Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 926/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust 1 i ust. 1a pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "Samorządowe Kolegium Odwoławcze" lub "organ"), po rozpatrzeniu odwołania P. G., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. nr [...] z dnia [...] września 2021 r.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.

Dnia [...] sierpnia 2021 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynął wniosek P. G. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem D. L..

Z przedłożonych dokumentów wynika, że D. L. posiada aktualne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z orzeczenia wynika, iż zarówno niepełnosprawność jak i stopień niepełnosprawności datuje się od urodzenia i ma charakter trwały (orzeczenie Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r.)

Wobec G. L. (matki osoby wymagającej opieki i wnioskodawcy) orzeczono od [...] października 2020 r. do [...] marca 2023 r. znaczny stopień niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. [...] z dnia [...] marca 2021 r.)

F. L. (ojciec osoby wymagającej opieki i wnioskodawcy) zgodnie z oświadczeniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. nie posiada żadnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, pobiera emeryturę rolniczą, nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej i dorywczej, choruje na zwyrodnienie kręgosłupa i stan jego zdrowia uniemożliwia sprawowanie opieki nad synem.

P. G. oświadczyła, iż od 2002 roku nie podejmowała pracy zawodowej w związku ze sprawowaniem opieki nad dziećmi. Ze względu na stan zdrowia rodzice nie są w stanie dłużej zajmować się D. L., przejęła wszystkie obowiązki opieki nad D. L. oraz rodzicami. Z oświadczenia P. G. wynika, iż wychowuje trójkę dzieci urodzonych w roku 2002, 2005 oraz 2008. Z oświadczenia P. G. wynika, iż jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy.

Z przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2021 r. wywiadu środowiskowego wynika, że P. G. mieszka razem z mężem, dwójką dzieci, bratem oraz rodzicami. G. G. przeszła w 2020 r. udar mózgu co było powodem zaliczenia jej do znacznego stopnia niepełnosprawności. F. L. cierpi na nadciśnienie i cukrzycę. P. G. sprawuje opiekę nad bratem oraz obojgiem rodziców, sprząta, robi zakupy, pierze i gotuje.

Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działający z upoważnienia Wójta Gminy K. decyzją [...] z dnia [...] września 2021 r. odmówił przyznania P. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem D. L. wskazując, iż jeden z rodziców D. L. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odwołaniu P. G. wskazała, iż ze względu na stan zdrowia żaden z rodziców nie może sprawować opieki nad D. L., którą świadczy P. G..

Decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy wskazując w uzasadnieniu, po przytoczeniu treści przepisów prawa, iż ustawodawca jednoznacznie określił środek dowodowy za pomocą którego jest ustalana okoliczność niemożności sprawowania opieki przez rodziców. Rozstrzygnięcia w zakresie niepełnosprawności pozostają w kompetencji oddzielnych organów zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 573). Odmienna wykładnia art. 17 ust. la pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r.") jest sprzeczna z wykładnią literalną oraz systemową, wskazującą kompetentne ustawowo organy do ustalenia okoliczności jednoznacznie wskazanych przez ustawodawcę (por. wyrok NSA z 11.08.2020 r., I OSK 599/20, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA).

F. L. nie został zakwalifikowany do osób. o znacznym stopniu niepełnosprawności, wobec powyższego nie został spełniony warunek o którym mowa w art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. rozszerzający krąg osób uprawnionych do zasiłku pielęgnacyjnego poza osoby zobowiązane w pierwszej kolejności.

Kolegium ponadto wskazało, iż z art. 17 ust. 1 u.ś.r wynika, że istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Faktem jest, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki; warunkiem jest jednak, by stan ten w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna trwał (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12.03.2020 r., II SA/Po 926/19, CBOSA).

Kolegium wyjaśniło, iż wyczerpanie w sprawie przesłanek "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" wymaga ustalenia, czy strona "nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", a jeśli tak, to od kiedy. Wyczerpanie w sprawie przesłanek "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" wymaga jednocześnie ustalenia, czy strona "sprawuje opiekę", a jeśli tak, to od kiedy.

Z akt sprawy wynika, że P. G. od 2002 r. nie podejmowała żadnej pracy zawodowej, przyczyną braku aktywności zawodowej była opieka nad dziećmi. Z akt sprawy nie wynika, aby P. G. zamierzała podjąć pracę w 2020 r. i nagłe pogorszenie stanu G. L. spowodował zaniechanie poszukiwania pracy. Wobec powyższego brak aktywności zawodowej nie jest spowodowany koniecznością opieki nad D. L..

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła P. G. wskazując, iż jest jedyną osobą, która może opiekować się swoim niepełnosprawnym bratem D. L., a opiekę tą godzi z opieką nad schorowanymi rodzicami w wieku emerytalnym oraz swoimi dziećmi w wieku szkolnym.

Skarżąca podniosła, iż jej brat jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i wymaga stałej , długotrwałej opieki i pomocy, którą ja mu zapewniam. Porusza się na wózku inwalidzkim i nie jest w stanie wykonywać samodzielnie czynności samoobsługowych.

Skarżąca wyjaśniła, iż jej rodzice: G. L. oraz F. L. są osobami w wieku emerytalnym i nie są w stanie ze względu na swój stan zdrowia opiekować się swoim synem [...]. Mama pod koniec zeszłego roku przeszła udar mózgu prawostronny i jej stan zdrowia znacznie się pogorszył. Skarżąca podniosła, iż na chwilę obecną konieczna jest rehabilitacja mamy, która nadal ma problemy z poruszaniem się, ustaniem na nogach i nie ma siły w rękach. Dlatego też nie jest w stanie opiekować się synem, podnosić go czy utrzymywać czystość, sprzątać, dbać o jego higienę osobistą, nie przygotuje także posiłków, nie zrobi zakupów, nie dojedzie sama do lekarza.

O. F. jest również osobą w wieku emerytalnym i jest osobą schorowaną. Choruje na nadciśnienie, cukrzycę i problemy z kręgosłupem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia [...] marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie zatem z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (ust. 3).

Na mocy powołanego wyżej art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta [...] odmawiającej przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r."), obowiązujące na dzień wydania zaskarżonej decyzji, a w szczególności art. 17 u.ś.r.

Wskazać więc należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Według zaś ust. 1a tego przepisu ustawy, osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje kwestia, iż D. L. legitymuje się wymaganym orzeczeniem, którego wypis znajduje się w aktach sprawy (k. 6 akt administracyjnych).

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne jest zatem to, czy Skarżąca jako siostra osoby wymagającej opieki ma prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad bratem w sytuacji, gdy są inne osoby (rodzice) obciążone obowiązkiem alimentacyjnym w pierwszej kolejności.

Z literalnego brzmienia przywołanego wyżej art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. wynika, że zawsze, jeżeli rodzice osoby wymagającej opieki żyją, nie zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są pełnoletni lub nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało.

W niniejszej sprawie Kolegium ograniczając się właśnie do wykładni językowej podzieliło w tym zakresie pogląd organu pierwszej instancji, że przeszkodą niepozwalającą na przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest sytuacja, w której ojciec osoby wymagającej żyje, nie został pozbawiony praw rodzicielskich, a co istotne nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z akt sprawy wynika, że ojciec Skarżącej oraz osoby wymagającej opieki tj. F. L. ma 69 lat (urodzony w 1953 r. k. 7 akt administracyjnych) oraz, że sam cierpi na wiele schorzeń ale nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu organu, a opowiada się za prezentowanym przez część judykatury stanowiskiem, że w takich okolicznościach, przy odkodowywaniu normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. należy uwzględnić przede wszystkim cel, jakiemu służy ustawa o świadczeniach rodzinnych.

W tym miejscu wskazać należy, iż w orzecznictwie wskazuje się, że w sytuacji, gdy przepis nie jest w oczywisty sposób zgodny z Konstytucją, sąd rozstrzygający sprawę ma uprawnienie do bezpośredniego zastosowania Konstytucji RP, a to bezpośrednie zastosowanie polegać może na prokonstytucyjnym stosowaniu przepisu ustawy, będącego podstawą rozstrzygnięcia, pozostającego w sprzeczności z Konstytucją.

Wobec powyższego rozpoznając niniejszą sprawę należy pamiętać, iż art. 69 Konstytucji RP nakazuje ustawodawcy podjęcie działań, które zapewnią efektywne wsparcie osób niepełnosprawnych poprzez pomoc w zabezpieczeniu ich egzystencji. Ponadto nie bez znaczenia jest art. 71 ust.1 Konstytucji RP, który przewiduje prawo do szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

W orzecznictwie wskazuje się, iż ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym - tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 u.ś.r. (por. wyroki NSA: z dnia z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1062/14; z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1286/14; z dnia 12 maja 2017r., sygn. akt I OSK 328/16, CBOSA).

Sąd dochodząc do powyższego wniosku miał również na uwadze, iż art. 17 ust. 1 u.ś.r., przez odesłanie do przepisów ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jednoznacznie wskazuje krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji. Z woli ustawodawcy, nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja z zatrudnienia dla jej sprawowania, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną, wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 k.r.o.). Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2 k.r.o.). Zasadą jest również, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Z art. 617 § 1 k.r.o. wynika, że krewnymi w linii prostej są zstępni (syn, córka, wnuk, prawnuk) oraz wstępni (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie).

Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, ukształtowanym na tle instytucji świadczenia pielęgnacyjnego podkreśla się, że prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w przepisie art. 128 i następnych k.r.o., a który sprowadza się do obowiązku dostarczania środków utrzymania (niekiedy także środków wychowania) i obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze określonej ilości produktów potrzebnych do życia, bądź też na osobistych staraniach. W sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji wybiera ten ostatni sposób wspomagania potrzebującej osoby mu bliskiej, rezygnując z zatrudnienia po to, by osobistym staraniem wspierać tę osobę, z pomocą przychodzi mu Państwo. Osoba zobowiązana do alimentacji otrzymuje w zaistniałej sytuacji pomoc polegającą na przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę. Jest to bowiem określona przepisami kwota pieniężna, z którą wiąże się również opłacanie przez Państwo składek emerytalno-rentowych. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że pomoc świadczona w taki sposób przez Państwo jest przeznaczona dla konkretnych przypadków, to jest dla osób, które obciąża obowiązek alimentacyjny. Zaakcentować należy, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków. Obowiązek alimentacyjny osoby zobowiązanej w dalszej kolejności powstaje dopiero przy spełnieniu się określonych prawem przesłanek i jest to wówczas jej własny obowiązek (a nie cudzy przez nią wypełniany). Z przytoczonych regulacji wynika, że uzyskanie uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę zobowiązaną do alimentacji w dalszej kolejności możliwe jest w sytuacji, gdy brak jest osoby zobowiązanej w bliższej kolejności – gdy takiej osoby w ogóle nie ma lub gdy osoba taka nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym. Świadczenie pielęgnacyjne jest bowiem świadczeniem przeznaczonym wyłącznie dla określonej wyżej kategorii osób (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 198/12, ONSAiWSA 2013, Nr 4, poz. 69, CBOSA).

W niniejszej sprawie organy orzekające, ograniczając się wyłącznie do wykładni literalnej omawianego przepisu, nie podjęły działań celem oceny czy ojciec osoby wymagającej opieki jest w stanie tą opiekę sprawować tzn. czy jest w stanie wywiązać się - z uwzględnieniem jego wieku oraz stanu zdrowia, który zgodnie z oświadczeniami składanymi w toku postępowania jest zły (k. 7 akt administracyjnych) - z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego.

Powyższe uchybienie organu nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ ewentualne ocena powyższych okoliczności w toku ponownie prowadzonego postępowania nie zmieni faktu, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, iż jedną z podstawowych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia.

W tym miejscu przypomnieć należy, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jeżeli osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą wymagającej tej opieki.

Z powołanego na wstępie art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18, CBOSA).

Należy pamiętać, iż świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż zgodnie z oświadczeniem Skarżącej (k. 9 akt administracyjnych) nie podejmowała ona zatrudnienia od 2002 r.. Fakt nie podejmowania zatrudnienia wynikał z okoliczności opieki nad własnymi dziećmi. Jak wynika z akt sprawy Skarżąca posiada trójkę dzieci urodzonych odpowiednio w 2002 r., w 2005 r. i 2008 r.. Z powyższego wynika, iż w dniu składania wniosku najmłodsze z dzieci miało ponad 13 lat, a najstarsze było pełnoletnie.

Wobec powyższego wskazać należy, iż Skarżąca co najmniej 3 lata przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj. po ukończeniu przez najmłodsze z dzieci 10 lat nie podejmowała zatrudnienia jak również jej nie poszukiwała choćby rejestrując się jako osoba bezrobotna.

W ocenie Sądu wiek posiadanych dzieci nie stanowił w ww. okresie przeszkody do podjęcia zatrudnienia, choćby w czasie w jakim najmłodsze dziecko przebywało w szkole.

Sąd dochodząc do powyższych wniosków miał przy tym na uwadze, iż stosownie do art. 92 k.r.o. pozostaje, aż do pełnoletniości, pod władzą rodzicielską. Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka (...), jak stanowi art. 93 k.r.o.

Jednakże w niniejszej sprawie należy mieć również na uwadze przepisy ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2019 r. poz. 821, ze zm., zwanej dalej: "k.w.) które penalizują brak należytej pieczy nad dzieckiem. Chodzi tu o przepis art. 89 k.w., art. 105 k.w. (zaniedbanie opieki nad dzieckiem) oraz art. 106 k.w. Ten ostatni przepis stanowi, iż "Kto, mając obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7 albo nad inną osobą niezdolną rozpoznać lub obronić się przed niebezpieczeństwem, dopuszcza do jej przebywania w okolicznościach niebezpiecznych dla zdrowia człowieka, podlega karze grzywny albo karze nagany".

Natomiast w myśl art. 89 k.w. "Kto, mając obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7, dopuszcza do przebywania małoletniego na drodze publicznej lub na torach pojazdu szynowego, podlega karze grzywny albo karze nagany"

Wobec powyższego wskazać należy, iż ustawodawca uznaje zatem małoletniego do lat 7 każdorazowo za osobę niezdolną rozpoznać lub obronić się przed niebezpieczeństwem, zaś powyżej tego wieku – tylko w zależności od indywidualnych cech osoby (por. A. Michalska-Warias [w:] Kodeks wykroczeń. Komentarz., red. T. Bojarski, 2020, art. 106).

Powyższe zaś prowadzi do wniosku, iż ustawodawca uznał, że dziecko po ukończeniu 7 roku życia jest na tyle samodzielne aby samo poruszało się po drogach czy też przebywało same w domu.

Z akt niniejszej sprawy nie wynika, iż dzieci Skarżącej z uwagi na ich indywidualne cechy, choćby orzeczona niepełnosprawność, wymagały stałej opieki i pomocy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia czy też niepodejmowaniem pracy, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem.

Podkreślić należy, iż Skarżąca pozostawała bierna zawodowo jeszcze długo przed złożeniem wniosku, co zaś oznacza, że brak aktywności zawodowej nie wynikał z konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.