Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 325/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1,1a i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ Sędzia WSA Piotr Popek Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2017 r. sprawy ze skargi E. K. – W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych płatności 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], 2) umarza postępowanie administracyjne, 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej E. K. – W. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 325/17

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik ARiMR) z dnia [...] stycznia 2017r. o ustaleniu E. K. (dalej: beneficjentka/skarżąca) kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych.

Z akt sprawy wynika, że beneficjentka złożyła do Biura Powiatowego ARiMR

w [....] wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych na rok 2004, w którym zadeklarowała 7 działek ewidencyjnych, położonych w miejscowości O. w gminie [...]., o łącznej powierzchni wynoszącej 5,75 ha, w tym 4,61 ha zalesienia na stokach o nachyleniu powyżej 12 stopni. W dniu 22 kwietnia 2005r. beneficjentka złożyła oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia oraz załączyła zaświadczenie Nadleśnictwa [....] stwierdzające wykonanie zalesienia zgodnie z planem zalesienia na działkach ewidencyjnych o nr 1614/1, 1614/2, 1614/3, 1614/5, 1615, 1616 i 3201.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik ARiMR decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. przyznał beneficjentce płatność w łącznej wysokości 56.197,30 zł, w tym 44.211,00 zł z tytułu wsparcia na zalesienie - płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia, 3.936,30 zł z tytułu premii pielęgnacyjnej - płatne corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia oraz 8.050,00 zł z tytułu premii zalesieniowej - płatne corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

W dniach 31 grudnia 2005r. i 8 sierpnia 2006r. została przekazana na rachunek bankowy wskazany przez beneficjentkę kwota w wysokości 11.986,30 zł tytułem płatności przyznanej odpowiednio: ww. decyzją oraz płatności za 2006 rok.

W wyniku przeprowadzonej w dniu 23 lipca 2007r. w gospodarstwie beneficjentki kontroli na miejscu nie stwierdzono uchybień.

W dniach 13 listopada 2007r. i 29 września 2008 r. na rachunek bankowy wskazany przez beneficjentkę przekazano kwotę w wysokości 11.986,30 zł – tytułem płatności za 2007 i 2008r.

Na podstawie analizy decyzji Starosty z dnia [...] maja 2009r. zmieniającej dotychczasowe ustalenia klasyfikacyjne działek, będących przedmiotem wniosku zalesieniowego beneficjentki, stwierdzono rozbieżności w powierzchni przekształconych gruntów rolnych na grunt leśny na poszczególnych działkach ewidencyjnych tworzących kompleks zalesionej działki rolnej, tj. na działkach ewidencyjnych o nr 1614/3 i 1614/5 różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną do zalesienia, a powierzchnią przekształconą na las wynosiła 0,16 ha.

W wyniku przeprowadzonej w dniach 10 i 15 marca 2010r. w gospodarstwie beneficjentki kontroli na miejscu potwierdzono powierzchnię zalesioną ogółem, zweryfikowano natomiast zalesienie na stokach o nachyleniu 12° z 4,61 ha do 1,27 ha (0,77 drzew iglastych i 0,50 ha drzew liściastych).

W związku z wykrytymi nieprawidłowościami kontroli Kierownik ARiMR w dniu [...] marca 2010r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] marca 2006r. w sprawie przyznania beneficjentce płatności na zalesienie gruntów rolnych i w dniu [...] czerwca 2010r. wydał decyzję, którą uchylił ww. decyzję z dnia [...] marca 2006r. oraz przyznał płatność w łącznej wysokości 51.308,90 zł. Powyższa decyzja organu I instancji została uchylona przez organ odwoławczy.

W dniu 9 czerwca 2011r. została przeprowadzona w gospodarstwie beneficjentki kontrola na miejscu, która potwierdziła zalesienie w kompleksie na powierzchni 5,94 ha oraz zalesienie na stokach o nachyleniu powyżej 12o na powierzchni 1,27 ha. Na podstawie analizy planu zalesieniowego organ I instancji stwierdził, że dane zawarte we wniosku zalesieniowym złożonym przez beneficjentkę nie są zgodne z tym planem.

W ponownym postępowaniu, decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. organ I instancji stwierdził, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2005r. wydana została z naruszeniem prawa, gdyż stosownie do art. 146 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 23 ze zm. – dalej: k.p.a.) uchylenie decyzji ostatecznej z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 tej ustawy nie mogło nastąpić, z uwagi na upływ okresu pięciu lat od dnia doręczenia decyzji.

Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. Kierownik ARiMR określił prawidłową kwotę pomocy wynoszącą 50.696,90 zł, w tym 40.286,00 zł z tytułu wsparcia na zalesienie - płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia, 2.724,90 zł

z tytułu premii pielęgnacyjnej - płatne corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia oraz 7.686,00 zł z tytułu premii zalesieniowej - płatne corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia. Od decyzji tej beneficjentka nie złożyła odwołania, skutkiem czego stała się ona ostateczna.

Na rachunek bankowy beneficjentki zostały przekazane następujące płatności:

- za 2009r. w wysokości 11.986,30 zł oraz za 2010 i 2011r. w wysokości 16.100,00 zł (przekazane w dniu 26 marca 2012r.);

- za 2012r. w wysokości 8.050,00 zł (przekazane w dniu 18 lipca 2012r);

- za 2013r. w wysokości 8.050,00 zł (przekazane w dniu 14 sierpnia 2013r.)

W dniu 21 maja 2015r. Kierownik ARiMR zawiadomił beneficjentkę

o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych przyznanych jej na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2005r., a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r., ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych

w wysokości 13.258,00 zł. Powyższa decyzja została uchylona przez organ II instancji.

Ponowna decyzja w tym przedmiocie została uchylona przez organ II instancji decyzją z dnia [...] marca 2016r., w odniesieniu do której decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził jej nieważność. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania beneficjentki od decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] grudnia 2015r., Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] września 2016r., uchylił decyzję organu I instancji.

Ostatecznie Kierownik ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2017r. ustalił beneficjentce kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości 11.802 zł, która została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2017r.

Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. 2016r., poz. 1512 – dalej: ustawa o Agencji), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej

w drodze decyzji administracyjnej, następuje w drodze decyzji administracyjnej. Wypłacone nienależnie beneficjentce środki finansowe z tytułu zalesiania gruntów rolnych pochodzą z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej – płatności za lata 2004-2006, Europejskiego Funduszu Rolniczego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – płatności wypłacone po 2007r. oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 i 2 pkt a ustawy o Agencji. Stosownie natomiast do § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 187, poz. 1929 ze zm.- dalej: rozporządzenie ZGR), jeżeli w wyniku kontroli zostanie stwierdzone, że producent rolny nie realizuje planu zalesienia zwraca premie pielęgnacyjną za dany rok kalendarzowy lub wsparcie na zalesienie.

Dyrektor ARiMR podał, że w związku z otrzymaniem w dniu 1 czerwca 2009r. decyzji Starosty z dnia [...] maja 2009r. zmieniającej dotychczasowe ustalenia klasyfikacyjne działek będących przedmiotem wniosku zalesieniowego beneficjentki organ I instancji stwierdził rozbieżności w powierzchni przekształconych gruntów rolnych na las na poszczególnych działkach ewidencyjnych tworzących kompleks zalesionej działki rolnej w porównaniu z treścią wniosku zalesieniowego, a decyzją Starosty . Na działkach ewidencyjnych o numerach 1614/3 i 1614/5, różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną do zalesienia, a powierzchnią przekształconą na las wyniosła 0,16 ha. Przeprowadzona w dniach 10 i 15 marca 2010r. kontrola zalesionego gruntu metodą inspekcji terenowej potwierdziła powierzchnię zalesioną ogółem, zakwestionowała natomiast zalesienie na stokach powyżej 12o z 4,61 ha do 1,27 ha. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło nieprawidłowości dotyczące powierzchni wykonania zalesienia na stokach o nachyleniu powyżej 12o oraz wykazało niezgodności zgłoszonych we wniosku powierzchni do zalesienia z planem zalesieniowym. Zgodnie z planem zalesienia działki nr 1614/3 i 1614/5 (łącznie 0,26 ha) nie były uwzględnione w planie zalesienia, jednak pomimo tego zostały przez beneficjentkę zadeklarowane do przyznania płatności na zalesienie, zatem płatność przyznana została z naruszeniem § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ZGR, zgodnie z którym płatność na zalesienie jest udzielana producentowi rolnemu, który wykonuje zalesienie zgodnie z planem zalesienia. Natomiast stwierdzone zalesienie na stokach o nachyleniu powyżej 12o na powierzchni 1,27 ha, a nie jak beneficjentka zadeklarowała pierwotnie na powierzchni 4,61 ha, oznacza naruszenie § 4 ust. 2 w zw. z § 4 ust. 4 rozporządzenia ZGR, przez przyznanie płatności do zalesienia według stawek przewidzianych dla powierzchni na stokach o nachyleniu powyżej 12o, do nieprawidłowej powierzchni. W związku ze stwierdzeniem powyższych nieprawidłowości skutkujących wzruszeniem pierwotnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2005r., ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2011r., określono prawidłową kwotę pomocy na zalesienie gruntów rolnych.

