Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 479/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1 i ust. 4, art. 3 pkt 2 i pkt 3, art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 87 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2012 r. sprawy ze skargi B. J. i M. J. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINB w K.), na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623 ze zm.), nakazał M. J. i B. J. rozbiórkę wybudowanej w warunkach samowoli budowlanej wiaty o powierzchni zabudowy 27,73 m2 - obiektu budowlanego usytuowanego na działce gruntu oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę [...] numerem [...], w miejscowości [...], gmina [...]. Decyzję skierowano do M. J. oraz B. J., jako właścicieli nieruchomości (odpowiednio w częściach [...] i [...]).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w wyniku przeprowadzonych w dniach [...] grudnia 2010 r. oraz [...] stycznia 2011 r. oględzin oraz kontroli na przedmiotowej nieruchomości wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej ww. obiektu budowlanego. Ustalono, że wiata jest konstrukcji drewnianej, o dachu dwuspadowym wykonanym z desek, pokrytym powłoką bitumiczną. Konstrukcja dachu oparta została na czterech drewnianych słupach o przekroju kwadratowym 14 cm x 14 cm, w rozstawie w osiach słupów: 3,49 m w kierunku [...] oraz 7,50 m w kierunku [...]. Słupy posadowiono na bloczkach betonowych i przytwierdzono do nich kształtownikami metalowymi. Teren ograniczony odcinkami prostych, równoległych parami w jednakowych kierunkach, stycznych do zewnętrznego lica czterech słupów, stanowi powierzchnię zabudowy wiaty i wynosi 27,73 m2. Przesłuchiwany w charakterze strony M. J. oświadczył, że wiata wybudowana została w latach 2003 - 2004, jej inwestorem był [...] jego ojciec – J. J., [...] B. J. oraz on sam. Oświadczył również, że budowa wiaty została zgłoszona w Starostwie [...], lecz na potwierdzenie tego żadnego dokumentu nie posiada. Organ uznał, że okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia, bowiem zgodnie z informacją uzyskaną od Starosty [...] (pismo z dnia [...] 2011 r. znak [...]) inwestor nie występował z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę oraz nie zgłaszał zamiaru budowy przedmiotowej wiaty. Zdaniem organu analiza stanu faktycznego sprawy pozwala nie dać wiary powyższemu oświadczeniu strony, które nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji znajdującej się w posiadaniu Starosty [...]. Organ następnie wyjaśnił, iż realizacja przedmiotowej wiaty wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, jako że nie należy do żadnej z kategorii obiektów budowlanych wymienionych w art. 29 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego naruszenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę skutkowało wdrożeniem przez organ nadzoru budowlanego postępowania administracyjnego z zastosowaniem przepisów art. 48 Prawa budowlanego i następne. W konsekwencji, postanowieniem z dnia [...] 2011 r. wstrzymano realizację robót budowlanych, określono niezbędne zabezpieczenia budowy oraz nakazano inwestorom przedłożenie wymaganych dokumentów, zaświadczeń i oświadczeń, w tym wobec braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru na którym działka nr ewid. [...] jest położona – ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz projektu budowlanego obiektu, jak również oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowienie doręczono inwestorom w dniu [...] marca 2011 r. Jednocześnie w uzasadnieniu tego postanowienia organ I instancji pouczył inwestorów o skutkach prawnych niewykonania nałożonego zobowiązania w terminie, uregulowanych w przepisie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy - Prawo budowlane. Do dnia wydania decyzji inwestorzy nie przedłożyli żądanych dokumentów. W tej sytuacji, na mocy art. 48 ust. 1 i 4 ustawy - Prawo budowlane, organ orzekł o rozbiórce opisanego w sentencji decyzji obiektu budowlanego. Wskazano, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna ich liczba nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Obiekty te wymagają zgłoszenia właściwemu organowi. Organ I instancji podkreślił, że obiekt budowlany objęty niniejszym postępowaniem posiada powierzchnię zabudowy przekraczającą 25 m2 oraz pełni funkcję wiaty, a tym samym wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Podano, że przed wydaniem decyzji stronom zapewniono czynny udział w postępowaniu. Podkreślono, że nakaz rozbiórki został orzeczony dopiero wówczas, gdy okazało się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji budowy. Zdaniem organu treść pisma stron z dnia [...] września 2011 r. nie może mieć wpływu na termin wydania decyzji oraz realizacji nałożonego w niej obowiązku. Podano, że zapytaniem skierowanym w toku postępowania do Starosty [...] objęto okres od 2000 r. do 2005 r., a wiec szerszy, aniżeli strona wskazała na okoliczność ewentualnego zgłoszenia budowy wiaty. Natomiast wcześniejsze oraz późniejsze lata wyeliminowano z badania, bowiem za te okresy dokonywane były kontrole oraz sporządzana była dokumentacja inwentaryzacyjna. Odnosząc się do metodologii wyliczenia powierzchni zabudowy wiaty PINB w K. wyjaśnił, że powierzchnia zabudowy została ustalona zgodnie z normą budowlaną PN-ISO 9836 – po zewnętrznym obrysie ścian (słupów) i składa się na nią powierzchnia konstrukcji słupów. Strona natomiast nie uwzględnia powierzchni użytkowej wiaty pomiędzy słupami. Wskazano, że obliczenia strony są nieprawidłowe, bowiem nie są przyjęte do obliczeń zewnętrzne wymiary obiektu. Kończąc PINB w K. wyjaśnił, jakimi decyzjami zakończono postępowania w sprawie zabudowy na sąsiedniej nieruchomości, których właścicielami są państwo Ś.

