art. 4 ust. 1, art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, art. 8 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 5, art. 8 ust. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/5 EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. L 304 z 22.11.2011, str. 18 ze zm.), art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463 ze zm.); § 2 ust. 4 rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 20 lipca 2009 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących oznakowania towarów paczkowanych (Dz. U. z 2009 r., Nr 122, poz. 1010), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej WIJHARS) z dnia [...] maja 2017 r., znak: [...], wymierzającą A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] ("skarżąca", "spółka"), karę pieniężną w wysokości 5.000 zł, za wprowadzenie do obrotu 4 partii zafałszowanych artykułów rolno-spożywczych, tj.:

1. Makaron łazanka z jaj z wolnego wybiegu a'300g, wielkość partii wyprodukowanej: 360 kg, data produkcji: 30.08.2016, kraj pochodzenia: Polska, najlepiej spożyć przed: 29/08/2017;

2. Makaron świderek z jaj z wolnego wybiegu a'300g, wielkość partii wyprodukowanej: 270 kg, data produkcji: 19.10.2016, kraj pochodzenia: Polska, najlepiej spożyć przed: 17/10/2017;

3. Makaron z jaj z wolnego wybiegu wstążka gruba a'250g, wielkość partii wyprodukowanej: 270 kg, data produkcji: 11.10.2016, kraj pochodzenia: Polska, najlepiej spożyć przed: 10/10/2017;

4. Makaron muszelka z jaj z wolnego wybiegu a'300g, wielkość partii wyprodukowanej: 270 kg, data produkcji: 06.10.2016, kraj pochodzenia: Polska, najlepiej spożyć przed: 03/10/2017.

Z akt wynikało, że w dniach 27.10, 03.11 oraz 01.12.2016 r. inspektorzy WIJHARS przeprowadzili kontrolę w zakresie jakości handlowej makaronów w podmiocie A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Z kontroli sporządzony został protokół z dnia [...] grudnia 2016 r., znak: [...].

W czasie kontroli, w celu przeprowadzenia badań laboratoryjnych pobrano próbki następujących artykułów rolno-spożywczych:

- Makaron łazanka z jaj wolnego wybiegu a'300g, wielkość partii wyprodukowanej: 360 kg, data produkcji: 30.08.2016, kraj pochodzenia: Polska, najlepiej spożyć przed: 29/08/2017,

- Makaron świderek z jaj z wolnego wybiegu a'300g, wielkość partii wyprodukowanej: 270 kg, data produkcji: 19.10.2016, kraj pochodzenia: Polska, najlepiej spożyć przed: 17/10/2017,

- Makaron z jaj z wolnego wybiegu wstążka gruba a'250g, wielkość partii wyprodukowanej: 270 kg, data produkcji: 11.10.2016, kraj pochodzenia: Polska, najlepiej spożyć przed: 10/10/2017,

- Makaron muszelka z jaj z wolnego wybiegu a '300g, wielkość partii wyprodukowanej: 270 kg, data produkcji: 06.10.2016, kraj pochodzenia: Polska, najlepiej spożyć przed: 03/10/2017.

Przeprowadzone w toku kontroli badania laboratoryjne przeprowadzone przez Specjalistyczne Laboratorium GIJHARS w [...] wykazały, iż ww. produkty nie spełniają deklaracji podanych w oznakowaniu oraz specyfikacjach przedstawionych przez producenta, tj.:

a) Makaron łazanka z jaj z wolnego wybiegu a'300g: badania wykazały zaniżoną zawartość jaj w makaronie - zgodnie ze Sprawozdaniem z badań nr [...] z dnia [...].11.2016 r. do produkcji użyto 1 jajo, w stosunku do deklaracji producenta w specyfikacji (4 - 6 jaj) oraz oznakowania (5 jaj) na 1 kg mąki,

b) Makaron świderek z jaj z wolnego wybiegu a'300g:

- badania wykazały zaniżoną zawartość jaj w makaronie - zgodnie ze Sprawozdaniem z badań nr [...] z dnia [...].11.2016 r. do produkcji użyto 0,02 jaja, w stosunku do deklaracji producenta w specyfikacji (4 - 6 jaj) oraz oznakowania (5 jaj) na 1 kg mąki,

- badania wykazały niewłaściwą ocenę organoleptyczną w zakresie wyglądu, tj. obecności na powierzchni licznych pęknięć (wymagania: na powierzchni nieliczne pęknięcia),

c) Makaron z jaj z wolnego wybiegu wstążka gruba a`250g: przeprowadzone badania wykazały zaniżoną zawartość jaj w makaronie - zgodnie ze Sprawozdaniem z badań nr [...] z dnia [...].11.2016 r. do produkcji użyto 1 jajo, w stosunku do deklaracji producenta w specyfikacji (4 - 6 jaj) oraz oznakowania (5 jaj) na 1 kg mąki,

d) Makaron muszelka z jaj z wolnego wybiegu a'300g:

- badania wykazały zaniżoną zawartość jaj w makaronie - zgodnie ze Sprawozdaniem z badań nr [...] z dnia [...].11.2016 r, do produkcji użyto 1 jajo, w stosunku do deklaracji producenta w specyfikacji (4 - 6 jaj) oraz oznakowania (5 jaj) na 1 kg mąki,

- badania wykazały niewłaściwą ocenę organoleptyczna, w zakresie wyglądu, tj. obecności na powierzchni licznych pęknięć (wymagania: na powierzchni nieliczne pęknięcia).

Ww. nieprawidłowości naruszają art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej w związku z art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Ponadto, zaniżona zawartość jaj została zakwalifikowana jako zafałszowanie w myśl art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej. Kontrola oznakowania wszystkich zakwestionowanych partii makaronów wykazała, iż na etykietach użyto sformułowania waga netto, co narusza § 2 ust. 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących oznakowania towarów paczkowanych.

W związku ze stwierdzonymi w toku kontroli nieprawidłowościami, organ wszczął postępowanie z urzędu.

W dniu 20.12.2016 r. do WIJHARS wpłynęło pismo strony będące skargą na badania laboratoryjne. W związku z wątpliwościami spółki co do metodyki badań oraz otrzymanych wyników w dniu 22.12.2016 r. organ powiadomił spółkę o możliwości przeprowadzenia badań wtórników próbek.

W dniu [...].12.2016 r. inspektor JHARS w [...], przeprowadził kontrolę u producenta, w trakcie której przekazano do badań wtórniki próbek przedmiotowych makaronów.

Jak wynika ze Sprawozdań z badań Specjalistycznego Laboratorium GIJHARS w [...] w przypadku produktu:

a) Makaron łazanka z jaj z wolnego wybiegu a'300g: przeprowadzone badania wykazały zaniżoną zawartość jaj w makaronie - zgodnie ze Sprawozdaniem z badań nr [...] Z dnia [...].01.2017 r. do produkcji użyto 0,6 jaja w stosunku do deklaracji producenta w specyfikacji (4 - 6 jaj) oraz oznakowaniu (5 jaj) na 1 kg mąki,

b) Makaron świderek: z jaj z wolnego wybiegu a'300g:

- przeprowadzone badania wykazały zaniżoną zawartość jaj w makaronie - zgodnie ze Sprawozdaniem z badań nr [...] z dnia [...].01.2017 r. do produkcji użyto 0 jaj, w stosunku do deklaracji producenta w specyfikacji (4 - 6 jaj) oraz oznakowaniu (5 jaj) na 1 kg mąki,

- badania wykazały zaniżoną zawartość tłuszczu (wynik badania: 0,3+-0,3%) w stosunku do wymagań (min. 1%);

- niewłaściwą ocenę organoleptyczną w zakresie wyglądu, tj. obecności na powierzchni licznych pęknięć (wymagania: na powierzchni nieliczne pęknięcia),

c) Makaron z jaj z wolnego wybiegu wstążka gruba na`250g: przeprowadzone badania wykazały zaniżoną zawartość jaj w makaronie - zgodnie ze Sprawozdaniem z badań nr [...] z dnia [...].01.2017 r. do produkcji użyto 0,6 jaja, w stosunku do deklaracji producenta w specyfikacji (4 - 6 jaj) oraz oznakowania (5 jaj) na 1 kg mąki,

d) Makaron muszelka z jaj z wolnego wybiegu a'300g:

