Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1844/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-02-08 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 260 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego wpisu sądowego, skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu powyższego podała, że wspólne gospodarstwo prowadzi z córką ([...] lat). Ich źródłem utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza, która na dzień 31 sierpnia 2015 r. przyniosła stratę rzędu 38.725,34 zł. A ponieważ zobowiązana jest do spłaty kredytu odnawialnego w rachunku bieżącym, którego saldo na dzień 17 września 2015 r. wynosiło 190.139,20 zł nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania. Poza samochodem osobowym marki Peugeot 308 oraz samochodem ciężarowym marki Ducato, które zostały zabezpieczone zastawem rejestrowym na rzecz banku "B" S.A. w ramach kredytu w rachunku bieżącym innych składników majątku nie posiada. Od roku 2010 pozostaje bowiem w sporze z organami celnymi w zakresie opodatkowania podatkiem akcyzowym nabytych wewnątrzwspólnotowo olejów silnikowych. Mimo wątpliwości interpretacyjnych w tym zakresie (por.: wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2015 r. sygn. akt I GSK 487/15 z orzeczeniem TSUE z dnia 12 lutego 2015 r. w sprawie C-349/13) organy egzekucyjne prowadzą wobec jej osoby postępowanie egzekucyjne skierowane do zgromadzonych na rachunkach bankowych środków pieniężnych, które zostały zajęte uniemożliwiając jej dalsze prowadzenie działalności gospodarczej.

Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy skarżąca przedłożyła kserokopie:

- zaświadczeń wystawionych przez banki o dokonanych zajęciach rachunków bankowych;

- zeznania podatkowego PIT-36L za 2014 r., gdzie zadeklarowano przychód rzędu 9.641.427,60 zł, który po potrąceniu o koszty ich uzyskania w kwocie 9.382.393,64 zł przyniósł dochód wynoszący 259.033,96 zł;

- zaświadczenia z rejestru mieszkańców;

- umowy kredytowej w rachunku bieżącym;

- dokumentacji związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą, w której wykazano m.in. podstawę opodatkowania w podatku VAT rzędu: 19.614,00 zł (czerwiec), 16.394,00 zł (lipiec), 4.558,00 zł (sierpień);

- raportów kasowych, gdzie po stronie kasa przyjmie odnotowano następujące kwoty: 7.173,92 zł (czerwiec), 17.707,00 zł (lipiec), 23.915,81 zł (sierpień);

- rachunków za mieszkanie (522,61 zł), gaz (332,45 zł) i energię elektryczną (274,98 zł);

- umowy majątkowej małżeńskiej;

- aktu notarialnego wskazującego na właściciela mieszkania położonego przy ul. [...] w G. oraz jego powierzchni;

- dokumentacji wskazującej na jakim etapie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne obejmującej tytuły wykonawcze oraz protokoły zajęcia i odbioru ruchomości;

- dowodów rejestracyjnych posiadanych pojazdów.

Mając na uwadze powyższe postanowieniem z dnia 28 października 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Uznał bowiem, że skarżąca nie wykazała w sposób wystarczająco przekonujący, jakoby spełniała przesłanki do uwzględnienia złożonego wniosku. Pominęła bowiem sytuację majątkową swojego męża, zasłaniając się zawartą umową majątkową małżeńską, podczas gdy orzecznictwo sądowe wskazuje jednoznacznie, że zobowiązanie małżonków do wzajemnej pomocy obejmuje swoim zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z tymi procesami kosztów (por. postanowienia NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 421/12, Lex 1247068, z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 5/13, Lex 1274294, z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 104/13, Lex 1299412 oraz z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I FZ 11/14, Lex 1419368). Dodatkowo nie zobrazowała aktualnej sytuacji finansowej B.W. (matki), która jest właścicielką mieszkania, w którym wspólnie zamieszkują.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca pismem z dnia 2 grudnia 2015 r. wniosła stosowny środek zaskarżenia to jest sprzeciw. W jego uzasadnieniu podkreśliła, że wszystkie istotne okoliczności zostały przez nią wskazane, a wszystkie dokumenty żądane przez referendarza sądowego zostały przekazane. Wyjaśniła, że nie uwzględniła w treści urzędowego formularza swojego męża, ponieważ nie mieszka razem ze swoim mężem i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Nie można jej zarzucić, że uchyliła się od podania danych dotyczących stanu finansowego jej męża, gdyż takowej wiedzy nie posiada. Małżeństwo skarżącej jest w trakcie rozpadu i kryzysu, a w tej sytuacji mąż nie wyraził zgody na podanie żadnych danych dotyczących jego stanu majątkowego oraz nie wyraził zgody na pomoc w finansowaniu kosztów procesów związanych z firmą skarżącej i decyzjami podejmowanymi przez nią w związku z tą działalnością. Końcowo podała, że nie wykazała aktualnego stanu majątkowego B.W., swojej matki, ponieważ pomimo tego, że jest ona właścicielką mieszkania, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015, poz. 658 – dalej jako ustawa nowelizująca). Zgodnie z art. 2 tej ustawy do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy ustawy nowelizującej w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81. Natomiast w pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy nowelizowanej w brzmieniu dotychczasowym. To oznacza, że w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie art. 260 ustawy p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji, zgodnie z którym w razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Należy zauważyć, że przepis ten nie daje Sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu. A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpatruje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższe sprowadza się do ustalenia, czy spełniona została określona w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") przesłanka przyznania prawa pomocy czy też nie. Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Odnosząc powyższe uregulowania do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych.

