Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2620/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki ( spr.), Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2017 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...] z dnia [...]września 2016 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2016 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania Miejskiego Zakładu Oczyszczania w [...] Sp. z o.o. od decyzji Starosty [...] z dnia [...].06.2014 r. znak: [...] o umorzeniu postępowania prowadzonego z wniosku w sprawie uregulowania należności w kwocie 5.209,95 zł za przechowywanie i dozór pojazdu [...] o nr rej. [...] [...] w okresie od [...].05.2009 r. do [...].10.2010 r. na strzeżonym parkingu depozytowym Miejskiego Zakładu Oczyszczania w [...] Sp. z o.o. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając orzeczenie, SKO wyjaśniło, że wnioskiem z [...] września 2012 r. Miejski Zakład Oczyszczania w [...] Sp. z o.o. (dalej: "MZO") zwrócił się do Starosty [...] o uregulowanie należności w kwocie 5.209,95 zł za przechowywanie i dozór pojazdu [...] o nr rej. [...] [...] w okresie od [...] maja 2009 r. do [...] października 2010 r. Decyzją z dnia [...].06.2014 r. znak: [...] Starosta [...] orzekł o umorzeniu postępowania prowadzonego z powyższego wniosku, gdyż pojazd został odebrany z parkingu strzeżonego w dniu [...].10.2010 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na mocy wyroku Sądu Rejonowego w [...] Wydział I Cywilny sygn. akt: [...] z dnia [...].09.2010 r., w którym Sąd orzekł fakt przejścia własności z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa.

Starosta podniósł, że zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Tym samym organ stwierdził, że nie ma możliwości wystąpienia do Sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, nie ma możliwości przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego ruchomości, brak jest decyzji właściwego naczelnika urzędu skarbowego o umorzeniu postępowania, pojazd nie przeszedł na własność powiatu pruszkowskiego, a zatem Starosta [...] nie stał się organem egzekucyjnym w rozumieniu art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie posiada legitymacji do zaspokojenia żądań przechowawcy pojazdu. Organ skonkludował, że postępowanie z wniosku MZO. jest bezprzedmiotowe.

MZO złożył odwołanie od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie zapłaty żądanej należności lub przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W odwołaniu podniesiono, że zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw Starosta [...] powinien wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, a ciężar uregulowania należności za dozór tego pojazdu spoczywa na Staroście [...]. W odwołaniu skonkludowano, że Spółka wykonująca zadanie publiczne w postaci przechowywania i dozoru pojazdu nie może być pozbawiona należytego wynagrodzenia i zwrotu poniesionych kosztów.

SKO zważyło, co następuje. Argumenty odwołania są zasadne, jednak decyzja zostaje utrzymana w mocy z uwagi na następujące okoliczności. W związku z wejściem w życie, w dniu 04.09.2010 r., ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152. poz. 1018 i Nr 225 poz. 1466), obecnie można wyróżnić trzy stany faktyczne:

1. pojazd został usunięty z drogi w lub po dniu 04.09.2010 r"

2. pojazd został usunięty z drogi przed dniem 04.09.2010 r., ale przed dniem 04.09.2010 r. nie upłynął jeszcze 6 - miesięczny termin od dnia usunięcia, po upływie którego uznaje się pojazd za porzucony (termin wynikający z art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu sprzed 04.09.2010 r.),

3. pojazd został usunięty z drogi przed dniem 04.09.2010 r. i przed 04.09.2010 r. upłynął już 6 - miesięczny termin od dnia usunięcia, po upływie którego uznaje się pojazd za porzucony (termin wynikający z art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu sprzed 04.09.2010 r.),

W sytuacji, o której mowa w pkt 1 zastosowanie znajdują obecnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (dalej w skrócie: p.r.d.). Oznacza to, że po upływie określonego terminu i zachowaniu odpowiedniej procedury (art. 130a ust. 10 – l0d p.r.d.), w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi i nieodebranego przez właściciela, właściwy starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, a sąd orzeka po zbadaniu spełnienia przesłanek przepadku (art. 130a ust. l0e p.r.d.).

W sytuacji, o której mowa w pkt 2 zastosowanie znajdują przepisy intertemporalne, to jest art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 11 w takim przypadku przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu, a w myśl art. 10, 6-miesięczny termin określony w art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu sprzed 4 września 2010 r., po którego upływie starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu.

Z kolei w sytuacji, o której mowa w pkt 3 również znajduje zastosowanie art. 12 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Z ust. 1 i 2 tego artykułu wynika, że w takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 11, który jak wskazano wyżej stanowi, że przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu, w sytuacji gdy w ogóle nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdu usuniętego i nieodebranego w 6-miesięcznym terminie określonym w art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu sprzed 4 września 2010 r., jak i w sytuacji gdy takie postępowanie toczyło się, ale nie zostało zakończone przed tym dniem (w takiej sytuacji toczące się postępowanie podlega umorzeniu, a sprawę przekazuje się właściwemu staroście). Należy tylko wskazać, że zgodnie z przepisami wykonawczymi o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego.

W okresie gdy obowiązywały przepisy o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, a właściwy naczelnik urzędu skarbowego orzekał o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, podstawę rozliczeń za przechowywanie pojazdu usuniętego z drogi, pomiędzy organem administracji (reprezentantem Skarbu Państwa), a prowadzącym parking, w sytuacji gdy brak było stosownej Umowy, stanowił art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej w skrócie: u.p.e.a.; tekst jednolity: Dz. U, z 2016 r. poz. 599 z późn. zm.), co wynikało z wydanego na podstawie art. 174 u.p.e.a. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449).

Powyższy tryb orzekania o kosztach i wynagrodzeniu dozorcy - przedsiębiorcy prowadzącego parking wyznaczony przez starostę, na którym przechowywane były pojazdy usunięte z drogi, znajdował potwierdzenie w bogatym orzecznictwie. Wraz z nowelizacją ustawy - Prawo o ruchu drogowym, która weszła w życie 4 września 2010 r. i regulowała m.in. kwestię przepadku pojazdu na rzecz powiatu oraz kwestie mające związek z kosztami związanymi z usuwaniem i przechowywaniem pojazdów, ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw wprowadziła też w art. 3 zmianę art. 174 u.p.e.a.

W związku z powyższą nowelizacją Rada Ministrów wydała dnia [...] lutego 2011 r. rozporządzenie w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237 z późn. zm.).

Wprowadzone tym rozporządzeniem regulacje zasadniczo powtarzają regulacje wcześniejsze z tym, że obecnie obejmują powiat i starostę. Z § 3 rozporządzenia wynika, że przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, w myśl pkt 1, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, lit. b) przepisów o rzeczach znalezionych oraz o likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy (z tym, że od 12.11.2015 r. treść zmieniona została na: "przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów"), lit. c) m.in. objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Zgodnie z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia do przechowywania ruchomości stosuje się odpowiednio przepisy art. 100-103 ustawy (z zastrzeżeniem ust. 2, który nie ma znaczenia dla niniejszych rozważań).

§ 12 ust. 1 i 2 stanowią, że wydatki związane z przechowywaniem lub sprzedażą ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa pokrywa się z kwot uzyskanych ze sprzedaży tych ruchomości i wydatki te w części przekraczającej kwotę uzyskaną ze sprzedaży, pokrywa się z budżetu państwa, z wyjątkiem wydatków dotyczących ruchomości stanowiących własność powiatu, które pokrywa się według odrębnych przepisów.

Art. 102 § 2 u.p.e.a., do którego odwołanie znalazło się w rozporządzeniu stanowi, że organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1 u.p.e.a. (co nie ma znaczenia dla niniejszych rozważań). Z art. 17 u.p.e.a. wynika, że zasadniczo rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego następują w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Art. 102 § 4 u.p.e.a. doprecyzował, że na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór służy wierzycielowi, zobowiązanemu oraz dozorcy zażalenie.

Należy też mieć na względzie, że zgodnie z art. 130 a ust. l0f p.r.d. do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta, a wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Biorąc powyższe pod uwagę należy zatem stanąć na stanowisku, że również w obecnym stanie prawnym podstawę rozliczeń z przedsiębiorcą prowadzącym parking - w sytuacji gdy brak jest stosownej umowy - stanowią powyższe przepisy ustawy egzekucyjnej i rozporządzenia wydanego na podstawie art. 174 u.p.e.a.

Zatem pozostaje aktualne stanowisko wyrażone w cytowanej wyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. akt: I OPS 1/10, z tym, że obecnie - w przypadku przepadku pojazdu na rzecz powiatu właściwym do wydania postanowienia jest starosta.

Z kolei w przypadku gdy przed wskazaną wyżej data samochód przeszedł na rzecz Skarbu Państwa co zostało potwierdzone stosowną decyzją naczelnika urzędu skarbowego, to w świetle powyższych regulacji, również obecnie organem właściwym do wydania postanowienia na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. w sprawie kosztów i wynagrodzenia dozorcy - przedsiębiorcy prowadzącego parking, na którym przechowywany był pojazd usunięty z drogi - jest właściwy naczelnik urzędu skarbowego. Wynika to z faktu, że pojazd ten nie przepadł na rzecz powiatu.

