Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1026/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a,c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 16a, art. 17 ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art.1 pkt 4, art,. 11 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 2 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 3 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 roku sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia [...]. LS


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P., decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3, art. 16 a), art. 20, art. 23, art. 24, art. 25 ust. 1 i 3, art. 26, art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139 poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U z 2013r, poz. 3), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012r. poz. 959), art.66 ust 1 pkt 28, art. 73 pkt 10, art.75 ust 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych za środków publicznych (Dz. U. 2008r., nr164 poz. 1027 ze zm.), art.104, art.107, art. 108 §1, art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267) odmówił J. W. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego na ojca E. K.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż J. W. wniosła o specjalny zasiłek opiekuńczy na ojca E. K., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nr [...], wydanym w dniu 4 czerwca 1987r. przez Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Organ w trakcie postępowania ustalił, że J. W. była zatrudniona w Przedsiębiorstwie A Spółka jawna w okresie od dnia 15 stycznia 2010r. do dnia 28 lutego 2011r. w wymiarze połowy etatu. Rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z upływem czasu na który umowa o pracę była zawarta, co potwierdza świadectwo pracy z dnia 28 lutego 2011r. Po czym od dnia 2 marca 2011r. wnioskodawczyni została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy i do dnia 9 marca 2012r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych, po czym 18 kwietnia 2012r. została wyrejestrowana z ewidencji Powiatowego Urzędu Pracy, w związku z przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem organu, J. W. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, określonej w art. 16a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. E. K., zatem nie spełnia kryteriów ustawowych do korzystania z specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Uważając powyższą decyzję za krzywdzącą, J. W. wniosła od niej odwołanie, w którym wyjaśniła, iż wcześniej opiekę nad ojcem sprawowała matka, która zmarła 20 lipca 2011r. W tym czasie skarżąca od marca 2011r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych. Po śmierci matki stała się jedyną opiekunką ojca, wymagającego całodobowej opieki. Skarżąca opisała stan zdrowia ojca i czynności jakie w związku ze sprawowaną opieką wykonuje. Wskazała, że świadczenie pielęgnacyjne otrzymała po zakończeniu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Dodała, że sytuacja rodzinna nie pozwala jej na podjęcie jakiejkolwiek pracy, bowiem wówczas musiałaby oddać ojca do Zakładu Opiekuńczego, gdzie nie miałby zapewnionej takiej opieki jak w domu, ponadto byłby to wyższy koszt dla Państwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy wskazaną na wstępie decyzję Prezydenta Miasta P.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem rodzinnym, wprowadzonym do ustawy od 1 stycznia 2013r. W odróżnieniu od świadczenia pielęgnacyjnego (uregulowanego w art. 17 ustawy), warunkiem przyznania przedmiotowego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej, podczas gdy przesłanką do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby osoba nie podejmowała pracy lub zrezygnowała z zatrudnienia bądź wykonywania innej pracy zarobkowej. Zdaniem Kolegium, nie sposób przyjąć, aby zawarte w art. 16 a) ustawy pojęcie rezygnacja z zatrudnienia obejmowało również swym zakresem okoliczność niepodejmowania zatrudnienia, bowiem pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, stosownie do przepisu art. 3 pkt 22 ustawy należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ wskazał, że przepis ten zawiera enumeratywne wyliczenie zakresu pojęciowego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co oznacza, że w tym przypadku nie jest możliwe zastosowanie wykładni rozszerzającej, zaś art. 3 pkt 22 ustawy nie obejmuje osób bezrobotnych.

Wskazano, nadto, iż wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem E. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym 22 lipca 1989r. Opiekę nad niepełnosprawnym ojcem sprawowała jej matka, a po jej śmierci w 2011r. skarżąca będąca w tym czasie, tj. od 2 marca 2011r. osobą bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych przyznanym od 10 marca 2011r. na okres 12 miesięcy. Status osoby bezrobotnej utraciła z dniem 18 kwietnia 2012r. Kolegium podkreśliło, że J. W. ostatnio pozostawała w zatrudnieniu od 15 stycznia 2010r. do 28 lutego 2011r., a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę z upływem czasu, na który została zawarta. Organ odwoławczy dodał, że także świadczenie pielęgnacyjne, przyznane skarżącej decyzją z dnia [...] otrzymała nie z uwagi na rezygnację z zatrudnienia, lecz z uwagi na niepodejmowanie zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad ojcem, bowiem w tym okresie była osobą bezrobotną, co wynika z akt sprawy. W konsekwencji powyższego, w ocenie Kolegium, J. W. nie może zostać uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia, przez co odmowa przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad ojcem E. K. jest zasadna.

