Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 594/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Dyrektor Z. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w S. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu G. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2015 r.

nr [...] w przedmiocie przyznania M. S. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości.

Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym sprawy.

Dnia [...] maja 2013 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Strony o przyznanie płatności na 2013 r. obejmujący swoim zakresem kontynuacyjną płatność rolnośrodowiskową (PROW 2007-2013) w czwartym roku realizacji programu rolnośrodowiskowego. Strona zadeklarowała do wsparcia w wariantach 2.3. Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) i 5.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach Natura 2000 trwałe użytki zielone o łącznej powierzchni [...] ha, zlokalizowane na dziesięciu działkach rolnych, wskazując na kośne użytkowanie całości areału. Wraz z wnioskiem Strona złożyła załączniki graficzne, obrazujące przebieg granic poszczególnych działek rolnych wskazanych we wniosku,

w tym lokalizację obszarów nie podlegających koszeniu w 2013 r.

W okresie poprzedzającym złożenie ww. wniosku Strona stawiła się w organie

I instancji z pytaniem jak należy postąpić w przypadku zniszczenia łąki podczas budowy gazociągu. Strona została pouczona o trybie zgłaszania zaistnienia przejawów działania siły wyższej oraz konieczności udokumentowania tego faktu jak również o konieczności podjęcia decyzji o dalszym sposobie użytkowania takiego gruntu w porozumieniu

z ekspertem przyrodniczym i doradcą rolnośrodowiskowym. Strona została pouczona

o konieczności wpisania we wniosku o płatność za 2013 r. gruntu zajętego pod budowę gazociągu, jako powierzchni niezgłoszonej.

Powyższa okoliczność została potwierdzona na podstawie notatki służbowej sporządzonej dnia [...] kwietnia 2013 r. przez pracownika organu, D. Ł..

Dnia [...] kwietnia 2013 r. Strona złożyła pismo informujące o wciąż

nie zakończonych pracach związanych z budową gazociągu, realizowanych

na działkach Strony, mimo, że inwestycja ta miała być zrealizowana w okresie października 2012 r. – kwietnia 2013 r., zaś grunt po zakończeniu prac miał zostać przywrócony do stanu poprzedniego.

Dnia [...] maja 2013 r. do organu I instancji zadzwonił mężczyzna przedstawiający się nazwiskiem Bis i poinformował o konieczności przeprowadzenia kontroli

w gospodarstwie Strony, albowiem na działkach Strony miało znajdować się siano niezebrane z roku poprzedniego, mimo że Strona posiada operat ornitologiczny

i najprawdopodobniej program rolnośrodowiskowy. Powyższe potwierdzała notatka służbowa L. O. – ówczesnego Kierownika organu I instancji.

Z kolei dnia [...] czerwca 2013 r. do organu I instancji zadzwoniła osoba przedstawiająca się nazwiskiem Bis i poinformowała, że na działkach ewidencyjnych

nr [...] i [...] obręb M. niewymieniony z nazwiska rolnik, posiadający operat ornitologiczny, w niedozwolonym terminie zwozi siano pozostałe z poprzedniego roku (po wykoszeniu rozdrabniaczem). Powyższe potwierdziła notatka służbowa z dnia [...] czerwca 2013 r., sporządzona przez D. Ł. – pracownika organu.

Dnia [...] czerwca 2013 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w S., pismem [...] poinformowała Agencję o anonimowym zgłoszeniu, wskazującym na prowadzenie prac polowych na [...] działkach ewidencyjnych (nr [...], [...], [...], [...] i [...], obręb M.), na których realizowane są pakiety ochrony siedlisk lęgowych ptaków, w terminach niezgodnych z programem rolnośrodowiskowym,

w wyniku czego niszczone są gniazda ptaków.

Strona, na wezwanie organu I instancji, złożyła korektę ww. wniosku w zakresie zaznaczenia powierzchni niepodlegającej koszeniu w 2013 r. dla działek rolnych AA, D, E, FA oraz G, załączając do niej materiał graficzny.

Z kolei dnia [...] sierpnia 2013 r. Strona przesłała do organu I instancji pismo,

w którym poinformowała, że od [...] sierpnia 2013 r. teren, na którym prowadzone były prace wskazane w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. (działki ewidencyjne nr [...], [...] [...] i [...] w obrębie M. i działka nr [...] w obrębie S.) nie został przywrócony do stanu poprzedniego i jest nadal wykorzystywany do transportu płyt betonowych i rur samochodami ciężarowymi oraz dźwigami, także w rejonie gniazdowania ptaków. Teren został zanieczyszczony fragmentami płyt betonowych, drutów, co jest przyczyną częstych awarii maszyn i urządzeń rolniczych oraz utrudnia wywiązywanie się z obowiązków wynikających z programu rolnośrodowiskowego.

W treści załącznika do przedmiotowego pisma funkcjonariusz policji potwierdził,

że [...] sierpnia 2013 r. Strona stawiła się na posterunku Policji i zgłosiła naruszanie prawa własności Strony i niestosowanie się do zapisów umowy przez pracowników P. , prowadzącej prace przy budowie gazociągu obejmującego działki [...], [...], [...], [...] i [...], obręb M., które – za wyjątkiem działki nr [...] zostały zgłoszone

do płatności w ww. wniosku.

W wykazie producentów, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, jaki do 30 listopada każdego roku jednostki certyfikujące w ramach rolnictwa ekologicznego przekazują Prezesowi ARiMR , Jednostka Certyfikująca A. potwierdziła realizację przez Stronę wariantu 2.3. na powierzchni [...] ha.

W okresie pomiędzy [...] listopada 2013 r. a [...] grudnia 2013 r. grunty Strony poddane zostały kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej, w toku której ustalono, że:

- dla działki rolnej E powierzchnia stwierdzona [...] ha odbiega od deklarowanej we wniosku ([...] ha);

- na działkach rolnych AB i G stwierdzono, iż jako nieskoszona pozostawiona została niewłaściwa część działki, w szczególności inna, niż zaznaczona na materiale graficznym (kod nieprawidłowości NO20);

- na działce rolnej AB stwierdzono brak przestrzegania wymogu pozostawienia

[...]% powierzchni nieskoszonej (kod nieprawidłowości NO17).

Strona uczestnicząca w ww. kontroli nie wniosła zastrzeżeń do odręcznej wersji raportu pokontrolnego (oznaczonego nr [...]), sporządzonego

na miejscu w dniu zakończenia kontroli ([...] grudnia 2013 r.). Strona złożyła inspektorom ARiMR oświadczenie, że biomasa pozyskiwana z łąk jest częściowo sprzedawana,

a częściowo oddawana za usługi. Jednocześnie Strona wskazała, że z uwagi

na budowę gazociągu nie była w stanie zachować planowanej powierzchni niewykoszonej w ramach wariantu 5.1., o czym wcześniej informowała organ I instancji.

