Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 590/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 4, art. 25 ust. 2 pkt 6, art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art. 39 ze zn. 1, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia (...) marca 2020 r., nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy ( dalej: "organ I instancji") z dnia (...) stycznia 2020 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia K. S. ( dalej: skarżący") prawa do świadczenia wychowawczego.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art.17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256; dalej: "k.p.a.") oraz art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 27 ust.1 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407, ze zm.; dalej: "ustawa").

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia (...) września 2019 r. poinformowano skarżącego o przyznaniu świadczenia wychowawczego na trójkę dzieci na okres od (...) października 2019 r. do (...) maja 2021 r.

Dnia (...) grudnia 2019 r. zawiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia zasadności pobierania świadczenia wychowawczego na dzieci.

W piśmie z dnia (...) stycznia 2020 r. skarżący poinformował organ o tym, że wykonuje władzę rodzicielską, a także, że dzieci w 2019 r. przebywały pod jego opieką. Od około (...) września 2019 r. jego żona A. S. utrudniała kontakt z dziećmi, w związku z czym "powołał kuzynostwo, sąsiadów do jej nadzoru w domu gdyż jest niebezpieczna, chora [...], a nie miał możliwości powrócić do domu. Dzieci zostały uprowadzone prawdopodobnie (...) grudnia za granicę".

Obecny w dniu (...) stycznia 2020 r. w domu skarżącego pracownik socjalny oświadczył, że nie zastał skarżącego podczas wizyty, a z oświadczenia żony – A.S. wynikało, że mąż nie mieszka z nimi w N. Ł. i nie zna jego miejsca zamieszkania. Zostawił ją samą z dziećmi, nie dokłada się do ich utrzymania. Ma z nim jedynie kontakt telefoniczny lub za pomocą komunikatora Skype.

Powołaną na wstępie decyzją Wójt Gminy uchylił prawo do świadczenia wychowawczego przyznanego od (...) października 2019 r. do (...) maja 2021 r., stwierdzając, że dzieci, na które zostało ono przyznane, wbrew oświadczeniu, nie zamieszkują ze skarżącym w N.

Od tej decyzji odwołał się K. S., zarzucając że "decyzja stwarza zagrożenie dla dzieci". Wskazał, że "dzieci: K., O. i E. S. zamieszkiwały i pozostają stale" pod jego opieką oraz na jego utrzymaniu. Fakt uprowadzenia w dniu (...) grudnia 2019 r. dzieci został zgłoszony właściwym organom i służbom państwowym celem odnalezienia i doprowadzenia do domu. Nie zmienia to jednak faktu, że pozostają pod jego opieką prawną i na jego utrzymaniu. Dalej stwierdził, że środki przyznane na jego wniosek przekazywane były na wyłączne konto A. S. (dowód: załączony wyciąg z konta żony). Brak jest więc podstaw prawnych do uchylenia świadczenia. Podniósł, że niedoświadczony pracownik socjalny uległ fałszywym twierdzeniom i przebiegłej manipulacji chorej na [...] żony A. S. (dowód: wyciąg z dokumentacji medycznej A.S. ) i wydał "fałszywą opinię nieopartą na faktach". Zarzucił organom brak kontaktu mailowego, a także prowadzenie rozmów wyłącznie z żoną, pomijając obecne w domu "kuzynostwo", które na jego prośbę "nadzorowało sytuację w domu i bezpieczeństwo dzieci" oraz wykonywało prace pomocnicze w domu.

Kolegium nie podzieliło powyższych zarzutów i opisaną na wstępie decyzją utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

W sprawie za bezsporne organ uznał to, że prawo do świadczenia przyznano ojcu dzieci, w sytuacji gdy - jak sam potwierdza to w złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczeniu - od ok. (...) września 2019 r. nie mieszkał już wspólnie z rodziną, a dzieci przebywały pod opieką matki. Wobec tego świadczenia wychowawcze przyznane od dnia(...) października 2019 r. na troje dzieci były wypłacone stronie mimo braku prawa do tych świadczeń, bowiem bezspornie w dacie tej dzieci wspólnie nie zamieszkiwały już z ojcem. Oznacza to, że nienależnie pobrał świadczenie wychowawcze, co po myśli cytowanego art. 27 ust. 1 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy uzasadnia uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego.