M. J. oraz B. J. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, żądając jej uchylenia, uchylenia postanowienia z dnia [...] 2011 r. nr [...] oraz umorzenia postępowania organu I instancji. Zdaniem odwołujących organ I instancji nie przedstawił pełnego stanu faktycznego i prawnego sprawy, wybiórczo podając okoliczności istotne dla jej rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności odwołujący zarzucili organowi naruszenie art. 10 kpa poprzez nie zapoznanie stron z treścią zapytania skierowanego do Starosty na okoliczność czasu budowy przedmiotowej wiaty. Podnieśli, że inwestorem wiaty był nieżyjący już J. J., który będąc projektantem oraz kierownikiem budowy wykonywał wszystkie czynności formalno-prawne związane z budową. W tych okolicznościach pozbawienie strony prawa czynnego udziału w postępowaniu powinno skutkować uchyleniem wydanej w sprawie decyzji. Dalej odwołujący zakwestionowali przyjęty przez organ sposób obliczenia powierzchni wiaty, która zgodnie z ich obliczeniami wynosi 24,73 m2, czego organ nie uwzględnił. Wskazali następnie, że sprawy spadkowe po śmierci J. J. dotąd nie zostały uregulowane. Jako integralną cześć odwołania objęli złożone dotąd do sprawy pisma, oświadczenia i dokumenty.

Po rozpatrzeniu odwołania, Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. – dalej: kpa) w związku z art. 48 ustawy - Prawo budowlane, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, iż przeprowadzone postępowanie reklamacyjne na okoliczność doręczenia odwołującym decyzji organu I instancji pozwala uznać, że odwołanie złożone zostało w terminie. Organ odwołał się do wyroku NSA z 28 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 528/05 oraz wyroku tut. Sądu z dnia 22 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Po 374/09 i wyjaśnił, że wobec wysłania decyzji za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w postaci druku nr 24 w kolorze żółtym, nie można uznać, aby takie doręczenie realizowało wszystkie wymogi określone w art. 44 § 2 i 3 kpa. Odwołujący podnieśli, że decyzje nie zostały im doręczone oraz, że nie dotarły do nich awiza przesyłek zawierających decyzje, stąd wobec nie dopełnienia obowiązku prawidłowego doręczenia decyzji za pierwszym razem uznano, że prawidłowe doręczenie decyzji nastąpiło w dniach 17 i 18 października 2011 r. Zatem odwołanie wniesione w dniu 31 października 2011 r. wniesione zostało w ustawowym terminie.

