Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 203/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 5b
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 15 marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15.03.2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej: Dyrektor IAS w Opolu), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.) [dalej: K.p.a.] i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018r., poz. 1314 ze zm.) [dalej: u.p.e.a.] - po rozpoznaniu zażalenia W. B. (dalej jako: skarżący, strona, zobowiązany) na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu Inspektorat w Kędzierzynie - Koźlu z dnia 12.09.2018r. w sprawie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 25.04.2018r. o numerach: od [...] do [...] - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu Inspektorat w Kędzierzynie - Koźlu prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 25.04.2018r. o numerach: od [...] do [...]. Zobowiązany odpowiada jako osoba trzecia na mocy decyzji z dnia 18.01.2013r. za zaległości A Sp. z o. o. z tytułu: składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 2011 r. do listopada 2012r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2011 r. do kwietnia 2012r., za czerwiec 2012r. oraz od września 2012r. do listopada 2012r.

Zawiadomieniem z dnia 25.04.2018r. doręczonym pracodawcy skarżącego w dniu 02.05.2018r. organ egzekucyjny dokonał, na podstawie art. 72 § 1 u.p.e.a. zajęcia wynagrodzenia za pracę strony w B Sp. z o. o. i z tym dniem, zgodnie z art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a., nastąpiło wszczęcie egzekucji administracyjnej.

Odpis tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia za pracę w B Sp. z o. o. doręczono zobowiązanemu w dniu 08.05.2018r.

Skarżący pismem z dnia 10.05.2018r. wniósł zarzuty na prowadzenie egzekucji administracyjnej, żądając umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] oraz uchylenia dokonanego na podstawie zawiadomienia z dnia 25.04.2018r. zajęcia wynagrodzenia za pracę. Jako podstawę zarzutów przywołał art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wskazując na przedawnienie egzekwowanych należności. Według strony egzekwowane należności uległy przedawnieniu wobec dłużnika pierwotnego tj. A Sp. z o. o., wobec czego nie mogą być egzekwowane zarówno od płatnika jak i od niego jako osoby trzeciej.

W dniu 20.06.2018r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu Inspektorat w Kędzierzynie - Koźlu wydał postanowienie, którym uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione.

Postanowienie powyższe zostało uchylone postanowieniem z dnia 8.08.2018r. przez Dyrektora IAS w Opolu na skutek zażalenia skarżącego.

Dyrektor IAS wyjaśnił, że organ egzekucyjny powinien zbadać kwestię przedawnienia przedmiotowych należności, tj. zgromadzić materiał dowodowy w tym zakresie i przeanalizować odpowiednie przepisy.

Na skutek powyższego, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu Inspektorat w Kędzierzynie - Koźlu w dniu 12.09.2018r. wydał postanowienie uznając wniesione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie wyżej wskazanych tytułów wykonawczych za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu wskazał na zapisy dotyczące przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ich zmiany na przestrzeni lat. Należności dłużnika pierwotnego wymagalne były przed dniem 01.01.2012r. Nowe uregulowania prawne (obowiązujące od 1.01.2012 r.) przewidują 5-letni termin przedawnienia z tym, że jego bieg liczy się od dnia 1.01.2012r. Natomiast na mocy art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019r. poz. 300 ze zm. - zwanej dalej "u.s.u.s."), wdrożenie postępowania egzekucyjnego i doręczenie dłużnikowi tytułów wykonawczych powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia, aż do momentu zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny podkreślił, iż wobec płatnika A Sp. z o. o. było prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zawiesiło bieg terminu przedawnienia, w związku z czym przedawnienie należności wobec dłużnika pierwotnego nie nastąpiło. Przedstawił tabelę zawierającą wyszczególnienie okresów składkowych objętych tytułami wykonawczymi o numerach: od [...] do [...] wraz z podaniem należnej za każdy okres kwoty, numerów tytułów wykonawczych stanowiących pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności, datę ich doręczenia i datę zakończenia prowadzonych na ich podstawie postępowań egzekucyjnych tj. dzień zawieszenia oraz wznowienia biegu terminu przedawnienia należności wobec dłużnika pierwotnego, a także aktualną datę przedawnienia składek. Powołał przepis art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018r., poz. 800 ze zm. - zwaną dalej "o.p."), regulujący kwestie wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej i przeniósł go na grunt niniejszej sprawy wskazując, iż decyzja ustalająca wysokość zadłużenia skarżącego, jako ówczesnego prezesa zarządu A Sp. z o. o. odpowiedzialnego za zobowiązania składkowe Spółki, została wydana prawidłowo w dniu 18.01.2013r., czyli przed upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość pierwotna. W związku z powyższym mogła ona stanowić podstawę do wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych i wszczęcia na ich podstawie postępowania egzekucyjnego. Odnośnie wymagalności należności wynikających z decyzji z dnia 18.01.2013r., organ wskazał na przepis art. 24 pkt 5d u.s.u.s. na mocy którego przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Stwierdził, iż należności nie przedawniły się i są wymagalne, a wystawienie ww. tytułów wykonawczych było zasadne i zgodne z prawem.

