Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 449/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7,  art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.) Protokolant specjalista Agnieszka Górecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez koncesji 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego na rzecz skarżącego kwotę [...] zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., znak [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. (dalej jako Prezes WUG, organ) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. (dalej jako organ I instancji, Dyrektor OUG) z dnia [...] r., znak: [...], w przedmiocie ustalenia T. T. (dalej jako strona, skarżący) opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] Mg (ton) kopaliny - piasku na działkach o nr ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...] (obręb [...] C.) w miejscowości C., gmina C., powiat [...], województwo L., w okresie od [...] r. do [...] r., w kwocie [...] zł.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dnia [...] r. do Okręgowego Urzędu Górniczego w K. (dalej jako OUG) wpłynęło pismo informujące o wydobywaniu kopaliny z terenu opisanej wyżej nieruchomości. W trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej na wymienionych wyżej działkach [...] r. przez pracowników OUG stwierdzono wyrobisko eksploatacyjne wraz ze zwałowiskiem mas ziemnych (k. 7-9). Prace wydobywcze prowadzone były również w czasie przeprowadzania przedmiotowej wizji lokalnej.

W decyzji organu I instancji opisano sprzęt, którym prowadzone były prace wydobywcze, a rozpytani operatorzy sprzętu stwierdzili, że pracują przy budowie stawu rybnego.

W konsekwencji organ I instancji wszczął postępowanie w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji i stosowne zawiadomienie wystosował do strony (k. 12). Pismo jednak, mimo prawidłowego adresu strony i dwukrotnej awizacji nie zostało podjęte przez adresata (k. 10-11). Niemniej jednak organ uznał, że strona posiadła wiedzę

o toczącym się postępowaniu z telefonicznej rozmowy zastępcy Dyrektora OUG przeprowadzonej [...] r., na okoliczność której sporządzona została notatka urzędowa (k. 51). W tym dniu też zostały przeprowadzone oględziny na nieruchomości opisanej na wstępie, jednakże w aktach administracyjnych brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru przez stronę zawiadomienia o terminie przeprowadzenia oględzin. W ocenie organu I instancji opisana rozmowa była wystarczająca dla powzięcia przez stronę wiedzy o wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego. Świadczy o tym również pismo strony z [...] r. oraz protokół przesłuchania strony [...] r.

Jednocześnie organ I instancji pismami z [...] i [...] r. zwrócił się odpowiednio do Marszałka Województwa L. oraz do Starosty W. o nadesłanie wszelkiej dokumentacji związanej z realizacją inwestycji prowadzonej na terenie opisanych działek. Organ również skierował do strony zawiadomienie [...] r. o terminie zaplanowanych na [...] r. oględzinach miejsca wydobywania kopaliny. Organ stwierdził, że strona wprawdzie nie podjęła zawiadomienia, jednakże było ono wysłane na prawidłowy adres, zaś niepodjęcie nastąpiło pomimo dwukrotnego awizowania. Ponadto, co wynika ze wskazanej wyżej notatki, zastępca dyrektora OUG telefonicznie poinformował stronę o przeprowadzaniu oględzin przed ich rozpoczęciem w dniu [...] r. W ich wyniku ustalono, że na ww. działkach istniały dwa niepołączone ze sobą wyrobiska odkrywkowe, typu wgłębnego o głębokości od 3 do 5,5 m. Spągi ww. wyrobisk posiadały nieregularną konfigurację. Jedno wyrobisko ujawnione na ww. działkach znajdowało się w północno - wschodniej części obszaru poddanego oględzinom, będąc prostokątem o wymiarach: 116 m na kierunku wschód - zachód i 10 m na kierunku północ - południe. Drugie z wyrobisk (większe) posiadało wygląd wieloboku o kształcie litery "L". Najdłuższy bok tego wyrobiska na kierunku wschód - zachód posiadał długość 560 m, zaś długości boków na kierunku północ - południe wynosiły odpowiednio: 23 m po stronie wschodniej i 82 m po stronie zachodniej. Zatem część zachodnia tego wyrobiska była prostokątem o wymiarach 426 m x 82 m, a część wschodnia prostokątem o wymiarach 134 m x 23 m. Wydobywanie kopaliny z obydwu wyrobisk prowadzone było jednym piętrem wydobywczym, w warstwie suchej. Urabianą kopaliną był piasek barwy rdzawo - żółtej, miejscami żółty, średnioziarnisty, lekko wilgotny, zagliniony, o naturalnym zagęszczeniu. W trakcie oględzin wykonano dokumentację fotograficzną i sporządzono wykaz współrzędnych pomierzonych punktów. W oparciu o dane uzyskane w wyniku przedmiotowych oględzin sporządzona została "Dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji".

Podczas przesłuchania [...] r. strona zeznała, że na przedmiotowych działkach wykonywane były prace związane z budową stawu - łowiska wędkarskiego, na podstawie prawomocnej decyzji Starosty W. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na realizację ww. inwestycji (decyzja Starosty W. z dnia [...] r., nr [...] – w dalszej części uzasadnienia określana również jako decyzja Starosty W. lub jako pozwolenie na budowę, decyzja w przedmiocie pozwolenia na budowę).

Odnośnie tej decyzji organ I instancji ustalił, że Wojewoda L. decyzją

z dnia [...] r. stwierdził nieważność decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę, na co strona wniosła odwołanie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organ zatem pismem z [...] r. zwrócił się do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej również jako GINB) z prośbą o informację w sprawie rozstrzygnięcia odwołania. W odpowiedzi pismem z [...] r., znak [...], Główny Urząd Nadzoru Budowlanego poinformował, iż postanowieniem z [...] r., znak [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie, przez stronę terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody L.. Na postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu z [...] r. strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Następnie organ I instancji postanowieniem z [...] r. dopuścił, jako dowody w sprawie następujące dokumenty: 1) notatkę z [...] r. wraz z trzema kartami zdjęć i szkicem polowym, 2) notatkę służbową z [...] r. 3) notatkę służbową z [...] r., 4). protokół z oględzin z [...] r., 5) notatkę służbową z [...] r., 6). dokumentację ustalającą ilość wydobytej kopaliny z dnia [...] r., oraz zawiadomił stronę pismem

z [...] r. o zebranym materiale dowodowym, w oparciu o który wydana została niniejsza decyzja. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa i nie zapoznała się z materiałem dowodowym.