Powyższą decyzję J. W. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej uchylenie w całości.

Skarżąca podtrzymała zarzuty podniesione w odwołaniu, dodając, iż w jej ocenie świadczenie pielęgnacyjne, które przyznano jej bezterminowo z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem, a które zostało jej odebrane z dniem 30 czerwca 2013r., gwarantowało skarżącej ciągłość tego świadczenia. Znowelizowane przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych pozbawiły jej prawa do pobierania tego świadczenia, jednak w ocenie skarżącej, nowe przepisy są niesprawiedliwe społecznie i dyskryminujące, łamią konstytucyjną zasadę równości. Podkreśliła, iż jej zdaniem, nie ma różnicy miedzy rezygnacją z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym czy to dzieckiem, czy dorosłym, czy 18 latkiem, czy 25 laikiem bądź 50, 60 ,90 latkiem, albowiem wszystkie te osoby, zgodnie z orzeczeniem Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności, są osobami niepełnosprawnymi i nie mogą bez codziennej, stałej pomocy samodzielnie egzystować.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz 270, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Podstawą materialnoprawną kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji jest przepis art. 16 a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.), zgodnie z którym specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - art. 16 a) ust. 1. Jednocześnie ustawa wskazuje, iż zasiłek ów nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013r. Powyższa nowelizacja wiąże się z ustawową rekonstrukcją świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym uregulowane szczegółowo w art. 16 a) ustawy.

Świadczenie to oczywiście uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. Ponieważ kwestie związane z dochodem nie były problematyczne w toku postępowania administracyjnego, to nie ma powodu aby się do nich bliżej odnosić w niniejszym uzasadnieniu.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie, sprowadza się do niespełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organów skarżąca, ubiegając o przyznanie wnioskowanego świadczenia, nie pozostawała w zatrudnieniu i nie wykonywała innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16 a) wskazanej ustawy.

Okoliczności niniejszej sprawy rzeczywiście wskazują, iż skarżąca była zatrudniona w Przedsiębiorstwie A Spółka jawna w okresie od dnia 15 stycznia 2010r, do dnia 28 lutego 2011r. w wymiarze połowy etatu. Rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z upływem czasu, na który umowa o pracę była zawarta, co potwierdza świadectwo pracy z dnia 28 lutego 2011r. Po czym od dnia 2 marca 2011r. wnioskodawczyni została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy i do dnia 9 marca 2012r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych. Następnie 18 kwietnia 2012r. została wyrejestrowana z ewidencji Powiatowego Urzędu Pracy, w związku z przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego, decyzją z dnia [...].

Powyższe okoliczności nie wyczerpują jednak stanu faktycznego niniejszej sprawy. W toku postępowania skarżąca podnosiła bowiem okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisu art. 16 a) omawianej ustawy Tym bardziej, że skarżąca wcześniej pobierała na ojca świadczenie pielęgnacyjne, które wygasło z dniem 30 czerwca 2013r., na podstawie art. 11 ust 3 wskazanej ustawy zmieniającej.

Organ odwoławczy natomiast pominął wskazane okoliczności, poprzestając na prostej konstatacji o braku zatrudnienia skarżącej w momencie ubiegania się o powyższy zasiłek.

Takie stanowisko jest obarczone wadą niezebrania i nierozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy, a nadto dotknięte jest błędną interpretacją faktów ujawnionych w sprawie oraz jest wynikiem wadliwej wykładni obowiązujących przepisów. W toku postępowania skarżąca podnosiła okoliczności wskazujące na to, iż stan zdrowia niepełnosprawnego ojca nie pozwala na pozostawienie go bez opieki. W związku z powyższym nie ma możliwości podjęcia pracy zawodowej. Konieczność opieki nad niepełnosprawnym ojcem zmusiła ją do wyrejestrowania się z urzędu pracy, gdzie będąc zarejestrowaną była osobą gotową do podjęcia pracy, jednak w związku z przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego na ojca została z tego urzędu wyrejestrowana, przy czym świadczenie pielęgnacyjne na ojca przyznano skarżącej bezterminowo, począwszy od dnia 21 maja 2012r.