- przeprowadzone badania wykazały zaniżoną zawartość jaj w makaronie - zgodnie ze Sprawozdaniem z badań nr [...] z dnia [...].01.2017 r. do produkcji użyto 0,4 jaja, w stosunku do deklaracji producenta w specyfikacji (4 - 6 jaj) oraz oznakowania (5 jaj) na 1 kg mąki,

- badania wykazały zaniżoną zawartość tłuszczu (wynik badania: 0,6+-0,3%) w stosunku do wymagań (min. 1%);

- niewłaściwą ocenę organoleptyczną w zakresie wyglądu, tj. obecności na powierzchni licznych pęknięć (wymagania: na powierzchni nieliczne pęknięcia).

W dniu [...].01.2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor JHARS wydał 4 decyzje administracyjne, znak: [...], zakazujące wprowadzania do obrotu zafałszowanych partii makaronów oraz nadał decyzjom rygor natychmiastowej wykonalności. Od ww. decyzji spółka nie wnosiła odwołań, a więc stały się one prawomocne.

W dniu [...].03.2017 r. Wojewódzki Inspektor JHARS w [...] wszczął postępowanie administracyjne w celu nałożenia kary pieniężnej z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, zakończone w dniu [...].05.2017 r. wydaniem decyzji administracyjnej, znak: [...], wymierzającej A. Sp. z o.o., karę pieniężną w wysokości 5.000 zł, za wprowadzenie do obrotu 4 ww. partii zafałszowanych artykułów rolno - spożywczych.

Skarżąca z zachowaniem ustawowego terminu złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie poprzez wymierzenie rażąco wysokiej kary.

W tych okolicznościach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna GIJHARS z dnia [...] października 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Jakość handlową stanowią cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi (art. 3 pkt 5 ww. ustawy).

GIJHARS wskazał, że przeprowadzone badania laboratoryjne wykazały, iż kontrolowane makarony nie spełniały wymagań producenta, zawartych w specyfikacjach oraz oznakowaniu z uwagi na zaniżona zawartość jaj. Niewłaściwe wyniki badań zostały potwierdzone analizą wtórników próbek.

Następnie organ wskazał, iż zgodnie z definicją artykułu rolno - spożywczego zafałszowanego, zawartą w art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej, zafałszowanym jest produkt: "którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej."

Wobec powyższego organ wskazał, iż wszystkie kontrolowane partie makaronów są bezspornie artykułami rolno - spożywczymi zafałszowanymi, gdyż producent nie spełnił deklaracji w zakresie zawartości jaj, a więc w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu (zawartość jaj). GIJHARS podkreślił, iż zawartość jaj w makaronie jest czynnikiem, który decyduje o wyborze danego produktu przez konsumenta, pomaga mu dokonać wyboru konkretnego produktu, którego skład i jakość będą zgodne z preferencjami oraz oczekiwaniami. Dlatego tak ważne jest, by oznakowanie było zgodnie ze stanem faktycznym oraz nie wprowadzało w błąd.

Ponadto dwie partie makaronów (Makaron świderek z jaj z wolnego wybiegu a'300g, Makaron muszelka z jaj z wolnego wybiegu a'300g) nie spełniały również wymagań w zakresie cech organoleptycznych, jak również zawartości tłuszczu. Stanowi to oczywiste naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej.

Następnie organ podniósł, że kontrola oznakowania wszystkich zakwestionowanych partii makaronów wykazała również, iż na etykietach użyto sformułowania waga netto, co narusza § 2 ust. 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących oznakowania towarów paczkowanych.