Przesłana Stronie komputerowo przepisana wersja protokołu została odesłana przez Stronę bez podpisu wraz z pismem, w którym Strona wskazała, że na mocy wskazanych decyzji została zmuszona - w związku z budową gazociągu – do wykonywania programu w taki właśnie sposób.

W piśmie z dnia [...] maja 2014 r. doradca rolnośrodowiskowy poinformował, odnosząc się do zapisów protokołu z ww. kontroli, że wykoszenie działek nr [...] nastąpiło bez wiedzy Strony w związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie gazociągu, na co Strona nie miała żadnego wpływu.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], na podstawie danych zawartych w ww. wniosku Strony z dnia [...] maja 2013 r. oraz dokonanych ustaleń faktycznych, w tym w trakcie kontroli na miejscu, organ I instancji przyznał Stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 r. w pomniejszonej wysokości.

W szczególności organ przyznał stronie wsparcie: a) z tytułu realizacji wariantu 2.3

w wysokości [...] PLN (zmniejszenie o [...] PLN w stosunku do kwoty, o którą wystąpiła Strona, z uwagi na stwierdzone użytkowanie areału mniejszego o [...] ha

od powierzchni deklarowanej); b) z tytułu realizacji wariantu 5.1 w wysokości [...] PLN (zmniejszenie o [...] PLN w stosunku do kwoty, o którą wystąpiła Strona, z uwagi na stwierdzone użytkowanie areału mniejszego o [...] ha

od powierzchni deklarowanej ([...] PLN) oraz stwierdzone podczas kontroli

na miejscu nieprawidłowości oznaczone kodami N017 i N020 ([...] PLN).

Dnia [...] grudnia 2014 r. organ odwoławczy wydał decyzję nr [...], na mocy której uchylił ww. decyzję organu I instancji i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu wskazano,

że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niewystarczający dla ustalenia powierzchni trwałych użytków zielonych, kwalifikujących się do wsparcia, z uwagi

na prowadzoną na gruntach strony inwestycję celu publicznego (budowa gazociągu). Ponadto organ II instancji wskazał na swoje wątpliwości odnośnie terminu, w jakim Strona dowiedziała się o planowanym kładzeniu gazociągu, oraz odnośne spełniania przez wnioskodawcę wymogu usunięcia lub złożenia w stogi biomasy.

Burmistrz Miasta i Gminy S., na wezwanie organu I instancji, pismem

z dnia [...] lutego 2015 r. poinformował organ I instancji, że informacja o realizacji

ww. inwestycji w postaci budowy gazociągu była udostępniona w postaci ogłoszeń

na tablicy ogłoszeń urzędu, tablicach ogłoszeń w sołectwach, w prasie oraz na stronie Biuletynu Informacji publicznej Gminy S.. Poinformował ponadto, że procedura związana ze sporządzeniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rozpoczęła się w czerwcu 2008 r., zaś wspomniany plan został uchwalony Uchwałą Rady Gminy S. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r.

Dnia [...] lutego 2015 r. Strona wystąpiła do organu I instancji o udzielenie informacji w zakresie wielkości skutków finansowych wyłączenia działki nr [...], obręb S. oraz działek nr [...], [...], [...] i [...] obręb M. z płatności bezpośrednich, ONW i rolnośrodowiskowych z uwagi na zajęcie ich pod budowę gazociągu.

Strona uzyskała stosowne informacje od organu I instancji, w części, albowiem organ ten uchylił się od wiążącego określenia wartości skutków finansowych związanych z przyznaniem płatności rolnośrodowiskowych na 2013 r. w pomniejszonej wysokości w związku z budowa gazociągu.

W dniu [...] czerwca 2015 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], na mocy której przyznał Stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2013

w pomniejszonej wysokości.

Organ odwoławczy decyzją nr [...] z dnia [...] września 2015r. uchylił rozstrzygnięcie zapadłe w I instancji i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] grudnia 2015 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], na mocy której przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na 2013 r.

w pomniejszonej wysokości. Organ przyznał Stronie wsparcie:

a) z tytułu realizacji wariantu 2.3 w wysokości [...] PLN (zmniejszenie

o [...] PLN w stosunku do kwoty, o którą wystąpiła Strona, z uwagi

na stwierdzone użytkowanie areału mniejszego o [...] ha od powierzchni deklarowanej (pomniejszenie o [...] PLN) oraz stwierdzoną w wyniku dokonanej w Biurze Powiatowym analizy materiały zdjęciowego z kontroli

na miejscu nieprawidłowość na [...] działkach rolnych, polegającą

na niezebraniu biomasy i nie złożeniu jej w stogi w terminie 2 tygodni od pokosu, którego termin ustalono w oparciu o zapisy rejestru działalności rolnośrodowiskowej (kod nieprawidłowości E5), prowadzonego przez Stronę (pomniejszenie o [...] PLN);

b) z tytułu realizacji wariantu 5.1 w wysokości [...] PLN (zmniejszenie

o [...] PLN w stosunku do kwoty, o którą wystąpiła Strona, z uwagi na stwierdzone użytkowanie areału mniejszego o [...] ha od powierzchni deklarowanej (pomniejszenie o [...] PLN), stwierdzone podczas kontroli na miejscu nieprawidłowości oznaczone kodami N017 (pomniejszenie

o [...] PLN) i N020 (pomniejszenie o [...] PLN) oraz stwierdzoną

w wyniku dokonanej w Biurze Powiatowym analizy materiały zdjęciowego nieprawidłowość na [...] działkach rolnych, polegającą na niezebraniu biomasy w terminie 2 tygodni od pokosu (kod nieprawidłowości E12), którego termin ustalono w oparciu o zapisy rejestru działalności rolnośrodowiskowej, prowadzonego przez Stronę (pomniejszenie o [...] PLN).

Organ wyjaśnił, iż pomniejszenie powierzchni o [...] ha, o którym mowa zostało stwierdzone w odniesieniu do łącznego obszaru działek rolnych B, C, D i E, tworzących zwarty kompleks, bez wyraźnych granic pomiędzy nimi. Całkowita powierzchnia deklarowana dla tego obszaru wynosiła [...] ha, zaś zmierzona - z uwzględnieniem wyłączeń - [...] ha. Przypisanie w treści raportu z kontroli na miejscu całości stwierdzonej różnicy do jednej z działek rolnych, wchodzących w skład tego kompleksu (największej z nich, oznaczonej literą E), wynika z przyjętego w ARiMR sposobu postępowania, nie zaś z faktu, że różnica ta została stwierdzona właśnie w odniesieniu do tej konkretnej działki. Organ I instancji, weryfikując areał poszczególnych działek rolnych w oparciu o dane w zakresie powierzchni ewidencyjno- gospodarczej, zawarte w systemie informatycznym Agencji ustalił, że powierzchnia działki rolnej D jest mniejsza od deklarowanej o [...] ha, w związku z czym przedeklarowanie przypisane działce rolnej E przez inspektorów terenowych Agencji zostało proporcjonalnie

(do [...] ha) zmniejszone, tak aby rozmiar całej stwierdzonej rozbieżności wynosił

[...] ha. Rozstrzygnięcie powyższe, skierowane na adres zamieszkania (tożsamy

z korespondencyjnym) Strony, ujawniony w Ewidencji Producentów, nie zostało podjęte.

