Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 183/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77  par. 1, art. 107  par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Opolu z dnia 29 listopada 2013 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego S. G. kwotę 400 (czterysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi sądowoadministracyjnej wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez S. G. jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej również jako GITD) w Warszawie z dnia 7 lutego 2014 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej również jako OWITD) z dnia 29 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w łącznej wysokości 10 000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny.

W dniu 18 października 2013 r. w miejscowości [...], na drodze krajowej nr [...], został zatrzymany przez inspektora transportu drogowego, pojazd kierowany przez S. G. a składający się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] o całkowitej masie 3,5 t wraz z przyczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...] o całkowitej masie 2,0 t. Kontrola udokumentowana protokołem nr [...] z dnia 18 października 2013 r. wykazała, że kierujący pojazdem jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą "A" S. G., [...] ul. [...]" W toku prowadzonej kontroli, słuchany w charakterze świadka, S. G. zeznał do protokołu przesłuchania, że "przewozi windę budowlaną z siedziby firmy do [...] do A. I.". Zapisano w protokole, że "jego firma zajmuje się sprzedażą urządzeń rolniczych i budowlanych, które skupuje z Niemiec i sprzedaje w Polsce", oraz, że "transportowaną windę budowlaną wykorzystywał dla siebie, obecnie jej już nie potrzebuje. Przez ogłoszenie firma sprzedała ją A. I. (dosłowna pisownia – przypis Sądu) dostarcza ją aby nabywca zdecydował, czy ją zakupi. Dodał, że nie ma badań lekarskich i, że jest rolnikiem i posiada własne gospodarstwo rolne wielkości 7 ha".

Z przebiegu kontroli wykonano również dokumentację fotograficzną oraz kserokopie okazanych do kontroli dokumentów.

Do akt sprawy dołączono nadto wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z której wynika, że Firma "A" S. G. rozpoczęła działalność gospodarczą w dniu 17 kwietnia 2012 r. w zakresie "sprzedaży hurtowej maszyn i urządzeń rolniczych oraz dodatkowego wyposażenia".

Pismem z dnia 18 października 2013 r. Opolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2013 r., poz. 267) - zwanej dalej K.p.a. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego. Jednocześnie powołując się na art. 50 § 1 w związku z art. 77 § 1 i 80 K.p.a. wezwał stronę do "złożenia w terminie 7 dni wszechstronnych i popartych dowodami wyjaśnień dotyczących stwierdzonych naruszeń zawartych w protokole kontroli."

Ponadto, w toku postępowania administracyjnego OWITD, pismem z dnia 22 października 2013 r., działając na podstawie art. 67 ust. 2 ustawy zwrócił się do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego Biuro ds Transportu Międzynarodowego oraz do Starostwa Powiatowego w Gnieźnie o informacje w zakresie posiadanych przez przedsiębiorcę – S. G. uprawnieniach przewozowych oraz numerach rejestracyjnych zgłoszonych pojazdów. W piśmie z dnia 13 listopada 2013 r. Starostwo Powiatowe w Gnieźnie poinformowało, iż przedsiębiorcy S. G. nie udzielono żadnych uprawnień przewozowych. Nadto organ I instancji uzyskał informację z Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, zgodnie z którą do dnia 28 października 2013 r. S. G. nie został tam zarejestrowany.

W związku z tak ustalonym stanem faktycznym sprawy OWITD w Opolu decyzją z dnia 29 listopada 2013 r., działając na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2013 r. nr 1414 ze zm.- zwanej dalej u.t.d.) nałożył na przedsiębiorcę S. G., karę pieniężną w łącznej kwocie 10000 zł, w tym 3 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące (lp.6.1.1. załącznika nr 3 do u.t.d.) oraz 8 000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. (lp. 1.3 załącznika nr 3 do u.t.d.).

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji przywołał ustalenia protokołu kontroli, po czym stwierdził, że kontrolowany przewóz miał charakter przewozu drogowego na potrzeby własne - w ramach działalności pomocniczej wobec głównego zajęcia przedsiębiorcy i nie podlega wyłączeniom opisanym w u.t.d. oraz art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Dodał nadto, że strona pomimo prawidłowego powiadomienia o wszczęciu postępowania nie skorzystała z prawa wypowiedzenia się wobec stwierdzonych naruszeń i nie dostarczyła dowodów pozwalających na umorzenie postępowania, zgodnie z art. 92c u.t.d.

