Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 387/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2009-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Określono, że zaskarżony akt nie może być wykonany
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 7, art 77, art 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędzia WSA Anna Wójcik Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Gospodarstwa Rolnego "A" sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz skarżącego kwotę 457,00 złotych (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. W dniu 3 marca 2004 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie wpłynął wniosek Gospodarstwa Rolnego "A" Sp. z o.o. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Załączono także umowę dzierżawy nieruchomości rolnej nr 1178 z dnia 06.08.2003 roku dla nieruchomości położonej w miejscowości W. o ogólnej powierzchni 219,3163 ha, zawartą pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych w Opolu, a Gospodarstwem Rolnym "A" Sp. z o.o.

Decyzją nr [...] z dnia 20.11.2004 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Nysie uwzględniając w całości żądanie strony, przyznał Gospodarstwu Rolnemu "A" Sp. z o.o. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 w łącznej wysokości 104.547,55 zł w tym z tytułu:

1. Jednolita Płatność Obszarowa - 2004 (kod FEOGA: 050212020000001, krajowa

pozycja budżetowa: 99999999999) w wysokości 43.731,29 zł (słownie: czterdzieści trzy tysiące siedemset trzydzieści jeden złotych dwadzieścia dziewięć groszy), w tym środki unijne 43.731,29 zł, środki krajowe 0 zł.

2. Uzupełniająca Płatność Obszarowa-inne -2004 (kod FEOGA: 050404000000401, krajowa pozycja budżetowa: 00003301038) w wysokości: 60.816,26 zł (słownie: sześćdziesiąt tysięcy osiemset szesnaście złotych dwadzieścia sześć groszy), w tym środki unijne 16.300,33 zł, środki krajowe 44.515,93 zł.

2. Postanowieniem z dnia 04.11.2005 roku, nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Nysie wznowił postępowanie administracyjne zakończone powyższą decyzją ostateczną nr [...] z dnia 20.11.2004 r. w sprawie z wniosku Gospodarstwa Rolnego "A" Sp. z o.o. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, albowiem w ocenie organu ujawnione zostały nowe okoliczności i dowody nieznane mu w dacie wydania decyzji, a dotyczące faktycznego posiadania i użytkowania działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej o identyfikatorze [...]. Z dokumentów przekazanych organowi przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu, zebranych w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie płatności w sprawie innego producenta rolnego -RSP "B" (nr sprawy [...]) wynikało bowiem, że sporna działka była użytkowana rolniczo przez RSP "B".

Decyzją z dnia 07.12.2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Nysie odmówił uchylenia wydanej przez siebie decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 20.11.2004 r. o przyznaniu GR "A" Sp. z o.o. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż brak jest podstaw do kwestionowania przerwania posiadania samoistnego opisanego gruntu rolnego przez Gospodarstwo Rolne "A" Sp. z o.o. przez cały okres wynikający z umowy dzierżawy oraz za rok 2004, a RSP "B" na mocy ustnej umowy zobowiązana była tylko do wykonania usługi w zakresie zasiewu oraz zbioru pszenicy. Ponadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Nysie wskazał, że dokumenty przedstawione przez RSP "B" nie wskazywały jednoznacznie na użytkowanie przez nią spornej działki. Decyzja ta stała się ostateczna.

3. Postanowieniem z dnia 28.02.2006 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie, z dnia 07.12.2005 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 20.11.2004 r. o przyznaniu GR "A" Sp. z o.o. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. W konsekwencji ustaleń poczynionych w ramach przeprowadzonego postępowania administracyjnego, decyzją nr [...] z dnia 24.03.2006r. stwierdził nieważność przedmiotowej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie, z dnia 07.12.2005 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 20.11.2004 roku o przyznaniu GR "A" Sp. z o.o. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. W ocenie organu, w rozpoznawanej sprawie do wydania decyzji doszło w wyniku rażącego naruszenia prawa - art. 2 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 roku Nr 6, poz. 40, ze zm.) oraz art. 7, art. 77, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, z późn. zm.), co stanowiło kwalifikowaną przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Decyzja ta zastała następnie utrzymana w mocy decyzją Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia 12.06.2006r.

4. Z uwagi na skutki stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie, z dnia 07.12.2005 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 20.11.2004 r. o przyznaniu GR "A" Sp. z o.o. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, po ponownym rozpoznaniu sprawy w ramach postępowania wznowieniowego, kolejną decyzją nr [...] z dnia 11.08.2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Nysie uchylił decyzję dotychczasową nr [...] z dnia 20.11.2004 r. i odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 dla GR "A" Sp. z o.o. Organ, analizując całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, iż oświadczenia stron, protokoły z przesłuchania świadków pozwalają wysnuć wniosek, iż RSP "B" faktycznie użytkowała sporne grunty położone na terenie miejscowości W., co uzasadnia przyznanie jej statusu faktycznego posiadacza działki ewidencyjnej o identyfikatorze [...], a tym samym również, w świetle uregulowania art. 2 ust. 1 i ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, prawa do płatności bezpośredniej do tych gruntów za 2004 rok.

