Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 302/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 c, art. 152, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 141
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. C. i M. C. na decyzję Wojewody z dnia 17 kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części orzekającej o zwrocie przez D. i M. C. kwoty 135 000 zł (sto trzydzieści pięć tysięcy złotych) tytułem zwrotu na rzecz Gminy zrewaloryzowanego odszkodowania, 2. w pozostałej części skargę oddala, 3. określa, że opisana w punkcie pierwszym część decyzji, nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

D. C. i M. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody z dnia 17 kwietnia 2009r. Nr [...]. Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy w punkcie pierwszym decyzję Starosty , wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia 29 października 2008 r., nr [...], w którym orzeczono o zwrocie na rzecz D. i M.a małżonków C. wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 5.000 m2, położonej w obrębie D. gmina K. k. m. 1, dla której w Sądzie Rejonowym w W. Zamiejscowym Wydziale Ksiąg Wieczystych w P. prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Ponadto Wojewoda decyzję organu pierwszej instancji uchylił w punkcie drugim i orzekł się o zwrocie przez D. i M. C. kwoty 135.000,- zł (słownie: sto trzydzieści pięć tysięcy złotych) w dwóch równych ratach po 67.500,- zł (słownie: sześćdziesiąt siedem tysięcy pięćset złotych) na rzecz Gminy K., tytułem zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego w akcie notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia 15 lipca 1988 r. dotyczącym nabycia nieruchomości nr [...] położonej w obrębie D. oraz pomniejszenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania zgodnie z treścią art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Spłata pierwszej raty winna nastąpić w terminie 3 miesięcy od dnia, kiedy decyzja o zwrocie nieruchomości stanie się ostateczna, druga rata płata do dnia 30 kwietnia 2010r. Organ wskazał, iż raty o których mowa w powyżej, podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski.

Skarżący domagają się uchylenia decyzji Wojewody z dnia 17 kwietnia 2009r.

Z akt sprawy oraz twierdzeń stron wynika następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 15 lipca 1988 r. M. i D. małżonkowie C. aktem notarialnym Rep. A nr [...], zbyli na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 5.000 m2, położoną w miejscowości D., gmina K., z przeznaczeniem na rozbudowę oczyszczalni ścieków.

Wnioskiem z dnia 20 lutego 2001 r. D. C. wystąpiła do Starostwa z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w miejscowości D., oznaczonej jako działka nr [...].

W dniu 9 maja 2001 r. Starosta , wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydał zawiadomienie nr [...] o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Pismem z dnia 10 stycznia 2002 r. do sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dołączył również mąż D. C. - M. C..

Starosta , wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej w dniu 21 listopada 2002 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił zwrotu na rzecz wnioskodawców nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 5.000 m2, położonej w D., gmina K., dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w W. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych księga wieczysta nr [...].

W wyniku wniesionego przez wnioskodawców odwołania od powyższej decyzji, Wojewoda w dniu 11 czerwca 2003 r. decyzją nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty , wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia 21 listopada 2002 r. i umorzył postępowanie w pierwszej instancji.

Po rozpatrzeniu skargi M. i D. małżonków C. na wskazaną powyżej decyzję Wojewody z dnia 11 czerwca 2003 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w dniu 8 lutego 2006 r. wydał wyrok sygn. akt II SA/Gd 1020/03, którym uchylił zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia 10 kwietnia 2006 r., nr [...] Wojewoda uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty , wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia 21 listopada 2003 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W dniu 18 grudnia 2007r. został przeprowadzony dowód z oględzin przedmiotowej nieruchomości, podczas którego ustalono, iż omawiana działka zabudowana jest budynkiem mieszkalnym i gospodarczym.

Pismem z dnia 10 stycznia 2008 r., nr [...] Naczelnik Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w P. zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań.

Dnia 26 lutego 2008 r. Starosta , wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydał decyzję nr [...], mocą której zwrócił D. i M. małżonkom C. wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], położoną w miejscowości D. gmina K. oraz zobowiązał strony do zwrotu kwoty 305.162,15 zł na rzecz Gminy K., stanowiącej wysokość zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego za wywłaszczoną nieruchomość.

W dniu 26 marca 2008 r. odwołanie od powyższej decyzji wnieśli D. i M. małż. C..

Decyzją z dnia 15 maja 2008 r. nr [...] Wojewoda uchyli zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zarzucając organowi I instancji rażące naruszenie norm prawa procesowego.

W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego do akt sprawy dołączono operat szacunkowy sporządzony na zlecenie Starosty , wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. Operat sporządzony został przez rzeczoznawcę majątkowego H. A.-A., w którym określono wartość przedmiotowej nieruchomości na kwotę 270.000,- zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt tysięcy złotych).

Zgodnie z art. 10 § 1 Kpa organ I instancji poinformował strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i zajęcie ostatecznego stanowiska przed wydaniem decyzji.

Pismem z dnia 23 września 2008 r. wnioskodawcy wnieśli zastrzeżenia co sporządzonego operatu szacunkowego, żądając uzupełnienia opinii przez rzeczoznawcę majątkowego.

Pismem z dnia 17 października 2008 r. Wójt Gminy K. poinformował, iż nie wnosi zastrzeżeń co do operatu szacunkowego oraz przychyla się do wniosku stron o zwrot przedmiotowej nieruchomości, przy jednoczesnym zwrocie wypłaconego na rzecz stron odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

W piśmie z dnia 20 października 2008 r. rzeczoznawca majątkowy H. A.-A. ustosunkowała się do zarzutów podniesionych przez Państwa C., stwierdzając, iż sporządzona wycena przedmiotowej nieruchomości nie wymaga poprawek ani uzupełnień.

Starosta w dniu 29 października 2008 r. decyzją nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz D. i M.a małż. C. wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] położonej w miejscowości D., gmina K. oraz zobowiązał strony do zwrotu kwoty 135.000 zł.

Od tej decyzji odwołanie wnieśli M. i D. małż. C..

Wojewoda rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym wskazał, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji (por. wyrok- NSA we Wrocławiu z dnia 22 marca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1996/95). Organ podał, iż zwrot wywłaszczonych nieruchomości uregulowany jest w art. 136-142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 z późn. zm.). Przepis art. 136 ust. 3 przywołanej wyżej ustawy stanowi o uprawnieniu poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zachowaniem przesłanek określonych w art. 137 ustawy, tj. w przypadku upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna i nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Stosownie do art. 140 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną jeżeli taka była przyznana w ramach odszkodowania. Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym, że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wysokość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Organ wskazał, że w art. 217 ust. 2 ustawy wskazano, iż osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990r. w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości. Nie budzi żadnych wątpliwość w niniejszej sprawie, iż poprzednimi właścicielami wywłaszczonej na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, byli D. i M. C. i którym przy zachowaniu przesłanek wynikających z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. służy zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Zwrot wywłaszczonej nieruchomości może jednak nastąpić przy jednoczesnym zwrocie na rzecz aktualnego właściciela przedmiotowej nieruchomości zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego za wywłaszczoną nieruchomość i wypłaconego stronom z uwzględnieniem przepisu art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący w odwołaniu podnoszą, iż operat szacunkowy nie odzwierciedla prawdziwej wartości omawianej nieruchomości, a to z tego względu, iż w ocenie skarżących, rzeczoznawca niepoprawnie ocenił wpływ najbliższego otoczenia przedmiotowej nieruchomości na jej cenę. Odnosząc się do tego argumentu organ wskazał, że zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. W związku z powyższym, na podstawie cytowanego powyżej przepisu i następnych ustawy o gospodarce nieruchomości oraz na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 września 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, jak również na podstawie Standardów Zawodowych Rzeczoznawców Majątkowych został sporządzony operat szacunkowych na potrzeby niniejszego postępowania. W operacie tym, jego autorka w sposób jasny i czytelny omówiła procedurę postępowania przy szacowaniu przedmiotowej nieruchomości, jak również określiła metodę, którą zastosowała do określenia aktualnej wartości rynkowej tej nieruchomości.

W ocenie Wojewody , metoda zastosowana przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym nie budzi żadnych zastrzeżeń, a wręcz przeciwnie, jest metodą jak najbardziej odpowiednią do wyliczenia najbardziej prawdopodobnej ceny, jaką mogliby uzyskać wnioskodawcy za przedmiotową nieruchomość.

Zarzut skarżących, iż rzeczoznawca majątkowy przy określaniu wartości nieruchomości przyjęła do obliczeń za mało transakcji nieruchomościami, jest nieuzasadniony.

Zgodnie z informacją zawartą w operacie szacunkowym, analizą lokalnego rynku, na którym poszukiwano transakcji porównawczych, objęto kilkanaście transakcji, spośród których do obliczeń przyjęto grupę 7 transakcji nieruchomościami, najbardziej podobnych do nieruchomości wycenianej, co zgodne jest z art. 30 powołanego wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r.