Pismem z dnia 26.09.2018r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 12.09.2018r.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów u.p.e.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich podniesionych zarzutów. Zobowiązany podkreślił, że egzekwowane należności wygasły i wobec tego nie istnieją. Natomiast wierzyciel po raz kolejny nie odniósł się do zarzutu przedawnienia przedmiotowych zobowiązań wobec dłużnika pierwotnego tj. A Sp. z o. o. Zdaniem strony wskazane przez organ egzekucyjny daty zakończenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika pierwotnego są błędne, a należności A Sp. z o. o. przedawniły się, co wynika wprost z uregulowań art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Skarżący podniósł, iż przedawnienie zobowiązań wobec dłużnika pierwotnego oznacza ich wygaśnięcie względem osoby trzeciej, a co za tym idzie bezprzedmiotowość decyzji przenoszącej na niego, jako ówczesnego prezesa zarządu Spółki, odpowiedzialność za zaległości składkowe Spółki. Zobowiązany nie zakwestionował faktu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania wobec dłużnika pierwotnego na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s., jednak jego zdaniem postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec płatnika zostało zakończone w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji administracyjnej i wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, co przywróciło bieg terminu przedawnienia, a należności wobec A Sp. z o. o. przedawniły się nawet przy uwzględnieniu okresu zawieszenia. Wierzyciel nie podał w zaskarżonym postanowieniu dokładnego okresu, w jakim biegł termin przedawnienia od dnia 1.01.2012r. oraz okresów jego zawieszenia. Data zakończenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika pierwotnego, tj. 9.04.2018r. jest błędna i została dowolnie przyjęta przez organ egzekucyjny. Zdaniem strony postępowanie egzekucyjne kończy się w momencie wyegzekwowania należności lub gdy wyczerpane zostaną możliwości prawne jej wyegzekwowania, co miało miejsce już w dniu 18.01.2013r., kiedy wydana została decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej, w której stwierdzono bezskuteczność egzekucji administracyjnej wobec dłużnika pierwotnego. Po wskazanej wyżej dacie nie wykonywano żadnych innych czynności egzekucyjnych, tak więc według zobowiązanego, od tego dnia ponownie rozpoczął się bieg termin przedawnienia należności składkowych, które uległy przedawnieniu przed wystawieniem przedmiotowych tytułów wykonawczych. W tym stanie rzeczy należności wobec A Sp. z o. o. przedawniły się najpóźniej w dniu 18.01.2018r., w związku z czym wygasły i nie istnieją. Nie można ich egzekwować zarówno od dłużnika pierwotnego, jak i od osoby trzeciej. Zdaniem zobowiązanego, wierzyciel nie może dowolnie ustalać daty zakończenia postępowania egzekucyjnego, gdyż prowadziłoby to do sytuacji, w której należności nigdy by się nie przedawniały.

Dyrektor IAS w Opolu w ramach postępowania uzupełniającego pismem z dnia 9.11.2018r. oraz pismem z dnia 9.01.2019r. wystąpił do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z prośbą o sporządzenie szczegółowego sprawozdania z analizy przedawnienia należności u podmiotu głównego, tj. A Sp. z o.o. oraz uzupełnienie akt sprawy o dokumentację potwierdzającą zawieszenie biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności wobec dłużnika pierwotnego.

W dniu 23.11.2018r. oraz w dniu 25.01.2019r. do organu odwoławczego wpłynęła odpowiedź Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu zawierająca zestawienie danych z analizy przedawnienia należności u podmiotu głównego, tj. A Sp. z o. o. oraz potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie wymaganych dokumentów.

Opisanym na wstępie postanowieniem Dyrektor IAS w Opolu utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 12.09.2018 r.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 116 § 1 o.p. w związku z art. 31 u.s.u.s za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wydana, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, upłynęło 5 lat.

Zobowiązany odpowiada jako osoba trzecia na mocy decyzji z dnia 18.01.2013r. za zaległości A Sp. z o. o. z tytułu: składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 2011 r. do listopada 2012r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2011 r. do kwietnia 2012r., za czerwiec 2012r. oraz od września 2012r. do listopada 2012r.

Mając na uwadze powyższe uregulowania oraz fakt, iż powstanie należności wobec dłużnika pierwotnego datuje się na lata 2011- 2012, organ stwierdził, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej z dnia 18.01.2013r. została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wyjaśnił, że w odniesieniu do należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej stosuje się regulacje art. 24 ust. 5d u.s.u.s., zgodnie z którymi ich przedawnienie następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. W ślad za przepisami art. 24 ust. 5d u.s.u.s. zobowiązanie przedawniłoby się z końcem 2018r., jednak w wyniku zastosowania w dniu 25 kwietnia 2018r. skutecznego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącego w B Sp. z o. o., o którym zobowiązany został zawiadomiony w dniu 08.05.2018r., bieg terminu przedawnienia został przerwany, a po przerwaniu biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny (na podstawie art. 31 u.s.u.s. zastosowanie ma przepis art. 70 § 4 o.p. w związku z art. 118 o.p. - por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25.01.2017r., sygn. akt III SA/Wr 1238/16). Zatem egzekwowane zobowiązania wynikające z decyzji z dnia 18.01.2013 r. w stosunku do osoby trzeciej nie przedawniły się i są wymagalne.