W wyniku rozpoznania odwołania strony, decyzją nr [...] z dnia 05.10.2006 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

5. Wyrokiem z dnia 17.10.2006 r., sygn. akt IV S.A./Wa 1558/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa ARiMR nr [...] z dnia 12.06.2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia 24.03.2006 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie z dnia 07.12.2005 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 20.11.2004 r. o przyznaniu GR "A" Sp. z o.o. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż pomimo że kontrolowana decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania z podaniem przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. organy obu instancji nie zbadały tego aspektu sprawy i nie wskazały przyczyny, dla której należało przyjąć, iż Kierownik BP ARiMR naruszył w stopniu rażącym art. 151 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, co w ocenie Sądu skutkowało stwierdzeniem wydania obu uchylonych decyzji z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa.

6. Konsekwencją zapadłego w sprawie wyroku WSA w Warszawie z dnia 17.10.2006 roku, sygn. akt IV S.A./Wa 1558/06, było ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności, zakończone ostatecznie decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu nr [...] z dnia 16.03.2007 r. stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie z dnia 07.12.2005 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 20.11.2004 r. o przyznaniu GR "A" Sp. z o.o. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. z uwagi na stwierdzenie przez organ przy jej wydaniu rażącego naruszenia prawa - art. 151 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, co stanowiło kwalifikowaną przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

7. Ponowie zatem, z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 20.11.2004 r. o przyznaniu GR "A" Sp. z o.o. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004., doszło do zwiśnięcia postępowania wznowieniowego, zakończonego decyzją organu I instancji z dnia 27.08.2008 r. nr [...] o uchyleniu decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 i odmowie przyznania tych płatności dla Gospodarstwa Rolnego "A" Sp. z o.o. z siedzibą we W.".

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po analizie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, organ I instancji skonstatował, iż posiadaczem spornej działki ewidencyjnej nr X w kontekście prawa do dopłat za 2004 rok była RSP "B", gdyż to ona wykonywała na tym gruncie prace, przechowywała i gospodarowała uzyskanymi na tych gruntach płodami. Stwierdzono również, że ponieważ powierzchnia pozostałych gruntów rolnych będących w posiadaniu GR "A" była mniejsza niż 1 ha, także w tej części nie zachodziły podstawy prawne do przyznania jej płatności bezpośrednich do tych gruntów na rok 2004.

Od powyższej decyzji GR "A" złożyło odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, zarzucając organowi I instancji błędną interpretację pojęcia posiadania na gruncie przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Skarżący podniósł, że RSP "B" miała co najwyżej status dzierżyciela spornego gruntu i nie posiadała do niego żadnego tytułu prawnego, a jedynie wykonywała prace rolnicze na tym gruncie na mocy ustnej umowy cywilno-prawnej, która nie została dotychczas rozliczona. W ocenie strony była ona nieprzerwanie posiadaczem działki nr X, a poprzez zlecenie wykonania części prac polowych oraz przez własne działania spełniła wszystkie warunki do otrzymania dopłat bezpośrednich. Nadto zważono, iż skarżona decyzja dotknięta jest sankcją nieważności, gdyż sprawa prawidłowości przyznania dla niej spornych dopłat bezpośrednich została już ostatecznie rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie, który powinien wiązać strony i organ. W konsekwencji powaga rzeczy osądzonej tamuje dalszy bieg postępowania i uniemożliwia wydanie ponownego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie.

