Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1153/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.), Sędziowie : Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant ref. staż. Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2004 r. przy udziale na rozprawie sprawy ze skargi D.D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu represji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz D.D. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 1153/01

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własną z dnia [...] i umorzył postępowanie w sprawie o przyznanie D.D. uprawnienia do świadczenia pieniężnego, wszczęte wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2000 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że D.D. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a wniosek ten zasługuje na częściowe uwzględnienie. Strona wystąpiła o zliczenie wnioskowanej represji w dniu 18 czerwca 1998 r., tj. przed upływem terminu określonego w art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Wobec powyższego należało uchylić decyzję z dnia [...].

Jednocześnie, ponieważ sprawa została już rozstrzygnięta decyzją z dnia [...], przyznającą stronie uprawnienie do świadczenia pieniężnego, postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2000 r. stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć.

Na powyższe rozstrzygnięcie D.D. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przeprowadzając taką kontrolę, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Taka sytuacja zaistniała w sprawie niniejszej.

Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie wszczęte zostało z wniosku skarżącej pochodzącego z 25 sierpnia 2000 r. Z jego treści wynika wprost, że intencją D.D. było żądanie przyznania jej uprawnień kombatanckich "z tytułu pracy przymusowej".

Organ administracyjny, pomimo istnienia w obrocie prawnym wydanej w dniu [...] ostatecznej decyzji o przyznaniu skarżącej uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej uznał, że D.D. ponownie ubiega się o przyznanie takiego uprawnienia.

Tymczasem w zasługującym na pełną aprobatę wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 1990 r. (I S.A. 367/90) zawarta została teza, iż "stosownie do treści art. 61 § 1 k.p.a. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji".

Wniosek otwierający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści żądania, stanowi podstawę do wszczęcia postępowania wyjaśniającego mającego ustalić, czy domniemana jego treść zgodna jest z wolą osoby, od której pochodzi. Postępowaniu temu towarzyszy należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

W przeciwnym razie mamy do czynienia z naruszeniem art. 7 i art. 9 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia.

Podkreślić również należy, że w sprawach, w których strona nie sprecyzuje przepisów prawa, w ramach których żąda by jej sprawę rozpatrzono, organy administracji mają obowiązek rozpatrzenia sprawy na tle wszystkich przepisów, jakie w danym wypadku mogłyby mieć zastosowanie.

Obowiązkiem organu było zatem przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego mającego ustalić, czy przyjęcie, iż zamiarem skarżącej, wyrażonym w jej piśmie z sierpnia 2000 r., jest ponowne uzyskanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego, zgodne jest z jej rzeczywistą wolą, czy też może D.D. domaga się przyznania jej uprawnień kombatanckich w trybie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.).

W ocenie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego treść wniosku z dnia 25 sierpnia 2000 r. (k. 23 akt administracyjnych) rodziła po stronie organu obowiązek rozważenia, czy rozstrzygnięcie nie powinno zostać wydane na podstawie innych przepisów prawa materialnego.

Z drugiej jednak strony nie może ulegać najmniejszej wątpliwości, że w sytuacji wniosku jasno sprecyzowanego, w razie powstania wątpliwości co do zasadności twierdzeń w nim zawartych, obowiązkiem organu administracyjnego jest skorzystanie ze wszystkich środków dowodowych, w tym również w drodze odebrania oświadczenia złożonego w trybie art. 75 § 2 k.p.a.

Uzasadnienie zaniechania przeprowadzenia takiego dowodu treścią przepisu prawa materialnego, który to przepis nie może mieć zastosowania do stanu faktycznego opisanego we wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego, nie może wywołać spodziewanego przez autora decyzji administracyjnej rezultatu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sad Administracyjny uznał, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne wykazuje naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które nie mogło nie mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Uchylenie decyzji z dnia [...] oraz decyzji z dnia [...] powinno prowadzić do powtórnego postępowania. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, czy skierowane do organu żądanie nosi w sobie cechy zasadności czy też nie. W przypadku bowiem braku ustawowych przesłanek pozwalających na uwzględnienie zgłoszonego żądania organ da temu wyraz treścią podjętej decyzji.

Z powyższych względów, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w pkt 1 i 3 sentencji.

Z uwagi na treść zaskarżonej decyzji (brak przymiotu wykonalności) Sąd nie wydawał rozstrzygnięcia w trybie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).