Kluczową dla sprawy jest kwestia przedawnienia zobowiązania wobec dłużnika pierwotnego oraz wpływu tego faktu na odpowiedzialność osoby trzeciej, gdyż w wyniku przedawnienia należności wobec dłużnika pierwotnego decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej traci swoje podstawy i staje się bezprzedmiotowa. Przepisy art. 118 oraz art. 107 o.p. ustanawiają zasadę, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej nie może być wydana lub egzekwowana, jeśli przed jej wydaniem lub po jej wydaniu zobowiązanie podatkowe płatnika, za którego długi odpowiada osoba trzecia (członek zarządu), ulegnie przedawnieniu. Nie może być tak, aby osoba trzecia odpowiadała za przedawnione zobowiązania płatnika, tj. za zobowiązanie, które wygasło wskutek przedawnienia, albowiem zobowiązanie osoby trzeciej ma charakter akcesoryjny i wygaśnięcie zobowiązania pierwotnego powoduje wygaśniecie zobowiązania osoby trzeciej. Dotyczy to również sytuacji, gdy nie upłynął jeszcze termin przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej.

Przedmiotowa egzekucja dotyczy składek za okres od czerwca 2011 r. do listopada 2012r. Biorąc pod uwagę obowiązujące uregulowania dotyczące kwestii przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne tj. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. organ stwierdził, że należności z tytuły składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat (wcześniej obowiązywał 10 - letni okres przedawnienia), licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6, przy czym w odniesieniu do należności wymagalnych przed dniem 1.01.2012r., ich bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1.01.2012r. Reasumując, zarówno do składek z 2011 r., jak i 2012r. zastosowanie ma 5-letni okres przedawnienia, z tym, że w odniesieniu to tych pierwszych liczony on jest od dnia 01.01.2012r. W związku z tym bieg terminu przedawnienia składek wymagalnych w 2011r. pierwotnie upływał z dniem 1.01.2017r., natomiast składek wymagalnych w 2012r., kolejno licząc 5 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. Jednak na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania. Wobec płatnika A Sp. z o. o. prowadzone było postępowanie egzekucyjne, a pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek o której dłużnik został zawiadomiony, a tym samym zawieszającą bieg terminu przedawnienia było doręczenie tytułu wykonawczego (przykładowo dla składki za czerwiec 2011r., datą zawieszenia biegu terminu przedawnienia jest był dzień 16 września 2011r.). Natomiast dniem zakończenia postępowania egzekucyjnego był dzień wydania w dniu 9.04.2018r. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Zatem termin przedawnienia biegnie dalej od dnia następnego. W związku z tym, iż bieg terminu przedawnienia składek wymagalnych w 2011 r. liczony jest od dnia 1.01.2012r., przy uwzględnieniu okresu ich zawieszenia, aktualny termin przedawnienia przypada na dzień 10.04.2023r. (analogicznie dla każdego kolejnego okresu; szczegółowe wyliczenia w tym zakresie oraz wskazanie daty zawieszenia i wznowienia biegu terminu przedawnienia dla każdego ze spornych okresów zawiera zamieszczona przez organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia 12.09.2018r., tabela). W świetle powyższych ustaleń organ stwierdził, że nie ma podstaw do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia zajęcia wynagrodzenia za pracę z dnia 25.04.2018r. w związku z przedawnieniem dochodzonych należności wobec dłużnika pierwotnego, ponieważ w zawieszenia biegu terminu przedawniania składek za okres od czerwca 2011 r. do listopada 2012r. są one nadal wymagalne.

W odniesieniu do powołanych przez skarżącego argumentów, iż stwierdzenie bezskuteczności egzekucji jest jednoznaczne z zakończeniem postępowania egzekucyjnego i rozpoczęciem dalszego biegu terminu przedawnienia – organ zauważył, że bezskuteczność egzekucji rozumiana jako brak możliwości przymusowego zaspokojenia wierzyciela publicznoprawnego w toku wszczętej i przeprowadzonej przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki może być wykazana nie tylko na podstawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ale także w inny sposób. Bezskuteczność egzekucji stwierdza się na podstawie okoliczności wynikających z czynności przeprowadzonych w postępowaniu egzekucyjnym. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, jest to stan obiektywny, wynikający z braku majątku, który sprawia, że potencjalna egzekucja nie pozwoliłaby zaspokoić wierzytelności w całości lub w części. Znajduje to potwierdzenie zarówno w wykładni językowej art. 116 § 1 o.p., z którego nie wynikają żadne wymogi co do formalnego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, jak i wykładni systemowej, opartej na analizie art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. Okoliczność nieuzyskania w toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, czyli faktyczna bezskuteczność egzekucji, nie stanowi obligatoryjnej, a jedynie fakultatywną przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Egzekucji nie prowadzi się dla samej egzekucji, a więc tym bardziej dla uzyskania formalnego stwierdzenia jej bezskuteczności, lecz celem spieniężenia majątku spółki i zaspokojenia wierzyciela. Stwierdzenie przez organ egzekucyjny bezskuteczności egzekucji powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, nie musi jednak dojść do formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego, wystarczy, że organ - na podstawie zebranych w jego toku dowodów - wykaże, że kontynuowanie egzekucji nie może przynieść żadnych pozytywnych rezultatów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2013r., sygn. akt II UK 329/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 04 listopada 2015r., sygn. akt II FSK 2371/13).

