Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 701/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.119 par.1, art.122 par.2, art.121 pra.2-5, art.15 par.1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi B.L. i M.L. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta C., nakazał M. i B. L. zdemontowanie rury spustowej usytuowanej na zachodniej ścianie budynku mieszkalnego przy ul. [...] w C. oraz zapewnienie odprowadzania wód opadowych z dachu tego budynku na teren własnej nieruchomości, w sposób zapewniający niezalewanie sąsiedniej posesji. Na skutek wniesionego przez skarżących odwołania od tej decyzji, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z kolei skarga na decyzję organu odwoławczego została odrzucona prawomocnym postanowieniem tut. Sądu z dnia 28 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 636/09.

Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przez organ pierwszej instancji po wystosowaniu do skarżących upomnienia z dnia [...] r. w trybie art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). W odpowiedzi na to upomnienie skarżący pismem z dnia [...] r. zwrócili się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] r., powołując się przy tym na przepisy k.p.a. dotyczące zawieszenia postępowania administracyjnego. Wskazali, że przed Sądem Rejonowym w C. toczy się sprawa z ich powództwa o ochronę naruszonego posiadania, a jej wynik może mieć wpływ na zasadność wykonania nałożonego obowiązku. Pismem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji ustosunkował się do wniosku skarżących, wskazując na brak podstaw prawnych do wstrzymania lub zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W dniu [...] r. przeprowadzona została przez PINB kontrola, o terminie której skarżących prawidłowo zawiadomiono. W toku wykonywanej kontroli ustalono, że rura spustowa odprowadzająca wodę z dachu na zachodniej ścianie budynku nie została zdemontowana, a zatem obowiązek nałożony decyzją z [...] r. nie został wykonany.

W dniu [...] r. organ pierwszej instancji wystawił dwa formularze tytułu wykonawczego opatrzone tym samym numerem ([...]), odrębny w stosunku do M. L. i w stosunku do B. L.. Z akt sprawy wynika, że jedynie tytuł wykonawczy kierowany do B. L. został prawidłowo doręczony.

W dniu [...] r. PINB dla miasta C. wydał postanowienie Nr [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia na obojga skarżących w wysokości [...] zł. Jednocześnie organ nałożył obowiązek wniesienia opłaty egzekucyjnej za wydanie niniejszego postanowienia w kwocie [...] zł, a ponadto wezwał zobowiązanych do wpłacenia tych należności w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia na wskazane konto, pouczając, że w razie nieuiszczenia grzywna wraz z opłatą zostanie ściągnięta w trybie egzekucji należności pieniężnych. Wezwał również do niezwłocznego wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku zaznaczając, że w przeciwnym razie będą stosowane dalsze środki egzekucyjne. W uzasadnieniu postanowienia PINB wskazał, że decyzja o nałożeniu na skarżących obowiązku stała się ostateczna w dniu [...]. i pomimo upomnienia zobowiązanych w dniu [...]., a następnie wystawienia w dniu [...]. tytułu wykonawczego, skarżący nie wykonali nałożonego na nich obowiązku. Okoliczności te w ocenie PINB stanowiły podstawę do wydania przedmiotowego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia (którego egzemplarz został dołączony do akt przez stronę po zakończeniu postępowania sądowego), uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej nałożenia grzywny w celu przymuszenia na M. L. oraz w części wezwania do niezwłocznego wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku i w przeciwnym razie zastosowania dalszych środków egzekucyjnych. W tym zakresie orzekł o wezwaniu B. L. do wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku w terminie 30 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia zaznaczając, iż w przeciwnym razie zostanie zastosowany środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego. W pozostałej części utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zarzuty skarżących odnoszące się do toczącego się postępowania przed sądem powszechnym nie mogą być przedmiotem rozpoznania w zakresie zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Ewentualne wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku stanowi bowiem przesłanki uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dalej organ zauważył, że tytuł wykonawczy został prawidłowo doręczony jedynie B. L., a zatem zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jedynie w stosunku do niego nastąpiło wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając zmianę postanowienia organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia terminu i zastosowania dalszych środków egzekucyjnych, organ odwoławczy powołał się na art. 122 § 2 pkt 2 tej ustawy.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli M. i B. L., wskazując, że zainicjowali postępowanie zmierzające do stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Zarzucili, że zaskarżone postanowienie jest bezprzedmiotowe i niewykonalne. Nie ustalono bowiem w toku postępowania przebiegu granic pomiędzy nieruchomością skarżących, a sąsiednią. Zarzucili też pozorność zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzez skierowanie egzekucji jedynie do jednej ze zobowiązanych osób, podczas, gdy nieruchomość stanowi współwłasność skarżących małżonków.

W wyniku rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 22 czerwca 2011r. sygn. akt. II SA/GL 106/11 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie PINB dla miasta C. z dnia [...] r., nr [...], orzekając jednocześnie, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało na skutek rozpoznania zażalenia skarżących na postanowienie organu pierwszej instancji. Zastosowanie w tym zakresie miały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o zażaleniach, a wobec treści art. 144 k.p.a., odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Jednym z takich odpowiednio stosowanych do zażaleń przepisów jest przepis art. 138 k.p.a., który zawiera zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego. Jego odpowiednie stosowanie (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia) oznaczało, że organ odwoławczy rozpoznając zażalenie, mógł wydać postanowienie, w którym utrzymałby w mocy zaskarżone postanowienie lub uchyliłby zaskarżone postanowienie w całości albo w części i w tym zakresie orzekłby co do istoty sprawy bądź uchylając to postanowienie – umorzyłby postępowanie pierwszej instancji, albo umorzyłby postępowanie zażaleniowe (art. 138 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a.). Organ odwoławczy mógł również uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji w sytuacjach określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Zaskarżone w niniejszym postępowaniu postanowienie zdaniem sądu nie spełniało wymogów stawianych przez dyspozycję art. 138 k.p.a. W pkt 1 tego postanowienia orzeczono o uchyleniu postanowienia organu pierwszej instancji w części dotyczącej nałożenia grzywny na M. L.. Nie rozstrzygnięto jednak w tym zakresie co do istoty sprawy, ani też nie umorzono postępowania pierwszej instancji. Nie sposób zatem uznać, aby rozstrzygnięcie to odpowiadało treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Rozstrzygnięcie to jest również niezgodne z art. 138 § 2 k.p.a. dlatego, że nie zawierało rozstrzygnięcia o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji oraz dotyczyło jedynie części postanowienia organu pierwszej instancji, podczas gdy w ówczesnym brzmieniu tego przepisu nie było dopuszczalne na jego podstawie uchylenie zaskarżonego postanowienia jedynie w części. Powyższe uchybienia, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dostatecznie uzasadniały, w ocenie sądu pierwszej instancji, konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazując w jej treści, że w przedmiotowym układzie procesowym zastosowanie art. 138 k.p.a. miało miejsce w wyniku podwójnego odesłania, przy odpowiednim stosowaniu przepisu art. 138 k.p.a. Zastosowanie w ogóle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego następuje poprzez odesłanie zawarte w art. 18 ustawy egzekucyjnej do art. 144 k.p.a., który z kolei odsyła do art. 138 k.p.a. Zdaniem organu II instancji nie było prawnie możliwe, a nadto celowe uchylanie postanowienia organu I instancji i przekazywanie go do ponownego rozpoznania przez organ I instancji odnośnie zobowiązanej M. L., gdyż ze względu na brak skutecznie doręczonego jej tytułu wykonawczego, na tym etapie postępowanie egzekucyjne wobec niej i tak nie miało racji bytu, rozstrzygnięcie organu odwoławczego musiało sprowadzać się jedynie do kasacji orzeczenia organu pierwszej instancji. Niemożliwym również było umorzenie postępowania wobec zobowiązanej M. L., gdyż oznaczałoby to faktycznie swoiste uchylenie nakazu z decyzji, w sytuacji, gdy potrzebne było jedynie ponowne, poprawne doręczenie jej tytułu wykonawczego celem zgodnego z prawem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Niedopuszczalne było również uchylenie postanowienia organu I instancji w odniesieniu do zobowiązanej M. L. i umorzenie wobec niej postępowania, gdyż organ odwoławczy nie miał uprawnień do umarzania postępowania egzekucyjnego, co może dokonać jedynie organ egzekucyjny, którym był w przedmiotowej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C., a nadto zobowiązana mogłaby z takiego rozstrzygnięcia w przyszłości wywodzić podstawę do podważania również poprawnie wdrożonej wobec niej egzekucji nakazu z decyzji. Natomiast wobec zobowiązanego B. L. możliwe było dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, zmierzającego wprost do skutecznego i szybkiego wykonania obowiązku wynikającego z decyzji, co było głównym zadaniem wdrożonego postępowania egzekucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 lutego 2013r. sygn. akt II OSK 1972/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie regulują kwestii związanych z rodzajem rozstrzygnięć jakie mogą być podjęte przez organ odwoławczy na skutek rozpatrzenia środków odwoławczych wnoszonych przez strony w toku tego postępowania. Ustawodawca natomiast do spraw nieuregulowanych w ww. ustawie, w art. 18, nakazał "odpowiednie" stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa ta, w art. 144, odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołań w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym zażaleń, a zatem art. 138 k.p.a. będzie miał zastosowanie w wyniku "podwójnego odesłania". Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie był w sposób bezwzględny związany katalogiem rozstrzygnięć wymienionych w art. 138 § 1 pkt 2 lub § 2 k.p.a. Wskazał również, że art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, a zatem brak było podstaw do przyjęcia, iż organ odwoławczy winien był rozstrzygnąć w inny sposób aniżeli uchylenie postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia w części dotyczącej M. L.. Skoro tytuł wykonawczy nie został doręczony zobowiązanej to nie zostało w stosunku do niej wszczęte postępowanie egzekucyjne. Organ odwoławczy nie mógł po uchyleniu wadliwego postanowienia nakładającego na M. L. grzywnę w celu przymuszenia przekazać sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji (§2) ani też umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji (§1 pkt 2). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że rozpoznając ponownie sprawę Sąd wojewódzki związany będzie wskazaną wyżej oceną prawną i zobowiązany będzie ocenić sprawę również w tych aspektach które nie były przedmiotem skargi kasacyjnej ,celem rozważenia czy ewentualnie stwierdzone uchybienia mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podkreślić należy, iż zgodnie z treścią art.190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz.270, z późń. zm., dalej "p.p.s.a.") sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem należy przyjąć, że bezspornym jest fakt, iż organ II instancji mógł uchylić postanowienie PINB w części dotyczącej nałożenia grzywny w celu przymuszenia na M.L. ,bez orzekania o dalszym postępowaniu egzekucyjnym w tej części.

Skarga w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości postępowania egzekucyjnego w administracji w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Odnosi się więc do sytuacji związanej z wykonalnością prawomocnej decyzji. Zgodnie z art. 122 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005r. nr 229, poz.1954 z późń. zm., dalej "p.e.a."), postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać:

1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych,

2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego (co dotyczy niniejszej sprawy), będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

Z kolei z brzmienia art. 119 § 1 p.e.a. wynika, że wymierzenie grzywny w celu przymuszenia nie ma charakteru uznaniowego lecz jest obligatoryjne. Celem postępowania egzekucyjnego jest bowiem doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Czym innym jest jednak wymierzenie grzywny jako takiej, kiedy organ egzekucyjny pozbawiony jest możliwości wyboru i grzywnę musi wymierzyć, a czym innym jest wysokość tego środka egzekucyjnego. Kwotowe granice grzywny w celu przymuszenia nakładanej przez organ egzekucyjny określone zostały w art. 121 § 2 – 5 p.e.a., gdzie wskazano wyłącznie maksymalną wysokość grzywny. Wynika stąd, że w zakresie wysokości zastosowanej grzywny decyzja pozostawiona została uznaniu organu egzekucyjnego. Skoro tak, to organ egzekucyjny w uzasadnieniu postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia powinien przytoczyć ustalenia faktyczne sprawy wskazujące, dlaczego nałożył grzywnę w takiej, a nie innej wysokości. Organ egzekucyjny, kierując się przede wszystkim efektywnością egzekucji, winien zatem mieć na uwadze nie tylko treść wydanego przez siebie nakazu, ale także wszystkie okoliczności, które przesądziły o przyjęciu takiej, a nie innej kwoty grzywny. Chodzi bowiem o takie rozstrzygnięcie, aby zastosowany środek z jednej strony zapewnił efektywność egzekucji, a z drugiej był jak najmniej uciążliwy dla zobowiązanego, co wynika wprost z art. 7 § 2 p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środek egzekucyjny, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków egzekucyjnych – środek lub środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

Powszechnie akceptowany jest w orzecznictwie pogląd, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1169/09, wyrok NSA z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 235/09, wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1642/06 publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 15 § 1 p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej; postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Takie upomnienie skarżący odebrali w dniu [...]. Natomiast formalne wszczęcie postępowania egzekucyjnego ( art.26 § 5 pkt 1 p.e.a.) poprzez doręczenie tytułu wykonawczego B. L. miało miejsce w dniu [...].

Przypomnieć należy również, że celem instytucji upomnienia "przedegzekucyjnego", uregulowanej w art. 15 p.e.a. jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. W tym kontekście samo zagrożenie egzekucją, stanowiące istotę treści upomnienia, ma doprowadzić zobowiązanego do wykonania obowiązku. Upomnienie przypomina przy tym nie o obowiązku, który znany jest zobowiązanemu co najmniej z podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego, ale o powinności jego wykonania, które – również w interesie strony – może być dobrowolne, ale zagrożone jest realizacją w drodze egzekucji administracyjnej.

W okolicznościach niniejszej sprawy, organ II instancji prawidłowo zauważył, że wydane przez PINB postanowienie posiada wady, które uniemożliwiałyby skuteczną egzekucje nałożonego obowiązku, w szczególności postanowienie nie wskazywało daty wykonania obowiązku oraz rygoru zastosowania środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, w przypadku nie wykonania obowiązku w wyznaczonym przez organ terminie. Nadto organ zasadnie przyjął, że nie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do M. L. w związku z niedoręczeniem jej tytułu wykonawczego, a zatem bezpodstawne było nałożenie na nią grzywny w celu przymuszenia. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, jakimi kryteriami kierował się organ, podejmując rozstrzygnięcie. Wskazano również, że wysokość nałożonej grzywny jest uzasadniona dużą zwłoką zobowiązanych do wykonania nałożonego obowiązku. Organ stwierdził, że grzywna winna skutecznie przymusić zobowiązanego do wykonania obowiązku oraz że rozważono jej wysokość pod kątem efektywności z uwzględnieniem okoliczności uchylania się strony od wykonania obowiązku zdemontowania rury spustowej odprowadzającej wody opadowe. Zastosowane kryteria były, zatem zgodne z wymienionymi na wstępie celami wymierzenia grzywny w postępowaniu egzekucyjnym. Wzięto też pod uwagę, że zastosowany środek w danej sprawie jest dla strony zobowiązanej korzystniejszy od wykonania zastępczego. Organ administracyjny nie ma obowiązku szczegółowego uzasadnienia postanowienia o wymierzeniu grzywny, albowiem obowiązek taki stanowiłby przeniesienie na grunt postępowania egzekucyjnego obowiązków z postępowania jurysdykcyjnego. Stwierdzić trzeba, iż wydając akt konkretyzujący prawo materialne mające charakter uznaniowy, organ administracyjny w istocie ma obowiązek wyjaśnić kryteria, jakimi się kierował, ustalając taką, a nie inną treść uznaniowego rozstrzygnięcia. Natomiast inaczej rzecz się ma w postępowaniu egzekucyjnym, w którym jedynym kryterium jest ocena dolegliwości z punktu widzenia skuteczności w nakłonieniu strony zobowiązanej do wykonania obowiązku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2010 r. sygn. akt II OSK 235/09, Lex nr 602159).

Zastosowana instytucja grzywny w celu przymuszenia jest środkiem stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym, którego celem jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jako środek przymuszający, jak już sama nazwa tego środka wyjaśnia jego charakter, ma na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego określonego obowiązku. W badanej sprawie źródłem tego obowiązku jest ostateczna decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta C. z dnia [...]. nakazująca M. i B. L. zdemontowanie rury spustowej usytuowanej na zachodniej ścianie budynku mieszkalnego przy ul. [...]oraz zapewnienie odprowadzania wód opadowych z dachu na teren własnej nieruchomości w sposób zapewniający niezalewanie sąsiedniej posesji.

Nie ulega wątpliwości, że dopóki istnieje w obrocie prawnym wymieniona decyzja, wynikające z niej obowiązki muszą być wykonane, a w razie bezczynności zobowiązanego wierzyciel obowiązany jest, na mocy art. 6 p.e.a., uruchomić środki prawne niezbędne do realizacji określonych obowiązków.

Z poczynionych przez organy ustaleń bezsprzecznie wynika, że obowiązek określony w tytule wykonawczym nie został przez stronę skarżącą wykonany. Fakt ten nie jest również kwestionowany przez stronę skarżącą. W takiej sytuacji organ I instancji wystosował do strony upomnienie wraz z wezwaniem do wykonania obowiązku i zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Pomimo upomnienia, organ stwierdził, że obowiązek nadal nie został wykonany (wizja lokalna). W tej sytuacji organ I instancji skierował do strony postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

Z uwagi na to, że przedmiotem egzekucji administracyjnej jest w tym przypadku obowiązek, którego wykonanie spoczywa łącznie na skarżących (egzekwowany obowiązek o charakterze niepieniężnym nie ma charakteru zobowiązania solidarnego w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego), obydwoje zobowiązani są też stronami postępowania egzekucyjnego, którego celem jest wyegzekwowanie od nich spełnienia obowiązku wykonania demontażu rury spustowej. Oczywistym jest jednocześnie, że jego spełnienie przez jednego zobowiązanego zwalnia drugiego z tego obowiązku. Prawidłowo w tej sytuacji organ wystawił dwa formularze tytułu wykonawczego i powinien był wydać dwa postanowienia o nałożeniu grzywny, co jednak w sytuacji gdy organ II instancji, uchylił postanowienie w części dotyczącej M. L. powoduje, że w obrocie prawnym pozostaje postanowienie o nałożeniu jednej grzywny w celu przymuszenia w stosunku do B. L.. W konsekwencji, słusznie też przyjął organ administracyjny, że w przypadku egzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym w części B druku tytułu wykonawczego, przeznaczonej na dane identyfikacyjne osoby zobowiązanej, nie powinna być - zgodnie z jego wzorem - wpisana co do zasady więcej niż jedna osoba. W warunkach niniejszej sprawy brak było podstaw do zarzucenia organowi I instancji naruszenia przepisów ustawy egzekucyjnej poprzez wystawienie tytułu wykonawczego wobec skarżących jako zobowiązanych do spełnienia obowiązku wykonania rozbiórki rury spustowej, nałożonego prawomocną decyzją, na osobnych drukach, które, co podkreślić należy, stanowią dwa egzemplarze jednego tytułu wykonawczego, wystawionego w dniu [...]. r. pod Nr [...].

Bez względu na to, czy został wystawiony jeden tytuł wykonawczy w którym wskazano dwa podmioty zobowiązane ( w tym przypadku małżonków), czy też zostały wystawione dwa tytuły wykonawcze odrębnie na każdego zobowiązanego, każdy z adresatów decyzji zawierającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym ( rozbiórki obiektu budowlanego), jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za wykonanie nakazu. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest stanowisko, według którego, obowiązek wykonania czynności może być egzekwowany wobec każdego zobowiązanego. Przyjęcie stanowiska, według którego grzywna w celu przymuszenia do wykonania określonego obowiązku administracyjnego powinna być rozłożona na wszystkich zobowiązanych do jego wykonania , mogłaby oznaczać utratę racji bytu tego środka egzekucyjnego. Podsumowując można stwierdzić, że jeśli egzekucji administracyjnej podlega nałożony na oboje małżonków obowiązek wykonania rozbiórki obiektu budowlanego, to każdy z małżonków jest zobowiązany w myśl art.27 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co do całego obowiązku. O ile obowiązek ten nie jest spełniany, na każdego zobowiązanego małżonka może być nałożona grzywna w wysokości ustalonej na podstawie art.121 § 4 i 5 tej ustawy. (patrz: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2013r., sygn. akt II OSK 1655/11 G.Prawna 2013/47/11)

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela zaprezentowany powyżej pogląd i przenosząc te rozważania na ustalenia niniejszej sprawy, stwierdza, że dopuszczalna i zgodna z prawem jest sytuacja, w której w stosunku do skarżącego B. L. wydany został wspólny tytuł wykonawczy na odrębnym formularzu i w wyniku orzeczenia organu II instancji pozostaje odrębne postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

Sąd nie podziela zarzutów skarżących, które odnoszą się do rozstrzygnięć, jakie mogłyby zapaść we wskazywanych przez nich postępowaniach przed sądem powszechnym. Zgodzić się przyjdzie ze stanowiskiem organów, że te kwestie nie stanowią same w sobie podstawy do wstrzymania postępowania egzekucyjnego poprzez jego zawieszenie lub w innej prawem przewidzianej formie. Zwrócić też przyjdzie uwagę, że w istocie pismo organu pierwszej instancji z dnia [...] r. stanowiło negatywne rozstrzygnięcie wniosku skarżących o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Ponieważ nie spełniało wszystkich wymogów przewidzianych dla rozstrzygnięcia w postaci postanowienia lub decyzji, a w szczególności nie zawierało pouczenia o możliwości jego zaskarżenia, to ewentualne podważenie zawartego w tym rozstrzygnięciu stanowiska jest możliwe bądź to poprzez wniesienie zażalenia lub odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, bądź też poprzez wniesienie zażalenia na niezałatwienie tego wniosku w terminie. Nie można też wykluczyć nowego wniosku w tym przedmiocie, w szczególności na wypadek, gdy pojawią się nowe okoliczności w sprawach toczących się przed sądem powszechnym. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był również fakt, że w aktach administracyjnych brakowało odpisu zażalenia skarżących na postanowienie organu I instancji, albowiem podnoszone przez stronę zarzuty znalazły swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji organu II instancji, a następnie zostały powtórzone w treści skargi co pozwoliło na ich ocenę przez Sąd.

Z tych wszystkich powodów skarga nie mogła doprowadzić do podważenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art.151 p.p.s.a . skargę oddalił.