8. Rozpoznając odwołanie strony Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu nie podzielając zarzutów strony, decyzją nr [...] z dnia 08.10.2008 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Dokonując ponownej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy uznał, iż bezspornym w sprawie był fakt, że w 2004 roku na spornej działce ewidencyjnej nr X prace rolne w postaci zasiania, pielęgnacji oraz zbioru pszenicy objętej wnioskiem Spółki na 2004 r. wykonywała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "B". Okoliczność tą potwierdzała także odwołująca w treści samego odwołania wskazując, że sam "fakt wykonywania prac rolnych przez RSP "B" nie był co do zasady kwestionowany przez GR "A", skarżąca jedynie podnosi, iż prace te były wykonywane na jej rzecz na mocy ustnej umowy cywilno-prawnej". Okoliczność tą potwierdzał także zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci protokołów siewu/sadzenia, świadectw analizy próbek zboża, faktur VAT potwierdzających zakup nawozów, protokołów przyjęcia produktów ze zbiorów do magazynu RSP "B" położonego w miejscowości P. Także z oświadczeń C. P., S. M., S. F., B. G., L. S. wynikało, że to RSP "B" zasiała w 2004 roku na działce nr X pszenicę, prowadziła na tym obszarze prace polowe, zebrała zboże i zwiozła je do swoich magazynów. Gospodarstwo Rolne "A" posiadało natomiast zawartą z ANR Oddział Terenowy w Opolu umowę dzierżawy spornego gruntu, opłacało podatki, czynsz dzierżawny i ubezpieczyło uprawę (umowa dzierżawy, dowody wpłat podatku i czynszu, polisa ubezpieczeniowa znajdują się w aktach sprawy). Należy także zauważyć, iż zgromadzone dowody wskazywały , że GR "A" sprzedało słomę ze spornego areału, a także wykonało orkę pola w październiku 2004 roku.

W świetle tychże ustaleń, w ocenie organu odwoławczego nie zasługiwały na uwzględnienie twierdzenia Spółki, iż to ona jest podmiotem uprawnionym do przyznania płatności dla działki nr X, gdyż posiada umowę dzierżawy na sporny grunt, a RSP "B" wykonywała tam prace rolnicze jedynie jako dzierżyciel. Zważono przy tym, iż rolą Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie jest czuwanie nad tym, by nieruchomości, co do których Strona posiadała tytuł prawny (w tym wypadku umowę dzierżawy) nie były wbrew jej woli, czy też sprzecznie z początkowymi ustaleniami użytkowane przez inne podmioty. W kwestiach związanych z zakwalifikowaniem RSP "B" jako dzierżyciela działki nr X, jak tego chce skarżąca, organ odwoławczy nie podzielił takiego zapatrywania. Wskazano, iż zgodnie z art. 338 k.c. kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem. Dzierżycielem jest więc np. posłaniec, przechowawca, przewoźnik, pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy. Dzierżyciel jest uczestnikiem stosunku prawnego działającym na rzecz drugiej strony tego stosunku. Dopuszcza się też przekształcenie dzierżenia w posiadanie, jeżeli dzierżyciel zmieni zamiar władania rzeczą (cum animo rem sibi habendi) (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12.05.1959 r., I CR 167/59, OSN 1961, poz. 8). W przedmiotowej sprawie ponieważ to RSP "B" posiała pszenicę na polu, pielęgnowała ją, zebrała a następnie przetransportowała ją do swoich magazynów i dalej dysponowała plonem, trudno było w tej sytuacji dopatrzyć się działania na rzecz GR "A". Na dzierżenie nie wskazywał także znajdujący się w aktach projekt umowy dzierżawy spornego areału, która wprawdzie ostatecznie nie została przez strony podpisana, ale w ocenie organu świadczyć może o zamiarach, jakie towarzyszyły obydwu podmiotom, co do przyszłego użytkowania działki nr X. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, iż nawet gdyby przyjąć, że faktycznie Strony zawarły umowę usługi (na co jedynie pośrednio wskazywała korespondencja kierowana przez reprezentanta GR "A" -Pana W. S. do Zarządu RSP "B"), to umowa taka w rzeczywistości nie doszła do skutku, gdyż nie doszło do rozliczenia między stronami, co przyznawała sama skarżąca. W takim przypadku należałoby raczej uznać, że RSP "B" zmieniło zamiar władania za kogoś innego (w tym przypadku za GR "A") na wolę władania rzeczą dla siebie, co uczyniło ją jednocześnie posiadaczem spornej działki na gruncie przepisów regulujących płatności do gruntów rolnych. GR "A" takiego przymiotu przypisać nie sposób, choć niewątpliwie poniosło ono pewne koszty związane z formalnym stosunkiem dzierżawy łączącym je z Agencją Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Opolu (czynsz dzierżawnym, podatki, ubezpieczenie). Skarżąca objęła w posiadanie grunty dopiero po zbiorze pszenicy dokonanym przez RSP "B", wystawiła fakturę za sprzedaż słomy pochodzącej z działki nr X oraz zleciła wykonanie orki w październiku 2004 roku.

Nie podzielono także dalej idących zarzutów , sprowadzających się do twierdzeń, iż sprawa została już ostatecznie zakończona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17.10.2006 roku, sygn. akt IV SA/Wa 1558/06. Zważono, że Sąd zakwestionował jedynie sposób w jaki organy dokonały weryfikacji prawidłowości decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, nie odnosząc się w ogóle do kwestii związanych z samą prawidłowością nabycia przez stronę prawa do otrzymania płatności bezpośrednich do spornych gruntów. Co więcej, Sąd takiej kompetencji nie posiadał gdyż weryfikował decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, co do której kontrola legalności polega na sprawdzeniu przestrzegania przesłanek, o których mowa w art. 156 kpa.

9. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżąca- Gospodarstwo Rolne "A" Sp. z o.o. we W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazywała, analogicznie jak we wcześniejszym odwołaniu, na nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, a w konsekwencji błędne uznanie RSP "B" za podmiot uprawniony do otrzymania płatności bezpośrednich, w stosunku do gruntów będących we władaniu Spółki. Nie zgodzono się przy tym z twierdzeniem organu odwoławczego o uznaniu dzierżyciela gruntów za osobę faktycznie nim władającą, albowiem oznaczałoby to, że w każdym wypadku zawarcia umowy o wykonanie prac polowych na swoim gruncie przez inny podmiot, dochodziłoby do utraty władztwa nad gruntem, a w konsekwencji zmiana podmiotu uprawnionego do otrzymania płatności bezpośrednich. Odnosząc się do poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wskazano, iż nie negując samego zakresu prac wykonanych na spornej działce przez RSP "B" , nie można pomijać przy ich ocenie zarówno twierdzeń skarżącej o łączącej oba podmioty umowie o świadczenie usług w rolnictwie, jak i faktu wykonywania przez nią również własnych działań gospodarczych związanych z tym gruntem (np. zbiór i sprzedaż słomy). Samo zaś odpłatne zlecenie wykonania części prac polowych innemu podmiotowi nie pozbawiło Spółki władztwa nad gruntem, a w konsekwencji nie mogło skutkować utratą prawa do otrzymania w stosunku do nich płatności bezpośrednich.

Ponowiono również już uprzednią prezentowaną w odwołaniu argumentację w zakresie wadliwości postępowania organów, dotyczącą naruszenia powagi rzeczy osądzonej w niniejszej sprawie, z uwagi na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentacje faktyczną oraz prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.

Na wstępie odnotować należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu.

Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że podjęta została z naruszeniem przepisów prawa procesowego, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. dalej zwanej p.p.s.a.) stanowi przesłankę do uwzględnienia skargi. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a, sąd uchyla decyzję wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania lub gdy doszło do tego rodzaju naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności rozpoznając wywiedzioną skargę, należy odnieść się do kwestii najdalej idącego zarzutu skarżącej, dotyczącego skutków prawnych wywodzonych przez skarżącą z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17.10.2006 roku, sygn. akt IV S.A./Wa 1558/06, w zakresie "res iudicata". W tym zakresie podzielić należy w całości stanowisko organu odwoławczego , iż przedmiotowy wyrok dotyczył wyłącznie zagadnienia prawidłowości postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie z dnia 07.12.2005 roku o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 20.11.2004 r.

A zatem konsekwencją powyższego wyroku Sądu, uchylającego decyzję Prezesa ARiMR nr [...] z dnia 12.06.2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia 24.03.2006 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie, z dnia 07.12.2005 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 20.11.2004 r. o przyznaniu GR "A" Sp. z o.o. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, była konieczność ponownego rozpoznania sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności, co ostatecznie zostało zakończone decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu nr [...] z dnia 16.03.2007 r. ponownie stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie, z dnia 07.12.2005 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 20.11.2004 r. o przyznaniu GR "A" Sp. z o.o. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Wskazywany przez skarżącą wyrok w żadnej mierze nie rozstrzygał kwestii prawidłowości samej decyzji z dnia 20.11.2004 r. o przyznaniu GR "A" Sp. z o.o. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. a jedynie odnosił się do zagadnienia prawidłowości wydanej przez organy decyzji w trybie nadzwyczajnym stwierdzającej nieważność decyzji dnia 07.12.2005 r. o odmowie jej uchylenia w ramach postępowania wznowieniowego. Sąd nie przesądził też kwestii, czy takowe stwierdzenie nieważności jest prawnie uzasadnione, wskazując jedynie na okoliczność, że w ramach zaskarżonej do Sądu decyzji organy obu instancji nie zbadały przyczyny, dla której należało przyjąć, iż Kierownik BP ARiMR naruszył w stopniu rażącym art. 151 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, co skutkowało stwierdzeniem przez Sąd, wydania obu uchylonych decyzji z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa. To zaś, jak wyżej wskazano, obligowało organy do ewentualnego ponownego rozpoznania sprawy, z uwzględnieniem wskazań Sądu, co do konieczności wykazania przez organ rażącego naruszenia art. 151 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa przy wydawaniu decyzji dnia 07.12.2005 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 20.11.2004 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Z tych też względów podnoszony w skardze zarzut ponownego rozstrzygnięcia przez organy w kwestii już uprzednio rozstrzygniętej przez Sąd we wskazywanym wyroku jest bezzasadny.

