Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 90/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 70
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi R.B. od Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę brutto 295, 20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 grudnia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 października 2011 r., którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku B.P. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego - organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem - wszczął w dniu 21 czerwca 2007 r. postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej - B.P. w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 14 czerwca 2007 r., obejmujący zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok, w kwocie należności głównej [...] zł. Podstawą prawną dochodzenia należności była decyzja z dnia 22 maja 2007 r.

Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 14 czerwca 2007 r. nastąpiło w dniu 21 czerwca 2007 r. wraz z zastosowanym środkiem egzekucyjnym w postaci egzekucji z pieniędzy, przewidzianym w art. 1a pkt 12a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ten środek egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego - organ egzekucyjny zastosował w toku egzekucji dwukrotnie tj. w dniach: 21 czerwca 2007 r. i 1 sierpnia 2007 r.

Pismem z dnia 30 sierpnia 2011 r., sprecyzowanym w dniu 26 września 2011 r. zobowiązana wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdzając, że zaległość objęta tytułem wykonawczym wystawionym w dniu 14 czerwca 2007 r. uległa przedawnieniu. Zobowiązana dołączyła kserokopie postanowień Sądu Rejonowego II Wydział Karny sygn. akt [...] z dnia 25 lutego 2011 r. i Sądu Okręgowego Wydział XIII Karny Odwoławczy sygn. akt [...] z dnia 17 maja 2011 r. dotyczące umorzenia prowadzonego postępowania karno skarbowego prowadzonego w stosunku do oskarżonych B.P. i R.T. wobec przedawnienia zobowiązania za 2001 r. z dniem 31 grudnia 2007 r.

W dalszych wywodach Dyrektor Izby Skarbowej powołując treść art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej, wywiódł, że wygaśnięcie zobowiązania podatkowego wskutek przedawnienia skutkowałoby ziszczeniem się obligatoryjnej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do argumentów podniesionych przez zobowiązaną Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że brak jest analogii stanu faktycznego i prawnego w postępowaniu karno-skarbowym i postępowaniu podatkowym, którego następstwem jest analizowane postępowanie egzekucyjne. Zatem argumenty zobowiązanej w zakresie przedawnienia przestępstwa skarbowego związanego z uszczupleniem podatku dochodowego za 2001 rok, które jak stwierdzono w rozstrzygnięciach sądów karnych uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2007 r., wynika z zastosowania przepisów kodeksu karnego skarbowego w odesłaniu do art. 70 Ordynacji podatkowej i nie może stanowić relatywnej oceny wymagalności zaległości z tytułu podatku dochodowego za 2001 r., stanowiącego przedmiot prowadzonej egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia egzekwowanych obowiązków organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z ogólną zasadą przewidzianą w przepisie art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60; z późn. zm.), zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wpływ na bieg 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego mają instytucje zawieszenia oraz przerwania biegu tego terminu. Stosownie do art. 70 § 4 cytowanej ustawy, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Przytoczony przepis wskazuje zatem na konieczność zawiadomienia zobowiązanego o zastosowanym środku egzekucyjnym.

Jak podkreślił organ odwoławczy, w dniu 21 czerwca 2007 r. organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego doręczył zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego i zastosował środek egzekucyjny tj. egzekucję z pieniędzy, zatem w tym dniu został spełniony wymóg, o którym mowa w art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej stanowiący o przerwaniu biegu terminu przedawnienia wobec łącznego spełnienia obu przesłanek. Tym samym nie znajduje oparcia w materiale dowodowym podniesiona w zażaleniu wiarygodność argumentacji o braku zawiadomienia o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...], czego również nie potwierdza dokonana po wezwaniu poborcy skarbowego w dniu 21 czerwca 2007 r. dobrowolna wpłata w kwocie 300,00 zł, a także kolejna wpłata z dnia 1 sierpnia 2007 r. w kwocie 200,00 zł, zaliczone zgodnie z art. 115 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na poczet należnych kosztów egzekucyjnych.

Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że dochodzone zobowiązanie powstało pod rządami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r., Nr 137, poz. 926 z późno zm.). Stosownie do art. 70 § 3 i 4 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa - Dz. U. Nr 169, poz. 1387) bieg terminu przedawnienia ulegał przerwaniu na skutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony, a po przerwaniu biegł na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Przy tym zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji czynnością egzekucyjną są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 20 § 2 ustawy nowelizującej, który pozwalał na zastosowanie przepisów w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją.

Dalej Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r.. Nr 143. poz. 1199 z późn. zm.) stanowi, że do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się art. 70 § 4 ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, tj. statuuje zasadę bezpośredniego działania prawa nowego do stanów faktycznych istniejących w dniu wejścia w życie nowelizacji.

Zmiana z dniem 1 września 2005 r. art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej ustawą nowelizującą z dnia 30 czerwca 2005 r. polegała na zmianie drugiego zdania in fine § 4 art. 70 Ordynacji podatkowej "Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne". poprzez zastąpienie zwrotu "zakończono postępowanie egzekucyjne" formułą "zastosowano środek egzekucyjny". W wyniku wprowadzonej zmiany przedawnienie rozpoczynało swój pięcioletni bieg począwszy od dnia następnego po zastosowaniu środka egzekucyjnego, a nie po zakończeniu postępowania egzekucyjnego.

Organ odwoławczy podkreślił, że poza sporem pozostaje okoliczność, iż przedmiotowe zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu do dnia wejścia w życie w/cyt. ustawy i w przedmiotowej sprawie ma bezpośrednie zastosowanie znowelizowany art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa który przewiduje, że po przerwaniu biegu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

W tym miejscu organ odwoławczy zauważył, że katalog środków egzekucyjnych należności pieniężnych ma charakter zamknięty i w myśl art. 1 a pkt 12 lit.a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez takie środki rozumie się egzekucję m. in.: z pieniędzy. z rachunków bankowych i innych wierzytelności pieniężnych.

Jak wynika zaś z akt sprawy organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego zastosował środki egzekucyjne: egzekucję z pieniędzy w dniach 21 czerwca 2007 r. oraz 1 sierpnia 2007 r., o których zobowiązana została powiadomiona.

W tym stanie faktycznym i prawnym, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok nie uległa przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2007 r., gdyż egzekucja z pieniędzy w dniu 21 czerwca 2007 r. wywarła konsekwencje prawne w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia, który zaczął biec na nowo od dnia 22 czerwca 2007 r.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził. że na dzień wydania postanowienia organu pierwszej instancji przedmiotowe zobowiązanie podatkowe nie przedawniło się, co w konsekwencji prowadzić musiało do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B.P. wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i nakazanie organom podatkowym umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem skarżącej zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe wygasa wskutek przedawnienia.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zarówno naczelnik Urzędu Skarbowego, jak i Dyrektor Izby Skarbowej wydają decyzje sprzeczne z rozstrzygnięciami Sądu Rejonowego z dnia 25 lutego 2011 r. sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt [...], którymi umorzono wszczęte przeciwko skarżącej postępowanie karne stwierdzając, że należność podatkowa uległa przedawnieniu.

Cytując uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego skarżąca podniosła, że w dniu 21 czerwca 2007 r. obowiązywały inne przepisy niż w dacie sprzed 1 stycznia 2003 r. Przepisy korzystniejsze dla oskarżonych były w brzmieniu obowiązującym tekstem pierwotnym. W myśl tekstu pierwotnego z mocy art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Pierwsza czynność egzekucyjna to nie to samo, co zastosowany środek egzekucyjny.

Skarżąca podkreśliła, że w roku 2007 nie była powiadomiona o żadnych czynnościach egzekucyjnych, ani środkach egzekucyjnych.

Jednocześnie zauważyła, że w państwie prawa powinny być respektowane postanowienia niezawisłych sądów, tymczasem organy podatkowe prezentują inny pogląd na sprawę.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przy tym w myśl art. 134 § 2 P.p.s.a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że odpowiada ono prawu.

