Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 539/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust.1 pkt 4 lit. b
journal: Dz.U. 2020 poz 910
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2021 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Śląskiego Kuratora Oświaty w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczniów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...] Śląski Kurator Oświaty (ŚKO, organ odwoławczy) w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania W. W. (skarżący, uczeń) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Technikum [...] (dalej Technikum) w G. z [...] r. o skreśleniu z listy uczniów pełnoletniego ucznia. Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2020 r. poz. 256)- dalej: kpa; art. 51 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 910) – dalej: Po.

Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący rozpoczął naukę w Technikum w roku szkolnym 2017/2018 i aktualnie jest uczniem klasy drugiej (powtarza klasę). Z uwagi na absencję ucznia na zajęciach szkolnych: w pierwszym semestrze roku szkolnego 2019/2020 - opuścił bez usprawiedliwienia 229 godzin zajęć lekcyjnych, w drugim semestrze (do 6.03.2020 r.) opuścił bez usprawiedliwienia 158 godzin lekcyjnych, Rada pedagogiczna 6 marca 2020 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie skreślenia ucznia z listy uczniów. 9 marca 2020 r. Dyrektor Technikum uzyskał opinię Samorządu uczniowskiego w sprawie skreślenia ucznia i pismem nr [...] zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie (art. 61 § 1 kpa). Jednocześnie skarżący został poinformowany o przysługującym mu prawie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, z którego to uprawnienia skorzystał.

Pismem z 20 marca 2020 r. skarżący poinformował organ, że wszczęcie postepowania jest bezzasadne a nieobecność na zajęciach szkolnych jest wynikiem problemów zdrowotnych, gdyż 9 lutego 2020 r. złamał rękę i pozostawał na zwolnieniu lekarskim do 11 marca 2020 r. na potwierdzenie swojego wyjaśnienia przedstawił zaświadczenie lekarskie z 17 marca 2020 r. Jednocześnie stwierdził, że poinformował o zdarzeniu wychowawcę wysyłając ją na adres poczty elektronicznej; [...]@gmail.com. W wyniku błędu systemowego nie został poinformowany o błędnym zapisie adresu (przecinek zamiast kropki). Natomiast adresatka e-mail stwierdziła w piśmie z 23 kwietnia 2020 r., że 15 lutego uczeń nie mógł wysłać usprawiedliwienia na wskazany adres, gdyż został on udostępniony uczniom 16 marca 2020 r., w związku z rozpoczęciem nauczania zdalnego. Uczniowie II klasy, do której uczęszcza skarżący otrzymali adres 25 marca, po powrocie z praktyk zawodowych; rodzice uczniów przesyłają usprawiedliwienia poprzez dziennik elektroniczny Librus (obowiązująca w szkole forma wymiany informacji pomiędzy rodzicami/uczniami a pracownikami szkoły; przedstawiony przez ucznia zrzut z ekranu, na którym widnieje błędny adres poczty elektronicznej wychowawcy jest w jej ocenie spreparowany na potrzeby sprawy.

Dyrektor Technikum po rozpatrzeniu wyjaśnień ucznia oraz wychowawcy klasy, działając w oparciu o art. 68 ust. 2 Po, art. 104 kpa i § 33 ust. 5 pkt 5 lit. c Statutu Technikum, w związku z uchwałą Rady Pedagogicznej i opinią Samorządu Uczniowskiego decyzja z [...] r. skreślił skarżącego z listy uczniów Technikum [...] w G. kształcącego się w zawodzie technik informatyk.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił ilość opuszczonych godzin lekcyjnych bez usprawiedliwienia w I i II semestrze roku szkolnego 2019/2020 (do 6.03). Podkreślił, że pomimo interwencji wychowawcy klasy i pedagoga szkolnego uczeń nie poprawił frekwencji na zajęciach szkolnych, a wyjaśnienia ucznia o usprawiedliwieniu nieobecności przez wysłanie informacji na pocztę elektroniczną wychowawcy są mało wiarygodne i nie zasługują na uwzględnienie. Uczeń nie przedstawił usprawiedliwienia nieobecności w wymaganym Statutem terminie 14 dni.