Uzasadniając naruszenie wykonywania przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, organ stwierdził, że podczas kontroli przedsiębiorca nie okazał do kontroli wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne.

Od powyższej decyzji złożył odwołanie S. G. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego w całości. Zarzucił naruszenie przepisów art. 92 a w związku z art. 92 u.t.d. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do naruszeń sprecyzowanych w cyt. załączniku nr 3, lp. 6.1.1. oraz lp. 1.3.

Zdaniem odwołującego ustawa o transporcie drogowym nie znajduje w jego sytuacji zastosowania, gdyż w dniu kontroli wykonywał przejazd prywatny. Przewożony ładunek był jego własnością i transportowany w celu sprzedaży jako osoba prywatna. Wobec powyższego nie powinien zostać ukarany za brak zaświadczenia na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne.

Ponadto kontrolowany zespół pojazdów nie miał obowiązku posiadania urządzenia rejestrującego jakim jest tachograf. Wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 nie ma ono zastosowania do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 t.

Argumentował, iż stan faktyczny sprawy nie został rozpatrzony w sposób wnikliwy i wszechstronny z wysłuchaniem strony w trakcie postępowania.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia 7 lutego 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 4 ust. 6a, art. 4 pkt 4 i pkt 22 lit. a, art. 33 ust. 1, art. 92a ust. 1, ust. 2 i ust. 6 u.t.d., art. 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. WE nr L 370, P.0008-0021 ze zm.), art. 3 lit. h, art. 4 lit. a i art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz lp.1.3 i lp. 6.1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie w szczególności art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 4 pkt 4, art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h, art. 87 ust. 2, art. 4 ust. 6a i art. 33 ust. 1 u.t.d.; art. 4 lit. a, art. 3 pkt h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 oraz art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85.

Powołując się na art. 92a ust. 1 u.t.d., wyjaśnił, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 10 000 zł za każde naruszenie zgodnie z załącznikiem nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6). Konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 1.3 załącznika nr 3 do ww. ustawy, która karą pieniężną w wysokości 8 000 zł sankcjonuje za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz treść lp. 6.1.1 ww. załącznika, która karą pieniężną w wysokości 3 000 zł nakłada na podmiot wykonujący przewóz drogowy pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące.

Organ wskazał nadto, iż stosownie do art. 92a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym suma kar pieniężnych nałożonych na podmiot wykonujący przewóz drogowy za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10 000 zł. Odnośnie naruszenia z lp. 1.3 organ odwoławczy wyjaśnił, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że doszło do naruszenia przepisów ustawy stwierdzonego na skutek kontroli. Kierowca nie zakwestionował naruszeń podczas kontroli. W okolicznościach faktycznych sprawy istotnego znaczenia nabrała więc kwestia charakteru protokołu z kontroli drogowej i protokołu przesłuchania kierującego.

Powołując się na art. 76 K.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że dokumenty urzędowe sporządzone w przypisanej formie przez powołane do tego organy w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone, a zatem podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu kontroli drogowej, co miało miejsce w okolicznościach faktycznych tejże sprawy, stanowi dowód w sprawie. Dodał nadto, że organ I instancji w toku prowadzonego przed nim postępowania administracyjnego uzyskał informację ze Starostwa Powiatowego w Gnieźnie oraz z Biura ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, że strona w dniu kontroli nie posiadała licencji na transport drogowy, jak i zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, tym samym, w ocenie organu, uznać należało, że strona wykonywała przewóz na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.

Ponadto z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż w dniu kontroli pojazd będący własnością strony wykorzystywany był do przewozu maszyny budowlanej, która zgodnie z treścią zeznań oraz oświadczenia złożonego przez kierowcę była przewożona do A. I. celem sprzedaży. Strona złożyła zeznania pod groźbą odpowiedzialności karnej. Z ich treści wprost wynika, że przewóz był wykonywany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej a maszyna była wykorzystywana do prac związanych z działalnością firmy. Kontrolowany pojazd stanowi własność strony S. G.

