Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1526/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 10 ust. 2a
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2022 r. przy udziale Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców Oddział w [...] sprawy ze skargi J. W. i T. W. wspólników [...] s.c. J. i T. W. w [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] kwietnia do [...] kwietnia 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r, sygn. [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w O. na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 i § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 713) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, z późn. zm.), odmówił P. " spółka cywilna J. i T. W. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 31 kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że podany we wniosku kod PKD [...] przeważającej działalności na dzień [...] marca 2021 r. nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie na ten dzień. W przypadku spółki na dzień [...] marca 2021 r. prowadzona przeważająca działalność oznaczona była kodem [...] W związku z powyższym nie przysługiwało prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 31 kwietnia 2021 r.

Spółka wystąpiła o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek m. in. za kwiecień 2021 r.

Decyzją z dnia [...] września 2021 roku, nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS I Oddział w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 735) (dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 i § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 i 713), utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2021 r., odmawiającą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 kwietnia 2021 r. do dnia 31 kwietnia 2021

W uzasadnieniu organ ponownie stwierdził, że na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON ustalił, że według stanu na [...] marca 2021 r. płatnik składek - spółka cywilna P. nie prowadziła działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 kodem [...], który został wskazany we wniosku [...] z [...] czerwca 2021 r., według stanu na [...] marca 2021 r. płatnik składek - spółka prowadziła przeważającą działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 kodem [...], ;który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień 2021 r. i nie jest zgodny z kodem PKD wskazanym we wniosku [...] W efekcie nie przysługiwało prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2021 r.

Pismem z dnia [...] października 2021 roku J. W., T. W. – wspólnicy P. w K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS nr [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczącą okresu od 1 kwietnia 2021 r. do dnia 31 kwietnia 2021 r., której zarzucili błędną wykładnię przepisu dotyczącego kwalifikacji przeważającej działalności na podstawie określonego kodu PKD będącego podstawą do zwolnienia z opłacania składek ZUS, tj. § 10 ust. 1 pkt 1, 2a pkt 2, ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19;

Zdaniem strony skarżącej wyprowadzenie wniosku o jedynym sposobie weryfikacji spełnienia przedmiotowego kryterium - wymogu wpisu w rejestrze REGON, w rubryce przeważającej działalności gospodarczej - prowadzi do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. faktycznie/rzeczywiście prowadzą na dzień złożenia wniosku jako przeważającą działalność gospodarczą według wymienionego PKD zostają pozbawione dostępu do ulgi. Dokonana więc przez organ wykładnia przepisów, sprowadzająca się jedynie do sprawdzenia zapisu w rejestrze REGON, prowadzi w skutkach do nierównego dostępu do pomocy. Stąd biorąc pod uwagę powyższą argumentację jak i dowody przedstawione w postępowaniu oraz załączone do niniejszego odwołania, w postaci faktur skarżący zwrócili się o uchylenie decyzji w całości i zobowiązanie ZUS do wydania decyzji z uwzględnieniem odmiennego niż stosowany przez ZUS sposobu ustalenia "przeważającej działalności" tj. przy uwzględnieniu faktycznie prowadzonej działalności, która określona jest kodem [...] Na dowód charakteru prowadzonej działalności przedstawili dokumenty potwierdzające profil działalności w latach 2020-2021 w postaci faktur. Według nich działalność o profilu objętym zwolnieniem jest prowadzona od dawna o czym świadczy kopia wpisu wystawiona przez Prezydenta Miasta K. w dniu [...] lipca 2015 roku, a późniejsze wpisy dla spółki są niezrozumiałe i niezgodne z faktycznie prowadzoną działalnością.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

W myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Dokonując kontroli wydanych w sprawie decyzji we wskazanych wyżej ramach Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.

W ocenie Sądu spór w niniejszej sprawie sprowadza się do prawidłowego zastosowania § 10 ust. 2a rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z poz. 371 i 713) zgodnie z którym zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:

1) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z,

2) 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Oceny spełniania warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności wg PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. (§ 10 ust. 3 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r.).