SKO wyjaśniło, że aczkolwiek w niniejszej sprawie zasadne jest rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania, to uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie jest w pełni prawidłowe.

Przedmiotowy pojazd - usunięty i przechowywany przez MZO - jest ruchomością, która nie stała się jeszcze własnością Powiatu [...] na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów wydanego w postępowaniu cywilnym. Dopiero po orzeczeniu właściwego sądu powszechnego, właściwy starosta wykonuje orzeczenie sądu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jako organ egzekucyjny, który przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór w trybie z art. 102 § 2 u.p.e.a.

W chwili obecnej, dopóki brak jest orzeczenia o przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu [...], żądanie Spółki jest przedwczesne, a prowadzone postępowanie jest bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Tym samym decyzja Starosty [...] o umorzeniu postępowania jest zasadna.

W ocenie SKO nie można jednak zgodzić się z twierdzeniem organu I instancji zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że Starosta [...] nie ma możliwości wystąpienia do Sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, gdyż brak jest decyzji właściwego naczelnika urzędu skarbowego o umorzeniu postępowania, a wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] Wydział I Cywilny sygn. akt: [...] z dnia [...] września 2010 r. Sąd orzekł fakt przejścia własności z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, co zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego wiąże również inne sądy i organy administracji publicznej. Przedmiotem sprawy sygn. akt: [...] nie była kwestia orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa i kwestia własności nie jest przedmiotem sentencji tego wyroku.

W niniejszej sprawy nie została przy tym wydana decyzja deklaratoryjna właściwego naczelnika urzędu skarbowego o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa zgodnie z przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie art. 130a ust. 11 p.r.d. (obowiązującymi do dnia 12 czerwca 2009 r.) - to jest na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377)

W przypadku gdyby Starosta [...] nie występował do właściwego sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, to – zdaniem SKO - MZO posiada uprawnienie do takiego wystąpienia, co wynika z art. 189 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Należy też wskazać, że umorzenie postępowania nie zamyka Spółce możliwości ponownego zwrócenia się do organu z takim wnioskiem gdy wystąpią nowe okoliczności, tj. po orzeczeniu przez właściwy sąd przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu [...] i w takiej sytuacji ponowny wniosek będzie musiał być merytorycznie rozpatrzony przez organ w trybie art. 102 § 2 u.p.e.a.

Z taką decyzją nie zgodziła się skarżąca Spółka, która pismem datowanym na [...] października 2016 r. wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w całości i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji i zasądzenie kosztów postępowania..

W uzasadnieniu skargi MZO podniosła, że od [...] listopada 2007 r. do [...] grudnia 2009 r. posiadała umowę z Starostą Powiatu [...] na usuwanie przez skarżącego z dróg na terenie całego Powiatu [...] pojazdów i ich zabezpieczaniu na strzeżonym parkingu depozytowym zlokalizowany na terenie Skarżącego w [...] - ul. [...] , na podstawie pisemnych dyspozycji wydawanych przez jednostki policji w sytuacjach i na zasadach określonych w art. 50a i art. 130 Ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108 poz. 908 z późn. zm.)

Pojazd marki [...] o nr rej: [...] był przechowywany na parkingu depozytowym skarżącej Spółki w okresie od dnia [...] listopada 2008 r. do dnia [...] października 2010 r. Pojazd ten z mocy prawa przeszedł na rzecz Skarbu Państwa w dniu [...] maja 2009 r., co zostało stwierdzone wyrokiem Sąd Rejonowego w [...] Wydział I Cywilny sygn. akt [...] z dn. [...] września 2010 r. Na podstawie tego wyroku przedmiotowy pojazd został odebrany z parkingu skarżącego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] [...] października 2010 r.

Skarżąca nie zgadza się z decyzją SKO, a organ II instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Starosta [...] bowiem zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw jest zobowiązany do wystąpienia do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz powiatu i do przeprowadzenie postępowania dotyczącego przejęcia, a następnie likwidacji przedmiotowego pojazdu, mimo jego odbioru przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Fakt przemieszczenia pojazdu na parking wskazany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie stoi bowiem na przeszkodzie wystąpieniu przez Starostę do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...].

Zdaniem skarżącej, organ I instancji rozpatrując wniosek o przyznanie należności tytułem wynagrodzenia za przechowywanie i dozór przedmiotowego pojazdu powinien zawieść postępowanie administracyjnie na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. do czasu rozstrzygnięcia przez sąd kwestii przejścia własności przedmiotowego pojazdu i orzeczenia jego przepadku na rzecz Powiatu i jednocześnie wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie takiego przepadku.

Starosta [...] zaniechał tej czynności, co uniemożliwiło rozpatrzenie sprawy przez sąd i wydanie prawomocnego postanowienia o przepadku pojazdu, a dalszej kolejności przeprowadzenie przez Starostę postępowania likwidacyjnego i wydanie postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia za parkowanie i dozór skarżącej Spółce.

Zdaniem skarżącej, winę za brak przeprowadzenia postępowania dotyczącego przejścia własności przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu [...] ponosi Starosta.

W odpowiedzi na skargę, SKO podtrzymało swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowana decyzja, jak również decyzja ja poprzedzająca, narusza prawo w sposób opisany poniżej, a nakazujący Sądowi jej uchylenie – aczkolwiek z przyczyn o szerszym znaczeniu, niż ujętych w skardze.

Na wstępie należy wyjaśnić, że istotą rozstrzyganej w postępowaniu instancyjnym sprawy, które to rozstrzygnięcia kontroluje tut. Sąd, jest kwestia dopuszczalności umorzenia przedmiotowego postępowania. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części wyłącznie wówczas. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że nie można umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowego w sytuacji, gdy organ orzekający stwierdza brak jest przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Bezzasadność żądania strony musi być bowiem wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty. Nie jest przesłanką umorzenia postępowania, w przeciwnym wypadku mamy bowiem do czynienia z niezgodnym z prawem uchyleniem się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Skoro Starosta [...] uznał w uzasadnieniu swej decyzji, że "nie stał się organem egzekucyjnym w rozumieniu art. 102 § 2 ustawy (...) o postepowaniu egzekucyjnym w administracji", to tym samym nie mógł uznać, że sprawa stała się bezprzedmiotowa. Obowiązkiem organu było wówczas działanie zgodne z art. 65 § 1 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie; zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Tylko wówczas bowiem wnioskodawca korzysta z dobrodziejstwa § 2 tego artykułu, stanowiącego, że podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.

Przesłanka braku właściwości organu egzekucyjnego ujawniona w toku postępowania nie stanowi o bezcelowości postępowania i nie uzasadnia jego zakończenia przez umorzenie (L. K.-W., G. do wyroku NSA z dnia 3 grudnia 2013 r., II GSK 1279/12, OSP 2014 nr 10 poz. 98 a; podobnie P. P. w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, red. D.R. K., Warszawa 2010 s. 306; patrz tez wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2016 r. II GSK 2091/14, CBOSA).

Jak słusznie zauważył to NSA w wyroku z dnia 6 lutego 2013 r., II OSK 2519/11 (CBOSA) "Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Zmiana właściwości rzeczowej organu w toku prowadzonego postępowania nie powoduje automatycznie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego o jakiej mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Pomijając kwestię przepisów intertemporalnych, które muszą być zawsze brane pod uwagę, generalnie brak właściwości organu administracji publicznej do którego podanie wniesiono i który to organ aktualnie pozostaje niewłaściwy w sprawie, powoduje, że wówczas właściwym trybem jest tryb z art. 65 § 1 k.p.a., a więc nakazujący niezwłoczne przekazanie podania do organu właściwego zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie".

W sposób opisany powyżej, prawidłowo działał natomiast Naczelnik Urzędu Skarbowego, przekazując Staroście wnioski MZO w dniu 23 lutego 2012 r. i 16 kwietnia 2012 r.

Starosta [...], zwracając się pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego z prośbą o nadesłanie dokumentacji pojazdów i ponawiając to wezwanie w dniu [...] września 2012 r. uznał się więc za organ właściwy do rozpoznania i załatwienia sprawy.

Jak wynika z powyższego, wątpliwości organu odnośnie własnej właściwości nie mogą być przesłanką umorzenia postępowania, a jedynie stanowić podstawę przekazania sprawy organowi właściwemu. Gdyby Starosta [...] powziął jednak wątpliwości co do stanowiska Naczelnika Urzędu Skarbowego, przekazującemu mu sprawę do załatwienia, to poprawnym prawnie sposobem rozwiązania sporu, byłoby przedstawienie tego sporu do rozstrzygnięcia właściwemu rzeczowo sądowi administracyjnemu.

