Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 805/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie WSA Małgorzata Łoboz WSA Piotr Fronc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi o wznowienie postępowania sygn. akt II SA/Kr 64/21 w spawie sprzeciwu M. K. i M. K. - M. od decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 8 grudnia 2020 r., znak [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego skargę o wznowienie postępowania oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13 marca 2020 roku, znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w N. S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie udzielił M. K. - M. i M. K., działającym jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą [...] w [...] pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody z [...] poprzez istniejące ujęcie drenażowe na dz. nr ewid.[...], obręb B., gm. B. T., w tym dla zaopatrzenia w wodę do celów pitnych i socjalno-bytowych [...] oraz na odprowadzanie do wód potoku [...] w km 4+685, wód pobranych i niewykorzystanych dla potrzeb [...], za pośrednictwem [...]

Od powyższej decyzji odwołał się, w ustawowym terminie, [...] Park Narodowy, podnosząc między innymi zarzuty: naruszenia art. 8 ustawy o ochronie przyrody oraz § 22 rozporządzenia Ministra Środowiska z 12 maja 2005 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody i parku krajobrazowego, dokonywania zmian w tym planie oraz ochrony zasobów, tworów i składników przyrody; wybiórcze rozpatrzenie całości materiału dowodowego, pominięcie w postępowaniu tej części materiału dowodowego, który wskazywał na istnienie innych bezawaryjnych rozwiązań technicznych do poboru wody, istniejących obecnie na terenie [...] Parku Narodowego, niwelujących negatywne oddziaływanie w ekosystem obszaru ochrony ścisłej, jakim w technologii ujęcia lewarowego z taranem wodnym jest sztuczne przerzucanie wody pomiędzy zbiornikami za pomocą rurociągów, które to działanie zniekształca naturalne układy i procesy przyrodnicze w obszarze ochrony ścisłej [...] Parku Narodowego; brak odpowiednich urządzeń pomiarowych rejestrujących ilość wody faktycznie pobranej z [...]

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 8 grudnia 2020 r., znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W jej uzasadnieniu wskazano, że M. K. - M. i M. K., prowadzące działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pod nazwą [...], wystąpiły do Dyrektora Zarządu Zlewni w N. S. z wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód powierzchniowych z [...] poprzez ujęcie drenażowe dla zaopatrzenia w wodę [...] w [...] Do wniosku dołączono Operat wodnoprawny w wersji papierowej i wersji elektronicznej, opis prowadzenia zamierzonej działalności w języku nietechnicznym, opracowanie pt. "Końcowy operat hydrologiczny dotyczący możliwości poboru wód powierzchniowych z [...] dla potrzeb [...] [...] wraz z oceną oddziaływania tego poboru na stan środowiska", potwierdzenie wniesienia opłaty za udzielenie pozwolenia wodnoprawnego.

W trakcie postępowania przed organem I instancji [...] Park Narodowy wniósł zastrzeżenia do wnioskowanej ilości poboru wody do celów pitnych i socjalno-bytowych schroniska, która znacznie różni się od faktycznego poboru wody z [...]. TPN zwrócił się w piśmie o nałożenie na Wnioskodawcę obowiązku modernizacji istniejącego ujęcia i dostosowania ilości wody pobieranej z [...] do faktycznych potrzeb schroniska.

Do uwag [...] Parku Narodowego odniosły się M. K. -[...] i M. K. stwierdzając, że system zasilania schroniska w wodę, oparty na pracy tarana wodnego, urządzenia do przepompowywania wody, zasilanego przepływającą przez niego wodą, funkcjonuje od 1954 r. Taran jest urządzeniem niezawodnym i bezawaryjnym, co pozwala zapewnić bezpieczne funkcjonowanie schroniska.

Działając na podstawie art. 50 Kpa, Organ I Instancji wezwał Wnioskodawcę do uzupełnienia złożonych przy wniosku dokumentów, między innymi o dołączenie szczegółowego planu urządzeń wodnych i zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód naniesionego na mapę sytuacyjno-wysokościową terenu oraz odniesienie się do zarzutów [...] Parku Narodowego. Uzupełnienia zostały przesłane przy piśmie z dnia 21.06.2019 r. W ramach wyjaśnień stwierdzono, że zasięg oddziaływania odnosi się tylko do działki nr [...], tj. [...], ponownie podkreślono zalety systemu ujmowania wody opartego na taranie wodnym i jego znaczenie dla funkcjonowania schroniska, a ponadto stwierdzono, że odprowadzana [...] woda łączy się z ciekiem płynącym tym żlebem i wpadającym do potoku [...], tym samym łączy się z wodą spływającą ze stawów przez [...] ok. 450 m poniżej progu stawiarskiego. [...] stanowi jedno wielkie zlewisko dla wód powierzchniowych, jak i dla wód podziemnych, daje ono początek potokowi [...] więc pobór wód z [...] i oddawanie nadwyżki niewykorzystanej wody do Doliny [...], a nie do [...] nie stanowi przerzucania wody między zlewniami.

Pismem z dnia 27.06.2019 r. M. K. - [...] i M. K., działające jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą [...], uzupełniły wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną, obejmującą odprowadzanie do wód potoku [...] wód pobranych i niewykorzystanych z ujęcia drenażowego z [...].

Z wyjaśnień uzupełniających, przesłanych pismem z dnia 01.07.2019 r., wynika, że z uwagi na sposób pracy ujęcia drenażowego oraz całego lokalnego wodociągu przy schronisku, nie jest możliwe jednoznaczne podanie ilości pobranej i niewykorzystanej wody, urządzenia zostały tak zaprojektowane i wykonane, żeby można je było bezawaryjnie i skutecznie eksploatować, kwestia efektywności wobec istniejących ogromnych zasobów wodnych nie była brana pod uwagę. Ponadto przez kilkadziesiąt lat utworzył się nowy aktualny ekosystem i do niego należałoby się odnieść w kwestii pogorszenia ekosystemu.

W dniu 21.08.2019 r. do Zarządu Zlewni w N. S. wpłynęło pismo spółki [...] z dnia 20.08.2019r., informujące o rozpoczęciu monitoringu urządzeń służących do poboru wody oraz wykonanie pomiarów terenowych określających wielkości poboru i odprowadzenia wód związanych z pracą ujęcia dla schroniska [...]. Pismem z dnia 12.11.2019 r. [...] M. K. - [...], M. K. poinformowało o przeprowadzeniu we wrześniu dwukrotnych pomiarów ilości niewykorzystanej wody odprowadzanej do potoku [...]. Przesyłając wyniki tych pomiarów, stwierdzono, że praca tarana hydraulicznego jest stała i przy tej samej wydajności przez cały czas, otrzymane wyniki mogą więc być uznane za miarodajne i odnoszące się do całego roku oraz do wnioskowanego okresu ważności pozwolenia wodnoprawnego.

Dyrektor Zarządu Zlewni w N. S. w dniu 16 grudnia 2019 r. wezwał M. K. - [...] i M. K., prowadzące [...] do przedłożenia kompletnych operatów wodnoprawnych obejmujących ostateczny zakres wniosku. Uaktualniony wniosek wraz z operatem wodnoprawnym, "Końcowym operatem hydrologicznym (...)" i opisem prowadzenia działalności jednostki sporządzonym w języku nietechnicznym, zostały złożone w dniu 29.01.2020 r.

Po przeanalizowaniu sprawy, organ II Instancji stwierdził, że zgodnie z art. 400 ust. 1 w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się (...) cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód (...). Wykonane przez [...] pomiary ilości wody z komory bunkrowej tarana hydraulicznego oraz odpływu ze studni pośredniej przelewowej, pozwoliły ustalić ilość wody pobranej z Przedniego Stawu i niewykorzystanej. Z uwagi na stałą pracę tarana, przy takiej samej wydajności, otrzymane wyniki uznane zostały za miarodajne i odnoszące się do całego roku, jak i wnioskowanego okresu ważności pozwolenia wodnoprawnego. Wielkości te to odpowiednio: Qmax = 0,002083 m3/s; 7,5 m3/h; 180,0 m3/dobę oraz Qr dop. = 65 700 m3/rok. Po uwzględnieniu ilości wody pobranej dla zaspokojenia w wodę do celów pitnych i socjalno-bytowych schroniska, całkowita ilość wód pobieranych z Przedniego Stawu wynosi: Qmax = 0,002243 m3/s; 8,0748 m3/h; 188,984m3/dobę oraz Qr dop. = 68 979 m3/rok. Na taką ilość zostało udzielone pozwolenie wodnoprawne. Za błędne należy uznać brak ustalenia w pozwoleniu wodnoprawnym celu, w jakim pobierana jest woda w tej ilości, a jedynie wyróżnienie wody pobranej na cele pitne i socjalno-bytowe (Qmax= 0,000016 m3/s; 0,576 m3/h; 8,984 m3/dobę oraz Qr dop. = 3279 m3/rok), znacznie różniącej się od całkowitej ilości wody pobieranej.