Odnosząc się do postawionych zarzutów organ wskazał, że skoro skarżący nie mieszka z rodziną, to w świetle cyt. art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy chybiona jest jego argumentacja, że dzieci pozostają pod jego opieką i są na jego utrzymaniu. Za pozostającą bez wpływu na uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego uznał kwestię czy skarżący przekazywał "środki przyznane na jego wniosek" na konto żony, w sytuacji gdy nie był osobą uprawnioną do pobierania świadczenia.

Za chybiony uznał również zarzut odwołania, że organ I instancji nie kontaktował się ze skarżącym za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (maiIowo), gdyż w aktach sprawy nie było wniosku dotyczącego wyboru takiej formy doręczania pism. Podanie we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (złożonego w formie tradycyjnej - papierowej) obok adresu zamieszkania, adresu poczty elektronicznej - e-mail, nie jest tożsame z wyborem doręczania elektronicznego, który wymagał sformułowania wniosku w tym zakresie.

Skargę na powyższą decyzję złożył K. S. Do skargi dołączył

oświadczenie o swoim miejscu zamieszkania we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z rodziną oraz oświadczenie osób to potwierdzających. Wskazał, że nie wie na jakiej podstawie organ I instancji uchylił decyzją z dnia (...) stycznia 2020 r. prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci: K., O. i E. S. Wyjaśnił, że dzieci zamieszkiwały wspólnie z nim, dostarczał środki na ich utrzymanie i zapewniał "warunki". Jedynie przypuszcza, że jego żona, A. S., po rozmowie ze swoją matką w dniu (...) września 2019 r.- dowiedziawszy się, że jej rodzice nie przyjadą w odwiedziny i popsuła się ich sytuacja materialna za granicą- usiłowała uprowadzić dzieci, by uzyskać w ten sposób poprawę swojej sytuacji materialnej, kosztem dzieci. Sprawę uprowadzenia małoletnich dzieci przez chorą na [...] matkę przy pomocy jej rodziców zgłosił do Sądu Okręgowego w dniu (...) grudnia 2019 r. wraz z odpowiednimi wnioskami, celem zabezpieczenia przed dokonaniem przestępstwa.

Wskazał, że jego żona podała Urzędnikowi GOPS fałszywą informację, o tym, że nie mieszka on razem z dziećmi, a także, że nie zna jego miejsca zamieszkania czy pobytu. Wykorzystała chwilę jego nieobecności w domu, by uprawdopodobnić swoją fałszywą informację, podczas gdy on poszukiwał pracy. Nadmienił, że jego żona jest osobą chorą i niebezpieczną i nie mógłby pozostawić dzieci wyłącznie pod jej opieką bez nadzoru innych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Dodatkowo w piśmie z dnia (...) czerwca 2020 r. skarżący wniósł o " odrzucenie odpowiedzi na skargę i przyjęcie, że twierdzenie stanowiące podstawę prawną do uchylenia świadczenia wychowawczego jest niezgodne z prawdą i bezzasadne. Przez cały czas, córki zamieszkiwały wspólnie z nim pod adresem N. i były na jego utrzymaniu. Uległo to zmianie w dniu porwania ich za granicę, co zostało zgłoszone na Policję (...) grudnia 2019 r. w [....], następnie (...) grudnia 2019 r. w [...] i (...) grudnia 2019 r. w [...].

Celem wydania decyzji uchylającej (przyznanego wcześniej i należnego świadczenia wychowawczego na córki) było jedynie umożliwienie wydania decyzji o przyznaniu tych samych świadczeń matce (A.S.) po uprowadzeniu dzieci za granicę. Świadczenia przyznane od stycznia matce dzieci spływały na to samo konto bankowe A. S., na które spływały świadczenia, o których mowa w skardze. Miało to na celu zatuszować i uniemożliwić odnalezienie dzieci i dowiedzenie się o miejscu ich przebywania, gdy matka będzie ubiegać się o podobne świadczenia za granicą. Podkreślił, że ani na chwilę nie zmienił miejsca zamieszkania od (...) maja 2017 roku, mieszkał wspólnie z dziećmi pod adresem N.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 15 zzs4 ust 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374) zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2020 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Przemawiał za powyższym przedmiot sprawy, gdyż rozstrzygniecie może mieć wpływ na sytuację materialną skarżącego.

Poza brakiem udziału stron w tym postępowaniu, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.: Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi – art. 134 P.p.s.a. Strony zaś zawiadomione o terminie posiedzenia mają prawo przedstawiać swoje stanowiska w sprawie.