Biorąc powyższe pod uwagę GIJHARS uznał, że organ I instancji prawidłowo ocenił, iż jakość handlowa przedmiotowych makaronów nie odpowiada wymaganiom przepisów prawa żywnościowego. Wydając przedmiotową decyzję organ I instancji miał na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli, w szczególności poszanowanie praw konsumenta przy obrocie artykułami rolno-spożywczymi, zgodnie z zasadami określonymi w obowiązujących przepisach prawa.

Organ podzielił opinię WIJHARS, że w przypadku przedmiotowej partii makaronów mamy do czynienia z kwalifikowaną formą niewłaściwej jakości handlowej, czyli z zafałszowaniem produktu. Wskazał, iż stosownie do treści art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 zł.

Odnosząc się - stosownie do treści art. 40a ust. 5 ww. ustawy - organ oceniając stopień szkodliwości czynu uwzględnił, że producent w oznakowaniu podkreślił ilość użytych do produkcji makaronu jaj (5 jaj na 1 kg mąki), w sytuacji, gdy wyniki badań laboratoryjnych tego nie potwierdziły. W przypadku produktu Makaron świderek z jaj z wolnego wybiegu a`300g badania wtórnika wykazały zawartość 0 jaj, w sytuacji, gdy oznakowanie produktu informowało konsumenta o 5 jajach, w przypadku pozostałych partii makaronu zawartość jaj nie przekroczyła 1 jaja na kg mąki. Świadczy to nie tylko o zafałszowaniu produktu, ale również o wysokim stopniu szkodliwości. Dodatkowo, producent rozszerzył komunikat o zawartości jaj informacją, iż są to jaja z wolnego wybiegu, czym podkreślił jeszcze bardziej atrakcyjność swojego produktu.

Organ wskazał, iż bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje fakt, iż kontrolowane partie makaronów nadawały się do spożycia, a ich jakość nie zagrażała zdrowiu i życiu. Wskazana w art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej definicja jakości handlowej mówi wprost, że jakość handlowa to cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania. Jak wynika natomiast z ustaleń kontroli nieprawidłowości dotyczyły nie tylko cech organoleptycznych, ale również parametrów fizykochemicznych (zawartość tłuszczu) oraz oznakowania (niezgodne ze stanem faktycznym dane w zakresie składu, tj. zawartości jaj).

Przy ocenie zakresu naruszenia, organ l instancji oraz GIJHARS wziął pod uwagę zarówno wielkość (1.170,00 kg), jak również wartość partii produkcyjnych kontrolowanych makaronów produktów (wartość brutto: 2.3655 zł), jak również ilość naruszonych przez przedsiębiorcę przepisów w zakresie jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Na tej podstawie oceniono, iż w przedmiotowej sprawie zakres naruszenia jest średni.

Przy ocenie dotychczasowej działalności organ l i II instancji wziął pod uwagę, iż była to pierwsza kontrola prowadzona w podmiocie spółki.

W odniesieniu do przychodów i obrotów, organ I instancji pismem z dnia 25.03.2017 r. wezwał stronę o przekazanie danych w zakresie przychodów oraz obrotów. Pismo zostało dwukrotnie awizowane, po czym wróciło do nadawcy. Z uwagi na powyższe, WlJHARS włączył do akt sprawy dokumentację uzyskaną z KRS (Rachunek zysków i strat za okres od 12.03.2015 r. do 31.12.2015 r., wariant porównawczy). Zgodnie z ww. dokumentem, przychody spółki w powyższym okresie wyniosły 1.466,848,81 zł, a obroty - 1.418.577,24 zł. Razem z odwołaniem pełnomocnik przekazał dokument CIT-8 Zeznanie o wysokości osiągniętego przychodu (poniesionej straty) za rok podatkowy 2016, gdyż, w jego opinii, organ I instancji wartości przychodów i obrotów określił szacunkowo. Zgodnie z ww. dokumentem, przychody uzyskane przez spółkę w roku 2016 wyniosły 1.835.802,96 zł.

Organ odwoławczy uznał zatem, że przychody oraz obroty zostały ustalone na podstawie realnego dokumentu, a nie określone szacunkowo.