Odnosząc się zaś do zarzutu skarżących dotyczącego naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów art. 141 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami -Wojewoda stwierdził, że art. 141 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż należności, o których mowa w art. 140, mogą być na wniosek poprzedniego właściciela albo jego spadkobiercy, rozłożone na raty, nie dłużej niż na 10 lat. Warunki rozłożenia na raty określa się w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Zwrot "mogą być" nie oznacza, iż "muszą być". Zatem, zgodnie z wyżej przywołanym zapisem, organ administracyjny prowadzący postępowanie może, ale nie musi uwzględnić wniosku o rozłożenie na raty należności wynikających z art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednakże mając na uwadze przedstawione przez skarżących argumenty dotyczące trudnej sytuacji materialnej oraz wysokość kwoty należnej Gminie K. tytułem zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego w akcie notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia 15 lipca 1998 r., za wywłaszczoną nieruchomość, Wojewoda zwrócił się pismem z dnia 9 stycznia 2009 r. do Wójta Gminy K. o zajęcie stanowiska w przedmiocie ewentualnego rozłożenia skarżącym spłaty w ratach kwoty 135.000 zł stanowiącej zwrot otrzymanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W dniu 19 marca 2009 r. Wojewoda otrzymał informację, iż zgodnie z podjętą uchwałą [...] Rady Gminy K. z dnia 4 marca 2009 r., Rada wyraziła zgodę na spłatę opisanej wyżej kwoty w dwóch ratach, tj. pierwsza rata w kwocie 67.500 zł (słownie: sześćdziesiąt siedem tysięcy pięćset złotych) płatna w terminie trzech miesięcy od dnia, kiedy decyzja o zwrocie nieruchomości stanie się ostateczna, druga rata w kwocie 67.500 zł płatna do dnia 30 kwietnia 2010 r.

D. C. i M. C. we wniesionej skardze wskazali, że zakwestionowali w toku postępowania opinię rzeczoznawcy. W ocenie skarżących kwota zawarta w opinii rzeczoznawcy z września 2008r. wyceniająca przedmiotową nieruchomość, jest zawyżona. Podali, że rzeczoznawca powołał się na kilkanaście transakcji, natomiast do swoich obliczeń uwzględnił jedynie siedem z nich. Ponadto Wojewoda nie uwzględnił merytorycznych zastrzeżeń podniesionych przez skarżących a odnoszących się do spornej opinii, tym samym powinien był dopuścić z urzędu nowego rzeczoznawcę, który dokonałby weryfikacji spornej opinii, zwłaszcza że nastąpił upływ czasu od jej sporządzenia podczas którego nastąpił spadek cen nieruchomości. Skarżący zakwestionowali nadto ilość rat, która w ich ocenie jest zbyt mała, a podstawa takiego rozstrzygnięcia nie jest skarżącym znana. Podnieśli, że powołana przez Wojewodę uchwała z dnia 4 marca 2009r. powinna być im doręczona jako osobom zainteresowanym. O jej istnieniu dowiedzieli się dopiero z decyzji Wojewody . Skarżący ponownie wskazali na swoją trudną sytuację majątkową i z tych względów domagają się rozłożenia na 10 lat spornej kwoty.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzut skarżących dotyczący braku ujawnienia w operacie szacunkowym wszystkich transakcji nieruchomościami, które rzeczoznawca majątkowy poddała analizie, nie zasługuje na uwzględnienie. Zaznaczenia wymaga w tym miejscu fakt, iż rzeczoznawca majątkowy nie ma obowiązku umieszczania w operacie szacunkowym wszystkich transakcji nieruchomościami, które zostały poddane analizie. Obowiązkiem jest jednak zamieszczenie zbioru nieruchomości (co najmniej trzech) najbardziej podobnych pod względem cech rynkowych do nieruchomości stanowiącej przedmiot wyceny, co niewątpliwie zostało przedstawione przez autora omawianego operatu szacunkowego. Zgodnie z art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami podejście porównawcze, za pomocą którego została obliczona wartość przedmiotowej nieruchomości, polega na określeniu wartości nieruchomości przy założeniu, że wartość ta odpowiada cenom, jakie uzyskano za nieruchomości podobne, które były przedmiotem obrotu rynkowego. Ceny te koryguje się ze względu na cechy różniące nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej oraz uwzględnia się zmiany poziomu cen wskutek upływu czasu. Podejście porównawcze stosuje się, jeżeli są znane ceny i cechy nieruchomości podobnych do nieruchomości wycenianej. Rzeczoznawca majątkowy ustaliła wartość przedmiotowej nieruchomości po poddaniu analizie kilkunastu transakcji nieruchomościami podobnymi, spośród których wyodrębniła 7 transakcji nieruchomościami najbardziej podobnymi do nieruchomości wycenianej, a następnie wybrała 3 nieruchomości, przyjmując je bezpośrednio do porównania z przedmiotową nieruchomością. Rodzaj tych nieruchomości został przedstawiony w sposób szczegółowy na str. 7 i 14-15 operatu. Lokalizacja tych nieruchomości została również tam wyraźnie określona, o czym skarżący wiedzieli po zapoznaniu się z przedmiotowym operatem.

Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego kwestii aktualizacji operatu szacunkowego w postępowaniu odwoławczym, organ podkreślił, iż taka konieczność nie zachodziła. Operat szacunkowy określający wartość przedmiotowej nieruchomości został sporządzony na dzień 9 września 2008 r. i określał aktualną wartość nieruchomości na ten dzień. Natomiast decyzja Starosty , wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, Nr [...] orzekająca o zwrocie na rzecz Państwa C. omawianej nieruchomości oraz o zobowiązaniu w/w do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 135.000,- zł, stanowiącej 50% wartości nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 5.000 m2, wydana została w dniu 29 października 2008 r. Wskazana w decyzji Starosty , wykonującego zadanie z zakresu administracji państwowej, kwota była właściwa, tj. aktualna na dzień wydania decyzji, gdyż zgodnie z przepisami art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu oraz, że wysokość przyznanego odszkodowania po waloryzacji nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu skarżących, iż nieznana była im treść uchwały Rady Gminy K. Nr [...] z dnia 4 marca 2009 r. "w sprawie wyrażenia zgody na rozłożenie na raty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość", Wojewoda stwierdzić, że skarżący mieli możliwość zapoznania się z uchwałą gdyż w dniu 27 marca 2009r. Wojewoda wystosował do stron postępowania zawiadomienie o zgromadzonym materiale dowodowym w przedmiotowej sprawie i możliwością zapoznania się z aktami sprawy, a także do składania pisemnych wyjaśnień i wniosków w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Zatem zarzut ten również jest nietrafny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa powyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz. 1270 ze zm.), Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi

a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b. naruszenie prawa dające podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego,

c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 29 października 2008 r. w części orzekającej w zwrocie nieruchomości.

W zakresie zwrotu zrewaloryzowanego odszkodowania uchylił w/w decyzję i ustalając wysokość odszkodowania w tej samej wysokości co organ I instancji, rozłożył zapłatę należności na dwie równe raty.

Skarga zawiera dwa rodzaje zarzutów.

Zarzuca wadliwe ustalenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, która zdaniem skarżących jest zawyżona.

Zarzuca się w niej także, że rozkładając należność na dwie raty organ nie uwzględnił złożonego w postępowaniu administracyjnym wniosku o rozłożenie należności na dogodniejsze raty płacone w dłuższym przedziale czasu.

W skardze skarżący podnieśli, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji nie wyjaśnił przyczyn, dla których uznał, iż płatność powinna nastąpić w dwóch ratach i wyznaczonych w decyzji terminach.

Skarżący wskazują, że ich sytuacja majątkowa i finansowa nie umożliwia im spłaty odszkodowania w ustalonej wysokości i w wyznaczonych terminach.

Zdaniem Sądu, zgłoszonych w skardze zarzutów co do wysokości ustalonego odszkodowania nie można uznać za uzasadnione.

Organ II instancji trafnie ustalił, że postępowanie w tym zakresie przed organem I instancji jest wolne od wad

Będący podstawą wydanej decyzji operat szacunkowy jaki został złożony w sprawie, sporządzony został według zasad wynikających z powołanych w nim aktów prawnych. Uwzględnia przy szacowaniu wartości nieruchomości również podnoszone w skardze okoliczności wpływające na zmniejszenie wartości tej nieruchomości.

Zgodzić się zatem należy się ze stanowiskiem organu, że w operacie jego autor w sposób jasny i czytelny omówił procedurę postępowania, jak również metody, które zastosował do określenia aktualnej wartości rynkowej nieruchomości.

W konkluzji stwierdzić należy, że przedłożona opinia szacunkowa jest logiczna, zupełna i wiarygodna i nie wymaga uzupełnienia jej przez innego biegłego.

Za uzasadniony należy natomiast uznać drugi z zarzutów skargi, który dotyczy braku uzasadnienia dla nieuwzględnienia zgłoszonego w postępowaniu wniosku rozłożenia należności na kilkuletnie rady.

Art. 141 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że należności, o których mowa w art. 140 (zwrot odszkodowania wypłaconego za wywłaszczoną nieruchomość) mogą być na wniosek poprzedniego właściciela albo jego spadkobiercy, rozłożone na raty, nie dłużej niż na 10 lat. Warunki rozłożenia na raty określa się w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

Trafnie organ II instancji zwraca w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uwagę na modalny charakter, jaki ustawodawca nadał treści w/w przepisu.

Zwrot "mogą być" istotnie nie oznacza, że "muszą być".

Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie może, ale nie musi uwzględnić wniosek o rozłożenie na raty należności wynikających z art. 140 ustawy. Także w przypadku uwzględnienia wniosku nie musi to nastąpić w takim zakresie, w jakim domaga się strona wnioskująca.

W takim wypadku powinien jednak przedstawić powody, którymi kierował się wydając orzeczenie nieuwzględniające wniosku bądź też uwzględniające go w określonym zakresie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy powołał się na pismo Wójta Gminy K. z dnia 17 marca 2009 r. informujące o tym, że uchwałą numer [...] Rady Gminy K. z dnia 4 marca 2009 r., Rada "wyraziła zgodę" na spłatę kwoty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w dwóch ratach, z jednoczesnym określeniem terminu ich płatności.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji nie wyjaśnił jednak, dlaczego w tej właśnie wysokości rat i na warunkach z w/w uchwały została oparta ta część decyzji mająca jak wyżej wskazano charakter typowo uznaniowy.

Podkreślenia wymaga, że organem właściwym do wydania decyzji był prowadzący postępowanie organ administracji, oraz że nie wiązała go treść uchwały podjętej przez Radę Gminy..

W tym miejscu powołać się należy na stanowisko orzecznictwa dotyczące decyzji o charakterze uznaniowym. W wyroku z dnia 19 lipca 1982 r. – II SA 883/82 (LEX Polonica Nr 296970), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż organ państwowy działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swoich uprawnień, ma obowiązek: wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania, a przed wydaniem decyzji (artykuły 7, 10 § 1 oraz 77 kpa); rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie, a nadto, że decyzje uznaniowe wymagają również wnikliwego i logicznego uzasadnienia (art. 107 § 3 kpa). W wydanym w dniu 21 lipca 1998 r. wyroku II SA 506/98 (LEX nr 41383), Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż granicę uznania administracyjnego wyznacza art. 7 kpa. Oznacza to, że organ administracyjny podejmując rozstrzygnięcie powinien uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywatela. Sąd wskazał też, że organ administracji działając w ramach uznania administracyjnego, powinien wszechstronnie i dokładnie zbadać wszystkie okoliczności faktyczne, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy – art. 77 kpa. Podobne stanowisko zajęte jest w wyroku NSA z 18 listopada 1999 r. – II SA 1345/99 (LEX nr 46724), a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2006 r. – III SA/Wa 97/06 (LEX nr 213841) oraz w wyroku z 23 października 2006 r. – III SA/Wa 2007/06 (LEX nr 276745).

Rozłożenie należności na raty z art. 141 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter wnioskowy. Złożenie takiego wniosku powoduje jednak ten skutek, że obliguje organ do oceny zasadności wniosku co do samego jego uwzględnienia, jak też w zakresie określenia warunków rozłożenia na raty. Granica spłat wynika z powołanego przepisu (nie dłużej niż na 10 lat), Odmienne niż wnioskowane rozłożenie płatności powinno być przez orzekający w sprawie organ uzasadnione, co jednocześnie dawałoby możliwość oceny, czy uznanie administracyjne nie nosi cech dowolności i czy nie nastąpiło z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów kpa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję w części orzekającej o zwrocie przez skarżących kwoty 135 000 zł tytułem zwrotu na rzecz Gminy K. zrewaloryzowanego odszkodowania. Na podstawie art. 151 cytowanej ustawy oddalił skargę w pozostałym zakresie.

Na podstawie art. 152 Sąd orzekł, iż decyzja w części opisanej powyżej nie może być wykonana.