Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 179/01
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 2001-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1-2
journal: Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Teza: W sytuacji, gdy pracownicy podatnika wprowadzali do obrotu własne towary przy jednoczesnym wycofywaniu części utargów, dochód z tego tytułu podlega opodatkowaniu u podatnika.

TEZY

W sytuacji, gdy pracownicy podatnika wprowadzali do obrotu własne towary przy jednoczesnym wycofywaniu części utargów, dochód z tego tytułu podlega opodatkowaniu u podatnika.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie jest sporny: pracownicy zatrudnieni u skarżącej w 1994 r. wprowadzali do obrotu własne towary przy jednoczesnym wycofywaniu części osiąganych utargów.

Rozbieżne stanowiska stron dotyczą oceny prawnopodatkowej zaistniałych zdarzeń.

W niniejszej sprawie dowiedziono, że dokumentacja księgowa prowadzona przez skarżącą nie odzwierciedlała stanu faktycznego. Nierzetelność prowadzonych ksiąg została stwierdzona przez Inspektora Kontroli Skarbowej, a następnie potwierdzona przez biegłego księgowego z listy Sądu Wojewódzkiego, który w wydanej opinii z dnia 26 lutego 1999 r. stwierdził istnienie udokumentowanej szkody powstałej z tytułu mniejszego od należnego utargu według ilości i wartości surowca oraz powstanie utargu nie mającego pokrycia w surowcu pobranym z magazynu poprzez wprowadzenie towarów obcych, niewiadomego pochodzenia. W niniejszej sprawie zostało dowiedzione, że zadeklarowany przez skarżącą przychód z działalności gospodarczej jest niższy od przychodu, który faktycznie wpłynąłby do jego kasy w postaci utargu.

Stwierdzone okoliczności w pełni uzasadniały uznanie ksiąg rachunkowych skarżącej za nierzetelne i odrzucenia ich jako dowodu w postępowaniu podatkowym. To zaś stanowiło podstawę do ustalenia dochodu w drodze szacowania stosownie do art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 stycznia 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./. Przepis ten nakłada na podatników obowiązek prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu /straty/, podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku. Jeżeli ustalenie dochodu /straty/ w wyżej określony sposób nie jest możliwe, dochód /stratę/ ustala się w drodze szacowania.

Podkreślić należy, że powyższe ustalenia dotyczą skarżącej jako osoby prawnej, która jest stroną postępowania podatkowego. Organy podatkowe dokonując szacunku, o którym wyżej mowa, szacowały dochód skarżącej, a nie jej pracowników. Zarzut skarżącej dotyczący opodatkowania "owoców przestępstwa", byłby uzasadniony, ale w postępowaniu dotyczącym opodatkowania nielegalnych dochodów pracowników skarżącej. Zgodzić należy się z oceną organów podatkowych, że w niniejszej sprawie przedmiotem postępowania podatkowego była objęta działalność skarżącej, a nie jej pracowników. Źródłem przychodów była prawnie dopuszczalna i niezabroniona przez prawo działalność gastronomiczna skarżącej. Osoby, które działały wykorzystując oficjalną firmę i jej szyld w celu zawłaszczenia marży, łączył ze skarżącą stosunek pracy, który uprawniał skarżącą nie tylko do nadzoru i skutecznej kontroli nad tymi osobami, ale również do dochodzenia roszczeń z tytułu wyrządzonej szkody. Fakt, że skarżąca z uprawnień tych nie skorzystała nie uzasadnia jej stanowiska o przeniesieniu skutków zaistniałej sytuacji na Skarb Państwa poprzez odstąpienie od opodatkowania części dochodu zawłaszczonego przez jej pracowników.

Opodatkowanie podatkiem od osób prawnych dochodu skarżącej - wbrew twierdzeniom skarżącej - nie jest uznaniem za legalne działań tych pracowników.

W kwestii prawidłowości szacowania przychodu stwierdzić należy, że Inspektor Kontroli Skarbowej dokonał tego szacunku kilkoma metodami, które zostały szczegółowo opisane w "protokole kontroli" i w "Wyniku kontroli " z dnia 30 sierpnia 1996 r. i spośród nich dokonał wyboru metody kierując się zasadą "ostrożnej wyceny". Organy podatkowe opierając się na powyższych ustaleniach dokonały również własnych ustaleń w tym zakresie, które potwierdziły prawidłowość tego szacunku, co zostało opisane w uzasadnieniu decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 2 listopada 2000 r. Przychód został określony w wielkości najniższej z możliwych do uzyskania przez skarżącą w 1994 roku.

Odmienne stanowisko skarżącej w tym zakresie nie zostało poparte żadnymi wiarygodnymi dowodami.

Podnieść należy, że w ślad za podwyższeniem przychodu organy podatkowe dokonały odpowiedniej korekty kosztów uzyskania przychodu.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Izby Skarbowej, że organy podatkowe były uprawnione do wykorzystania jako dowód materiałów zebranych przez Inspektora Kontroli Skarbowej i twierdzenie o konieczności ich odrzucenia nie znajduje żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Materiały te, jak każdy inny dowód w sprawie, podlegały ocenie i weryfikacji na ogólnych zasadach. Dokonana ocena organów podatkowych materiału dowodowego mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów uwzględniającej wymogi prawa procesowego.