Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 164/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 par. 1, 80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 26 poz 152
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi  nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów  pomiarowych
article: art. 8a ust. 1, 2
journal: Dz.U. 2004 nr 243 poz 2441
law: Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego Z. P. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD, organ odwoławczy), działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 kpa, przepisów art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. dalej prd), art. 41 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ze zm., dalej udp) oraz § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2015 r. poz. 305, dalej rozporządzenie w sprawie warunków), po rozpatrzeniu odwołania Z. P. (dalej strona, skarżący) od decyzji W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej organ I instancji) z [...] czerwca 2015 r. nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach (tj. gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%), utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Decyzję wydano w następujących ustaleniach;

[...] maja 2015 r. w miejscowości Komorniki na drodze powiatowej nr 2495P o dopuszczalnym nacisku osi 8 t. zatrzymano 4-osiowy pojazd silnikowy marki [...] o nr rej. [...]. Kontrolowanym pojazdem kierował M. P. wykonujący przejazd w imieniu przedsiębiorcy Z. w P. Pomiar samochodu, którym przewożono ładunek podzielny w postaci ziemi w ilości 15.000 kg, przeprowadzono w punkcie wagowym w miejscowości Trzebaw. Miejsce przeprowadzanego ważenia pojazdu było zalegalizowane przez geodetę uprawnionego protokołem z pomiaru pochylenia terenu z 31 marca 2015 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi posiadały ważne świadectwa legalizacji ponownej wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P.

W wyniku ważenia kontrolowanego pojazdu stwierdzono (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t. w górę), iż rzeczywisty nacisk:

- pierwszej osi napędowej kontrolowanego pojazdu wynosił 5,5 t.;

- drugiej osi napędowej kontrolowanego pojazdu wynosił 5,6 t.;

- trzeciej osi napędowej kontrolowanego pojazdu wynosił 11,20 t.;

- czwartej osi napędowej kontrolowanego pojazdu wynosił 11,20 t.

Nacisk podwójnej osi napędowej (składającej się z trzeciej i czwartej osi) kontrolowanego pojazdu wynosił 22,4 t. Odległość pomiędzy trzecią a czwartą osią napędową wynosiła 1,36 m. Wobec powyższego stwierdzono: przekroczenie nacisku podwójnej osi napędowej o 3,40 t. tj. o 17,89% (nacisk na tę oś wynosił 22,4 t. przy dopuszczalnych naciskach na podwójną oś napędową 19 t.), jak również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej samochodu (dmc) o 1,5 t. tj. o 4,69% (pomierzona rzeczywista masa całkowita samochodu po odjęciu błędów ważenia wyniosła 33,5 t. przy dmc samochodu wynoszącej 32 t.) Kierowca nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Kierujący pojazdem został zapoznany z procedurą kontroli, z wynikami ważenia, ze świadectwami legalizacji wag oraz z protokołem pomiaru pochylenia terenu w miejscu ważenia. W trakcie ważenia wnęka pomiarowa nie zawierała żadnych zanieczyszczeń. Kierowcy okazano dokumenty producenta wag – instrukcję obsługi. Kierujący sam odczytywał wyniki z urządzeń pomiarowych i nie składał wniosku o ponowne przeprowadzenie ważenia pojazdu. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół, który kierujący pojazdem podpisał bez uwag.

Przesłuchany w charakterze świadka kierowca zeznał, że pojazd został załadowany w P. przez pracowników skarżącego i był obecny przy jego załadunku. Kierowca znał dopuszczalną masę całkowitą oraz masę własną kontrolowanego pojazdu. Po załadunku pojazd nie został zważony, ponieważ nie było takiej możliwości. Kierowca nie miał świadomości o nienormatywności kontrolowanego pojazdu, nie mógł swobodnie decydować o trasie po której się poruszał.

Zawiadomieniem z [...] maja 2015 r. (doręczonym stronie [...] maja 2015 r.) poinformowano Z. P. o wszczęciu postępowania administracyjnego i przysługujących mu prawach strony, wzywając do wskazania faktów oraz dowodów na ich poparcie, które wskazują, że podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem lub nie miał wpływu na powstałe naruszenie. Ponadto organ I instancji wyjaśnił, iż w protokole kontroli z [...] maja 2015 r. w nieprawidłowy sposób wskazano wielkość przekroczenia nacisku podwójnej osi napędowej. Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 lit. c) rozporządzenia w sprawie warunków nacisk osi nie może przekraczać w przypadku podwójnej osi napędowej, przy odległości (d) między osiami składowymi pomiędzy 1,3 m a 1,8 m – 18 ton albo 19 ton, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5c, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 t. Dopuszczalny nacisk podwójnej osi napędowej kontrolowanego pojazdu to 18 t., a więc przekroczony został o 4,4 t. (24,4 %). W związku z powyższym postępowanie administracyjne w sprawie będzie prowadzone z uwagi na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII - w pozostałych przypadkach (naruszenie zagrożone karą pieniężną 15000 zł).

