Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2083/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2,4,6
journal: Dz.U. 2010 nr 96 poz 615
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z  art. 135, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 77 par. 1, art. 80, art. 6, art. 7, art. 11, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 70 ust. 1,4, art. 87 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 92 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Adam Lipiński, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu [...] na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na stypendium naukowe dla wybitnego naukowca 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz Uniwersytetu [...] kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], mając za podstawę art. 28 ust. 2 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 615 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], odmówił Uniwersytetowi [...] Wydziałowi [...] przyznania środków finansowych na stypendium naukowe dla wybitnego młodego naukowca dr T. W.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wniosek został złożony w konkursie o stypendia naukowe dla wybitnych młodych naukowców w trybie określonym w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 września 2010 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania nagród za wybitne osiągnięcia naukowe lub naukowo-techniczne oraz stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców (Dz. U. Nr 179, poz. 1204). W postępowaniu konkursowym wniosek został oceniony przez Zespół Interdyscyplinarny, powołany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zgodnie z zarządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 czerwca 2011 r. nr 53/2011 w sprawie powołania Zespołu Interdyscyplinarnego do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców (Dz. Urz. MNiSW Nr 3, poz. 61 ze zm.). Podstawowym elementem oceny były kryteria zawarte w § 3 ust. 4 ww. rozporządzenia. W decyzji stwierdzono, że w wyniku dokonanej oceny, wniosek uzyskał 48 punktów na 100 możliwych. Zespół ustalił listę wniosków rekomendowanych do finansowania, która została zaakceptowana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Do finansowania wybrano 171 najlepszych wniosków. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego podjął decyzję o odmowie przyznania środków finansowych na stypendium naukowe dla wybitnego młodego naukowca dr T. W., bowiem Zespół Interdyscyplinarny stwierdził w swojej opinii, że dorobek naukowy kandydata dobrze rokuje, ale nie jest wybitny.

W dniu [...] grudnia 2012 r. T. W. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zawarł w nim prośbę o merytoryczne uzasadnienie przyznanej oceny w aspekcie jego wkładu w rozwój dyscypliny naukowej, którą reprezentuje. Przyznana punktacja jest, zdaniem zainteresowanego, skrajnie niesprawiedliwa, a ponadto dezawuuje zasadność prowadzonych przez niego badań oraz w negatywnym świetle stawia dotychczasowych recenzentów jego dorobku naukowego. Dokonana przez Zespół Interdyscyplinarny ocena w zakresie istotności prowadzonych badań nasuwa wątpliwości co do holistycznej analizy jego wniosku. Wskazuje również na wyraźny dysonans w zakresie uzyskanych not, bowiem, w opinii Zespołu, jego dotychczasowy dorobek naukowy został oceniony na 16 punktów (na 20 możliwych), natomiast istotność prowadzonych badań oceniono jako zerową. T. W. wniósł o wyjaśnienie, dlaczego prowadzone przez niego badania naukowe w zakresie geografii ludności, dotyczące procesów migracyjnych, były oceniane w grupie nauk przyrodniczych, a nie nauk społecznych. Stwierdził także, że jego aktywność naukowa oraz szereg działań popularyzacyjnych jest najlepszym dowodem na to, że nauka jest jego priorytetem i pasją. Natomiast pozbawienie go możliwości uzyskania środków stypendialnych sprawia, że realizacja jego dalszych badań staje się niemożliwa do przeprowadzenia. Udzielenie stypendium, choćby na okres 12 miesięcy, byłoby wyrazem zaufania dla młodego naukowca. Podniósł także, że nie ma możliwości przystąpienia do konkursu stypendialnego w 2013 r., bowiem w roku bieżącym kończy 35 lat. Realizowana wielowymiarowa współpraca międzynarodowa, przygotowane badania terenowe w R. oraz publikacje w prestiżowych czasopismach naukowych stają się niemożliwe do sfinalizowania, co w konsekwencji zbliża go do podjęcia decyzji o wycofaniu się z tworzenia polskiej nauki.

