Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3161/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2, art. 3, art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron Sędziowie: WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. K. jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2013 r., znak: [...].

Zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania A. M. i A. J. oraz odwołania A. K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r., znak: [...] o odmowie potwierdzenia A. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. M., S. M. i W. M. w miejscowości U., w powiecie [...] oraz o odmowie potwierdzenia A. J. i A. M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. M. i W. M. w miejscowości U., w powiecie [...].

Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W. M. wnioskiem z dnia 2 maja 1978 r. zwrócił się do Urzędu [...] w K. o przyznanie ekwiwalentu za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego, w U. Decyzją Urzędu [...] z dnia [...] kwietnia 1988 r., znak [...] oraz aktem notarialnym - umową użytkowania wieczystego z dnia [...] października 1991 r., Rep A [...], W. M. i A. J. w ramach realizacji prawa do rekompensaty nabyli prawo do użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. [...] m2 w K., dz. adm. [...], z zaliczeniem wartości na poczet ekwiwalentu za nieruchomości pozostawione przez W. M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w U.

Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r. przekazał Wojewodzie [...] wnioski W. M. złożone w dniu 25 listopada 1989 r. oraz w dniu 19 lutego 1991 r. do Urzędu Rejonowego w K. o przyznanie ekwiwalentu w pozostałej części za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego.

W. M. zmarł w dniu [...] kwietnia 2006 r. i w prawa strony w przedmiotowym postępowaniu wstąpili jego spadkobiercy: A. M. oraz A. J.

W dniu 17 grudnia 2008 r. A. J. złożyła do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez M. M. w U., pow. [...]. Również w dniu 17 grudnia 2008 r. A. K. złożyła do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez S. M., M. i W. M. w U., pow. [...]. Pismami z dnia 12 listopada 2011 r., z dnia 27 listopada 2011 r. oraz z dnia 5 kwietnia 2013 r. wnioskodawcy doprecyzowali zakres swojego wniosku wskazując, iż ubiegają się o rekompensatę za nieruchomości pozostawione przez S. M., A. M. i W. M. (dot. A. K.) oraz za nieruchomości pozostawione przez W. M. i A. M. (dot. A. J. i A. M.).

Decyzją z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], Wojewoda [...], działając na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 4, art. 7 ust. 2 w związku z art. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), odmówił potwierdzenia A. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. M., S. M. i W. M. w miejscowości U., w powiecie [...], jak również odmówił A. J. oraz A. M., prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. M. i W. M. w miejscowości U., w powiecie [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż okolicznością decydującą o odmowie potwierdzenia prawa był brak spełnienia łącznie przesłanek ustawowych, gdyż pozostawione nieruchomości nie były położone w granicach II Rzeczypospolitej Polskiej a na terenie [...].

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli A. K. oraz A. M. i A. J. Strony zakwestionowały stanowisko Wojewody [...], że przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dotyczą jedynie nieruchomości, które w chwili rozpoczęcia wojny w 1939 r. leżały na terytorium II Rzeczypospolitej. W ocenie odwołujących się prawo do rekompensaty przysługuje za nieruchomości pozostawione poza granicami obecnej Rzeczypospolitej, co oznacza, że nieruchomości te nie musiały być położone w granicach II Rzeczypospolitej. W związku z powyższym strony wniosły o uchylenie decyzji Wojewody [...] oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2013 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) - zwanej dalej: k.p.a., oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - zwanej dalej: ustawą, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ przypomniał, że zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 1). Przepisy ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2).

Prawo do rekompensaty na podstawie art. 2 ustawy przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1;

2) posiada obywatelstwo polskie.

Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2.