Z analizy operatu wodnoprawnego oraz opracowania pt. "Końcowy operat hydrologiczny dotyczący możliwości poboru wód powierzchniowych z [...] w T. Wysokich dla potrzeb [...] wraz z oceną oddziaływania tego poboru na stan środowiska" wynika, że określenie wpływu planowanego korzystania z wód na wody powierzchniowe oraz podziemne, w szczególności na stan tych wód i realizację celów środowiskowych dla nich określonych, a także odniesienie się do ustaleń wynikających z planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, przeprowadzono przy założeniu poboru wody do celów pitnych i socjalno-bytowych [...]. Obliczając wahania zwierciadła wody w Przednim Stawie dla pierwszej strefy głębokości (0-10 m), które występuję w okresie 1 miesiąca przyjęto pobór wody w ilości 273 m3. Jest to średnia ilość wody, która przez okres 1 miesiąca pobierana jest przez schronisko i wynika z podzielenia ilości wody dopuszczonej do pobrania w ciągu roku przez 12 miesięcy (3729 m3 : 12 = 273,25 m3). Przyjmując taką ilość wody oceniono, że udział poboru wody w występujących wahaniach zwierciadła wody w [...] jest wartością pomijalnie małą, nieistotną w bilansie ilościowym wody w Stawie.

W operacie wodnoprawnym zestawiono również procentowy udział wnioskowanego poboru wody z [...] w wielkości zasilania podziemnego pochodzącego ze zlewni podziemnej, przy założeniu poboru wody w ilości 273 m3/miesiąc i stwierdzono, że wnioskowany pobór jest wartością niewielką, w odniesieniu do ilości wód pochodzących z odpływu podziemnego. "Pobór ten stanowi od 1% do maksymalnie 3% (zimą) odpływu podziemnego, przez co można go uznać za wartość pomijalnie małą w bilansie ilościowym wody w [...]".

W oparciu o powyższe ustalono, że wahania wody w [...] determinowane są wyłącznie przez czynniki naturalne, a w związku z tym wnioskowany pobór wody nie będzie powodował negatywnego wpływu na osiągnięcie celów środowiskowych JCWP [...] od [...] do [...] z J[...] od granicy Państwa, a tym samym nie będzie powodował negatywnego oddziaływania na sposób użytkowania jakiejkolwiek JCWP oraz nie będzie miał wpływu na realizację celów środowiskowych ustalonych dla JCWPd 172.

Całkowita ilość wody pobieranej z [...] w ciągu roku nie wynosi jednak 3279 m3, lecz 68 979 m3. Składa się na nią ilość wody wykorzystanej przez schronisko i ilość wody niezbędna do zasilania tarana hydraulicznego. W rzeczywistości średnia ilość wody pobieranej w ciągu 1 miesiąca nie wynosi 273 m3, lecz 5748,25 m3, czyli jest ok. 21 razy większa. Zgodnie z wezwaniem Organu I Instancji, Wnioskodawczynie przedłożyły ostateczny zakres wniosku. Dołączony Operat wodnoprawny oraz "Końcowy operat hydrologiczny (...)" nie uwzględniły zweryfikowanej, rzeczywistej wielkości poboru wody z [...].

Zgodnie z art. 396 ust. 1 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać:

1) ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, z wyłączeniem okoliczności, o których mowa w art. 66; (...);

8) wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z przepisów ustawy oraz przepisów odrębnych. Z kolei art. 399 ust. 1 pkt 1) ustawy Prawo wodne stanowi, że wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli projektowany sposób korzystania z wód narusza ustalenia dokumentów , o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7, lub nie spełnia wymagań o których mowa wart. 396 ust. 1 pkt 8.

Złożone dokumenty oraz przeprowadzone postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem skarżonej decyzji nie wykazały, że udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na wnioskowany zakres i sposób korzystania z wód nie będzie naruszał wymagań ochrony środowiska, a więc, czy nie zachodzą okoliczności wynikające z art. 399 ust. 1 ustawy Prawo wodne.

Mając na uwadze wagę opisanych powyżej uchybień, nie mogły one zostać usunięte przez Organ II Instancji w trybie art. 136 K.p.a. W związku z koniecznością prawidłowego przeprowadzenia oceny wpływu wody pobieranej z [...] na środowisko przyrodnicze, naruszałoby to określoną w art. 15 K.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Z tych też względów należało uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I Instancji.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyły sprzeciwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. K. – M. i M. K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i wskazując, że argumentację rozwiną w późniejszym terminie.

W odpowiedzi na sprzeciw strona przeciwna wniosła o jego oddalenie. Wskazano, że mając na względzie konieczny zakres rozpoznania, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, oceniany przez pryzmat przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, decyzję organu l instancji należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Powyższe zapewni zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania. Skierowanie do ponownego rozpoznania uzasadnia zakres konieczny do weryfikacji i uzupełnienia, w tym potrzeba uzupełnienia postępowania zarówno na płaszczyźnie materiału dowodowego, jak też jego oceny.

Prowadzenie przez organ postępowania w oparciu o art. 136 kpa nie byłoby w stanie sanować uchybień dotychczasowego postępowania i naruszałoby zasadę prawa strony do rozpatrzenia jej sprawy w toku instancji, z zachowaniem zasady dwuinstancyjności, tj. rozpoznania przez dwa niezależne organy.

W piśmie z dnia 11 lutego 2021 r. skarżące rozwinęły zarzuty sprzeciwu, w pierwszej kolejności wskazując na ważny interes - nie tylko ich, ale społeczny - przemawiający za funkcjonowaniem [...], co uniemożliwia wygaśnięcie dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego i jednoczesne uchylenie decyzji Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w N. S. z dnia 13 marca 2020 roku. Skoncentrowana wokół schroniska działalność ma bowiem istotne znaczenie nie tylko gospodarcze i proekologiczne, ale stanowi także kontynuację ważnej tradycji, w sposób nieoceniony wpływając na bezpieczeństwo w górach.

W ocenie skarżących decyzja organu I stopnia jest prawidłowa. Nawet jeżeli w sentencji przedmiotowego rozstrzygnięcia brakowało ewentualnego wyrzeczenia co do celu, na jaki ma być przeznaczona pobrana woda, to wynika to wprost z jego uzasadnienia i w tym zakresie decyzja mogła być konwalidowana przez organ II stopnia.

Co do wskazania na treść art. 396 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne - zgodnie z dyspozycją przepisu: Pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać (...) wymagań ochrony (...) przyrody (...). W zgromadzonym przez Organ materiale nie ma jakiegokolwiek dokumentu uzasadniającego przypuszczenie, że zakreślone wyżej uwarunkowania mogłyby nie pozostać spełnione. Wyłącznym śladem ewentualnych obaw w tym zakresie są twierdzenia [...] Parku Narodowego nie poparte merytorycznymi argumentami, ani nie szukające uzasadnienia w wiadomościach specjalnych. Co więcej, istotnym jest wskazać, że zasadniczo, zarzuty [...] Parku Narodowego koncentrują się wokół przestarzałości urządzeń przeznaczonych na pobór wody, nie odnosząc się natomiast do istoty pozwolenia wodnoprawnego, a to ilości pobieranej wody, która w ocenie skarżących, zgodnie z wnioskiem - może być pobierana z zachowaniem zakreślonych ustawą warunków, czego dowodem jest przedstawiony operat. Koniecznym jest jednocześnie zważyć, że do [...] trudno jest odnieść schemat jakiegokolwiek innego schroniska w polskiej części Tatr, albowiem jest to schronisko położone najwyżej - w terenie wysokogórskim - bez dostępu do drogi jezdnej, w którego bezpośrednim otoczeniu przez większą część roku zalega pokrywa śnieżna. Stąd proste i bezawaryjne rozwiązania wydają się najlepsze, co odnajduje oparcie w ponad półwiecznej praktyce. Należy jednocześnie zauważyć, że jakakolwiek niesprawność systemu, która determinowałaby konieczność naprawy, może oznaczać nawet kilkutygodniowe oczekiwanie na jej usunięcie a w przypadku awarii prądu (co zdarza kilkakrotnie w skali roku) i zamarznięcia wody w rurach dostarczających wodę nawet do wiosny. Dolina [...] - w przeciwieństwie między innymi do PTTK [...] na [...], czy [...] - nie jest skomunikowana z innymi ośrodkami cywilizacji i jedyną możliwością, by się do niej dostać, jest pokonanie drogi pieszo lub na nartach (szlakiem zagrożonym lawinami).

Argument T. Parku Narodowego co do ochrony nie tyle konkretnego ekosystemu, co procesu przyrodniczego skarżące uznają za słuszny, niemniej wskazują, że częścią procesu jest także człowiek oraz wytwory jego kultury - jak chociażby polany popasterskie, wykaszane (przez [...] Park Narodowy) celem zachowania gatunków o charakterze antropogenicznym - dla przykładu krokusy. Tym samym, koniecznym jest zwrócić uwagę, że dotychczasowa gospodarka wodna pozostawała zasadniczo bez zmian od ponad pięćdziesięciu lat. Poza tym, że jest to dowód niezawodności systemu, w konsekwencji doszło do wykształcenia specyficznego ekosystemu [...], który stanowi przedmiot ochrony na dzień wydawania decyzji. Jak słusznie bowiem zauważono, stanem faktycznym znajdującym się w polu zainteresowania Organu meriti nie jest hipotetyczna rzeczywistość historyczna, a aktualny stan rzeczy. Mając to na względzie, zachowanie status quo jest w pełni uzasadnione.

Na marginesie zauważono, że działania proekologiczne zawsze były priorytetem skarżących - często kosztem rentowności niektórych rozwiązań (nie bez powodu skarżące otrzymały tytuł ekoLIDERA 2015 Województwa [...] w dziedzinie innowacji, przyznany przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a także Ekolidera 2014 według Dziennika Polskiego). [...] stanowi ważny katalizator ruchu turystycznego - dzięki sprawnie działającej oczyszczalni ścieków i dostępowi do wody, osoby odwiedzające górne piętra [...], zamiast zanieczyszczać obszar parku narodowego, korzystają z węzła sanitarnego w schronisku, gdzie mogą pozostawić także wytworzone przez siebie odpady. Bez dostępu do wody, wydaje się to niemożliwe.

Zwrócono też uwagę, iż w schronisku znajduje się punkt dyżurów Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, a sprawne działanie schroniska jest gwarantem skutecznego niesienia pomocy, w miejscu w którym prowadzona działalność jest ostatnim śladem cywilizacji zapewniającym bezpieczne schronienie.

W wyniku skutecznie wniesionego sprzeciwu, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 64/21, uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 8 grudnia 2020 r., znak [...].

W dniu 14 lipca 2021 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, wnosząc w niej o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 64/21 i merytoryczne rozpoznanie sprawy.

W uzasadnieniu wskazano, że w toku postępowania organowi nie zostało doręczone pismo strony skarżącej z dnia 11 lutego 2021 r., w którym zawarte zostały zarzuty sprzeciwu oraz argumentacja prawna i faktyczna. Brak doręczenia powyższego pisma stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które pozbawiło organ możliwości działania, bowiem organ nie mógł zapoznać się z jego treścią.

Następnie odniesiono się do treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2021 r. Zdaniem organu nie można się zgodzić z Sądem orzekającym, że nie istniała żadna przeszkoda do orzeczenia merytorycznego przez organ odwoławczy. Wadliwość operatu wodnoprawnego i jego niepełny charakter powodowały, że ponowne rozstrzygnięcie z uwzględnieniem nowego operatu, a co za tym idzie danych i okoliczności faktycznych w całkiem nowym zakresie, nie branych pod uwagę w postępowaniu I instancji, spowodowałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności. Zauważono, że zmiana lub wykonanie nowego operatu może wiązać się z nowym zasięgiem oddziaływania i nowym kręgiem stron postępowania. Nie zgodzono się też z Sądem co do argumentacji, że obecnie prowadzone postępowanie w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego nie dotyczy żadnego nowego urządzenia czy nowego sposobu korzystania z wody, a nawet zmienionej faktycznej ilości wody.

W piśmie procesowym z dnia 17 listopada 2021 r. złożonym w odpowiedzi na doręczone pismo M. K. i M. K. z dnia 11 lutego 2021 r. organ uzupełnił powyższą argumentację wskazując, że okoliczności w postaci ważnego interesu, czy tradycji pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, są one bowiem irrelewantne z punktu widzenia obowiązujących przepisów i nie podlegają badaniu przez organ. Organ nie podzielił ponadto stanowiska skarżących, że brak oznaczenia celu poboru wody oraz prawidłowego oznaczenia ilości planowanego poboru nie stanowi istotnej wady decyzji organu I instancji. Dołączone operaty nie uwzględniały zweryfikowanej, rzeczywistej wielkości poboru wody z Przedniego Stawu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że z mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia orzekania przez Sąd stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest skarga o wznowienie postępowania. Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego uregulowana jest w Dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), a przesłanki wznowieniowe zostały wyczerpująco wymienione w art. 271, art. 272 oraz art. 273 p.p.s.a.

W badanej skardze organ powołał się na przesłankę uregulowaną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.