Zasadne natomiast okazały się dalsze zarzuty skargi, które można zakwalifikować jako naruszenie przez organ art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa., a w ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy, tego rodzaju naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie negując poczynionych przez organ odwoławczy wnikliwych rozważań prawnych, poczynionych na gruncie art. ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 roku Nr 6, poz. 40, z późn. zm.- zwanej w dalszej części uzasadnienia "ustawą") odnośnie ustawowych warunków otrzymania pomocy w formie płatności bezpośrednich, należy jednakże podkreślić, iż prawidłowe zastosowanie określonych norm prawnych musi być w pierwszym rzędzie poprzedzone wyczerpującym ustaleniem stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie. Bowiem to stan faktyczny, przyjęty przez organy jako miarodajny w sprawie, determinuje kwestię skutków wynikających z odpowiednich uregulowań prawnych. Tym samym błędne lub niepełne ustalenia stanu faktycznego uniemożliwiają organowi dokonanie jego prawidłowej reasumpcji pod kątem obowiązujących przepisów prawnych.

Jak słusznie zważył organ odwoławczy, na podstawie art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy płatność obszarowa przysługuje osobie fizycznej zwanej "producentem rolnym" utrzymującej grunty rolne w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, pod warunkiem, że tenże producent rolny jest posiadaczem działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Zatem dla otrzymania płatności obszarowej niezbędne jest , aby producent rolny spełniał następujące warunki:

1. był posiadaczem gospodarstwa rolnego (właścicielem, dzierżawcą, użytkownikiem, najemcą, zarządcą, zastawnikiem lub w inny sposób je wykorzystuje),

2. utrzymywał posiadane grunty rolne w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska oraz

3. łączna powierzchnia działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia płatnościami była nie mniejsza niż 1 ha, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.

Tylko łączne spełnienie przez producenta rolnego wszystkich wymienionych przesłanek ustawowych, stanowi postawę do ubiegania się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Racje ma też organ odwoławczy wskazując, iż przedmiotowa ustawa nie definiuje "posiadania", a skoro tak to należy w tej kwestii sięgnąć do przepisów prawa cywilnego.

Posiadanie jest instytucją prawa cywilnego i zostało uregulowane w art. 336 KC i następne. Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Posiadanie według kodeksu cywilnego jest stanem faktycznym, który polega na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą; efektywne w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy (nieruchomości) nie jest konieczną przesłanką posiadania. Oznacza to, iż dla istnienia posiadania w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możność takiego korzystania (zob. wyrok WSA z dnia 08.11.2005r., sygn. akt V SA/Wa 1524/05). W piśmiennictwie zwraca się również uwagę, że posiadanie w znaczeniu, jakie nadaje temu pojęciu kodeks cywilny, może stanowić element prawa podmiotowego, może jednak stanowić także jedynie stan faktycznego władztwa nad rzeczą w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi (posiadanie bezprawne) - zob. wyrok NSA z dnia 02.09.2008r., sygn. akt II GSK 311/08.

W ocenie Sądu, za trafne należało uznać twierdzenie organu odwoławczego zawarte w zaskarżonej decyzji, iż: "posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe", a "pojęcie "posiadanie" na gruncie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych".

Innymi słowy pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem niewątpliwie przemawia fakt, iż celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty (zob. wyrok WSA z dnia 08.11.2005r., sygn. akt V SA/Wa 1524/05). Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami.

Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, iż przesłanka kwalifikująca do uzyskania płatności obszarowych, odnoszona do "faktycznego posiadania" gruntu rolnego, nie może być przy tym rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych, gdyż taki wymóg obciążający rolnika (producenta rolnego) nie został w przepisach prawa wspólnotowego i prawa krajowego nigdzie sformułowany. Tak, jak posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu rolnego zgłoszonego we wniosku nie przesądza jeszcze o przyznaniu płatności obszarowych z tego tytułu, tak i niedysponowanie stosownym tytułem prawnym do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika z systemu pomocy (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. II GSK 258/06, wyrok NSA z dnia 02.09.2008r., sygn. akt II GSK 311/08, wyrok NSA z dnia 4.06.2007r., sygn. akt II GSK 53/07).

Nie negując zatem samej zasady, że dla spełnia warunków do otrzymania płatności konieczne jest użytkowanie gruntów rolnych, nie można jednakże nie zauważyć, co słusznie podkreśla skarżący, że nie jest niemożliwe użytkowanie własnych gruntów rolnych, przy wykorzystaniu usług świadczonych przez inne podmioty. Istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje te grunty zgodnie z normami. Chodzi tu więc o wszelkie czynności niezbędne do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą to być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych. Prowadzenie działalności rolniczej można zdefiniować jako dokonywanie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści.