Organ wyjaśnił, że z wykładni literalnej i systemowej powyższych przepisów wynika, iż warunkiem koniecznym do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty jest fakt położenia nieruchomości pozostawionej w granicach Rzeczypospolitej Polskiej według stanu z dnia 1 września 1939 roku.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A. M., S. M. i W. M. byli właścicielami nieruchomości położonych w U., w powiecie [...], która to miejscowość - co ustalono w trakcie postępowania - przed rozpoczęciem wojny w 1939 r. znajdowała się w granicach [...]. Organ odwoławczy podzielił zatem stanowisko organu I instancji o zasadności odmowy potwierdzenia A. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. M., S. M. i W. M. w miejscowości U., w powiecie [...] oraz potwierdzenia A. J. i A. M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. M. i W. M. w miejscowości U., w powiecie [...]. Nie została bowiem spełniona przesłanka określona w art. 1 ust. 1 ustawy dotycząca położenia nieruchomości na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Odnosząc sie do stanowiska zawartego w odwołaniach organ wskazał, że wbrew twierdzeniom stron przepis art. 1 ust. 1 ustawy nie ogranicza się tylko do stwierdzenia, iż prawo do rekompensaty należy się z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy realizacja prawa do rekompensaty uzależniona jest od spełnienia następujących przesłanek: pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz wypędzenie z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenie w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na podstawie tzw. układów republikańskich. Ponadto, jak wynika z ust. 2 ww. artykułu, przepisy niniejszej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Powołując się na orzecznictwo dodał, że tzw. mienie zabużańskie to majątki pozostałe na terenach obecnej Białorusi, Ukrainy i tzw. Litwy Wileńskiej, natomiast pojęcie to nie obejmuje majątków pozostawionych na terenach nie wchodzących w skład przedwojennego obszaru Rzeczypospolitej Polskiej: np. Litwy Kowieńskiej, Łotwy, Estonii, Rumunii. Zwrócił również uwagę na treść art. 11 ustawy, w którym ustawodawca nie przewidział możliwości oszacowania wartości rynkowej nieruchomości pozostawionej na terenie [...], albowiem nie wskazał nieruchomości podobnych, położonych na obszarze porównywalnych rynków lokalnych funkcjonujących obecnie w Rzeczypospolitej Polskiej i nie zdefiniował współczynników umożliwiających dokonanie takiej wyceny.

Organ odwoławczy nie podzielił także stanowiska stron, iż określenie "byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" powinno być odnoszone do wszystkich terytoriów znajdujących się poza granicami obecnej Rzeczypospolitej Polskiej, a nie tylko poza granicami II RP. Wyjaśnił, że z art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy wynika, że zarówno wypędzenie jak i opuszczenie ma mieć związek z wojną rozpoczętą w 1939 r., a więc i terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z którego nastąpiło wypędzenie lub które zostało opuszczone, odnosi się do granic z 1939 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła A. K. Zaskarżyła decyzję Ministra Skarbu Państwa w całości, zarzucając:

– naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a., a to poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy błędnej decyzji organu I instancji;

– naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 1 ustawy przez błędną wykładnię i niewłaściwe wykorzystanie tegoż przepisu prawnego, polegające na przyjęciu, że przepisy ustawy, stosownie do ww. artykułu, dotyczą jedynie nieruchomości, które w chwili rozpoczęcia wojny w 1939 r. leżały na terytorium II Rzeczypospolitej, gdy tymczasem z art. 1 ustawy to nie wynika, a jedyne przesłanki stosowania ustawy przewiduje art. 2, co doprowadziło do naruszenia art. 6 k.p.a.;

– naruszenie art. 64 ust. 2 Konstytucji, tj. naruszenie prawa do równej ochrony prawa własności, poprzez odmowę przyznania skarżącej uznania prawa do rekompensaty, w sytuacji, w której ochrona ta wynika wprost z przepisów ustawy;

– naruszenie art. 64 ust. 3 Konstytucji, tj. ograniczenie ochrony prawa własności pomimo, iż takie ograniczenie nie wynika z żadnego z przepisów ustawy.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła postawione na wstępie zarzuty. Zarzuciła, iż organy obu instancji dokonały nieuprawnionej, rozszerzającej interpretacji art. 1 ustawy, gdyż zdaniem skarżącej z brzmienia tego przepisu nie wynika, aby ustawa dotyczyła tylko nieruchomości położonych w dniu wybuchu wojny na terytorium II RP. Za niedopuszczalne uznała dodanie do kryteriów wymienionych w art. 2 ustawy kolejnej przesłanki, iż prawo do rekompensaty przysługuje jedynie od nieruchomości, które wchodziły w skład Rzeczypospolitej Polskiej we wrześniu 1939 r. Taka interpretacja dokonana przez organy nie wynika wprost z przepisów ustawy o rekompensacie, a wywodzona jest z wykładni systemowej, celowościowej i historycznej. W ocenie skarżącej wystarczająca jest natomiast jedynie wykładnia gramatyczna art. 1 ustawy, z której wynika, że w przepisie tym chodzi wyraźnie o nieruchomości, które leżą poza obecnymi granicami RP, a nie poza terytorium II RP. Dodała, że poprzednio obowiązujące przepisy regulujące kwestię rekompensat, (ustawa o gospodarce nieruchomościami, ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego) zawsze posługiwały się kryterium nieruchomości pozostawionych poza granicami RP, a nie II RP, toteż taki sam cel należy przypisać ustawie z 2005 r.