Organ I instancji uznając, że doręczenie ww. decyzji Stronie było wadliwe,

co znalazło potwierdzenie w piśmie Poczty polskiej z dnia [...] października 2016 r.,

w którym wskazano na wadliwe awizowanie przesyłki zawierającej ww. decyzję

(na skrytkę pocztową zamiast na adres zamieszkania Strony) dnia [...] marca 2017 r. ponownie ekspediował ww. decyzję do Strony. Decyzja ta została doręczona Stronie dnia [...] marca 2017 r.

Dnia [...] kwietnia 2017 r. Strona wniosła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, nadsyłając następnie dodatkowe wyjaśnienia oraz dokumenty

(m.in. dotyczące prowadzonego dochodzenia w sprawie pobicia, zawiadomienia

o kradzieży dokumentacji rolnośrodowiskowej, korespondencji z P. , sądami, prokuratorami i Ministerstwem Sprawiedliwości) oraz podnosząc, że decyzja organu I instancji została oparta o raport pokontrolny,

nie uwzględniający zmian z dnia [...] grudnia 2013 r., jakie Strona miała uzgodnić

z inspektorami terenowymi. Strona wniosła o uchylenie decyzji nr [...]

i rozpatrzenie sprawy w oparciu o protokół z dnia [...] grudnia 2013 r., który miał stwierdzać prawidłową realizację programu rolnośrodowiskowego, przy czym koniecznym ma być uwzględnienie odręcznej wersji tego dokumentu, albowiem wersja przepisana komputerowo nie uwzględnia zmian z [...] grudnia 2013 r. Strona wskazała także, że grunt pod budowę gazociągu przekazała w trybie przedegzekucyjnym, pod groźbą kary pieniężnej i wywłaszczenia, a także, iż nie otrzymała raportu kontroli z dnia

[...] grudnia 2013 r. z usuniętymi nieprawidłowościami i stwierdzającego spełnienie warunków.

Ponadto Strona poinformowała o zmianie miejsca pobytu z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia, bez wskazania nowego adresu. Strona wniosła o kierowanie korespondencji na wskazaną skrytkę pocztową.

W dniu [...] lipca 2018 r. organ odwoławczy wydał decyzję kasatoryjną, i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na fakt, że organ ten pominął – wpływającą na wysokość należnego Stronie wsparcia, rozbieżności między zapisami raportu z kontroli na miejscu a szkicami stanowiącymi załącznik do tego dokumentu. Tym samym organ odwoławczy uznał, że analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że organ I instancji naruszył art. 107 K.p.a. w zakresie ustaleń faktycznych dotyczących działek G i FA.

Dyrektor ARiMR uchylając decyzję organu I instancji do ponownego rozpoznania zalecił organowi dokonanie oceny znaczenia ustaleń poczynionych przez inspektorów terenowych i ujętych przez nich na szkicach poszczególnych działek rolnych

na sytuację prawną Strony, ze szczególnym uwzględnieniem wskazanych powyżej zastrzeżeń odnośnie działek rolnych G i FA.

Końcowo, Dyrektor ARiMR wskazał, że pismo Strony z dnia [...] maja 2014 r., wskazujące na nadzwyczajne okoliczności, wpływające na sposób realizacji programu rolnośrodowiskowego, nie może zostać uwzględnione, gdyż zostało wniesione

po ok. 6 miesiącach od daty kontroli na miejscu.

Strona pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. wniosła sprzeciw od ww. decyzji, wskazując, że zaskarża jej uzasadnienie, nie zaś jej sentencję. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie art. 139 K.p.a. poprzez pogorszenie sytuacji prawnej Strony i wskazanie w uzasadnieniu decyzji, że organ I instancji nie dopatrzył

się dodatkowych, rzekomych niedociągnięć, na które winien zwrócić uwagę podczas kolejnego rozpatrywania sprawy.

Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2019 r., I SA/Sz 640/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecnie uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji.

W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd wskazał, że organ nie miał podstaw do zastosowania art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U.2018.2096 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a."), albowiem organ odwoławczy nakazał, wbrew dyspozycji tego przepisu, jedynie ponowną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, zgodną z oceną organu odwoławczego

i niekorzystną dla Strony. Skutkiem powyższego byłoby zmniejszenie dopłat – co było postępowaniem niedopuszczalnym i sprzecznym z art. 138 § 2 K.p.a.

W związku z ww. wyrokiem organ II instancji wydał, w dniu [...] maja

2019 r., opisaną na wstępie decyzję o utrzymaniu w mocy ww. decyzji organu I instancji

z dnia [...] grudnia 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszym rzędzie odniósł

się do zarzutów związanych z oparciem się przez organ I instancji na "złej wersji" protokołu pokontrolnego.

Organ wskazał, że nie znajdują potwierdzenia w faktach zarzuty, jakoby w toku kontroli na miejscu miał być sporządzony jeden raport pokontrolny datowany

na [...] listopada 2013 r., stanowiący podstawę dla wersji przepisanej komputerowo,

i drugi, datowany na [...] grudnia 2013 r., które to dokumenty miały się różnić treścią

w odniesieniu do ustaleń w zakresie przestrzegania wymogów programu rolnośrodowiskowego. Jak dalej wskazał organ, fragment raportu, kopia którego została załączona do odwołania, zawiera przekreśloną datę [...] listopada 2013 r. i wpisaną

[...] grudnia 2013 r. Znajdujący się w aktach sprawy odręcznie wypełniony druk protokołu o nr dokumentu [...], został sporządzony [...] grudnia 2013 r.

i z tą datą podpisany przez Stronę, uczestniczącą w czynnościach kontrolnych.

W ocenie organu brak jest zatem przesłanek do przyjęcia, że pozostawiony Stronie drugi egzemplarz odręcznie wypełnionego protokołu zawierał w tym zakresie odmienne zapisy. Strona - świadoma możliwości złożenia umotywowanych zastrzeżeń do zapisów tego dokumentu (stosowne pouczenie znajduje się na stronie [...] protokołu)

- nie zgłosiła żadnych uwag pod adresem spostrzeżeń inspektorów, jakie zostały zawarte w przedmiotowym raporcie. Skarżący zaakceptował zatem ustalenia kontrolne. Ponadto – jak wskazał organ - zestawienie zapisów tego dokumentu z treścią opatrzonego tym samym numerem raportu przepisanego komputerowo nie wskazuje na zaistnienie rozbieżności rzutujących na sytuację Strony. Nieprawidłowości oznaczone kodami N017 i N020 w przypadku działek rolnych AB i G zawarte są w obu wersjach tego dokumentu.