Dodatkowo, w toku postępowania odwoławczego, GIJHARS pismem z dnia 14.09.2017 r. poinformował pełnomocnika, iż rachunek zysków i strat za okres od 12.03.2015 r. do 31.12.2015 r., wariant porównawczy, został włączony do akt sprawy

i wzięty pod uwagę podczas szacowania kary pieniężnej. Podobnie, organ odwoławczy wziął pod uwagę dane dotyczące przychodów oraz obrotów strony.

W przedmiotowej sprawie kara maksymalna mogłaby wynosić 183.580,30 zł (10% przychodu za rok 2016), a więc kara w wysokości 5.000 zł stanowi tylko 0,027 % przychodu przedsiębiorcy oraz 0,27 % kary maksymalnej. W opinii organu odwoławczego, nałożona kara pieniężna jest adekwatna do stwierdzonych nieprawidłowości i pozostaje w możliwościach finansowych strony.

Od wymienionej na wstępie decyzji A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając w całości ww. decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję WIJHARS z dnia [...] maja 2017 r. wnosząc o ich uchylenie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

GIJHARS strona zarzuciła naruszenie przepisów:

1) postępowania tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak określenia w uzasadnieniu decyzji jaki wpływ na wysokość kary miała wartość zakwestionowanego towaru;

2) prawa materialnego tj. art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej poprzez nieuwzględnienie wartości kontrolowanych artykułów rolno-spożywczych przy ustalaniu wymiaru kary.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła m. in., że organ szczegółowo wyliczył jaki procent przychodu i jaki procent kary maksymalnej stanowi nałożona kara, nie wziął jednak pod uwagę, iż wysokość nałożonej kary stanowi 211% wartości kontrolowanych produktów.

Ponadto skarżąca podniosła, iż z uwagi na to, że partia została wycofana z obrotu, a sama w sobie nie stanowiła zagrożenia dla życia i zdrowia, stopień naruszenia winien zostać określony jako niski a wysokość kary nie powinna przekraczać wartości wycofanej partii. Ustalenia poczynione przez organ w zakresie relacji wysokości kary do wartości zakwestionowanej partii naruszają - w opinii skarżącej - art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, bowiem organy nie wzięły pod uwagę wszystkich przesłanek opisanych we ww. przepisie.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i decyzja utrzymana nią mocy nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artkułem rolno-spożywczym zafałszowanym jest produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.

Celem prawa żywnościowego w myśl art. 8 rozporządzenia nr 178/2002 - jest ochrona interesów konsumentów. Prawo to powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma ono zapobiegać:

a) oszukańczym lub podstępnym praktykom,

b) fałszowaniu żywności,

c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd.

W myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002, podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Art. 17 ust. 2 in fine rozporządzenia nr 178/2002 stanowi, iż Państwa Członkowskie ustanawiają zasady dotyczące środków i kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego. Ustanowione środki i kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Stosownie do treści art. 8 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22 listopada 2011 r., s. 18 ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 1169/2011") podmiot działający na rynku spożywczym odpowiedzialny za informację na temat żywności zapewnia obecność i rzetelność informacji na temat żywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych. Natomiast art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 1169/2011 wskazuje, iż bez uszczerbku dla ust. 2-4 podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają przestrzeganie w przedsiębiorstwach pozostających pod ich kontrolą wymogów prawa dotyczącego informacji na temat żywności i odpowiednich przepisów krajowych mających znaczenie dla ich działalności i upewniają się, że wymogi te są spełnione.

W niniejszej sprawie ustalenia, że kontrolowane produkty nie spełniały wymagań producenta zawartych w specyfikacjach oraz oznakowaniu z uwagi na zaniżoną zawartość jaj, są bezsporne. Zostały stwierdzone w protokole kontroli i dokonane na podstawie wyników badań laboratoryjnych tych produktów, które to dowody nie zostały podważone w postępowaniu administracyjnym. Nie podważono także ustaleń organu co do zaniżonej wartości tłuszczu, jak i oceny organoleptycznej produktu w zakresie wyglądu, tj. obecności na powierzchni licznych pęknięć wobec wymagania "na powierzchni nieliczne pęknięcia".