Organ II instancji wyjaśnił, że na kwotę nienależnych płatności składają się należności wypłacone beneficjentce na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2005r.

w wysokości 5.500,40zł z tytułu zalesienia gruntów rolnych za rok 2005 oraz należności wypłacone na podstawie wniosków o wypłatę płatności na zalesienie za lata 2006-2009 w łącznej wysokości 6.301,60zł.

Wskazał również, że odstąpiono od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych w latach 2010-2013, gdyż kwoty te nie przekraczają równowartości 100 euro - na podstawie art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 549).

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, że zalesienie nie zostało wykonane zgodnie z planem zalesienia, co wynika z decyzji Starosty i zostało potwierdzone przez kontrole na miejscu. Wskazał również, że plan zalesieniowy nie był obowiązkowym załącznikiem wniosku o pomoc, zatem Kierownik ARiMR wydając decyzję z dnia [...] sierpnia 2005r. nie posiadał wiedzy

o rozbieżnościach między deklarowanymi we wniosku danymi, a tym planem.

Organ odwoławczy podkreślił, że uczestnictwo w programach pomocowych nie jest obligatoryjne, korzystanie z przywilejów dopłat uzależnione jest od spełnienia sformalizowanych wymogów, a na osobie składającej podpisany wniosek spoczywa obowiązek zadeklarowania prawidłowej powierzchni użytkowanej rolniczo i osoba ta ponosi ewentualne konsekwencje za nieprawidłowości z tym związane. Wskazał również, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie płatności na zalesianie gruntów rolnych oraz o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem powstałej w okresie trwania zobowiązań.

W ocenie organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom beneficjentki, nie działała ona w dobrej wierze, gdyż była świadoma różnic pomiędzy wstępnym wnioskiem zaproponowanej powierzchni zalesienia, a powierzchnią ujętą w planie zalesienia i pomimo tego nie dokonała zmian w zakresie zgłoszonej powierzchni we wniosku o płatność. Zdaniem Dyrektora ARiMR, dobra wiara beneficjentki nie wynika z dokumentacji dostępnej organowi, a beneficjentka nie wykazała, że jej działanie nosiło cechy działania w dobrej wierze. Nie zostały zatem spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez beneficjentkę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów, określone w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r., ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej

w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm. – dalej: rozporządzenie nr 796/2004).

Ponadto zdaniem organu II instancji, w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez beneficjentkę kwoty nienależnie

pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych za lata 2005-2013 określone m.in. w art.73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 (za lata 2005-2009), gdyż płatność nie została dokonana na skutek pomyłki Agencji.

Na decyzję organu odwoławczego E. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o unieważnienie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.7, art. 8, art. 9, art.28, art.77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w całym procesie zalesiania działała w dobrej wierze. Wskazała, że zalesienie było wykonywane przez profesjonalnego leśnika, w oparciu o plan zalesienia z wytyczeniem polan metodą nie geodezyjną, nasadzenia wykonano zgodnie z zalecaną więźbą, utrzymana też została zaplanowana gęstość zalesienia. Skarżąca podniosła, że bezzwłocznie zawiadomiła ARiMR o dostrzeżonej pomyłce, tj. w odwołaniu z dnia 10 lipca 2010r., wniesionym od decyzji, w której wyliczenia zostały oparte o wstępną deklarację powierzchni do zalesienia, różniącą się na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Skarżąca podkreśliła, że przeprowadzone przez Agencję trzy kontrole potwierdziły wykonanie zalesienia zgodnie z planem, jedynie w decyzji starosty stwierdzono, że polana wewnętrzna jest w niewielkim stopniu przesunięta w stosunku do planu zalesienia. Zaznaczyła, że końcowy odbiór zalesienia wykonany został przez geodetę, a przeprowadzone po 5 latach kontrole powierzchni odbyły się przy użyciu dokładnych narzędzi geodezyjnych, podczas gdy przepisy na podstawie których realizowany był PROW 2004-2006, tj. rozporządzenie ZGR, a także instrukcje Agencji nie przewidywały udziału uprawnionego geodety do podziału działek ewidencyjnych przeznaczonych do zalesienia i wyznaczenia gruntów rolnych ze spadkiem powyżej 12o. Zdaniem skarżącej, powyższa niespójność przepisów doprowadziła do powstania błędu, który nie został przez nią zawiniony. Ponadto potwierdzenie przez geodetę wykonanie zalesienia na powierzchni 5,80 ha spełnia założenia zalesienia przewidzianego przez plan zalesienia powierzchni 5,75 ha. W ocenie skarżącej, zmniejszenie powierzchni polan o 0,05 ha i niewielkie przesunięcie jednej z nich, nie ma żadnego ujemnego znaczenia dla ich funkcji – gromadzenia drzewa z przecinek pielęgnacyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016r., poz.1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r., poz.1369 - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżącej zostały przyznane

i wypłacone płatności na zalesianie gruntów rolnych za lata 2005-2013.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy Agencji w sposób uprawniony uznały, że pobrane przez skarżącą środki pieniężne na zalesianie gruntów rolnych w wysokości 11.802zł, były płatnościami nienależnymi

i czy istniały podstawy do orzeczenia o ich zwrocie przez skarżącą.

Zdaniem organów Agencji, ww. środki pieniężne podlegają zwrotowi przez skarżącą jako płatności nienależne, gdyż zostały wypłacone na podstawie decyzji, która z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości, została wyeliminowana z obrotu prawnego i prawidłowa kwota pomocy na zalesienie gruntów rolnych, jaką powinna otrzymać skarżąca, została określona w ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2011r. Jednocześnie nie zostały spełnione przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności, w szczególności brak podstaw do przyjęcia dobrej wiary po stronie skarżącej.

Skarżąca natomiast wskazuje na brak ujemnych konsekwencji stwierdzonych nieprawidłowości dla zalesiania gruntów rolnych. Ponadto w ocenie skarżącej, realizując zalesianie gruntów rolnych działała ona w dobrej wierze, z należytą starannością i w oparciu o dostępne w tym czasie informacje, a stwierdzone przez Agencję nieprawidłowości nie wynikały z jej celowego, świadomego działania. Zdaniem skarżącej, z uwagi na pozostawanie przez nią w dobrej wierze i upływ 4-letniego okresu między datą wypłaty pomocy, a datą pierwszego powiadomienia jej o nieuzasadnionym charakterze przedmiotowej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania.

Materialnoprawną podstawą decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub środków krajowych przeznaczonych m.in. współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jest art. 29 ustawy o Agencji.

Stosownie do art. 29 ust. 1 ww. ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowane przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, czyli kierownik biura powiatowego ARiMR. Przedmiotem badania w postępowaniu

o wydanie decyzji na podstawie tego przepisu jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących

z wymienionych w nim funduszy.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszym postępowaniu organy Agencji były zawiązane treścią ostatecznej decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] grudnia 2011r., stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] sierpnia 2005r., przyznającej beneficjentce płatności na zalesianie gruntów rolnych. Kontrola zgodności z prawem odnosi się zatem wyłącznie do postępowania i decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Skarżąca nie wniosła odwołania od decyzji określającej prawidłową wysokość płatności na zalesienie, co oznacza, że rozstrzygnięte w ostatecznej decyzji kwestie nie mogą być w niniejszym postępowaniu skutecznie podważone, a odnoszące się do nich zarzuty - doprowadzić do zakwestionowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Rację mają przy tym organy, że w rozpoznawanej sprawie wypłata płatności nie wynikała z pomyłki Agencji. Płatności te stały się płatnościami nienależnymi w wyniku ujawnienia rozbieżności powierzchni między gruntami do zalesienia deklarowanymi we wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych, a decyzją Starosty z dnia [...] maja 2009r. o powierzchni przekształconych gruntów rolnych na grunt leśny oraz w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji.

Z przedstawionych względów, należy uznać, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do nienależnego pobrania przez skarżącą środków pochodzących ze wskazanych w zaskarżonej decyzji funduszy, jednakże, w ocenie Sądu, zasadne są zarzuty skargi dotyczące braku obowiązku zwrotu nienależnych płatności z uwagi na jego przedawnienie.

W odniesieniu do należności pobranych przez skarżącą za lata 2005-2009, przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, a zatem również możliwość wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 1 i 1a ustawy o Agencji, zostały zawarte w art. 73 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Stosownie do ust. 5 art. 73 ww. rozporządzenia, obowiązek zwrotu płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres pomiędzy datą płatności pierwszej pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze

o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze.

W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że wypłata pierwszej płatności z tytułu przyznanej pomocy na zalesienie gruntów rolnych, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 31 grudnia 2005r. oraz że beneficjentka została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze danej płatności po raz pierwszy w dniu 19 grudnia 2011r., tj. dacie doręczenia jej decyzji nr [...], a zatem po upływie czterech lat. Uznanie zatem, że w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności możliwe jest jedynie w przypadku stwierdzenia, że beneficjentka działała w dobrej wierze.

Należy wskazać, że nie istnieje definicja ustawowa dobrej wiary.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest już stanowisko, że dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działa zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny, mniemając, że one istnieją, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest zaś ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności. Strona będąca w złej wierze nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby, gdyby się zachowała należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępowała rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11, z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 21/14).

W ocenie Sądu, należy uznać, że skarżąca działała w dobrej wierze, gdyż

w zaistniałych okolicznościach miała prawo sądzić, że realizuje podjęte zobowiązania zgodnie z planem zalesieniowym. O istnieniu po stronie skarżącej dobrej wiary świadczy szereg okoliczności. W pierwszej kolejności należy wskazać na obiektywne okoliczności dotyczące właściwości i położenia gruntów rolnych, na które została przyznana pomoc. Grunty te stanowią teren zalesiony, cześć powierzchni jest położona na spadku terenu. Obiektywnie rzecz biorąc, na przedmiotowych gruntach mogły wystąpić trudności w dokonaniu prawidłowych pomiarów i wyznaczeniu granic działek oraz kąta nachylenia stoku, na którym są położone. Okoliczność, że - jak wskazuje skarżąca - dokonała ona pomiarów działek bez użycia specjalistycznego sprzętu geodezyjnego, nie może, zdaniem Sądu, być poczytywana na niekorzyść skarżącej, skoro w czasie, gdy składała ona wniosek o płatności (2004r.), program zalesieniowy dopiero się rozpoczynał, brak było obowiązku wyznaczania granic zalesiania przez geodetę, a nadleśniczy potwierdził w dniu 22 kwietnia 2005r. prawidłowość zalesienia. Deklaracja powierzchni działek położonych na stoku o nachyleniu przekraczającym 12o opierała się na planie zalesieniowym sporządzonym przez nadleśniczego. Z okoliczności sprawy nie wynika też, że skarżąca dopuściła się braku staranności, co oznaczałoby, że jej błędu nie można by uznać za usprawiedliwiony.

Dla oceny świadomości skarżącej istotne jest również to, że przeprowadzone w 2007 i 2010 kontrole w gospodarstwie skarżącej potwierdziły wykonanie zalesienia zgodnie z planem zalesienia, co mogło utwierdzić skarżącą w przekonaniu

o prawidłowości jego realizowania. Natomiast podnoszona przez organy Agencji okoliczność, że podczas tych kontroli nie dokonano pomiarów nachylenia stoku, tłumaczy jedynie powód braku wykrycia błędu przez Agencję, nie świadczy zaś w żaden sposób o intencjach skarżącej.

Sąd nie podziela twierdzeń organów Agencji, że skarżąca była świadoma różnic pomiędzy wstępnym wnioskiem zaproponowanej powierzchni zalesienia,

a powierzchnią ujętą w planie zalesienia i pomimo tego nie dokonała zmian

w zakresie zgłoszonej powierzchni we wniosku o płatność. Trzeba też dodać, że wprawdzie na dwóch z siedmiu działek wystąpiły nieprawidłowości, ale ogólna powierzchnia zalesienia jest zgodna z planem. Działki, na których te nieprawidłowości miały miejsce leżą wewnątrz kompleksu leśnego, w którym nie jest prostą rzeczą precyzyjne wyznaczenia granic poszczególnych obszarów, tj. terenów zalesionych i polan. Drobne przesunięcia tych granic, aczkolwiek niewątpliwie słusznie potraktowane jako nieprawidłowość, nie wpłynęły na realizację zasadniczego celu zalesienia, co w kontekście oceny dobrej wiary może być uwzględnione na korzyść skarżącej. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca świadomie wprowadziła organy w błąd i celowo wykonała zalesienie niezgodnie z planem zalesieniowym, narażając się na negatywne konsekwencje finansowe.

W związku z powyższym Sąd nie podziela stanowiska orzekających organów, które przyjęły, że w aktach sprawy brak danych wskazujących na istnienie dobrej wiary po stronie beneficjentki oraz że nie wykazała ona istnienia dobrej wiary

w postępowaniu.

Oznacza to, że organy błędnie uznały, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie przyznanej płatności, o których mowa

w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004.

Uznanie, że beneficjentka działała w dobrej wierze oznacza, że należy przyjąć krótszy - czteroletni okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o niezasadnym charakterze płatności, a ten termin upłynął, co zresztą organ wyraźnie stwierdził w zaskarżonej decyzji.

Z tych względów należy uznać, że postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności nie mogło się toczyć, dlatego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i § 3 P.p.s.a., uchylił wydane decyzje i umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 P.p.s.a.