Przechodząc do oceny merytorycznej sprawy WWINB powołał się na ustalenia organu I instancji w kwestii lokalizacji i opisu oraz daty budowy obiektu budowlanego, będącego przedmiotem postępowania. Podzielono opinię co do ustalonej powierzchni przedmiotowej wiaty oraz obowiązku uzyskania pozwolenia na jej budowę. Podano, że wiata stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, a zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 tej ustawy pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wiat o powierzchni do 25 m2. WWINB podał, że odwołujący przy obliczeniach powierzchni wiaty nie uwzględnili powierzchni pod podciągami, przyjmując wymiary wyznaczone według wewnętrznych wierzchołków słupów. Tymczasem w prawidłowych obliczeniach, dokonanych przez PINB w K., powierzchnia zabudowy stanowi sumę konstrukcji słupów (4 x (0,14 x 0,14) = 0,08 m2) i powierzchni użytkowej, która wynosi 27,65 m2. Powierzchnia zabudowy stanowi iloczyn wymiarów wyznaczonych po zewnętrznym obrysie słupów, tj. 7,64 m x 3,63 m = 27,73 m2. Wskazano, że w toku postępowania czynny w nim udział brał M. J., który oświadczył, ze działa również w imieniu matki B. J., jak również oświadczył, że wiedza jego matki co do przedmiotowej inwestycji jest tożsama z jego wiedzą. Jednocześnie z dokumentacji dot. nieruchomości wynika, że inwestorami budowy obiektów na działce nr [...] byli: J. J., B. J. oraz M. J. B. J. i M. J. na wezwanie organu oświadczyli, że jako współwłaściciele nieruchomości sprawują wspólnie zarząd majątkiem masy spadkowej po [...] J. J. (oświadczenie z dnia [...] marca 2012 r. ). WWINB wskazał, że odwołujący nie podważyli okresu, którego miałoby dotyczyć przyjęte przez organ I instancji sprawdzanie w zakresie wydanych przez Starostwo pozwoleń bądź przyjętych zgłoszeń, a w samym postępowaniu mieli zapewniony czynny udział oraz prawo składania oświadczeń.

Następnie organ odwoławczy wskazał na przepisy prawne, znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z przepisami art. 28 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Obiekty budowlane, które zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę są enumeratywnie wymienione w art. 29 ww. ustawy. Opisany powyżej obiekt nie jest wymieniony w katalogu obiektów zwolnionych spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, o których mowa w art. 29 tejże ustawy. Uznać zatem należy, że jego budowa wymagała uzyskania decyzji o pozwolenia na budowę. Ustalenie, że przedmiotowy obiekt powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę obligowało organ nadzoru budowlanego do przeprowadzenia procedury legalizacyjnej w trybie art. 48 ustawy - Prawo budowlane. W pierwszej kolejności organ wydał postanowienie, w którym wstrzymał prowadzenie robót budowlanych oraz nałożył obowiązek przedstawienia wymaganych dokumentów. Spełnienie tych warunków stanowi warunek zalegalizowania obiektu. W postanowieniu z dnia [...] 2011 r. inwestorzy zostali zobowiązani do przedłożenia dokumentów, umożliwiających pozytywne zakończenie procesu legalizacji. Pouczono ich jednocześnie o skutkach prawnych nie wywiązania się z nałożonych obowiązków. Skoro inwestorzy nie wywiązali się z obowiązków określonych w wydanym postanowieniu z dnia [...] 2011 r., a więc nie spełnili wymogów stanowiących jeden z warunków legalizacji, wydanie decyzji o rozbiórce przedmiotowej wiaty było uzasadnione.

