Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 249/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2005-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Bogusz sędzia WSA Teresa Cisyk Protokolant: st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie funkcjonariusz służby więziennej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 18 marca 2005 r. M. P. wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w S. z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa służby wydanego jemu w dniu 18 lipca 2003 r. W uzasadnieniu tego wniosku wskazywał, iż organy Służby Więziennej uchylają się od sprostowania protokołu warunków i przebiegu służby, w związku z powyższym wykorzystuje kolejną drogę celem obrony i ochrony swojego interesu prawnego. M. P. przyznał jednocześnie, iż opóźnienie w złożeniu wniosku o sprostowanie świadectwa służby jest znaczne, ale wynika to z okoliczności, iż to Służba Więzienna uchyla się od obowiązków pracodawcy, naruszając przy tym jego prawa.

Postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] w S., działając na podstawie art. 123 § 1 Kpa, art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej oraz § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 stycznia 2003 r w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. nr 13, poz. 136) postanowił odmówić M. P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa służby. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, że świadectwo służby zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 19 sierpnia 2003 r. i zawierało ono stosowne pouczenie o terminie i sposobie wystąpienia z wnioskiem o jego sprostowanie. Podniesione przez wnioskodawcę, w złożonym w dniu 18 marca 2005 r. wniosku o sprostowanie świadectwa służby okoliczności nie mają związku z przedmiotowym wnioskiem, gdyż dotyczą odrębnych zagadnień, a ponadto zainteresowany nie określił w jaki sposób uniemożliwiły mu one wystąpienie z wnioskiem o sprostowanie świadectwa służby, ani też wskazał spójnego związku pomiędzy nimi, a uchybieniem terminu do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa służby.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. P. W jego uzasadnieniu podnosił, iż w zaskarżonym postanowieniu organ nie rozważył w sposób obiektywny, wnikliwy oraz wszechstronny jego wniosku o sprostowanie świadectwa służby. Podkreślał żalący się, iż w żaden sposób nie przyczynił się do braku swojej winy w niedopełnieniu obowiązku jaki winna Służba Więzienna stosować wobec funkcjonariuszy, a także, iż organ nie rozumie istoty jego działań stąd też winien dogłębnie zastanowić się i rozważyć istotę sprawy min, poprzez zapoznanie się z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 stycznia 2003 r w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy Służby Więziennej.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. postanowieniem z dnia [...], Nr [...], działając na podstawie art. 59 § 2 Kpa i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 144 Kpa oraz art. 44 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.) oraz art. § 5 ust. 5 pkt 2 i 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 stycznia 2003 r w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy Służby Więziennej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, iż przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu, w świetle art. 58 Kpa, jest uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminowi do dokonania czynności nastąpiło bez jej winy. Uzasadniał nadto organ, iż podnoszone przez żalącego okoliczności nie dochowania terminu do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa służby nie mogą być traktowane jako przeszkody uniemożliwiające wniesienie w terminie przedmiotowego wniosku.

Skargę na powyższe postanowienie złożył M. P., wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowienie skarżący zarzucał rażące naruszenie zasad postępowania administracyjnego zawartych w art. 7, 8, 10, 12, 13 Kpa oraz przepisu art. 58 Kpa. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy oraz podkreślił, iż organy Służby Więziennej wykorzystują bezduszne paragrafy do kontynuacji gry pozorów, skutecznie odmawiając mu wzruszenia na drodze administracyjnej orzeczenia komisji lekarskiej, w związku z błędnymi ustaleniami faktycznymi, przyjętymi za jego podstawę, a mającymi wpływ na treść tego orzeczenia, przez oparcie się na wystawionym przez dyrektora Zakładu Karnego nr [...] w S. protokole warunków służby z 2003 r. Skarżący podkreślał także, iż bezskutecznie zbiega od 30 lipca 2003 r. o sprostowanie protokołu warunków służby, a organy I i II instancji celowo i z pełną świadomością nie dostrzegają ujemnych skutków procesowych, jakimi jest dla niego brak możliwości weryfikacji orzeczenia o stanie zdrowia. Zdaniem skarżącego w tej konkretnej sprawie organy winny mieć na uwadze kompromis by z jednej strony nie przywracać terminu pochopnie, z drugiej zaś, by nie zamykać stronie drogi do obrony jej praw. Jednocześnie w przekonaniu skarżącego nie można dopatrzeć się winy w uchybieniu terminu po jego stronie, gdyż mimo użycia wszelkich dostępnych środków nie mógł osiągnąć zamierzonego celu do ochrony swoich praw

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo wskazał, iż całkowicie bezzasadny jest zarzut dotyczący rażącego naruszenia zasad postępowania administracyjnego, a organ wręcz dążył do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego, a to min. poprzez wezwanie skarżącego do wskazania konkretnych okoliczności uniemożliwiających złożenie mu w terminie wniosku o sprostowanie świadectwa służby.

