Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 419/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 57, art. 65
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do Domu Pomocy Społecznej w W. oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania strony - T. G.(dalej jako stron, skarżąca), reprezentowanej przez pełnomocnika ([...]), od wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy W., decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W.z dnia [...] kwietnia 2019 r. ([...]) o odmowie skierowania skarżącej T.G. do Domu Pomocy Społecznej w W. – Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W.utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył, że w wymienionej wyżej decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że skarżąca przebywa w Domu Pomocy Społecznej w W. na podstawie umowy cywilnoprawnej, a w kosztach jej pobytu w tej placówce partycypują jej dwie córki. Organ pierwszej instancji powołał się na zasadę subsydiarności, w oparciu o którą powinny być udzielane świadczenia z pomocy społecznej i stwierdził, że skarżąca nie wymaga wsparcia ze strony Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., gdyż zapewniła sobie opiekę w prywatnej placówce, wykorzystując własne możliwości oraz pomoc rodziny. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, złożonego przez pełnomocniczkę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W.decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. ([...]) uchyliło wówczas zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium stwierdziło, że zgromadzony wtedy przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w W.materiał dowodowy jest niewystarczający do prawidłowego rozstrzygnięcia powyższej sprawy. Ta decyzja została zaskarżona w drodze sprzeciwu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który prawomocnym wyrokiem z dnia [...] października 2019 r. (IV SA/Wr [...]) uchylił decyzję SKO z dnia [...] czerwca 2019 r. Sąd stwierdził, że nie było przeszkód do samodzielnego ustalenia przez organ odwoławczy okoliczności, a tym samym nie było podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy zlecił więc na podstawie art. 136 § 1 k.p.a organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania, w trakcie którego należało ustalić: czy skarżąca nadal przebywa w Domu Pomocy Społecznej w W.; jaki jest całkowity koszt jej utrzymania w tej placówce i jaka jest wysokość ponoszonej przez nią odpłatności; czy w opłatach za jej pobyt partycypują członkowie jej rodziny i jaka jest ich sytuacja materialna; czy Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w W. jest w stanie zapewnić stronie skarżącej miejsce w domu pomocy społecznej prowadzonym na zlecenie jednostki samorządu terytorialnego oraz czy strona wyraża zgodę na skierowanie do takiego domu.

Po zgromadzeniu materiału dowodowego w dodatkowo prowadzonym postępowaniu organ II instancji powiadomił pełnomocniczki o możliwości zapoznania się z aktami administracyjnymi. Z uprawnienia tego jednak nie skorzystano, jedynie jedna z pełnomocniczek poinformowała, że jej matka (skarżąca) nie wyraża zgody na skierowanie do innego domu pomocy społecznej i oczekuje wydania decyzji o skierowaniu jej do Domu Pomocy Społecznej w W..

Organ odwoławczy, rozpoznając odwołanie, na wstępie przywołał uregulowanie z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 4 stawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm. - dalej "ustawa"),. Podał, że w art. 8 ustawy wyznaczono kryterium dochodowe uprawniające do bezzwrotnych i nieodpłatnych świadczeń z pomocy społecznej. Wynosi ono [...] zł dla osób samotnie gospodarujących i [...] zł dla osoby w rodzinie (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. poz. 1358 w zw. z art. 9 ust. 1 i 8 oraz art. 8 ust. 1 ustawy). Świadczenia niepieniężne, w tym świadczenie wnioskowane przez stronę, są niezależne od dochodu. W przypadku tych świadczeń dochód osoby wnioskującej wpływa wyłącznie na wysokość opłaty za korzystanie z nich. Z powołanych powyżej przepisów wynika, jak dalej argumentowało Kolegium, że jedną z zasad, w oparciu o które realizowana jest pomoc społeczna, jest zasada subsydiarności, polegająca na tym, że potrzeby osób i rodzin zaspokajane są wyłącznie w sytuacjach, gdy nie są one w stanie uczynić tego we własnym zakresie, przy wykorzystaniu własnych środków i zasobów. Zasada pomocniczości jest jednym z konstrukcyjnych założeń systemu pomocy społecznej. Jednostka powinna więc swe potrzeby zaspokajać, wykorzystując własne możliwości oraz możliwości swojej rodziny. Szczególne odzwierciedlenie zasada ta znajduje w przepisach dotyczących odpłatności za pobyt podopiecznego w domu pomocy społecznej Jedną z form pomocy społecznej jest zapewnienie osobie tego potrzebującej miejsca i opieki w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej (z zastrzeżeniem ust. 2a), chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (art. 54 ust. 2 ustawy). Skierowanie do domu pomocy społecznej jest najdalej idącą formą pomocy społecznej i umieszczenie danej osoby w konkretnej tego typu placówce wymaga zgody wnioskodawcy.

Organ następnie zauważył, że ze względu na dużą liczbę osób oczekujących na skierowanie do domu pomocy społecznej, niedostateczną ilość tego typu placówek, nie zawsze możliwe jest szybkie zrealizowanie żądania dotyczącego umieszczenia w domu pomocy społecznej. Ustawodawca uwzględniając takie sytuacje, w art. 65 ustawy przewidział zasady kierowania przez gminę do domów pomocy społecznej prowadzonych przez podmioty niepubliczne. W myśl tego przepisu do domów pomocy społecznej prowadzonych przez podmioty niepubliczne, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 2-4 ustawy, jeżeli nie są one prowadzone na zlecenie organu jednostki samorządu terytorialnego, nie stosuje się art. 59-64b (ust. 1). W przypadku braku miejsc w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym lub powiatowym gmina może kierować osoby tego wymagające do domu pomocy społecznej, który nie jest prowadzony na zlecenie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub starosty. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 59 ust. 1 i art. 61-64b ustawy, z tym że wysokość opłaty za pobyt w takim domu określa umowa zawarta przez gminę z podmiotem prowadzącym dom (ust. 2).