W samym sprzeciwie zawarta jest jedynie polemika z ustaleniami poczynionymi przez referendarza sądowego. Polemika ta sprowadza się de facto do jednego wniosku, zgodnie z którym, rozpoznający pierwotnie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie uwzględnił tego, że w małżeństwie skarżącej obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej oraz tego, że skarżąca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoim mężem oraz ze swoją matką, która jest właścicielką mieszkania, w którym skarżąca mieszka.

Z treści uzasadnienia sprzeciwu można wnioskować, że skarżąca stoi na stanowisku, że to, co zostało przez nią udokumentowane – czyli jej własna, osobista sytuacja majątkowa jest wystarczająca do wniosku. I w tym sensie zastosowała się ona do wezwania referendarza sądowego. Pozostałe kwestie, o wyjaśnienie których wzywał referendarz sądowy, w szczególności aktualna kondycja majątkowa męża – nie są w ocenie skarżącej istotne dla rozpoznania jej wniosku.

Z takim stanowiskiem nie można się jednak zgodzić. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy dokonać rzetelnej i wyczerpującej analizy całokształtu nie tylko osobistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, ale również osób, z którymi skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, jak również małżonka wnioskodawcy. Analizy całokształtu sytuacji majątkowej małżonka wnioskodawcy należy dokonać niezależnie od tego, jaki ustrój majątkowy obowiązuje w ich małżeństwie oraz niezależnie od tego, czy małżonek ten prowadzi razem z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe.

Dla porządku podkreślić należy, że w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy (art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 583 ze zm.) obejmującej swoim zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienia NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 421/12, Lex 1247068, z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 5/13, Lex 1274294, z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 104/13, Lex 1299412 oraz z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I FZ 11/14, Lex 1419368).

Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09).

Na małżonkach ciąży bowiem obowiązek udzielania sobie wsparcia finansowego – i to także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych, niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego czy prowadzą, czy też nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego (tak w postanowieniu NSA z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I FZ 313/13, Lex nr 1363511). Takie właśnie stanowisko powszechnie obowiązuje w orzecznictwie sądowym i w praktyce nie ma znaczenia jakiekolwiek subiektywne przekonanie małżonków, które zawęża pojęcie i zakres pomocy wzajemnej małżonków.

Tymczasem skarżąca zdaje się nie akceptować powyższego stanowiska prezentowanego w orzecznictwie i doktrynie. Poza tym, że skarżąca nie zgadza się

z powyższą praktyką orzeczniczą, nie przedstawia jednak przy tym żadnych argumentów, mających doprowadzić do uwzględnienia jej wniosku.

Na marginesie wskazać należy, że w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 1901 – 1918/15 skarżąca zobrazowała stan majątkowy swojej matki, nadsyłając istotne dokumenty i materiały źródłowe w tym zakresie.

Reasumując, nie może odnieść skutku dezaprobata wnioskodawcy dla poglądu, zgodnie z którym na małżonkach ciąży obowiązek udzielania sobie wsparcia finansowego – i to także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych, niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego czy prowadzą, czy też nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego.

Twierdzenia skarżącej o rozpadzie i kryzysie tego małżeństwa, jakkolwiek prawdopodobne, nie są poparte nie tylko żadnym dowodem, ale nawet uprawdopodobnieniem tego faktu. W aktach brak chociażby przedstawienia tego stanowiska przez męża skarżącej – T.K.. W sprzeciwie skarżąca przedstawiła fakty, które – jej zdaniem – mają usprawiedliwić niezastosowanie się do wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych na druku urzędowego formularza PPF. Tymczasem jej twierdzenia, nie są w zasadzie możliwe do zweryfikowania, a co więcej nie mogą stanowić usprawiedliwienia niezastosowania się do wezwania.

Mając na uwadze powyższe, Sąd w składzie tu orzekającym, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.