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny przeprowadził postępowanie, w wyniku którego nie ustalono żadnych składników majątkowych Spółki w postaci nieruchomości lub ruchomości, z których możliwe byłoby przeprowadzenie egzekucji. Ponadto, egzekucja prowadzona z rachunku bankowego płatnika nie doprowadziła do zaspokojenia wierzyciela. Prowadzone czynności pozwoliły na stwierdzenie bezskuteczności egzekucji i stanowiły podstawę do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości składkowe Spółki. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji nie jest jednoznaczne z zakończeniem postępowania egzekucyjnego. Zatem organ egzekucyjny prawidłowo wskazał, jako datę wznowienia biegu terminu przedawnienia dzień 9.04.2018r., czyli dzień wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a nie jak błędnie uznaje strona dzień wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, wskazującej na bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki.

Organ przyjął tym samym, że należności zarówno w stosunku do dłużnika pierwotnego, jak i osoby trzeciej nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Natomiast tytuły wykonawcze z dnia 25.04.2018r. o numerach od: [...] do [...] wystawione zostały prawidłowo w oparciu o ważną decyzję ustalającą wysokość zadłużenia skarżącego, jako ówczesnego prezesa zarządu, odpowiedzialnego za zobowiązania składkowe firmy A Sp. z o.o. W związku z powyższym zgodne z prawem uznano dokonane na podstawie ww. tytułów wykonawczych zajęcie wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w B Sp. z o.o.

We wniesionej skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS w Opolu oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 12.09.2018 r. i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

Podniósł zarzuty:

1. błędnej wykładni art. 24 ust. 5 b u.s.u.s., w konsekwencji czego błędnie przyjęto, że należności objęte powyższymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu;

2. naruszenia art.59 § 2 u.p.e.a. i art. 28 ust.3 pkt 6 u.s.u.s. i nie zastosowania tych przepisów w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu wskazał na treść przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i podniósł, że zobowiązania obciążające płatnika A sp. z o.o. uległy przedawnieniu. Przedawnienie tych zobowiązań oznacza ich wygaśnięcie i wobec tego decyzja o odpowiedzialności strony za te zobowiązania stała się bezprzedmiotowa i nie może stanowić podstawy egzekwowania składek.

Odwołując się do treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s. zaznaczył, że przedawnienie zobowiązań wobec A sp. z o.o. nastąpiło, nawet przy wyłączeniu z okresu ich przedawnienia okresu zawieszenie jego biegu. W odniesieniu do należności za 2011 r., bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu 1.01.2012 r. Już w decyzji z dnia 18.01.2013 r. o ustaleniu skarżącego za przedmiotowe należności, stwierdzono, że egzekucja przeciwko A stała się bezskuteczna. Ponieważ po tej dacie nie wykonywano żadnych innych czynności, postępowanie egzekucyjne przeciwko A sp. z o.o. zostało zakończone. Według skarżącego rozpoczął się zatem dalej bieg okresu przedawnienia należności A sp. z o.o. i zakończył się przed wydaniem przeciwko niemu tytułów wykonawczych. W tym stanie rzeczy należności A sp. z o.o. przedawniły się najpóźniej w dniu 18.01.2018 r.

Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że po wydaniu w dniu 9.04.2018 r. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przeciwko A sp. z o.o. okres przedawnienia zobowiązań, o których mowa wyżej, kończy się w dniu 10.04.2023 r., a więc po kolejnych 5 latach liczonych od dnia 10.04.2018 r.

Takie stanowisko jest w oczywisty sposób sprzeczne z brzmieniem art. 24 ust. 5 b u.s.u.s., który nie przewiduje przerwania biegu przedawnienia przez pierwszą czynność egzekucyjną i rozpoczęcie biegu przedawnienia na nowo. Z tego przepisu wynika wprost, że termin przedawnienia wydłuża się tylko o okres od pierwszej czynności egzekucyjnej do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Należy zatem przy obliczaniu terminu przedawnienia uwzględniać okres od dnia wymagalności do dnia wykonania tej czynności wobec dłużnika, a następnie okres od dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Nie ulega wątpliwości, że egzekucja prowadzona wobec A sp. z o.o. stała się bezskuteczna co najmniej od dnia 18.01.2013 r. kiedy wydano wobec skarżącego decyzje o odpowiedzialności za zobowiązania składkowej A sp. z o.o. jako osoby trzeciej.

W ocenie strony w zaskarżonym postanowieniu nie wyciągnięto właściwych wniosków. Wprawdzie powołano się na przepis art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a., który przewiduje m.in. umorzenie postępowania egzekucyjnego w razie stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej niż wydatki egzekucyjne, ale uznano, że nie ma to znaczenia w sprawie, gdyż postępowanie egzekucyjne jest zakończone dopiero w dniu 9.04.2018 r., w którym to dniu wydano postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

W świetle art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. zakończenie postępowania egzekucyjnego, które kończy zawieszenie biegu przedawnienia, nie oznacza jedynie umorzenie tego postępowania dokonane postanowieniem organu egzekucyjnego.

W sprawie przez okres co najmniej od dnia 18.01.2013 r. nie wykonano żadnej czynności egzekucyjnej w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko A sp. z o.o. Już co najmniej od tego dnia oczywiste było, że w tym postępowaniu nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Zaistniały zatem przesłanki do umorzenia z tego powodu postępowania egzekucyjnego, co oznacza zakończenie postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny zdecydował się na wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego dopiero w dniu 9.04.2018 r. Wydanie takiego postanowienia nie jest w świetle art. 59 § 2 u.p.e.a. obowiązkowe. Już to świadczy, że postanowienie to nie może być jedynym sposobem uznania, że postępowanie egzekucyjne jest zakończone i zakończył się zgodnie z art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. okres zawieszenia bieg przedawnienia zobowiązań z tytułu ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. Przyjęcie takiego poglądu oznaczałoby, że o zakończeniu postępowania egzekucyjnego, a tym samym o terminie, w którym zakończy się przedawnienie decydowałby wierzyciel umarzając lub nie postępowanie egzekucyjne i decydując o czasie tego umorzenia.

Wierzyciel nic może dowolnie ustalać, kiedy postępowanie egzekucyjne wobec A sp. z o.o. zostało zakończone, ile wynosił będzie okres zawieszenia biegu przedawnienia i kiedy wobec tego nastąpi przedawnienie należności wobec tej spółki. W takiej sytuacji zakończenie biegu przedawnienia uzależnione byłoby tylko od uznania wierzyciela, który wskazując dowolnie daty zakończenia postępowania egzekucyjnego mógłby doprowadzić do tego, że należności te w ogóle nie przedawniłyby się albo przedawnienia nastąpiłoby w takim czasie, jaki uznałby wierzyciel.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie należało uchylić.

Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, z późn. zm. – dalej określana jako "P.p.s.a.") dała bowiem podstawy do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) tego przepisu).

Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie zostało poddane postanowienie Dyrektora IAS w Opolu z dnia 15.03.2019 r., którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu Inspektorat w Kędzierzynie - Koźlu z dnia 12.09.2018r. w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 25.04.2018r. o numerach: od [...] do [...].

Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 25.04.2018r. o numerach: od [...] do [...]. Zobowiązany odpowiada jako osoba trzecia na mocy decyzji z dnia 18.01.2013r. za zaległości A Sp. z o. o. z tytułu: składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 2011 r. do listopada 2012r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2011 r. do kwietnia 2012r., za czerwiec 2012r. oraz od września 2012r. do listopada 2012r. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 25.04.2018r., doręczonym pracodawcy w dniu 02.05.2018r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w B Sp. z o. o. Odpis tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia za pracę w B Sp. z o. o. doręczono stronie w dniu 08.05.2018r.

Na wstępie stwierdzić trzeba, że Sąd podziela stanowisko organu odnośnie konsekwencji wydania wobec skarżącego decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej z dnia 18.01.2013 r. Prawidłowo w tym zakresie organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 116 § 1 o.p. w związku z art. 31 u.s.u.s za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wydana, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, upłynęło 5 lat. W rozpatrywanej sprawie powstanie należności wobec dłużnika pierwotnego datuje się na lata 2011- 2012, kiedy to funkcję prezesa zarządu pełnił skarżący, tak zatem decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej z dnia 18.01.2013r. została wydana w zgodzie z przepisami art. 116 § 1 o.p. Dodatkowo w odniesieniu do należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej stosuje się regulacje art. 24 ust. 5d u.s.u.s., zgodnie z którymi ich przedawnienie następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. W ślad za przepisami art. 24 ust. 5d u.s.u.s. zobowiązanie skarżącego jako osoby trzeciej przedawniłoby się z końcem 2018r. W dniu 25.04.2018r. doszło do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącego w B Sp. z o. o., o którym zobowiązany został zawiadomiony w dniu 08.05.2018r. Prawidłowo także organ ocenił, że w sytuacji zastosowania wobec osoby odpowiadającej za należności z tytułu składek skutecznego środka egzekucyjnego, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany, a po przerwaniu biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny (na podstawie art. 31 u.s.u.s. zastosowanie ma przepis art. 70 § 4 o.p. w związku z art. 118 o.p. - por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25.01.2017r., sygn. akt III SA/Wr 1238/16).

Jednakże w ocenie Sądu organ nienależycie ocenił kwestię przedawnienia należności z tytułu składek wobec dłużnika pierwotnego (A sp. z o.o.), która ma zasadnicze znaczenie dla odpowiedzialności osoby trzeciej (skarżącego), gdyż nie jest prawne dopuszczalne egzekwowanie od osoby trzeciej należności z tytułu składek, które uległy przedawnieniu w stosunku do pierwotnego dłużnika. Przepisy art. 118 oraz art. 107 o.p. (mające zastosowanie w sprawie z uwagi na regulację zawartą w art. 31 u.s.u.s.) ustanawiają zasadę, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej nie może być wydana lub egzekwowana, jeśli przed jej wydaniem lub po jej wydaniu zobowiązanie podatkowe płatnika, za którego długi odpowiada osoba trzecia (członek zarządu), ulegnie przedawnieniu. Nie może być tak, aby osoba trzecia odpowiadała za przedawnione zobowiązania płatnika, tj. za zobowiązanie, które wygasło wskutek przedawnienia, albowiem zobowiązanie osoby trzeciej ma charakter akcesoryjny i wygaśnięcie zobowiązania pierwotnego powoduje wygaśniecie zobowiązania osoby trzeciej. Dotyczy to również sytuacji, gdy nie upłynął jeszcze termin przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Reasumując, dług pierwotny jest ściśle związany z odpowiedzialnością, jaką za ten dług ponoszą osoby trzecie. Więź ta sprawia, że odpowiedzialność osoby trzeciej nie powstanie dopóki nie powstanie zobowiązanie pierwotne oraz powoduje jej ustanie w momencie wygaśnięcia zobowiązania pierwotnego. Co za tym idzie, wygaśnięcie zobowiązania pierwotnego dłużnika zwalnia z odpowiedzialności osobę trzecią, na której ciąży akcesoryjna odpowiedzialność za ten dług (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 6.12.2017 r., sygn. akt III AUa 2148/16).

Zauważyć należy, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne dotyczy składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od czerwca 2011 r. do listopada 2012 r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2011 r. do kwietnia 2012 r., za czerwiec 2012 r. oraz od września 2012 r. do listopada 2012 r.

Analizując kwestię przedawnienia ww. należności powołać należy przepisy mające zastosowanie w sprawie.

Stosownie do treści przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do końca 2011 r., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Stosownie do ust. 5b tego przepisu, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W wyniku nowelizacji dokonanej na mocy ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378) od 1.01.2012 r. przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zgodnie z ust. 5b tego przepisu, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z przepisem przejściowym – art. 27 ust. 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Stosownie do ust. 2 tego przepisu, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Z powyższych przepisów wynika zatem, że dla należności z tytułu składek za poszczególne miesiące 2011 r. bieg terminu przedawnienia (5 lat) rozpoczął się od 1.01.2012 r., a to na mocy ww. przepisu przejściowego – art. 27 ust. 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców.

Z kolei dla należności z tytułu składek za poszczególne miesiące 2012 r. bieg terminu przedawnienia (5 lat) rozpoczął się od chwili wymagalności (zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w 2012 r.). Wyjaśnić trzeba, że upływ terminu wymagalności, w relacjach płatnik składek ZUS następuje w terminie płatności, przypadając (w zależności od rodzaju płatnika) na 5., 10. lub 15. dzień następnego miesiąca (por. Komentarz do art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Autor: Bartoszewska Małgorzata, [w:] Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, Autorzy: Wantoch-Rekowski Jacek (red.), Bartoszewska Małgorzata, Brzezicki Tomasz, Lachowski Jerzy, Laskowska-Hulisz Agnieszka, Łabanowski Mirosław, Morawski Wojciech, Radzisław Andrzej, Ramlo Lucyna, źródło: LEX). Z powyższego wynika, że bieg terminu przedawnienia rozpoczął się dla składek za poszczególne miesiące 2012 r. odpowiednio w kolejnych miesiącach, na które przypadał termin płatności tych składek.

Zgodnie z dokumentacją zgromadzoną w sprawie, celem wyegzekwowania ww. należności z tytułu składek wystawiono tytuły wykonawcze, które zostały doręczone pierwotnemu dłużnikowi (A sp. z o.o.). Zwrócić należy uwagę, że w stosunku do należności za miesiące od czerwca 2011 r. do września 2011 r. tytuły wykonawcze zostały doręczone pierwotnemu płatnikowi w 2011 r. (zob. tabela przedstawiona w postanowieniu I instancji, k. 74 - 75 akt adm. oraz dokumentacja od k. 146 do k. 160 akt adm.). W odniesieniu do należności za pozostałe miesiące 2011 r. i 2012 r. tytułu wykonawcze doręczono już po 1.01.2012 r.

W niniejszej sprawie organy wskazywały na brak przedawnienia należności z tytułu składek w odniesieniu do pierwotnego dłużnika z uwagi na wystąpienie przesłanki wynikającej z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., zgodnie z którym, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Zauważyć wobec tego należy, że zgodnie z rozważaniami organu zawartymi w zaskarżonym postanowieniu, w odniesieniu do przedmiotowych należności, podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony (tj. doręczenie tytułu wykonawczego) oznaczało zawieszenie biegu terminu przedawnienia zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Jednakże w odniesieniu do należności za miesiące od czerwca 2011 r. do września 2011 r. podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, nastąpiło jeszcze w 2011 r., podczas gdy na mocy przepisu art. 27 ust. 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, bieg terminu przedawnienia dla tych należności rozpoczął się z dniem 1.01.2012 r.

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, skoro na czas doręczenia pierwotnemu dłużnikowi tytułów wykonawczych dotyczących należności za okres od czerwca 2011 r. do września 2011 r. bieg terminu ich przedawnienia jeszcze się nie rozpoczął, to bieg terminu przedawnienia tych należności nie mógł zostać zawieszony.

Przytoczyć w tym miejscu należy pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29.05.2013 r., sygn. akt I UK 613/12, gdzie – analizując kwestię przedawnienia należności z tytułu składek w świetle nowelizacji u.s.u.s. dokonanej na mocy ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców - wskazano, że: "wszelkie okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia składek nieprzedawnionych do dnia 1.01.2012 r., które miały miejsce do tej daty, pozostają bez wpływu na obliczenie terminu przedawnienia w sposób określony przepisem art. 27 ust. 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców."

Sąd podziela powyższe stanowisko i wskazuje, że w realiach przedmiotowej sprawy nie może mieć wpływu na liczenie terminu przedawnienia należności z tytułu składek za miesiące od czerwca 2011 r. do września 2011 r. przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia (doręczenie pierwotnemu płatnikowi tytułów wykonawczych), która miała miejsce przed 1.01.2012 r.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w przepisie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. wskazano, że: "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony" – przepis ten nie zawiera sformułowania, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, jak ma to miejsce np. w przepisie art. 24 ust. 5a u.s.u.s. Powyższe, w ocenie Sądu dodatkowo potwierdza, że wystąpienie przesłanki z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. może spowodować zawieszenie terminu przedawnienia, który rozpoczął już swój bieg, a nie może natomiast spowodować, że nierozpoczęty jeszcze bieg terminu przedawnienia nie rozpocznie się, co wynika jednoznacznie z porównania ww. przepisów u.s.u.s.

Tym samym nie można przyjąć, że w stosunku do należności z tytułu składek za miesiące od czerwca 2011 r. do września 2011 r. bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wystąpienia przesłanki z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. (doręczenia pierwotnemu dłużnikowi tytułów wykonawczych).

Na marginesie zauważyć też należy, że zbliżona problematyka (możliwość przerwania biegu terminu przedawnienia, który jeszcze się nie rozpoczął) była też przedmiotem oceny sądów administracyjnych w innych sprawach. W uchwale NSA z dnia 3.06.2019 r., sygn. akt II FPS 1/19, w odpowiedzi na pytanie: "czy w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2016 r. ogłoszenie upadłości podatnika po upływie terminu płatności podatku dochodowego od osób prawnych, a przed końcem roku kalendarzowego, w którym upływał termin płatności tego podatku, skutkowało przerwaniem biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.)?", wskazano, że: "w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. ogłoszenie upadłości podatnika po upływie terminu płatności podatku dochodowego od osób prawnych, a przed końcem roku kalendarzowego, w którym upływał termin płatności tego podatku, nie skutkowało przerwaniem biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.)." Zatem NSA w ww. sprawie również opowiedział się za brakiem możliwości wpływania na bieg terminu przedawnienia zobowiązania, który jeszcze się nie rozpoczął, jeżeli taka możliwość wyraźnie nie wynika z przepisu ustawy. W ww. sprawie z dniem 1.01.2016 r. wprowadzono przepis art. 70 § 3a O.p., gdzie wprost uregulowano sytuację wystąpienia przesłanki przerwania biegu terminu przedawnienia przed rozpoczęciem biegu terminu przedawnienia zobowiązania.

W tym stanie rzeczy zasadnym jest stwierdzenie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 5b u.s.u.s., które miało wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy.

Z kolei co do pozostałych należności z tytułu składek, tj. składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od października 2011 r. do listopada 2012 r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2011 r. do kwietnia 2012 r., za czerwiec 2012 r. oraz od września 2012 r. do listopada 2012 r., Sąd podziela stanowisko organu dotyczące skutecznego zawieszenia biegu terminu ich przedawnienia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że tytuły wykonawcze dotyczące ww. należności zostały doręczone pierwotnemu płatnikowi już po 1.01.2012 r. Bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek za miesiące od października do grudnia 2011 r. rozpoczął się z dniem 1.01.2012 r. Natomiast bieg terminu przedawnienia rozpoczął się dla składek za poszczególne miesiące 2012 r. odpowiednio w kolejnych miesiącach, na które przypadał termin płatności tych składek. Zatem w tym zakresie należy zgodzić się z organem, że w przypadku ww. należności doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na wystąpienie przesłanki o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Przesłanka ta wystąpiła w momencie, kiedy termin przedawnienia biegł.

W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi wskazujące na to, że do zakończenia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu przepisu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. doszło z chwilą stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w stosunku do A sp. z o.o. na potrzeby postępowania dotyczącego odpowiedzialności skarżącego za przedmiotowe należności jako członka zarządu ww. spółki (a zatem już z dniem 18.01.2013 r. kiedy to zapadła decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej za przedmiotowe należności w stosunku do skarżącego). Organ zasadnie uznał, że do zakończenia postępowania egzekucyjnego (zakończenia okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek) doszło z chwilą wydania postanowienia z dnia 9.04.2018 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego spornych należności prowadzonego wobec A sp. z o.o.

Zdaniem Sądu, o zakończeniu postępowania egzekucyjnego można mówić w sytuacji, gdy postępowanie to doprowadziło do wyegzekwowania należności w całości bądź w przypadku formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego z innych przyczyn (umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisu art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) [dalej: u.p.e.a.]). Przy czym wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, natomiast w przypadku przesłanki, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny dysponuje uznaniem, co oznacza, że przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji organ może umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale też może odmówić jego umorzenia (zob. wyrok z dnia 1.12.2016 r., sygn. akt I SA/Sz 782/16). W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec pierwotnego dłużnika (A sp. z o.o.) nie doszło do wyegzekwowania należności, zastosowane środki egzekucyjne nie doprowadziły do uzyskania spornych kwot – taka sytuacja nie obliguje jednak automatycznie organu egzekucyjnego do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Rozstrzygnięcie o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. ma charakter uznaniowy. Musi być ono poprzedzone przeprowadzeniem przez organ egzekucyjny postępowania wyjaśniającego, spełniającego wymagania określone w art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (Komentarz do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; autor: Przybysz Piotr Marek; źródło Lex). Jak wskazano już powyżej, okoliczność, że wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. jest fakultatywne świadczy o tym, że organ egzekucyjny nie jest zobligowany do umorzenia postępowania egzekucyjnego w razie braku skuteczności zastosowanych środków egzekucyjnych – w takim wypadku postępowanie egzekucyjne może również być kontynuowane, jeżeli organ ten uzna, że istnieje perspektywa wyegzekwowania chociaż części należności z tytułu składek.