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Kontrola dotyczy decyzji Kolegium utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia (...) stycznia 2020 r. uchylającej prawo do świadczenia wychowawczego od dnia (...) października 2019 r. do (...) maja 2021 r.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, (...). O każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego osoba otrzymująca świadczenie wychowawcze jest obowiązana niezwłocznie powiadomić organ właściwy wypłacający to świadczenie (art. 20 ust. 1 ustawy).

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy: organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

Świadczenie pobrane pomimo braku podstaw stanowi świadczenie nienależnie pobrane (art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy).

Zmiana sytuacji rodzinnej lub dochodowej rodziny mającej wpływ na prawo do świadczenia jest okolicznością powodującą ustanie prawa do świadczenia wychowawczego. W sytuacji gdy sytuacja taka zaistnieje, a osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobrania, mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnym. ( wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 336/17, to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego jest nowym postępowaniem wobec postępowania zakończonego materialnoprawną czynnością ustalenia prawa do świadczenia, wymaga wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym dowodowego zgodnie z przepisami i zasadami k.p.a. ( art. 28 ustawy). O ile bowiem ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego obecnie nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, to zmiana lub uchylenie tego prawa odbywa się nadal poprzez wydanie takiej decyzji ( art. 13 a ustawy).

W kontrolowanej sprawie ustalono, że skarżący pobierał świadczenie wychowawcze po informacji Wójta Gminy z dnia (...) września 2019 r. o przyznaniu mu tego świadczenia na trójkę dzieci na okres od (...) października 2019 r. do (...) maja 2021 r.

Decyzją Wójta Gminy z dnia (...) stycznia 2020 r. utrzymaną w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją Kolegium, uchylono prawo do świadczenia wychowawczego od (...) października 2019 r. do (...) maja 2021 r., jako podstawę wskazując brak wspólnego zamieszkiwania z dziećmi.

Organ I instancji prawidłowo wszczął i zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia zasadności pobierania świadczenia wychowawczego, ale zebrany materiał dowodowy nie dawał, podstaw do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że decyzja wydana w trybie art. 27 ustawy co do zasady ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc tzn. z mocą na przyszłość, od daty wydania decyzji. Nie może w związku z tym dotyczyć świadczeń już skonsumowanych ( wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 405/19, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2019 r, sygn. akt III SA/Gd 172/19, WSA w Bydgoszczy II SA/Bd 155/19). Uchylenie decyzji z mocą wsteczną i związane z tym pozbawienie strony prawa do wypłaconego jej już świadczenia jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku wystąpienia świadczenia nienależnego pobranego. W innych sytuacjach brak jest podstaw do przyjęcia dopuszczalności pozbawienia strony przyznanego uprawnienia z mocą wsteczną. (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Go 554/19).

Organ I instancji decyzją z dnia (...) stycznia 2020 r. uchylił prawo do świadczenia wychowawczego za okres od (...) października 2019 r. do (...) maja 2021 r., a więc z mocą wsteczną czego skutkiem było, że świadczenie wychowawcze nie przysługiwało skarżącemu przez cały okres świadczeniowy. W decyzji organu I instancji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano wyłącznie art. 27 ustawy, co w związku z wcześniejszymi uwagami oznaczałoby wadliwość decyzji, z uwagi na to, że przepis ten może być podstawą wyłącznie uchylenia decyzji na przyszłość. Nieprawidłowość ta została jednak usunięta decyzją Kolegium, które jako podstawę rozstrzygnięcia wskazało także art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy, dotyczący świadczeń nienależnie pobranych, usprawiedliwiając tym samym możliwość uchylenia świadczenia wstecz.

W sprawie bezsporne jest, że świadczenie zostało przyznane na rzecz skarżącego. To on wystąpił z wnioskiem o jego przyznanie również informacja o przyznaniu została skierowana do niego. W związku z powyższym nie budzi wątpliwości, że ocena przesłanek do przyznania tego świadczenia tj. wspólnego zamieszkiwania i utrzymywania dzieci powinna być dokonywana w stosunku do jego osoby. Z akt sprawy wynika, że skarżący składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego został pouczony o podstawie prawnej i zasadach przyznawania wnioskowanego świadczenia.

Spór sprowadzał się natomiast do ustalenia czy skarżący spełniał wszystkie przesłanki przyznania mu świadczenia a w szczególności czy zamieszkiwał wspólnie z dziećmi w dacie składania wniosku a także w okresie pobierania tego świadczenia.