Rozszerzająca wykładnia ww. normy prawnej doprowadziła w ocenie skarżącej do naruszenia art. 64 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji. Brak jest bowiem przesłanek, dla których ochrona własności w zakresie tzw. "mienia zabużańskiego" powinna obejmować jedynie osoby, które pozostawiły majątki na terenie, który we wrześniu 1939 r. wchodził w skład Rzeczypospolitej Polskiej, a nie obejmowała obywateli, którzy pozostawili nieruchomości poza tym terenem, lecz na terenie byłej Rzeczpospolitej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd nie podzielił zarzutów w niej podniesionych i uznał, że kontrolowana decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2013 r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Podstawę materialnoprawną tych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Postępowanie w tej sprawie zainicjowane zostało wnioskami złożonymi przez W. M. (w którego prawa, po jego śmierci, wstąpili spadkobiercy: A. J. i A. M.), A. J. i A. K. Wskazane osoby domagały się w sprawie rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez ich spadkodawców w miejscowości U., powiat [...]. Wyjaśnić przy tym trzeba, że zgodnie z aktami sprawy (i zawartymi w nich wyjaśnieniami ww. osób), wnioskodawcy postępowania ubiegali się o rekompensatę za nieruchomości pozostawione przez S. M., A. M. i W. M. (w przypadku A. K.) oraz za nieruchomości pozostawione przez W. M. i A. M. (w przypadku A. J. i A. M.). Ze złożonych przez nich w toku postępowania dokumentów bezspornie zaś wynika, że A. M., S. M. i W. M. byli właścicielami nieruchomości położonych w U., w powiecie [...]. Jest to w sprawie okoliczność bezsporna, a wskazują na nią m. in. takie dokumenty, jak: uwierzytelniona kopia tłumaczenia zaświadczenia z dnia 16 marca 1944 r. wydanego przez Wójta Gminy K., z którego wynika, że A. M. posiada we wsi U. [...] ha ziemi; uwierzytelniona kopia Aktu Obywatelskiego nr [...] z dnia 3 sierpnia 1945 r., w którym A. J. i A. M. zeznali, że S. M. posiada we wsi U., w powiecie [...] łącznie [...] ha ziemi oraz dom mieszkalny, oborę, spichlerz, stodołę, studnię oraz łącznie 30 drzew i krzewów owocowych, a także 30 drzewek ozdobnych; uwierzytelnione tłumaczenie dokumentu Ministerstwa [...] z dnia 17 stycznia 1938 r. o nadaniu W. M. dwóch działek użytkowych i nieużytkowych o łącznej powierzchni [...] ha we wsi U. (pisownia oryginalna), w powiecie [...]. Bezsporne w sprawie jest również to, że miejscowość U., położona na terenie gminy K., powiat [...] przed rozpoczęciem wojny w 1939 r. znajdowała się w granicach [...]. Z tego też powodu, tj. biorąc pod uwagę położenie ww. nieruchomości, organ I instancji odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z wniosku tak A. J. i A. M., jak i A. K. Przyjął bowiem, że w sprawie nie została spełniona wynikająca z art. 1 i 2 ww. ustawy przesłanka dotycząca położenia nieruchomości w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Państwa Polskiego, a tym samym pozostawienia nieruchomości poza jego obecnymi granicami. Stanowisko to Minister Skarbu Państwa zaskarżoną decyzją podtrzymał, utrzymując nią w mocy decyzję organu I instancji. Organ II Instancji podniósł, iż z art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wynika, że zarówno wypędzenie, jak i opuszczenie ma mieć związek z wojną rozpoczętą w 1939 r., a więc i terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z którego nastąpiło wypędzenie lub które zostało opuszczone, odnosi się do granic z 1939 r.

Zdaniem Sądu, wskazane orzeczenia i przyjęta w nich ocena w świetle obowiązujących przepisów prawa i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest w pełni prawidłowa.

Organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy. Dokonały także prawidłowej wykładni norm prawa materialnego znajdujących w sprawie zastosowanie. Prawidłowo w efekcie przyjęły, iż rozpatrywane wnioski nie mogą być pozytywnie załatwione, a to z tej przyczyny, że nieruchomości pozostawione przez A. M., S. M. i W. M. w dniu 1 września 1939 r. nie wchodziły w skład terytorium Państwa Polskiego, a za takie nieruchomości nie przysługuje prawo do rekompensaty na podstawie ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (na co słusznie wskazano w sprawie).