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny organ I instancji powołując się na przepisy art. 140 ust. 1 i 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz. U. z 2016, poz. 113 na dzień wydania decyzji przez organ I instancji – dalej również jako pgg), ustalił opłatę podwyższoną w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny.

W ocenie Dyrektora OUG na terenie przedmiotowych działek doszło do wydobycia kopaliny. Strona co prawda przystąpiła do prac związanych z budową stawu - łowiska wędkarskiego w oparciu o projekt budowlany, który został zatwierdzony przez Starostę W., lecz prace wykonywane na działkach objętych projektem w istocie zmierzały do wydobycia kopaliny bez koncesji, pod pozorem budowy stawu. O tym, iż inwestycja ta ukierunkowana była na wydobycie kopaliny, a następczo dopiero na budowę stawu świadczy w ocenie organu fakt,

iż działki, na których realizowano inwestycję budowy stawu zostały uprzednio rozpoznane pod kątem zalegającego tam złoża kopaliny. Dokumentacja złoża kopaliny została zatwierdzona przez Marszałka Województwa L. decyzją

z [...] r., znak: [...]. Strona jakkolwiek podjęła starania o uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację wydobycia kopaliny, jednak postępowanie w tym przedmiocie zostało zakończone decyzją Wójta Gminy C. z [...] r., o znaku [...].

Decyzja o pozwoleniu na budowę stawu w ocenie organu I instancji nie dawała stronie prawa do wydobywania kopaliny ze złoża. Sama strona zresztą zeznała, że planowała prowadzić wydobycie w oparciu o udzieloną koncesję, czemu jednak stały na przeszkodzie postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Długi okres oczekiwania na zmianę planu spowodował, że strona uzyskała pozwolenie na budowę stawu po to, by móc prowadzić omawianą eksploatację.

Organ wskazał ponadto, że wszelkie czynności dokonane na podstawie decyzji Starosty W. z dnia [...] r. mające postać wydobywania kopaliny nie mogą zostać uznane za podjęte w granicach prawa. Ustalono,

że wydobyta kopalina na bieżąco była sprzedawana i wywożona na budowę obwodnicy W.. Takie też zapisy widnieją w projekcie budowlanym zatwierdzonym przez Starostę W. decyzją z dnia [...] r. Z zapisów tych wynika, że "urobek pozyskany przy wykopie zbiornika wodnego po opuszczeniu placu budowy stanie się odpadem" i zostanie "wbudowany w nasyp drogowy obwodnicy W.". Wyjaśnić jednak należy, że wydobyte masy z terenu ww. działek nie mogą zostać uznane za odpad, bowiem jak wspomniano wcześniej na ww. działkach udokumentowane zostało złoże kruszywa naturalnego - piasków skaleniowo - kwarcowych "C. II".

W związku z tym działania strony zmierzające do budowy zbiornika wodnego - łowiska, miały charakter wydobywania kopaliny bez koncesji i czerpania z tego tytułu określonych korzyści majątkowych. Ponadto, o tym, że zamierzoną i prowadzoną przez T. T. działalnością było wydobywanie kopaliny, nie zaś budowa zbiornika wodnego - łowiska wędkarskiego, świadczy również treść uzasadnienia przywołanej wyżej decyzji Wojewody L. z dnia [...] r. stwierdzającej z urzędu nieważność ww. decyzji Starosty W. z dnia [...] r. Jak wynika bowiem z tegoż uzasadnienia strona nie złożyła wniosku o pozwolenie na budowę studni, bez której zbiornik ten nie mógłby funkcjonować jako łowisko.

Określenia ilości wydobytej kopaliny dokonano poprzez obliczenie objętości wydobytej kopaliny, następnie mnożąc ją przez gęstość objętościową przedstawioną w powołanej wyżej dokumentacji geologicznej - 1,55 t/m3. Objętość wydobytej kopaliny obliczono w programie C- GEO z wykorzystaniem pomiarów geodezyjnych wykonanych [...] r. Na podstawie pomierzonych punktów utworzono numeryczny model powstałego wyrobiska w postaci nieregularnej siatki trójkątów. Następnie zmodyfikowano boki trójkątów w taki sposób aby uwzględnić linie nieciągłości (dolne i górne krawędzie). Na podstawie mapy do celów projektowych wykonanej przez uprawnionego geodetę – D. M. wg stanu na dzień [...] r. utworzono numeryczny model terenu nieprzekształconego robotami ziemnymi (górniczymi). W programie C-GEO obliczono objętość bryły ograniczonej od dołu utworzonym numerycznym modelem wyrobisk, natomiast od góry - numerycznym modelem terenu nieprzekształconego robotami ziemnymi (górniczymi). Po dokonaniu analizy błędów pomiarowych oraz po uwzględnieniu miąższości nadkładu - odpowiednio 0,30 m w jednym wyrobisku i 0,40 m w drugim wyrobisku - obliczona objętość wydobytej kopaliny wynosi [...] m3. Po pomnożeniu tej objętości przez wskazaną wyżej wartość gęstości objętościowej, ilość wydobytej kopaliny wyniosła [...] Mg (ton).

Organ I instancji umorzył postępowanie w części dotyczącej wykonywania działalności polegającej na wydobywaniu bez wymaganej koncesji kopaliny - piasku na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], ponieważ nie stwierdzono na tychże działkach wydobywania kopaliny.

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie koncentrując się przede wszystkim na tym, że nie prowadziła wydobycia kopaliny, lecz działała w oparciu o pozwolenie na budowę stawu.