W pismach procesowych z dnia 25 lipca 2005 r. oraz z dnia14 września 2005 r. skarżący odniósł się do stanowiska organu zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę oraz złożył wnioski o przeprowadzenie dowodów z dokumentów na okoliczność zasadności jego żądania, co do ujęcia w zaświadczeniu o służbie z dnia 4 maja 2005 r. żądanych przez niego faktów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 w/w ustawy).

Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja, czynność czy też akt jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność czynności (decyzji) bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialno - prawnym. Oznacza to, że sąd kontroluje zaskarżony akt wyłącznie w aspekcie jego zgodności z prawem i może taką czynność uchylić lub stwierdzić jej nieważność, tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dodać przy tym należy, iż sąd nie jest władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych.

Przedmiotem oceny jest postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...], Nr [...], które utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w S. z dnia [...], Nr [...], którym odmówiono M. P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa służby.

Przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, że odpowiada ono wymogom prawa. W ocenie skarżącego, zaskarżone postanowienia narusza podstawowe zasady prawa administracyjnego zawarte w art. 7, 8, 10, 12, 13 Kpa oraz przepisy prawa materialnego, poprzez wadliwą wykładnię art. 58 Kpa.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 stycznia 2003 r. w sprawie świadectw służby funkcjonariuszy Służby Więziennej ((Dz.U.03.13.136) funkcjonariusz może złożyć pisemny wniosek o sprostowanie świadectwa do przełożonego, który je wydał, w terminie 7 dni od dnia otrzymania świadectwa. Ustęp 2 tegoż paragrafu stanowi, iż: w przypadku złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa po terminie, przełożony, w drodze postanowienia, może przywrócić termin na pisemny wniosek funkcjonariusza, który uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie do wyższego przełożonego właściwego w sprawach osobowych, zwanego dalej "wyższym przełożonym", w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.

Identycznej treści zapis zawierają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w art. 58 § 1, które przewidują możliwość przywrócenia, na wniosek strony, terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym, pod warunkiem, iż uprawdopodobni ona, iż nie dokonała tej czynności w terminie bez swej winy. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, zarówno w świetle § 5 ust. 2 w/w rozporządzenia jak i art. 58 § 1 i 2 Kpa, jest brak winy w jego uchybieniu.

Brak winy po stronie podmiotu dokonującego określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Ustawodawca wprowadzając - jako konieczną przesłankę przywrócenia terminu - brak winy strony w nie dokonaniu czynności w terminie, nie wskazał, ani w art. 58 § 1 Kpa, ani też w § 5 ust. 2 w/w rozporządzenia kryteriów, według których należy oceniać zachowanie się strony. Daje to organom możliwość uwzględnienia różnorodnych realiów życia. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (tak np. SN w postanowieniu z 14.I.1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144).

Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por postanowienie SN z 1998.10.06., II CKN 8/98; LEX nr 50679)

Dokonując w tym aspekcie analizy okoliczności wskazanych przez skarżącego jako stanowiących podstawę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do sprostowania świadectwa służby uznać należało, iż uchybienie terminu do złożenia tego wniosku przez skarżącego nastąpiło z jego winy. Skarżący, bowiem, co wynika z treści jego wniosku upatruje przyczyn uzasadniających przywrócenie terminu do złożenia wniosku w okolicznościach innego postępowania i podejmowanych w związku z tym postępowaniem, co najmniej (jak podaje strona w treści zażalenia) od 30 lipca 2003 r. czynnościach sprowadzających się do dążenia wzruszenia na drodze administracyjnej orzeczenia komisji lekarskiej. Skarżący podnosi zarzuty tyczące wadliwości wydanego przez Dyrektora Zakładu Karnego nr [...] w S. zaświadczenia oraz protokołu warunków służby i w związku z nie sporządzeniem przez organ w żądanym przez niego zakresie oraz żądanej treści tych dokumentów upatruje okoliczności, które jego zdaniem uzasadniają przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa służby.

Dokonując, zatem analizy wskazanych przez skarżącego okoliczności, które winny uzasadniać przywróceniu mu terminu do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa służby, należy się zgodzić z organami Służby Więziennej, iż te okoliczności pozwalały tylko i wyłącznie na wyciągnięcie wniosków takich do jakich doszły organy obu instancji, a mianowicie że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do złożenia wniosku, a tym samym, że skarżący uchybił ze swej winy terminowi do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa służby.

Skarżący nie przytoczył i nie wskazał w tym zakresie żadnych innych okoliczności, które pozwalałyby na dokonanie odmiennej oceny. Zasadnie, zatem Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w S. z dnia [...], Nr [...], którym odmówiono M. P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa służby. Obowiązek przestrzegania przez organy administracji publicznej przepisów prawa procesowego, w tym i podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jak i przepisów prawa materialnego dotyczy zawsze konkretnego postępowania administracyjnego, którego przedmiot i zakres wyznacza wniosek, czy też podjęta przez organ czynność lub decyzja. Powyższe oznacza, iż nieuprawniony jest wniosek do jakiego doszedł skarżący, że ochrona jego praw oraz zachowań powinna być dokonywana kompleksowo i dotyczyć całości i wszystkich toczących się postępowań. Takiego stanowiska nie sposób zaakceptować. Czynności podejmowane przez stronę oraz organy muszą być oceniane w konkretnej sprawie, której dotyczy skarga, a nie w odniesieniu do wszelkich możliwych postępowań w wyniku zakończenia, których strona mogłaby nabyć jakieś prawa. W świetle powyższego zasadnie uznały organy, że w tej konkretnej sprawie koniecznym było dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia dokonanie oceny zachowania skarżącego, ale tylko i wyłącznie w odniesieniu do istnienia bądź nie okoliczności, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa służby, a nie całego ciągu czynności i działań podejmowanych przez skarżącego w celu wzruszenia niekorzystnego jego zdaniem orzeczenia komisji lekarskiej.

Świadectwo służby z dnia 18 lipca 2003 r. doręczone zostało na domowy adres skarżącego M. P. w dniu 19 sierpnia 2003 r. (dowód doręczenia w aktach administracyjnych). Zawierało ono właściwe pouczenie o terminie i sposobie zakwestionowania zapisów w nim zawartych. Termin do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa służby upływał z dniem 26 sierpnia 2003 r. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa służby skarżący złożył dopiero w dniu 18 marca 2005 r., a więc znacznie po upływie roku (prawie 19 miesięcy).

Strona ma uprawdopodobnić brak swej winy w dokonaniu czynności w terminie, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie, aż do wystąpienia z wnioskiem (por. Adamiak, Postępowanie administracyjne, s. 200) Uprawdopodobnienie jest czynnością procesową stwarzającą w świadomości organu orzekającego większy lub mniejszy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu. Z przytoczonych przez skarżącego okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu organy nie mogły nabrać przekonania, iż istniały okoliczności niezależne od skarżącego, które uniemożliwiały mu złożenie w terminie wniosku o sprostowanie świadectwa służby.

Podkreślić należy ponownie, iż skarżący nie powołuje się w zażalenie, ani też w skardze na żadne obiektywne okoliczności, które uniemożliwiałyby mu złożenie wniosku w terminie, a mianowicie obłożną chorobę, pozostawanie w miejscowości pozbawionej komunikacji, czy też powódź lub inną katastrofę. Obiektywny miernik staranności człowieka przejawiającego dbałość o własne interesy i życiowo ważne sprawy wymagał, aby skarżący po odebraniu świadectwa służby, bez względu na stan innych będących w toku spraw o ustalenie jego uprawnień w związku z służbą, winien zapoznać się z treścią świadectwa służby, pouczeniem oraz terminami do złożenia wniosku o jego sprostowanie i jeśli miał jakiekolwiek wątpliwości, co do prawidłowości oraz kompletności zapisów zawartych w treści świadectwa lub nie godził się z nimi, to powinien złożyć wniosek o jego sprostowanie, a nie dopiero wobec bezskuteczności podejmowanych czynności o sprostowanie protokołów warunków służby oczekiwać, że zostanie mu przywrócony z tej przyczyny termin do żądania sprostowania świadectwa służby poprzez zamieszczenie w nim danych, które pozwolą na wzruszenie orzeczenia lekarskiego.

Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy bowiem przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Tymczasem, na co wskazano powyżej, z przedstawionych okoliczności wynika, że uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej nastąpiło z winy strony. Ustalone, zatem przez organ okoliczności przemawiają za przyjęciem, że zachowanie strony, nosi znamiona winy, a co najmniej niedbalstwa. Ustalenie winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, powoduje, że organ nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu, zaś czynność procesowa podjęta przez stronę po jego upływie pozostaje bezskuteczna.

W świetle powyższego skonstatować należy, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

Mając zatem powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 ustawy o p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.