Zakres podmiotowy i przedmiotowy powołanej wyżej ustawy, którą uregulowano kompleksowo prawa zabużan i ich następców prawnych, określony został w art. 1, 2 i 3. Wskazana ustawa określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie wymienionych w niej tzw. układów republikańskich (art. 1 ust. 1) bądź umowy granicznej z 15 lutego 1951 r. (art. 1 ust. 1a). Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2). W myśl art. 2 tej ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić. Artykuł 3 ust. 2 zd. 1 stanowi zaś, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom, albo niektórym z nich wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (posiadają obywatelstwo polskie).

W świetle przytoczonych wyżej regulacji, nie budzi wątpliwości Sądu, że beneficjentami uprawnień przewidzianych ustawą zabużańską są wyłącznie właściciele (ich spadkobiercy) nieruchomości położonych we wrześniu 1939 r. w granicach ówczesnego Państwa Polskiego, które po zakończeniu wojny i ostatecznym ustaleniu przebiegu granic wschodnich znalazły się poza terytorium Polski. Skoro bowiem w art. 1 ust. 1 ustawy zabużańskiej wskazuje się na pozostawienie nieruchomości poza "obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej" jako konsekwencję wypędzenia lub opuszczenia "byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., na podstawie wymienionych w przepisie układów, to jedynym logicznie dającym się uzasadnić wnioskiem musi być stwierdzenie, że sama nieruchomość również znajduje się na "byłym" terytorium Rzeczypospolitej, a więc obszarze, który w przeszłości stanowił część Państwa Polskiego. Gdyby bowiem celem ustawodawcy było przyznanie prawa do rekompensaty za wszystkie nieruchomości położone poza obecnymi granicami kraju, to ograniczenie obszaru z którego nastąpiła repatriacja do terenów "byłej Rzeczypospolitej", nie miałoby żadnego racjonalnego uzasadnienia. Przy czym z racji tego, że zdarzeniem, którego następstwem były repatriacje jest rozpoczęta w 1939 r. druga wojna światowa, to byłym terytorium, o którym mowa w tym przepisie, jak też w ust. 2 art. 1 oraz art. 2 pkt 1 ustawy, jest obszar II Rzeczypospolitej, a konkretnie jej kresy wschodnie.

Zważyć przy tym należy, że także wszystkie uprzednio obowiązujące regulacje prawne odnoszące się do problematyki realizacji roszczeń zabużan, tak jak aktualnie obowiązująca ustawa, wiązały zawsze prawo zabużan do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione (obecnie prawo do rekompensaty) z faktem zmiany granic Państwa Polskiego, która dokonała się po 1944 r., a w konsekwencji powyższego Państwo zobowiązywało się tylko do zaliczania wartości mienia pozostawionego na tych terenach, które nie weszły w skład obecnego obszaru Państwa, ale które należały do września 1939 r. do Polski.

We wszystkich wcześniej obowiązujących w tej materii przepisach mówiło się wyraźnie o zaliczaniu wartości mienia pozostawionego na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa. Wynikało to także z przywołanego w skardze art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz z poprzedniej "ustawy zabużańskiej" z dnia 12 grudnia 2003 r. Nie ma więc uzasadnionych powodów aby art. 1 i n. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w zakresie pojęcia "mienia zabużańskiego", za pozostawienie którego przysługuje rekompensata, rozumieć inaczej, niż wynika to z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 października 1991 r., sygn. akt III CZP 99/91, zgodnie z którą "Repatriantom, którzy przed dniem 1 września 1939 r. zamieszkiwali na terenie Litwy, a nie Polski, i którzy pozostawili tam mienie nieruchome, nie przysługują uprawnienia przewidziane w art. 81 ust. 1 z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn.: Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127)." Hipoteza normy uprawniającej do rekompensaty (wcześniej ekwiwalentu) zawarta w przepisie art. 1 ust. 1 tej ustawy - obejmująca pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. - nie różni się bowiem w żaden sposób od tych hipotez zawartych w normach prawnych, jakie uprawniały do ekwiwalentu za "mienie zabużańskie" pod rządami wcześniejszych przepisów. A skoro tak to przez "nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej" rozumieć należy tylko takie nieruchomości, które przed wybuchem drugiej wojny światowej znajdowały się w granicach II Rzeczypospolitej, a po jej zakończeniu i ostatecznym uregulowaniu granicy wschodniej nie weszły w skład Państwa Polskiego. Na powyższe zwrócił uwagę także Naczelny Sąd Administracyjny, w jednym z wyroków zapadłych na tle podobnego problemu jaki zaistniał w niniejszej sprawie, z dnia 9 lutego 2011 r. o sygn. akt I OSK 509/10. W orzeczeniu tym Sąd kasacyjny zauważył, że problematyka tzw. roszczeń zabużańskich była, w ciągu kilkudziesięciu lat, które minęły od czasu zakończenia II Wojny Światowej, wielokrotnie regulowana w licznych aktach prawnych. Początkowo regulacje te miały charakter cząstkowy, z czasem zaś doczekały się ujęć całościowych jak np. regulacje zawarte w ustawach gruntowych z 1985 r. i 1997 r. tj. w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.) i ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004, Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Powyższe ustawodawstwo uzupełniało też orzecznictwo Sądu Najwyższego, które rozszerzało krąg osób uprawnionych do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Państwa Polskiego o osoby, które wprawdzie nie przeszły formalnej procedury repatriacyjnej, ale – mówiąc najogólniej – zbiegły na obecne terytorium Polski z obawy przed deportacjami, zsyłkami albo też np. zostały przymusowo wywiezione na tzw. "roboty" do Niemiec. Nie ulega jednak wątpliwości, że powyższe regulacje prawne wiązały prawo zabużan do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione, czy obecnie prawo do rekompensaty należnej z tego tytułu, zawsze z faktem zmiany granic Państwa Polskiego, która dokonała się po 1944 r. W tym samym wyroku Sąd Naczelny wskazał, że także ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wyraźnie akcentuje wymóg zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. przez osobę ubiegającą się o przyznanie rekompensaty na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. NSA stwierdził, że przepis art. 2 musi być wykładany w kontekście art. 1 ustawy, w którym to przepisie ustawodawca wiąże pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego z faktem wypędzenia właściciela tej nieruchomości z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub opuszczenia przez niego byłego terytorium Polski w związku z wojną. Stwierdził też, że nie sposób mówić o "znajdowaniu się" jakiejś nieruchomości poza obecnym obszarem Rzeczypospolitej Polskiej w sytuacji, gdy ta nieruchomość nigdy na jego terytorium nie znajdowała się. "Uzasadnioną w tej materii jest również argumentacja, odwołująca się do treści art. 11 ust. 1 i 2 omawianej ustawy. (...) powyższe unormowanie ma moc regulacji ustawowej i ograniczenie jej wyłącznie do terenów, które przed dniem 1 września wchodziły w skład terytorium II Rzeczypospolitej Polskiej oznacza, że ustawodawca nie zakładał, aby można było – w trybie ustawy dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - dochodzić prawa do rekompensaty w sytuacji, gdy pozostawiona poza obecnymi granicami Państwa Polskiego nieruchomość nigdy nie znajdowała się na jego terytorium." Podobny pogląd, ugruntowany w orzecznictwie, wyrażony został również m. in. w wyroku NSA z dnia 20 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 2616/12, w wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 879/12 i w wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1230/11.

Reasumując, Sąd orzekając w niniejszej sprawie, z przyczyn zaprezentowanych powyżej, nie podzielił zarzutów podniesionych w skardze, w tym dotyczących art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, i zaprezentowanej w niej wykładni art. 1 ww. ustawy, jak i poglądu wyrażonego w przywołanym w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2008 r. o sygn. akt I OSK 1087/07, zgodnie z którym przepis art. 1 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej nie ustanawia wymogu, by pozostawiona nieruchomość znajdowała się w granicach II Rzeczypospolitej.

W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały przepisy ustawy zabużańskiej i prawidłowo przyjęły, że okoliczności sprawy uzasadniają zastosowanie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (przewidującego wydanie decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty), albowiem nie zostały spełnione wszystkie wymogi wynikające z art. 2 tej ustawy. Skoro bowiem z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że repatrianci byli właścicielami nieruchomości położonych w miejscowości U., a miejscowość ta - co jest okolicznością niesporną - nie wchodziła w skład terytorium II Rzeczypospolitej, lecz była położona na terenie tzw. [...], to nie budzi wątpliwości Sądu, że w sprawie nie została spełniona wynikająca z art. 1 i 2 ustawy zabużańskiej przesłanka pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, uprawniająca repatriantów, i -w konsekwencji także- ich spadkobierców, do rekompensaty.

Dodać należy, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie wskazane w ustawie przesłanki. Tym samym niespełnienie chociażby jednej z nich skutkuje wydaniem decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Polski, o czym stanowi ww. art. 7 ust. 2. Stąd też organy orzekające w sprawie mogły odstąpić od analizy pozostałych przesłanek materialnych wynikających z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (stwierdzając prawidłowo, że jedna z nich w sprawie nie została spełniona).

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.