Analizując zaistnienie przesłanki wznowieniowej Sąd na zasadzie art. 281 p.p.s.a. połączył badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. W tym zakresie Sąd uznał, że brak doręczenia organowi pisma procesowego, w którym strona skarżąca przedstawiła szczegółowe zarzuty jak również argumentację prawną swojego stanowiska uzasadniało wznowienie postępowania. Stanowiło ono bowiem naruszenie przepisów postępowania, które pozbawiło stronę możliwości działania.

Przechodząc do uzasadnienia treści wydanego w sprawie wyroku należy wskazać, że zgodnie z art. 282 § 1 p.p.s.a. Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Dyspozycja art. 282 § 2 powołanej ustawy określa z kolei w sposób wyczerpujący orzeczenia, które mogą zapaść po ponownym rozpoznaniu sprawy, wskazując, że sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się dwie linie orzecznicze dotyczące zakresu badania sprawy po wznowieniu postępowania. Według jednej z nich uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania wiązać się musi z ustaleniem czy stwierdzona podstawa wznowienia miała wpływ na treść uprzednio wydanego rozstrzygnięcia, jednakże zasada ta nie dotyczy podstaw wznowienia postępowania unormowanych w art. 271 pkt 1 i 2 p.p.s.a. - dotknięte nimi wyroki muszą być uchylone, choćby nieważność postępowania pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. II OSK 406/07). Drugi pogląd zakłada, że zawsze należy badać wpływ podstawy wznowienia na treść wydanego w sprawie wyroku, a w razie stwierdzenia, że taki wpływ nie istnieje, skargę o wznowienie należy oddalić (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 689/13 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 czerwca 2008 r., sygn. I SA/Gl 122/08).

Przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd podzielił drugi ze wskazanych poglądów, który został zaprezentowany również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. II FSK 1260/10. "Każde orzeczenie wydane w toku postępowania dotkniętego wadą nieważności winno być usunięte z obrotu prawnego niezależnie od wyniku zakończonego postępowania i niezależnie od słuszności zapadłego w nim rozstrzygnięcia. Nieważność postępowania stanowi bowiem z jednej strony kwalifikowaną wadę zarówno dotkniętego nią postępowania jak i kończącego je orzeczenia, a z drugiej bezwzględną podstawę wznowienia postępowania. Jednakże podjęcie orzeczenia o oddaleniu skargi o wznowienie postępowania możliwe jest także wtedy, gdy mimo wystąpienia przesłanki nieważności postępowania z art. 271 pkt 1 i 2 p.p.s.a., ponowne rozpoznanie sprawy ze skargi doprowadzi do konstatacji, że skarga (także kasacyjna) nie zasługiwała na uwzględnienie (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., II OSK 1770/09, Lex nr 597375)".

Ostatnie zdanie cytowanego fragmentu niewątpliwie odnosi się do sytuacji, w której skarga pierwotnie została uwzględniona, a ponowne rozpoznanie sprawy po wznowieniu postępowania prowadzi do wniosku, że orzeczenie uwzględniające skargę było prawidłowe, a sama podstawa wznowienia nie miała wpływu na wynik sprawy.

Taka sytuacja zaistniała właśnie w przedmiotowej sprawie. Choć faktycznie stronie nie doręczono pisma procesowego precyzującego zarzuty skargi, rozstrzygnięcie postępowania dotkniętego wadą było prawidłowe. Dokonując ponownej analizy w ramach wznowionego postępowania Sąd doszedł bowiem do przekonania, że organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a.

Zgodnie z treścią tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Zasadniczym powodem, który zdaniem organu odwoławczego uzasadniał uchylenie decyzji organu I instancji były dostrzeżone braki w operacie wodnoprawnym i hydrologicznym.

Organ wskazał, że opracowanie pt. "Końcowy operat hydrologiczny dotyczący możliwości poboru wód powierzchniowych z [...] w T. dla potrzeb [...] wraz z oceną oddziaływania tego poboru na stan środowiska" nie uwzględnia zweryfikowanej, rzeczywistej wielkości poboru wody z [...], ale opiera się tylko na tej ilości, która jest wykorzystywana do celów pitnych i socjalno-bytowych [...] W konsekwencji zdaniem organu złożone dokumenty oraz przeprowadzone postępowanie administracyjne, nie wykazały, że udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na wnioskowany zakres i sposób korzystania z wód nie będzie naruszał wymagań ochrony środowiska, a więc, czy nie zachodzą okoliczności wynikające z art. 399 ust. 1 ustawy Prawo wodne.