Odwołując się od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł o jego uchylenie. Uzasadniając wskazał, że jest uczniem z trudnościami, gdyż choruje na ADHD z zaburzeniami opozycyjno-buntowniczymi, o czym Dyrektor był poinformowany przy przyjęciu do szkoły i miał możliwość zapoznania się z dokumentacją lekarską oraz orzeczeniem o niepełnosprawności. Jego problemy zaczęły się na początku drugiego semestru I klasy, kiedy stał się ofiarą prześladowań innego ucznia, D. P. Kierowane do wychowawcy skargi okazały się nieskuteczne a nawet został uderzony przez prześladowcę w twarz w obecności nauczyciela bez żadnych konsekwencji. Podobnie, bez reakcji pozostały inne jego wykroczenia (przyjście w stanie nietrzeźwym, agresja w stosunku do innych uczniów). W II klasie nie zaprzestał prześladowań a liczne skargi i unikanie zajęć lekcyjnych przez skarżącego skutkowały problemami w szkole i naganą. Psycholog szkolny skierowała skarżącego do Poradni "A", gdzie się leczył. Stwierdziła zaniedbanie przez matkę, pomijając stan zdrowia (leczenie psychiatryczne i kardiologiczne). W marcu 2019 r. skarżący przeszedł załamanie nerwowe i korzystał z pomocy psychologa z Poradni "B". Choroba spowodowała powtarzanie klasy, ale nowa klasa go nie zaakceptowała jako drugorocznego. Przez trzy lata nie korzystał z Librusa i nie miał czasu podejść po hasło i login do konta. Matka otrzymała hasło dopiero 29 stycznia 2029 r. W trakcie postępowania dowiedział się, że jest jeszcze jedno hasło, które loguje się z dodatkiem literki "u". W jego ocenie to nauczyciel uniemożliwili mu normalne funkcjonowanie w szkole, brak reakcji na zgłaszanie przemocy, brak udostępnienia hasła, ignorowanie obecności na zajęciach usunięcie z lekcji zdalnej, dyskusja na temat jego statusu na forum klasy. Brak hasła i longiny do Librusa (szkolnego e-dziennika) do 5 kwietnia 2020 r. utrudniało mu wykonywania obowiązków szkolnych, wykonywanie zadań zleconych przez nauczycieli, usprawiedliwianie nieobecności, co miało wpływ na oceny śródroczne. Nadto wychowawca nie zainteresował się jego długą nieobecnością w związku ze złamaniem ręki, skoro usprawiedliwienie nie dotarło. Z listy uczniów został zatem skreślony nie z własnej winy i pozbawiony możliwości uzyskania promocji do następnej klasy. Wniósł jednocześnie skargę na wychowawcę oraz uczniów, którzy brali udział w incydencie 30 kwietnia 2020 r. Nadto upatruje powiązanie swojej sytuacji w udziale szkoły w projekcie "Dostosowanie kształcenia zawodowego na kierunku Technik informatyk i Technik weterynarii w Technikach [...] w województwie śląskim do potrzeb lokalnego rynku pracy". Do odwołania załączono orzeczenie o niepełnosprawności za okres od 4 stycznia do 17 czerwca 2017 r. oraz opinię psychologa z 7 września 2017 r.

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Śląski Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 172 Po szkoła niepubliczna działa na podstawie statutu, który zawiera m.in. warunki skreślenia ucznia z listy. Samo skreślenie następuje w drodze decyzji dyrektora szkoły, a organem odwoławczym jest kurator oświaty (uchwała SN z 18.10.1995 r. III AZP 28/95). Statut Technikum w § 12 ust. 4 pkt 10 nadaje dyrektorowi szkoły kompetencje do podejmowania decyzji o skreśleniu ucznia z listy uczniów w przypadkach w nim określonych na podstawie uchwały rady pedagogicznej po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego.