To właśnie ta kwestia stanowi istotę sporu zaistniałego w rozstrzyganej sprawie. Z jednej bowiem strony skarżąca Spółka, nie negując samego faktu wykonywania na jej gruntach w spornym roku części prac polowych przez RSP "B" , wskazuje na okoliczności wykonywania tych prac jedynie w oparciu o zawartą ustnie umowę o świadczenie usług w rolnictwie, a z drugiej strony RSP "B", które także złożyło stosowny wniosek o przyznanie płatności za ten sam okres do tożsamych gruntów, wywodzi swoje prawo z nieformalnej umowy ich poddzierżawy.

Przy tak zakreślonych ramach zaistniałego sporu, istotnym staje się poczynienie wyczerpujących ustaleń faktycznych nie tyle w kwestii, kto faktycznie dokonywał określonych prac polowych, ale w czym imieniu i na czyją rzecz czynności te były podejmowane.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga uwaga, że organy administracyjne mają obowiązek działać racjonalnie, a nie - arbitralnie. Temu ma służyć zarówno obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (art. 7 i art. 77 k.p.a.), obowiązek sporządzenia z urzędu adekwatnego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), Organ, przy ustalaniu prawdy na podstawie materiału dowodowego, nie jest wprawdzie skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i może swobodnie, tj. zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego (wyjaśniającego) ustalić stan faktyczny. Słusznie też zwrócił uwagę WSA w Warszawie w wyroku z dnia 08.08.2006r. sygn. akt IV SA/Wa 774/06 (LEX 281933), że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę - musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny:

• po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa,

• po drugie - ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego,

• po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny,

• po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z prawidłami logiki.

Niezbędne zatem dla prawidłowej oceny, czy w sprawie nie doszło do przekroczenia zakresu swobodnej oceny dowodów, i przekształcenia jej w dowolność, jest wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Tylko bowiem w ten sposób ocena dowodów może być sprawdzona w toku instancji i w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W wyroku NSA z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA/88, ONSA 1989, nr 2, poz. 68, stwierdzono, że: "ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji do stwierdzenia istotnych rozbieżności w materiale dowodowym bez ich wyspecyfikowania, a następnie próby wyjaśnienia, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania".

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji właśnie pod kątem wywiązania się przez organy z obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a także oceny już zebranego materiału dowodowego z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów, Sąd stwierdził liczne naruszenia postępowania administracyjnego w tym zakresie.

W pierwszym rzędzie należy zauważyć wewnętrzną sprzeczność poszczególnych dowodów przeprowadzonych na okoliczność istnienia pomiędzy skarżącą a RSP "B" ,nieformalnej umowy poddzierżawy spornych gruntów.