Organ odwoławczy jednocześnie wyjaśnił, że legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora. Nie ma prawnej możliwości dokonania legalizacji robót budowlanych w sytuacji, gdy inwestor nie wykonuje swoich obowiązków przewidzianych w procedurze legalizacyjnej (złożenie dokumentów oraz uiszczenie opłaty legalizacyjnej). Podkreślono, że inwestor, który nie przedkłada organowi wymaganych prawem dokumentów, uniemożliwia pozytywne zakończenie dla siebie procedury legalizacyjnej. Niespełnienie tych warunków skutkuje bowiem obowiązkiem spoczywającym na organie orzeczenia o rozbiórce samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego.

W skardze na powyższą decyzję M. J. oraz B. J. zarzucili naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane oraz art. 6, art. art. 7, art. 8 i art. 10 § 1 kpa oraz art. 35 §3 i art. 61 § 3 kpa. W uzasadnieniu skargi skarżący w pierwszej kolejności podnieśli, że przedmiotowe postępowanie wiąże się bezpośrednio z postępowaniem zakończonym decyzją PINB w K. z dnia [...] 2009 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją WWINB z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], która nakłada na właścicieli sąsiedniej działki nr [...] (Państwo Ś.) obowiązek doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodności z prawem. To w związku z tamtym postępowaniem PINB wystosował do skarżących wezwania do dostarczenia dokumentów związanych z zabudową ich działki. Wskazując na opieszałość w działaniu PINB w K. skarżący podnieśli, że organ ten zwlekał z przeprowadzeniem postępowania, tymczasem w międzyczasie zmarł J. J., będący jedyną osobą, która miała wiedzę odnośnie zabudowy na działce nr [...]. Zatem to z winy organu I instancji skarżący nie są w stanie dostarczyć dokumentów potwierdzających legalność zabudowy na tej nieruchomości. Skarżący w dalszej kolejności podjęli polemikę z przyjętym przez organy sposobem obliczenia powierzchni przedmiotowej wiaty. Zdaniem skarżących wiata ta, zgodnie z definicją zawarta w art. 3 ust. 2 Prawa budowlanego, nie jest budynkiem. Nie jest trwale związana z gruntem oraz nie jest wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Obliczając powierzchnię zabudowy wiaty należy mieć na uwadze fakt, że wskazana przez organ norma budowlana wymaga dokonania interpretacji jej zapisów. Ponieważ wiata nie posiada krawędzi zewnętrznych "budynku", nie jest możliwe określenie w sposób bezsporny tych krawędzi. Pomocny przy określaniu powierzchni zabudowy może okazać się schemat zamieszczony w normie – rys. 1, z którego wynika, że na powierzchnię zabudowy składa się powierzchnia zajęta przez konstrukcje oraz powierzchnia użytkowa. Powierzchnię zajętą przez konstrukcję stanowi powierzchnia słupów 4 x 0,14 x 0,14 = 0,08m2, natomiast powierzchnię użytkową wewnętrzną, powierzchnia obliczona w oparciu o wewnętrzne wierzchołki słupów: 7,36x3,35=24,66 m2. Razem powierzchnię zabudowy należy obliczyć jako sumę powierzchni słupów wynoszącej 0,08 m2 oraz powierzchni użytkowej wynoszącej 24,66 m2, co łącznie daje powierzchnię 24,74 m2. Jednocześnie, ponieważ w konstrukcji wiaty nie występują podciągi (są one tylko na krótszym jej boku), powołany przez organy sposób obliczenia powierzchni wiaty jest wadliwy. Zdaniem skarżących, skoro powołana norma budowlana budzi trudności interpretacyjne (podobnie jest z zaliczaniem do powierzchni wydzielonych obiektów pomocniczych – do których norma zalicza także wiaty), to wszelkie wątpliwości wynikające z braku jasnych i precyzyjnych przepisów należy rozstrzygać na korzyść obywatela. Tylko takie postępowanie organów może pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, czego w rozpatrywanym przypadku nie uczyniono.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 61 § 3 kpa WWINB wyjaśnił, że organ I instancji działał w tym przypadku z urzędu, zatem wskazany przepis nie miał w tym przypadku zastosowania.