Organy za bezsporny przyjęły fakt, że w dacie, w której przyznano świadczenie skarżącemu, nie zamieszkiwał on z dziećmi. Do powyższych ustaleń doszły na podstawie oświadczenia pracownika socjalnego zawartego w notatce służbowej z dnia (...) stycznia 2020 r., że ani razu nie zastał skarżącego w domu, oświadczenia skarżącego złożonego, co podkreślono, pod rygorem odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, w którym wskazał, że od około (...) września 2019 r. żona utrudniała kontakt z dziećmi, oraz że nie miał możliwości powrotu do domu.

Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala udzielić w sposób pewny odpowiedzi na pytanie czy dzieci skarżącego zamieszkiwały z nim w dacie złożenia wniosku, w okresie pobierania przez niego tego świadczenia, czy też wspólne zamieszkiwanie ustało, a jeśli tak w jakiej dacie, i czy miało charakter stały, czy też przejściowy. Należy przy tym wskazać, że w związku z konstytutywnym charakterem decyzji, ustalenie dokładnej daty, od której prawo do świadczenia jako nienależnie pobranego należy ewentualnie uchylić, jest konieczne. Data ta musi zostać ustalona w sposób pewny. Data, z którą dochodzi do uchylenia świadczenia wychowawczego powinna być bezpośrednio wskazana w treści rozstrzygnięcia (osnowie) decyzji. Rozstrzygnięcia decyzji nie można domniemywać czy wyprowadzać z treści uzasadnienia, ponieważ powinno ono być wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 lipca 2019 r. III SA/Kr 405/19 ).

Wprawdzie w złożonym przez skarżącego oświadczeniu, któremu organy przypisują największą moc dowodową, z uwagi na jego złożenie pod rygorem odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, pojawia się informacja o tym, że żona A. S. od (...) września 2019 r. utrudniała mu kontakty z dziećmi, jak również że nie miał możliwości powrotu do domu, co można by interpretować, że nie mieszkał razem z dziećmi, to jednak w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz w skardze do Sądu skarżący konsekwentnie podnosił, że zamieszkiwał wspólnie z dziećmi do dnia (...) grudnia 2019 r., kiedy dzieci zostały prawdopodobnie uprowadzone przez ich matkę za granicę, a organy temu nie zaprzeczyły.

Skarżący wyjaśniał, że fakt jego nieobecności został wykorzystany przez chorą na [...] żonę, która manipulując pracownikiem socjalnym wskazała, że nie utrzymuje on kontaktu z dziećmi, podczas gdy jego nieobecność spowodowana była poszukiwaniem pracy. Do skargi dołączył oświadczenie, że od maja 2017 r. do chwili obecnej stale zamieszkuje pod adresem Ł. wraz z rodziną, od tego czasu nie zmieniał swojego pobytu. Razem z nim do (...) grudnia 2019 r. przebywały tam jego dzieci, które po tej dacie zostały najprawdopodobniej uprowadzone przez matkę chorą na [...]. Fakt zamieszkiwania skarżącego pod wskazanym adresem potwierdził w formie oświadczenia sołtys oraz sąsiad M.P.

Tym twierdzeniom nie przeczy oświadczenie pracownika socjalnego, złożone w notatce urzędowej sporządzonej podczas jednej z wizyt w domu skarżącego, o tym że ani razu nie zastał skarżącego w domu. Ze sporządzonej notatki nie wynika bowiem, w jakich godzinach dokonywano wizyt, a także jak często. Wobec braku powyższych informacji, trudno jest zweryfikować twierdzenia skarżącego, że fakt jego nieobecności spowodowany był poszukiwaniem pracy. Nie wyjaśniono również czy podczas pobytu obecni byli inni członkowie rodziny – kuzynostwo, na które wskazuje skarżący, a także co było im wiadome w sprawie nieobecności skarżącego. Słusznie skarżący zarzuca, że nie podjęto próby skontaktowania się z nim celem ustalenia czy zamieszkuje wspólnie z dziećmi a poprzestano na twierdzeniu obecnej podczas wywiadu matki dzieci, że utrzymuje wyłącznie kontakt telefoniczny lub przez komunikatory. Niewyjaśniona została kwestia na czym miało polegać wskazane w oświadczeniu utrudnianie przez matkę kontaktu z dziećmi. Na tle oświadczenia skarżącego powstają niedające się usunąć wątpliwości, czy małżonkowie w tym okresie zamieszkiwali wspólnie z dziećmi, a skarżący - jak twierdzi - opuszczał mieszkanie w celu poszukiwania pracy, przy tym celem zapewnienia opieki nad dziećmi poprosił kuzynów, których obecność miała również pomagać w utrudnianych przez matkę kontaktach z dziećmi. Nie wiadomo także, czy niemożliwość powrotu, o której pisze w oświadczeniu z dnia (...) stycznia 2020 r. dotyczyła wyłącznie sytuacji kryzysowych powstających podczas jego nieobecności w związku z poszukiwaniem pracy, czy też skarżący w tym czasie zamieszkiwał pod innym adresem, a jeśli tak pod jakim. Nie można również wykluczyć możliwości chwilowego nawet kilkunastodniowego wyjazdu z miejsca zamieszkania bez zamiaru opuszczania go na stałe. Niewyjaśniona również została kwestia czy opuszczanie przez dzieci miejsca zamieszkania w dniu (...) grudnia 2019 r. miało charakter stały czy tymczasowy. Z dołączonych do skargi oświadczeń wynika, że skarżący od maja 2017 r. zamieszkuje stale pod adresem Ł. wraz z rodziną. Jednocześnie w aktach znajduje się oświadczenie matki dzieci o tym, że "wnosi o wycofanie wszelkich otrzymywanych przez nią świadczeń i zasiłków ponieważ aktualnie mieszka wraz z rodziną poza granicami Unii Europejskiej", ale nie wiadomo z tego czy razem z nią opuściły kraj również dzieci, czy mieszkają razem ze skarżącym.

Przypisywanie w takich okolicznościach nadmiernego znaczenia złożonemu przez skarżącego w dniu (...) stycznia 2010 r. oświadczeniu, w sytuacji, gdy dodatkowo w każdym z kolejnych pism procesowych skarżący próbuje dowieść, że do grudnia 2019 r. dzieci razem z nim zamieszkiwały, a dowody w sprawie są bardzo skąpe, niejednoznaczne i pozwalające na różną interpretację faktów, które mają jednoznaczne znaczenie dla rozstrzygnięcia, skarżący zaś sam przyznaje, że nie potrafi odpowiednio przedstawić swych racji i wskazać właściwego kierunku weryfikacji decyzji, narusza zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zaufania do władzy publicznej ( art. 8 k.p.a.), prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego ( art. 77 § 1 k.p.a. ) a także zasady oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

W istocie w sporządzonych przez skarżącego pismach jest wiele niespójności.

Raz wskazuje, że dzieci zostały uprowadzone (...) grudnia 2019 r., następnie w odwołaniu, że zamieszkiwały i pozostają stale pod jego opieką i na jego utrzymaniu, w skardze do Sądu, że dzieci do czasu uchylenia prawa do świadczenia przebywały z nim w mieszkaniu, dalej w tej samej skardze, że w grudniu zostały porwane, następnie w oświadczeniu dołączonym do skargi, że razem z rodziną stale zamieszkuje pod wskazanym we wniosku adresem.

Zebrane jednak w sprawie dowody nie pozwalają na ocenę czy brak spójności w wyjaśnieniach skarżącego jest wynikiem konfabulacji i próby utrzymania przyznanego świadczenia, czy faktycznie trudności w wyartykułowaniu i przedstawianiu swoich racji.

Ze znajdujących się w aktach materiałów dowodowych wynika, że między małżonkami istnieje konflikt dotyczący opieki nad dziećmi, co powinno skłonić do większej dokładności w zbieraniu, weryfikacji i ocenie dowodów, a przede wszystkim powinno skłonić do pozyskania innych dowodów i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sytuacji, gdy każdy z małżonków próbuje zaprzeczyć twierdzeniom drugiego.

Zaznaczyć jednak należy, że zasadnie SKO wskazuje, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje to, na czyje konto przekazywane były środki. Skarżący twierdził bowiem, że świadczenie wychowawcze przekazywane było na rachunek jego żony, co jego zdaniem bezzasadnym czyniło postępowanie w zakresie nienależnie pobranych świadczeń. Na dowód przedłożył kserokopie wyciągu z rachunku bankowego A.S. potwierdzające przelew świadczenia wychowawczego na kwotę 1500 zł za miesiąc lipiec, sierpień, październik i listopad 2019 r. Z punktu widzenia kontroli decyzji bez znaczenia pozostaje to, na czyje konto dokonuje się wypłaty świadczenia. Organ wypłaca świadczenie na rachunek podany we wniosku, nie weryfikując go, beneficjentem w tych okolicznościach jest zawsze wnioskodawca. Kwestia ewentualnych rozliczeń pozostaje poza sferą tego postępowania.