W wyniku rozpoznania odwołania Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm. – dalej również jako kpa) w związku z art. 140 ust. 1 i 140 ust. 2 pkt 2 pgg).

Organ podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji,

a w wyniku analizy dokonanych ustaleń przez pryzmat przepisów Prawa geologicznego i górniczego Prezes WUG nie dał wiary twierdzeniom strony, że

w rzeczywistości nie prowadziła eksploatacji kopaliny, lecz budowę stawu rybnego, na co zresztą przedstawiła uzyskane pozwolenie na budowę. Organ podkreślił, że budowa stawu i uzyskane pozwolenie na jego budowę miały charakter pozorny,

a zamiarem strony nie była budowa zbiornika wodnego, lecz wydobycie kopaliny.

W ocenie organu uzyskanie Decyzji Starosty W. Nr [...] z dnia

[...] r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę ziemnego uszczelnionego zbiornika wodnego - łowiska wędkarskiego w tej samej przestrzeni, na której wcześniej (w kwietniu 2014 r.) strona sama udokumentowała złoże piasku jest działaniem w pełni świadomym, mającym na celu szybkie "ominięcie" przepisów Prawa geologicznego i górniczego i podjęcie wydobycia jeszcze przed uzyskaniem wymaganej koncesji. W ocenie organu II instancji pod znakiem zapytania stoi sama zasadność i sposób budowy łowiska wędkarskiego o docelowych rzędnych dna wykopu, które określono od [...] do [...] m n.p.m. (str. 22 projektu budowlanego), w kontekście występowania czwartorzędowego poziomu wodonośnego o zwierciadle swobodnym, które stabilizuje się na rzędnej około 181 m n.p.m. (str. 17 Dokumentacji geologicznej - płyta CD). Przy założeniu takich rzędnych wykopu, dno wyrobiska zatem byłoby "suche" i znajdowało ponad 2 m nad zwierciadłem wody gruntowej. Dowodzi tego między innymi przekrój geologiczny A-A’ stanowiący załącznik 2a w Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "C. II". Ustalenia projektu dot. późniejszego uszczelnienia zbiornika i budowy studni (na podstawie odrębnej dokumentacji projektowej wykonanej w nieokreślonej przyszłości) do poboru wód podziemnych do jego napełnienia są nieprzekonywujące. Ponadto, zgodnie z zapisami projektu budowlanego z października 2014 r., urobek pozyskany przy wykopie zbiornika po opuszczeniu placu budowy w ilości [...] m3 miał stanowić odpad o kodzie 01 01 02, tj. odpad z wydobywania kopalin innych niż rudy metali), który miał być wbudowywany w nasyp drogowy budowanej obwodnicy W. (str. 23 i 26 projektu budowlanego - karta 17120).

W ocenie organu odwoławczego o fakcie sprzedaży wydobytej kopaliny przez przedsiębiorstwo strony na budowę obwodnicy W., świadczy pismo Komendanta Komisariatu Policji w B. do Starostwa Powiatowego w W. z dnia [...] r., znak: [...] - (karta 32). Zdaniem organu II instancji fakty te dowodzą, że od samego początku tj. momentu udokumentowania złoża "C. II" i później złożenia wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopaliny, podstawowym celem odwołującego się było wydobywanie piasku.

Kolejna okoliczność zresztą również wykazana przez organ I instancji to fakt wydobycia piasku, będącego bez wątpienia udokumentowanym złożem, a co za tym idzie niedopuszczalność traktowania tej kopaliny jako odpadu. Tak więc zupełnie niezrozumiałym jest zarzut zawarty na stronie 6 i 7 odwołania (pkt 13), jakoby organ I instancji nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu uzasadnienia dla oceny czy "masy ziemne usuwane w związku z budową stawów rybnych nie mogą być odpadami". Oczywistym jest, że nie mogą te "masy ziemne" być odpadami, bo są udokumentowanym złożem piasku. Dodatkowo, na co zwraca uwagę organ II instancji, odwołujący się nie uzyskał pierwotnie zamierzonego celu "wykonanie obiektu budowlanego" w myśl pozwolenia, tj. nie wybudował przedmiotowego zbiornika.

Ostatecznie odwołujący się na mocy decyzji Marszalka Województwa L. z dnia [...] r., znak: [...] uzyskał koncesję na wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego (piasku) "C. II", położonego w miejscowości C., powiat [...], województwo L. i to w szczególności na działkach o numerach ewidencyjnych wymienionych w punkcie 1 sentencji zaskarżonej decyzji, a więc na działkach, na których organ I instancji stwierdził wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji. Jak wynika z pisma organu I instancji z dnia [...] r, znak: [...], przed organem tym toczy się postępowanie w sprawie zatwierdzenia planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego Kopalnia piasku "C. II" w miejscowości C., na okres od [...] r. do [...] r.

Organ odwoławczy uznał za prawidłowe ustalenia dotyczące daty początkowej wydobycia, wskazując na stan wyrobiska zawarty na mapie stanowiącej załącznik do Dokumentacji geologicznej. Mapa ta przedstawia pierwotną niezmienioną jakimikolwiek robotami rzeźbę powierzchni przedmiotowych działek. Zaś data końcowa wynika z pomiaru tego wyrobiska dokonanego przez pracowników organu I instancji w trakcie oględzin [...] r. Organ nie zgodził się zatem ze stwierdzeniami odwołania dotyczącymi błędnego określenia ram czasowych wydobycia. Organ II instancji wyjaśnił, że pomiar sytuacyjno-wysokościowy powierzchni wykonany został [...] r. w trakcie oględzin, zaś do obliczenia ilości ubytku kopaliny wykorzystano mapę sporządzoną wg stanu na [...] r., na podstawie której utworzony został tzw. pierwotny (przed rozpoczęciem działalności wydobywczej) model terenu. Przy wykorzystaniu utworzonego modelu pierwotnego i modelu terenu utworzonego na podstawie pomiarów wykonanych przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w K. obliczona została objętość ubytku złoża.