Mając na uwadze powyższe okoliczności organ odwoławczy uznał,

że dokument ww. raportu, co do zasady sporządzony został w sposób prawidłowy,

i może stanowić pełnoprawny dowód w rozpoznawanej sprawie. Ponadto, zważywszy na powyższe, w ocenie organu, trudno jest wskazać, jakie zmiany miała stwierdzić Strona w raporcie przepisanym komputerowo w stosunku do dokumentu w formie wypełnionego odręcznie w obecności Strony, że odmówiła jego podpisania. Dokument w wersji roboczej został przez Stronę zaparafowany bez wnoszenia jakichkolwiek uwag.

Organ stwierdził ponadto, że trudno jest - w oparciu o wiedzę organu odnośnie wymogów, spełnienie których jest niezbędne w przypadku realizacji deklarowanych przez Stronę wariantów programu rolnośrodowiskowego oraz uwzględniając okres,

w którym kontrola była przeprowadzona - wskazać jakie zmiany, wpływające na ocenę przestrzegania wymogów programu rolnośrodowiskowego, możliwe do przeprowadzenia w okresie między [...] listopada a [...] grudnia 2013 r., mieliby ze Stroną uzgodnić inspektorzy terenowi. Nieprawidłowości stwierdzone w toku kontroli (ujęte wprost w protokole bądź - mimo odmiennego zapisu w raporcie pokontrolnym - wykryte w wyniku analizy załączników do tego dokumentu przez organ I instancji), polegające na:

a) wykoszeniu niewłaściwej części działki rolnej,

b) pozostawieniu nieskoszonej mniej niż 5% powierzchni działki rolnej,

c) nieusunięciu bądź niezebraniu w stogi masy zielonej w terminie 2 tygodni od pokosu,

- nie mogły zostać w żaden sposób naprawione w tym czasie. Jak bowiem wskazał organ odwoławczy:

a) w omawianym okresie było za późno na dokonywanie dodatkowych pokosów w miejscach, w których - zgodnie z załącznikami graficznymi - grunt powinien być wykoszony, zaś Strona pozostawiła tam obszar niekoszony; niemożliwe było też przywrócenie stanu poprzedniego w miejscach, w których pokosu miało nie być, a jednak został dokonany;

b) niemożliwe było przywrócenie stanu niewykoszenia na takiej części działki rolnej, aby całkowity obszar niekoszony był na niej większy, niż 5%;

c) późną jesienią było za późno na rozbicie zbalotowanej słomy i zebranie

jej w stogi tak, aby zachowany był wskazany dwutygodniowy termin (zgodnie

z zapisami rejestru działań agrotechnicznych, przedłożonego inspektorom terenowym i przez nich sfotografowanym; pokos na gruntach Strony miał miejsce w okresie [...] sierpnia 2013 r., a więc co najmniej 3 miesiące przed rozpoczęciem kontroli).

Odnosząc się w dalszej kolejności, do braku spełnienia przez Stronę obowiązku usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji zawiera również rozstrzygnięcie

nie znajdujące potwierdzenia w zapisach powyższego raportu (niezależnie od wersji). Inspektorzy terenowi zaznaczyli bowiem w jego treści, że na wszystkich działkach spełniony jest wymóg usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy w terminie

2 tygodni od pokosu.

Organ odwoławczy uznał jednakże za dopuszczalne oparcie się w tym zakresie na materiale zdjęciowym, stanowiącym załącznik do raportu pokontrolnego. Organ wskazał, że organ administracji rozstrzyga opierając się o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, samodzielnie go przy tym oceniając. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie był w powyższym zakresie, w żadnej mierze związany oceną dokonaną przez inspektorów terenowych Agencji, albowiem miał możliwość dokonania samodzielnej oceny w oparciu o wiarygodny zapis rzeczywistości zastanej na gruntach Strony w okresie kontroli, jaki stanowią zdjęcia. Organ odwoławczy powołał się przy tym na zapisy art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.

Organ zaznaczył, że ustalenia faktyczne w przedmiotowym zakresie zostały poczynione w okresie między [...] listopada a [...] grudnia 2013 r. (wykonanie dokumentacji fotograficznej gruntów Strony zgłoszonych do płatności). Jak dalej wskazał organ, zgodnie z zapisami rejestru działań agrotechnicznych, przedłożonego inspektorom terenowym i przez nich sfotografowanym, pokos na gruntach Strony miał zaś miejsce

w dniach [...] sierpnia 2013 r. Nie ulega więc wątpliwości, że w dacie kontroli

na miejscu znacząco przekroczony został dwutygodniowy termin na usunięcie pokosu

z gruntu, względnie złożenie go w stogi.

Organ odwoławczy, w odniesieniu do braku wypełnienia przez Stronę

ww. obowiązku, w pełni zaakceptował zatem ustalenia organu I instancji. Ustalenia

te oparte zostały na materiale zdjęciowym załączonym do protokołu kontroli, który obrazowały stan faktyczny gruntów Strony w czasie kontroli, tj. w okresie pomiędzy

[...] listopada 2013 r. a [...] grudnia 2013 r.

Organ II instancji podkreślił również, że z treści wymogu usunięcia lub złożenia

w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni od pokosu jednoznacznie wynika,

że obowiązkiem rolnika jest zebranie pokosu i całkowite usunięcie go z działki, bądź zebranie go i złożenie w stogi. Sporządzony w toku czynności kontrolnych materiał zdjęciowy w sposób jednoznaczny wskazuje, w ocenie organu, że w przypadku [...] z [...] działek rolnych (z wyjątkiem działki E o powierzchni [...] ha) pokos nie został usunięty lub ułożony w stogi, ale zbalotowany i pozostawiony na gruncie.

W przypadku działek B, C, D i E - zmierzonych i sfotografowanych wspólnie - przy ocenie materiału zdjęciowego należy uwzględnić miejsca z których robione były poszczególne zdjęcia i kierunki, w których skierowany był obiektyw aparatu.

Na zdjęciach obrazujących działkę E (fotografie o nr [...]) nie widać zbalotowanego pokosu (widoczne są co najwyżej odleglejsze, znajdujące się na innych działkach rolnych, jak na działce B w przypadku zdjęcia nr [...]). W przypadku działek: B (zdjęcia nr [...] oraz wspomniane wcześniej nr [...]), C (zdjęcia nr [...]

i [...]) i D (zdjęcia nr [...]) widoczne są baloty składowane w miejscach wyraźnie położonych na obszarze tych działek. Uwzględniając miejsca z których,

i kierunki w których robione były poszczególne zdjęcia można - z wykorzystaniem odnośnego szkicu kompleksu działek B+C+D+E, załączonego do raportu pokontrolnego - w sposób nie budzący wątpliwości określić lokalizację niezebranych balotów,

co pozwoliło ustalić, że nieprawidłowość ta nie zaistniała na działce rolnej E, natomiast w pełni dotyczy pozostałych gruntów z tego kompleksu, oraz innych działek, zgłoszonych do płatności.

Tym samym organ uznał, że Strona w 2013 r. nie spełniła warunku przyznania płatności w ww. zakresie w związku z czym zasadnym jest zastosowanie pomniejszeń płatności dokonane przez organ I instancji.

Organ odniósł się również, do wpływu realizacji inwestycji infrastrukturalnej (gazociąg) na gruntach zgłoszonych do płatności.

W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że analiza materiału zdjęciowego

z kontroli na miejscu (zarówno szkice na tle ortofotomapy, jak i fotografie samych działek) wskazuje, że brak jest związku między inwestycją infrastrukturalną, realizowaną na gruntach Strony a niepozostawieniem nieskoszonych obszarów wskazanych na załącznikach graficznych, złożonych wraz z wnioskiem bądź korektą

do niego. Organ podkreślił ponadto, że podniesione w treści korespondencji prowadzonej z organami Agencji kwestie włamania oraz pobicia Strony nie mają

- w opinii organu II instancji jakiegokolwiek związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi w toku omówionej szeroko powyżej kontroli na miejscu oraz analizy materiału zdjęciowego pozyskanego w jej toku. Sam Strona się nie przedstawiła jakichkolwiek argumentów pozwalających na powiązanie ze sobą tych materii.

Organ wskazał również, że dnia [...] maja 2014 r. Strona złożyła w Organie

I instancji pismo sygnowane przez doradcę rolnośrodowiskowego, T. S.,

w treści którego doradca wskazał, że wykoszenie działek nr [...] nastąpiło

bez wiedzy ich właściciela w związku z realizacją inwestycji prowadzonej zgodnie

z decyzją Wojewody Z. nr [...] z [...] grudnia 2010 r., wydaną

na podstawie tzw. specustawy, zaś właściciel gruntu nie miał żadnego wpływu

na wykonywane zabiegi zarówno wzdłuż prowadzonego gazociągu, jak i ma działkach

z nim sąsiadujących. Organ uznał jednak, że ww. pisma nie można uznać za skuteczną próbę zgłoszenia zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, wpływających na sposób realizacji zobowiązania przez Stronę. Zgłoszenie to - niezależnie od faktu,

że nie pochodzi od samej Strony - zostało dokonane bowiem z istotnym naruszeniem terminu, przewidzianego przez prawodawcę wspólnotowego dla czynności tego rodzaju.

Zgodnie bowiem z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006

z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. WE nr L368 z 23 grudnia 2006r. ze zm.), do kampanii roku 2013 obowiązującego m.in. w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowych, "przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.". O nieprawidłowościach, polegających na pozostawieniu nieskoszonej niewłaściwej części działek rolnych AB i FA, całkowitym wykoszeniu działki G oraz na pozostawieniu niewykoszonej mniej niż 5% powierzchni działki AB i więcej niż 10% powierzchni działki FA, Strona wiedział co najmniej od daty kontroli na miejscu, przeprowadzonej na przełomie listopada i grudnia 2013 r. Powyższe pismo doradcy rolnośrodowiskowego zostało złożone zostało ok. 6 miesięcy później - nie może ono zatem wywierać skutków prawnych właściwych zgłoszeniu przez Beneficjenta płatności, w ww. terminie, przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności.

Organ podkreślił, że Strona korespondowała z Biurem Kontroli na Miejscu Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w lutym 2014 r., z czego wynika, że nie zaistniały żadne obiektywne przeszkody, uniemożliwiające Stronie dokonanie zgłoszenia zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności w terminie wcześniejszym.

Reasumując organ wskazał, że:

1. Strona w roku 2013 wystąpiła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej

z tytułu realizacji wariantów 2.3 Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) i 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach Natura 2000 trwałe użytki zielone o łącznej powierzchni [...] ha. Powierzchnie deklarowane do obu tych wariantów pokrywały się ze sobą (każda z [...] ujętych we wniosku działek rolnych była zgłoszona do obu tych form wsparcia).

2. Kontrola na miejscu, przeprowadzona pomiędzy [...] listopada a [...] grudnia 2013 r. wykazała, że:

a) dla działki rolnej E powierzchnia stwierdzona ([...] ha) odbiega

od deklarowanej we wniosku ([...] ha), przy czym - z uwagi na brak wyraźnych rozgraniczeń między działkami B, C, D i E pomiar powierzchni został dokonany

w odniesieniu do ich kompleksu; organ I instancji, weryfikując areał poszczególnych działek rolnych w oparciu o dane w zakresie powierzchni ewidencyjno-gospodarczej, zawarte w systemie informatycznym Agencji ustalił, że powierzchnia działki rolnej D jest mniejsza od deklarowanej o [...] ha (wynosi [...] ha wobec zadeklarowanych [...] ha), w związku z czym przedeklarowanie przypisane działce rolnej E przez inspektorów terenowych Agencji zostało proporcjonalnie (do [...] ha) zmniejszone, tak aby rozmiar całej stwierdzonej rozbieżności wynosił [...] ha (czyli powierzchnia zatwierdzona działki E wynosi [...] ha wobec zadeklarowanych [...] ha) - organ II instancji uznał takie podejście za uzasadnione;

b) na działkach rolnych AB i G stwierdzono, iż jako nieskoszona pozostawiona została niewłaściwa część działki, w szczególności inna, niż zaznaczona

na materiale graficznym (kod nieprawidłowości N020 w zakresie wariantu 5.1); na działce rolnej AB stwierdzono nieprzestrzeganie wymogu pozostawienia

5 - 10% powierzchni nieskoszonej (kod nieprawidłowości N017 w zakresie wariantu 5.1).

3. Analiza materiału zdjęciowego stanowiącego element składowy raportu

z kontroli na miejscu wskazuje na zaistnienie - w odniesieniu do wszystkich działek rolnych, oprócz działki E - nieprawidłowości polegającej na niezebraniu biomasy w terminie 2 tygodni od pokosu (kod nieprawidłowości IM12 w zakresie wariantu 5.1 i kod E2 w zakresie wariantu 2.3).