Nie będzie również miał znaczenia podnoszony przez skarżącego fakt utrzymywania dzieci w sytuacji, gdy postępowanie wykaże, że dzieci z nim nie zamieszkiwały. Z cytowanego na wstępie przepisu art. 4 ustawy jasno wynika, że bezwzględnymi przesłankami przyznania świadczenia wychowawczego jest zarówno utrzymywanie, jak i wspólne zamieszkiwanie rodzica z dziećmi. Niespełnienie choćby jednej przesłanki powodować będzie utratę prawa do tego świadczenia. Sąd jednak zaznacza, że chwilowa nieobecność w domu czy nawet krótkotrwały wyjazd poza miejsce zamieszkania nie są jednoznaczne z niezamieszkiwaniem rodzica z dziećmi. Istotne są konkretne okoliczności.

Nie jest także zasadny zarzut skarżącego dotyczący nieprawidłowego sposobu informowania o przebiegu postępowania i pominięcie wskazanego przez niego adresu email. Słusznie organ II instancji twierdzi, że podanie we wniosku poza adresem zamieszkania adresu email nie oznacza, że skarżący jako formę kontaktu wybrał drogę mailową.

Zgodnie z art. 39 1 § 1 k.p.a.: doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z następujących warunków:

1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej;

2) wystąpi do organu administracji publicznej o takie doręczenie i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny;

3) wyrazi zgodę na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny.

Według § 1a tego przepisu organ administracji publicznej może zwrócić się do strony lub innego uczestnika postępowania o wyrażenie zgody na doręczanie pism w formie dokumentu elektronicznego w innych, określonych przez organ kategoriach spraw indywidualnych załatwianych przez ten organ. Stosownie do § 1b organ administracji publicznej może wystąpić o wyrażenie zgody, o której mowa w § 1 pkt 3 lub w § 1a, przesyłając to wystąpienie za pomocą środków komunikacji elektronicznej na adres elektroniczny strony lub innego uczestnika postępowania.

Art. 391 § 1c k.p.a. stanowi, że do wystąpienia, o którym mowa w § 1b, nie stosuje się art. 46 § 3-8. Jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, organ administracji publicznej doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego (art. 391 § 1d k.p.a.).

Żadna z opisanych wyżej sytuacji nie miała miejsca w sprawie. Skarżący nie zdeklarował takiego sposobu doręczania. Wskazanie we wniosku poza adresem zamieszkania adresu email nie spełnia tych warunków.

Mając to wszytko na uwadze Sąd stwierdza, że decyzja uchylająca w całości przyznane świadczenie wychowawcze, jako nienależnie pobrane, jest przedwczesna, bo wydano ją bez dokładnego wyjaśniania wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Jak wyżej przedstawiono nie wykazano w sposób pewny by skarżący w dacie składania wniosku i od kiedy konkretnie nie zamieszkiwał razem z dziećmi. Ustalone przez organ okoliczności zawierają luki, które nie mogą być interpretowane na niekorzyść skarżącego. Braki te są na tyle istotne, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Postępowanie dowodowe powinno wyjaśnić, jak częste były wizyty pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania skarżącego, w jakich godzinach się odbywały, a także jakie były przyczyny nieobecności skarżącego, celem potwierdzenia bądź to wersji prezentowanej przez żonę skarżącego, że nie zamieszkiwał wspólnie z dziećmi i ich nie utrzymywał, bądź też wersji skarżącego, że jego nieobecność w miejscu zamieszkania dzieci spowodowana była poszukiwaniem pracy, a także i od kiedy dzieci nie zamieszkują ze skarżącym. W miarę potrzeby organ powinien przesłuchać kuzynów skarżącego, których dane umożliwiające przesłuchanie w charakterze świadków powinien wskazać skarżący, jak również najbliższych sąsiadów na okoliczność zamieszkiwania skarżącego pod wskazanym adresem w okresie, na który zostało przyznane świadczenie, jak również uwzględnić pozostałe wskazówki Sądu zawarte w uzasadnieniu, co przyczyni się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Dopiero tak ustalony stan faktyczny będzie mógł stanowić podstawę rozstrzygnięcia.

Mając to wszytko na wadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c. P.p.s.a.