SKO dalej zaakcentowało, na tle rozwiązań normatywnych ustawy, że zasadą jest kierowanie osób wymagających całodobowej opieki, którym taka pomoc nie może być zapewniona w formie usług opiekuńczych, do domów pomocy społecznej prowadzonych na zlecenie gminy lub powiatu. Kierowanie takich osób do placówek niepublicznych jest wyjątkiem od tej reguły i może nastąpić, gdy podopieczny bezwzględnie wymaga udzielenia pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej, a okres oczekiwania na miejsce w placówce publicznej jest zbyt długi. Uprawnienie w postaci domagania się od gminy skierowania do niepublicznego domu pomocy społecznej ma charakter wyjątkowy, ponieważ warunkiem koniecznym ewentualnego uwzględnienia podania o skierowanie do domu prowadzonego przez podmiot niepubliczny, jest brak miejsc w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym lub powiatowym. Z powołanych przepisów wynika również, że decyzja w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej, który nie jest prowadzony na zlecenie (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) lub starosty, jest wydawana w warunkach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może, ale nie musi uwzględnić wniosku strony nawet wówczas, gdy zaistnieje wskazany wyżej warunek przedmiotowy. Organ gminy może skorzystać z możliwości skierowania konkretnej osoby do niepublicznego domu pomocy społecznej, ale nie jest do tego bezwzględnie zobowiązany. Decyzja w tym zakresie nie może być jednak dowolna i jej podjęcie wymaga uprzedniego ustalenia sytuacji osobistej i dochodowej osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej oraz rozważenia, czy bez niezwłocznego umieszczenia w placówce będzie mogła bezpiecznie funkcjonować w środowisku.

W niniejszej sprawie zaś sprawie, jak stwierdził organ, pełnomocniczki ([...]) skarżącej wystąpiły do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej w W., który nie jest prowadzony na zlecenie jednostki samorządu terytorialnego. Prośbę motywowały tym, że ich matka przebywa w tym domu na zasadach komercyjnych, ale opłata za pobyt w tej placówce przekracza ich możliwości finansowe. Z wystąpień pełnomocniczek wynikało, iż oczekują one, że część opłat za pobyt ich matki w prywatnym domu opieki przejmie Gmina W.. W celu oceny, czy członkowie rodziny skarżącej są w stanie pokrywać różnicę w opłatach za jej pobyt w wymienionym DPS - między kwotą uiszczaną przez pensjonariuszkę a pełnym kosztem utrzymania w tym domu - oraz wyjaśnienia, czy Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w W.ma możliwość skierowania strony do placówki prowadzonej na zlecenie jednostki samorządu terytorialnego, organ odwoławczy zlecił organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania. W jego trakcie ustalono, że strona skarżąca nadal przebywa Domu Pomocy Społecznej w W.. Strona ma czworo dzieci: dwie córki i dwóch synów. Jeden z synów przebywa w A. i nie partycypuje w kosztach utrzymania matki. Po przeprowadzeniu wywiadów środowiskowych u pozostałych dzieci okazało się, że drugi z synów zadeklarował osiąganie niskiego dochodu ([...] zł na dwie osoby) i stwierdził, że nie będzie uczestniczył w ponoszeniu opłat za pobyt matki w DPS w W.. Córka J. G. poinformowała, że mieszka z mężem, ale nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Oświadczyła, że jej własny dochód wynosi [...]zł, natomiast jej mąż nie ujawnił dochodów. Z kolei druga z córek – Z. G.wskazała, że dochód jej dwuosobowej rodziny wynosi [...]zł.

Według informacji uzyskanych z Domu Pomocy Społecznej w W.całkowity miesięczny koszt pobytu mieszkańca w 2020 r. wynosi [...] zł. Sama skarżąca ze swojej emerytury opłaca koszty pobytu w wysokości [...]zł, pozostałą część regulują jej córki oraz ponoszą koszty zakupu leków i środków higieny osobistej. Poinformowano także, że wymieniony DPS nie zawarł z Gminą W. umowy, o której mowa w art. 65 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Nie zostało zatem ustalone, na jakich zasadach miałaby zostać określona ewentualna odpłatność za pobyt strony w tej placówce. Z. G. poinformowała również, że jej matka posiada mieszkanie o powierzchni 50 m2, które wymaga remontu. W trakcie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji małżonka syna w oświadczeniu z dnia [...]marca 2019 stwierdziła, że mieszkanie skarżącej jest wynajmowane i uznała, że uzyskane z wynajmu kwoty powinny być przeznaczane na opłatę za jej pobyt DPS.

Organ pierwszej instancji ustalił także (informacje z marca 2020 r.), jaki jest okres oczekiwania na miejsce w domach pomocy społecznej prowadzonych na zlecenie jednostki samorządu terytorialnego. W Domu Pomocy Społecznej w G. okres oczekiwania wynosi pół roku, natomiast w Domu Pomocy Społecznej w Z.znajdowało się wolne miejsce dla kobiety. Córki strony stanowczo jednak stwierdziły, że ich matka nie wyraża zgody na skierowanie jej do innego domu pomocy społecznej i oczekuje skierowania jej do DPS w W..

Po zgromadzeniu i przeanalizowaniu całokształtu materiału dowodowego w niniejszej sprawie SKO doszło do przekonania, że decyzję odmawiającą skierowania do DPS w W. należy utrzymać w mocy. Wzięto pod uwagę, że w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z osobą już przebywającą w placówce zapewniającej jej opiekę niepublicznym domu pomocy społecznej. Strona nie znajduje się więc w sytuacji, powodującej konieczność natychmiastowego udzielenia jej pomocy, gdyż aktualnie jej potrzeby bytowe są odpowiednio zabezpieczone. Głównym motywem ubiegania się przez stronę o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej w W. na podstawie art. 65 ust. 2 ustawy (czyli w zasadzie o zmianę charakteru jej pobytu w tej placówce) jest, podnoszony przez córki strony fakt problemów z ponoszeniem odpłatności za pobyt matki w DPS w W. i oczekiwanie, że Gmina W.przejmie częściowo obowiązek ponoszenia tej odpłatności.