W dniu [...] grudnia 2012 r. Uniwersytet [...] Wydział [...] sformułował wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznania stypendium naukowego dla wybitnego młodego naukowca dr T. W. We wniosku podkreślono, że w powyższej decyzji doszło do niezrozumiałego dysonansu w ocenie dotychczasowego dorobku naukowego (przyznano 16 punktów na 20 możliwych) oraz stopnia wkładu w rozwój dyscypliny naukowej, ocenionego na 0 punktów. Podniesiono, że pozbawienie naukowca środków ze stypendium spowoduje, że realizacja dalszych jego badań naukowych będzie niemożliwa, co poddaje w wątpliwość także ukończenie przez niego rozprawy habilitacyjnej. Podkreślono, że w ramach przyznanych wcześniej środków stypendialnych T. W. rozliczał się z każdej otrzymanej kwoty.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku.

W motywach rozstrzygnięcia Minister wskazał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z art. 14 ust. 2 ww. ustawy o zasadach finansowania nauki, został skierowany do Zespołu Odwoławczego, który na posiedzeniu w dniu [...] grudnia 2012 r. wyraził opinię o zasadności przekazania sprawy do Zespołu Interdyscyplinarnego do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendiów dla wybitnych młodych naukowców, celem merytorycznego uzasadnienia negatywnej oceny znaczenia prowadzonych przez dr T. W. badań dla rozwoju nauki. Poszerzone uzasadnienie oceny merytorycznej wniosku, przeprowadzonej przez Zespół Interdyscyplinarny, zostało przekazane do Zespołu Odwoławczego, który na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2013 r. wyraził opinię, iż zaskarżona decyzja powinna zostać utrzymana w mocy. Zespół Odwoławczy nie dopatrzył się uchybień formalnych w ocenie wniosku i przychylił się do decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Organ podkreślił, że zaskarżona decyzja została podjęta z zachowaniem trybu i procedury określonej w ww. ustawie o zasadach finansowania nauki. Podstawowym elementem oceny były kryteria zawarte w § 3 ust. 4 ww. rozporządzenia w sprawie kryteriów i trybu przyznawania nagród za wybitne osiągnięcia naukowe lub naukowo-techniczne oraz stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców. W wyniku dokonanej oceny wniosek uzyskał 48 punktów na 100 możliwych i został sklasyfikowany na [...] pozycji listy rankingowej. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego podjął decyzję o finansowaniu wniosków, które zostały ocenione na co najmniej 90 punktów i ustalił listę 171 wniosków skierowanych do finansowania.

Powyższą decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Uniwersytet [...] Wydział [...] uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 11 w związku z art. 107 § 3 kpa, poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji okoliczności będących podstawą punktowej oceny wniosku; art. 7 kpa w związku z art. 77 kpa w związku z art. 107 § 3 kpa, poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; art. 78 kpa i art. 80 kpa w związku z art. 107 § 3 kpa, poprzez wydanie decyzji na podstawie części materiału dowodowego; art. 6 kpa, poprzez oparcie decyzji na niepublikowanych zasadach oceny wniosków, przyjętych przez Zespół oceniający, co wykracza poza kompetencję z § 3 ust. 4 ww. rozporządzenia; art. 12 kpa, art. 34 § 1 i 3 kpa, art. 36 § 1 kpa, poprzez zwłokę w rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Podniesiono także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, w tym § 3 ust. 3 w związku z § 3 ust. 1 i ust. 5 ww. rozporządzenia, poprzez błędną wykładnię, skutkującą rozpatrzeniem wniosku z zakresu badań ludnościowych w sekcji nauk przyrodniczych wobec możliwości oceny wniosku przez przedstawicieli nauk społecznych.

Uniwersytet [...] Wydział [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W motywach skargi podniesiono, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera jedynie przytoczenie sumarycznej ilości punktów, jakie w wyniku oceny uzyskał wniosek. Natomiast nie podano, jak zostały ocenione poszczególne kryteria wskazane w § 3 ust. 4 ww. rozporządzenia, przez co organ nie odniósł się w żaden sposób do przytoczonych we wniosku twierdzeń co do projektu pracy badawczej oraz oceny przebiegu kariery naukowej. Wskazano, że decyzja nie podaje miejsca wniosku skarżącego na liście rankingowej konkursu oraz informacji, ile wniosków otrzymało stypendia. Zwrócono uwagę na oceny pracy naukowej dr T. W., dokonane w ramach innych konkursów zakończonych przyznaniem Stypendium Rektora Uniwersytetu [...], Stypendium [...], Stypendium [...].