Nie można – jak uczyniło SKO – uznać, że ewentualna przedwczesność żądania strony jest równoznaczna z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Wyjaśnić bowiem należy, że – jak słusznie orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., ma miejsce wówczas, gdy w sprawie nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej. W takiej bowiem sytuacji jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 czerwca 2017 r. II SA/Łd 326/17, CBOSA).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwraca ponadto uwagę, że jeżeli żaden z istotnych elementów stosunku prawnego nie przestał istnieć i sprawa wymaga merytorycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia, to tym samym błędne jest stwierdzenie organu o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego (por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2016 r., II OSK 487/15, CBOSA).

Jeżeli natomiast SKO i to na podstawie analizy akt sprawy doszło do wniosku, że wniosek skarżącej o zapłatę z tytułu kosztów przechowania pojazdu był "przedwczesny", to tym samym powinno było wyczerpująco odnieść się do tego, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. organ zawiesza z urzędu postepowanie, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. SKO nie przywiązało należytej wagi do tego, że Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na konieczność wydania stosownego rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w [...]; już po zwróceniu się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o nadesłanie niezbędnych dokumentów. W żaden sposób też SKO nie odniosło się do późniejszego podjęcia tegoż postepowania przez organ I instancji, pomimo, że sąd powszechny nie wydał wymaganego w sprawie orzeczenia o przejściu własności pojazdu na rzecz Powiatu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odnosi się natomiast do poprawności prawnej stanowiska, które można odnaleźć w uzasadnieniach obu zaskarżonych decyzji, że przesłanką zapłaty za koszty przechowania pojazdu jest uzyskanie pozytywnego orzeczenia sądu powszechnego, stwierdzającego nabycie własności pojazdu przez Powiat. Nie jest to bowiem kwestia, będąca w kognicji tut. Sądu w zawisłej sprawie.

Tym niemniej, Sąd wskazuje, że jeżeli organ uznaje, iż zapłata wynagrodzenia powinna być poprzedzona stosownym wyrokiem sądu powszechnego, to nie może uznać żądania za przedwczesne. Ustawowym bowiem obowiązkiem organu jest wystąpienie do sądu ze stosownym wnioskiem i uzyskanie orzeczenia o przejściu własności pojazdu na rzecz powiatu. Brak działania organu w takim zakresie nie może być jednocześnie skuteczną przesłanką do twierdzenia o "przedwczesności" żądania zapłaty, należnego stronie z mocy i ustawy i zawartej umowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia ponadto, że przywołany przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wyrok Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] Cywilny w sprawie o sygn. akt: [...] z dnia [...] września 2010 r. nie dotyczył przejścia własności pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Po pierwsze, jeżeli własność przechodzi z mocy prawa, to nie orzeczenie sądowe jest podstawą prawną, ale ustawa, po drugie Sąd ten orzekał o roszczeniu powoda z art. 222 § 2 kodeksu cywilnego – actio negatoria, nakazując pozwanemu wyłącznie dokonanie oznaczonych w wyroku czynności w celu ochrony naruszonego prawa własności powoda. Odmienne traktowanie przez organa administracyjne skutków i treści tego wyroku jest więc niedopuszczalne.

Z uwagi na powyższe rozważania oraz brak przesłanek do umorzenia postępowania, określonych w art. 105 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanął na stanowisku, że Starosta [...] naruszył wskazany wyżej przepis w sposób mający bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia. SKO w swojej decyzji nienależycie skontrolowało ocenianą decyzję organu I instancji, czym naruszyło nie tylko art. 105 § 1 k.p.a., ale również stanowiący podstawę rozstrzygnięcia organu II instancji art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, organ odwoławczy może utrzymać w mocy decyzję organu I instancji, ale jeżeli jest ona prawidłowa. W odmiennym wypadku kontrolowaną decyzje powinien uchylić, orzekając co do istoty sprawy lub – w wypadkach w ustawie przewidzianych – kierując sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Rozpatrując ponownie sprawę, Starosta [...] weźmie pod uwagę wskazania oraz zawartą w niniejszym wyroku ocenę prawną; w szczególności zaś dotyczącą braku bezprzedmiotowości postępowania. Organ podejmie też bez zwłoki stosowne kroki w celu uzyskania orzeczenia sądu powszechnego w zakresie uzyskania tytułu prawnego do przedmiotowego pojazdu, jednocześnie rozpatrując wniosek skarżącej w zakresie przyznania jej kosztów związanych z przechowaniem i dozorem tego pojazdu, wydając - po przeprowadzeniu stosownego postępowania w tym zakresie – merytoryczne orzeczenie, załatwiające sprawę.

Dlatego też, na podstawie art. 145 § pkt. 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekła, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając skarżącej zwrot uiszczonego wpisu.