Sąd podziela stanowisko organu w tej kwestii wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji nie jest jednoznaczne z zakończeniem postępowania egzekucyjnego i wznowieniem biegu terminu przedawnienia składek. Bezskuteczność egzekucji rozumiana jako brak możliwości przymusowego zaspokojenia wierzyciela publicznoprawnego w toku wszczętej i prowadzonej przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki może być wykazana nie tylko na podstawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ale także na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Znajduje to potwierdzenie zarówno w wykładni językowej art. 116 § 1 o.p., z którego nie wynikają żadne wymogi co do formalnego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, jak i wykładni systemowej, opartej na analizie art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. Okoliczność nieuzyskania w toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, czyli faktyczna bezskuteczność egzekucji, nie stanowi obligatoryjnej, a jedynie fakultatywną przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie przez organ egzekucyjny bezskuteczności egzekucji powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, nie musi jednak dojść do formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego, wystarczy, że organ - na podstawie zebranych w jego toku dowodów - wykaże, że kontynuowanie egzekucji nie może przynieść żadnych pozytywnych rezultatów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 06 czerwca 2013r., sygn. akt II UK 329/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 04 listopada 2015r., sygn. akt II FSK 2371/13). W niniejszej sprawie przeprowadzono postępowanie, w wyniku którego nie ustalono żadnych składników majątkowych A Sp. z o. o. w postaci nieruchomości lub ruchomości, z których możliwe byłoby przeprowadzenie egzekucji. Ponadto, egzekucja prowadzona z rachunku bankowego płatnika w C S.A. nie doprowadziła do zaspokojenia wierzyciela. Przeprowadzone czynności pozwoliły na stwierdzenie bezskuteczności egzekucji i stanowiły podstawę do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości składkowe Spółki. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji nie jest natomiast jednoznaczne z zakończeniem postępowania egzekucyjnego. Zatem datą wznowienia biegu terminu przedawnienia zaległości składkowych podmiotu głównego, jest dzień 9.04.2018r., czyli dzień wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A Sp. z o. o., a nie jak błędnie uznaje strona dzień wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, wskazującej na bezskuteczność egzekucji z majątku spółki.

W ocenie Sądu brak jest zatem podstaw prawnych i faktycznych do tego aby wiązać stwierdzenie bezskuteczności egzekucji w toku postępowania dotyczącego odpowiedzialności skarżącego za zaległości A sp. z o.o. jako członka zarządu tej spółki z zakończeniem postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Nie ma racji skarżący, że już z chwilą wydania decyzji z dnia 18.01.2013 r. doszło do zakończenia postępowania egzekucyjnego i od tego momentu należało liczyć zakończenia okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek.

Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 59 § 2 u.p.e.a.

Stwierdzić zatem należy, ze organ w zaskarżonym postanowieniu – w odniesieniu do należności z tytułu składek za okres od października 2011 r. do listopada 2012 r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2011 r. do kwietnia 2012 r., za czerwiec 2012 r. oraz od września 2012 r. do listopada 2012 r. - prawidłowo ocenił konsekwencje wydania wobec skarżącego decyzji z dnia 18.01.2013 r. o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości A sp. z o.o. Słusznie organ przyjął, że w przypadku ww. należności doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia na skutek doręczenia pierwotnemu wierzycielowi tytułów wykonawczych. Zakończenie zawieszenia biegu terminu przedawnienia organ zasadnie powiązał z datą wydania postanowienia z dnia 9.04.2018 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec A sp. z o.o. Nie budzą także wątpliwości wskazane przez organ daty, w których dojdzie do przedawnienia ww. należności – wyliczenia w tym zakresie znajdują się w tabeli przedstawionej na k. 74-75 akt administracyjnych sprawy, gdzie do pięcioletniego terminu przedawnienia należności doliczono czas trwania postępowania egzekucyjnego (tj. od dnia doręczenia tytułu wykonawczego do dnia umorzenia postępowania egzekucyjnego). Z tego względu w odniesieniu do ww. należności brak podstaw do stwierdzenia nieprawidłowości w związku z zastosowaniem wobec skarżącego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w B Sp. z o. o.

Natomiast w odniesieniu do należności z tytułu składek za okres od czerwca 2011 r. do września 2011 r. organ błędnie przyjął, że doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Podstawowy termin przedawnienia tych należności upływał z dniem 1.01.2017 r., czego organ wadliwie nie uwzględnił przy ocenie legalności zastosowania środka egzekucyjnego wobec skarżącego w odniesieniu do tych składek.

Odnosząc się końcowo do zarzutu naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. wyjaśnić trzeba, że przepis ten ma zastosowanie do postępowań dotyczących zastosowania ulgi w spłacie należności z tytułu składek. Przepis ten nie ma zatem zastosowania w niniejszej sprawie. Z tego względu zarzut ten również nie zasługuje na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ uwzględni wyżej przedstawione rozważania Sądu.

Sąd nie orzekł o kosztach postępowania sądowego albowiem strona, zwolniona od kosztów postępowania z mocy ustawy takich kosztów nie poniosła.

-----------------------

20