Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 659/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska, asesor WSA Danuta Szydłowska, Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2006 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Minister Gospodarki i Pracy umorzył postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za szkodę poniesioną w związku ze stwierdzeniem przez Ministra Gospodarki, decyzją z dnia [...] marca 1998 r. nr [...] , nieważności decyzji administracyjnych, na podstawie których nad przedsiębiorstwem pn. O. w M., ul. [...], ustanowiono przymusowy zarząd państwowy i przejęto je na własność Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu podniesiono, że po rozpoznaniu w trybie nadzorczym wniosku H. M., Minister Gospodarki w dniu [...] marca 1998 r. wydał decyzję znak: [...], mocą której stwierdził nieważność: zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] maja 1953 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. O. w M., ul.

[...] oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] stycznia 1965 r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa.

Jednocześnie organ zauważył, że wnioskiem datowanym na dzień 28 października 1998 r. H. M., jako spadkobierca po J. M., zażądał odszkodowania, za straty powstałe w wyniku wadliwego wydania ww. decyzji, w wysokości 1.846.496,00 zł., która to wielkość została wyliczona, w przedłożonym do akt sprawy przez wnioskodawcę operacie szacunkowym wykonanym przez PHU "[...]" - D. w L.

Po rozpatrzeniu wyżej wskazanego roszczenia, Minister Gospodarki, na podstawie art. 160 § 3 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, ostateczną decyzją z dnia [...] października 2001 r. znak: [...] - z ustalonej szkody poniesionej na skutek wadliwego wydania decyzji, na podstawie których nad przedsiębiorstwem pn. O. w M., ul. [...] oraz mieniem należącym do poprzednika prawnego wnioskodawcy, ustanowiono przymusowy zarząd państwowy i przejęto go na własność Państwa (w związku z decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 1998 r., znak: [...]) - przyznał odszkodowanie na rzecz H. M. (jako spadkobiercy J. M.) i przedsiębiorstwa pn. "I. - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w M." w łącznej wysokości 377.271,00 zł.

Wnioskodawca, będąc niezadowolony z wysokości przyznanego odszkodowania, zakwestionował powyższą decyzję z dnia [...] października 2001 r. składając do sądu powszechnego pozew ( w oparciu o przepis art. 160 § 5 k.p.a) przeciwko Ministrowi Gospodarki. Aktualnie proces (o czym sam skarżący wspomina) toczy się przed Sądem Okręgowym w W.

Następnie H. M. pismem z dnia 16 marca 2005 r., ponowionym pismem z dnia 19 kwietnia 2005 r., powołując się na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 1998 r., wystąpił ponownie do Ministerstwa Gospodarki i Pracy z wnioskiem o wypłatę odszkodowania w wysokości 1.400.000,00 zł.

Organ naczelny zauważył, że domaganie się przez stronę (H. M.) po raz kolejny odszkodowania w tym samym zakresie, bez wcześniejszego wyeliminowania z obrotu prawnego w/w ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2001 r., jest niedopuszczalne ze względów formalnych. Nie jest bowiem możliwe ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego i zakończenie go drugą decyzją wydaną w tym samym przedmiocie, jaki obejmowała ww. decyzja odszkodowawcza, tylko dlatego, że wnioskodawca nie jest zadowolony z wydanego uprzednio ostatecznego rozstrzygnięcia. Wobec czego, zgodnie z treścią art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe.

W związku z decyzją Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] H. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz naruszenie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie, że postępowanie wszczęte w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe.

Minister Gospodarki, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...].

W uzasadnieniu Minister wskazał, że sprawa odszkodowania w niniejszej sprawie, w żądanym przez H. M. zakresie, była już przedmiotem orzekania przez Ministra Gospodarki, czemu dał wyraz w decyzji z dnia [...] października 2001 r. znak: [...].

Minister wskazał, że przyznane tą decyzją odszkodowanie było w pełni adekwatne do strat majątkowych powstałych na przedmiotowym mieniu i poparte były ekspertyzą wykonaną na zlecenie organu orzekającego przez Zespół Rzeczoznawców S. w W. Objęte były nim wszystkie uprawnione strony stosownie do posiadanych przez nie udziałów.

Domaganie się zatem przez H. M. po raz kolejny odszkodowania obejmującego ten sam zakres roszczenia jest niedopuszczalne ze względów formalnych. Nie jest bowiem możliwe ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego i zakończenie go drugą decyzją wydaną w tym samym trybie i przedmiocie, dlatego, że wnioskodawca nie jest zadowolony z wysokości przyznanego odszkodowania.

Organ naczelny podkreślił, że zgodnie z treścią art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wydaje się decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Jedyną przesłanką umorzenia postępowania jest stwierdzenie jego bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 105 Kpa. Występuje ona m.in., gdy żądanie dotyczy wydania przez ten sam organ następnej decyzji, w sprawie rozstrzygniętej już ostateczną decyzją, która pozostaje w obiegu prawnym (zasada powagi rzeczy osądzonej - res iudicata).