Okoliczności niniejszej sprawy powodują - zdaniem organu - że przewóz z dnia kontroli spełniał wymogi przewozu na potrzeby własne, o którym mowa w art. 4 ust. 4 u.t.d. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na konieczność rozróżnienia terminu "przewóz na potrzeby własne" od pojęcia "przewóz niehandlowy". Przewóz niehandlowy to przewóz pozbawiony cech zawodowych, służbowych, oderwany od wykonywanej działalności gospodarczej. Wobec tego prywatnym będzie przejazd np. w celu urlopowym, w celu odwiedzin rodziny, w celu dokonania zakupu dla potrzeb domowych, itp. Jednak jako prywatnego nie można określić takiego przewozu, który jest wprawdzie przewozem niehandlowym, lecz jednocześnie pozostaje związany z prowadzoną działalnością gospodarczą. W związku z powyższym, przewóz z dnia kontroli z pewnością nie był prywatnym przewozem strony.

Organ wyjaśnił nadto, iż zasadą jest, że przedsiębiorca, który realizuje przewóz podlegający ustawie o transporcie drogowym, winien posiadać licencję na krajowy lub międzynarodowy transport drogowy. Wyjątkiem od tej zasady jest wykonywanie przewozu na potrzeby własne. Wykonywanie przewozu na potrzeby własne zwalnia przedsiębiorcę z konieczności uzyskania licencji na transport drogowy, a co za tym idzie przedsiębiorca nie musi spełniać restrykcyjnych wymogów określonych w art. 5 pkt 3 u.t.d. jak dobra reputacja, odpowiednie zabezpieczenie finansowe itd. Przy wykonywaniu przewozów na potrzeby własne istnieje bowiem tylko konieczność zgłoszenia odpowiedniemu organowi wykonywania tego typu przewozów i uzyskania zaświadczenia. Niewątpliwie zatem procedura uzyskania zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne jest znacznie prostsza niż procedura uzyskania licencji na transport drogowy. W konsekwencji organ odwoławczy uznał nałożoną na stronę karę pieniężną w wysokości 8 000 zł za słuszną.

Odnośnie naruszenia z lp. 6.1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. organ odwoławczy stwierdził, że w dniu kontroli strona przewoziła maszynę budowlaną z siedziby swojej firmy do A. I. do [...]. Zgodnie z okazanymi do kontroli dowodami rejestracyjnymi kontrolowanego zespołu pojazdów, dopuszczalna masa całkowita zespołu wynosiła 5500 kg. Organ ustalił też, iż wykonywany w dniu kontroli przewóz był wykonywany na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt. 4 u.t.d. Kontrolowany pojazd był zatem objęty wymogiem instalowania i użytkowania urządzenia rejestrującego określonym w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, przy pomocy którego kierowca powinien przestrzegać norm dotyczących czasu jazdy oraz obowiązujących przerw i odpoczynków.

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjnego wywodził, że warunkiem wyłączenia od stosowania przepisów Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 jest "niehandlowy" charakter przewozu rzeczy. Według aktualnego stanu prawnego niehandlowy przewóz w żaden sposób nie jest związany, nawet ubocznie z prowadzeniem działalności gospodarczej, która to działalność jest immanentną cechą przewozu niezarobkowego tj. przewozu na potrzeby własne. W konsekwencji, zdaniem organu, przedsiębiorca wykonywał zadanie przewozowe związane (pomocniczo) z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą a zatem przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006 mają w przedmiotowej sprawie zastosowanie. Strona miała zatem obowiązek wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące. Skoro w kontrolowanym pojeździe brak było zainstalowanego urządzenia rejestrującego prędkość jazdy, czas jazdy i postoju (tachografu), to uzasadnione było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 3 000 zł tytułem naruszenia z lp. 6.1.1.