4. Strona nie podważył żadnego z powyższych ustaleń.

Organ dodał, że analiza zapisów decyzji organu I instancji

i całokształtu materiału dowodowego wskazuje, co prawda, że organ pominął kilka kwestii, które mogą mieć bezpośredni wpływ na przysługujące Stronie uprawnienia

do płatności rolnośrodowiskowych na rok 2013. Jednak – jak wskazał organ II instancji, odnosząc się do wyroku WSA w Szczecinie z 10 stycznia 2019 r., I SA/Sz 640/18

– w jego ocenie jest on zmuszony do zignorowania wskazanych nieprawidłowości.

Strona zaskarżyła decyzję organu II instancji skargą wniesioną do tutejszego Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie:

- art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz dokonanie oceny dowodów

w sposób całkowicie dowolny i sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

- art. 8 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej.

W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżący wskazał nadto, że podtrzymuje zastrzeżenia podniesione w treści odwołania od decyzji organu I instancji, które

nie zostały uwzględnione przez organ II instancji.

Skarżący wskazał, że nieuprawnione było działanie organów w zakresie ingerencji w ustalenia poczynione przez pracowników zespołu kontroli na miejscu. O ile Skarżący zgodził się z twierdzeniami organu odwoławczego, że organ administracji rozstrzyga sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego, samodzielnie

go interpretując, to czynienie odmiennych ustaleń w zakresie stanu gruntów podlegających kontroli na miejscu, budzi poważne zastrzeżenia co do ich wiarygodności i rzetelności.

Ponadto Skarżący wskazał, że o ile organ miał jakiekolwiek zastrzeżenia,

co do sposobu przeprowadzenia kontroli czy też oceny dokonanej przez członków zespołu kontroli na miejscu, to wówczas winien był rozważyć powtórzenie tej kontroli

w zakwestionowanym zakresie, przekazując odpowiednie wytyczne, ewentualnie zażądać stosownych wyjaśnień od inspektorów terenowych.

Przywołane powyżej okoliczności są w ocenie Skarżącego o tyle istotne,

że inspektorzy terenowi w treści raportu zaznaczyli, że na wszystkich działkach jest spełniony wymóg usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni

od pokosu. Tymczasem Kierownik Biura Powiatu G. ARiMR, opierając

się na materiale zdjęciowym, stanowiącym załącznik do raportu pokontrolnego, orzekł,

że warunek ten nie został spełniony.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczasowe stanowisko

i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167 j.t.), sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Przy czym, jak stanowi

art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t.; dalej: "P.p.s.a.") - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy spełnienia przez Skarżącego jako Producenta realizującego zobowiązanie rolnośrodowiskowe w wariantach 2.3. Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) i 5.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach Natura 2000 trwałe użytki zielone o łącznej powierzchni [...] ha, zlokalizowane na dziesięciu działkach rolnych z kośnym użytkowaniem całości areału – wymogu usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy w terminie

2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na które termin ten nie był przestrzegany. Ten, jak i pozostałe wymogi dla omawianego wariantu pakietu rolnośrodowiskowego, zostały określone pierwotnie w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2009.33.262 ze zm.), pod rządami którego Skarżący podjął ww. zobowiązanie rolnośrodowiskowe a następnie

w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.361 ze zm.).

Skarżący kwestionuje bowiem ustalenia organów w tym zakresie. W istocie

zaś Skarżący kwestionuje prawidłowość postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy w ww. zakresie. Jak bowiem wskazuje Skarżący nieuprawnione było działanie organów w zakresie ingerencji w ustalenia poczynione przez pracowników zespołu kontroli na miejscu. W rozpoznawanej sprawie doszło bowiem do rozbieżności w zakresie zapisów zawartych w protokole z kontroli

z dokumentacją zdjęciową wykonaną w gospodarstwie Skarżącego w czasie kontroli,

tj. inspektorzy terenowi w protokole z kontroli stwierdzili spełnienie przez Skarżącego ww. wymogu z kolei organy w oparciu o dokumentację zdjęciową przyjęły, że biomasa na [...] z [...] działek zgłoszonych do płatności nie została usunięta lub złożona w stogi

w wymaganym przez prawo terminie 2 tygodni od pokosu.

Ponadto Strona w treści skargi wskazała, że podtrzymuje zarzuty zawarte

w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Przypomnieć zatem należy, że zarzuty

te wskazywały, że decyzja organu I instancji jest w całości krzywdząca

i niesprawiedliwa bez wskazania okoliczności uzasadniających takie przekonanie.

W treści odwołania Skarżący wskazał jedynie, że szczegółowe wyjaśnienie przedstawi

na wyraźne żądanie organu II instancji. Skarżący, w wyniku wezwania organu

do przedstawienia informacji, o których mowa w odwołaniu, pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. wskazał, że decyzja organu I instancji została oparta o raport pokontrolny,

nie uwzględniający zmian z dnia [...] grudnia 2013 r., jakie Strona miała uzgodnić

z inspektorami terenowymi. Strona wniosła o rozpatrzenie sprawy w oparciu o protokół z dnia [...] grudnia 2013 r., który miał stwierdzać prawidłową realizację programu rolnośrodowiskowego, przy czym koniecznym ma być uwzględnienie odręcznej wersji tego dokumentu, albowiem wersja przepisana komputerowo nie uwzględnia zmian

z [...] grudnia 2013 r. Strona wskazała także, że grunt pod budowę gazociągu przekazała w trybie przedegzekucyjnym, pod groźbą kary pieniężnej i wywłaszczenia, a także,

iż nie otrzymała raportu kontroli z dnia [...] grudnia 2013 r. z usuniętymi nieprawidłowościami i stwierdzającego spełnienie warunków.

A zatem spór odnosi się również, do oceny przez organy prawidłowości protokołu pokontrolnego, z kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej w gospodarstwie Skarżącego, która miała miejsce w okresie od dnia pomiędzy [...] listopada 2013 r.

a [...] grudnia 2013 r.

W powyższym sporze Sąd przyznał rację organom ARiMR.

Sąd podkreśla na wstępie, że ustalenia faktyczne w przedmiotowym zakresie zostały poczynione w okresie między [...] listopada a [...] grudnia 2013 r. (okres inspekcji trenowej i wykonanie dokumentacji fotograficznej gruntów Strony zgłoszonych

do płatności). Zgodnie zaś z zapisami rejestru działań agrotechnicznych, przedłożonego inspektorom terenowym i przez nich sfotografowanym, pokos na gruntach Skarżącego miał zaś miejsce w dniach [...] sierpnia 2013 r. W dacie kontroli na miejscu znacząco zatem przekroczony został dwutygodniowy termin na usunięcie pokosu z gruntu, względnie złożenie go w stogi.

Na wstępie wskazać zatem należy, że w załączniku nr 3 sekcja II ust. 2 do ww. rozporządzenia z 2013 r. wskazane zostały wymogi, które rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 2 zobowiązany jest spełnić. Wśród wskazanych wymogów znalazły się m.in.:

- koszenie do dnia 31 lipca lub wypasanie w okresie wegetacyjnym

na trwałych użytkach zielonych oraz usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn, ze wglądu

na które dotrzymanie dwutygodniowego terminu nie było możliwe;

- w przypadku równoczesnej realizacji na tych samych gruntach rolnych: pakietu 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone koszenie w odpowiednim terminie określonym w części III Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków lęgowych i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 lub pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 – koszenie w odpowiednim terminie określonym w części IV. Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000.

Z kolei w załączniku nr 3 sekcja IV ust. 2 w/w rozporządzenia ustanowiono wymogi, które Beneficjent programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu

5 zobowiązany jest spełnić. Do wymogów tych należy m.in.:

- koszenie w terminie od dnia [...] sierpnia do dnia [...] września; wysokość koszenia 5-15 cm;

- pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola – 30-50%, przy czym

w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki;

- usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie,

a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na które termin ten nie był przestrzegany.

W przypadku braku przestrzegania przez rolnika wymogów określonych

w ramach poszczególnych pakietów i wariantów, zgodnie z par. 38 ust. 1 i 2

ww. rozporządzenia z 2013 r. płatność rolnośrodowiskowa w danym roku przysługuje

w zmniejszonej wysokości, a wielkość tych zmniejszeń została określona w załączniku nr 7 do ww. rozporządzenia.

Zasadnie w tym zakresie wskazał organ odwoławczy, że analiza przepisów rozporządzeń Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, regulujących zasady przyznawania płatności z tytułu realizacji działania "Program rolnośrodowiskowy" w ramach PROW

na lata 2007-2013, wydanych w latach 2009 i 2013 w kontekście późniejszych unormowań, regulujących zasady wspierania rolnictwa ekologicznego oraz rolnictwa

na trwałych użytkach zielonych cennych przyrodniczo – tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działań "Rolnictwo ekologiczne" i "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2015.415 ze zm.) - wskazuje, że wolą prawodawcy było nakazanie, aby w przypadku działań rolnośrodowiskowych PROW 2007- 2013 pokos był albo zupełnie usuwany, albo zbierany i układany tylko i wyłącznie w stogi. Jak również zasadnie wskazał organ odwoławczy, kwestia ta została w sposób jednoznaczny odmiennie uregulowana w aktach prawa krajowego, dotyczących Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w których Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zezwolił na składanie zebranego pokosu w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi

lub brogi. Zakładając racjonalność działań prawodawcy, zasadnie zatem stwierdził organ odwoławczy, iż gdyby jego wolą było umożliwienie uczestnikom programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 składowania biomasy w balotach, stosowny zapis znalazłby się w treści rozporządzeń rolnośrodowiskowych z lat 2009 i 2013,

tak jak to ma miejsce w przypadku analogicznych programów PROW 2014-2020.

Obowiązujące w niniejszym przypadku przepisy przewidują jednakże jedynie możliwość usunięcia pokosu, bądź składowania go w stogach. Zasadnie wskazał również organ odwoławczy, że warunku tego Skarżący w roku 2013 nie spełnił,

w związku z czym zasadnym jest zastosowanie pomniejszeń płatności, jakie z tym naruszeniem się wiążą na mocy odnośnych przepisów krajowych.

W ocenie Sądu z materiału zdjęciowego załączonego do protokołu z kontroli wyraźnie wynika, że w odniesieniu do [...] z [...] działek rolnych pokos nie został usunięty lub ułożony w stoki, ale zabalotowany i pozostawiony na gruncie. Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy materiał zdjęciowy w sposób jednoznaczny wskazuje,

że w przypadku [...] z [...] działek rolnych (z wyjątkiem działki E o powierzchni [...] ha) pokos nie został usunięty lub ułożony w stogi, ale zbalotowany i pozostawiony

na gruncie.

W przypadku działek B, C, D i E - zmierzonych i sfotografowanych wspólnie - przy ocenie materiału zdjęciowego, jak zasadnie uznały organy, należy uwzględnić miejsca z których robione były poszczególne zdjęcia i kierunki, w których skierowany

był obiektyw aparatu. Na zdjęciach obrazujących działkę E (fotografie o nr [...]) nie widać zbalotowanego pokosu (widoczne są co najwyżej odleglejsze, znajdujące

się na innych działkach rolnych, jak na działce B w przypadku zdjęcia nr [...]).

W przypadku zaś działek: B (zdjęcia nr [...] oraz wspomniane wcześniej

nr [...]), C (zdjęcia nr [...]) i D (zdjęcia nr [...]) widoczne są baloty składowane w miejscach wyraźnie położonych na obszarze tych działek. Uwzględniając miejsca z których i kierunki, w których robione były poszczególne zdjęcia można,

jak zasadnie zauważył organ odwoławczy, z wykorzystaniem odnośnego szkicu kompleksu działek B+C+D+E, załączonego do raportu pokontrolnego - w sposób

nie budzący wątpliwości określić lokalizację niezebranych balotów, co pozwala ustalić, że nieprawidłowość ta nie zaistniała na działce rolnej E, natomiast w pełni dotyczy pozostałych gruntów z tego kompleksu, oraz innych działek, zgłoszonych do płatności.

Tym, w ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że Strona w 2013 r. nie spełniła warunku przyznania płatności w ww. zakresie w związku z czym zasadnym jest zastosowanie pomniejszeń płatności, które to pomniejszenie w sposób szczegółowy wyliczono w uzasadnieniu decyzji organów.

Odnosząc się do zarzutów Skarżącego, co do braku możliwości poczynienia

ww. ustaleń w oparciu o materiał zdjęciowy wykonany w toku kontroli i załączony

do protokołu kontroli, Sąd przyznał w tym zakresie rację organom. Sąd wskazuje,

że organy te zauważyły brak zgodności zapisów w protokole z kontroli z materiałem zdjęciowym załączonym do protokołu z jej wykonania. Rozbieżność w tym zakresie stwierdza również Sąd, jednakże uznaje, że organy zobowiązane były, na mocy art. 7 K.p.a., stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto, zgodnie z art. 777 § 1 K.p.a. organy zobowiązane były w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Zgodnie z kolei z art. 80 K.p.a. organy zobowiązane były do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie natomiast, z art. 75 § 1 K.p..a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Oceniając przeprowadzone w sprawie postępowanie Sąd uznał, że na organy nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest nie tylko zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, ale również ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ powinien dokonać na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie. Natomiast dowodem jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 K.p.a.). Przeprowadzane dowody powinny być przydatne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i zbliżać sprawę do jej wyjaśnienia. Wyniki rozpatrzenia dowodów, dające obraz stanu faktycznego, powinny być przekonująco umotywowane i znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, obrazując proces myślowy, który doprowadził do podjęcia określonych ustaleń i w konsekwencji wydania takiego,

a nie innego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy nie uchybiły powyższym zasadom postępowania i dołożyły wszelkich starań, by dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, podjęto wszelkie działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Dokonując oceny wiarygodności zgromadzonych dowodów organy nie były skrępowane żadnymi regułami określającymi wartość poszczególnych rodzajów dowodów i dokonały jej w sposób swobodny, na podstawie własnego przekonania opartego na wiedzy, doświadczeniu życiowym, prawach logiki, wzajemnych relacjach między poszczególnymi dowodami,

z uwzględnieniem całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W ocenie Sądu uznać należało, że skoro organy zobowiązane były do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy - w celu zapobieżenia wypłacie nienależnych płatności ze środków unijnych i budżetu krajowego - to tym samym w sytuacji gdy jeden z dowodów, tj. dokumentacja zdjęciowa gruntów zgłoszonych przez Skarżącego

do płatności wskazywał jednoznacznie stan faktyczny na tych gruntach na dzień kontroli, zasadnym było przyznanie mu mocy dowodowej a równocześnie odmówienie mocy dowodowej wpisom inspektorów kontroli zawartym w protokole z jej wykonania. Sąd zauważa, że protokół z kontroli wraz z załącznikami stanowi dowód w sprawie podlegając swobodnej ocenie przez organy prowadzące postepowanie. W ocenie Sądu, z uwagi na ww. okoliczności, uznać należało, że oceniając ten dowód organy

nie przekroczyły ani zasad wiedzy, ani doświadczenia życiowe i logiki. Tym samym ocena tego dowodu nie była ocena swobodna, co zarzuca Skarżący.

Sąd podziela jednakże pogląd Skarżącego, że ww. działania organów, tj. brak wzajemnej zgodności dokumentów z kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej, nie zasługuje na aprobatę i świadczy o braku należytej staranności w działaniu organów. Jednakże z uwagi na ww. okoliczności, Sąd uznał, że okoliczność

ta pozostaje bez wpływu na wynik sprawy - a to z uwagi na dysponowanie przez organy materiałem zdjęciowym gruntów zgłoszonych przez Skarżącego do płatności, który pozwolił na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie. Tym samym brak staranności organów w ww. zakresie nie mógł stanowić podstawy wyeliminowania przez Sąd zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Sąd podkreśla w szczególności, że sam Skarżący, do dnia wydania rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, nie przedstawił dowodów wskazujących

na usunięcie lub ułożenie w stoki w ww. terminie pokosu w 2013 r. , w odniesieniu

do [...] z [...] działek rolnych, pokosu.

Tym samym Sąd uznał zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów

art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. za niezasadne.

Odnosząc się z kolei do zarzutu Skarżącego zawartego w uzupełnieniu odwołania od decyzji I instancji i podtrzymanego na etapie postępowania

w rozpoznawanej sprawie, w zakresie oparcia się przez organ I instancji na "złej wersji" protokołu pokontrolnego, również w tym zakresie Sąd przyznał rację organom.

Zasadnie bowiem wskazał organ odwoławczy, że nie znajdują potwierdzenia

w faktach zarzuty, jakoby w toku kontroli na miejscu miał być sporządzony jeden raport pokontrolny datowany na [...] listopada 2013 r., stanowiący podstawę dla wersji przepisanej komputerowo, i drugi, datowany na [...] grudnia 2013 r., które to dokumenty miały się różnić treścią w odniesieniu do ustaleń w zakresie przestrzegania wymogów programu rolnośrodowiskowego. Sąd zauważa, na co również podkreślał organ,

że fragment raportu, kopia którego została załączona do odwołania, zawiera przekreśloną datę [...] listopada 2013 r. i wpisaną [...] grudnia 2013 r. Znajdujący

się natomiast w aktach sprawy odręcznie wypełniony druk protokołu o nr dokumentu [...], został sporządzony [...] grudnia 2013 r. i z tą datą podpisany przez Stronę, uczestniczącą w czynnościach kontrolnych.

Zasadnie zatem wskazał organ odwoławczy, że brak jest przesłanek

do przyjęcia, że pozostawiony Skarżącemu drugi egzemplarz odręcznie wypełnionego protokołu zawierał w tym zakresie odmienne zapisy. Sąd podkreśla szczególnie,

że - Skarżący nie złożył umotywowanych zastrzeżeń do zapisów tego dokumentu, pomimo, że w treści protokołu zawarte zostało pouczenie o takim uprawnieniu (stosowne pouczenie znajduje się na stronie [...] protokołu).

Ponadto – jak zasadnie wskazał organ - zestawienie zapisów tego dokumentu

z treścią opatrzonego tym samym numerem raportu przepisanego komputerowo

nie wskazuje na zaistnienie rozbieżności rzutujących na sytuację Skarżącego. Nieprawidłowości oznaczone kodami N017 i N020 w przypadku działek rolnych AB i G zawarte są w obu wersjach tego dokumentu.

Sąd zauważa również, że Skarżący nie wykazał jakie zmiany miał stwierdzić

w raporcie przepisanym komputerowo w stosunku do dokumentu w formie wypełnionego odręcznie w obecności Skarżącego, które wpłynęły na odmowę podpisania przez Skarżącego przepisanego komputerowo raportu z kontroli. Stanowisko Skarżącego w tym zakresie sprowadza się jedynie do ogólnych twierdzeń, nie popartych jakimikolwiek szczegółowymi twierdzeniami czy dowodami.

Sąd podkreśla również, że organy organ odwoławczy trafnie wskazał, że trudno jest - w oparciu o wiedzę odnośnie wymogów, spełnienie których jest niezbędne

w przypadku realizacji deklarowanych przez Skarżącego wariantów programu rolnośrodowiskowego oraz uwzględniając okres, w którym kontrola była przeprowadzona - wskazać jakie zmiany, wpływające na ocenę przestrzegania wymogów programu rolnośrodowiskowego, możliwe do przeprowadzenia w okresie między [...] listopada a [...] grudnia 2013 r., mieliby ze Skarżącym uzgodnić inspektorzy terenowi. Nieprawidłowości stwierdzone w toku kontroli (ujęte wprost w protokole bądź - mimo odmiennego zapisu w raporcie pokontrolnym - wykryte w wyniku analizy załączników do tego dokumentu przez organ I instancji), polegające na:

a) wykoszeniu niewłaściwej części działki rolnej,

b) pozostawieniu nieskoszonej mniej niż 5% powierzchni działki rolnej,

c) nieusunięciu bądź niezebraniu w stogi masy zielonej w terminie 2 tygodni od pokosu,

- nie mogły zostać bowiem w żaden sposób naprawione w tym czasie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, że organy

w rozpoznawanej sprawie nie oparły dokonanych ustaleń faktycznych na "złej wersji" raportu z kontroli, na co wskazywał Skarżący.

Reasumując, przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd

pod uwagę z urzędu wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem, nie narusza bowiem, ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.