Tak więc organy obu instancji zasadnie uznały, iż spółka dopuściła się zafałszowania polegającego na wprowadzeniu do obrotu produktu, w oznakowaniu którego podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu. Takie działanie wypełnia dyspozycję przepisu art. 3 pkt. 10 lit. c) ustawy o jakości handlowej.

Z art. 40a ust. 1 pkt 4 ww. ustawy o jakości handlowej wynika zaś, że ten kto wprowadza do obrotu artykuły rolno - spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 zł.

Ustalając wysokość kary, wojewódzki inspektor albo wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów oraz przychodu, a także wartość kontrolowanych artykułów rolno-spożywczych (ust. 5 powołanego artykułu). Oznacza to, że w przypadku, gdy w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż podmiot wprowadził do obrotu artykuły zafałszowane, Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych ma obowiązek wymierzyć temu podmiotowi karę pieniężną.

Skarżąca kwestionuje zaskarżoną decyzję podnosząc, że organ nie wyjaśnił, w jaki sposób przy ustalaniu wysokości kary uwzględniono wartość partii zakwestionowanych produktów.

Wskazać w tym miejscu należy, że organ tę wielkość oszacował samodzielnie, jako że prezes zarządu nie złożył w tym zakresie oświadczenia. Wezwanie organu nie zostało przez spółkę odebrane. I tak, wartość ta ustalona została na poziomie 2365,50 zł. Organ nie wypowiedział się w decyzji, jak ta okoliczność wpłynęła na wymiar nałożonej na nią kary.

Niemniej w odpowiedzi na skargę wskazał, że kara w wysokości 5.000 zł mieści się w granicach wynikających z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej i w ocenie organów jest adekwatna do stwierdzonych nieprawidłowości. Brak jest w ustawie o jakości handlowej jakichkolwiek wskazań, iż w przypadku kary z tytułu wprowadzenia do obrotu artykułów rolno - spożywczych zafałszowanych jej wysokość nie może przewyższać wartości partii produktu, którego nieprawidłowość dotyczy. Jak górną granicę ustawa wskazuje 10% przychodu kontrolowanego, w przedmiotowej sprawie kara w wysokości 5.000 zł mieści się w tej właśnie granicy. W przedmiotowej sprawie kara maksymalna mogłaby wynosić 183.580,30 zł (10% przychodu za rok 2016), a więc kara w wysokości 5.000 zł stanowi tylko 0,027 % przychodu przedsiębiorcy oraz 0,27 % kary maksymalnej. Na tej podstawie jednoznacznie - zdaniem organu - można stwierdzić, iż zarówno wielkość partii kontrolowanych makaronów, jak również ich wartość została wzięta pod uwagę przy szacowaniu wielkości kary pieniężnej, gdyż zgodnie z ww. wyliczeniami jest ona stosunkowo niska właśnie z uwagi na te przesłanki.

Sąd wskazuje, że w tej sprawie brak podstaw do stawiania zarzutów organom, tak jak czyni to skarżąca.

Zauważyć należy, że granice kary wyznacza w tej sprawie wielokrotnie już przywoływany przepis 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej. W tak określonych granicach o wysokości kary decyduje organ. Zatem przepisy przewidują karę maksymalną, a zadaniem organu jest dokonanie - w tak wyznaczonych granicach - niezbędnej jej indywidualizacji poprzez odniesienie wysokości kary do konkretnej sytuacji karanego podmiotu. W tym zaś zakresie argumentacja organu jest prawidłowa i odnosi się do wszystkich istotnych okoliczności ustalonych w sprawie.

Kara mieści się bowiem w ustalonych granicach, a okoliczności istotne dla jej wymiaru zostały zostały w tej sprawie ustalone. Obowiązkiem organu było wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji, jakie okoliczności były decydujące przy ustalaniu jej wysokości.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji o wysokości kary zdecydował stopień szkodliwości czynu, który oceniono jako wysoki i wyjaśniono motywy takiej oceny organu, odwołując m.in. się do celów prawa żywnościowego, którego zadaniem jest zapobieganie oszukańczym lub podstępnym praktykom, fałszowaniu żywności i wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd.

Podkreślić należy, że kara nałożona została po analizie sytuacji finansowej spółki. Sąd nie ma zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Brak bowiem przepisów ustalających konkretny sposób odziaływania określonych okoliczności na wymiar kary. Podkreślić należy, że nałożona kara stanowi ułamek możliwego obciążenia w tym zakresie. Sąd wskazuje przy tym, że kara - co do zasady - musi stanowić określoną dolegliwość finansową, musi bowiem przymusić do bezwzględnego respektowania prawa w przyszłości, a także stanowić formę represji za już dokonane naruszenie określonego obowiązku przez spółkę.

W literaturze przedmiotu znaleźć można adekwatny w tym zakresie wywód, że kara administracyjna, stanowiąc istotny bodziec ekonomiczny, zniechęcający do niewykonywania obowiązków o charakterze administracyjnym, ma w zamierzeniu ustawodawcy być skutecznym instrumentem nadzorczym, mającym za zadanie zapobiec powstawaniu bezprawia administracyjnego (J. Jendrośka, Kary administracyjne (w:) R. Mastalski (red.), Księga Jubileuszowa Profesora Marka Mazurkiewicza. Studia z dziedziny prawa finansowego, prawa konstytucyjnego i ochrony środowiska, Wrocław 2001, s. 50-51).

Skarżąca zdaje się jednak nie rozumieć wagi naruszeń, których się dopuściła oraz istoty i celu nałożonej na nią kary.

Otóż, skarżąca fałszowała produkty żywnościowe w rozumieniu art. 3 pkt. 10 lit. c) ustawy o jakości handlowej poprzez umieszczenie w ich oznakowaniu danych niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy ("w oznakowaniu którego podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu"). Tymczasem oznakowanie produktu (etykieta) jest podstawowym, a zwykle jedynym źródłem informacji o produkcie. Konsument działa w zaufaniu do prawdziwości danych tam zamieszczonych. Sam nie może ich bowiem zweryfikować. Skarżąca to zaufanie nadwyrężyła, ale uważa, że skoro zakwestionowane produkty nie stanowią zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi to stopień szkodliwości czynu powinien zostać ustalony na niskim poziomie.

Sąd z takim poglądem się nie zgadza. Interes społeczny w tej sprawie przeważa nad interesem indywidualnym skarżącej. Ten interes społeczny wyraża się nie tylko w obowiązku przestrzegania standardów bezpieczeństwa i jakości stawianych środkom spożywczym, ale także prawie do rzetelnej informacji, które to prawo konsumentów jest warunkiem dokonywania świadomych wyborów przekładających się na sferę ich interesów ekonomicznych.

Uwzględniając powyższe oraz brzmienie przepisu art. 3 pkt 10 lit. c) ustawy o jakości handlowej Sąd uznał, że racje ma organ wskazując, iż w niniejszej sprawie mamy odczynienia z zafałszowaniem produktów rolno-spożywczych, co w świetle brzmienia cytowanego wyżej art. 40a ust.1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej obligowało organ do wydania decyzji nakładającej karę pieniężan na podmiot wprowadzający do obrotu produkt zafałszowany. W ramach swoich obowiązków w ww. zakresie GIJHARS zanalizował i odniósł się do kwestii wysokości nałożonej kary przy uwzględnieniu dokonanych ustaleń oraz kryteriów określonych w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej.

Analiza ta w ocenie Sądu jest wystarczająca, a zatem mając na względzie, że o wysokości nałożonej kary - w ustawowych granicach - decyduje sam organ, to Sąd nie może w tym zakresie zakwestionować decyzji administracyjnej, o ile organ dokonał konkretyzacji przesłanek z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej w ustalonym stanie faktycznym, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz nie stwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić na podstawie art. 151 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).