Reasumując organ podkreślił, że materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy w pełni potwierdza fakt naruszenia przepisów przez skarżącego. Postępowanie organu I instancji, zdaniem organu odwoławczego zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów K.p.a. a w sprawie nie będzie miał zastosowania także art. 92c u.t.d. jak również art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., bowiem w toku postępowania nie ujawniły się żadne okoliczności wskazujące, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń, których podmiot wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć, co skutkowałoby umorzeniem wszczętego postępowania.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniósł S. G. domagając się jej uchylenia w całości i umorzenia postępowania administracyjnego oraz wstrzymania rygoru wykonalności do czasu rozpoznania sprawy.

Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a., błędne zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, błędną podstawę prawną nałożenia decyzji administracyjnej w sytuacji ewidentnego braku wpływu przewoźnika drogowego na samoistne działanie osoby prowadzącej pojazd samochodowy - kierowcy, wypełniające przesłankę art. 92 u.t.d.

W uzasadnieniu skargi kwestionował ustalony przez organ stan faktyczny sprawy, wyjaśniając w tym zakresie, iż przewóz jaki wykonywał w dniu kontroli był przewozem prywatnym. Argumentował, że przewożony ładunek był jego własnością i miał zamiar go sprzedać jako osoba prywatna - nie w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Stąd też nie powinienem zostać ukarany za brak zaświadczenia o wykonywaniu przewozów drogowych na potrzeby własne, a także na podstawie art. 3 lit h. rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 – bowiem do 7,5 t dopuszczalnej masy całkowitej nie musi instalować i używać tachografu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie przed Sądem skarżący podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte. Dodał nadto, że nie godzi się z wydanymi decyzjami albowiem organy nie uznały faktu, że dokonywał przewozu windy budowlanej, jako osoba fizyczna. Argumentował, że skoro przewożony sprzęt był jego prywatną własnością to nie był zobligowany do wylegitymowania się listem przewozowym. Zaakcentował również, że ustalił z potencjalnym nabywcą, że dostarczy windę do jego miejsca zamieszkania i w sytuacji, kiedy będzie mu ona odpowiadać zostanie sfinalizowana umowa sprzedaży pomiędzy osobami fizycznymi. Dodał, że nie zamierzał sprzedawać windy budowlanej przez firmę. Windę nabył przed rozpoczęciem działalności gospodarczej.

Na powyższą okoliczność okazał umowę sprzedaży windy z dnia 18 października 2013 r. zawartą pomiędzy osobami fizycznymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

I. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji oraz z mocy art. 135 decyzji organu pierwszej instancji, Sąd stwierdził, że wydane one zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy wykonywany w dniu 18 października 2013 r. przez skarżącego S. G. prowadzącego działalność gospodarczą nad nazwą "A" S. G.", przewóz spełniał warunki art. 4 pkt 4 u.t.d., co pozwoliłoby zakwalifikować go jako przewóz niezarobkowy – przewóz na potrzeby własne.

II.Materialną podstawą prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie były przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (obecnie t.j. Dz. U. 2013 poz. 1414 dalej też u.t.d. lub ustawa), która ustala między innymi zasady podejmowania i wykonywania niezarobkowego krajowego przewozu drogowego oraz zasady nakładania i wysokość kar pieniężnych za wykonywanie tego przewozu z naruszeniem jego warunków.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy, akt ten określa m.in. zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego (pkt 1) oraz niezarobkowego krajowego przewozu drogowego (pkt 3). W art. 3 ust. 1 ustawy wskazane zostały natomiast przewozy drogowe, wykonywane zarówno pojazdami samochodowymi, jak i zespołami pojazdów, do których przepisy tej ustawy nie mają zastosowania. Podkreślić trzeba, że wyliczenie tych wyłączeń stanowi katalog zamknięty, co oznacza, że niedopuszczalne jest w tym zakresie stosowanie wykładni rozszerzającej i odstępowanie od stosowania przepisów ustawy w odniesieniu do innych przewozów drogowych rzeczy niż te, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy. W odniesieniu do przewozu drogowego rzeczy (zarówno transportu, jak przewozu na potrzeby własne), na mocy art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy, z zakresu przedmiotowego ustawy wyłączone zostały jedynie przewozy drogowe wykonywane pojazdem samochodowym lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nie większej niż 3,5 tony. Wobec powyższego, przepisy ustawy mają zastosowanie do każdego przewozu drogowego rzeczy wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony.

Z definicji przewozu drogowego, ustalonej w art. 4 pkt 6a ustawy wynika, że obejmuje on transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 561/2006.

W art. 4 pkt 4 ustawy określone zostały konieczne przesłanki i warunki zakwalifikowania przewozu drogowego jako przewozu niezarobkowego (na potrzeby własne). Przepis art. 4 lit. a rozporządzenia nr 561/2006 stanowi natomiast, że przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy.

W świetle wskazanych powyżej regulacji przyjąć należy, że transportem drogowym, który zaliczany jest do przewozu drogowego, jest nie tylko podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy, na warunkach określonych w art. 4 pkt 1 i pkt 2, ale w myśl art. 4 pkt 3 lit.a ustawy - transportem drogowym jest także każdy faktyczny przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, która to nie polega na wykonywaniu transportu drogowego, jeśli nie stanowi on przewozu na potrzeby własne.

Wyjaśnić należy, że ustawodawca w art. 4 pkt 4 ustawy określił szczegółowo kryteria niezarobkowego przewozu na potrzeby własne, wskazując, że jest to przewóz wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Podkreślić należy aktualną wykładnię tego przepisu zawartą w wyroku NSA z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1326/10 w którym przyjęto, że przepis art. 4 pkt 3 lit.a u.t.d. stanowi, że transport drogowy obejmuje krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy oraz obejmuje każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 (przewóz na potrzeby własne). Jednocześnie należy pamiętać, że pod pojęciem niezarobkowego przewozu drogowego, nazywanego także przewozem na potrzeby własne, należy rozumieć nie określony rodzaj działalności gospodarczej, lecz każdy przejazd pojazdu (nawet wykonywany jednorazowo) po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczony do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zasadniczym kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie danego przejazdu do przewozu drogowego na potrzeby własne jest służebny charakter tego przejazdu wobec zasadniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę. Należy również podkreślić, że w odróżnieniu od transportu drogowego jest to przewóz niezarobkowy.

III.Dalej zważyć trzeba, że podejmowanie i wykonywanie transportu drogowego (krajowego i międzynarodowego) oraz niezarobkowego przewozu drogowego (krajowego i międzynarodowego) dokonuje się na zasadach określonych w ustawie o transporcie drogowym, co oznacza, że poruszanie się wszystkich pojazdów m.in. o masie całkowitej przekraczającej 3,5 t. podporządkowane jest regułom ustanowionym we wskazanym akcie prawnym. Aby przedsiębiorca mógł wykonywać przewóz pojazdem poddanym regulacji powołanej ustawy zobowiązany jest spełnić określone warunki, które można określić jako kwalifikowane w odniesieniu do wykonywania transportu drogowego i podstawowe, a niezbędne dla wykonywania przewozów niezarobkowych. Wymagania te adresowane są do przedsiębiorców tzn. tych podmiotów, których działalnością gospodarczą jest transport drogowy i tych wykonujących każdą inną działalność gospodarczą.

Podstawowym warunkiem wykonywania przewozu drogowego w ramach transportu drogowego jest uzyskanie licencji transportowej, zaś podstawowym warunkiem realizowania przewozu niezarobkowego - przewozu na potrzeby własne, jest zaświadczenie o zgłoszeniu takiego przewozu. Stosownie do przepisu art. 33 ust. 1 utd. przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Obowiązek uzyskania zaświadczenia nie odnosi się do wszystkich przypadków przewozu niezarobkowego i tak spod obowiązku uzyskania zaświadczenia zwolnione są przewozy drogowe wykonywane w ramach powszechnych usług pocztowych, wykonywane przez przedsiębiorców posiadających uprawnienia do wykonywania transportu drogowego oraz przez podmioty nie będące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 utd. (art. 33 ust. 2 utd.).

Powyższe wskazuje na to, że każdy przewóz niezarobkowy wykonywany pojazdem poddanym regulacji ustawy o transporcie drogowym, przez przedsiębiorcę nieuprawnionego do wykonywania transportu drogowego i wykonującego inną, niż transportowa działalność, podporządkowany jest obowiązkowi zgłoszenia wykonywanych przewozów na potrzeby własne. Zgłoszenie takie przyjmuje, stosownie do art. 33 ust. 4 utd. postać wniosku o wydanie zaświadczenia i musi spełniać warunki pozwalające na wydanie zaświadczenia określonej treści. Zaświadczenie to wydaje się nie na określony przejazd, lecz na określony czas do lat pięciu, dla określonego przedsiębiorcy, dla określonego rodzaju i zakresu wykonywanych przewozów na potrzeby własne i na określone pojazdy będące w prawnej dyspozycji przedsiębiorcy (art. 33 ust. 3 i 5 utd.).

Reasumując, przedsiębiorca prowadzący inną, niż działalność transportowa działalność gospodarczą, chcąc wykonywać choćby incydentalnie przewóz drogowy (a więc realizować tę działalność jako pomocniczą, nie wiodącą w stosunku do podstawowej działalności), aby móc wykonywać tę działalność legalnie, musi legitymować się zaświadczeniem o zgłoszeniu przewozu na potrzeby własne. Obowiązek ten dotyczy każdego przedsiębiorcy, podejmującego przewóz pojazdami o masie ponad 3,5 t. jako działalność niezarobkową i towarzyszącą innej, niż transportowa, podstawowej działalności gospodarczej (wykonywanej pomocniczo). Nie jest dopuszczalne przyjęcie, że osoba prowadząca działalność gospodarczą, wykonując przewóz pojazdem ponad 3,5 t. przez siebie prowadzonym, może to realizować w sposób dowolny w zależności od tego, czy podczas ewentualnej kontroli drogowej oświadczy, że porusza się w celu związanym z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, czy też w celu prywatnym. Takie rozumowanie stałoby w sprzeczności z porządkującymi kwestie wykonywania odpłatnych i nieodpłatnych przewozów drogowych zasadami określonymi ustawą o transporcie drogowym, a w szczególności ze specyfiką przewozu na potrzeby własne wynikającą z definicji tej instytucji i zamkniętym katalogiem zwolnień spod obowiązku uzyskania zaświadczenia , o którym mowa w art. 33 ust. 1 utd.

IV. Przechodząc do oceny legalności rozstrzygnięć organów Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji, należy - zdaniem Sądu - uznać, iż wydając sporne decyzje organy te dopuściły się - mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 K.p.a., art. 8 art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., a także art. 107 § 3 K.p.a. – polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej. Na tle tych ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym postepowania dowodowego ustalenia faktyczne poczynione zwłaszcza przez organ odwoławczy rażą dowolnością. Organ ten przyjął na stronie piątej uzasadnienia decyzji, że przewóz stanowiącej własność skarżącego "maszyny budowlanej" (ściślej windy budowlanej – przypis Sądu) "był wykonywany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej" a "maszyna była wykorzystywana do prac związanych z działalnością firmy". Na tle tych nieprawidłowych, bo niemających pokrycia w dowodach ustaleń trzeba zważyć, że organ odwoławczy nie prowadził własnego postępowania dowodowego ani nie zlecał czynności dowodowych w trybie art. 136 K.p.a. Z kolei organ I instancji zgromadził następujące dowody:

- materiał fotograficzny zespołu pojazdów załadowanego windą budowlaną

- przesłuchanie S. G. w charakterze świadka

- oświadczenie pisemne S. G. z 18 października 2013 r.

- fotokopie prawa jazdy i dowodu rejestracyjnego

- protokół kontroli

- wpis do ewidencji działalności gospodarczej (sprzedaż hurtowa maszyn i urządzeń rolniczych)

- pisma Starosty Gnieźnieńskiego i GITD w sprawie braku zarejestrowania i wydania stronie uprawnień przewozowych.

W żadnym z tych dowodów nie ma zatem mowy o wykorzystywaniu windy budowlanej w działalności gospodarczej. W zeznaniu S. G. z 18 października 2013 r. pojawia się za to twierdzenie, że jego "firma zajmuje się sprzedażą urządzeń rolniczych i budowlanych" , co pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Organ I instancji dysponował treścią wypisu z ewidencji, lecz nie wyjaśnił tych rozbieżności. Pomijając nawet oczywiste błędy w określeniu nazwy firmy "[...]" zamiast "[...]" i nazwiska odbiorcy "I." zamiast "I.", to zarzucić należy organowi I instancji, że w ramach obowiązków z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. nie wyjaśnił rozbieżności miedzy zeznaniami S. G. a treścią dokumentu z ewidencji gospodarczej, a organowi odwoławczemu to, że po złożeniu przez stronę zarzutów w odwołaniu , nie uzupełnił materiału dowodowego. W szczególności w sprawie należało zastosować przepis art. 86 K.p.a. i dopuścić dowód z przesłuchania S. G. w charakterze strony. Nie zostały bowiem wyjaśnione wcześniejszymi dowodami fakty istotne dla rozstrzygnięcia, a przesłuchanie S. G. w charakterze świadka nie mogło zastąpić dowodu z przesłuchania strony.

Z zupełnie niewiadomych przyczyn organy nie przesłuchały w charakterze świadka nabywcy windy A. I., rzekomo prowadzącej jakąś "firmę" i nie ustaliły rzeczywistych zamiarów skarżącego co do treści ich umowy i przewożonego ładunku. W konsekwencji organy nie oceniły też umowy sprzedaży zawartej przez osoby fizyczne lub firmy przez te osoby prowadzone. Wreszcie umknęło organom, że skarżący w dniu przewozu był właścicielem gospodarstwa rolnego i deklarował się podczas przesłuchania jako rolnik, co może mieć wpływ na ocenę charakteru przewozu i obowiązków wobec Państwa z tytułu przewozu.

Te braki postępowaniu są na tyle istotne, że oczywiście mogły mieć wpływ na wynik postępowania, w tym zasadność obciążenia strony obowiązkiem wyposażenia samochodu w urządzenie rejestrujące w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących (....) (Dz. U. UE.L.1985. 370.8.) w związku z art. 3 litera h rozporządzenia WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (....) (Dz. U. UE.L. 2006. 102. 1.), czyli wykluczenie, że skarżący poruszając się zespołem pojazdów o masie do 7,5 tony używał je do niehandlowego przewozu rzeczy.

Organy muszą wykazać, po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym dlaczego cyt. rozporządzenie nr 561/2006 nie ma w sprawie zastosowania i jaka jest relacja pojęcia niehandlowego przewozu rzeczy do przewozu na potrzeby własne.

V.W ocenie Sądu organy obu instancji w konsekwencji powyższych uchybień nie ustaliły w sposób jednoznaczny, czy rzeczywiście kontrolowany przewóz miał charakter przewozu drogowego na potrzeby własne, na wykonywanie którego strona winna posiadać zaświadczenie oraz zainstalowane urządzenie rejestrujące - tachograf. Tym samym organy administracji publicznej, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuściły się naruszenia przepisu art. 8 K.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz art. 7 K.p.a. i wyrażonej w nim zasady prawdy obiektywnej w myśl której organy administracji publicznej "podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy". Dlatego organ ma obowiązek zebrania pełnego materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W wyroku z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 83 Sąd Najwyższy podkreślił, że: "jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 K.p.a.)". Przy czym z zasadą prawdy obiektywnej ściśle wiąże się zawarta w art. 8 K.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, która określa wyraźnie to, co implicite jest zawarte w zasadzie praworządności. Z zasady wyrażonej w art. 8 K.p.a. wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności.

Reasumując stwierdzić należy, że wydając przedmiotową decyzję organy administracji dopuściły się przede wszystkim - mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. - polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów. Naruszenie wspomnianych przepisów - w ocenie Sądu – mogło mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono zgodnie z treścią art. 200 P.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ prowadzący postępowanie administracyjne winien dostosować je do wskazań Sądu, tak żeby wyjaśnić wszystkie istotne dla końcowego rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne w sposób wykluczający jakiekolwiek wątpliwości a w konsekwencji ocenę prawną.