Organ nie podzielił również stanowiska odwołania co do konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Stosowne pomiary zaś zostały przeprowadzone z użyciem specjalistycznego sprzętu przez uprawnione do tego osoby.

Sama strona nie została pozbawiona możności udziału w postępowaniu, ponieważ miała możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym

i złożenia pod jego adresem stosownych zastrzeżeń lub złożenia nowych wniosków dowodowych. Z tej możliwości jednak strona nie skorzystała. Nadto nawet jeżeliby uznać, że ewentualne uchybienie w zakresie terminu zawiadomienia strony

o oględzinach miało miejsce, to należy wyraźnie podkreślić, że wykonany w trakcie tych oględzin pomiar był czynnością stricte techniczną, wykonaną specjalistycznym przyrządem pomiarowym, a przestrzeń poddana temu pomiarowi została prawidłowo zidentyfikowana i sparametryzowana zarówno pod względem geologiczno-górniczym, jak i geodezyjnym. Ewentualne choć wątpliwe uchybienie w tym zakresie, biorąc pod uwagę, że rano w dniu tych oględzin odwołujący się rozmawiał

z przedstawicielem organu I instancji i mógł poprosić o .zmianę terminu tych oględzin, nie miało na pewno wpływu na wynik postępowania. Zdaniem organu II instancji, odwołujący się twierdząc, że w tym zakresie jego prawo zostało naruszone, miał od dnia [...] r, do dnia [...] r. sporo czasu by zawnioskować o ewentualne powtórzenie przeprowadzenia tego dowodu.

Organ wskazał również, że nie istniał formalny wymóg nanoszenia

w Dokumentacji granic złoża czy profilowania skarp, co kwestionuje odwołujący się, niemniej jednym z załączników do Dokumentacji była mapa sytuacyjno-wysokościowa w skali 1:1000 z oznaczeniem numerów ewidencyjnych działek

i pomierzonych punktów oraz profile wyrobisk (opisane jako przekroje geologiczne). Mapa sporządzona została w układzie 2000 (uwidocznione linie siatki współrzędnych zostały opisane na mapie). Mapa była czytelna, zaś powstałe wyrobiska można było w sposób bezsporny zlokalizować w terenie oraz w nawiązaniu do granic udokumentowanego złoża kruszywa naturalnego "C. II", które obejmowało praktycznie całą powierzchnię działek o numerach od [...] do [...]. Granice złoża zostały graficznie przedstawione na mapach obliczenia zasobów.

W ocenie organu II instancji nietrafne były też zarzuty odwołania zawarte

w punktach 19 i 22, dotyczące braku wykonania przez organ I instancji badań kontrolnych mas ziemnych (tj. miedzy innymi ciężaru właściwego czy zawartości pyłów mineralnych) oraz uwzględnienia błędu szacowania zasobów. Po pierwsze wydobytej kopaliny w miejscu wykonania pomiarów już nie było, bowiem ta, która była przedmiotem decyzji została już wywieziona na teren budowy obwodnicy W.. Po drugie dysponując w trakcie postępowania dokumentacją geologiczną złoża "C. II", w której na podstawie wcześniej wykonanych miarodajnych badań laboratoryjnych przyjęto średnią gęstość objętościową kopaliny równą 1,55 t/m3, do obliczeń organ I instancji prawidłowo przyjął właśnie tą wielkość. Organ ten właściwie ustalił na podstawie wykonanych pomiarów jaka ilość kopaliny została wydobyta, zaś Dokumentacja w tym zakresie została sporządzona prawidłowo.

W skardze do tutejszego Sądu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. art. 140 ust. 1 i art. 140 ust. 2 pkt 2 pgg poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy skarżący nie prowadził działalności w zakresie wydobywania kopalin bez wymaganej koncesji albowiem działał na podstawie ostatecznej decyzji Starosty W. z dnia [...] r. nr [...], znak sprawy; [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę "ziemnego, uszczelnionego zbiornika wodnego - łowisko wędkarskie" zlokalizowanego na działkach o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. [...]. obręb C., gmina C. i w określonych tym pozwoleniem granicach;

2. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niedokonanie zawieszenia niniejszego postępowania do czego organ był zobligowany, podczas gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (kwestii prejudycjalnej) przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Gliwicach, sygn. akt: III SA/GI 155/17 w przedmiocie skargi na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., znak: [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r., znak; [...], w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji tego organu z dnia [...] r., znak sprawy: [...], ustalającej Skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji,

3. art. 6 kpa oraz art. 8 kpa w zw. z art. 76 kpa i art. 32 Konstytucji RP w zw. z art. art. 140 ust. 1 i art. 140 ust. 2 pkt 2 oraz art. 140 ust. 3 pkt 3 pgg poprzez bezpodstawne przyjęcie przez Organ (dalej, zamiennie Organ II instancji), że skarżący prowadził działalność w zakresie wydobywania kopalin bez wymaganej koncesji, co stanowiło podstawę do ustalenia skarżącemu podwyższonej opłaty za wydobycie kopaliny, podczas gdy okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym albowiem skarżący działał na podstawie ostatecznej decyzji Starosty W. i w określonych tym pozwoleniem granicach, oraz w zaufaniu do organu (Starosty W.), który wydał rzeczoną decyzję

4. art. 6, 8 i 10 kpa oraz art. 79 kpa poprzez niedostrzeżenie faktu nieprawidłowego zawiadomienia skarżącego przez Organ I instancji o terminie zaplanowanych oględzin nieruchomości stanowiących działki o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb C., tj. co najmniej na 7 (siedem) dni przed wyznaczonym terminem, co w konsekwencji uniemożliwiło skarżącemu stawienie się na wyznaczony termin i branie czynnego udziału

w wykonywanych przez pracowników Organu I instancji czynnościach (zapewnienie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania),