Jak zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji "na dzierżenie nie wskazuje także znajdujący się w aktach projekt umowy dzierżawy spornego areału, która wprawdzie ostatecznie nie została podpisana przez strony konfliktu kontroli krzyżowej, lecz świadczyć może o zamiarach, jakie towarzyszyły obydwu podmiotom, co do przyszłego użytkowania działki nr X" Na okoliczności prowadzonych w miesiącu maju 2003 r. rokowań prowadzonych przez RSP "B" z przedstawicielem skarżącej Spółki- Panem W. S., odnośnie zawarcia umowy dzierżawy powyższych gruntów, wskazywali także słuchani świadkowie J. L.- Z-ca Prezesa RSP "B" i J. B. –Główna Księgowa. Trudno w tym miejscu nie zauważyć, iż zarówno zeznania tych świadków, jak i treść przedłożonego do akt sprawy projektu umowy dzierżawy nieruchomości rolnej z dnia 6 maja 2003 r. pozostają w jaskrawej sprzeczności z innymi dowodami zebranymi w sprawie, którym organy nie odmówiły waloru wiarygodności. Jak bowiem w miesiącu maju 2003 r. mogły być prowadzone rokowania odnośnie dzierżawy gruntów przez skarżącą na rzecz RSP "B", skoro w tej dacie w ogóle nie było jeszcze przedmiotu ewentualnej dzierżawy. W świetle poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych nie budzi wątpliwości, iż Gospodarstwo Rolne "A" Sp. z o.o. uzyskało tytuł prawny do dzierżawy gruntów od Agencji Nieruchomości Rolnych dopiero umową z dnia 6 sierpnia 2003 r., a w ich posiadanie weszło w dniu 8 sierpnia 2003 r. w wyniku czynności zdawczo-odbiorczych. Już samo porównanie obu dat wskazuje, że we wskazywanej przez RSP "B" dacie sporządzenia przedłożonego projektu dzierżawy gruntów od skarżącej oraz toczących się na tym tle rokowań, na co wskazywali przytoczeni wyżej świadkowie (pracownicy RSP "B"), skarżąca nie miała żadnego tytułu prawnego do gruntów mających być przedmiotem tejże umowy. Co więcej, w treści projektu umowy, jak i zeznaniach świadków, jako reprezentanta Gospodarstwa Rolnego "A" wskazywano W. S. jako Prezesa Zarządu i K. S. jako Wiceprezesa Zarządu, gdy tymczasem z innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym późniejszej umowy dzierżawy gruntów przez skarżącą Spółkę od Agencji Nieruchomości Rolnych, wynika zupełnie inny skład członków jej zarządu w tym okresie – C. S. jako Prezes Zarządu i K. O. jako Wiceprezes. Obie te osoby słuchane w toku postępowania w charakterze świadków, przyznają także, iż to właśnie one prowadziły rozmowy z RSP "B" na jesieni 2003 r. dotyczące odpłatnego świadczenia usług na gruntach skarżącej (uprawy i obsiania działki nr X), wskazując na zawarcie w tym względzie ustnej umowy. W tej części zeznania tych świadków, pełniących wówczas w rzeczywistości funkcje członków zarządu Skarżącej Spółki, wskazują jako moment negocjacji i zawarcia umowy o świadczenie usług w rolnictwie (a nie dzierżawy gruntów jak wywodziła RSP "B") jesień 2003 roku, a zatem już w okresie gdy skarżąca faktycznie była we władaniu spornych gruntów. Również same zapisy przedstawionego projektu umowy budzą szereg wątpliwości co do jej wiarygodności, albowiem np. w jej § 2 wskazano że "wydzierżawiający oświadcza, że przedmiot umowy określony w § 1 –stanowi mienie będące jego prawną własnością", a także załącznikiem do umowy miała być umowa kupna-sprzedaży gruntu. Niekwestionowaną zaś okolicznością w sprawie jest, że skarżącą nigdy nie posiadała tytułu własności gruntów, ale była jedynie ich posiadaczem zależnym. Dalej, z zeznań świadka J. L. - Z-cy Prezesa RSP "B" z dnia 18 kwietnia 2008 r. wynikało, że w czasie mających mieć miejsce w maju 2003 r. negocjacji z W. S. odnośnie dzierżawy gruntów skarżącej, radca prawny RSP "B" po zapoznaniu się z dokumentami Gospodarstwa Rolnego "A" Sp. z o.o. stwierdził, iż jest on umocowany do jednoosobowej jej reprezentacji. Z samych zaś akt sprawy wynika, że do zmiany członków zarządu skarżącej Spółki , a tym samym jej reprezentacji, doszło dopiero pod koniec 2003 roku.

Pomimo wskazywanych powyżej, wewnętrznie sprzecznych twierdzeń przedstawicieli RSP "B", a także o wątpliwej wiarygodności w sytuacji ich odniesienia do całości zebranego dotychczas materiału dowodowego, organy w ramach swobodnej oceny dowodów dały pośrednio im wiarę, nie starając się nawet dociec przyczyn ich powstania. Kwestia dania wiary poszczególnym dowodom jest o tyle istotna w rozpoznawanej sprawie, że zarówno skarżąca Spółka wywodząc istnienie ustnej umowy o świadczenie usług w rolnictwie , jak i RSP "B" powołując się na istnienie ustnej umowy dzierżawy gruntów skarżącej, wskazują na dowody pośrednie. Dlatego tak ważne staje się dokonanie pełnej i rzetelnej oceny zebranego materiału dowodowego przy uwzględnieniu zasady prawa do swobodnej, a nie dowolnej ich oceny, ze szczególnym obowiązkiem wskazania przez organ w uzasadnieniu decyzji, którym dowodom i dlaczego przyznał walor wiarygodności, a którym go odmówił.

Sporna kwestia prawa do płatności bezpośrednich za 2004r. była też przedmiotem postępowań karnych zainicjowanych przez oba skonfliktowane podmioty. Z jednej bowiem strony nadal w Prokuraturze Rejonowej w Nysie zawisłe jest postępowanie karne z zawiadomienia skarżącej Spółki dotyczące wyłudzenia przez Prezesa Zarządu RSP "B" Z. K. od Skarbu Państwa dopłat bezpośrednich (sygn. [...]), z drugiej zaś strony analogiczne postępowanie karne p-ko W. S. zainicjowane przez Z. K., zostało umorzone przez Prokuraturę Rejonową w Opolu postanowieniem z dnia 19.09.2008r (sygn. [...]). W obu tych postępowaniach karnych, szczególnie w nadal toczącym się postępowaniu przed Prokuratura Rejonową w Nysie, w którym podniesione były także kwestie związane z podaniem nieprawdy w części dokumentacji związanych z uzyskaniem przez RSP "B" dotacji do wapna magnesowanego, zebrany został również materiał dowodowy, mogący pomóc w weryfikacji dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego. Szczególnie, że jak wydaje się z treści postanowienia Prokuratury Rejonowej w Opolu z dnia 19.09.2008r (sygn. [...]), a także znajdującego się w aktach sprawy pisma Prokuratury Rejonowej w Nysie z dnia 29.08.2006r w sprawie [...], zakres postępowania dowodowego przeprowadzonego w toku postępowań karnych był o wiele szerszy, niż postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy w niniejszej sprawie.