Otóż, stosownie do treści art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela, 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Zgodnie z art. 59 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Przy czym w przypadku, gdy zachodzi choćby jedna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny jest zobowiązany do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Stosownie zatem do przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody lub wady postępowania, których nie da się usunąć w ogóle lub w toku danego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to zakończenie postępowania egzekucyjnego bez osiągnięcia właściwego celu, czyli wyegzekwowania określonego obowiązku. Przy czym, jak trafnie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej powołany przepis art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie pozostawia do uznania organu egzekucyjnego, czy w danym przypadku umorzyć postępowanie egzekucyjne.

Stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001 skutkowałoby zatem, w myśl art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, koniecznością umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe wygasa wskutek przedawnienia.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia czy doszło do przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok, jak chce tego skarżąca, czy też nie.

W zaistniałym sporze rację należy przyznać Dyrektorowi Izby Skarbowej, który stanął na stanowisku, że zobowiązanie objęte tytułem wykonawczym, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja nie uległo przedawnieniu.

Gwoli wyjaśnienia zauważyć należy, że przepisy Ordynacji podatkowej regulujące instytucję przedawnienia ulegały zmianom na przestrzeni lat.

I tak w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r. nie przewidywały zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskutek wszczęcia postępowania karnego, czy też postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.

Przepis art. 70 Ordynacji podatkowej w tym brzmieniu stanowił:

Art. 70.

§ 1.

§ 1. Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

§ 2. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:

1) od dnia wydania decyzji, o których mowa w art. 48 § 1 pkt 1 i 2, do dnia terminu płatności odroczonego podatku, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej,

2) od dnia nabycia prawa do ulgi podatkowej do dnia wygaśnięcia tego uprawnienia.

§ 3. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony.

§ 4. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne.

§ 5. Kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywa biegu terminu przedawnienia.

§ 6. Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki.

Zgodnie z art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), od dnia 1 stycznia 2003 r. przepis art. 70 Ordynacji podatkowej otrzymał brzmienie:

§ 1. Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

§ 2. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:

1) od dnia wydania decyzji, o których mowa w art. 48 § 1, do dnia terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej,

2) od dnia wejścia w życie rozporządzenia w sprawie przedłużenia terminu płatności podatku, wydanego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, do dnia upływu przedłużonego terminu.

§ 3. Bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego.

§ 4. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne.

§ 5. Kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywa biegu terminu przedawnienia.

§ 6. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony z dniem:

1) wszczęcia postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe,

2) wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

§ 7. Termin przedawnienia biegnie dalej od dnia następującego po dniu:

1) prawomocnego zakończenia postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe,

2) doręczenia organowi podatkowemu orzeczenia sądu administracyjnego wraz z jego uzasadnieniem.

§ 8. Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu

Przepis art. 20 § 1 ustawy nowelizacyjnej z dnia 12 września 2002 r. stanowi, że do przedawnienia zobowiązań powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z zastrzeżeniem § 2, zgodnie z którym, jeżeli dotychczasowe przepisy określają korzystniejsze dla podatnika, płatnika lub inkasenta zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych, stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Z dniem 1 września 2005 r. dokonana została kolejna zmiana treści art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa - ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199). Przepis w nowym brzmieniu, począwszy od wskazanej daty, stanowi, że:

"§ 1. Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

§ 2. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:

1) od dnia wydania decyzji, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 1 lub 2, do dnia terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej;

2) od dnia wejścia w życie rozporządzenia w sprawie przedłużenia terminu płatności podatku, wydanego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, do dnia upływu przedłużonego terminu.

§ 3. Bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego.

§ 4. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

§ 5. (uchylony).

§ 6. Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostaje zawieszony z dniem:

1) wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania;

2) wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania;

3) wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.

§ 7. Termin przedawnienia biegnie dalej od dnia następującego po dniu:

1) prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe;

2) doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności;

3) uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego w sprawie ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.

§ 8. Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu."

1 września 2005 r., co jest bezsporne między stronami, termin przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001 jeszcze nie upłynął. Przed tą datą nie uległ także zawieszeniu, czy przerwaniu.

