Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 456/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 8 września 2021 r. Starosta Działdowski (dalej: "Starosta", "organ pierwszej instancji") cofnął diagnoście J. M. (dalej: "skarżący") uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów nr [...] wydane 8 grudnia 2004 r.

W uzasadnieniu decyzji Starosta podał, że Sąd Rejonowy [...] II Wydział Karny prawomocnym wyrokiem z 8 maja 2021 r., sygn. [...], uznał skarżącego winnym zarzucanych mu czynów to jest tego, że nie przeprowadził w siedemnastu przypadkach badań technicznych pojazdów, tj. odpowiednio: motorowerów, samochodów osobowych i ciężarowych, motocykli i ciągników rolniczych, natomiast poświadczył ich przeprowadzenie w dowodach rejestracyjnych, a w rzeczywistości odstąpił od przeprowadzenia badań technicznych tych pojazdów. Starosta przytoczył treść art. 84 ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r. poz. 450, z późn. zm.), dalej: "ustawa". Powołując się na orzecznictwo NSA, wywiódł, że ustalenia co do faktów zawarte w sentencji prawomocnego wyroku sądu karnego nie mogą być przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie administracyjnej. Ustalenia te są wiążące dla organu administracji publicznej i nie podlegają weryfikacji w odróżnieniu od innych faktów w postępowaniu administracyjnym. Zauważył, że użycie w art. 84 ust. 3 ustawy wyrażenia "starosta cofa" wskazuje, że sankcja administracyjna ma charakter obligatoryjny. Zdaniem organu pierwszej instancji prawomocny wyrok za poświadczenie nieprawdy o wykonaniu badań technicznych bez faktycznego ich przeprowadzenia należy oceniać jak wydanie zaświadczenia lub wykonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami (art. 84 ust. 3 pkt 2), czego konsekwencją jest obowiązek cofnięcia uprawnień do wykonywania badań technicznych.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy przez nieprawidłowe uznanie, że swoim postępowaniem wypełnił znamiona przeprowadzenia badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania oraz wydania zaświadczenia albo dokonania wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami;

- art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", przez fragmentaryczne i niewystarczające rozważenie i zebranie materiału dowodowego, sporządzenie błędnego i niepełnego uzasadnienia decyzji, a także wydanie decyzji z pominięciem oceny zachowania diagnosty w kontekście zakresu i pełnego zbadania sposobu przeprowadzenia badania technicznego, a tym samym brak rozważenia ww. przepisów prawa materialnego i analizy czy ciężar popełnionego przez skarżącego uchybienia jest na tyle istotny, że daje podstawę do wydania orzeczenia o cofnięciu uprawnień na okres 5 lat i czy cofnięcie uprawnień, wobec orzeknięcia uprzednio sądowego zakazu wykonywania badań technicznych, jest zgodne z art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP.