Powyższe okoliczności – istotne dla możliwości prawidłowego zastosowania art. 16 a) omawianej ustawy – nie zostały w ogóle zweryfikowane, a mogą one stanowić kluczowe elementy stanu faktycznego sprawy. Pozwalają one bowiem ocenić powiązanie lub jego brak pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i opieką nad chorym ojcem.

Podkreślić należy, iż w znowelizowanej ustawie o świadczeniach rodzinnych, brak przepisu wykluczającego osobę bezrobotną od możliwości uzyskania świadczenia o jakim mowa w art. 16 a) ust. 1. Przepis art. 16 a) ust. 8 omawianej ustawy, zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia, wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog tych osób ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy świadczenia, o jakim mowa w art. 16 a) ust. 1, nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia.

Sąd stwierdza ponadto, że brzmienie art. 16 a) ust. 8 ustawy zostało powtórzone w tekście ustawy, w treści art. 17 ust. 5. Także w tej regulacji status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane owym przepisem świadczenie pielęgnacyjne. Obydwie te instytucje prawne zbliża nadto do siebie fakt, że skuteczność starań o świadczenie pielęgnacyjne została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 ustawy).

Uregulowanie zawarte w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. , nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując pojęcie bezrobotnego, wskazuje, iż jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania.

Powyższe unormowanie stanowi bezpośrednie wsparcie dla stwierdzenia, iż ocena spełnienia bądź nie przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powinna odbywać się wyłącznie na gruncie terminów i pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kierując się powyższymi rozważaniami stwierdzono, iż brzmienie art. 17 ust. 5 tej ustawy nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje natomiast w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 312/13 http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Ponadto przypomnieć wypada stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego uznające, że status osoby bezrobotnej nie może eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Sąd wskazał, iż za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych, czy to z prawem do zasiłku, czy bez, choć jednocześnie wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje między innymi osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeśli ta ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Sąd wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Podkreślono przy tym, że status bezrobotnego jest jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, których to przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Inną natomiast jest sytuacja, gdy określona osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawia ją statusu bezrobotnego. Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a dopiero fakt pobrania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego (wyrok NSA z dnia 24 października 2008r., w sprawie o sygn. akt I OSK 1758/07 http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe uwagi zachowują swą aktualność także w stosunku do art. 16 a) omawianej ustawy, bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013r., w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 463/13, oraz wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013r. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 555/13 i z dnia 25 lipca 2013r., w sprawie o sygn. akt II SA/Go 550/13 http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podzielić natomiast należy stanowisko, iż celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami.

Wobec powyższego, jeśli w realiach niniejszej sprawy, skarżąca podnosiła okoliczności wskazujące na istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy jej rezygnacją z dalszego zatrudnienia, a nawet z korzystania ze statusu osoby bezrobotnej tylko po to, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, a w konsekwencji pobierać wnioskowane świadczenie, to rolą organów było wnikliwe zweryfikowania powyższych okoliczności. Dopiero ocena powyższych okoliczności w całokształcie okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowania art. 16 a) wskazanej ustawy.

W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art.. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Ustalając istotne dla sprawy fakty z pominięciem wskazywanych przez skarżącą okoliczności organ odwoławczy naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów obowiązującą na gruncie procedury administracyjnej, która zapewnia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości samodzielnego badania stanu faktycznego sprawy i swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów. Swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Ocena ta musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny (zob. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I; Lex 2010r., Wydanie 3, uwagi do art. 7 i art. 80). Powyższe naruszenia norm postępowania doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego – art. 16 a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ujawnione uchybienia – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. Z art. 135 p.p.s.a., obligowały Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy obowiązany będzie ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez skarżącą, jako uzasadniające spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu. Szczególnie istotna będzie ocena powyższych okoliczności – w sposób wskazany w art. 80 k.p.a. – dla wykazania spełnienia owej przesłanki. Dopiero tak zgromadzony i wszechstronnie oceniony materiał dowodowy umożliwi prawidłowe zastosowanie normy art. 16 a) omawianej ustawy.

A. P.

-----------------------

11