Art. 21 ustawy "zmieniającej" z 2005 r. stanowi, że do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 70 § 4 ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Ani cytowany przepis, ani inne postanowienia ustawy z 30 czerwca 2005 r., która weszła w życie 1 września 2005 roku, nie nawiązywały do uprawnień wynikających wcześniej dla dłużników podatkowych z art. 20 § 2 ustawy "zmieniającej" z 2002 r.

Art. 20 ustawy "zmieniającej" z 12 września 2002 r. dotyczył zmiany przepisów Ordynacji podatkowej dokonanej tą właśnie ustawą. Nie wyłączał natomiast działania wobec zobowiązań podatkowych powstałych przed 1 stycznia 2003 r., które stały się zaległościami podatkowymi, ewentualnych przyszłych zmian prawa regulujących problem przedawnienia zobowiązania podatkowego (identyczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II FSK 1000/09).

Art. 21 noweli z 30 czerwca 2005 r. wprowadzał zasadę bezpośredniego działania nowego prawa (tempus regit actum) w kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych - por. wyroki NSA z 16 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 668/06 (Lex nr 338485), WSA w Opolu z 19 października 2007 r. sygn. akt I SA/Op 159/07 (Lex nr 401615), WSA w Gdańsku z 13 listopada 2007 r. sygn. I SA/Gd 775/07 (Lex nr 517236).

Brzmienie przepisu jest jednoznaczne i nie nasuwa wątpliwości interpretacyjnych.

Oceniając zatem kwestię przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. w oparciu o treść art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r., stwierdzić należy, ze bieg terminu tego przedawnienia został skutecznie przerwany w dniu 21 czerwca 2007 r., kiedy to został skarżącej doręczony odpis tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 14 czerwca 2007 r., a także zastosowano wobec skarżącej środek egzekucyjny w postaci egzekucji z pieniędzy. W tym dniu dokonano zatem pierwszej czynności egzekucyjnej, o której skarżąca została powiadomiona, a także zastosowano środek egzekucyjny, o którym skarżąca została powiadomiona.

Zgodnie bowiem z definicjami przyjętymi w art. 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (pkt 2), zaś przez środek egzekucyjny rozumie się w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, m. in. egzekucję z pieniędzy (pkt 12 a).

Na marginesie można tylko zauważyć, że do przerwania biegu terminu przedawnienia doszłoby również w oparciu o treść przepisu art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej w pierwotnym brzmieniu, albowiem pierwszą czynnością egzekucyjną, o której skarżąca została powiadomiona było doręczenie jej tytułu wykonawczego w dniu 21 czerwca 2007 r.

Za całkowicie gołosłowne uznać przy tym trzeba twierdzenia skarżącej, że w roku 2007 nie została powiadomiona o żadnej czynności egzekucyjnej, ani o zastosowanym środku egzekucyjnym.

Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika bowiem, że w dniu 21 czerwca 2007 r. skutecznie doręczono skarżącej tytuł wykonawczy, co potwierdza jej podpis w części H tytułu. Tego samego dnia skarżąca została także powiadomiona o zastosowanym środku egzekucyjnym - skarżąca na wezwanie poborcy dokonała bowiem dobrowolnej wpłaty w dniu 21 czerwca 2007 r. w wysokości 300 zł . Fakt powiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym – egzekucji z pieniędzy potwierdza także kolejna wpłata dokonana w dniu 1 sierpnia 2007 r.

Powyższe potwierdza prawidłowość stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, czyniąc tym samym zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej pozbawionym uzasadnionych podstaw.

Bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem rozstrzygnięć podjętych przez organ egzekucyjny oraz przez Dyrektora Izby Skarbowej pozostają natomiast postanowienia Sądu Rejonowego oraz Sądu Okręgowego.

Rozstrzygnięcia Sądu nie wiązały bowiem w innym postępowaniu niż postępowanie karno-skarbowe, w którym zapadły.

Zaprezentowany przez oba Sądy pogląd w kwestii przedawnienia nie może zatem zmienić oceny, że postanowienia obu orzekających w rozpoznawanej sprawie organów odpowiadają obowiązującemu prawu.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił. W przedmiocie przyznanych pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a.