Na rozprawie sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w dniu 19 września 2012 r. skarżący podtrzymali skargę i podniesione w jej uzasadnieniu zarzuty. Na pytanie Sądu skarżący M. J. oświadczył, że sprawy spadkowe dotąd nie zostały sądownie zakończone i że wraz z matką mieszkają na przedmiotowej nieruchomości i nią zarządzają.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w art. 1 § 1 tej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - tekst jednolity, zwanej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej jest decyzja WWINB z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą nakazano skarżącym wykonanie rozbiórki wybudowanej w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [...] w [...] gm. [...] wiaty o powierzchni zabudowy 27,73 m2. Jak wynika z prawidłowo ustalonego przez organy nadzoru budowlanego stanu faktycznego sprawy, inwestorem w zakresie budowy ww. obiektu budowlanego byli: zmarły w 2009 r. J. J. oraz [...] B. J. i [...] M. J. Obiekt ten został wybudowany w latach 2003-2004, w warunkach samowoli budowalnej, bowiem inwestorzy nie udokumentowali faktu zgłoszenia jego budowy oraz uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a przeprowadzona kwerenda akt w Starostwie Powiatowym za lata 2000-2005 nie wykazała, aby takie zgłoszenie miało miejsca oraz, że została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę przedmiotowej wiaty. Również załączona do akt sprawy dokumentacja w postaci kserokopii kart z dziennika budowy prowadzonej na dz. nr [...] nie zawiera zapisów dotyczących tego obiektu ( k. 39 – 12 stron- akt administracyjnych organu I instancji). W ocenie Sądu, w świetle powyższego zasadne jest stanowisko organów nadzoru budowlanego, iż obiekt ten powstał w warunkach samowoli budowlanej. Podkreślenia wymaga, że oceny tej nie zmienia podnoszona przez skarżących w toku postępowania możliwość zniszczenia dokumentacji w pożarze budynku gospodarczego na działce nr [...], który miał miejsce w 2000 r.

Z akt sprawy (protokoły oględzin i kontroli oraz załączonych do niego zdjęć) wynika, że obiekt ma konstrukcję drewnianą, posadowiony jest na betonowych, bloczkach betonowych na czterech słupach, które przytwierdzone są do bloczków za pomocą kształtowników metalowych. Wiata jest zadaszona – dach dwuspadowy, pokryty drewnem i powłoką bitumiczną. Dach wsparty jest na słupach. Wymiary wiaty wynoszą 27,73 m2, przy czym powierzchnia ta uwzględnia sumę konstrukcji słupów (4 x (0,14 x 0,14) = 0,08 m2) i powierzchni użytkowej, która wynosi 27,65 m2. Powierzchnia zabudowy stanowi iloczyn wymiarów wyznaczonych po zewnętrznym obrysie słupów, tj. 7,64 m x 3,63 m = 27,73 m2.

Zgodnie z treścią art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego budynkiem jest tylko taki obiekt budowlany, który łącznie spełnia następujące warunki: jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (ścian), a także posiada fundamenty i dach. Powyższe prowadzi do wniosku, iż (a contrario) obiekt budowlany zaprojektowany (wykonany) bez przegród zewnętrznych, fundamentów bądź bez dachu lub niezwiązany trwale z gruntem, nie odpowiada określonym w komentowanym przepisie warunkom i w związku z tym nie może być uznawany za budynek. Taki też pogląd prezentowany jest w literaturze przedmiotu - Z. Niewiadomski. Prawo budowlane. Komentarz. Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2006, str. 43. Przenosząc powyższe wnioski na grunt omawianej sprawy wskazać należy, iż przedmiotowa "wiata" nie posiada cech, które charakteryzują budynek.