W ocenie organu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, członkowie rodziny skarżącej są jednak w stanie we własnym zakresie pokryć pozostałą, po wniesieniu opłaty przez skarżącą, kwotę kosztu jej pobytu w DPS w W.. W ponoszeniu ciężaru kosztów utrzymania matki powinny, choćby częściowo, brać udział wszystkie jej dzieci. Nie bez znaczenia jest też to, że strona posiada majątek (w postaci mieszkania) i uzyskane z niego pożytki mogłyby być przeznaczone na pokrycie pozostałej części opłat za pobyt w domu opieki.

Mając na uwadze, że kierowanie osób do domów pomocy społecznej prowadzonych przez podmioty niepubliczne jest wyjątkiem i powinno nastąpić w sytuacji braku wolnych miejsc w placówkach publicznych, SKO uwzględniło także, że w jednym z domów pomocy społecznej był krótki okres oczekiwania na miejsce (w G.), a w Domu Pomocy Społecznej w Z.było wolne miejsce, do którego strona mogłaby ewentualnie zostać skierowana. Jednak z jednoznacznego i kategorycznego oświadczenia złożonego przez stronę postępowania wynika, że nie jest ona zainteresowana umieszczeniem w innym domu pomocy społecznej, chce pozostać w DPS w W. i do tego właśnie domu chce być skierowana

Organ odwoławczy zauważył, że ze względu na ogólne zasady, na jakich funkcjonuje pomoc społeczna, dużą liczbę podopiecznych, ograniczone możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej (szczególnie w tzw. małych gminach), nie wszystkie oczekiwania osób ubiegających się o wsparcie mogą być uwzględnione. Pragnienia i prośby osób wnioskujących o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej powinny być brane pod uwagę przez organy administracji, ale pełne ich spełnienie nie jest rolą pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium najistotniejsze w niniejszym przypadku wszakże jest jednak to, że strona nie wyraziła zgody na skierowanie jej do domu pomocy społecznej prowadzonego na zlecenie jednostki samorządu terytorialnego i wskazała konkretną placówkę, do której pragnie być skierowana, tj. DPS w W.. Zawęziła tym samym zakres swojego żądania, a to z kolei spowodowało, że organ - mając na uwadze przytoczone powyżej argumenty oraz materiał zgromadzony w uzupełniającym postępowaniu – uznało, że jedyną możliwą reakcją na złożony przez stronę wniosek stała się odmowa skierowania do Domu Pomocy Społecznej w W..

W końcowym fragmencie uzasadnienia organ II instancji wszakże nadmienił, że gdyby sytuacja materialna strony i członków jej rodziny uległa pogorszeniu i uniemożliwiała dalsze wnoszenie opłat w niepublicznym domu pomocy społecznej, to możliwe będzie złożenie stosownego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej prowadzonego na zlecenie jednostki samorządu terytorialnego. Warunkiem skierowania do takiej placówki będzie jednak zgoda strony.

W skardze od opisanej wyżej ,ostatecznej w administracyjnym toku instancji, decyzji pełnomocniczka skarżącej zarzuciła naruszenie przepisów:

a) prawa materialnego, to jest art. 65 ust. 2 ustawy przez jego błędną wykładnię polegającą na nieograniczeniu przesłanki braku miejsc w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym lub powiatowym do gminy oraz powiatu, w którym miejsce zamieszkania ma strona ubiegająca się o skierowanie, co skutkowało uznaniem, że organ I instancji ma możliwość skierowania skarżącej do domu pomocy społecznej prowadzonego na zlecenie innej gminy, położonej nawet poza województwem, i tym samym niezastosowaniem tego przepisu w niniejszej sprawie art. 3 ust. 1 i art. 54 ust. 2 i 2a w/w ustawy przez ich niezastosowanie.

b) postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie - art. 7 w zw. z art. 77 § 1, oraz art. 80 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wyjaśnienia dokładnie stanu faktycznego, w szczególności dotyczącego poczynienia ustaleń jaka placówka jest odpowiednia dla skarżącej, czy na terenie powiatu strzelińskiego istnieją domy pomocy społecznej odpowiednie dla niej, a także czy w placówkach tych są wolne miejsca. Ponadto organ II instancji został wprowadzony w błąd przez przyjęcie, że w jednej ze wskazanych placówek było miejsce dla skarżącej, mimo że nie jest to prawdą.

Na tle tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i ponowne przekazanie organowi sprawy celem jej merytorycznego rozpoznania po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego.

Na poparcie skargi między innymi wskazano na unormowania art. 54 ust. 2 ustawy, które mówią, że osoby wymagające pomocy kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Art. 54 ust.2a. precyzuje, że w przypadku gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące. Mimo jednak przywołania art. 54 ust.2a oraz art. 65 ust. 2 ustawy strona skarżąca zarzuciła, że organ nie docieka, iż Dom Pomocy Społecznej w W. jest jedyną placówką na terenie powiatu i tej gminy, zlokalizowaną najbliżej miejsca zamieszkania strony, co więcej - strona już w niej od niemal 3 lat przebywa. Przywołano w tym miejscu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia [...] lutego 2020 r. w sprawie o sygn. akt: III SA/Kr [...], który stwierdza: (cyt.): "ustalenie braku miejsc w domach pomocy społecznej na terenie gminy i powiatu zamieszkania strony, stanowi przesłankę ustawową, warunkującą możliwość skierowania do domu pomocy społecznej, prowadzonego przez podmioty niepubliczne."

W ocenie autora skargi, w opozycji do zacytowanego wyroku stoi stwierdzenie zawarte w decyzji, że: " zasadą jest kierowanie takich [tj. wymagających całodobowej opieki] osób do domów pomocy społecznej prowadzonych na zlecenie gminy lub powiatu". Nadto taka praktyka nie wynika ona ani z ustawy, ani z orzecznictwa.

Poza tym zarzucono decyzji przekroczenie granic uznania administracyjnego i dowolną ocenę. Pełnomocniczki strony wystąpiły z wnioskiem o skierowanie swej matki do tego DPS, w którym już przebywa, który jest jedynym domem pomocy społecznej na terenie zarówno miejscowej gminy, jak i całego powiatu. Sformułowanie "prywatny dom opieki" jest niefortunne, ponieważ ustawodawca o tego typu domach mówi, że są to domy niepubliczne i są to domy pomocy, a nie opieki. Córki strony nie zamierzały przerzucić ciężaru odpowiedzialności finansowej na Państwo, ale wnioskowały o dopłatę do kosztów pobytu matki w DPS.

Odnosząc się do poczynionych ustaleń faktycznych, podniesiono, że organ II instancji został wprowadzony w błąd w momencie przedłożenia rzekomego "wywiadu", przeprowadzonego przez OPS w Ż. w stosunku do syna strony skarżącej. Przede wszystkim bowiem - żaden wywiad nie został przeprowadzony z synem, ponieważ ten przebywa za granicą, gdzie już dawna pracuje, nie wykazując z tego tytułu żadnych dochodów. Przeprowadzenie "wywiadu", oznaczało odebranie oświadczenia od jego żony, i to w momencie, gdy nie jest ona stroną postępowania, co jest sporym błędem i nadużyciem. Twierdzenia w zawarte w jej oświadczeniu z dnia [...]03.2020 r. o tym, że uzyskane z tytułu wynajmu mieszkania skarżącej kwoty powinny być przeznaczone na opłatę za pobyt w DPS, nie mają żadnego znaczenia, skoro nie jest ona osobą, z która miał zostać przeprowadzony wywiad. Nadmieniono, że córki skarżącej użyczały mieszkania matki córce sąsiadki za kwotę odstępnego w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie grudnia 2018 r. do sierpnia 2019 r. Mieszkanie nadaje się do gruntowego remontu, położone jest na wsi i nie znajduje uznania w oczach potencjalnych najemców.

Córka strony – J. G. przebywa na emeryturze, podjęła dodatkową pracę, aby partycypować w kosztach utrzymania swojej matki. Wywiad nie pokazał w ogóle wydatków ani kwot pozostających na jej utrzymanie, zgodnie z kryterium wynikającym z art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Dochód bez pokazania wydatków i kosztów związanych z utrzymaniem i prowadzeniem gospodarstwa domowego stanowi naruszenie przepisów tej ustawy. Taka sama sytuacja miała miejsce w przypadku drugiej z córek: Z.G.. Pełnomocniczka strony przed złożeniem niniejszej skargi sprawdziła dokumentację powstałą w niniejszym postępowaniu, która znajduje się w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w W. i okazało się, że w w/w dokumentach nie ma żadnego śladu wskazującego na to, że GOPS w W. zwrócił się z jakimkolwiek wnioskiem do DPS w G., ani do DPS w Z. dotyczącym wolnych miejsc w placówkach. W dokumentach nie ma żadnej notatki służbowej ani potwierdzenia, że organ I instancji poczynił jakieś kroki, aby w/w informacje pozyskać. Pełnomocniczka strony zwróciła się do DPS w Z. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wolnych miejsc dla kobiety w okresie od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] lipca 2020 r. oraz z zapytaniem czy w w/w okresie przyjmowano nowych mieszkańców, a także jaki jest okres oczekiwania na przyjęcie w roku 2020. Z odpowiedzi DPS w Z. wynika, że w okresie od marca do lipca nie było miejsc w tym ośrodku dla kobiety i w zakreślonym czasie nie było żadnych przyjęć. Zatem organ II instancji został wprowadzony w błąd, i podjął swoją decyzję w oparciu o nieprawdziwe informacje i błędne przesłanki.

Dalej zauważono, że w trosce o dobrostan, tj. samopoczucie, poczucie bezpieczeństwa, zdrowie, a nawet życie strony skarżącej, jej pełnomocniczki nie wyraziły zgody na skierowanie matki do innego domu pomocy społecznej. Z doświadczenia wynika, że osoby starsze nie aklimatyzują się ponownie w nowej placówce i w ciągu kilku tygodni (nieraz krócej) następuje ich zgon. Ponadto w chwili obecnej (a w zasadzie od marca br.) umieszczenie osoby w dobie COVID-19 w placówce staje się niemal nierealne (placówki nie przyjmują nowych mieszkańców). Również ze względu na bezpieczeństwo w dobie COVID-19, pełnomocniczki strony nie zdecydowały się skorzystać z uprawnienia, jakim jest zapoznanie się z aktami sprawy.

Zarzucono, że w zaskarżonej decyzji błędnie oparto się na stwierdzeniu, że potrzeby bytowe skarżącej są zabezpieczone, i że posiada majątek (mieszkanie), z którego pożytki mogłaby przeznaczyć na pokrycie części kosztów utrzymania, że nie należy jej kierować do wnioskowanego domu pomocy społecznej, w którym od prawie 3 lat przebywa, ponieważ jest to dom niepubliczny, nie prowadzony na zlecenie jednostki samorządu terytorialnego. Organ II instancji błędnie przyjął, że czas oczekiwania na miejsce w DPS w G. jest krótki (6 miesięcy), mimo że jest to sprzeczne z art. 54 ust. 1 pkt. 2a ustawy o pomocy społecznej. Ponadto Organ II instancji przyjął, że w DPS w Z. było miejsce dla kobiety, co jest niezgodne prawdą.

W przekonaniu autora skargi, podjęcie od nowa procesu administracyjnego i złożenie nowego wniosku w sytuacji, gdy przeprowadzony proces administracyjny koncentruje się na niewydatkowaniu środków publicznych i oszczędzaniu, nie prowadzi do udzielenia pomocy, ale będzie zorientowany na przeciąganie postępowania aż do naturalnego rozwiązania się niewygodnej kwestii tj. do zgonu strony.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Zdaniem organu, nieuprawniony jest zarzut dotyczący ustalenia sytuacji rodzinnej i dochodowej dotyczący syna strony. Otóż z arkusza, przekazanego organowi odwoławczemu, wywiadu środowiskowego wynika, że w dniu [...] lutego 2020 r. syn W. brał udział w jego przeprowadzaniu, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Z zawartych w tym dokumencie informacji wynika, że pracuje w firmie budowlanej (która ma siedzibę we W.) i oświadczył, że otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł. Na oświadczenie jego żony, dotyczące wynajmowania mieszkania skarżącej przez jej córki (składane we wcześniejszym postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji) organ II instancji tylko dodatkowo zwrócił uwagę. Nie jest to zresztą informacja nieprawdziwa, gdyż w skardze potwierdzono, że mieszkanie było użyczane sąsiadce. Nieuzasadniony jest również zarzut dotyczący nieustalenia sytuacji materialnej obu córek, gdyż SKO dysponowało, przekazanymi przez organ pierwszej instancji, materiałami zgromadzonymi w dodatkowo prowadzonym postępowaniu, obrazującymi ich sytuację dochodową. Nieuwzględnienie ponoszonych przez córki strony wydatków nie miało znaczenia w sprawie, gdyż podstawowym argumentem przemawiającym za utrzymaniem w mocy pierwszoinstancyjnej decyzji był brak zgody skarżącej na skierowanie jej do domu pomocy społecznej prowadzonego na zlecenie organu jednostki samorządu terytorialnego.

Odnośnie do zarzutów dotyczących braku informacji o wolnych miejscach w innych domach pomocy społecznej prowadzonych na zlecenie organu jednostki samorządu terytorialnego organ podał, że w przekazanych po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania materiałach znajdują się wydruki z korespondencji mailowej między GOPS w W. a DPS w Z. i DPS w G.. Z informacji uzyskanej przez GOPS w W. w dniu [...] marca 2020 r. wynikało, że DPS w Z. posiadał wolne miejsce dla kobiety.

Argumentował, że zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy do domów pomocy społecznej prowadzonych przez podmioty niepubliczne, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 2-4, jeżeli nie są prowadzone na zlecenie organu jednostki samorządu terytorialnego, nie stosuje się art. 59 - 64b ustawy. W przypadku braku miejsc w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym lub powiatowym gmina może kierować osoby tego wymagające do domu pomocy społecznej, który nie jest prowadzony na zlecenie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub starosty. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 59 ust. 1 i art. 61-64b ustawy, z tym że wysokość opłaty za pobyt w takim domu określa umowa zawarta przez gminę z podmiotem prowadzącym dom (art. 65 ust. 2 ustawy). Przepis ten stwarza możliwość zapewnienia osobie potrzebującej miejsca w placówce instytucjonalnej w przypadku braku miejsc w domach pomocy społecznej prowadzonych na zlecenie organów samorządowych i daje podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Organ pomocy społecznej nie ma więc obowiązku uwzględnienia żądania strony i musi wyważyć zarówno interes jednostki, jak też interes publiczny. Zdaniem SKO w opisanej sprawie granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone. Pełnomocniczki strony konsekwentnie utrzymywały, że ich matka nie wyraża zgody na skierowanie jej do innego domu pomocy społecznej i chce pozostać w DPS w W..

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego tego, że na terenie Gminy W. i całego powiatu s. DPS w W. jest jedynym domem pomocy społecznej, w związku z czym wg zasady wynikającej z art. 54 ust. 1 ustawy strona powinna zostać skierowana do DPS w W., organ podniósł, że z art. 65 ustawy warunek taki nie wynika. Ponadto art. 54 ust. 2 ustawy stanowi, że osobę wymagającą całodobowej opieki kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej chyba, że okoliczności sprawy wskazują inaczej. W rozpatrywanym przypadku nie bez znaczenia było to, że skarżąca przebywa już w niepublicznym domu pomocy społecznej. Reguła wskazana w art. 54 ust. 2 ustawy odnosi się do osób, które dopiero ubiegają się o skierowanie do domu pomocy społecznej, a celem tego przepisu jest to, aby zachowały one kontakt ze swym dotychczasowym środowiskiem, w szczególności z członkami swej rodziny. Skarżąca została przez córki umieszczona w niepublicznej placówce, która nie jest zlokalizowana najbliżej miejsc ich zamieszkania (jedna z nich mieszka we W., druga w Z.). W tej sytuacji bez znaczenia jest, czy placówka, do której ewentualnie strona mogłaby być skierowana, jest położona jak najbliżej miejsca jej zamieszkania, którym aktualnie jest W., gdyż w W. położony jest DPS w którym przebywa.

Uprawnienie w postaci domagania się od gminy skierowania do niepublicznego domu pomocy społecznej ma charakter wyjątkowy, ponieważ warunkiem koniecznym ewentualnego uwzględnienia podania o skierowanie do domu prowadzonego przez podmiot niepubliczny, jest brak miejsc w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym lub powiatowym. Organ odwoławczy wziął pod uwagę, że strona nie znajduje się w sytuacji powodującej konieczność natychmiastowego udzielenia jej pomocy, gdyż aktualnie jej potrzeby bytowe są odpowiednio zaspokojone w niepublicznym domu pomocy społecznej. W sprawie zgromadzono niezbędne materiały i dowody pozwalające na ocenę sytuacji skarżącej oraz członków jej rodziny. Ustalono, że jest możliwość skierowania strony do domu pomocy społecznej prowadzonego na zlecenie jednostki samorządu terytorialnego, jednak kategorycznie nie wyrażono na to zgody. W tym miejscu warto dostrzec, że nieprawdą jest, jakoby w czasie obowiązywania stanu epidemii przyjęcia do domów pomocy społecznej nie są realizowane. Osoby wymagające całodobowej opieki, spełniające kryteria z art. 54 ust. 1 ustawy są przyjmowane do domów pomocy społecznej przy zachowaniu odpowiednich środków ostrożności, wykluczających możliwość przyjęcia osoby zakażonej.

Organ odwoławczy uznał, że członkowie rodziny strony są w stanie we własnym zakresie pokryć pozostałą, po wniesieniu opłaty przez skarżącą, kwotę kosztu jej pobytu w DPS w W.. W ponoszeniu ciężaru kosztów utrzymania matki powinny, choćby częściowo, brać udział wszystkie jej dzieci. Nie bez znaczenia jest też to, że strona posiada majątek (w postaci mieszkania) i uzyskane z niego pożytki mogłyby być przeznaczone na pokrycie pozostałej części opłat za pobyt w domu opieki. Podkreślił, że ze względu na ogólne zasady, na jakich funkcjonuje pomoc społeczna, dużą liczbę podopiecznych, ograniczone możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej (szczególnie w tzw. małych gminach), nie wszystkie oczekiwania osób ubiegających się o wsparcie mogą być uwzględnione. Pragnienia i prośby osób wnioskujących o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej powinny być brane pod uwagę przez organy administracji, ale pełne ich spełnienie nie jest rolą pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia braku naruszeń prawa a wobec tego nieuwzględnienia skargi – sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a).

Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd uznał, że jest ona niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają bowiem prawa procesowego ani materialnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej, ostatecznej w administracyjnym toku instancji, decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1507; poniżej zwana w skrócie ustawą). Według art. 54 ust. 1 tej ustawy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Po myśli ust. 2 - osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Z kolei podług ust. 2a - w przypadku gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące.

Z normatywnej treści zacytowanego przepisu art. 54 ustawy o pomocy społecznej wynika, że decyzja w sprawie umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej uwarunkowana jest spełnieniem łącznie trzech przesłanek. A zatem gdy osoba wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nadto gdy osoba ta z wymienionych wyżej przyczyn nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu a poza tym jednocześnie nie można tej osobie zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.

Z kolei na tle uregulowania zawartego w art. 57 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej domy pomocy społecznej mogą prowadzić, po uzyskaniu zezwolenia wojewody nie tylko jednostki samorządu terytorialnego, ale również podmioty niepubliczne: Kościół Katolicki, inne kościoły, związki wyznaniowe oraz organizacje społeczne, fundacje i stowarzyszenia; inne osoby prawne; osoby fizyczne. W przypadku domów pomocy społecznej prowadzonych przez podmioty niepubliczne, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 2-4, jeżeli nie są one prowadzone na zlecenie organu jednostki samorządu terytorialnego, ustawodawca postanowił, że nie stosuje się art. 59-64b (art. 65 ust. 1 ustawy). W takiej sytuacji wyłączone jest zatem stosowanie przepisów przewidujących decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej, decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej oraz o zasadach ponoszenia i zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Jednakże, w razie braku miejsc w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym lub powiatowym gmina może kierować osoby tego wymagające do domu pomocy społecznej, który nie jest prowadzony na zlecenie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub starosty. W takim przypadku ustawodawca dopuścił odpowiednie zastosowanie art. 59 ust. 1 i art. 61-64b, z tym że wysokość opłaty za pobyt w takim domu określa umowa zawarta przez gminę z podmiotem prowadzącym dom (vide art. 65 ust. 2 ustawy).

Istotna różnica pomiędzy art. 54 ust. 1 i 2 oraz art. 65 ust. 2 ustawy polega na tym, że przepis art. 54 ust. 2 wprowadza zasadę obligatoryjnego kierowania do domu pomocy społecznej w przypadku zaistnienia przesłanek dotyczących stanu zdrowia i wieku danej osoby, która chce skorzystać z opieki w takiej placówce, natomiast przepis art. 65 ust. 2 ustawy, wprowadza wyjątek od tej zasady, przewidujący jedynie możliwość skierowania do domu pomocy społecznej, prowadzonego przez podmioty niepubliczne, co wiąże się z wydaniem decyzji o charakterze uznaniowym, czyli inaczej ujmując – opartej na konstrukcji tak zwanego "uznania administracyjnego". Skoro istnieje przepis stanowiący o możliwości takiego skierowania, to oczywiste jest, że odpowiada mu możliwość domagania się tego przez osobę spełniającą warunki z przepisu art. 54 ust. 1 w zw. z art. 65 ust. 2 ustawy (przepis art. 65 nie wyłączył art. 54 ustawy o pomocy społecznej), umieszczenia w takiej placówce. Rozstrzygnięcie podania w tym zakresie musi więc nastąpić w formie decyzji administracyjnej, która w przypadku uwzględnienia podania, będzie stanowiła podstawę do zawarcia umowy z omawianą placówką, a w przypadku odmowy uwzględnienia podania, będzie umożliwiała stronie złożenie odwołania od rozstrzygnięcia, o które miała prawo się ubiegać na mocy art. 65 ust. 2 ww. ustawy (zob. np. wyrok WSA w B. z dnia [...]grudnia 2010 r. sygn. II SA/Bd [...]; wyrok WSA w Ł.z dnia [...] grudnia 2012 r. sygn. II SA/Łd [...]).

W sytuacji zatem, gdy wniosek dotyczy skierowania do domu pomocy społecznej prowadzonego przez podmiot niepubliczny, który nie jest prowadzony na zlecenie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub starosty, organ ma obowiązek ustalić przede wszystkim dostępność miejsc w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym lub powiatowym. Trzeba przy tym zaznaczyć, że umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz zbadaniem jej sytuacji rodzinnej. Skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga zatem oceny stanu zdrowia danej osoby oraz możliwości korzystania przez nią z pomocy środowiskowej, w szczególności zaś zbadania możliwości zorganizowania usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia (I. S., Komentarz do art. 54 ustawy o pomocy społecznej, wyd. IV. W. K. P., 2017, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex).

Generalnie w orzecznictwie podkreśla się zgodnie, że ocena, czy osobie potrzebującej można zapewnić niezbędną pomoc w formie usług opiekuńczych dotyczy również sytuacji, gdy osoba taka przebywa w domu pomocy społecznej na zasadach komercyjnych. Zaistnieć może bowiem taka sytuacja, w której osoba potrzebująca, z uwagi na zmianę jej własnej sytuacji majątkowej lub możliwości materialnych osób z kręgu jej rodziny, które ponoszą w całości lub w części choćby koszty pobytu w komercyjnie prowadzonym domu pomocy społecznej, nie będzie już w stanie ich pokrywać. Wydanie decyzji w tej materii powinno być poprzedzone ustaleniami, w szczególności w zakresie możliwości finansowych, stanu majątkowego osoby wymagającej całodobowej opieki oraz członków rodziny, którzy partycypują w kosztach jej pobytu w domu pomocy społecznej. Należy w tym miejscu podkreślić zasadę pomocniczości (art. 2 ust. 1 ustawy), która jest sprowadzana do zakazu wyręczania jednostki z zadań, które może ona zrealizować samodzielnie, zaś pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Analizowany przepis przewiduje zastosowanie pomocy społecznej przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek: wystąpienia trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia (I. S., Komentarz do art. 2 ustawy o pomocy społecznej, wyd. IV. W. K. P., 2017, Lex). Nadrzędnym celem pomocy społecznej jest dobro osoby, która pomocy tej wymaga, ponieważ znajduje się w sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać, wykorzystując m.in. własne zasoby (nie pozwala na to sytuacja majątkowa), a pomoc ta ma wspierać ją w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb i umożliwieniu godnego życia. Regułą ustawową jest zatem udzielanie pomocy ze środków publicznych nie tylko wówczas, gdy osoba wymagająca opieki nie jest w stanie godnie funkcjonować przy wykorzystaniu własnych możliwości, ale gdy nie jest to możliwe także przy wsparciu rodziny, nie można bowiem pomijać tu powinności o charakterze alimentacyjnym krewnych do tego zobowiązanych stosownymi przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czego wyrazem są między innymi – na gruncie ustawy o pomocy społecznej – unormowania art. 61 tej ustawy regulujące problematykę wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, zasad jej ustalania oraz podmiotów zobowiązanych do jej ponoszenia (w odpowiedniej kolejności : mieszkaniec DPS, małżonek, zstępni, wstępni, właściwa gmina).

Skoro zaś z art. 16 ust. 2 wynika, że podmioty realizujące zadania pomocy społecznej nie mogą odmówić pomocy osobie potrzebującej, mimo istniejącego obowiązku osób fizycznych lub osób prawnych do zaspokajania jej niezbędnych potrzeb życiowych, to organy prowadzące postępowanie o udzielenie świadczenia w ramach pomocy społecznej, w tym w zakresie skierowania do domu pomocy społecznej (bez względu na charakter działania tych placówek – publiczne, niepubliczne ), powinny zatem dokładnie zbadać sytuację wnioskodawcy oraz ustalić, czy osoby z kręgu osób najbliższych w rodzinie, w szczególności - jeśli chodzi o pomoc społeczną dla osoby starszej – czy dorosłe i samodzielne dzieci (zstępni) są w stanie udzielić jej materialnego wsparcia.

Bezspornie, strona skarżąca przebywa od około trzech lat w takim niepublicznym Domu Pomocy Społecznej w W. na mocy umowy cywilnoprawnej a jej córki (pełnomocniczki w postępowaniu administracyjnym) w imieniu skarżącej zainicjowały postępowanie by w trybie art. 54 ust. 1 ustawy skarżąca została skierowana do tego samego domu pomocy społecznej, w którym przebywa, de facto zatem wniosek dotyczy zmiany zasad przebywania skarżącej w tym DPS, to jest z cywilnoprawnego stosunku (na mocy umowy) na administracyjnoprawny (na podstawie decyzji administracyjnej).

Z artykułu 65 w związku z art. 57 ust. 1 pkt 2-4 ustawy wynika, że podmioty niepubliczne mogą prowadzić domy pomocy społecznej (vide - I. S., Komentarz do art. 65 ustawy o pomocy społecznej, wyd. IV. W. K.P., 2017, Lex) :

1) na zlecenie organów administracji – zastępują wówczas jednostki samorządu terytorialnego w realizacji zadań publicznych;

2) jako placówki funkcjonujące na podstawie prawa cywilnego – nie zastępują samorządów w realizacji zadań publicznych, działają niejako obok podmiotów publicznych;

3) jako placówki wspomagające organy samorządu terytorialnego wykonujące usługi na podstawie umowy zawartej z organem administracji publicznej, ale nie na jego zlecenie.

Na podstawie dokonanych przez organy ustaleń rzeczony DPS w W. należy przypisać do drugiej kategorii.

Jakkolwiek więc przepis art. 54 ust. 2 ustawy wprowadza zasadę obligatoryjnego kierowania do domu pomocy społecznej w przypadku zaistnienia przesłanek dotyczących stanu zdrowia i wieku danej osoby, która chce skorzystać z opieki w takiej placówce, to przepis art. 65 ust. 2 ustanawia wyjątek od tej zasady, przewidujący jedynie możliwość skierowania do domu pomocy społecznej prowadzonego przez podmioty niepubliczne, co wiąże się z wydaniem decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej - o charakterze uznaniowym. Obok decyzji organ gminy kierującej zawiera umowę z podmiotem prowadzącym placówkę. Umowa ta będzie również wyznaczała granice określenia odpłatności względem osób zobowiązanych do ich wnoszenia.

Jak już wyżej zostało to stwierdzone, formalnie rzecz ujmując nie ma ku temu przeszkód by pensjonariusza przebywającego w domu pomocy społecznej na zasadach komercyjnych skierować do tego rodzaju placówki w trybie administracyjnym, lecz dla zastosowania trybu administracyjnego wymagane jest podjęcie określonych działań przez organ gminy celem spełnienia przesłanek.

I o ile tego rodzaju przesłanki, jak stwierdzenie konieczności zapewnienia skarżącej całodobowej opieki z racji jej wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, są bezsporne w rozpatrywanej sprawie, to badaniu podlegały też pozostałe wymogi prawne dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. W szczególności, w niewadliwie wbrew zarzutom skargi i przy zapewnieniu stronie skarżącej (jej pełnomocnikom) udziału w postępowaniu, organy poczyniły ustalenia w zakresie sytuacji materialnej czworga dzieci skarżącej. Z ustaleń tych nie wynika by sytuacja materialna tych zstępnych uniemożliwiała partycypację w kosztach utrzymania matki na dotychczasowych zasadach umownych w tym konkretnym DPS, co organ przedstawił na stronie 5 zaskarżonej decyzji. Ustalono mianowicie, że miesięczny koszt pobytu w DPS wynosi [...] zł, z czego kwota [...] zł jest uiszczana przez samą skarżącą jako mieszkańca tego DPS. Pozostaje zatem kwota [...] zł, która do tej pory jest regulowana jedynie przez córki, dwaj synowie nie wyrażają bowiem woli do pokrywania tych kosztów. Jeden z synów przebywa w W.i nie ujawniono jego dochodów w toku postępowania, zaś drugi syn oświadczył, że uzyskuje dochód w wysokości [...] zł na dwie osoby w rodzinie; jedna z córek oświadczyła, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z mężem choć z nim mieszka i podała, że jej własny dochód wynosi [...] zł; dochód małżonka nie został ujawniony. Druga z córek wskazała, ze dochód jej dwuosobowej rodziny wynosi [...] zł. Nadto ustalono fakt posiadania mieszkania przez skarżącą, które jest przedmiotem odpłatnego wynajmu przez córkę skarżącej. Strona skarżąca nie wskazała w toku postępowania ani w skardze na szczególne zdarzenia, które by miały wpływ na odmienną konkluzję niż sformułował organ, jeśli chodzi o sytuację materialną i rodzinną osób ewentualnie zobowiązanych do pokrywania kosztów pobytu w domu pomocy społecznej i ich zdolność do pokrycia kosztów pobytu skarżącej w tej placówce.

Trzeba przy tym wskazać, że na mocy art. 107 ustawy szczególnym środkiem dowodowym jest rodzinny wywiad środowiskowy, który przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103 (ust.1). Na mocy ust. 5 art. 107 - pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Według ust. 5b – sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby lub rodziny ustala się na podstawie wymienionych w tym przepisie dokumentów oraz również (pkt 20) – na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym.

Organ przeprowadził (także w ramach pomocy prawnej) tego rodzaju wymagane czynności procesowe. Wywiad ten może, a nawet powinien, być przeprowadzony z członkami rodziny, ponieważ generalnie ujmując, organ ustala z zasady sytuację rodziny, a nie tylko jednej z osób wchodzącej w jej skład, co znajduje umocowanie między innymi wprost w brzmieniu cytowanego art. 107 ustawy.

Strona skarżąca nie zaoferowała natomiast dowodów, które mogłyby wpłynąć na podważenie prawidłowości ustaleń faktycznych organu. Strona skarżąca została prawidłowo pouczona o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy oraz przedłożenia dodatkowych dowodów. Notabene, w skardze nie przywołano żadnych konkretnych okoliczności faktycznych, które by kształtowały odmienny obraz ustaleń organów niż prezentowany w zaskarżonej decyzji.

Organ także ustalił, co zostało odzwierciedlone w aktach, że podmiot prowadzący DPS w W. odmówił podpisania umowy z gminą W. w trybie art. 65 ust. 2 ustawy.

Wreszcie trzeba podkreślić, że wbrew twierdzeniom skargi organ pierwszej instancji korespondował z pobliskimi, publicznymi placówkami pomocy społecznej (prowadzonymi na zlecenie jednostki samorządu terytorialnego) - w marcu 2020 r. Ponieważ wniosek inicjujący postępowanie w sprawie dotyczył skierowania do domu pomocy społecznej prowadzonego przez podmiot niepubliczny, który nie jest prowadzony na zlecenie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub starosty, to organ zgodnie z art. 65 ust. 2 ustawy miał obowiązek ustalić dostępność miejsc w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym lub powiatowym i to uczynił. Ustalił zarówno czas oczekiwania na wolne miejsce w tych domach pomocy społecznej, jak i ustalił przede wszystkim, że znajdowało się wolne miejsce dla skarżącej w DPS w Z., na skierowanie do którego jednak strona skarżąca nie wyraziła zgody. Przeciwnie niż twierdzi się w skardze - w aktach administracyjnych znajdują się dokumenty potwierdzające te okoliczności, w tym odpowiedź z DPS w Z. z dnia [...] marca 2020 r. wystosowana na zapytanie organu. W tym stanie rzeczy twierdzenia zawarte w skardze jakoby w tym czasie wolnego miejsca w tej placówce nie było od marca, nie mogą się ostać, tym bardziej, że organ nie miał żadnych podstaw by kwestionować tę informację otrzymaną z DPS w Z., poza tym wniosek pełnomocniczki o udzielenie informacji publicznej w tej mierze był kierowany w późniejszej dacie, tzn. [...] sierpnia 2020 r.

Nie można skutecznie zarzucić organom błędów w prowadzeniu postępowania, gromadzeniu dowodów ani też wadliwej ich oceny.

Należy podzielić słuszne zapatrywanie wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. w wyroku z dnia [...] stycznia 2019 r., sygn. IV SA/Gl [...] (LEX nr [...] ), że przy skierowaniu do domu pomocy społecznej, który nie jest prowadzony na zlecenie wójta, nie obowiązuje kryterium związane z bliskością lokalizacji. Zasadą jest kierowanie do domu pomocy społecznej prowadzonego przez podmiot publiczny lub niepubliczny działający na zlecenie, o ile taki działa na terenie gminy lub powiatu właściwych dla osoby kierowanej. Jeśli natomiast na terenie gminy lub powiatu nie ma odpowiedniego domu pomocy społecznej, to gmina może kierować osobę do położonego na terenie innego powiatu: publicznego domu pomocy społecznej, niepublicznego domu pomocy społecznej prowadzonego w ramach zadań zleconych bądź też do niepublicznego domu pomocy społecznej prowadzonego bez zadań zleconych.

W zaprezentowanym świetle należy przyjąć, że organy nie naruszyły przepisów art. 65 ust. 2, art. 3 lub art. 54 ust. 2 i 2a ustawy.

Organ przeprowadził wyczerpujące postępowanie wyjaśniająco-dowodowe zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. – pod kątem zbadania, czy w sprawie występują wszystkie wymagane i omówione wyżej przesłanki do wydania decyzji pozytywnej. Niewadliwie ustalił stan faktyczny sprawy i prawidłowo zastosował normy prawa materialnego. Ocena organu zebranego materiału dowodowego jest logiczna, trafna, z zachowaniem art. 80 k.p.a. Ostatecznie organ przyjął – w granicach uznania administracyjnego, których nie przekroczył w ocenie Sądu, że należy wydać decyzję odmowną, co należycie uzasadnił w decyzji, spełniającej pod tym względem wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych powodów, skoro zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie zostały wydane z naruszeniem prawa - skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu w całości na mocy art. 151 p.p.s.a.