5. art. 7, 77 § 1, art. 80 kpa oraz art. 75 kpa oraz art. 84 § 1 kpa w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 5, art. 6 pkt 18 oraz art. 116 ust. 3 pkt 2 pgg poprzez niepodjęcie przez organ wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji realizacji zasady dążenia do prawdy obiektywnej oraz zgromadzenie i rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący oraz dokonanie jego arbitralnej oceny sprzecznej z zasadą swobodnej oceny dowodów, w szczególności

w postaci bezkrytycznego przyjęcia zgodności z prawem:

a). protokołu z dnia [...] r., znak: [...] z oględzin działek o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb C., powiat [...], woj. L., przeprowadzonych przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w K. i dokonanego pomiaru geodezyjnego wyrobisk poeksploatacyjnych wraz z materiałem zdjęciowym,

b). dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji na działkach o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb C., powiat [...], woj. L.,

podczas gdy

A. Skarżący nie prowadził działalności w zakresie wydobywania kopalin bez wymaganej koncesji albowiem działał na podstawie ostatecznej decyzji Starosty W. i w określonych tym pozwoleniem granicach, co też zostało potwierdzone pośrednio treścią decyzji Marszałka Województwa L. z dnia [...] r., znak: [...], zatwierdzającą dodatek do dokumentacji geologicznej złoża "C. II" (wyraźnie stwierdzono, że ubytek złoża zaistniały przed datą zatwierdzenia wspomnianego dodatku powstał w wyniku wykonania robót budowlanych)

B. zarówno oględziny, jak i sporządzona w ich konsekwencji "dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji" przeprowadzone/sporządzone zostały w sposób nieprawidłowy (wadliwy) oraz niezgodny z ww. przepisami, między innymi dlatego, że żaden przepis ustawy prawo geologiczne i górnicze nie uprawniał pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego do wstępu (tym samym prowadzenia kontroli, oględzin, czy wizji) na teren budowy prowadzonej w oparciu

o ostateczną decyzję Starosty W. z dnia [...] r. nr [...], znak sprawy: [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę "ziemnego, uszczelnionego zbiornika wodnego - łowisko wędkarskie" zlokalizowanego na działkach o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb C. ,

C. osoba posiadająca uprawnienie z zakresu górnictwa i ratownictwa górniczego - geolog górniczy (art. 53 ust. 1 pkt 5 pgg), nie może sporządzać projektów robót geologicznych oraz dokumentacji geologicznej, albowiem opracowywanie tego typu dokumentów zarezerwowane jest wyłącznie dla osób wymienionych w Dziale IV, rozdziale 1 pgg, tj. posiadających kwalifikacje w zakresie geologii,

D. nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego posiadającego wiadomości specjalne z zakresu geologii w sytuacji, gdy osoby, które sporządziły ww. "Dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji", tj. geolog górniczy mgr inż. M. J. oraz mierniczy górniczy mgr inż. A. L., nie mogą prowadzić pomiarów poza terenem zakładu górniczego, albowiem Skarżący prowadził roboty ziemne na terenie budowy stawu i zgodnie z prawomocnym pozwoleniem na jego budowę, nie zaś na terenie zakładu górniczego, jak również wobec faktu, iż osoby te nie posiadają ku temu stosownych uprawnień,

Skarżący zarzucił ponadto rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 140 ust. 1, art. 140 ust. 2 pkt 2 oraz art. 140 ust. 3 pkt 3 pgg, poprzez bezpodstawne uznanie, iż Skarżący prowadził działalność w zakresie wydobywania kopalin bez wymaganej koncesji co stanowiło podstawę do ustalenia skarżącemu podwyższonej opłaty za wydobycie kopaliny, podczas gdy skarżący działał na podstawie ostatecznej decyzji Starosty W. wobec czego miał prawo wykonywania robót budowlanych.

Ewentualnie z ostrożności procesowej, gdyby Sąd nie podzielił stanowiska wyżej opisanego skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 140 ust. 1, art. 140 ust. 2 pkt 2 i art. 140 ust. 3 pkt 3 pgg oraz art. 5 ust. 1 pgg, poprzez niewłaściwe określenie wysokości ustalonej opłaty podwyższonej oparte na błędnie ustalonej ilość rzekomo wydobytej bez koncesji kopaliny, albowiem przy ustalaniu ww. ilości kopaliny całkowicie pominięto fakt zmienności parametrów złożowych (takich jak: miąższość nadkładu, występowania przerostów nadkładu w złożu, ciężar właściwy, niedokładności określenia parametrów złożowych), parametr wilgotności złoża - przedmiotem ewentualnego obliczenia opłaty powinna być wyłącznie kopalina (piasek), a nie woda którą przesączona jest kopalina, gdyż "kopalinami nie są wody, z wyjątkiem wód leczniczych, wód termalnych i solanek" (błędne jest stosowanie przez Organy I i II instancji przy określaniu ilości kopaliny wartości ciężaru właściwego kopaliny wilgotnej (zawierającej wodę, która nie jest kopaliną).

W ramach wniosku ewentualnego skarżący wniósł na podstawie art. 106 § 3 ppsa o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu geologii na okoliczność sprawdzenia poprawności wyliczenia ilości rzekomo wydobytej bez koncesji kopaliny.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Skarżący [...] r. złożył do tutejszego Sądu pismo procesowe, wraz z którym przedłożył ostateczną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] r., znak [...] w przedmiocie uchylenia w całości zaskarżonej decyzji Wojewody L. z [...] r., nr [...], znak [...] i odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty W. z [...] r. nr [...] znak [...] (k. 160-164 akt sądowych). Przed rozprawą Sąd wezwał skarżącego do podania, czy w przedmiocie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego toczy się postępowanie sądowe. Na to zapytanie skarżący pismem z [...] r. odpowiedział, że wobec tej decyzji nie toczy się postępowanie przed sądem administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej jako ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. W myśl z kolei art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c ppsa, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do tych zarzutów, które są niezasadne, co jest istotne z punktu widzenia organu zobowiązanego do ponownego rozpatrzenia sprawy.