Pismem z [...] czerwca 2015 r. strona wniosła o umorzenie postępowania oraz o uchylenie ustaleń protokołu kontroli z [...] maja 2015 r. wydanego z rażącym – w jej ocenie - naruszeniem przepisów prawa materialnego.

W tym stanie faktycznym W. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał [...] czerwca 2015 r. decyzję nakładającą na stronę karę pieniężną w kwocie 15000 zł za wykonywanie transportu drogowego rzeczy pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach (tj. gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%).

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że podczas kontrolowanego przejazdu przewożono ładunek sypki w postaci ziemi, lecz przekroczona została dopuszczalna masa całkowita pojazdu. W związku z tym w sprawie nie znalazł zastosowania art. 140 aa ust. 4 pkt 2) prd, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. W ocenie organu w przypadku przejazdu kontrolowanego pojazdu koniecznym było uzyskanie zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach (gdy dopuszczalne wartości zostały przekroczone o więcej niż 20 %), bowiem dopuszczalny nacisk podwójnej osi napędowej kontrolowanego pojazdu (18 t.) został przekroczony o 4,4 t. co stanowi przekroczenie o 24,4 %.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie (niepodpisane), w którym wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji jako wydanej z rażącym naruszeniem stosownych przepisów prawa materialnego w odniesieniu:

- do zasadności zastosowania przenośnych wag do pomiarów w zakresie prowadzenia pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej, pomiaru obciążenia osi składowych wielokrotnych;

- do zasadności zastosowania klasyfikacji prawnej wymagalności posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego, w zakresie prowadzenia pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej i pomiaru obciążenia osi składowych osi wielokrotnych.

W uzasadnieniu strona podniosła, że uzyskane podczas ww. kontroli wyniki ważenia nie mogą stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej, albowiem w przedmiotowej kontroli użyto wag przenośnych do pomiarów statycznych typu SAW, co dyskwalifikuje ustalenia kontroli. W ocenie strony wagami przenośnymi do pomiarów statycznych, w tym typu SAW, nie można ustalać rzeczywistej masy całkowitej poprzez sumowanie wyników poszczególnych osi. Ze świadectwa homologacji typu WE, dopuszczającego wagi SAW 10C na rynek europejski wynika, że urządzenia te są przeznaczone wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi. W świadectwie nie podano, że za pomocą tych urządzeń można wyznaczyć całkowitą masę pojazdów, które posiadają cztery lub więcej osi. Jednocześnie strona przywołała informację Najwyższej Izby Kontroli opublikowaną 26 marca 2012 r. "Informacja o wynikach kontroli ochrony dróg przed niszczeniem przez przeciążone pojazdy", według której wagi SAW 10C nie powinny być stosowane do wyznaczania dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, a wynik takiego ważenia (poprzez sumowanie nacisków na osie) może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny, wymagający sprawdzenia na innych urządzeniach.

Pismem z [...] lipca 2015 r. GITD wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez nadesłanie odwołania z własnoręcznym, pozwalającym na identyfikacje, podpisem osoby wnoszącej odwołanie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona przedłożyła podpisane przez nią odwołanie.

Decyzją wymienioną na wstępie Główny Inspektor Transportu Drogowego, opisując przebieg postępowania, procedury ważenia pojazdu, zasady określania kategorii zezwoleń i zastosowane przepisy w sprawie, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ przytoczył treść przepisów art. 2 pkt 35a i art. 64 ust. 1, 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3 prd oraz Lp. 7 załącznika nr 1 do tej ustawy, art. 41 ust. 1, 2, 3 udp. Podnosząc, że w niniejszej sprawie kara pieniężna, o której mowa w art. 140aa ust. 1, stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) prd wynosi 15000 zł, czyli jak za brak zezwolenia kategorii VII, organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalając kategorię wymaganego zezwolenia kieruje się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać. Powyższe warunki zostały określone przez ustawodawcę w załączniku nr 1 do prd. Następnie organ dokonuje wyboru kategorii zezwolenia, której posiadanie zwalniałoby stronę postępowania z konsekwencji prawnych wynikających z treści art. 140ab ust. 1 prd. Przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Stosownie bowiem do treści art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 140aa ust. 4 prd. W sprawie przewożono ziemię (ładunek podzielny, sypki), jednak kontrola, obok przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu, wykazała również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) pojazdu; nie znajduje więc zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 prd.