Jednakże organ II Instancji jak się wydaje nie dostrzegł podstawowej dla niniejszej sprawy okoliczności, tj. tego, że obecnie kontrolowane postępowanie w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego nie dotyczy żadnego nowego urządzenia, ani też nowego czy innego niż dotychczasowy sposobu korzystania z wody, a nawet zmienionej faktycznej ilości jej poboru i odprowadzania nadmiaru.

Niesporną w sprawie okolicznością jest to, że ujęcie wody na potrzeby schroniska PTTK działa w niezmieniony sposób od 65 lat, a pobór wód ze [...] jest stały - ze względu na stałą pracę taranu, co potwierdza także organ w zaskarżonej decyzji. Wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego oparty został na założeniu niezmiennego sposobu poboru wody i odprowadzania jej nadmiaru, przy użyciu ciągle tych samych urządzeń wykorzystujących prawa hydrauliki, z pominięciem energii elektrycznej. Wszystko to wiąże się ze specyficznymi warunkami atmosferycznymi panującymi w [...] co opisał organ I Instancji w uzasadnieniu decyzji, a co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, zaś co do warunków atmosferycznych jest także faktem notoryjnym.

Wskazać zatem należy, że na str. 10 autorzy operatu hydrologicznego wskazali, co następuje: "Na podstawie dostępnych danych obserwacyjnych można stwierdzić, że wahania zwierciadła wody w [...] nie przekraczają 1m. W całym analizowanym okresie od września 2009 r. do stycznia 2011 r. różnica między wartością najwyższą a najniższą wynosiła 93 cm. Rozpatrując wahania zwierciadła wody w przedziale czasowym jednego miesiąca, wartość ich kształtuje się od 7 cm (luty, marzec 2010 r.) do 55 cm (maj 2010 r.)."

We wnioskach końcowych autorzy operatu zaś stwierdzili, że "wahania zwierciadła wody w [...] determinowane są wyłącznie przez czynniki naturalne. Wahania uzależnione są głównie od opadów (ich ilości i intensywności ) oraz rozkładu i wysokości temperatur powietrza decydującego roztopów (...) O braku negatywnego oddziaływania na cele środowiskowe JCWP świadczy również fakt, że przedmiotowe ujęcie eksploatowane od 1953 roku, nie miało wpływu na ocenę stanu JCWP [...] od [...] do [...] z [...] od granicy państwa, która w aktualnym Planie Gospodarowania Wodami dla obszaru dorzecza W. została oceniona jako część wód w stanie dobrym. Wyniki badań i oceny stanu wód powierzchniowych prowadzonych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w K. wg stanu na rok 2015 wskazują na bardzo dobry stan ekologiczny oraz dobry stan chemiczny tej JCWP."

Jak już wyżej wskazano, pobór wody z [...] dla schroniska PTTK odbywa się nieustająco od 1954 r. w ten sam sposób, ze stałą pracą taranu wodnego. Oznacza to, że również we wskazanym w operacie hydrologicznym okresie 2009 r. – 2011 r. ujęcie to działało w taki sposób i na takich zasadach jakie są planowane na przyszłość, w ramach niniejszego postępowania. Skoro zatem w sferze faktycznej, dotyczącej rzeczywistej ilości poboru wody z [...] nic się nie zmieni, stan ten jest stały od lat, to analizy wykonane przez dr inż. R. K. oraz mgr. inż. M. P. w Końcowym Operacie Hydrologicznym, dotyczące korelacji sumy opadów z wahaniami zwierciadła wody w [...] w okresie od września 2009 r. do stycznia 2011 r. oraz wynikające z tych analiz wnioski pozostaną aktualne, niezależnie od tego, jaka wielkość poboru wody zostanie przyjęta w założeniach operatu.

Innymi słowy, przedstawione w operacie hydrologicznym wahania zwierciadła wody w [...] uwzględniały (bo musiały) pobór wody w pełnym zakresie tj. Qmax.s = 0,002243 m3/s Qśr.d = 188,984 m3/dobę Qmaxh = 8,0748 m3/h Q dop.r = 68 979 m3/rok.

Jeśli zaś chodzi o operat wodnoprawny, to na jego str. 13 – 17 (zakres korzystania z wód) przedstawiona została zarówno cała ilość wody pobieranej z ujęcia wody, jak i ilość wykorzystywana dla celów pitnych i socjalno – bytowych oraz ilość wód pobranych i niewykorzystanych – odprowadzanych do potoku [...] w dolinie [...]

