Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 904/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 14 czerwca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi U. K. i R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania oddala skargę. -


UZASADNIENIE

II SA/Łd 904/04

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm) w związku z art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., Starosta P. odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz R. i U. K. za nieruchomość o powierzchni 54 m2, położoną w P. przy ulicy A 71 - obręb 18, oznaczoną w operacie ewidencji gruntów nr [...], zajętą pod drogę publiczną, która z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się własnością Gminy P..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na wniosek R. i U. K. w dniu 31 marca 2004 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za ww. nieruchomość, zajętą pod drogę publiczną (gminną). Postępowanie zostało wszczęte zgodnie z postanowieniem Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...], na podstawie którego Prezydent Miasta P. został wyłączony od rozpatrzenia sprawy z wniosku R. i U. K. o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną (gminną) położoną w P. przy ulicy A 71 i jednocześnie Starosta P. został wyznaczony do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę P. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, położonej w P. przy ulicy A 71, oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o pow. 54 m2. Działka nr [...] powstała z podziału działki nr [...]. Skarżący otrzymali odpis tej decyzji.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przepis art. 73 ust. 2 powołanej wyżej ustawy stanowi, że odszkodowanie wypłaca gmina w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, a Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody (ust. 3). W myśl ust. 4 art. 73 ustalenie i wypłacenie odszkodowania będzie dokonywane według zasad i w trybie określonym w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Przejście nieruchomości, o których mowa w art. 73 ust. 1 powyższej ustawy, na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nastąpiło z zastrzeżeniem odszkodowania dla byłych właścicieli.

Stosownie do art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wywłaszczenie nieruchomości następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej. Przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność E. i P. P..

Decyzją Prezydenta Miasta P. znak: [...] z dnia [...] zostało ustalone odszkodowanie w wysokości 1.620 zł na rzecz byłych właścicieli działki - E. i P. P..

R. i U. K. wystąpili również z wnioskiem o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość motywując tym, iż są jej właścicielami zgodnie z odpisem księgi wieczystej Kw Nr [...]. Działka oznaczona nr [...] stanowi część działki oznaczonej nr [...]. Tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości R. i U. K. uzyskali z dniem 19 stycznia 1999 r. tj. z dniem zawarcia aktu notarialnego Rep. "A" Nr [...], na podstawie którego powyższą nieruchomość nabyli od E. i P. P..

Organ I instancji ustalił, że w związku z tym, iż w dniu 31 grudnia 1998 r. w/w nieruchomość nie stanowiła własności R. i U. K., nie można na ich rzecz ustalić odszkodowania za nią w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. i U. K. wskazali, że przejęto nie tylko nieruchomość zajętą faktycznie pod jezdnię asfaltową, ale także pod mającą powstać w przyszłości ulicę, na którą składają się zarówno jezdnia jak i chodniki. Ulica Jeziorna posiada chodnik wykonany jedynie do wysokości posesji o nr 43, natomiast na wysokości posesji odwołujących się nie ma chodników. Ta część ich nieruchomości niezbędną dla wybudowania chodników może zostać zajęta na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniach. Natomiast Starosta - na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. chce równocześnie wywłaszczyć część nieruchomości przykrytej asfaltem, jak i też część nieruchomości pod przyszłą budowę chodników. R. i U. K. w dniu 19 stycznia 1999 r. (a więc już po wejściu ustawy z dnia 13 października 1998 r.) nabyli nieruchomość o powierzchni 1079 m2 O przeniesieniu własności danej nieruchomości został poinformowany Urząd Miejski - Wydział Gospodarki Gruntami. Wobec tego, jeżeli Skarb Państwa miał jakiekolwiek roszczenia, wynikające z tejże ustawy powinien je zgłosić i nie wpisywać całej nieruchomości do ewidencji gruntów. Odwołujący się wskazali, że Konstytucja RP mówi o ograniczeniu prawa własności na podstawie ustawy, nie mówi zaś nic o odjęciu prawa własności na podstawie ustawy. Poprzedni właściciele mieli prawo zgłosić swoje roszczenia odszkodowawcze do Skarbu Państwa wynikające z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. do dnia 19 stycznia 1999 r. Po tym dniu, jeżeli ich nie zgłosili i sprzedali swoją nieruchomość w całości, to w ocenie skarżących, poprzedni właściciele zbyli swoje uprawnienia wynikające z ustawy. Zdaniem R. i U. K., Urząd zaakceptował sytuację, w której nastąpiła dwukrotna sprzedaż nieruchomości - raz skarżącym, a potem drugi raz Urzędowi. R. i U. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie na ich rzecz.

Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że na podstawie art. 73 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną ustalane jest i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomości, złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa. Przedmiotowa nieruchomość zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia [...], znak [...] stała się własnością Gminy P.. Wojewoda [...] w ww. decyzji wskazuje, że właścicielami przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. byli E. i P. P.. Zgodnie z aktem notarialnym Rep. "A" Nr [...] z dnia [...] załączonym do akt sprawy E. i P. P. sprzedali przedmiotową nieruchomość R. i U. K.. Powyższe potwierdził także odpis księgi wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P., Wydział Ksiąg Wieczystych, w której w Dziale 2 jako podstawa nabycia wskazany jest ww. akt notarialny. Należy przy tym także zaznaczyć, że nie znajduje uzasadnienia zarzut podniesiony przez R. i U. K., którzy twierdzili, iż przedmiotowa nieruchomość nie została zajęta pod drogę publiczną, tylko dopiero ma być zajęta pod budowę chodnika. Zgodnie z mapą do celów prawnych nr [...] z dnia 7 grudnia 2002 r. przedmiotowa nieruchomość znajduje się w pasie drogowym ulicy A. Zgodnie z ustawą o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. pas drogowy jest to wydzielony liniami granicznymi gruntu wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Zatem mając powyższe na uwadze należy uznać, że przedmiotowa nieruchomość zajęta była w dniu 31 grudnia 1998 r. tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r., pod pas drogowy ul. A stanowiąc wraz z drogą całość techniczno - użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. i U. K. wskazali argumenty podniesione już w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270, dalej w skrócie ustawa o p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą w/w okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.

Skarga jest niezasadna. Bezspornym w sprawie jest, że Gmina P. nabyła z dniem 1 stycznia 1999r., z mocy prawa własność nieruchomości zajętej pod drogę publiczną położoną przy ul. A 71 o pow. 54m2. Nieruchomość ta stanowiła wówczas część działki należącej do E. i P. P., którzy na mocy powołanych wyżej uregulowań utracili jej własność z zastrzeżeniem odszkodowania.

Odszkodowanie to zostało wypłacone w 2003r. kiedy to E. i P. P., jako właściciele w chwili przejęcia nieruchomości przez Gminę P., wystąpili z wnioskiem o odszkodowanie.

E. i P. P. byli jedynymi osobami legitymowanymi do otrzymania odszkodowania. Nie można podzielić poglądu, iż skoro E. i R. P. sprzedali swą nieruchomość w dniu 19.01.1999r., a nie wystąpili do tego czasu z wnioskiem o odszkodowanie, to tym samym scedowali na nabywców uprawnienie do odszkodowania za wywłaszczoną część gruntu. Zarzut ten jest niezasadny. Zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r., wniosek o odszkodowanie za przejęte pod drogi nieruchomości można było składać w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Tak więc małżonkowie P. nie mieli możliwości uczynić tego wcześniej, brak wniosku przed 19.01.1999r. z pewnością nie dowodzi scedowania uprawnienia do odszkodowania na małżonków K.

Przede wszystkim zaś E. i R P. po dniu 31 grudnia 1998r nie mieli prawa do dysponowania nieruchomością w tej części, która była zajęta pod drogę publiczną. Niewątpliwie nie powinni byli jej sprzedawać skarżącym, nie byli bowiem od 1.01.1999r. jej właścicielami. Decyzja Wojewody [...], stwierdzająca przeniesienie prawa własności potwierdza jedynie przejęcie gruntu na własność Skarbu Państwa z dniem 1.01.1999r. i ma charakter deklaratoryjny. Nie zmienia ona istniejącego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan wynikający z przepisów ustawy, który nastąpił ex lege.

Skarżący podnoszą również zarzut, iż nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] w rzeczywistości nie była w 1999r. drogą, gdyż nie stanowiła ani jezdni ani chodnika, który

zostanie na niej urządzony w przyszłości. Jednakże zgodnie z definicją zawartą w przepisie art.4 ust2) ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych droga oznacza budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno - użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Sporna działka te kryteria spełnia. Nie jest natomiast istotny stan zagospodarowania drogi. Zgodnie bowiem z unormowaniem zawartym w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. - przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz.872 ze zm.), przejęciu podlegają nieruchomości faktycznie zajęte pod drogi publiczne. Stopień urządzenia drogi nie ma tu znaczenia.

Zarzut ten ponadto w niniejszym postępowaniu jest zarzutem spóźnionym. Skarżący nie podnieśli go w toku postępowania prowadzonego w 2003r., zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...], stwierdzającą przejęcie gruntu przez Skarb Państwa. W uzasadnieniu tej decyzji nieruchomość i sposób jej użytkowania zostały dokładnie określone. Skarżący otrzymali odpis decyzji, ale nie podjęli próby jej weryfikacji, nie kwestionowali zawartych w niej stwierdzeń co do charakteru nieruchomości.

Stanowisko takie świadczy też o niekonsekwencji skarżących. Z jednej strony podważają oni bowiem zakwalifikowanie działki jako części drogi, żądając jednocześnie wypłacenia odszkodowania przysługującego właścicielom nieruchomości, które w dacie wywłaszczenia były już użytkowane jako drogi.

Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani procesowego, zatem na podstawie art. 151 ustawy o p.s.a. skargę należało oddalić.