Z uzasadnienia decyzji odwoławczej wynika też ustalenie przez organ braku przesłanek do umorzenia postępowania na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 prd, a to przesłanki dochowania należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i przesłanki braku wpływu na powstanie naruszenia. Organ przedstawił przy tym obszerną analizę tych przesłanek/pojęć (por. uzasadnienie decyzji odwoławczej na str. 8 i nast.).

Odnosząc się do wątpliwości/twierdzeń strony dotyczących użytych w trakcie kontroli wag organ odwoławczy podał, że pomiar kontrolowanego pojazdu został przeprowadzony za pomocą ww. nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych typu SAW 10C posiadających ważne świadectwa legalizacji ponownej. Powołał się przy tym na instrukcję "obsługi wag typu SAW 10C". Według organu "z punktu 2.2.2 instrukcji obsługi wag SAW 10C wynika (...), że mogą one pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów". Dalej organ podał, że "w instrukcji obsługi wag SAW 10C wyraźnie wskazano, że wagi te mogą być eksploatowane w konfiguracji samych tylko dwóch wag (jednej pary), przy pomiarach obciążenia osi. Przy tego rodzaju pomiarze (...) nie zamieszczono ograniczenia co do liczby osi, które mogą być poddane takiemu ważeniu. Przewidziano natomiast również możliwość użytkowania wag w grupach od 4 do 6 – przy pomiarach obciążenia grupowego osi lub pomiarach wagi netto pojazdów dwu – lub trzyosiowych, podczas jednej procedury pomiaru wagi". Producent zalecił co prawda jednoczesny pomiar dla wszystkich kół w zamocowanej części pojazdu przy zastosowaniu odpowiedniej liczby połączonych wag, aby zapobiec powstaniu błędów w pomiarach spowodowanych tarciem spoczynkowym, jednak dopuścił możliwość jednoczesnego zważenia kół mostów wieloosiowych, pod warunkiem zrównoważenia różnic wysokości przy pomocy płyt pomocniczych, z których można zrezygnować, jeżeli istnieją odpowiednie wgłębienia w nawierzchni w miejscu przeprowadzania pomiarów, w których można umieścić wagę SAW. Ponadto na uzyskany wynik masy całkowitej pojazdu nie ma wpływu rozróżnienie na oś wielokrotną składającą się z trzech osi składowych bądź czterech i większej ich liczby. Stąd wyznaczenie masy całkowitej kontrolowanego pojazdu (za pomocą wag SAW 10C) było możliwe i prawidłowe.

W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego w odniesieniu do zasadności zastosowania:

- klasyfikacji prawnej wymagalności posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego, w zakresie prowadzenia pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej i pomiaru obciążenia osi składowych osi wielokrotnych;

- klasyfikacji prawnej wymagalności posiadania zezwolenia VII na przejazd pojazdu nienormatywnego w przypadku rodzaju przewożonego ładunku podzielnego, w zakresie prowadzenia pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej i pomiaru obciążenia osi składowych i wielokrotnych;

- zasadności zastosowania przenośnych wag do pomiarów statycznych w zakresie prowadzenia pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej i pomiaru obciążenia osi składowych osi wielokrotnych;

- klasyfikacji prawnej wymagalności posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego, w zakresie prowadzenia pomiaru dopuszczalnych wartości długości zespołu pojazdów w dniu [...] maja 2015 r., w sytuacji braku wpływu i nie godzenia się na powstanie jakichkolwiek naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, zarówno w zakresie czynności załadowczych jak i transportowych, tym samym dochowując należytej staranności w realizacji czynności związanych z procesem załadowczo-przejazdowym.

W obszernym uzasadnieniu skarżący podkreślił, że nie miał wpływu i nie godził się na powstanie jakichkolwiek naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, zarówno w zakresie czynności załadowczych jak i transportowych, tym samym dochowując należytej staranności w realizacji czynności związanych z procesem załadowczo – przejazdowym.

Postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego z urzędu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego (a nie celowości czy słuszności), przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 j.t. ze zm.), dalej ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza z jednej strony obowiązek sądu zbadania w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a z drugiej daje mu w konsekwencji możliwość uwzględnienia skargi także z innych powodów niż wskazane w niej przez stronę skarżącą.

W sprawie niniejszej Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, aczkolwiek z innych zasadniczo przyczyn niż te, które zostały sformułowane przez skarżącego w skardze w formie zarzutów pod adresem podjętego rozstrzygnięcia. Nie ustalono w tej decyzji bowiem w sposób jednoznaczny i niewątpliwy wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznoprawnego sprawy, co uniemożliwia pełną kontrolę sądowoadministracyjną decyzji i ocenę legalności działania organu odwoławczego, który zaakceptował decyzję pierwszoinstancyjną w sprawie posługując się w tym względzie uzasadnieniem, które nie jest wyczerpujące - zawiera luki i niedopowiedzenia. Chodzi w szczególności o treść argumentacji, którą organ ten zawarł w zaskarżonej decyzji dla wykazania prawidłowości wag użytych do zważenia ww. pojazdu strony. Do kontroli nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu – pod kątem przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) pojazdu – zastosowano, co jest poza sporem między stronami, przenośne wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10C nr [...] i nr [...] legitymujące się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej. GITD, odnosząc się do zarzutów odwołania i wyjaśniając sposób oraz zakres pomiarów, które można przeprowadzić przy użyciu wag SAW 10C, powołał się co do tego na instrukcję "obsługi wag typu SAW 10C", w tym na punkt 2.2.2. tej instrukcji, z którego wynika – zdaniem organu – że wagi te mogą pracować "samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów".

Organ nie dołączył jednak takowej instrukcji do materiałów akt administracyjnych sprawy, to jest instrukcji – jak sam to określił w zaskarżonej decyzji – "obsługi wag typu SAW 10C". W każdym bądź razie w aktach administracyjnych instrukcja o takim tytule/nazewnictwie, bądź zbliżonym do wskazanego nazewnictwa, nie występuje.

W aktach administracyjnych znajduje się natomiast (por. stronę 52 i nast. akt) dokument pod nazwą "Waga do pomiaru nacisku koła SAW 10A/C Opis techniczny Instrukcja obsługi", przy czym treść punktu 2.2.2. tego dokumentu/instrukcji jest zgodna z tym, co na temat obsługi zastosowanych w sprawie ww. wag SAW 10C podał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, wskazując w szczególności – oprócz przytoczonej już wyżej uwagi na temat użycia wag SAW 10C, że przewidziano również możliwość ich użytkowania w grupach od 4 do 6 wag – przy pomiarach obciążenia grupowego osi lub pomiarach wagi netto pojazdów dwu- lub trzyosiowych, podczas jednej procedury pomiaru wagi. Oznaczać to może, że organ posługując się tą instrukcją obsługi (wagi do pomiaru nacisku koła SAW 10A/C) wyjaśniał w zaskarżonej decyzji użycie wag SAW 10C, czyli tych którymi zważono skontrolowany w tej sprawie ww. pojazd skarżącego. Organ nie podał jednak, czy mimo innego nazewnictwa instrukcja obsługi wag do pomiaru nacisku koła SAW 10A/C odpowiada instrukcji obsługi zastosowanych w tej sprawie wag SAW 10C, a jeżeli tak – to z czego to konkretnie wynika, w tym również czy wagi SAW 10A/C są tożsame z wagami SAW 10C, względnie czy te ostatnie mieszczą się w grupie wag SAW 10A/C, a znajdująca się w aktach instrukcja jest wspólna dla wszystkich wag z tej grupy.