Wobec powyższego Sąd ponownie doszedł do przekonania, że w żadnym wypadku w niniejszej sprawie nie ziściły wskazane przez organ II Instancji w zaskarżonej decyzji przesłanki z art. 138 § 2 Kpa. Przesłanki te powinny być spełnione kumulatywnie, ale także powinien istnieć funkcjonalny i merytoryczny związek przesłanki pierwszej (naruszenie przepisów postępowania zaskarżoną decyzją) i przesłanki drugiej (konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie).

Jeżeli organ II Instancji uważa, że operat hydrologiczny powinien zostać z innych względów niż wskazane w zaskarżonej decyzji, uzupełniony o inne niż dotychczas wykonane analizy, związane z ilością całkowitego poboru wód, to – wbrew obiekcjom organu – nie ma żadnych przeszkód, aby przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe we własnym zakresie.

Odpowiadając w tym miejscu na zarzuty organu, zdaniem którego modyfikacja operatu na etapie postępowania odwoławczego byłaby naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 kpa należy wskazać, że zasada ta nie może być odczytywana jako absolutny zakaz prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy. Owszem, w ramach kontroli instancyjnej organ odwoławczy nie może prowadzić w nieograniczonym zakresie postępowania wyjaśniającego, wchodząc w rolę organu załatwiającego sprawę administracyjną. Nie oznacza to jednak, że organ odwoławczy nie może usuwać żadnych wad postępowania przed organem I instancji. Zasada dwuinstancyjności polega bowiem na dwukrotnym rozpoznaniu sprawy przez dwa organy administracyjne różnych instancji, a nie wyłącznie na kontroli postępowania i decyzji organu I Instancji przez organ odwoławczy – do czego sprowadza się argumentacja zawarta w zaskarżonej decyzji oraz w skardze o wznowienie.

Sąd nie zgodził się również z wyrażonym przez organ odwoławczy zarzutem co do braku ustalenia w pozwoleniu wodnoprawnym celu, w jakim pobierana jest woda we wskazanej ilości.

Tymczasem sentencja decyzji organu I Instancji brzmi następująco:

"I. Udzielam Pani M. K. i Pani M. K., działającym jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą [...] pozwolenia wodnoprawnego na:

1. Pobór wód powierzchniowych z [...], poprzez istniejące ujęcie drenażowe na dz. nr ewid.[...], obr. [...] gm. B. T. (X: 5453367.35, Y: 7430683.53), w ilości: Qmax.s = 0,002243 m3/s Qśr.d = 188,984 m3/dobę Qmaxh = 8,0748 m3/h Q dop.r = 68 979 m3/rok w tym dla zaopatrzenia w wodę do celów pitnych i socjalno-bytowych Schroniska PTTK w [...]: Qmax.s = 0,00016 m3/s Qśr.d = 8,984 m3/dobę Qmax.h = 0,576 m3/h Qdop.r = 3279 m3/rok

2. Odprowadzanie do wód potoku [...] w km 4+685, wód pobranych z istniejącego ujęcia drenażowego z [...], na dz. nr ewid.[...] i niewykorzystanych dla potrzeb Schroniska PTTK w [...], za pośrednictwem [...], w m. [...], gm. B. T., w ilości: Qmax.s = 0,002083 m3/s Qśr.d = 180,0 m3/dobę Cmax.h = 7,5 m3/h Qdop.r = 65 700 m3/rok."

Analiza treści powyższej decyzji prowadzi przede wszystkim do wniosku, że wbrew zarzutom organu odwoławczego wyraźnie określono cel poboru wody. Wskazano bowiem, że woda pobierana jest do celów pitnych i socjalno-bytowych. Jeżeli dostrzeżone przez organ odwoławczy różnice pomiędzy całkowitą ilością pobieranej wody a ilością wody pobieranej do celów pitnych i socjalno-bytowych wymagały jego zdaniem uzupełnienia sentencji decyzji, nie było przeszkód, aby organ odwoławczy we własnym zakresie ją zreformował, co i w tym zakresie nie narusza zasady dwuinstancyjności postępowania i nie wymaga prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego.

Reasumując, w opinii Sądu zaistniała w postępowaniu przesłanka wznowieniowa w postaci braku doręczenia organowi pisma procesowego złożonego przez stronę skarżącą nie miała wpływu na treść prawomocnego wyroku, w którym zasadnie uchylono zaskarżoną decyzję. Powyższy wniosek potwierdza ponadto fakt, że organ odwoławczy po zapoznaniu się z zarzutami strony skarżącej nie przedstawił żadnych nowych argumentów, które uzasadniałyby oddalenie skargi.

Z tego względu skargę o wznowienie postępowania należało oddalić na zasadzie art. 282 § 2 p.p.s.a