Z kolei art. 3 pkt 3 stanowiący, iż budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, zawiera jedynie przykładowe wyliczenie obiektów budowlanych stanowiących budowle. Zakresem tego pojęcia objęte są zatem również inne, niewymienione przez ustawodawcę obiekty budowlane, nie będące budynkiem lub obiektem małej architektury. Dlatego do budowli należy co do zasady zaliczyć wiaty. Przy wykładni pojęć z zakresu Prawa budowlanego, w tym także rozróżnienia budynku, budowli i obiektu małej architektury można, w ramach wykładni systemowej, sięgnąć do przepisów art. 29 Prawa budowlanego. art. 29 ust. 1 pkt 2 tej ustawy zwalnia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wolno stojące budynki gospodarcze, wiaty i altany o powierzchni zabudowy do 25 m. Zatem w świetle art. 3 pkt 2 i 3 oraz art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wiata wsparta na betonowych bloczkach, składająca się dachu posadowionego na słupach trwale zakotwiczonych do tych bloczków i nieposiadająca ścian jest budowlą. Za podstawowe cechy wiaty należy bowiem uznać wsparcie danej budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem. (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 26 sierpnia 2008 r., sygn. sprawy II SA/Wa 800/08, LEX nr 526537). Opis i zdjęcia znajdujące się w aktach wskazują, iż sporny obiekt stanowi budowlę w rozumieniu powołanych przepisów.

Jak wyżej podniesiono, niewątpliwie za podstawowe cechy wiaty uznać należy wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem. Zatem powierzchnię elementu konstrukcyjnego wiaty, jakim są słupy, należy uwzględniać przy ustalaniu powierzchni zabudowy takiej budowli (w świetle art. 3 pkt 2 oraz art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wiata jest bowiem budowlą). Odwoływanie się do treści Polskiej Normy nie ma znaczenia dla ustalania tej wielkości, bowiem przepisy zawarte w Polskich Normach nie stanowią części przepisów techniczno-budowlanych, o jakich mowa w przepisie art. 7 ust. 1 Prawa budowlanego. Wskazać należy, iż konieczność zachowania Polskich Norm, w aspekcie prawa budowlanego, wynika z art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego, który stanowi, że obiekt budowlany należy projektować, budować, użytkować i utrzymywać zgodnie z przepisami w tym techniczno-budowlanymi, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej. W świetle art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zakres źródeł prawa nie wchodzą dokumenty normalizacyjne w postaci Polskich Norm. Tym samym Polska Norma - sama w sobie nie może stanowić źródła prawa powszechnie obowiązującego, co oznacza, że argumentacja skarżących odwołująca się do konieczności uwzględnienia przy ustalaniu powierzchni wiaty Polskiej Normy nr PN-ISO 9836 i prawidłowej jej wykładni nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, iż przy ustalaniu powierzchni wiaty miarodajne jest uwzględnienie powierzchni zabudowy oraz powierzchni słupów na których wsparta jest konstrukcja dachu – jako elementu konstrukcyjnie najistotniejszego dla tego rodzaju budowli.

Kontrolując w świetle powyższych kryteriów zaskarżoną decyzję organu II instancji Sąd stwierdza, iż nie narusza ona prawa, w szczególności zaś przepisów postępowania w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisów prawa materialnego, w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, ustalenia organu odwoławczego zostały dokonane zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 k.p.a., ocena zebranych dowodów nie narusza normy wynikającej z art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Samowolą budowlaną, w rozumieniu obowiązujących w dacie rozstrzygnięcia przepisów ustawy - Prawo budowlane, jest zarówno wybudowanie lub budowa obiektu lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę jak i bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Skutki prawne samowoli w obu przypadkach są takie same, pewne różnice występują tylko w trybie postępowania.

Podmiot dopuszczający się samowoli budowlanej musi liczyć się z tym, że powołane organ administracji nie będą respektować bezprawnie dokonanych faktów. Naruszającego prawo obciąża ryzyko skutków w postaci przywrócenia stanu poprzedniego, czyli stanu poprzedzającego naruszenie prawa. W wyroku z dnia 26 marca 2002 r. SK 2/01 OTK - A 2002/2/15 Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż nakaz rozbiórki jest środkiem nadzoru rozumianym jako instytucja materialnego prawa administracyjnego, gwarantująca poszanowanie porządku prawnego i przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Nakaz rozbiórki jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów Prawa budowlanego, rodzącą nieodwracalne bądź trudne do odwrócenia skutki. Z tego względu nie można nadużywać tego przepisu bądź stosować go w sytuacjach, w których istnieje możliwość doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem. W aktualnym stanie prawnym zasadą jest poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy) obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo sprzeciwu właściwego organu architektoniczno-budowlanego oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Nakaz rozbiórki może być bowiem orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji. Oczywiście, legalizacja nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora. Takie postępowanie legalizacyjne zostało zainicjowane przez organ I instancji w niniejszym stanie faktycznym.

W kontekście powyższych rozważań prawidłowo także organ wskazał jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia nakazu rozbiórki w niniejszej sprawie przepis art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. Wydanie nakazu rozbiórki stosownie do dalszych postanowień tego przepisu, o czym zresztą mowa była powyżej, musi być poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, którego skutkiem może być prawna aprobata dla samowoli budowlanej, pod warunkiem spełnienia określonych ustawowych wymogów. Nakaz rozbiórki orzeczony decyzją organu I instancji poprzedzony został opisanym wyżej postanowieniem tego organu z dnia [...] 2011 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo budowlane, w brzmieniu uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt P 37/06 (Dz. U. Nr 247, poz. 1844).

Jak stanowi o tym przepis art. 48 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania obu decyzji, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:

a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.

Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona.

W świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa zasadą jest poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy) obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1879/07, Baza orzeczeń LEX nr 478287).

Ponieważ strona nie wypełniła obowiązków nałożonych opisanym wyżej postanowieniem PINB z dnia [...] 2011 r., przedstawione okoliczności sprawy nakładały na organ nadzoru budowlanego obowiązek wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. W rezultacie powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Prawidłowe były bowiem ustalenia organu odwoławczego co do charakteru obiektu podlegającego rozbiórce jak i to, że zasadnicze warunki legalizacji określone w postanowieniu z dnia [...] 2011 r. nie zostały spełnione, co uzasadniało w świetle przepisu art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, nakaz rozbiórki. Zauważyć trzeba przy tym, że o skutkach niedopełnienia wyznaczonych obowiązków inwestor został pouczony w opisanym wyżej postanowieniu organu I instancji.

Za chybione Sąd uznał zarzuty dotyczące naruszenia przez organu obu instancji art. 10 kpa poprzez niezapełnienie skarżącym prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Akta sprawy zarzutów tych nie potwierdzają, a brak powiadomienia skarżących o treści pisma wystosowanego do Starosty w związku z ustalaniem czy przedmiotowa wiata powstała legalnie w świetle zakresu przeprowadzania tego badania i objęcia nim okresu pięciu lat pozwala stwierdzić, że brak tego pouczenia w niczym nie wpłynął na prawa skarżących i przez to nie miał wpływu na wynik sprawy.

Na przebieg i wynik postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego nie ma również wpływu postępowanie, które organy te oprowadziły w odniesieniu do zabudowy na sąsiedniej nieruchomości, której właścicielami są Państwo Ś. Również wykazywana w toku postępowania bezczynność organu I instancji, choć niewątpliwie w związku ze śmiercią J. J. mogła przełożyć się na możliwość wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności, nie może wpłynąć na ocenę zaskarżonych decyzji.

W opinii Sądu prowadzące sprawę organy [...] prawidłowo również ustaliły i przyjęły, że postępowanie legalizacyjne może być prowadzone i zakończone wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki skierowanej do M. J. oraz B. J. W ocenie Sądu, w świetle dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy skarżący posiadają przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Wszelkie prawa i obowiązki, jakie są im przypisane, wynikają bowiem z niekwestionowanego przez nich faktu bycia współwłaścicielami działki nr [...] w dacie budowy przedmiotowej wiaty oraz z faktu późniejszego spadkobrania po zmarłym [...].

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę, jako niezasadną, oddalił.