Taka analiza nie wynika z zaskarżonej decyzji, w której organ nie rozwinął (w podanym tu znaczeniu) użytego w decyzji sformułowania "instrukcja obsługi wag SAW 10C", które "mogą być eksploatowane w konfiguracji samych tylko dwóch wag (jednej pary), przy pomiarach obciążenia osi", a przy tego rodzaju pomiarze "w żadnym razie nie zamieszczono ograniczenia co do liczby osi, które mogą być poddane takiemu ważeniu" (por. str. 6 zaskarżonej decyzji organu w aktach administracyjnych sprawy). Przede wszystkim organ nie wyjaśnił – jak nadmieniono – czy zastosowane w sprawie wagi SAW 10C odpowiadają (są tożsame) wagom SAW 10A/C, których instrukcja obsługi znajduje się w aktach administracyjnych, i na którą to instrukcję organ się de facto w zaskarżonej decyzji powołał (wyjaśniając użycie wag SAW 10C) przez wskazanie na unormowanie punktu 2.2.2. tej instrukcji. Wskazanie to zdaje się natomiast dowodzić, że organ, czyniąc ustalenia w kwestii zastosowanych w sprawie wag typu SAW 10C, w istocie posłużył się w tym względzie instrukcją obsługi dotyczącą wag innych niż wagi SAW 10C – bo oznaczonych jako wagi SAW 10A/C. Organ nie podał tu czy ww. instrukcja dotycząca wag SAW 10A/C odnosi się (i dlaczego) do stosowania wag SAW 10C, co oznacza numeracja/oznaczenie tych wag w nazwie – 10A/C i 10C i jakie ma to znaczenie, w szczególności czy są to wagi jednego rodzaju/typu, dla których jest ta sama (znajdująca się w aktach) instrukcja.

Organ obowiązany będzie wskazaną kwestię wyjaśnić w sposób klarowny, oparty na dokumentach i przepisach, tak żeby wynikające z tego wyjaśnienia ustalenia co do zastosowania użytych w sprawie wag dawały się skontrolować w prawnoprocesowej formule postępowania przed sądem administracyjnym, co w obecnym stanie tej sprawy nie jest możliwe, gdyż w świetle powyższych wywodów istnieją uzasadnione wątpliwości, czy podjęte w sprawie rozstrzygnięcie o karze pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oparte jest na właściwych podstawach stanu faktycznego tej sprawy, którymi są w pierwszej kolejności wyniki ważenia pojazdu strony, w tym czy organy ustalając stan faktycznoprawny sprawy dochowały w tym względzie zadość standardom prowadzenia postępowania administracyjnego wynikającym z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa.

W świetle tych przepisów organ administracji stojąc na straży praworządności obowiązany jest podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; nadto winien swoje ustalenia wyczerpująco przedstawić w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, wyjaśniając przy tym sposób ich subsumcji pod zastosowaną normę prawa (por. również treść art. 107 § 3 kpa na temat zawartości uzasadnienia decyzji administracyjnej - faktycznego i prawnego). Sąd nie może zastąpić organu administracyjnego w wykonaniu tego obowiązku, a to w myśl zasady, że nie czyni własnych ustaleń w sprawie, tylko ocenia zaskarżony akt pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka ocena możliwa jest jednak tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych i odniesienia się do wszystkich kwestii materialnoprawnych istotnych dla oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa wymienionych w decyzji jako podstawa prawna podjętego rozstrzygnięcia.

Wobec wskazanych wyżej niejasności ustaleń, a szerzej uzasadnienia decyzji odwoławczej w kwestii zastosowania w sprawie ww. wag typu SAW 10C z powołaniem się w tym względzie na przepis punktu 2.2.2. instrukcji obsługi wag do pomiaru nacisku koła SAW 10A/C – bez wykazania, że instrukcja ta odnosi się do wag SAW 10C, nie sposób uznać ustaleń w sprawie co do wyników pomiaru/ważenia pojazdu skarżącego za wyczerpujące i miarodajne w sensie podstawy faktycznej wymierzenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, skoro istotne wątpliwości budzi zastosowany w sprawie sposób ważenia ww. pojazdu przy użyciu wag typu SAW 10C z powołaniem się na instrukcję dotyczącą wag SAW 10A/C. Nie wiadomo bowiem ostatecznie według jakiej konkretnie instrukcji (a chodzi o instrukcję producenta zastosowanych wag) ważenie to przeprowadzono, a tym samym, czy dochowano warunków ważenia przewidzianych w instrukcji obsługi użytych wag. Tymczasem tylko w następstwie ważenia/pomiaru pojazdu zgodnego z instrukcją obsługi producenta zastosowanych do ważenia wag uzyskuje się wyniki tego ważenia, mogące stanowić podstawę rozstrzygnięcia o karze pieniężnej za stwierdzone przekroczenia nacisków osi na drogę czy dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) pojazdu. Brak instrukcji (czy też wątpliwości co do jej zastosowania do wag użytych w sprawie) uniemożliwia zweryfikowanie prawidłowości warunków ważenia, a zarazem ocenę legalności uzyskanych w ten sposób jego wyników. Wskazanej instrukcji nie zastępują powołane w decyzji odwoławczej świadectwa legalizacji ponownej wag typu SAW 10C użytych do ww. kontroli pojazdu skarżącego. Ze świadectw tych wynika jedynie, że wagi te mają klasę dokładności IIII i spełniają wymagania, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152). Nie wynika natomiast zakres możliwego zastosowania tych wag. Zakres ten nie wynika też z definicji wagi nieautomatycznej zawartej w § 3 pkt 1 tego rozporządzenia; stosownie do tego przepisu waga nieautomatyczna to przyrząd pomiarowy służący do określania masy ciała oraz mający służyć do określania innych, związanych z masą wielkości, ilości, parametrów albo właściwości, wykorzystujący działanie na ciało siły grawitacji, wymagający udziału operatora podczas ważenia.