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że sformułowanie "działalność oznaczoną wg PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" należy odnosić do działalności rzeczywistej, faktycznie prowadzonej (por. wyroki: WSA w Szczecinie z dnia 17 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 372/21, WSA w Krakowie z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 572/21, WSA w Lublinie z dnia 22 września 2021 r. sygn. akt I SA/Lu 336/21, WSA w Gliwicach z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 1100/21, WSA w Rzeszowie z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 571/21, WSA w Olsztynie z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 670/21, WSA w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 965/21, wszystkie dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego - art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 443). Ma on charakter formalny i opiera się na oświadczeniach podmiotów zobowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Wpis do rejestru należy traktować w kategoriach domniemania prawnego, które ma na celu uproszczenie postępowania o udzielenie ulgi.

Rodzaj deklarowanej działalności jest także oświadczeniem wiedzy i ma charakter faktów. Może być kwestionowany, ponieważ stan stwierdzony takim oświadczeniem jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy albo fałszu (tak: Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt II UK 142/12 i z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II UK 402/15).

Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że sama treść wpisu do rejestru REGON w zakresie kodów PKD nie może świadczyć o przeważającej działalności podmiotu. Należy bowiem wziąć pod uwagę, że z treści § 10 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. wynika, że ulga przysługuje przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym daną działalność. Stanowi on bowiem o "płatniku składek prowadzącym działalność". Nie jest zatem decydująca sama treść wpisu, czy też jego brak w rejestrze REGON.

Wobec powyższego, jeżeli dowody wskazują, że przeważający rodzaj działalności strony skarżącej mieści się w katalogu objętym zwolnieniem, to brak jest podstaw do odmowy zwolnienia go z obowiązku opłacania składek. Natomiast do dowodów przedstawionych przez stronę skarżącą w kwestii wykazania faktycznie prowadzonej w przeważającym zakresie działalności organ w żaden sposób się nie ustosunkował.

Stosownie zaś do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wskazuje to, że organ zaskarżoną decyzją naruszył także i ten przepis poprzez brak odniesienia się do dowodów przedłożonych przez stronę.

Wreszcie przypomnieć należy, że stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś zgodnie z art. 80 k.p.a. organ ten ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu i te regulacje zostały w toku postępowania naruszone.

Sądy administracyjne wielokrotnie zwracały uwagę na cel rozporządzenia z 26 lutego 2021 r., który wynika wprost z jego tytułu, a jakim jest wsparcie uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, a więc m.in. łagodzenie skutków społeczno-gospodarczych poprzez udzielanie przedsiębiorcom pomocy materialnej, mającej na celu zapobieżenie upadłości lub likwidacji działalności gospodarczej i miejsc pracy. Uwzględniając powyższe uregulowania prawne i cel zarówno ustawy o COVID-19, jak i rozporządzenia z 26 lutego 2021 r., Sąd stanął na stanowisku, że pomoc przewidziana w rozporządzeniu winna trafić do podmiotów, które faktycznie prowadziły jako przeważającą działalność objętą kodami w nim wskazanymi, zaś przychód z tej działalności był niższy co najmniej o 40%.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu i przeprowadzi postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy przeważający rodzaj działalności prowadzonej przez skarżących można przypisać do kodu PKD [...]

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany do celowościowej wykładni cytowanych przepisów, bowiem Tarcza Antykryzysowa stanowi pakiet rozwiązań przygotowanych przez Radę Ministrów, który ma ochronić polskie państwo i obywateli przed kryzysem wywołanym pandemią koronawirusa. Opiera się on na pięciu filarach: ochronie miejsc pracy i bezpieczeństwu pracowników, finansowaniu przedsiębiorców, ochronie zdrowia, wzmocnieniu systemu finansowego i inwestycjach publicznych. Tarcza ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki, a także danie jej impulsu inwestycyjnego (https://www.gov.pl/web/tarczaantykryzysowa).

Właściwe zdefiniowanie pojęcia "przeważającej działalności" ma zatem doniosłe znaczenie również w kontekście celu Tarczy Antykryzysowej, która stanowi reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19. Jak wynika z przepisów, cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne - rzeczywiste wsparcie dla podmiotów, które skutki epidemii COVID-19 faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). Chodzi zatem o to, aby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień jako przeważającą działalność we wskazanym zakresie według podanego PKD.

Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję organu z dnia [...] lipca 2021 roku.