Z tych względów Minister Gospodarki utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...].

Na powyższą decyzję Ministra Gospodarki z dnia z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] H. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wszystkie jego roszczenia i argumentacja na której je opiera znajdują się w kilkunastoletniej korespondencji wysyłanej do wszystkich organów Państwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że art. 160 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowił, że stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie.

Z akt sprawy wynika, że Minister Gospodarki, w oparciu o wykonaną na własne zlecenie ekspertyzę, przez uprawnionych biegłych, na podstawie art. 160 § 3 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] października 2001 r. znak: [...] - przyznał odszkodowanie na rzecz H. M. /jako spadkobiercy J. M./ i przedsiębiorstwa pn. "I.- spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w M.", odpowiednio do posiadanych w nim udziałów przez strony. Stosownie do zawartego w tej decyzji pouczenia, stronom niezadowolonym z zapadłego ostatecznego rozstrzygnięcia przysługiwał przewidziany w art. 160 § 5 Kodeksu postępowania administracyjnego środek jego zakwestionowania w postaci powództwa do sądu powszechnego.

Z prawa tego skarżący skorzystał składając pozew przeciwko Ministrowi Gospodarki. Aktualnie proces toczy się przed Sądem Okręgowym w W.

H. M. po otrzymaniu decyzji odszkodowawczej, z dnia [...] października 2001 r., pismem z dnia 16 marca 2005 r., ponowionym pismem z dnia 19 kwietnia 2005 r., powołując się na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 1998 r., wystąpił ponownie do Ministerstwa Gospodarki i Pracy z wnioskiem o wypłatę odszkodowania w wysokości 1.400.000,00 zł.

W ocenie Sądu działający w sprawie organ administracji słusznie uznał, że w art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przewidziana jest zasada trwałości decyzji administracyjnych, zgodnie z którą decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie, zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Konsekwencją tak rozumianej zasady trwałości jest domniemanie mocy obowiązywania decyzji ostatecznej oraz zakończenie sprawy w postępowaniu administracyjnym decyzją ostateczną. Oznacza to, niedopuszczalność żądania powtórnego rozpatrzenia sprawy już rozstrzygniętej decyzją, a także niedopuszczalność jej ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia inną decyzją przez organ, który wydał uprzednio decyzję ostateczną, albo przez inny organ administracji publicznej. Dlatego też, domaganie się przez H. M. po raz kolejny odszkodowania obejmującego ten sam zakres roszczenia jest niedopuszczalne ze względów formalnych. Nie jest bowiem możliwe ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego i zakończenie go drugą decyzją wydaną w tym samym trybie i przedmiocie, tylko dlatego, że wnioskodawca nie jest zadowolony z wydanego uprzednio ostatecznego rozstrzygnięcia.

Należy podkreślić, że decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2001 r. rozstrzygała sprawę zgłoszonego, w dniu 28 października 1998 r., roszczenia odszkodowawczego w całości i kompleksowo, przyjmując istniejący w tamtym okresie porządek prawny (uwzględnianie szkody, na podstawie art. 160 Kpa, jedynie do rzeczywistej straty). Dopiero wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 23 września 2003 r. sygn. akt K 20/02 (opublikowany w Dz. U. R.P. Nr 170 z dnia 30 września 2003 r. pod pozycją 1660) zgodnie, z którym w pkt I orzeczono, iż art. 160 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w części ograniczającej odszkodowanie za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej do rzeczywistej szkody, jest niezgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a w pkt 2, że "punkt pierwszy znajduje zastosowanie do szkód powstałych od dnia 17 października 1997 r., to jest od daty wejścia w życie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej" - otworzyło drogę do skutecznego dochodzenia roszczenia z tytułu utraconych korzyści, w administracyjnym toku postępowania, na podstawie ww. przepisu art. 160 Kpa.

Oznacza to, że uprawniona strona, stosownie do brzmienia § 1 art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, może żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie, którego wydana została decyzja. Skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 145a § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Ze skargą taką skarżący, w terminie przewidzianym przez w/w przepis nie wystąpił, pozbawiając się w ten sposób możliwości wznowienia postępowania, w trybie art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ administracji słusznie również wskazał, iż tego rodzaju żądanie H. M. jest niedopuszczalne, również z tego względu, że wydany w tych okolicznościach indywidualny akt administracyjny byłby dotknięty wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 3 Kodeks postępowania administracyjnego.

W tej sytuacji rozstrzygnięcie Ministra Gospodarki w pierwszej instancji jak i również po rozpatrzeniu ponownie sprawy uznać należy za zasadne.

Skoro zatem Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, jak również w decyzji ją poprzedzającej naruszenia prawa, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.