Jednocześnie należy mieć na uwadze art. 8a ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441 ze zm.), który stanowi w ust. 1, że przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej mogą być wprowadzane do obrotu i użytkowania oraz użytkowane tylko wówczas, jeżeli posiadają odpowiednio ważną decyzję zatwierdzenia typu lub ważną legalizację. Za równoważne zatwierdzeniu typu i legalizacji pierwotnej Prezes Głównego Urzędu Miar może uznać, w drodze decyzji, odpowiednie dokumenty potwierdzające dokonanie prawnej kontroli metrologicznej przyrządu pomiarowego przez właściwe zagraniczne instytucje metrologiczne (art. 8a ust. 2 wskazanego aktu). Biorąc pod uwagę zasady dotyczące poszczególnych procedur, uregulowane w dalszych przepisach ustawy Prawo o miarach, istotne znaczenie dla określenia zakresu zastosowania mają charakterystyki techniczne poszczególnych urządzeń.

W tej sytuacji istotne jest dokładne ustalenie przez organ do jakiego rodzaju pomiarów zostały przeznaczone użyte w przebiegu ww. kontroli pojazdu skarżącego wagi typu SAW 10C, w tym jaki jest ich zakres zastosowania. Winno to wynikać z instrukcji obsługi tych wag i świadectwa homologacji, które to dokumenty, organ prowadzący postępowanie obowiązany jest dołączyć do akt sprawy, względnie wykazać, że ww. instrukcja obsługi znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy również dotyczy wag typu SAW 10C. Dopiero wówczas możliwe będzie przesądzenie, czy przy użyciu tych wag można mierzyć naciski osi i dmc pojazdu, tak jak uczyniono to w niniejszej sprawie - jednak bez dostatecznego, dającego się skontrolować przez Sąd, wyjaśnienia wszystkich związanych z tym ww. okoliczności.

W świetle powyższego należało uznać, że w sprawie nie został należycie wyjaśniony jej stan faktyczny, w szczególności nie wykazano w sposób niewątpliwy prawidłowości ważenia pojazdu strony skarżącej, a tym samym wiarygodności uzyskanych wyników tego ważenia/pomiaru. Tymczasem, aby ocenić zaskarżone rozstrzygnięcie organu Sąd musi dysponować jego stanowiskiem w odniesieniu do wszystkich istotnych elementów/przesłanek tej oceny, które obowiązany jest sprawdzić analizując, czy okoliczności sprawy dawały organowi podstawy do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy. Wykazano natomiast wyżej, że ocena tego materiału w tej sprawie, w szczególności co do użycia ww. wag SAW 10C do pomiarów nacisku osi i przekroczenia dmc pojazdu 4-ro osiowego – ze względu na wątpliwości w kwestii instrukcji obsługi tych wag – jest co najmniej niepełna/niewyczerpująca istoty zagadnienia. Brak przesądzenia kwestii tej oceny czyni też zbędnym, bo przedwczesnym, ustosunkowywanie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi, w tym co do akcentowanego w niej braku wpływu i zgody skarżącego na powstanie naruszenia oraz dochowania należytej staranności w czynnościach załadowczo-przejazdowych, czyli okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność.

Ponownie rozpoznając sprawę organ obowiązany będzie ocenę tę uczynić pełną i wyczerpującą w podanym wyżej kierunku dokonania w sprawie niezbędnych ustaleń faktycznych i ocen.

Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 tej ustawy.