Skarżący bowiem wywodził, że decyzja nie mogła zostać wydana do czasu rozstrzygnięcia w jego ocenie zagadnienia wstępnego w postaci skargi strony na postanowienie Prezesa WUG z [...] r. w przedmiocie utrzymania

w mocy postanowienia Dyrektora OUG w zakresie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji tego organu z [...] r. ustalającej opłatę podwyższoną za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji. Wyrokiem z 11 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 155/17 tutejszy Sąd oddalił skargę uznając, iż jest ona oczywiście niezasadna. Sąd wskazał, że organ II instancji prawidłowo zaakceptował pogląd organu I instancji co do tego, że wydanie postanowienia o sprostowaniu jest zasadne i dopuszczalne. Faktem bowiem jest, że w podstawie prawnej decyzji organ powołał art. "40 ust. 1 P.g.g." zamiast prawidłowego "art. 140 ust. 1 P.g.g." , co wskazuje, że zasadne było dokonanie jego korekty. Usunięcie tej rozbieżności uznać należy za dopuszczalne, zaistniały bowiem wszystkie przesłanki konieczne do dokonania sprostowania, wskazane w art. 113 § 1 kpa. Powstały błąd miał charakter błędu pisarskiego, jego charakter był oczywisty i nie doprowadził do zmiany treści rozstrzygnięcia.

Jakkolwiek wyrok Sądu w sprawie III SA/Gl 155/17 zapadł już po wydaniu decyzji przez organ II instancji, jednak zakres sprostowania, który dotyczył wyłącznie podstawy prawnej, nie wpłynął w żaden sposób na wynik postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy bowiem jest nie tylko organem kasacyjnym, lecz merytorycznie rozpoznającym sprawę. Niezasadny zatem jest zarzut z punktu 2 skargi.

Odnosząc się do zarzutu przeprowadzenia oględzin z naruszeniem art. 79 kpa (punkt 4 skargi) zarzut ten jest niezasadny. Sąd podziela w tym zakresie wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2021 r., sygn.. akt II OSK 2046/18 stanowisko, że uchybienie art. 10 § 1 kpa może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się co prawda pismo informujące o terminie przeprowadzenia oględzin nieruchomości, na której miała być prowadzona eksploatacja złoża, jednak brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji oraz zwróconej przez operatora pocztowego przesyłki niedoręczonej adresatowi. Sąd nie był w stanie zatem odnieść się do tego, kiedy skarżący odebrał kierowaną do niego korespondencję i z jakim wyprzedzeniem został powiadomiony o terminie przeprowadzenia oględzin. Niemniej jednak uchybienie przepisowi art. 79 ust. 1 kpa nie pozbawiło strony możliwości aktywnego udziału w postępowaniu, tym bardziej, że w dniu oględzin organ kontaktował się telefonicznie ze stroną. Skarżący wówczas miał oświadczyć, że nie prowadzi wydobycia kopaliny, lecz buduje staw w oparciu o pozwolenie na budowę.

Zarzuty skierowane wobec uprawnień osób dokonujących oględzin (punkt 5 lit. C.) oraz sporządzających stosowne obliczenia ilości wydobytego piasku są niezasadne. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organu, że osoby dokonujące pomiarów i sporządzające dokumentację posiadały kwalifikacje odpowiednie dla dokonania tych czynności. Podnieść jednak należy, że okoliczności te mają

w niniejszej sprawie znaczenie drugorzędne wobec uchylenia zaskarżonej decyzji

z przyczyn niżej wymienionych:

Wadliwe w ocenie Sądu są ustalenia organu co do ilości wydobytej kopaliny

i okresu prowadzenia eksploatacji bez wymaganej koncesji. Wadliwość tych ustaleń jest zaś następstwem przyjęcia przez organ, że uzyskanie decyzji Starosty W. Nr [...] z dnia [...] r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę ziemnego uszczelnionego zbiornika wodnego - łowiska wędkarskiego w tej samej przestrzeni, na której wcześniej (w kwietniu 2014 r.) strona sama udokumentowała złoże piasku, jest działaniemw pełni świadomym, mającym na celu szybkie "ominięcie" przepisów Prawa geologicznego i górniczego i podjęcie wydobycia jeszcze przed uzyskaniem wymaganej koncesji. W ocenie organu II instancji pod znakiem zapytania stoi sama zasadność i sposób budowy łowiska wędkarskiego o docelowych rzędnych dna wykopu, które określono od 183,31 do 184,81 m n.p.m. (str. 22 projektu budowlanego), w kontekście występowania czwartorzędowego poziomu wodonośnego o zwierciadle swobodnym, które stabilizuje się na rzędnej około 181 m n.p.m. (str. 17 Dokumentacji geologicznej - płyta CD). Przy założeniu takich rzędnych wykopu, dno wyrobiska zatem byłoby "suche" i znajdowało ponad 2 m nad zwierciadłem wody gruntowej. Dowodzi tego między innymi przekrój geologiczny A-A’ stanowiący załącznik 2a w Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "C. II". Ustalenia projektu dot. późniejszego uszczelnienia zbiornika i budowy studni (na podstawie odrębnej dokumentacji projektowej wykonanej w nieokreślonej przyszłości) do poboru wód podziemnych do jego napełnienia są nieprzekonywujące. W ocenie organu skarżący uzyskał pozwolenie na budowę stawu rybnego wyłącznie dla pozoru.

Przyjęcie cytowanego stanowiska organu prowadzić musi do wniosku, że organ pośrednio dokonał oceny wskazanej wyżej decyzji Starosty W.

w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia skarżącemu pozwolenia na budowę. Tymczasem nie ma w Prawie budowlanym ani w Prawie geologicznym i górniczym przepisu, który pozwalałby na uznanie prowadzenia inwestycji dla pozoru. W ustawach tych brak jest przepisu tożsamego w swej treści jak chociażby art. 88 ust. 3a pkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 685). W przepisie tym bowiem ustawodawca wprost postanowił, że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury

i dokumenty celne w przypadku gdy: wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne:

a) stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności,

b) podają kwoty niezgodne z rzeczywistością - w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością,

c) potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego - w części dotyczącej tych czynności.