Przykładowo, w świetle zapisów umowy dzierżawy przez skarżącą gruntów od Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia 6 sierpnia 2003 r. wynika, że na ich dalsze poddzierżawienie wymagana była zgoda Agencji. Mając na względzie ten zapis umowy, można w ramach uzupełnienia dowodów ustalić, czy skarżąca w ogóle zwracała się o uzyskanie takowej zgody, co pośrednio świadczyłoby o jej ewentualny zamiarze w tym względzie. Takie bowiem stwierdzenia zawarte są w postanowieniu Prokuratury Rejonowej w Opolu o umorzeniu postępowania karnego (str. 3 post.). W ramach tegoż postępowania przesłuchano także w charakterze świadków pracowników ARiMR w Opolu- M. B. i P. S.

Dodatkowo, oczywiście w zależności od uprzedniej oceny stosunku cywilnoprawnego zaistniałego pomiędzy skonfliktowanymi stronami, niezbędnym będzie w ponownym rozpoznaniu sprawy odniesienie się do zebranych w sprawie dowodów, mogących wskazywać, iż co najmniej w odniesieniu do powierzchni 60 ha gruntów, Gospodarstwo Rolne "A" samodzielnie dokonywało prac polowych. Dowodzą tego między innymi: znajdujący się w aktach sprawy rachunek za kombajnowanie w miesiącu sierpniu, wystawiony na rzecz skarżącej przez J. S. oraz faktura z dnia 1.12.2004r. dotycząca sprzedaży pszenicy dla Rolniczego Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego Ziębice, w tym także zeznania świadka złożone na tą okoliczność. Nie budzi też wątpliwości, że zbioru słomy z całości areału, jak również jego jesiennej orki dokonała skarżąca. Ona też ubezpieczyła w 2004 roku zasiewy na spornych gruntach, w tym także zrealizowała odszkodowanie za częściowe straty w zbiorach. Te wszystkie dowody, wskazywane przez skarżącą na poparcie swoich twierdzeń o charakterze umowy zawartej z RSP "B", nie zostały przez organy obalone, lub co najmniej uznane za niewiarygodne.

A zatem z jednej strony w aktach sprawy znajdują się dowody, przedstawione przez RSP "B" (dotyczące charakteru umowy cywilnoprawnej) które w wielu miejscach są wewnętrznie sprzeczne, z drugiej zaś strony dowody przedstawione przez skarżącą, które pominięto przy ocenie stanu faktycznego, nie wskazując jednakże, przyczyn nie dania im wiary.

W ocenie Sądu, już nawet przy uwzględnieniu dotychczas zebranego materiału dowodowego, dużym uproszczeniem jest konstatacja organów, iż nawet gdyby przyjąć, że pierwotny zamiar stron umowy cywilnoprawnej był inny, to ostatecznie doszło do jego zmiany przez rzeczywiste działania podjęte przez RSP "B" w kierunku bezumownego posiadania spornych gruntów.

Końcowo jedynie, można poddać pod rozwagę organu wątpliwości co do celu ekonomicznego ubezpieczenia przez skarżącą w czerwcu 2004 r. zasiewów dokonanych na spornych gruntach przez RSP "B", w sytuacji wskazywania przez ten podmiot prowadzenia na dzierżawionych od skarżącej gruntach działalności gospodarczej na własne ryzyko. Nadto, mimo twierdzenia o istnieniu ustnej umowy dzierżawy gruntów, RSP "B" nie było w stanie wskazać, aby w jakikolwiek sposób wywiązywało się w 2004 r. z płatności czynszu dzierżawnego, który niewątpliwie musiałby z niej wynikać.

Te właśnie wyżej wskazane okoliczności legły u podstaw stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ odwoławczy w ramach zaskarżonej decyzji, przepisów postępowania procesowego, a to art. 7, 75 § 1 , 77 § 1, 80 oraz 210 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi przesłankę do uwzględnienia skargi.

Zgodnie z dyspozycją art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, zaś orzeczenie o kosztach oparto o uregulowanie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).