Decyzja o skreśleniu skarżącego z listy uczniów została wydana na podstawie art. 68 ust. 2 Po, który to przepis upoważnia dyrektora szkoły do skreślenia, w drodze decyzji administracyjnej, ucznia z listy uczniów placówki w przypadkach określonych w jej statucie na podstawie uchwały rady pedagogicznej (§ 13 ust. 6 pkt 3) oraz po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. Wykaz przewinień skutkujących skreśleniem ucznia z listy zawiera § 33 ust. 3 pkt 5 lit. a-e Statutu Technikum W pkt c wskazano, że skreślenie następuje w przypadku co najmniej 80 godzin nieusprawiedliwionej nieobecności w półroczu. Dyrektor jest zatem zobowiązany do skreślenia ucznia z listy po spełnieniu warunku z § 12 ust. 4 pkt 10 w przypadkach wymienionych w § 33 ust. 3 pkt 5 lit. a-e statutu. Zasady usprawiedliwiania nieobecności reguluje § 34 pkt 1-2 Statutu, zgodnie z którym uczeń niezwłocznie po ustaniu nieobecności przedstawia usprawiedliwienie w formie pisemnej lub przesyła za pomocą dziennika elektronicznego. W przedmiotowej sprawie uczeń nie dochował terminu usprawiedliwiania nieobecności a przedstawione wyjaśnienie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jest niewiarygodne. Data wysyłki usprawiedliwienia jest wcześniejsza niż data udostepnienia adresu poczty elektronicznej nauczyciela. Za niewiarygodne organ uznał także twierdzenia o braku dostępu do dziennika elektronicznego z powodu powtarzania klasy. Przeczą temu wydruki wiadomości z 3 kwietnia 2020 r. i 3 grudnia 2019 r. Nadto dziennik posiada funkcję wygenerowania przez rodzica hasła dla ucznia. Również aktualizacja dostępu do dziennika nie stanowi problemu dla ucznia klasy informatycznej. Skarżący nie usprawiedliwił w terminie nieobecności ani z hasła rodzica, które było aktywne ani własnego. Również złamanie ręki nie uniemożliwiało bezpośredniego kontaktu ze szkołą. Skarżący nie został sklasyfikowany z 7 przedmiotów a brak klasyfikacji jest następstwem opuszczenia minimum 50% zajęć za okres klasyfikacji. W roku szkolnym 2019/2020 skarżący opuścił 664 godziny z czego usprawiedliwiono 110 godzin, co wskazuje że brak klasyfikacji jest konsekwencją opuszczania zajęć lekcyjnych i lekceważenia obowiązków szkolnych. Skarżący jest osobą pełnoletnią i nie podlega obowiązkowi nauki. Już w I semestrze opuścił 229 godzin lekcyjnych, co uprawniało do skreślenia go z listy uczniów. Również w okresie zdalnego nauczania od 16 marca do 26 czerwca 2020 r. nie uczestniczył systematycznie w zajęciach. Uczeń nie wnioskował o pomoc psychologiczno-pedagogiczną a notoryczne opuszczanie zajęć nawet uniemożliwiało jej zorganizowanie. Opuścił w roku szkolnym: 2017/2018 - 282 godziny; 2018/2019 – 464 godziny; 2019/2020 – 664 godziny lekcyjne. Odnośnie przedłożonych z odwołaniem dokumentów w postaci opinii psychologicznych czy orzeczenia organ stwierdził, że dotyczą one wcześniejszego etapu edukacji.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Decyzję uznał za krzywdzącą i subiektywną, a wręcz obarczającą go winą za powstałą sytuację i pomijającą zaniechanie obowiązków służbowych ze strony wychowawcy i szkoły, łącznie z rażącym naruszeniem etyki zawodu nauczyciela. Samo załatwienie sprawy za przewlekłe. Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie powyższych twierdzeń i powtórzenie argumentacji z odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że ostatecznie uczeń nie został sklasyfikowany z 6 przedmiotów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. 2017 poz. 2188) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd badając legalność działania organów nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak również wskazana podstawa prawną (art. 133 § 1 ppsa) . Rozstrzyga na podstawie akt sprawy (art. 134 § 1 ppsa).

Zdaniem Sądu organ prawidłowo ustalił zarówno stan faktyczny jak i prawidłowo dokonał jego oceny prawnej, nie naruszając przepisów prawa procesowego jak i materialnego w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 68 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe dyrektor szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego.

W niniejszej sprawie wymogi formalne dla wydania decyzji o skreśleniu skarżącego z listy uczniów Technikum zostały spełnione. Decyzja była poprzedzona uchwałą rady pedagogicznej o skreśleniu ucznia z listy uczniów, a także pozytywną opinią samorządu uczniowskiego w sprawie skreślenia skarżącego z listy uczniów szkoły.

Organ wszczął postepowanie, o czym uczeń został powiadomiony, jak również o możliwości aktywnego w nim udziału czy możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Nie jest też sporne, że uczeń opuszczał lekcje i nie usprawiedliwiał nieobecności czego wymaga Statut szkoły. Skarżący nie polemizuje z ilością ustalonych godzin nieobecności, a jedynie podejmuje próbę braku ich usprawiedliwienia koncentrując się na okresie od 9 lutego do 11 marca 2020 r. na podstawie zaświadczenia z 17 marca. Zaświadczenie to, z Przychodni Ortopedycznej nie wskazuje nawet przyczyny zwolnienia z zajęć szkolnych czy nr statystycznego choroby. Zostało wydane po zakończeniu leczenia i nie mogło być podstawą usprawiedliwiania nieobecności przed data wydania, czyli 17 marca 2020 r. i to na adres udostępniony uczniom 25 marca 2020 r.

Nadto podnoszone zarzuty dotyczące wadliwego działania szkoły czy nauczycieli nie zostały poparte żadnymi dowodami w postaci pism i korespondencji, zaświadczeń z poradni lekarskich wskazanych w odwołaniu.

W myśl § 33 ust. 2 Statutu (tj. z 1 09.2019 r.) uczeń ma obowiązek przestrzegania postanowień zawartych w statucie, a w szczególności: systematycznie i punktualnie uczęszczać na zajęcia edukacyjne (pkt 1) (...) usprawiedliwiać swoją nieobecność w obowiązującym terminie (pkt 7); (...) ma prawo składać skargi w terminie 7 dni od daty zajścia zdarzenia naruszającego jego prawa(§ 34 ust. 1 pkt 1); skargi składa się pisemnie do dyrektora szkoły (pkt 2); dyrektor szkoły w porozumieniu z wychowawca i pedagogiem szkolnym rozpatruje skargę w terminie 14 dni i pisemnie informuje zainteresowane strony o sposobie załatwienia sprawy (pkt 4 i 5). Usprawiedliwienie nieobecności na zajęciach edukacyjnych winno być przedstawione wychowawcy 9a w przypadku jego nieobecności dyrektorowi lub pracownikowi sekretariatu) niezwłocznie po ustaniu nieobecności, nie później niż w ciągu 14 dni od zaistnienia nieobecności. Usprawiedliwienie winno być przedstawione w formie pisemnej lub dzienniku elektronicznym (pkt 2). Uczniowie pełnoletni, po uzyskaniu pisemnej zgody rodziców mogą samodzielnie usprawiedliwiać swoje nieobecności, spóźnienia oraz zwalniać się z lekcji, jednak wyłącznie po przedstawieniu wychowawcy klasy pisemnego usprawiedliwienia lub zwolnienia (pkt 3).