Zwrócono przy tym uwagę, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy załączono również opinię prof. dr hab. A. J., Honorowego Profesora Uniwersytetu [...] i Przewodniczącego [....], określającą zaproponowany we wniosku o stypendium temat pracy jako "niezmiernie ważny pod względem naukowym i poznawczym".

W odniesieniu do przyznanej w przedmiotowym postępowaniu oceny stopnia wkładu w rozwój nauki, stwierdzono, że jest ona szczególnie niezrozumiała wobec twierdzenia zawartego w uzasadnieniu decyzji, że prace dr T. W. nie były cytowane w literaturze międzynarodowej. W tym kontekście strona skarżąca powołała się na trzy publikacje zainteresowanego, wydane przez Stanford University, Oxford University Press, Princeton University.

Podniesiono też, że oceniany dorobek naukowy dr T. W. dotyczył badań ludnościowych w zakresie mechanizmów migracji w obszarze pogranicza [...], natomiast jego ocena dokonana została na podstawie błędnej wykładni § 3 ust. 3 ww. rozporządzenia, poprzez uznanie, że badania te należą do nauk przyrodniczych, a nie do nauk społecznych. Ponadto, zgodnie z § 3 ust. 3 ww. rozporządzenia, wnioski o przyznanie środków finansowych na stypendium naukowe powinny być ocenione przez Zespół oceniający, a nie przez jednego recenzenta, jak to wynika z uzasadnienia oceny wniosku dołączonego do opinii Zespołu Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie, przedstawiając w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumenty, jakich użył w zaskarżonej decyzji.

T. W., będący uczestnikiem niniejszego postępowania, na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu [...] kwietnia 2014 r. poparł zarzuty zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego aktu administracyjnego z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 615 ze zm.), Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego przyznaje corocznie, na podstawie złożonych wniosków, stypendia naukowe dla wybitnych młodych naukowców zatrudnionych w jednostkach naukowych i prowadzących działalność naukową. Stypendia przyznaje się na okres nie dłuższy niż 3 lata w wysokości miesięcznej nieprzekraczającej minimalnej miesięcznej stawki wynagrodzenia zasadniczego przewidzianego dla stanowiska profesora zwyczajnego zatrudnionego w uczelni publicznej.

Powyższy przepis wprawdzie statuuje wyłączną kompetencję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w zakresie przyznawania stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców, jednakże kompetencja ta nie oznacza zupełnej dowolności w tym względzie. Na Ministrze Nauki i Szkolnictwa Wyższego ciąży bowiem obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz staranne wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu rozstrzygnięcia, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej w sprawie decyzji, a czego w rozpoznawanej sprawie nie uczyniono. Uzasadnienie decyzji administracyjnej powinno stwarzać możliwość kontroli przez stronę, bądź sąd administracyjny, prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia, co ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości samej decyzji. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji czyni zawarte w niej rozstrzygnięcie dowolnym, wskazując przez to na jego arbitralny charakter. Właściwe uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie w przypadku, gdy organ odmawia przyznania stronie określonego prawa. Organ prowadzący postępowanie w sprawie o przyznanie środków stypendialnych obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności – stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dopiero ustalone w takich warunkach fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący podstawą faktyczną, niezbędną do wydania i uzasadnienia decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powinien wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, oraz wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także odnieść się do podniesionych w sprawie zarzutów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2007 r. o sygn. I SA/Wa 1098/07, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego może odmówić przyznania środków finansowych na pomoc stypendialną dla wybitnych młodych naukowców, jednakże jeśli odmawia, to powody odmowy muszą zostać szczegółowo wskazane i omówione w motywach jego decyzji.

Konieczność szczególnie starannego uzasadnienia decyzji ma zwłaszcza znaczenie w postępowaniach tego typu, jak analizowane w niniejszej sprawie, a więc w sytuacji, gdy decyzja rozstrzyga o rozdzieleniu określonego dobra, względnie deficytowego (puli stypendiów), pomiędzy konkurujące o nie strony. Zaznaczyć należy, że rozstrzygnięcie wydawane w sprawie zależy w tego typu postępowaniach nie tylko od treści samego wniosku złożonego przez stronę, ale także od tego, jak jego ocena przez organ wypada na tle wszystkich innych wniosków w danej turze (roku) rozdzielania stypendium. Przekłada się to na rolę uzasadnienia decyzji w tego typu sprawach, w szczególności w aspekcie rozumienia przez organ nieostrych materialnoprawnych kryteriów oceny wniosku strony, które musi być jej przedstawione (zob. A. Jakubowski, Współuczestnictwo konkurencyjne w postępowaniu administracyjnym, "Państwo i Prawo" 2013, nr 11, s. 60-61).

W rozpoznawanej sprawie Minister nie uczynił zadość obowiązkowi przedstawienia wyczerpującego, realnego, przekonującego uzasadnienia decyzji, godząc tym samym w dyspozycję art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 kpa. Z przepisów tych wynika, że organ administracji, działając na podstawie przepisów prawa i stojąc na straży praworządności, ma obowiązek podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, uwzględniając przy tym interes społeczny oraz słuszny interes obywateli, i prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (co wyrażać ma się m.in. w ich należytym i wyczerpującym informowaniu o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, oraz w udzielaniu stronom wskazówek w tym zakresie), wyjaśniając stronie postępowania zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy, co w szczególności zobowiązany jest uczynić w wyczerpującym uzasadnieniu faktycznym i prawnym podejmowanej w sprawie decyzji administracyjnej.

Z uzasadnień wydanych w kontrolowanej przez Sąd sprawie decyzji nie wynika, dlaczego przedmiotowy wniosek o przyznanie stypendium naukowego dla wybitnego młodego naukowca uzyskał 48 punktów na 100 możliwych. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie, a nie wyjaśniając jej w decyzji, organ naruszył art. 107 § 3 kpa. Ani Zespół Interdyscyplinarny powołany do oceny wniosków, ani Zespół Odwoławczy, ani sam Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie uzasadnili w jakikolwiek sposób, dlaczego poziom prowadzonych badań naukowych T. W., jego dotychczasowy dorobek naukowy, stopień, w jakim prowadzone przez niego badania stanowią wkład w rozwój dyscypliny naukowej, czy też udział w realizacji projektów międzynarodowych – zostały ocenione na 48 punktów. Czyni to dokonaną w sprawie ocenę arbitralną. Adresat decyzji nie jest w stanie w żaden sposób ustalić, co sprawiło, że przedstawiony we wniosku dorobek naukowy został tak, a nie inaczej, oceniony. Zaskarżona decyzja nie posiada również wskazania, czego zabrakło w dorobku naukowym zainteresowanego, aby został on oceniony wyżej – większą ilością punktów. O ile masowy charakter wydawanych rozstrzygnięć może być argumentem za bardziej zwięzłym uzasadnieniem decyzji wydanej w I instancji, o tyle Sąd nie znajduje żadnych argumentów, które przemawiałyby za odstąpieniem od konieczności dogłębnego przeanalizowania materiału dowodowego i wyczerpującego uzasadnienia oceny dorobku naukowego, dokonywanej w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Brak szczególnie wnikliwej analizy przez organ materiału dowodowego w sprawie narusza art. 77 § 1 kpa.

Porównanie decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] z jego decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w sposób dobitny uwidacznia, że wydając decyzję na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w istocie organ ograniczył się – po ponownej ocenie dorobku T. W. – do powtórzenia treści swojej wcześniejszej decyzji. Zdaniem Sądu, świadczyć to może o pozorności działania organu, godzącej w zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 kpa w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W świetle art. 8, art. 9, art. 11 w związku z art. 107 § 3 kpa, organ miał obowiązek odnieść się do zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów i argumentacji, czego w sprawie nie uczynił, naruszając tym samym przywołane normy.

Minister w motywach decyzji wskazuje, że Zespół Odwoławczy nie stwierdził uchybień w zakresie zgodności procedury rozpatrywania i przyznawania środków na finansowanie stypendiów naukowych z przepisami ww. ustawy o zasadach finansowania nauki i kryteriami oceny wniosków, zawartymi w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 września 2010 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania nagród za wybitne osiągnięcia naukowe lub naukowo-techniczne oraz stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 422).

Uzasadnienie decyzji nie zawiera jednak oceny osiągnięć naukowych, dokonywanej przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, który jest przecież organem wydającym decyzję (organem nie jest Zespół Interdyscyplinarny ani Zespół Odwoławczy), jak również nie wiadomo w świetle decyzji, dlaczego dorobek naukowy – wymieniony we wniosku – nie stanowi dorobku dającego podstawę do przyznania środków finansowych, co jest zagadnieniem kluczowym dla rozstrzyganej sprawy. Organ w decyzji wydawanej na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany był do zindywidualizowanego odniesienia się do poszczególnych elementów dorobku naukowego T. W., a następnie precyzyjnego wyjaśnienia, dlaczego – w ocenie organu – dorobek ten zasługuje na przyznaną ilość punktów. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego miał możliwość wyraźnego określenia, jakich informacji oczekuje od Zespołu Odwoławczego, i co w dorobku naukowym zainteresowanego uznaje za godne premiowania odpowiednią ilością punktów, a czego w tym dorobku nie premiuje punktowo.

W istocie, jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ w całości oparł się w sprawie – wydając zaskarżone rozstrzygnięcie oraz je poprzedzające – na ocenie wniosku skarżącego, dokonanej przez Zespół Interdyscyplinarny powołany do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców.

Wspomniany Zespół Interdyscyplinarny został powołany zarządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 czerwca 2011 r. nr 53/2011 w sprawie powołania Zespołu Interdyscyplinarnego do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców (Dz. Urz. MNiSW Nr 3, poz. 61 ze zm.). Podstawę powołania ww. Zespołu stanowił art. 52 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o zasadach finansowania nauki. Do zadań Zespołu, w myśl § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie kryteriów i trybu przyznawania nagród za wybitne osiągnięcia naukowe lub naukowo-techniczne oraz stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców, należy ocenianie wniosków, celem wyłonienia kandydatów do stypendium.

Przy ocenie wniosków Zespół bierze pod uwagę: poziom prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych; dotychczasowy dorobek naukowy, w tym nagrody i wyróżnienia krajowe i zagraniczne; dotychczasowy dorobek w zakresie zastosowań praktycznych badań naukowych lub prac rozwojowych, szczególnie zgłoszenia patentowe, uzyskane patenty, a także inne formy wdrażania wyników badań naukowych lub prac rozwojowych w praktyce; znaczenie prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych dla realizacji celów polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa; stopień, w jakim prowadzone badania stanowią istotny wkład w rozwój danej dyscypliny naukowej; prawidłowość wykorzystania przez kandydata wcześniej przyznanych środków finansowych na badania naukowe lub prace rozwojowe; udział w realizacji projektów międzynarodowych, w tym projektów współfinansowanych z funduszy Unii Europejskiej; udział w stażach i stypendiach zagranicznych (§ 3 ust. 4 pkt 1-8 ww. rozporządzenia).

Zespół, po przeprowadzeniu oceny wniosków w grupach tematycznych, przedstawia Ministrowi listę wniosków rekomendowanych do przyznania stypendium, ze wskazaniem jego miesięcznej wysokości oraz okresu, na który przyznaje się stypendium (§ 3 ust. 5 ww. rozporządzenia).

W niniejszej sprawie Zespół Interdyscyplinarny dokonywał oceny wniosków na podstawie kryteriów z obszaru nauk przyrodniczych. Zgodnie z § 7 ww. zarządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 czerwca 2011 r. nr 53/2011, Zespół Interdyscyplinarny oceniał wnioski, przyznając im punkty w skali od 0 do 100 punktów. Zespół przyznawał, w zależności od rangi osiągnięć, od 0 do 20 punktów za każde osiągnięcie w wyżej wymienionych kategoriach, co wynika z formularza oceny punktowej wniosku o przyznanie stypendium naukowego dla wybitnego młodego naukowca w grupie nauk przyrodniczych. Na ostateczną liczbę punktów branych pod uwagę przy kwalifikowaniu do przyznania stypendium składała się suma liczby punktów przyznanych za daną kategorię osiągnięć.

Jak wynika z uzasadnień decyzji organu z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], jak i decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] – wiodącą rolę przy ich wydawaniu miała ocena wniosku T. W., dokonana przez Zespól Interdyscyplinarny oraz Zespół Odwoławczy. To Zespół Interdyscyplinarny ustalił punktację na poziomie 48 punktów, która została zaakceptowana przez Zespół Odwoławczy po uzyskaniu rozszerzonego uzasadnienia oceny merytorycznej wniosku.

Mając powyższe na względzie, po pierwsze, dostrzec należy, że wspomniane Zespoły są organami doradczymi Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wykonującymi zadania poruczone przepisami ww. ustawy i ww. rozporządzenia. Analiza przyjętych rozwiązań normatywnych w stosunku do przepisów kpa świadczy, że Zespoły te są zespołami ekspertów posiadających wiadomości specjalne, którzy powinni być traktowani na gruncie prowadzonego postępowania jak biegli, o których mowa w art. 84 kpa. Ich ocena nie może jednak zastępować oceny organu, który nie jest bezwzględnie związany przedłożonym przez Zespół rankingiem. W innym bowiem przypadku, organ nie mógłby zmienić wydanej przez siebie decyzji w postępowaniu odwoławczym na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co godziłoby w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 15 kpa, jak również wydać decyzji o przyznaniu stypendium po uchyleniu decyzji przez sąd administracyjny, co z kolei naruszałoby prawo jednostki do skutecznej drogi sądowej – art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 ustawy zasadniczej. Organ, korzystając z rankingu wniosków i ich uszeregowania, powinien zatem dokonać własnej weryfikacji wniosku w kontekście przedłożonej przez Zespół jego oceny, gdyż to Minister – a nie Zespół Interdyscyplinarny czy też Zespół Odwoławczy – stosownie do art. 28 ust. 2 ww. ustawy o zasadach finansowania nauki, prowadzi postępowanie i wydaje decyzję w sprawie. Analiza treści uzasadnień wydanych decyzji wskazuje, że organ uchybił obowiązkowi sformułowania własnej oceny w kontekście przyznanej punktacji.

Oparcie się przez organ na ocenie wniosku dokonanej przez Zespół, który przyznaje punktację według własnych reguł na podstawie zarządzenia, wskazuje w istocie, że Minister nieprawidłowo realizuje delegację ustawową. Przepis art. 28 ust. 6 ww. ustawy o zasadach finansowania nauki przyznaje Ministrowi upoważnienie do określenia, w drodze rozporządzenia, kryteriów i trybu przyznawania nagród za wybitne osiągnięcia naukowe lub naukowo-techniczne oraz stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców, w tym:

1) kryteriów i sposobu:

a) oceny wniosków o przyznanie nagrody,

b) oceny wniosków o przyznanie stypendium naukowego,

c) rozliczania środków finansowych przyznanych na stypendia naukowe, w tym umarzania lub odraczania spłaty i rozkładania na raty należności finansowych,

2) wzorów wniosków o przyznanie nagrody i o przyznanie stypendium naukowego

- przy uwzględnieniu wyróżniającego poziomu badań i osiągnięć w skali krajowej i międzynarodowej. Na podstawie tej delegacji ustawowej wydane zostało ww. rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 września 2010 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania nagród za wybitne osiągnięcia naukowe lub naukowo-techniczne oraz stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców. Analiza treści wymienionego przepisu unaocznia, że materia ujęta w § 7 ww. zarządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 czerwca 2011 r. nr 53/2011 mieści się w zakresie "kryteriów i trybu przyznawania stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców", w tym "sposobu oceny wniosków". Oznacza to, że treść ww. zarządzenia w zakresie sposobu oceny i ustalania punktacji normuje zagadnienia, które – w świetle cyt. art. 28 ust. 6 ww. ustawy o zasadach finansowania nauki – powinny być uregulowane w przywołanym rozporządzeniu (np. w postaci załącznika do niego). Treści rozporządzenia nie może zastępować zarządzenie, bowiem przepis art. 52 ust. 4 ww. ustawy o zasadach finansowania nauki pozwala Ministrowi na uregulowanie, w drodze zarządzenia, jedynie zadań, składu i trybu pracy Zespołów (Interdyscyplinarnego i Odwoławczego), przy uwzględnieniu rodzaju i zakresu spraw objętych zadaniami tych Zespołów. Natomiast sposób oceny wniosków i przyznawana punktacja nie wchodzi w zakres, jaki ustawodawca pozwala określić mocą zarządzenia, o którym mowa w tym przepisie. Kwestie te powinny być bowiem ujęte w rozporządzeniu i to na ich podstawie powołany Zespół Interdyscyplinarny przeprowadzałby ocenę wniosków pod kątem wymaganych kryteriów i przyznawałby stosowną liczbę punktów. Określony, w drodze rozporządzenia, sposób oceny wniosków i przyznawana punktacja za poszczególne kryteria oceny pozwoliłyby zawczasu wszystkim zainteresowanym podmiotom na zaznajomienie się ze stawianymi wymogami, a przez to umożliwiłyby im odpowiednie przygotowanie kierowanych do Ministra wniosków.

Zarządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 czerwca 2011 r. nr 53/2011 określa kryteria punktowe, a przez to wprowadza sposób oceny wniosków, co oznacza, że zawiera normy abstrakcyjne i generalne, które wiążą osoby niepodlegające ani służbowo, ani organizacyjnie organowi, pragnące uzyskać wsparcie finansowe w postaci stypendium.

Powyższy charakter prawny przedmiotowego zarządzenia, jako aktu wewnętrznego, z którego wyprowadzane są skutki prawne na zewnątrz, wymaga uwagi w kontekście źródeł prawa. Katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego, stosownie do art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, jest zamknięty (K. Działocha, w: Konstytucyjny system źródeł prawa w praktyce, red. M. Szmyt, Warszawa 2005). Nie ma w nim miejsca na określanie treści aktów prawnych kierowanych do jednostek znajdujących się w relacji zewnętrznej względem organu – za pomocą wewnętrznych zarządzeń.

Tymczasem ww. zarządzenie określa sposób punktowania i determinuje w praktyce ocenę wniosków o stypendium, a co za tym idzie – decyzję organu w przedmiocie rozdzielenia puli stypendiów w danym roku. W istocie oznacza to, że ww. zarządzenie stanowi realną podstawę określającą w rzeczywistości treść decyzji organu w przedmiotowej sprawie.

Jakkolwiek Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego posiadał podstawy prawne do wydania decyzji w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, a zatem jego rozstrzygnięcia nie są obarczone wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, to nie może być uznana za prawidłową sytuacja, gdy decyzja ta jest determinowana aktem wewnętrznym, który w istocie wpływa na realizację praw jednostek. Celem zaś zamknięcia katalogu źródeł prawa było doprowadzenie do stanu, w którym prawa i obowiązki obywateli są określane tylko przez akty powszechnie obowiązujące, uchwalane przez demokratycznie wybranych przedstawicieli w trybie ustalonym konstytucyjnie i ustawowo. Oczywiście Minister nie jest związany punktacją Zespołu, niemniej jednak – jak wynika ze sprawy – organ przyjmuje dokonaną przez Zespół ocenę wniosków za własną.

Należy zaznaczyć, że stosownie do art. 92 ust. 2 Konstytucji RP, organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazać swoich kompetencji w tym zakresie innemu organowi. Nie chodzi tu tylko o delegowanie kompetencji na inny organ w celu wydania rozporządzenia, ale także o niedopuszczalność normowania danej materii – zastrzeżonej do uregulowania w drodze rozporządzenia – w drodze aktu wewnętrznego. Zagadnienie to ma istotne znaczenie z punktu widzenia urzeczywistniania konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 ust. 1 Konstytucji RP) i równego, powszechnego dostępu do wykształcenia (art. 70 ust. 4 Konstytucji RP).

Przedstawione uchybienia rzutują na legalność podjętych w sprawie decyzji, stwarzając podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Organ dopuścił się w sprawie licznych nieprawidłowości w aspekcie proceduralnym. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone pobieżnie. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji nie przedstawiają argumentacji organu w odniesieniu do ocenianego dorobku naukowego zainteresowanego, w szczególności nie określają, dlaczego Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w dany sposób ocenił dorobek T. W., w tym pozbawione są szczegółowego odniesienia się do konkretnych, przedstawionych przez niego osiągnięć. Ponadto, zaskarżona decyzja nie zawiera odniesienia się do zarzutów i uwag podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wady te uniemożliwiają Sądowi analizę zastosowania przez organ przepisów materialnoprawnych w sprawie, gdyż dokonana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego ich subsumpcja nie jest możliwa do prześledzenia na podstawie uzasadnień wydanych w niej decyzji.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione względy, uznając skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.

Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zasądził od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz skarżącego Uniwersytetu [...] Wydziału [...] kwotę 200 zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi.