Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1479/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 78 d ust. 1, art. 78 e ust. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędziowie NSA Tadeusz Cysek (spr.) del WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 maja 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 332/12 w sprawie ze skargi W. F. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. F. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 332/12 oddalił skargę W. F. (dalej: skarżący) na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] listopada 2011 r. (dalej: Komisja Egzaminacyjna II, organ II instancji, organ odwoławczy), nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego uchwałą z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymała w mocy uchwałę Nr [...] Komisji Egzaminacyjnej nr 1 do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2011 r. z siedzibą w K. (dalej: organ I instancji, Komisja Egzaminacyjna I) z dnia [...] lipca 2011 r., którą stwierdzono, że skarżący z egzaminu adwokackiego uzyskał ocenę negatywną.

W. F. przystąpił do egzaminu adwokackiego, z którego części piątej otrzymał ocenę niedostateczną. W tej sytuacji, w myśl art. 78 f ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., Nr 146, poz. 1188 z późn. zm., dalej: "p.a."), wynik końcowy egzaminu był negatywny. Jak wynika z akt sprawy z testu W. F. uzyskał 79 punktów na 100 możliwych i tym samym otrzymał ocenę dobrą. Oceny pozytywne zostały skarżącemu wystawione także z części drugiej, trzeciej i czwartej egzaminu. Niedostateczną notę otrzymał zaś z części piątej, obejmującej prawo administracyjne.

Część piąta egzaminu polegała na sporządzeniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub (w przypadku uznania braku podstawy do wniesienia skargi) na sporządzeniu opinii prawej. W. F. sporządził skargę do sądu administracyjnego, ocenioną przez dwóch, niezależnych egzaminatorów na oceny cząstkowe - niedostateczne. Egzaminatorzy stwierdzili, że skarżący w zasadzie zachował warunki formalne skargi, przy czym zastrzegli, że nie załączył on do niej ani pełnomocnictwa, ani informacji o opłacie skarbowej. Odnośnie prawidłowości zastosowania przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji wskazano, że skarżący wnosząc o stwierdzenie nieważności obu decyzji wykazał się brakiem znajomości ustroju administracji rządowej i samorządowej. Odnośnie poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia jeden z egzaminatorów stwierdził, że zadanie opracowano całkowicie błędnie i nie ma w nim elementów zasługujących na pozytywną ocenę. Drugi zaś podał, że autor prawidłowo zdecydował o wniesieniu skargi, jednakże bezpodstawnie sformułował zarzut nieważności decyzji, a w konsekwencji wadliwie wnioskował. Co do języka, stylu i staranności pracy oceniający stwierdzili, że sporządzona została dość starannie, jednak pozbawiona była jakichkolwiek wartości merytorycznych, co ją dyskwalifikowało. Wskazano, iż w ogóle nie dostrzeżono, że postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 10 k.p.a., tj. bez udziału strony. Nadto uznano, że skarga była na niskim poziomie, bez żadnych znamion profesjonalizmu.

Rozpoznając odwołanie W. F. Komisja Egzaminacyjna II stwierdziła, że skarżący wykazał się w pracy nie tylko nieznajomością ustroju administracji, ale również nieznajomością właściwości rzeczowej organów. Samo podjęcie przez skarżącego właściwej decyzji o wniesieniu skargi i sporządzenie jej z zachowaniem warunków formalnych, nie mogło usprawiedliwiać niewiedzy oraz zniweczyć nieprawidłowego sformułowania zarzutów, braku dostrzeżenia rzeczywistych naruszeń i problemów prawnych. Odnośnie poprawności zaproponowanego przez skarżącego sposobu rozstrzygnięcia problemu Komisja Egzaminacyjna II uznała, że trafnym było podjęcie decyzji o wniesieniu skargi, jednakże w skardze nie zawarto korzystnego dla klienta – strony, wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez sąd (art. 61 § 3 p.p.s.a.), a ponadto wadliwym był wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji - w szczególności decyzji wojewody działającego jako organ II instancji. Komisja Egzaminacyjna II wskazała przy tym, że istotnie zawód adwokata nie polega na pisaniu idealnych pism procesowych, ale w przypadku egzaminu skarżący nie występuje w roli adwokata, a w roli zdającego, który obowiązany był wypełnić założenia egzaminu. Niedopuszczalnym było przerzucenie popełnionych przez adwokata błędów na sąd, którym miał je sprostować przy pomocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Przepis ten ma bowiem chronić stronę skarżącą, a nie jej pełnomocnika, wobec czego oparcie skuteczności skargi w całości na treści art. 134 p.p.s.a., było nieprawidłowe. W zakresie języka, stylu, staranności pracy, w ocenie Komisji Egzaminacyjnej II, została ona sporządzona starannie, z dbałością o język prawniczy i styl oraz z zachowaniem układu graficznego skargi. Wskazano jednak, że zawarto w pracy błędne stwierdzenie, iż wojewoda wydając decyzję "dokonał rażącego naruszenia prawa określonego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.". W ocenie organu także stylistyka tego stwierdzenia była wadliwa. Reasumując, Komisja Egzaminacyjna II stwierdziła, że organ I instancji oceniając pracę skarżącego, działał w oparciu i w zgodzie z przepisami prawa. Podejmując uchwałę uwzględniono słuszny interes skarżącego jako zdającego, bowiem dostrzeżono pozytywne aspekty jego pracy – skargi. Pomimo tych pozytywnych elementów Komisja Egzaminacyjna I nie mogła pominąć faktu zasadniczego błędu pracy - w zakresie zaproponowanego rozwiązania problemu - a tym samym zlekceważyć celu egzaminu adwokackiego, tj. dopuszczenia do zawodu adwokata osoby nienależycie przygotowanej do jego wykonywania. Organ wskazał, że sama umiejętność przygotowania pisma formalnie poprawnego, tutaj projektu skargi, przy prawidłowym podjęciu decyzji o wniesieniu skargi, nie była wystarczająca dla uznania, że skarżący jest przygotowany do wykonywania zawodu adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę wskazał, że przebieg egzaminu był prawidłowy, a ocenę prac oparto na przepisach według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu. Egzamin został przeprowadzony zgodnie z trybem określonym w Rozdziale 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 163, poz. 1301 z późn. zm.). Podczas rozwiązywania zadań z części drugiej do piątej zdający mogli korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa (art. 78d ust. 12 p.a.). Z przebiegu egzaminu niezwłocznie sporządzono protokół, zgodnie z art. 78g ust. 1 p.a., który podpisali członkowie Komisji Egzaminacyjnej I uczestniczący w nim. Egzaminatorzy oceniający pracę skarżącego z prawa administracyjnego wydali takie same oceny cząstkowe – 2, co skutkowało, że średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych za prace nie przekraczała 3 punktów, a więc musiała być notą negatywną. W związku z tym, zgodnie z art. 78d ust. 10 pkt 2 p.a. egzaminatorzy dokonali negatywnej oceny pracy z prawa administracyjnego. Skoro, w myśl art. 78f ust. 1 p.a. skarżący nie otrzymał ze wszystkich części egzaminu ocen pozytywnych, gdyż z jednej z części uzyskał ocenę negatywną, ocena z całego egzaminu także nie mogła być pozytywna.

Dalej Sąd I instancji wyjaśnił, że w oparciu o stan faktyczny sprawy przedstawiony w skardze - stanowiącej zadanie egzaminacyjne, wskazano jako zaskarżane rozstrzygnięcie decyzję Wojewody, która utrzymywała w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. Z przedstawionych zarzutów wyprowadzono wniosek o zaskarżeniu obu decyzji ze wskazaniem na decyzję Wojewody. W uzasadnieniu skargi zdający, zwalczając rozstrzygnięcie wydane przez Wojewodę, niewątpliwie wiązał je z nieprawidłowym, w jego ocenie, działaniem Prezydenta Miasta K., który wydał decyzję z naruszeniem właściwości rzeczowej. Skarżący uznał, że Wojewoda wydając swoje rozstrzygnięcie dokonał rażącego naruszenia prawa. Zdaniem skarżącego Prezydent Miasta K. nie był organem właściwym do wydania pozwolenia na budowę, w związku z czym Wojewoda winien stwierdzić nieważność decyzji Prezydenta, zamiast utrzymywać ją w mocy. Komisja Egzaminacyjna II w zaskarżonym rozstrzygnięciu właściwie podała, że Prezydent Miasta K. jest także starostą grodzkim, wobec czego - jak najbardziej władny był wydać pozwolenie na budowę. Sąd podzielił akcentowane przez Komisję Egzaminacyjną II uwagi dotyczące niedostrzeżenia przez zdającego rzeczywistego uchybienia polegającego na zawiadomieniu o rozprawie strony postępowania, zamiast ustanowionego przez niego pełnomocnika, co było właśnie istotne. Strona przez ustanowienie pełnomocnika dążyła do zapewnienia sobie w postępowaniu administracyjnym niezbędnej pomocy prawnej. Zatem niezawiadomienie ustanowionego pełnomocnika i w związku z tym niewyartykułowanie tej okoliczności w skardze, Komisja Egzaminacyjna II zasadnie uznała za nieprawidłowość, którą należało poddać negatywnej ocenie. W tym samym kontekście Komisja Egzaminacyjna II zwróciła również uwagę na inne naruszenie Wojewody, polegające na nieokreśleniu w zawiadomieniu o rozprawie jej przedmiotu. W pracy - skardze zdającego zarzutów co do tych okoliczności zabrakło. Wobec tego Komisja Egzaminacyjna II prawidłowo uznała, że opisany brak był zasadniczą i podstawową nieprawidłowością, świadczącą o nieumiejętności skarżącego dostrzegania rzeczywistych problemów prawnych.

Konkludując Sąd I instancji uznał, że Komisja Egzaminacyjna II wykazała na podstawie ocenianego zadania, istotne uchybienia pracy skarżącego, które nie dawały podstawy do zakwalifikowania zaproponowanego rozwiązania jako wykonanego poprawnie. Sąd uznał stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II za trafne. Wnioski organu (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

W. F. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 p.p.s.a. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 78d ust. 1 p.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wymagania stawiane skarżącemu podczas zdawania egzaminu adwokackiego nie przewidują jego odmiennego traktowania od tego, jakiemu poddaje się czynnego zawodowo adwokata oraz poprzez przyjęcie, iż egzaminacyjny stan faktyczny pomimo swojej niejasności i podatności na luzy interpretacyjne pozwalał na dostateczne sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego czemu skarżący uchybił, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania wskazywanego przepisu,

b) art. 78e ust. 2 p.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że warunkiem koniecznym zaliczenia egzaminu adwokackiego jest prawidłowe i zupełne zastosowanie przepisów prawa, a więc wyłącznie tych zaproponowanych w kluczu odpowiedzi, przez co uznano, że praca egzaminacyjna skarżącego nie zasługiwała na ocenę pozytywną oraz poprzez przyjęcie, iż skarżący w pracy egzaminacyjnej nie zaprezentował umiejętności właściwego zastosowania przepisów prawa oraz ich należytej interpretacji, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie.

II. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieuchylenie uchwały organu,

b) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.,Nr 153, poz. 1269 z późn. zm., dalej: "p.u.s.a.").w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "k.p.a."), poprzez oddalenie, zamiast uwzględnienia, skargi na uchwałę organu, a w konsekwencji nieuchylenie decyzji administracyjnych organów obu instancji pomimo, iż w toku postępowania nie zebrano oraz nie rozpatrzono w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego, a także prawidłowości oceny wyniku egzaminu,

c) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze na uchwałę organu oraz brak szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji uznaniowej organu

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w którym kasator podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komisja Egzaminacyjna II wniosła o oddalenie w całości skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

Przystąpienie do merytorycznego rozpoznania tego środka zaskarżenia było możliwe z uwagi na to, iż spełniał on wymagania formalne określone w art. 176 i art. 177 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, iż nie jest możliwe korygowanie z urzędu treści tego środka odwoławczego, w tym w szczególności co do objętego zarzutem przepisu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania na wstępie wypada zauważyć, że przepis art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. określa kryteria kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne i stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. wskazuje, że kontroli sądowoadministracyjnej podlegają decyzje administracyjne w przypadku złożenia skargi. Skarżący nie wykazał w skardze kasacyjnej, że Sąd I instancji dokonał kontroli legalności zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II według innego kryterium niż ocena zgodności z prawem. Natomiast fakt, że wynik tej kontroli nie jest dla skarżącego korzystny nie oznacza naruszenia omawianych norm ustrojowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przeprowadzając postępowanie i w konsekwencji wydając zaskarżony wyrok dokonał prawidłowej kontroli działalności administracji publicznej - Komisji Egzaminacyjnej I oraz Komisji Egzaminacyjnej II czyli pod względem zgodności z prawem i czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nietrafnie skarżący zarzuca naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy prawidłowo bowiem zebrał i wszechstronnie rozważył materiał dowodowym w sprawie, jak i wszelkie istotne okoliczności faktycznoprawne z niego wynikające. Za chybiony uznać należy także zarzut naruszenia art. 107 k.p.a., albowiem uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera wszystkie wymagane przez przepisy prawa elementy, pozwalające na zapoznanie się z motywami podjętego rozstrzygnięcia. Komisja Egzaminacyjna II w sposób wszechstronny i dokładny zbadała sprawę, w tym również zarzuty zawarte w odwołaniu skarżącego, czemu w sposób jasny, precyzyjny i wyczerpujący dała wyraz w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Organy administracyjne ustaliły wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, a w uzasadnieniu uchwały zarówno Komisja Egzaminacyjna I, jak również Komisja Egzaminacyjna II podały przesłanki podjętych rozstrzygnięć, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych, na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W.

Sąd I instancji nie dopatrując się naruszeń prawa, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. prawidłowo w konsekwencji oddalił skargę, utrzymując w mocy zaskarżoną uchwałę. Sprawując wymiar sprawiedliwości, WSA w W. skontrolował działalność organu administracji publicznej nie dopatrując się naruszeń prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto uzasadnienie wyroku spełniało ustawowe wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie to zawierało zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty skarżącego podniesione w skardze oraz uwzględniało stanowisko organu administracji, a także wskazywało podstawę prawną rozstrzygnięcia, która została dokładnie wyjaśniona. Z przedstawionych kryteriów, cechujących omawiane uzasadnienie, należało uznać, że miało ono charakter indywidualny. Może się bowiem zdarzyć, że prace, w których są przyjęte podobne rozwiązania prawne, prezentują jednocześnie tak różny poziom wiedzy i umiejętności zdającego, że są oceniane w różny sposób.

Zatem zarzuty co odmienności oceny prac innych zdających aniżeli skarżącego nie mogły stanowić zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, skarżący zarzucił w petitum skargi kasacyjnej w pkt I a) i b) naruszenie art. 78d ust. 1 i art. 78e ust. 2 p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Należy podnieść, że w myśl art. 4 ust. 1 p.a., zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Wysoka jakość świadczonej pomocy prawnej jest wartością, która ma kluczowe znaczenie dla każdego, kto korzysta z tej pomocy. Nie ma wątpliwości, że od kandydata do zawodu adwokata należy wymagać takich kwalifikacji, aby mógł on sprostać wymaganiom świadczenia pomocy prawnej o jak najwyższej jakości. Kwalifikacje te winny - co do zasady - gwarantować prawidłowe wykonywanie zawodu adwokata, a więc realizację ustawowego zobowiązania gorliwego, sumiennego i zgodnego z przepisami prawa wypełniania przez niego obowiązków, zwłaszcza że egzamin adwokacki jest ostatnim etapem sprawdzenia umiejętności i przydatności kandydata do wykonywania zawodu adwokata.

Wiedza i umiejętności niezbędne do wykonywania zawodu adwokata podlegają sprawdzeniu w trakcie egzaminu adwokackiego, do którego może przystąpić osoba, która odbyła aplikację adwokacką i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu oraz osoby, które nie odbyły aplikacji adwokackiej, a spełniające wymagania z art. 66 ust. 2 p.a., zgodnie z art. 77b p.a.

Według art. 78d ust. 1 p.a., egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym właśnie kontekście normatywnym, kształtującym systemowo zasady dostępu do zawodu adwokata, rozstrzygać należy prawidłowość podejmowanych przez komisje egzaminacyjne uchwał stwierdzających wynik egzaminu adwokackiego. Przechodząc do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, podkreślić należy, że istotne znaczenie w procedurze ustalania wyników z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego ma art. 78e ust. 2 p.a., zgodnie z którym oceny rozwiązania każdego z tych zadań dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje w powiązaniu z cytowanym art. 78d ust. 1 p.a., określającym cel egzaminu adwokackiego.

Zatem wskazane w art. 78e ust. 2 p.a. oraz art. 78d ust. 1 p.a. kryteria stanowią wzorzec kontroli pracy pisemnej zdającego. Praca egzaminacyjna, aby została oceniona pozytywnie, musi spełniać wszystkie wskazane wymogi jednocześnie, zaś sposób ich spełnienia znajduje odzwierciedlenie w skali ocen. Praca, w której zastosowano wadliwe przepisy, albo też niewłaściwie je zinterpretowano lub niepoprawnie rozstrzygnięto problem prawny przedstawiony do rozwiązania, nie spełnia kryteriów ustawowych i nie może być oceniona pozytywnie. Wszak przyszły adwokat musi znać i rozumieć przepisy, którymi się będzie posługiwał, a także musi umieć dostrzec problemy prawne wynikające na tle konkretnej sytuacji faktycznej i umieć zaproponować właściwy sposób ich rozwiązania. W tym zakresie autor skargi kasacyjnej nie podważył skutecznie prawidłowości oceny wyrażonej przez Komisję Egzaminacyjną II w uchwale z dnia [...] listopada 2011 r. oraz poprawności wyniku kontroli tej uchwały przyjętego przez Sąd I instancji. Obowiązkiem Komisji Egzaminacyjnej II było dokonanie ponownej oceny - w granicach odwołania - czy zdający w projekcie skargi zachował wymogi formalne tego środka odwoławczego, czy właściwie zastosował przepisy prawa, wykazując się umiejętnością ich interpretacji, a wreszcie, czy zaproponowany przez zdającego sposób rozstrzygnięcia problemu był poprawny - z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentował. Jest bezsporne, że oceny tej - negatywnej dla zdającego - wnoszący skargę kasacyjną skutecznie nie zakwestionował zarówno przed Sądem I instancji, jak i w skardze kasacyjnej.

Rację ma Sąd I instancji podzielając stanowisko organu, iż mankamenty rozwiązania zaproponowanego przez skarżącego są na tyle istotne, że nie pozwalały na wystawienie oceny pozytywnej za piątą - omawianą część egzaminu. Skarżący w skardze do WSA, a także w skardze kasacyjnej sformułował zarzut błędu w ocenie zadania egzaminacyjnego, nie dostrzegając jednocześnie błędów popełnionych przez siebie we własnej pracy egzaminacyjnej z prawa administracyjnego.

Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy w skardze - stanowiącej zadanie egzaminacyjne, wskazano jako zaskarżane rozstrzygnięcie decyzję Wojewody, która utrzymywała w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. Z przedstawionych zarzutów skarżący wyprowadził wniosek o zaskarżeniu obu decyzji ze wskazaniem na decyzję organu II instancji. W uzasadnieniu skargi zdający, zwalczając rozstrzygnięcie wydane przez organ II instancji, wiązał je z nieprawidłowym, w jego ocenie, działaniem organu I instancji, który wydał decyzję z naruszeniem właściwości rzeczowej. Skarżący uznał, że Wojewoda wydając swoje rozstrzygnięcie dokonał rażącego naruszenia prawa. Zdaniem skarżącego Wojewoda winien stwierdzić nieważność decyzji Prezydenta, zamiast utrzymywać ją w mocy. Skarżący poczynił dodatkowe założenia, które nie wynikały z treści zadania i które w zasadzie zmieniały treść zadania.

Podtrzymując stanowisko w zakresie uchybień pracy skarżącego w zadaniu z prawa administracyjnego podnieść należy, iż mankamenty rozwiązania, zaproponowanego przez skarżącego są na tyle istotne, że nie pozwalały na wystawienie oceny pozytywnej za tę część egzaminu, na co jednoznacznie wskazywała Komisja Egzaminacyjna II oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny. Istota i charakter egzaminu zawodowego obligują zdających, w tym także w zakresie zadania z prawa administracyjnego, do dostrzeżenia i podniesienia wszystkich istotnych uchybień organu administracyjnego, zaś zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego powinien zawierać poprawnie zredagowane zarzuty i wnioski oraz należyte ich uzasadnienie. Skoro zdanie egzaminu adwokackiego ma uprawniać do wykonywania zawodu, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako środek skuteczny, możliwie maksymalnie przy tym zabezpieczając interesy strony reprezentowanej zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego. Z tej też przyczyny ocenie egzaminatorów oraz Komisji Egzaminacyjnej II podlegają wszystkie bez wyjątku elementy pracy zdających.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż ocena pracy skarżącego, w tym w szczególności praca z zakresu prawa administracyjnego, została dokonana przez pryzmat wymagań określonych w art. 78e ust. 2 p.a. i art. 78d ust. 1 p.a. Skarżący nie wykazał, aby Komisje Egzaminacyjne obu instancji, a za nimi – WSA w W. przy ocenie pracy kierowały się tylko opisem istotnych zagadnień. Z okoliczności, że skarżący przyjął inne rozwiązanie, negatywnie ocenione przez Komisje Egzaminacyjne, nie mógł on wysnuwać wniosków, co do kierowania się przez organy rozstrzygające i kontrolujący je Sąd jedynie opisem istotnych zagadnień. Ocena organu bowiem była uzasadniona w sposób jasny i wystarczający oraz nie naruszała zasad swobodnej oceny, co jednoznacznie wskazywało, że została oceniona w sposób indywidualny. Sąd I instancji w tych okolicznościach trafnie uznał, iż prawidłowo Komisja Egzaminacyjna zarzuciła niedostrzeżenie przez skarżącego rzeczywistego uchybienia polegającego na zawiadomieniu o rozprawie strony postępowania, zamiast ustanowionego przez niego pełnomocnika, co było zarzutem istotnym. Ponadto strona przez ustanowienie pełnomocnika dążyła do zapewnienia sobie w postępowaniu administracyjnym niezbędnej pomocy prawnej. Należało zgodzić się z twierdzeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., iż niezawiadomienie ustanowionego pełnomocnika i w związku z tym niewykazanie tej okoliczności w skardze, Komisja Egzaminacyjna II zasadnie uznała za nieprawidłowość, którą należało poddać negatywnej ocenie. W tym samym kontekście Komisja Egzaminacyjna II zwróciła również uwagę na inne naruszenie Wojewody (organu II instancji w zadaniu egzaminacyjnym), polegające na nieokreśleniu w zawiadomieniu o rozprawie jej przedmiotu. W skardze skarżącego ww. okoliczności zabrakło, wobec czego Komisja Egzaminacyjna II prawidłowo uznała, że brak ten był zasadniczą i podstawową nieprawidłowością, świadczącą o nieumiejętności skarżącego w zdiagnozowaniu rzeczywistych problemów prawnych. Z tych względów, wobec dokonania oceny pracy skarżącego w myśl wskazanych przepisów ustawy - Prawo o adwokaturze, nie sposób zgodzić się z zarzutami naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię. Należy zaakcentować, iż umknęło uwadze autora skargi kasacyjnej, że komisje przeprowadzające egzamin adwokacki zostały ustawowo zobowiązane do skontrolowania wiedzy i umiejętności zdającego (przygotowania prawniczego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, a więc świadczenia pomocy prawnej jak najwyższej jakości (tak w tezie wyroku NSA z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 83/11; LEX nr 1134658).

Z tych wszystkich względów oraz na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Orzeczenie o koszach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 204 pkt 1 p.p.s.a.