W uzasadnienia skarżący przytoczył treść wyroków: NSA z 31 sierpnia 2006 r., I OSK 1151/05, WSA w Łodzi z dnia 29 listopada 2012 r. III SA/Łd 502/12, WSA w Poznaniu z 26.06.2008 r., II SA/Po 106/08 i WSA w Bydgoszczy z 29 marca 2011 r. I SA/Bd 1408/10, uchwały NSA z 16 października 2006 r., I FPS 2/06, z których wywiódł istnienie obowiązku organu administracji staranności w ocenie materiału dowodowego oraz wyroków Trybunału Konstytucyjnego, dotyczących wykładni zasady proporcjonalności i zasady ne bis in idem. Wywiódł, że mechanizm prawny, przewidujący skazanie diagnosty i nałożenie na niego środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu, a następnie wymierzenie mu kary administracyjnej za ten sam czyn powoduje podwójne ukaranie, co jest niekonstytucyjne. Stwierdził, że wymierzenie diagnoście przez sąd kary jest wystarczające i proporcjonalne do osiągnięcia celu w postaci właściwego zabezpieczenia i ochrony interesu społecznego. Zapadły i wykonany wyrok odzwierciedla więc stopień zawinienia sprawcy, okoliczności popełnienia czynu karalnego i jego społeczną szkodliwość, zaś art. 84 ust. 4 ustawy nie daje możliwości prawnej proporcjonalnego reagowania przez organ administracji na zachowanie diagnosty i wymierzenia mu kary z uwzględnieniem jakichkolwiek okoliczności, które w procesie karnym wpływałyby na okres stosowania środka karnego. Trudno zatem mówić o proporcjonalności środka administracyjnego w stosunku do wynikającej z zachowania diagnosty społecznej szkodliwości jego czynu, ochronie interesu publicznego adekwatnej do zagrożenia, jakie niosło spenalizowane w ten sposób zachowanie sprawcy oraz o ciężarze kary, którą będzie musiał ponieść uzależnionym i wynikającym ze stopnia jego winy i stworzonego zagrożenia dla interesu publicznego jakim jest bezwzględnie bezpieczeństwo ruchu drogowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium") decyzją z 24 marca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji będącą przedmiotem odwołania. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że zawarty w art. 84 ust. 3 ustawy zwrot "cofa" oznacza, że organ w przypadku wypełnienia jednej z przesłanek jest zobligowany do cofnięcia uprawnień. Stwierdziło, że dokonanie przez skarżącego wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami pozostaje poza sporem i zostało potwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 18 maja 2021 r., sygn. [...]. Podzielono pogląd, wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2012 r., sygn. II GPS 2/11, w uzasadnieniu której stwierdzono, że starosta może cofnąć diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych nie tylko wtedy, gdy ten dopuści się naruszeń w toku kontroli, ale również, gdy w innej sytuacji wyjdzie na jaw jego nierzetelność. Wskazano też, że sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie.

Odnosząc się do argumentów odwołania Kolegium stwierdziło, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że fakty potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu należy uznać za udowodnione i niepodlegające weryfikacji w postępowaniu administracyjnym. Oceniło, że z uwagi na to odmowa przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przebiegu badania technicznego, stopnia winy czy też oceny zeznań świadków złożonych w trakcie postępowania karnego nie stanowi uchybienia organu pierwszej instancji. W ocenie Kolegium nie naruszono także zasady zakazującej podwójnego karania tej samej osoby za popełnienie tego samego czynu zabronionego. Stwierdziło, że niezależnie od odpowiedzialności karnoprawnej, diagnosta ponosi odpowiedzialność administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień, a cofnięcie uprawnień nie jest sankcją karną.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu skarżący zarzucił naruszenie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy przez:

- nieprawidłowe uznanie, że swoim postępowaniem wypełnił znamiona przeprowadzenia badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania i wydania zaświadczenia albo dokonania wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami oraz naruszył przepisy rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. z 2015 r., poz. 776 ze zm.);

- nieuzasadnione i wadliwe wskazanie, że w przypadku przeprowadzenia przez diagnostę badania technicznego niezgodnego z określonym zakresem i sposobem wykonania nie istnieje możliwość zastosowania miarkowania konsekwencji wynikających z naruszeń prawa przez diagnostę (gdyż istnieje "określony zakres i sposób wykonania" badania technicznego pojazdu, który może być różny w zależności od realiów konkretnej sprawy), a tym samym nie rozważono, czy ciężar popełnionego przez skarżącego uchybienia jest na tyle istotny, że daje podstawę do wydania orzeczenia o cofnięcie uprawnień na okres 5 lat, jako konsekwencja wynikająca z art. 84 ust. 4 ustawy.

