Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 983/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie administracyjne
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c)
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia del. WSA Ewa Rojek (sprawozdawca), Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 4 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2181/16 w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 9 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2009 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 9 maja 2016 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 15 lutego 2016 r. nr [...], 3) umarza postępowanie podatkowe w zakresie określającym wysokość zwrotu podatku od towarów i usług na rachunek bankowy za poszczególne miesiące 2009 r., 4) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz T. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 26.983 (słownie: dwadzieścia sześć tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt trzy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1.1 Wyrokiem z 27 września 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2181/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 9 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2009 r. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasadził od Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie na rzecz T. sp. z o.o. kwotę 26.983 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

1.2 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd przywołał ustalenia organów podatkowych, z których wynikało, że hurtownia leków Intra poprzez kontrolowaną sieć aptek i hurtowni pozyskiwała szeroką gamę wyrobów medycznych, które poprzez skarżącą spółkę zbywane były za granicę. I. musiała raportować producentom dokonywaną sprzedaż leków. W raportach tych wykazywała sprzedaż leków do sieci powiązanych z nią aptek. Jednocześnie, o czym producenta już nie informowała, natychmiast dokonywała korekt faktur zerujących zaraportowaną sprzedaż, a dokonywana ich ponowna sprzedaż na rzecz spółki T. nie była producentom leków ujawniana. Skarżąca leki te sprzedawała za granicę. Środki uzyskane z tej sprzedaży oraz kwoty uzyskane ze zwrotu VAT były niemal w całości transferowane do I. na podstawie umów z 1 stycznia 2009 r. i 12 lutego 2019 r. dotyczących rzekomego doradztwa i komisu. Faktury dokumentujące te usługi wyczerpywały dyspozycję art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) ustawy o VAT, gdyż dokumentowały usługi sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Doszło bowiem do nadużycia prawa celem osiągnięcia korzyści z tym prawem sprzecznych. Jednocześnie organ podatkowy wskazał, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych z uwagi na wszczęcie 22 października 2014 r. postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe określone m.in. w art. 56 § 1 kks. O wszczęciu tego postępowania skarżąca spółka została zawiadomiona pismem organu I instancji z 14 listopada 2014 r. Pismo to doręczono spółce 19 listopada 2014 r. z pominięciem ustanowionego w tym postępowaniu pełnomocnika.

2.1 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przez sąd przepisów postępowania, o którym mowa w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a:

1. naruszenie art. 133 § 1, art. 141 § 4 zdanie pierwsze i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny (wadliwe zwięzłe przedstawienie stanu sprawy), pominięcie okoliczności wynikających z akt sprawy oraz przyjęcie za podstawę orzekania stanu faktycznego niewynikającego z akt sprawy, czego skutkiem było uchylenie zaskarżonej decyzji zamiast uchylenia decyzji organów podatkowych obydwu instancji i umorzenia postępowania.

W konsekwencji powyższego doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c ustawy o VAT w zw. z art. 58 § 2 Kodeksu cywilnego poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż odmowa odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c ustawy o VAT w zw. z art. 58 § 2 Kodeksu cywilnego może znaleźć zastosowanie wobec kwestionowanych faktur wystawionych przez I. S. B. w sytuacji, gdy okoliczności faktyczne sprawy, zgromadzony materiał dowodowy, a nawet ustalenia samego WSA w Warszawie wskazują, iż czynności udokumentowane kwestionowanymi fakturami zostały zrealizowane przez I. S. B., a tym samym ich celem nie było uzyskanie nienależnej korzyści w podatku VAT, ale zwiększenie możliwości sprzedażowych spółki i generowania przez spółkę możliwie największych dochodów ze sprzedaży;

2. naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c w zw. z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez brak stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa, które miało wpływ na wynik sprawy i zaakceptowanie zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Dyrektor IS nieprawidłowo uznał, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych skarżącej w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2009 r. zachodzi w przypadku doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych (z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego) bezpośrednio spółce, pomimo tego, że w postępowaniu kontrolnym dotyczącym tych zobowiązań podatkowych został ustanowiony pełnomocnik.

3.1 W piśmie procesowym z 17 kwietnia 2019 r. spółka wskazała na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2019 r. i FPS 3/18 wydaną w sprawie skutków doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia bezpośrednio stronie, w przypadku, gdy w sprawie ustanowiony był pełnomocnik.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

4.1 Skarga kasacyjna jest zasadna w części zarzucającej wydanie przez organy podatkowe zaskarżonej decyzji w warunkach przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Skarga kasacyjna zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70 c ord. pod. wskazywała, że organ z akceptacją sądu I instancji błędnie uznał, że bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych skarżącej spółki od stycznia 2009 r. do grudnia 2009 r. uległ zawieszeniu. W okolicznościach sprawy nie był sporny fakt, że zawiadomienie wystosowane przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z 14 listopada 2014 r. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną do sądu I instancji decyzją zostało doręczone bezpośrednio spółce, mimo że w sprawie skutecznie ustanowiony był pełnomocnik.

4.2 Uznając zasadność opisanego powyżej zarzutu, przywołać należy uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2019 r. wydaną w sprawie I FPS 3/18, gdzie wskazano, że dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70 c) ord. pod. zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony. Jednocześnie w uchwale tej wskazano, że uchybienie w realizacji powyższego obowiązku winno być traktowane jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 ord. pod.

4.3 Skoro z mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. uchwała posiada ogólną moc wiążącą, to wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany ten przepis. Podzielając w pełni pogląd wyrażony w zacytowanej powyżej uchwale, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie narusza prawo materialne tj. art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70 c) ord. pod. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie. Sąd ten przyjął bowiem, że zawiadomienie o którym mowa w art. 70c ord. pod. doręczone spółce z pominięciem jej pełnomocnika, należy uznać za prawnie skuteczne. Nie dopatrzył się w tym zakresie naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, a nadto co istotne w świetle przywołanej uchwały pominął materialnoprawny skutek takiego uchybienia. W konsekwencji niezasadnie przyjął, że w badanej sprawie bieg terminu przedawnienia został prawidłowo zawieszony. Tymczasem doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu terminu przedawnienia stronie z pominięciem jej pełnomocnika powoduje, w świetle przywołanej uchwały, że rozpoczęty bieg terminu przedawnienia nie ulega zawieszeniu. Oznacza to, że zobowiązania podatkowe za okresy od stycznia 2009 r. do listopada 2009 r. przedawniły się z końcem 2014 r., a zobowiązanie za grudzień 2009 r. z końcem 2015 r., a organy obu instancji procedowały już po upływie terminu przedawnienia.

4.4 Uwzględnienie powyższych zarzutów poprzez zaakceptowanie wydania zaskarżonej do sądu I instancji decyzji w warunkach przedawnienia powoduje, że rozpoznanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej jest bezprzedmiotowe.

4.5 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. i art. 193 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach wydano w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., zasądzając zwrot kosztów postępowania jedynie za postępowanie przed sądem I instancji.