Pozorność czynność prawnej ustawodawca zatem sam przewidział i wyłączył możliwość posłużenia się fakturą niedokumentującą rzeczywistego zdarzenia gospodarczego przy pomniejszaniu podatku należnego o uiszczony w cenie zakupu podatek naliczony.

Co więcej, z art. 16 § 1 kpa wynika zasada trwałości decyzji administracyjnej. Trwałość decyzji ostatecznych powoduje, że nie mogą być one zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko w trybie i w przypadkach wprost określonych w kpa lub w przepisach szczególnych. Szczególne znaczenie tej zasady przejawia się w sferze ochrony praw słusznie nabytych (tak Cz. Martysz, A. Matan (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, tom I, Warszawa 2010).

Owszem przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zawierają podstawy do wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 kpa i 156 kpa), i w niniejszej sprawie tryb nadzwyczajny rzeczywiście został wszczęty. Stwierdzenie nieważności decyzji ma jednak charakter wyjątkowy od przyjętej przez ustawodawcę zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 kpa). W niniejszej sprawie Wojewoda L. bowiem decyzją z [...] r. nr [...] z urzędu stwierdził nieważność decyzji z [...] r. Organ ten bowiem stanął na stanowisku, że decyzja Starosty W. zatwierdziła projekt budowlany stawu rybnego suchego, bez wody. Do projektu budowlanego stawu strona nie dołączyła dokumentacji budowy studni mającej ten staw zasilić wodą. Pierwotnie postanowieniem z [...] r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, jednakże wyrokiem z 7 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 975/16 to postanowienie uchylił.

W dacie orzekania zatem przez organ odwoławczy w niniejszej sprawie ([...] r.) postępowanie przed Sądem Administracyjnym w Warszawie jeszcze nie było zakończone. Ostatecznie decyzja Wojewody L. została już po wydaniu zaskarżonej decyzji uchylona decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z [...] r., znak [...]. Organ ten również odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty W.. Sąd zdaje sobie sprawę z tego, że w dacie wydawania zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji organ dysponował decyzją Wojewody L. stwierdzającą nieważność decyzji Starosty W.. Niemniej jednak organ winien zbadać, czy skarżący podjął działania zmierzające do wzruszenia decyzji Wojewody i do czasu zakończenia tamtej sprawy zawiesić prowadzone postępowanie. Podjęte przez skarżącego środki prawne okazały się bowiem skuteczne.

Skarżący zatem od daty, w której decyzja Starosty W. z [...] r. znak [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę ziemnego uszczelnionego zbiornika wodnego – łowisko wędkarskie zlokalizowanego na działkach o nr ewid. [...]-[...] obręb C., gmina C. stała się ostateczna, działał zgodnie z uzyskaną decyzją administracyjną. W zatwierdzonym tą decyzją projekcie budowlanym jednoznacznie wskazano, że pochodzący z budowy odpad zostanie wbudowany w nasyp drogowy obwodnicy miasta W. GINB stwierdził również, że łowisko, zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, może zostać napełnione wodami opadowymi i roztopowymi. Z tego względu bez znaczenia pozostają twierdzenia Prezesa WUG, co do tego, że dno zbiornika znajduje się ponad lustrem wód podziemnych.

W konsekwencji działania skarżącego odbywające się w graniach wymienionych w decyzji działek ewidencyjnych oraz w granicach wysokości oznaczonych jako dno stawu stanowią wykonywanie praw wynikających

z pozwolenia na budowę i jako takie nie mogą być uznane za prowadzenie wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji.

Stanowiska tego nie mogą podważyć stwierdzenia Prezesa WUG, że wobec udokumentowania złoża kopaliny, piasek wydobyty przy budowie stawu nie może być odpadem. Organ zresztą nie zawarł w tym zakresie szerszego rozważania ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia. Pogląd ten jest niezasadny z dwóch przyczyn:

Po pierwsze, w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji organ nie miał kompetencji ani do stwierdzenia wadliwości decyzji innego organu, ani do uznania tej decyzji za pozorną pośrednio poprzez uznanie za takie działań skarżącego. Przyjęcie poglądu przeciwnego oznaczałoby, że organ może samą decyzję również uznać za pozorną i pozbawić ją niejako mocy prawnej. Przepisy prawa takiej kompetencji organom w niniejszej sprawie nie przyznały.

Po drugie zaś, nie w każdym przypadku udokumentowania złoża wydobycie piasku będzie stanowiło wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji. Powstałe przy budowie masy ziemne mogą bowiem stanowić odpad albo kopalinę. Organ zapewne wychodząc z wynikającej z Prawa geologicznego i górniczego zasady ochrony złóż stwierdził, że skarżący wydobył kopalinę i nie uznał mas ziemnych za odpad powstały przy budowie stawu.

Niemniej jednak według twierdzeń organu obowiązujący wówczas na terenie inwestycji Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego (dalej jako MPZP) nie dopuszczał wydobycia kopaliny. Dopuszczał jednak budowę stawu rybnego. Stanowisko organu, jakoby udokumentowanie złoża wyłączało budowę stawu

i potraktowanie wydobytych mas ziemnych jako odpad jest zatem przedwczesne. Nie została bowiem wyjaśniona relacja pomiędzy pozwoleniem na budowę, MPZP,

a faktem udokumentowania złoża. W zaskarżonej decyzji nie poczyniono żadnych rozważań co do treści MPZP, daty jego wejścia w życie ani daty zmiany planu powodującej możliwość uzyskania koncesji na wydobycie kopaliny. Z faktu niedopuszczalności uzyskania koncesji na wydobycie kopaliny w MPZP organ wywiódł dla skarżącego negatywne skutki twierdząc, że nie był uprawniony do budowy stawu rybnego. Organ pominął, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 741) kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Nie budzi zaś wątpliwości fakt, że MPZP stanowi akt prawa miejscowego w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. DZ. U. z 1990 r., poz. 1372). W ocenie Sądu zatem skarżący działał w ramach prawnych wyznaczonych MPZP oraz decyzję w przedmiocie pozwolenia na budowę. Decyzja ta, jakkolwiek uzyskana już w toku wydobywania piasku ostatecznie była ważna.

Poczynione przez organ ustalenia faktyczne są zatem dotknięte wadą będącą następstwem przyjęcia wadliwej koncepcji wykluczającej z obrotu prawnego ostateczną i prawomocną decyzję Starosty W.. Nadto wada koncepcji organu polega na nieuwzględnieniu faktu, że MPZP nie dopuszczał wydobycia kopaliny, dopuszczał budowę stawu rybnego, a zatem skarżący pozostawał pod ochroną nie tylko decyzji administracyjnej ale również MPZP.

Organ dopuścił się zatem w pierwszej kolejności uchybienia przepisowi art. 16 kpa podważając we własnym zakresie, nieprzewidzianym przepisami kpa, zasadę trwałości decyzji administracyjnej.

Dalej – organ uchylił się od zbadania zapisów MPZP w zakresie zezwalającym na budowę stawu rybnego i bez tej analizy jednoznacznie stwierdził, że skarżący nie działał w ramach przysługujących mu uprawnień wynikających tak z MPZP jak i uzyskanego pozwolenia na budowę.

Te uchybienia zaś spowodowały uchybienie przepisom art. 7 i 77 § 1 kpa, w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. W myśl tych przepisów w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie czyniąc ustalenia co do ilości wydobytego piasku i czasu, w którym to wydobycie miało być prowadzone organ pominął decyzję Starosty W.; wykluczył możliwość prowadzenia robót budowlanych, a tym samym stwierdził, że cały wydobyty piasek stanowi wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji. Jest to zatem ustalenie błędne, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W rezultacie ocena dowodów została przeprowadzona z naruszeniem art. 80 kpa, który obliguje organ do wzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego, a nie tylko tych jego składników, które potwierdzają stanowisko organu.

W dotychczasowej praktyce orzeczniczej organu, organ nie kwestionował pozwoleń na budowę uzyskanych przez strony i przy ustalaniu ilości wydobytej kopaliny pomijał tą jej objętość, która była objęta pozwoleniem na budowę stawu. Wyłączał również kopalinę wydobytą już po uzyskaniu pozwolenia na budowę w sytuacji, w której strona rozpoczęła wydobycie jeszcze przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. W decyzji będącej przedmiotem kontroli tutejszego Sądu w wyroku z 9 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 246/20 Prezes WUG dokonał obliczenia ilości wydobytej kopaliny z pominięciem powierzchni objętej wskazanym wyżej pozwoleniem na budowę stawu retencyjnego. Stało się tak mimo tego, że decyzja o pozwoleniu na budowę stawu retencyjnego, podobnie jak w niniejszej sprawie, została wydana już po rozpoczęciu prac.

Podobnie w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 226/18 również Sąd wskazał, że wykorzystując dokonane pomiary głębokości stawu (a w konsekwencji również – ilości pozyskanego kruszywa), opłatę podwyższoną naliczono jedynie za część kopaliny wydobytej w wyniku robót ziemnych prowadzonych przy budowie stawu, które wykraczały poza zatwierdzony projekt budowlany i założenia operatu wodnoprawnego.

W sprawie III SA/Gl 619/18 organy ustaliły opłatę podwyższoną tylko za wydobycie prowadzone w okresie, w którym skarżący nie posiadał koniecznych dokumentów na budowę stawu.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy zaś organy jednoznacznie zakwestionowały decyzję w przedmiocie pozwolenia na budowę stawu i – choć nie wprost - zapisy MPZP, przekraczając przysługujące im kompetencje, co z kolei doprowadziło do poczynienia wadliwych ustaleń faktycznych. Tego stanowiska Sąd rozpoznający skargę zaakceptować nie może.

Bezpodstawne jest również stwierdzenie organu, że skarżący sprzedawał wydobyty piasek pod budowę obwodnicy W.. Owszem, w treści projektu budowlanego stawu wskazano, że odpad pochodzący z budowy stawu zostanie wbudowany w obwodnicę W., co zostało zatwierdzone decyzją Starosty W.. Skarżący działał zatem w granicach prawa wyznaczonych ostateczną decyzją administracyjną i MPZP. Organ zaś stwierdzając, że dochodziło do sprzedaży kruszywa oparł się wyłącznie na piśmie KMP Policji. Pisma tego jednak nie sposób uznać za dowód tego, że do sprzedaży kruszywa rzeczywiście dochodziło.

Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali ilość kopaliny wydobytej przez skarżącego do dnia, w którym decyzja Starosty W. stała się ostateczna oraz z przekroczeniem granic zbiornika wodnego określonych w pozwoleniu na budowę. Następnie od tak ustalonej ilości wydobytego piasku ponownie ustali wysokość opłaty podwyższonej.

Organ rozważy również zasadność podniesionych w swoje decyzji jednoznacznych stwierdzeń co do tego, że udokumentowanie kopaliny wyłączało budowę stawu, skoro MPZP i decyzja administracyjna taką możliwość dopuszczały.

Sąd nie oceniał zasadności naruszenia przepisów prawa materialnego, ponieważ zarzuty te aktualizują się dopiero wówczas, gdy ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości. W rezultacie Sąd nie odniósł się również do wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w toku postępowania sądowego, ponieważ wniosek ten miał charakter ewentualny na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd zarzutów co do błędów postępowania dowodowego.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 ppsa, a zasądzona kwota obejmuje uiszczony od skargi wpis.