Skarżący zarzucił również naruszenie art. 7, 7a, 8, 77, 80 i 107 k.p.a. przez fragmentaryczne i niewystarczające rozważenie materiału dowodowego, w tym także podniesionych w postępowaniu odwoławczym zarzutów, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, sporządzenie błędnego i niepełnego uzasadnienia decyzji, a także wydanie decyzji z pominięciem oceny zachowania skarżącego w kontekście zakresu i pełnego zbadania sposobu przeprowadzenia badania technicznego, a tym samym brak rozważenia zastosowania ww. przepisów prawa materialnego i analizy, czy ciężar popełnionego przez skarżącego uchybienia jest na tyle istotny, że daje podstawę do wydania orzeczenia o cofnięcie uprawnień na okres 5 lat.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu. Zwrócono uwagę, że wyrok karny, na który powołały się organy administracji, nie posiada uzasadnienia. Zarzucono, że w toku postępowania administracyjnego nie przesłuchano właścicieli pojazdów wskazanych w tym wyroku, lecz oparto się wyłącznie na treści tego wyroku. Ponadto, organy administracji nie przesłuchały skarżącego, odbierając mu tym samym prawo do obrony swojego stanowiska.

Stwierdzono, że w postępowaniu karnym, oprócz kary pozbawienia wolności w zawieszeniu i grzywny, sąd wymierzył skarżącemu środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu na okres roku. Strona, pomimo odbycia kary w postępowaniu karnym, nadal nie będzie mogła wykonywać zawodu i de facto została ukarana za ten sam czyn na łącznie ponad 5 lat.

Wywiedziono również, że art. 84 ust. 3 ustawy jest sprzeczny z Konstytucją, w szczególności z zasadą proporcjonalności kary i zasadą zaufania obywatela do państwa, wyartykułowaną w art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji, na podstawie których wyodrębnia się zakaz podwójnego (wielokrotnego) karania tej samej osoby fizycznej za popełnienie tego samego czynu zabronionego. Zdaniem skarżącego, mechanizm prawny przewidujący skazanie diagnosty i nałożenie na niego środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu, a następnie wymierzenie mu kary administracyjnej za ten sam czyn wywołuje skutek w postaci podwójnego ukarania, który należy uznać za niekonstytucyjny. Zastosowanie obok art. 217 kodeksu karnego art. 84 ust. 3 ustawy jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą niestosowania dwukrotnego środka represyjnego wobec tego samego podmiotu za ten sam czyn zabroniony. Skarżący wywiódł, że wymierzona mu przez sąd kara jest wystarczająca do osiągnięcia celu w postaci właściwego zabezpieczenia i ochrony interesu społecznego i jednocześnie proporcjonalna. Zapadły i wykonany wyrok odzwierciedla stopień zawinienia sprawcy, okoliczności popełnienia czynu karalnego i jego społeczną szkodliwość. Art. 84 ust. 4 ustawy, nie zezwalający diagnoście na powrót do zawodu w ciągu 5 lat od wykonalności decyzji o cofnięciu mu uprawnień oraz jego ust. 3, nakazujący wydać taką decyzję w każdym przypadku wykrycia przez organ administracji naruszenia zasad wykonywania zawodu przez diagnostę, nie dają w żaden sposób możliwości prawnej proporcjonalnego reagowania przez organ administracji na zachowanie diagnosty i wymierzenia mu kary z uwzględnieniem jakichkolwiek okoliczności, które w procesie karnym wpływały by na czasokres stosowania środka karnego. Trudno zatem w tym przypadku mówić o proporcjonalności środka administracyjnego w stosunku do wynikającego z zachowania diagnosty społecznej szkodliwości jego czynu i ochrony interesu publicznego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W piśmie procesowym z 13 lipca 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej jako: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

W wyniku takiej kontroli sądowej decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

Z akt administracyjnych wynika, że Sąd Rejonowy w [...] prawomocnym wyrokiem z 18 maja 2021 r., sygn. [...], uznał skarżącego za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów z art. 228 § 3 kk w zbiegu z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 91 § 1 kk oraz z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 91 § 1 kk. Za powyższe skarżącemu wymierzono karę łączną jednego roku pozbawienia wolności, którą Sąd warunkowo zawiesił na okres próby dwóch lat. Skarżący został jednocześnie zobowiązany do informowania Sądu na piśmie z częstotliwością co 6 miesięcy o przebiegu okresu próby oraz orzeczono wobec niego przepadek na rzecz Skarbu Państwa kwoty 1276 zł jako korzyści majątkowej osiągniętej z popełnienia przestępstwa i na podstawie art. 33 § 1, 2 i 3 kk wymierzono mu grzywnę w liczbie 200 stawek dziennych po 10 złotych każda.

Zaznaczyć należy, że wbrew twierdzeniom skargi, wobec skarżącego Sąd Rejonowy nie orzekł środka karnego w postaci zakazu zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej.

Skarżący nie zakwestionował w postępowaniu administracyjnym prawdziwości faktów ustalonych przez Sąd Rejonowy, to jest tego, że w związku z pełnioną funkcją publiczną diagnosty uprawnionego do przeprowadzania badań technicznych pojazdów w Stacji Kontroli Pojazdów [...] w A poświadczył nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne, przez dokonanie wpisów o pozytywnym wyniku przeprowadzonych okresowych badań technicznych pojazdów, wymienionych w pkt. I - II i III – XVII ww. wyroku, w dowodach rejestracyjnych, w odrębnych zaświadczeniach i w Rejestrze Badań Technicznych Pojazdów, podczas gdy w rzeczywistości odstąpił od przeprowadzenia badań technicznych tych pojazdów, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy badaniach (Dz. U. z 2015 r., poz. 776), co w konsekwencji nie dawało podstawy do dokonania wpisów we wskazanych dokumentach.

Konsekwencją powyższych ustaleń było zastosowanie przez Starostę art. 84 ust. 3

pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz.U.

z 2021 r. poz. 450, z późn. zm.), dalej: "ustawa". Zgodnie z tym przepisem starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami.

Jak zasadnie wywiodły organy obu instancji, odpowiedzialność wynikająca z cytowanego przepisu ma charakter obiektywny, o czym świadczy wprost jego treść: uprawniony organ "cofa" diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych w razie stwierdzenia okoliczności określonych w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy. Okolicznością wymienioną w punkcie 2 tego artykułu jest wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Organ nie ma więc swobody w podjęciu decyzji, lecz jest zobligowany do cofnięcia uprawnień, gdy zaistnieją okoliczności, o których mowa w ww. przepisie.

Tym samym, skoro Starosta ustalił na podstawie prawomocnego wyroku skazującego, że skarżący kilkukrotnie dokonał wpisów o pozytywnym wyniku przeprowadzonych okresowych badań technicznych pojazdów w dowodach rejestracyjnych, w odrębnych zaświadczeniach i w Rejestrze Badań Technicznych Pojazdów bez uprzedniego przeprowadzenia badania technicznego tych pojazdów, co odpowiada hipotezie art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy, to był zobligowany do wydania decyzji o cofnięciu diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych.

Wbrew zarzutom skargi, stan faktyczny sprawy został wyjaśniony prawidłowo i w sposób wyczerpujący. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 21 marca 2012 r., sygn. akt II GPS 2/11, "sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie". W świetle art. 269 § 1 p.p.s.a. uchwała ma moc ogólnie wiążącą, co oznacza, że stanowisko w niej zajęte wiąże wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych.

NSA w uzasadnieniu ww. uchwały wyjaśnił, że określenie "w wyniku przeprowadzonej kontroli" odnosi się do faktycznych podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście. Postępowanie to wszczynane jest z urzędu, a "wynik przeprowadzonej kontroli" jest informacją o takim stanie faktycznym, który w świetle prawa materialnego obliguje organ do uregulowania sytuacji przez wydanie określonej decyzji. Nie oznacza to, że wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście może nastąpić tylko wówczas, gdy wynik kontroli przeprowadzonej u przedsiębiorcy ujawni wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Co do zasady bowiem wszczęcie postępowania z urzędu następuje również wówczas, gdy z żądaniem wystąpi podmiot na prawach strony (art. 182 k.p.a.), czy też w wyniku skargi powszechnej wniesionej przez osobę trzecią. NSA stwierdził, że brak jest racjonalnych przesłanek do wykluczenia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień, gdy informacje o wydaniu przez diagnostę zaświadczenia albo dokonaniu wpisu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami zostały uzyskane podczas analizy akt w innej sprawie lub pochodzą od innych organów. Przyjęcie poglądu przeciwnego spowodowałoby, że art. 84 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym nie mógłby spełniać swojej funkcji. Zdaniem NSA, nie może budzić wątpliwości, że celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów. Wydanie przez diagnostę zaświadczenia, czy też dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami może mieć bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, godzić w życie i zdrowie ludzkie. Założenie, że nie można wszcząć postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień diagnoście, który przy wykonywaniu czynności diagnostycznych godzi się na takie zagrożenia, tylko z tego powodu, że nie ujawniono naruszającego prawo działania w toku kontroli przeprowadzonej u zatrudniającego go przedsiębiorcy, prowadzi do rażąco niesprawiedliwych i irracjonalnych konsekwencji. NSA stwierdził, że jeśli zakłada się racjonalność ustawodawcy, brak jest argumentów dla wykazania, że tylko wówczas, gdy postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście z powodów określonych w art. 84 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym zostało wszczęte w "wyniku przeprowadzonej kontroli", można wobec diagnosty stosować sankcje administracyjnoprawne i karnoprawne. Natomiast nieujawnienie fałszu intelektualnego "w wyniku kontroli" znosi sankcję administracyjną. Argumentem takim nie może być sankcyjność przepisu art. 83 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym. "Wynik kontroli" bowiem, o którym mowa w tym przepisie, nie stanowi przesłanki zastosowania sankcji, lecz określa źródło informacji uzasadniające wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście.

Podnieść jednocześnie należy, że w przypadku wydania wyroku karnego skazującego organy administracji nie mają swobody w zakresie ustalenia okoliczności objętych takim wyrokiem. Podstawą ograniczenia organu w prowadzeniu postępowania dowodowego jest art. 11 p.p.s.a., zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Jak jednolicie podnosi się w orzecznictwie NSA, pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku" w rozumieniu art. 11 p.p.s.a. rozumieć należy ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, w tym miejsca i czasu jego popełnienia (tak NSA w wyroku z 13.01.2022 r., sygn. akt I OSK 3317/19 - powoływane orzeczenia są dostępne pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), a ustaleniami prawomocnego wyroku sądu karnego co do popełnienia przestępstwa związany jest nie tylko sąd administracyjny, gdyż adresatami tej reguły są również pośrednio organy administracji publicznej, które w sprawie będącej przedmiotem kontroli ze strony sądu administracyjnego czyniły ustalenia faktyczne (zob. np. wyroki NSA: z 22.04.2022 r., sygn. akt I GSK 2384/18; 16.12.2020 r., sygn. akt I GSK 1394/20, dostępne w CBOSA).

Jak stwierdził NSA w wyroku 23 lipca 2021 r., sygn. II GSK 1357/18, w którym m.in. podzielił stanowisko wyrażone w ww. uchwale, pozyskanie przez organ administracji informacji o wyroku skazującym za poświadczenie przez diagnostę nieprawdy w dowodach rejestracyjnych pojazdów w trakcie wykonywania okresowych badań technicznych nie tylko uzasadnia, ale wręcz nakazuje wszczęcie postępowania o cofnięcie uprawnienia diagnosty na zasadzie omawianego przepisu, przy czym zbędne jest dla tego postępowania prowadzenie przez organ uzupełniającego postępowania dowodowego na okoliczność wykazania naruszenia z pkt 2 lub pkt 1 art. 84 ust. 3 ustawy. NSA podkreślił jednocześnie, że przewidziana tym przepisem sankcja uzależniona jest jedynie od wykazania deliktu przewidzianego wskazaną normą prawną i jest nakładana obligatoryjnie decyzją administracyjną, bez żadnej możliwości jej miarkowania czy dodatkowego warunkowania.

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie musiały prowadzić postępowania wyjaśniającego w szerszym zakresie, niż to uczyniły, w tym zbędne było przeprowadzenie dowodu z przesłuchania właścicieli pojazdów i skarżącego na okoliczność, która została stwierdzona prawomocnym wyrokiem skazującym.

Dodać jednocześnie należy, że w zawiadomieniu z 23 sierpnia 2021 r. skarżący został poinformowany przez Starostę nie tylko o wszczęciu z urzędu przedmiotowego postępowania, lecz również o prawie do czynnego w nim udziału (art. 10 § 1 k.p.a.).

Podkreślenia wymaga, że art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy nie daje organowi prawa do miarkowania sankcji, co oznacza, że uchybienia o dużym ciężarze gatunkowym są traktowane na równi z uchybieniami o mniejszych skutkach. Wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami zawsze będzie rodziło po stronie organu obowiązek cofnięcia uprawnień. Żadne inne okoliczności, w tym również przyczyny, na skutek których zdaniem diagnosty doszło do stwierdzonych uchybień, nie mogą być brane pod uwagę (por. wyroki NSA z: 8.11.2022 r., sygn. II GSK 1044/19; 12.09.2012 r., sygn. II GSK 422/11; 27.06.2012 r., sygn. II GSK 619/11; 12.01.2012 r., sygn. II GSK 1395; 25.02.2015 r., sygn. II GSK 46/14; 12.04.2013 r., sygn. II GSK 60/12, dostępne w CBOSA). Ustawodawca w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy nie przyznaje bowiem organowi kompetencji do badania umyślności czynu, istotności czy "ciężaru" popełnionego uchybienia. Analiza treści art. 84 ust. 3 ustawy prowadzi do wniosku, że odpowiedzialność diagnosty za stwierdzone naruszenia ma charakter zobiektywizowany, co oznacza, że poniesienie przez niego odpowiedzialności oparte jest wyłącznie na przypisaniu sprawcy naruszenia przepisów prawa administracyjnego. Natomiast strona podmiotowa czynu, czyli stopień zawinienia sprawcy czy jego motywacje, pozostają bez znaczenia, gdyż przy określeniu konsekwencji tego naruszenia - żaden przepis ustawy nie uwzględnia okoliczności leżących po stronie sprawcy naruszenia (zob. wyrok NSA z: 8.11.2022 r., sygn. II GSK 1044/19; 21.11.2019 r., sygn. II GSK 3598/17; 6.12.2018 r., sygn. II GSK 277/18; 17.12.2013 r., sygn. II GSK 1460/12; 12.04.2013 r., sygn. II GSK 60/12; CBOSA).

Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez zaniechanie zbadania ciężaru popełnionego przez diagnostę naruszenia, gdyż z woli ustawodawcy ta okoliczność nie ma znaczenia dla zastosowania art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy.

Z uwagi na zarzuty skargi podkreślić pozostaje, że odpowiedzialność administracyjna w postaci cofnięcia uprawnień jest niezależna od odpowiedzialności karnoprawnej. Zatem, nawet w przypadku odpowiedzialności karnoprawnej diagnosta ponosi odpowiedzialność administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień, gdyż są to dwa niezależne rodzaje odpowiedzialności (por. uchwała NSA z 2.03.2012 r., sygn. II GPS 2/11; wyroki NSA z: 21.05.2018 r., II GSK 1038/18; 28.08.2014 r., sygn. II GSK 928/13; 24.01.2013 r., sygn. II GSK 2040/11; 14.11.2012 r., sygn. II GSK 928/11; 12.08.2015 r., sygn. II GSK 1571/14, dostępne w CBOSA). Skazanie diagnosty przez sąd prawomocnym wyrokiem nie stoi więc na przeszkodzie wszczęciu czy kontynuowaniu postępowania administracyjnego, którego wynik skutkuje inną odpowiedzialnością niż karna, odbywa się bowiem na odmiennej, niezależnej płaszczyźnie. Ich podmiotowe i przedmiotowe podobieństwo nie oznacza bowiem tożsamości (por. wyroki NSA z 26.05.2015 r., sygn. II GSK 1213/14 i 21.05.2018 r., sygn. II GSK 1038/18, CBOSA).

Poza tym pozostaje mieć na względzie, że diagnosta pełni funkcję publiczną, w związku z czym wymagana jest od niego szczególna, a nie tylko zwykła staranność w wykonywaniu swoich czynności oraz przestrzeganie obowiązujących w tym zakresie przepisów. Celem regulacji prawnej ustanowionej w art. 84 ust. 3 ustawy jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów dokonujących wpisów do dowodów rejestracyjnych lub wystawiających zaświadczenia skutkujące dopuszczeniem do ruchu pojazdów niesprawnych, bądź w istocie niesprawdzonych pod względem technicznym, co naraża na niebezpieczeństwo uszkodzenia ciała lub utraty życia osoby korzystające ze zgłoszonych do badań pojazdów, jak i innych użytkowników drogi, nie mówiąc o szkodach w mieniu (zob. m.in. wyroki NSA: z 1.10.2008 r., sygn. I OSK 1450/07; z 3.12.2013 r., sygn. II GSK 1251/12; z 6.12.2018 r., sygn. II GSK 277/18, dostępne CBOSA). Od kwalifikacji i rzetelności osób wykonujących zawód diagnosty w ogromnej mierze zależy stan techniczny pojazdów znajdujących się w ruchu, a więc i bezpieczeństwo tego ruchu drogowego (art. 66 ust. 1 pkt 1). W konsekwencji należy uznać, że sankcja określona w art. 84 ust. 3 ustawy jest wprawdzie sankcją dotkliwą, niemniej jednak jest uzasadniona celem w postaci konieczności zagwarantowania rzetelnego wypełniania przez diagnostów obowiązków wpływających na bezpieczeństwo ruchu drogowego (zob. wyroki NSA z 6.10.2022 r., sygn. II GSK 859/19 i II GSK 747/19; 28.06.2022 r., sygn. II GSK 305/19).

Odnosząc się do zgodności art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z Konstytucją RP, należy zauważyć, że również w tej kwestii wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny, który podkreślał, że przepis ten nie narusza ani konstytucyjnej zasady proporcjonalności, ani zasady państwa prawnego (por. m.in. wyroki NSA z: 31.03.2022 r., II GSK 1791/18; 25.05.2015 r., sygn. II GSK 1213/14; 30.07.2015 r., sygn. II GSK 1231/14; 17.12.2013 r., sygn. II GSK 1460/12; 16.03.2018 r., sygn. II GSK 1664/16, dostępne w CBOSA). Zdaniem NSA nie można mówić o nieproporcjonalności skutków przewidzianych przez art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy, gdyż ustalając wymieniony skutek stwierdzenia deliktu diagnosty, ustawodawca wyraził pogląd o doniosłości prawidłowości kontroli technicznej dla bezpieczeństwa drogowego (por. wyrok NSA z 17.09.2020 r., sygn. II GSK 187/20). Brak przeglądu, nieprawidłowe wykonanie lub poświadczenie nieprawdy, stoją w oczywistej sprzeczności z założonym celem ustawodawcy, a mianowicie eliminacją z ruchu pojazdów niespełniających wymaganych norm. Rozwiązanie ustawowe chroni dobro społeczne rozumiane jako bezpieczeństwo i eliminacja zagrożeń. Nie ma podstaw do uznania, że dobro diagnosty dopuszczającego do ruchu drogowego pojazd nie spełniający norm powinno być wyżej cenione niż dobro wszystkich uczestników ruchu (wyrok NSA z 8.09.2022 r., II GSK 698/19;5.04.2022 r., 11.05.2022 r., II GSK 91/19; 5.04.2022 r., II GSK 1821/18; 11.01.2022 r., II GSK 2568/21).

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.