Na podstawie (§ 36 Statutu rodzice mają m.in. zapewnić regularne i punktualne uczęszczanie dziecka na zajęcia edukacyjne, zapewnić realizację obowiązku nauki przez dziecko (ust. 2 pkt 1 i 2); informować szkołę o przyczynach nieobecności na zajęciach lub innych sprawach mogących mieć wpływ na naukę i zachowanie ich dziecka (pkt 4); informować szkołę o innych problemach mogących mieć wpływ na bezpieczeństwo dziecka i innych uczniów (pkt 5); (...).

W § 33 ust. 3 Statutu stwierdzono, że uczeń może zostać ukarany za nieprzestrzeganie statutu, karą upomnienia, uwagą pisemną, naganą pisemną, przeniesieniem do innego oddziału w Szkole, skreśleniem z listy uczniów w przypadku: w przypadku 3 nagan otrzymanych w jednym półroczu, stworzenie sytuacji zagrażającej bezpieczeństwu i zdrowiu uczniów lub pracowników (posiadanie narkotyków, picie alkoholu, naruszanie godności i nietykalności innych osób), co najmniej 80 godzin nieusprawiedliwionej nieobecności w półroczu, (...).

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza rażące i systematyczne naruszanie przez skarżącego obowiązków określonych w statucie szkoły przez nieusprawiedliwione nieuczestniczenie w zajęciach edukacyjnych.

Z akt sprawy nie wynika aby w stosunku do ucznia wcześniej były stosowane inne kary, ale z zapisów statutu nie wynika by takowe działania były wymagane. Przesłanka 80 godzin nieusprawiedliwionej nieobecności jest samoistna podstawą skreślenia ucznia z listy.

Wbrew zarzutom skargi uczeń był informowany w trakcie prowadzonego postępowania o podejmowanych czynnościach procesowych. On sam lub jego matka składali dodatkowe dowody w sprawie oraz przedstawiali własne stanowisko. Organ zgromadziła materiał dowodowy, w którym znajduje się m.in. opinia wychowawcy klasy z 5 czerwca 2020 r. (k.48 akt), opinia pedagoga szkolnego (.k 49), stanowisko informatyka co do sprawności systemu Librus (k 42), korespondencję wychowawcy z rodzicami, kopię ewidencji obecności za okres do września do 22 kwietnia 2020 r., oceny ucznia za I i II semestr, arkusz ocen ucznia za rok 2018/2019. W aktach znajduję się również kopia meila skarżącego z 15 lutego 2020 o posiadaniu zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego nieobecność na zajęciach w związku ze złamaniem ręki, którego nie ujawniono (.k.45). jak już wskazano wyżej okazane zaświadczenie datowane jest 17 marca 2020 r. (k.17 akt).

Skarżący nie przedstawił innych dowodów, zwłaszcza na potwierdzenie zarzutów dotyczących niewłaściwego traktowania jego osoby przez innych uczniów, w tym prześladowania. Nie składał w tym zakresie żadnych pisemnych wniosków czy skarg, czego wymaga Statut co czyni je niewiarygodnymi. Nie zasługuje też na aprobatę stanowisko skarżącego, że ilość opuszczonych godzin lekcyjnych i nieusprawiedliwionych, była następstwem złej atmosfery w szkole czy zachowania kolegów. Zwłaszcza w sytuacji kiedy skarżący nie ma przymusu nauki, jest pełnoletni i może kontynuować edukacje w innej formie kształcenia. ADHD czy inne schorzenia na które cierpi nie tłumaczą braku usprawiedliwienia nieobecności, nawet gdyby była zasadna (por. wyrok WSA w Łodzi II SA/Łd 661/18 z 11.11.2018 r., WSA w Gliwicach III SA/Gl 677/19 z 22.10.2019 r; WSA w Krakowie III SA/Kr 450/20 z 12.08.2020 r., CBIS) Ilość nieobecności bez usprawiedliwienia w znaczny sposób przekraczała minimum ustalone w Statucie dla podjęta decyzji o skreśleniu ucznia z listy. W pierwszym semestrze było to 229 godzin a w drugim 158 godzin, bez usprawiedliwienia, na wystarczające 80 godzin w semestrze.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił.