Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1306/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74h par. 1, par. 9 i par. 12, par. 14 pkt 4. par. 3, par. 12, art. 92 par. 1, art. 92 par. 3, art. 80 par. 2, art. 74e
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2014 r. sprawy ze skargi M. W. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na dni [...] - [...] listopada 2013 r. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na dni 5-6 listopada 2013 r. (dalej także: "Komisja Egzaminacyjna II Stopnia" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej: "k.p.a."), utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą we W.(dalej także: "Komisja Egzaminacyjna" lub "organ pierwszej instancji") w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] stwierdzającą uzyskanie przez M. W. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") negatywnego wyniku z egzaminu notarialnego.

Zaskarżona uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą we W. uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. stwierdziła, że skarżący M.W. uzyskał negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

W uzasadnieniu wydanej uchwały Komisja Egzaminacyjna wynikało, że skarżący z dwóch projektów aktów notarialnych otrzymał ocenę niedostateczną (przy czym za projekt pierwszego aktu notarialnego ocenę niedostateczną, a za projekt drugiego aktu notarialnego ocenę dostateczną), natomiast z opinii prawnej otrzymał ocenę dostateczną. W konsekwencji, powołując się na przepis art. 74f § 1 ustawy - Prawo o notariacie, Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

Wnosząc od powyższej uchwały organu pierwszej instancji odwołanie do Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, skarżący zakwestionował ocenę niedostateczną z pierwszego projektu aktu notarialnego. Strona zarzuciła Komisji Egzaminacyjnej:

naruszenie prawa materialnego, tj. art. 74 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - poprzez przyjęcie, że skarżący nie jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w szczególności, że pierwszy akt notarialny, stanowiący element egzaminu notarialnego zasługiwał na ocenę niedostateczną, mimo, że jego treść wskazuje, że został on, w świetle ustawowych kryteriów oceny zadań egzaminacyjnych, sporządzony dostatecznie poprawnie i na jego podstawie należy ocenić, że skarżący jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza,

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny treści pierwszego projektu aktu notarialnego, stanowiącego element egzaminu notarialnego, w zakresie jego części składowych, zwłaszcza poprzez przyjęcie, że:

a) warunkowa umowa sprzedaży została sformułowana niezgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego z uwagi - na powołanie kuratora zamiast opiekuna - mimo, iż z treści zadania egzaminacyjnego nie wynika, aby powołanie opiekuna było jedynym dopuszczalnym sposobem jego rozwiązania,

b) akt ten w swojej treści nie zawierał informacji o tym, że kupujący nie jest wobec zbywcy osobą bliską, w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, co wyłączałoby prawo pierwokupu, mimo, że z zadania polegającego na opracowaniu pierwszego projektu aktu notarialnego wynika, że kupujący nie jest sprzedającemu znany ani z nim spokrewniony, a zadaniem zdającego było uzupełnić elementy brakujące,

c) w projekcie pierwszego aktu notarialnego nie pouczono zbywcy o obowiązku podatkowym wynikającym z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w przypadku sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat od jej nabycia,

d) w projekcie pierwszego aktu notarialnego nie wskazano zawiadomienia gminy przez notariusza, stosownie do art. 110 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W uzasadnieniu odwołania strona skarżąca podniosła w szczególności, że zarzut braku reprezentacji małoletniego w akcie poprzez powołanie kuratora zamiast opiekuna jest niesłuszny, albowiem - co do zasady - małoletniego reprezentuje opiekun na podstawie art. 94 § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ale przepisy przewidują również reprezentowanie małoletniego przez kuratora (art. 147 i art. 157 k.r.o.), wobec czego zdający mógł według własnego uznania uznać, że opiekun nie jest jeszcze ustanowiony, a zachodzi konieczność ochrony jego osoby lub majątku i tym samym przywołać kuratora stosownie do art. 147 k.r.o.

Skarżący uznał ponadto, że zarzut braku informacji o tym, że kupujący nie jest wobec zbywcy osobą bliską, w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jest niesłuszny, gdyż w treści zadania wskazane jest, że "małoletni Adam Adamski nie jest sprzedającemu znany ani z nim spokrewniony", a zgodnie z zadaniem trzeba było "uzupełnić brakujące elementy", wobec czego skarżący z góry przyjął, że nie zachodzą tu przesłanki wyłączenia ustawowego prawa pierwokupu określonego w art. 109 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Strona skarżąca uznała również, że zarzut braku pouczenia zbywcy o obowiązku podatkowym wynikającym z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w przypadku sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat od jej nabycia, jest niesłuszny, albowiem w chwili zawarcia warunkowej umowy sprzedaży nieruchomości nie nastąpiło jej odpłatne zbycie, a obowiązek podatkowy powstaje w momencie przeniesienia własności na kupującego. Skarżący zauważył, że na skutek zawarcia umowy sprzedaży warunkowej obowiązek podatkowy nie powstał. W ocenie strony skarżącej, pouczenie o podatku dochodowym powinno znaleźć się w treści aktu zawierającego umowę przeniesienia własności.

Jednocześnie, skarżący stwierdził, że brak wskazania zawiadomienia gminy przez notariusza, stosownie do art. 110 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie ma istotnego znaczenia. Skarżący wskazał, że w treści aktu pouczył stawających o treści art. 109-111 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Strona uznała, iż taki sposób zapisu jest zgodny z praktyką notarialną i jest stosowany powszechnie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej Komisja Egzaminacyjna II Stopnia uchwałą z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], utrzymała w mocy w/w uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą we W. z dnia [...]grudnia 2013 r., nr [...], stwierdzającą uzyskanie przez skarżącego negatywnego wyniku z egzaminu notarialnego.

W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła na wstępie, że pomimo, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, to jednak część zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu jest uzasadniona.

Organ odwoławczy uznał, że niesłuszna jest uwaga egzaminatora A. S., podniesiona w uzasadnieniu oceny cząstkowej pracy pisemnej, że w projekcie nie ma informacji, iż nabywca nie jest osobą bliską zbywcy, w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, co wyłączyłoby prawo pierwokupu, albowiem wynika to wprost z treści casusu, która w tej części brzmi: "W związku z tym, że małoletni Adam Adamski nie jest sprzedającemu znany ani z nim spokrewniony (...)". Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, że skoro dla notariusza oczywistym jest, iż kontrahenci osobami bliskimi nie są, to nie ma on obowiązku zamieszczać w akcie oświadczeń negatywnych. Zdaniem organu odwoławczego, oświadczenie byłoby niezbędne, gdyby kontrahenci byli osobami sobie bliskimi, ponieważ uzasadniałoby to sporządzenie umowy sprzedaży bezwarunkowej.

Ponadto, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, że niesłuszna jest uwaga egzaminatora W. Ł., podniesiona w uzasadnieniu oceny cząstkowej pracy pisemnej, dotycząca tego, że nie wskazano jednoznacznie zawiadomienia gminy przez notariusza, stosownie do art. 110 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zawarto jedynie wskazanie pouczenia o treści art. 109-111 cyt. ustawy. Organ odwoławczy uznał bowiem, że wystarczające jest wskazanie przez notariusza przepisu, na podstawie którego, ma dokonać zawiadomienia i ustna informacja, że wdroży tę procedurę.

Jednocześnie, organ odwoławczy uznał, że żaden przepis nie nakazuje notariuszowi umieszczania w akcie notarialnym pouczenia o przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Biorąc pod uwagę jednak doniosłość tej informacji dla interesów majątkowych sprzedających oraz ochronę interesów samego notariusza, organ odwoławczy stwierdził, że jest dobrą i ugruntowaną praktyką zamieszczanie w aktach notarialnych takich informacji. Organ odwoławczy zauważył, że chodzi o to, aby klienci potrafili dobrze skalkulować finansowo swoje zamierzenia. Stąd, w ocenie Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, celowym jest podanie takiej informacji już na etapie umowy sprzedaży warunkowej. Zdaniem organu odwoławczego, pouczenie takie jest pożyteczne i podnosi jakość pracy i to już na etapie umowy sprzedaży warunkowej, a nie - jak twierdzi skarżący - dopiero na etapie umowy przeniesienia własności.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia uznała ponadto, że wprawdzie skarżący w złożonej pracy nie zastosował określeń ustawowych zawartych w art. 358 § 1 k.c., co słusznie zauważył w uzasadnieniu oceny cząstkowej egzaminator W.Ł., niemniej jednocześnie Komisja stwierdziła, że z treści aktu notarialnego wynika jednoznacznie, iż płatność nastąpi w dolarach amerykańskich, a nawet kwota w tych dolarach, wystarczająca na pokrycie ceny, została wpłacona na konto depozytowe notariusza. Organ odwoławczy podniósł, że obowiązek zapłaty w dolarach nie został wprost wyrażony w projekcie aktu i jego istnienie można stwierdzić jedynie na podstawie wykładni umowy, niemniej jednak organ uznał, że uchybienie to jest niewielkie.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia uznała jednak, że nie ma racji strona skarżąca, gdy twierdzi, że niesłuszny jest zarzut egzaminatora A. S. podniesiony w uzasadnieniu oceny cząstkowej, iż do reprezentacji małoletniego niepozostającego pod władzą rodzicielską powołano kuratora, a nie opiekuna. Organ odwoławczy uznał, że powyższy zarzut odwołania jest nieuzasadniony. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wskazała, że z treści sporządzonego projektu tego aktu nie wynika, iż mamy do czynienia z jakimkolwiek wariantem sytuacji opisanych w art. 147 i art. 157 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czyli potrzebą ochrony osoby lub majątku małoletniego niepozostającego pod władzą rodzicielską, który nie ma ustanowionego opiekuna, albo gdy opiekun doznaje przemijającej przeszkody w sprawowaniu opieki. Organ odwoławczy zauważył, że gdyby którakolwiek z sytuacji opisanych w art. 147 i art. 157 k.r.o. miała miejsce, wtedy obowiązkiem notariusza jest stosowne ustalenie i danie temu wyraz w treści aktu notarialnego: - czy małoletni pozostaje pod władzą rodzicielską, a jeżeli nie pozostaje, to - czy ma on powołanego opiekuna, a także - czy występuje sytuacja uzasadniająca działanie kuratora, a jeżeli tak, to z jakiego powodu. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, że dopuszczenie kuratora do działania w imieniu małoletniego bez podstawy prawnej powoduje, że małoletni jest niewłaściwie reprezentowany. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 94 § 3 k.r.o., jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska, albo jeżeli rodzice są nieznani, ustanawia się dla dziecka opiekę, art. 146 stwierdza, że opiekę sprawuje opiekun. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że z przepisu art. 155 § 1 k.r.o. wynika, że opiekun pod nadzorem sądu sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką, zaś na podstawie art. 98 § 1 w związku z 155 § 2 k.r.o., opiekun jest przedstawicielem ustawowym pozostającego pod opieką - i to on właśnie jest uprawniony i zobowiązany do działania w imieniu pupila. Organ odwoławczy podniósł ponadto, że zgodnie z treścią art. 96 kodeksu cywilnego, umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo). Z treści tego zapisu wynika, że źródłem reprezentacji może być oświadczenie reprezentowanego albo przepis ustawy, natomiast samo postanowienie sądu, wydane bez podstawy prawnej, nie może być skutecznym źródłem reprezentacji. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia uznała, że należy mieć na uwadze, iż przede wszystkim do działania w imieniu dziecka uprawnieni są rodzice, ponieważ przysługuje im władza rodzicielska, a opiekun pełni funkcje bardzo podobne do rodzicielskich. Zdaniem organu odwoławczego, nikt nie ma prawa wykluczać rodziców albo opiekuna, gdy są oni uprawnieni do działania w imieniu dziecka. W tej sytuacji, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia uznała, że skoro skarżący nie wykazał w projekcie aktu, że kurator został do omawianego aktu notarialnego powołany zasadnie, możemy mieć do czynienia z działaniem w imieniu małoletniego przez osobę, której źródła umocowania nie można znaleźć w ustawie. To w konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, powoduje nieważność dokonanej czynności prawnej. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia zarzuciła zatem, że strona skarżąca, sporządzając pracę egzaminacyjną, nie zachowała minimum staranności notariusza, do której zobowiązują przepisy art. 49 i art. 80 § 2 ustawy - Prawo o notariacie, a okoliczności wskazujące na możliwość wyłączenia opiekuna wskazał dopiero w odwołaniu, modyfikując stan faktyczny zadania egzaminacyjnego.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, ustosunkowując się do zarzutów egzaminatorów, podniesionych w uzasadnieniach ocen cząstkowych, których skarżący nie kwestionował w odwołaniu, stwierdziła, że są one uzasadnione.

Organ odwoławczy stwierdził bowiem, iż powołane w ocenianej pracy postanowienia o ustawieniu kuratora i o zezwoleniu mu na dokonanie czynności wydał niewłaściwy miejscowo Sąd Rejonowy w P. Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała, że dla małoletniego zamieszkałego w Warszawie (którego miejsca zamieszkania w projekcie nie podano, ale które wskazane jest w kazusie), powinien to być któryś z sądów rejonowych w Warszawie, gdyż na podstawie art. 569 k.p.c., wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie ma dotyczyć.

Ponadto, organ odwoławczy uznał, że brak w sporządzonym projekcie wskazania miejsca zamieszkania kupującego, to jest małoletniego Adama Adamskiego, co - jak uznał organ odwoławczy - jest wymagane w świetle przepisu art. 92 § 1 pkt 3 Prawa o notariacie.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, że niewłaściwe są również oświadczenia sprzedającego Roberta Miłego, zawarte w § 1 ocenianego projektu, w których skarżący uznał, iż w ramach majątku osobistego jest właścicielem nieruchomości oraz, że jest stanu wolnego, wobec powyższego przedmiotowa nieruchomość stanowi jego majątek osobisty. Organ odwoławczy wskazał, że majątek osobisty może posiadać jedynie osoba pozostająca w związku małżeńskim, poprzez odróżnienie go od majątku wspólnego małżonków. Zdaniem organu odwoławczego, jeżeli sprzedający jest stanu wolnego, to jego majątku nie nazywamy osobistym.

Organ odwoławczy zauważył także, iż faktem jest, że obywatelstwo polskie osoby dokonującej zakupu nieruchomości powinno być wykazane dokumentami, ze względu na treść ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. W braku ustalenia obywatelstwa polskiego, należy ustalić obywatelstwo innego państwa i obowiązek lub brak obowiązku uzyskania decyzji Ministra właściwego do spraw wewnętrznych na nabycie nieruchomości. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia zauważyła jednakże, iż z treści casusu wynika, że małoletni ma polskobrzmiące imię i nazwisko, mieszka on w Warszawie i postanowieniem polskiego sądu został on zwolniony od ponoszenia wynagrodzenia notariusza, natomiast z treści projektu aktu notarialnego wynika dodatkowo, że rodzice małoletniego mają polskobrzmiące imiona, polski sąd działał w sprawach małoletniego. Zdaniem organu odwoławczego, te wszystkie okoliczności faktyczne wskazują, że brak obywatelstwa polskiego małoletniego jest bardzo mało prawdopodobny, choć rzeczywiście obywatelstwa tego nie wykazano, jak to się dzieje np. w sytuacji, gdy kupujący legitymuje się notariuszowi polskim dowodem osobistym.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła ponadto, że niezależnie od powyżej wskazanych uchybień, w toku ponownego sprawdzenia pracy egzaminacyjnej dostrzeżono dodatkowe błędy niewykazane przez egzaminatorów w uzasadnieniach ocen cząstkowych.

Organ odwoławczy stwierdził, że w ocenianym projekcie aktu notarialnego brak odniesienia się do treści art. 36 i art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co należy uznać za poważne uchybienie, albowiem z treści kazusu wynika, że wpisana w księdze wieczystej działka oznaczona jest w całości jako "grunty orne - R", natomiast zgodnie z aktualnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przeznaczona jest ona pod tereny zabudowy mieszkaniowej. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia zauważyła, że wzrost wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem planu miejscowego jest więc bardzo prawdopodobny. Organ podniósł, że skarżący w ocenianym projekcie aktu notarialnego powołał zaświadczenie Burmistrza gminy Piaseczno z dnia 1 listopada 2013, z którego wynika, że plan zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowej działki został zatwierdzony uchwałą Rady Gminy z dnia 12 czerwca 2012 roku, opublikowany w 2012 roku. W tej sytuacji, organ odwoławczy uznał, że skarżący stanowczo zszedł poniżej minimum staranności notariusza, gdyż wzrost wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem planu miejscowego oraz możliwość obciążenia sprzedającego rentą planistyczną są bardzo prawdopodobne, a mogłoby to nastąpić po przesłaniu przez notariusza aktu notarialnego na podstawie art. 37 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Ponadto, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wskazała, że w treści złożonego przez stronę skarżącą projektu aktu notarialnego stawający oświadczyli, iż kwota 100.000 USD wpłacona została w dniu 4 listopada 2013 r. przez kuratora na rachunek depozytowy prowadzony dla kancelarii notarialnej Anny Przyjemskiej, notariusza w Piasecznie i następnie kurator ten poleca notariuszowi lub jego zastępcy dokonać wpłaty tej kwoty na opisany rachunek bankowy sprzedającego niezwłocznie po podpisaniu umowy przenoszącej własność. Organ odwoławczy zarzucił, że akt ten nie zawiera żadnego odwołania do protokołu przyjęcia powyższej waluty na przechowanie, do czego zobowiązany jest notariusz na podstawie art. 108 § 2 Prawa o notariacie. Zdaniem organu odwoławczego, protokół ten powinien zawierać datę wypłaty, imię, nazwisko i miejsce zamieszkania osoby upoważnionej do odbioru pieniędzy. W przypadku umowy sprzedaży warunkowej, powinien również zawierać dyspozycje, co do zwrotu przyjętej na przechowanie waluty w przypadku skorzystania przez Gminę Piaseczno z prawa pierwokupu. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia uznała, że umowa sprzedaży warunkowej nie jest właściwym miejscem, aby polecać notariuszowi wpłaty na jakikolwiek rachunek bankowy. Nie wiadomo bowiem, jaki jest charakter tych zapisów, a więc, czy są to elementy umowy sprzedaży, której stronami są Robert Miły i Adam Adamski, czy są to porozumienia z notariuszem dotyczące przyjęcia waluty do depozytu i warunków jej wypłaty. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że w sporządzonym projekcie aktu nie powołano § 6 pkt 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie taksy notarialnej, jako podstawy pobrania wynagrodzenia za przyjęcie na przechowanie pieniędzy w walucie obcej, co w konsekwencji oznacza, że nie ma podstaw do wydawania w tej umowie jakichkolwiek dyspozycji notariuszowi.

W uzasadnieniu uchwały organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż mając na względzie zakres zaskarżenia (zaskarżoną część lub części egzaminu), należy uznać, że jeżeli Komisja Egzaminacyjna II stopnia, rozpatrując odwołanie, dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, które nie były podnoszone przez egzaminatorów Komisji Egzaminacyjnej I stopnia, to ma obowiązek brania ich pod uwagę. Zdaniem organu odwoławczego, powołanie się Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia na takie uchybienie nie narusza zakazu reformationis in peius, gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu. Zdaniem organu odwoławczego, jasne jest także, że reguła ta działa również w drugą stronę, a zatem organ odwoławczy, związany jedynie zakresem zaskarżenia (zaskarżona część egzaminu), winien wziąć pod uwagę te pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których skarżący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu. Organ odwoławczy uznał zatem, że rozpatrując odwołanie, winien kierować się powyższą zasadą, bacząc jednak oczywiście, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania.

Reasumując, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, iż w wyniku ponownej analizy pierwszego projektu aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2013 r., sporządzonego przez stronę skarżącą, należy uznać, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, oceniana praca egzaminacyjna zawiera szereg poważnych błędów, do których należą:

a) niewłaściwa reprezentacja małoletniego przez kuratora albo niewykazanie uzasadnienia dla działania tegoż kuratora,

b) niepodanie miejsca zamieszkania małoletniego kupującego,

c) powołane w akcie zezwolenie na dokonanie czynności w imieniu małoletniego zostało wydane przez sąd niewłaściwy miejscowo,

d) niewłaściwe określanie majątkiem osobistym majątku osoby będącej stanu wolnego,

e) brak odniesienia się do treści art. 36 i art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w sytuacji, gdy nie minęło 5 lat od opublikowania tego planu,

f) niepowołanie protokołu przyjęcia przez notariusza pieniędzy na przechowanie w związku z dokonywaną w kancelarii czynnością notarialną.

W konsekwencji, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia uznała, że argumenty odwołania podniesione przez skarżącego, którym przyznano słuszność, nie są zatem tak istotne, aby mogły wpłynąć na podwyższenie oceny niedostatecznej, natomiast wymienione powyżej uchybienia są na tyle poważne, że uniemożliwiają podwyższenie oceny egzaminacyjnej. Brak zatem, zdaniem organu odwoławczego, podstaw do podwyższenia oceny za pierwszy akt notarialny, a w efekcie - brak jest podstaw do podwyższenia oceny z części egzaminu składającej się z zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych i w konsekwencji - do zmiany oceny końcowej z egzaminu notarialnego.

Pismem z dnia 17 marca 2014 r. skarżący M.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postepowania, strona zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 74 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, a to poprzez nieuzasadnione zawyżenie wagi popełnionych przez skarżącego błędów, nie mających w rzeczywistości wpływu na ważność przedłożonego przez niego projektu aktu notarialnego;

b) art. 92 § 1 ustawy - Prawo o notariacie - poprzez nieuzasadnione rozszerzenie obowiązkowych elementów aktu notarialnego w postaci obligatoryjnego ujawnienia okoliczności towarzyszących spisaniu aktu podczas, gdy przepis art. 92 § 1 pkt 6 cyt. ustawy formułuje obowiązek ujawnienia okoliczności zachodzących przy spisywaniu aktu jedynie na wyraźne żądanie stron;

2) naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności:

a) art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która była podstawą braku rozważania wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji, a to poprzez niedokonanie wszechstronnej analizy treści pierwszego projektu aktu notarialnego stanowiącego element składowy egzaminu notarialnego przeprowadzonego w dniach [...] listopada 2013 r.

W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że jako nieprawidłową uznać należy argumentację przedstawioną przez organ odwoławczy w zakresie nieprawidłowej reprezentacji małoletniego w projekcie aktu poprzez powołanie kuratora zamiast opiekuna. Skarżący uznał, że jednoznaczne przyjęcie, że ustanowienie osoby kuratora dla małoletniego jest poważnym błędem merytorycznym aktu powodującym jego nieważność w sytuacji, w której treść kazusu egzaminacyjnego nie precyzuje jednoznacznie okoliczności faktycznych dotyczących aktualnej sytuacji prawnej małoletniego, wyraźnie pozostawiając w tym zakresie luz decyzyjny osobie egzaminowanego, jest stanowiskiem nieznajdującym uzasadnienia prawnego ani logicznego. Zdaniem skarżącego, w przedmiotowej sprawie w treści przygotowanego kazusu egzaminatorzy, formułując polecenie o treści "proszę uzupełnić brakujące elementy według własnego uznania i sporządzić projekt aktu notarialnego obejmującego właściwą umowę, bez konieczności zamieszczania podpisów", w sposób jednoznaczny dopuścili dowolność w zakresie uzupełnienia danych koniecznych do prawidłowego przeprowadzenia czynności notarialnych polegających na sporządzeniu umowy sprzedaży opisanej w kazusie. Zgodnie z treścią informacji opisujących zadany stan faktyczny stroną kupującą nieruchomość był małoletni Adam Adamski (lat 17), którego rodzice zmarli, a kazus nie wskazywał na sposób jego reprezentacji. Powyższe, zdaniem skarżącego, prowadziło do wniosku, że element ten jest jedną ze składowych podlegających uzupełnieniu koniecznemu do prawidłowego rozwiązania zadania. Skarżący stwierdził, że korzystając z daleko posuniętej swobody w zakresie luzu decyzyjnego co do doboru okoliczności nie ujawnionych wprost w kazusie, przyjął on dla tego konkretnego przypadku reprezentację małoletniego wykonywaną przez kuratora. Powołując się zarówno na przepisy art. 145 k.r.o. w zw. z art. 146 k.r.o., a także art. 147 k.r.o. i art. 157 k.r.o., jak również na stanowisko prezentowane w doktrynie prawa rodzinnego, skarżący uznał, że w sposób jednoznaczny należy przyjąć, iż w określonych przepisami prawa przypadkach reprezentacja małoletniego przez kuratora jest dopuszczalna, a nawet winna być orzeczona przez sąd opiekuńczy w celu prawidłowej ochrony jego interesów. Odnosząc się zatem do luzu decyzyjnego, jaki zespół do przygotowania zadań na egzamin notarialny pozostawił egzaminowanym w zakresie wypełnienia brakujących danych zgodnie z ich własnym uznaniem, skarżący stwierdził, że zauważając problem związany z niemożnością samodzielnego działania przez małoletniego, obrał sposób rozwiązania spornego kazusu mieszczący się w przepisach prawa i choć dotyczący specyficznych sytuacji, to jak najbardziej prawnie dopuszczalny. Tym samym, skarżący uznał, że nie sposób zgodzić się z uzasadnieniem zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, w którym organ ten stwierdził, że zdający dopuścił się poważnego błędu związanego z niewłaściwą reprezentacją małoletniego przez kuratora, który to błąd skutkuje nieważnością całego aktu notarialnego. Skarżący stwierdził jednocześnie, że nie do zaakceptowania jest stanowisko organu odwoławczego, który dostrzegając prawną możliwość powołania kuratora, zarzuca egzaminowanemu brak podania uzasadnienia dla działania kuratora, który to brak organ traktuje jako poważne uchybie dyskwalifikujące możliwość wystawienia pozytywnej oceny z pracy pisemnej i tym samym pozytywnej oceny całego egzaminu. Zdaniem skarżącego, wskazane przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia uchybienie polegające na nie wskazaniu w projekcie aktu notarialnego uzasadnienia okoliczności dla działania kuratora, jako osoby reprezentującej interesy małoletniego, nie znajduje odbicia w ciążących na notariuszu obowiązkach związanych ze sporządzeniem aktu. Skarżący zauważył bowiem, że lista obligatoryjnych elementów aktu notarialnego znajduje się w art. 92 § 1 ustawy - Prawo o notariacie, gdzie w pkt. 6 ustawodawca wskazuje, że akt notarialny winien zawierać opis okoliczności zachodzących przy spisywaniu aktu, który to wymóg mógłby być podstawą dla obowiązku ujawnienia podstaw działania kuratora w imieniu małoletniego. Zdaniem strony skarżącej, nie sposób jednak pominąć faktu, że ww. przepis wprowadza obowiązek ujawnienia okoliczności towarzyszących zawarciu aktu notarialnego, ale jedynie w przypadku wyraźnego żądania stron, co - według skarżącego - w przedmiotowym kazusie nie miało miejsca. Skarżący stwierdził więc, że zgodnie z opisanym wyżej luzem decyzyjnym w zakresie wypełnienia brakujących elementów, przyjął on, iż strony nie wyraziły woli w zakresie ujawnienia okoliczności i podstaw do działania legitymujących uprawnienia kuratora reprezentującego małoletniego. Tym samym, zdaniem skarżącego, nieuprawniony jest zarzut organu odwoławczego, jakoby egzaminowany objęty był takim obowiązkiem, gdyż nie wynika on wprost z przepisów powszechnie obowiązujących, zaś sytuacja faktyczna, która mogłaby stanowić przesłankę zawarcia w projekcie stosownego wyjaśnienia została pozostawiona do interpretacji skarżącemu, który dokonując owej interpretacji - uznał, że przedmiotowe wyjaśnienie nie jest konieczne.

Mając na uwadze powyższe, strona skarżąca uznała, że nie sposób zgodzić się z decyzją organu odwoławczego, który w rozwiązaniu problemu związanego z reprezentacją małoletniego, zaproponowanym przez egzaminowanego, upatruje błędu w niewłaściwej reprezentacji, który to błąd skutkuje nieważnością projektu aktu notarialnego. Zdaniem skarżącego, zdający według własnego uznania mógł uznać, że opiekun małoletniego nie jest jeszcze ustanowiony, a zachodzi konieczność ochrony jego osoby lub jego majątku i tym samym przywołać kuratora, stosownie do art. 147 k.r.o. Tym samym, zdaniem skarżącego, podane przez egzaminowanego rozwiązanie jest prawnie dopuszczalne i jako takie winno być ocenione pozytywnie, co skutkować winno zmianą całościowej oceny egzaminu notarialnego.

Skarżący zarzucił ponadto, że - wbrew stanowisku organu odwoławczego - charakter błędów popełnionych przy sporządzaniu pierwszego z projektów aktu notarialnego (aktu nabycia nieruchomości przez małoletniego), nie uzasadnia przyjęcia przez ten organ, że sporządzona praca wskazuje na brak przygotowania egzaminowanego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, co mogłoby stanowić podstawę do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Zdaniem strony skarżącej, błędy wyróżnione przez Komisję Egzaminacyjną rozstrzygającą w pierwszej instancji w większości nie znalazły potwierdzenia w stanowisku organu odwoławczego. Ponadto, jak wskazał skarżący, błędy zakomunikowane przez organ odwoławczy, a nie wyróżnione przez Komisję Egzaminacyjną wydającą uchwałę w pierwszej instancji, również nie miały charakteru na tyle istotnego, aby uzasadnić utrzymanie w mocy uchwały organu pierwszej instancji. Tym samym, skarżący uznał, że marginalny charakter błędów, z których żaden nie stanowił podstawy do stwierdzenia nieważności aktu notarialnego nie powinien być podstawą do wydania negatywnej oceny projektu aktu, co w konsekwencji przełożyło się na negatywną ocenę całego egzaminu notarialnego. W szczególności, jak stwierdził skarżący, za taki błąd nie powinno zostać uznane rozwiązanie przedstawione przez egzaminowanego w zakresie reprezentacji małoletniego, o czym była mowa w powyższej części wniesionej skargi.

Skarżący uznał w konsekwencji, że brak uchybień o poważnym charakterze, których skutkiem byłaby nieważność całego aktu, powinien w sposób oczywisty prowadzić do wniosku, że egzaminowany spełnia warunki określone treścią art. 74 § 3 ustawy - Prawo o notariacie, przez co daje on gwarancję samodzielnego i należytego wykonywania obowiązków związanych z zawodem notariusza. Powyższa okoliczność, zdaniem skarżącego, przemawia za zmianą oceny egzaminu notarialnego z wystawionej oceny negatywnej na ocenę pozytywną dopuszczającą zdającego do czynnego wykonywania zawodu.

Niezależnie od powyższego, skarżący uznał, że za uchyleniem zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przemawia również brak wszechstronnej analizy sprawy poprzez wybiórcze dokonanie oceny spornego projektu aktu notarialnego. Skarżący zarzucił, że jako niekompletne ocenić należy również uzasadnienie wspomnianej uchwały, w którym organ w sposób bardzo lakoniczny odnosi się do zarzutów sformułowanych przez stronę skarżącą w odwołaniu od uchwały podjętej przez organ pierwszej instancji. Zdaniem skarżącego, brak odpowiedniego odniesienia się przez organ odwoławczy w zakresie zgłoszonych przez stronę zarzutów, uznać należy jako naruszenie podstawowych zasad postępowania wyrażających się w obowiązku wyjaśniania zasadności przesłanek determinujących rozstrzygnięcie spornej kwestii oraz obowiązku ujawnienia stronie owych przesłanek, jako sposobu budowania pogłębionego zaufania obywateli do organów administracji.

Ponadto, strona skarżąca, powołując się na przepis art. 74d § 3 ustawy - Prawo o notariacie, określający skalę ocen egzaminu notarialnego, zarzuciła, że skoro wspomniana skala ocen nie zawiera jedynie dwóch ocen, tj. oceny negatywnej - niedostatecznej i oceny pozytywnej, pozostałe - wytknięte przez Komisję - w akcie notarialnym błędy i uchybienia, nie są na tyle istotne, aby mogły wpływać na ocenę niedostateczną.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga M.W. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia oraz utrzymana nią w mocy uchwała Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą we W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego z dnia [...] grudnia 2013 r. nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Strona skarżąca w złożonej skardze podnosi zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, w szczególności art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., jak i przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 74 § 3 i art. 92 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie.

Sąd nie podzielił słuszności tych zarzutów.

Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej, należy na wstępie wskazać, że egzamin notarialny podlega zasadom określonym przepisami ustawy z dnia 14 lutego 1991 - Prawo o notariacie.

Stosownie do art. 74 § 3 tejże ustawy, egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, gospodarczego, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, Unii Europejskiej, konstytucyjnego, prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego oraz innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu zaś druga część egzaminu składa się z dwóch zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku - casusu (art. 74d § 3). Natomiast ocenę każdego z zadań stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną.

Wskazać należy, że ustawa - Prawo o notariacie zawiera upoważnienie dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia m.in. trybu i sposobu działania Komisji Odwoławczej (art. 74h § 14 pkt 4 ustawy). Minister Sprawiedliwości, na podstawie tej delegacji wydał rozporządzenie z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz. U. Nr 114, poz. 955). W § 5 cyt. rozporządzenia został uregulowany sposób postępowania Komisji Odwoławczej.

W przepisie art. 74h § 12 P.n. podkreślano, że do postępowania przed Komisją Odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu odpowiedniego stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie zastosowanie przepisów z jednej regulacji prawnej w innej regulacji w żadnym wypadku nie może niweczyć rozwiązań przyjętych w regulacji, w której te przepisy mają być stosowane.

Zdaniem Sądu, uchwała Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, podjęta po rozpatrzeniu odwołania, tworzy nowy stan prawny, który musi pozostawać w zgodzie z odpowiednimi unormowaniami ustawowymi, w szczególności z przepisami ustawy - Prawo o notariacie, określającymi cel egzaminu notarialnego i kryteria oceny.

Związanie organu odwoławczego zakresem zaskarżenia i treścią podniesionych zarzutów, nie oznacza braku kompetencji do dokonania kompleksowej oceny zaskarżonej pracy egzaminacyjnej, w szczególności do oceny, jakie znaczenie dla końcowego rezultatu postępowania mają uwzględnione (w razie stwierdzenia ich zasadności) zarzuty osoby odwołującej się.

Według Sądu, w rozpatrywanej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia procedowała w ramach zaskarżonej części egzaminu i w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Fakt, że działając w takich ramach organ całościowo spojrzy na pracę egzaminacyjną, nie oznacza wyjścia poza granice odwołania, gdyż w ramach zarzutów odwołania kontrola polega na dokonaniu oceny, z uwzględnieniem wszystkich elementów, które maja wpływ na taką ocenę zaskarżonej części pracy. W ocenie Sądu, nawet posłużenie się innymi, niż Komisja I stopnia argumentami, dowodzi rozpoznania sprawy w sposób autonomiczny i dziać się to może w granicach postawionych zarzutów.

Niewątpliwie, należy uznać, że uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego nie ma charakteru uznaniowego, co wpływa na zakres kontroli sądowoadministracyjnej takiego rozstrzygnięcia. W wyroku z dnia 19 czerwca 2013 r., wydanego w sprawie sygn. akt II GSK 319/12, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in. że decyzje w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego należy zakwalifikować do grupy decyzji związanych. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę pogląd ten podziela wskazując, że przytoczony wyrok dotyczy, co prawda wyniku egzaminu radcowskiego, jednakże ze względu na analogiczne rozwiązania przyjęte w ustawie Prawo o notariacie, pogląd wyrażony w tym wyroku zachowuje aktualność na gruncie tej sprawy.

Podsumowując ten wątek stwierdzić należy, że kontrolując uchwałę Komisji egzaminacyjnej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, Sąd czyni to według zgodności z prawem, kwalifikując tę uchwałę do grupy decyzji związanych, nie zaś według uznania administracyjnego.

Należy zauważyć, iż skarżący otrzymał z projektu aktów notarialnych w ramach drugiej części egzaminu ocenę niedostateczną. W ramach tej części egzaminu należało sporządzić dwa projekty aktów. Za pierwszy z nich skarżący otrzymał ocenę niedostateczną, zaś za projekt drugiego aktu notarialnego ocenę dostateczną. Przy czym zauważenia wymaga, że oboje egzaminatorzy sprawdzający pracę ocenili opracowanie projektu pierwszego aktu notarialnego na ocenę niedostateczną.

W toku postępowania administracyjnego, jak również w skardze do Sądu, skarżący zakwestionował negatywny wynik egzaminu zawodowego, wskazując na uchybienia komisji popełnione w zakresie dokonanej przez nią oceny poprawności wykonanego przez skarżącego zadania egzaminacyjnego tj. sporządzenia projektu pierwszego aktu notarialnego w ramach drugiej części egzaminu notarialnego.

W zaskarżonej uchwale Komisja Egzaminacyjnej II Stopnia opisała zakwestionowaną pracę skarżącego, wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, nie kwalifikowały zadania na ocenę pozytywną (w punktacji 3 do 6).

Nie dokonując oceny pracy skarżącego, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń.

Sąd uznał, że wnioski Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Trafne, zdaniem Sądu, wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów projektu pierwszego aktu notarialnego sporządzonego przez skarżącego.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zaproponowanego przez skarżącego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji.

Należy uznać, że egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata. Niewątpliwie, egzamin notarialny ma sprawdzić przygotowanie kandydata do samodzielnego dokonania czynności notarialnych. Prowadzenie przez notariusza praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi.

Należy przypomnieć jedynie, że w rozpatrywanej sprawie skarżący, projektując sporny akt notarialny dopuścił się szeregu uchybień, które - jak słusznie przyjął organ odwoławczy - uniemożliwiły pozytywną ocenę pierwszego projektu aktu notarialnego opracowanego w ramach egzaminu notarialnego. Niewątpliwie podstawowymi mankamentami wspomnianego projektu sporządzonego przez skarżącego były:

niewłaściwa reprezentacja małoletniego przez kuratora albo niewykazanie uzasadnienia dla działania tegoż kuratora;

niepodanie miejsca zamieszkania małoletniego kupującego;

powołanie w akcie zezwolenia na dokonanie czynności w imieniu małoletniego, które zostało wydane przez sąd niewłaściwy miejscowo;

niewłaściwe określenie majątkiem osobistym majątku osoby będącej stanu wolnego;

- brak odniesienia się do treści art. 36 i art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w sytuacji, gdy nie minęło 5 lat od opublikowania tego planu;

- niepowołanie protokołu przyjęcia przez notariusza pieniędzy na przechowanie w związku z dokonywaną w kancelarii czynnością notarialną.

Zdaniem Sądu, stanowisko organu odwoławczego, co do wagi popełnionych przez skarżącego uchybień zostało uzasadnione, a wyciągnięte wnioski należy uznać za poprawne.

Sąd uznał również za niezasadny podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 92 § 1 Prawa o notariacie, gdyż - według art. 92 § 3 tej ustawy - jeżeli akt notarialny dotyczy czynności prawnej, akt ten powinien zawierać treści istotne dla tej czynności. Ponadto, należy zgodzić się z organem odwoławczym, iż akt notarialny powinien zawierać inne stwierdzenia, których potrzeba umieszczenia w akcie wynika z ustawy, z przepisów szczególnych albo z woli stron.

Warto w tym miejscu wskazać, że w wyroku sygn. K 49/01 Trybunał Konstytucyjny, zwracając uwagę na specyfikę pozycji notariusza, podniósł m.in., że: "Pozycja notariusza różni się niewątpliwie od podmiotów świadczących typowe usługi prawnicze - adwokatów, radców prawnych, czy też doradców podatkowych. Notariusz jest nie tylko osobą zaufania publicznego, ale pełni jednocześnie funkcje pomocnicze w stosunku do wymiaru sprawiedliwości. Z punktu widzenia przepisów prawnokarnych jest traktowany, jako funkcjonariusz publiczny (art. 115 § 13 pkt 3 k.k.) i korzysta z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym (art. 2 § 1 ustawy o notariacie). Notariusz wykonuje także z istoty rzeczy szereg czynności o charakterze urzędowym, m.in. jako płatnik na podstawie odrębnych przepisów pobiera podatki i opłaty skarbowe (art. 7 ustawy o notariacie). Obligatoryjny charakter wielu czynności dokonywanych z udziałem notariusza, szczególny walor dowodowy czynności notarialnych (mających charakter dokumentu urzędowego) i doniosłość związanych z tymi czynnościami skutków prawnych sprawiają że ustawodawca słusznie zdecydował się na ograniczenie swobody kształtowania wysokości wynagrodzenia notariusza w umowie ze stronami czynności poprzez wprowadzenie tzw. maksymalnych stawek taksy notarialnej właściwych dla danej czynności".

Reasumując, Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego, któremu poddał się skarżący.

Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Należy zaakcentować, że do ustawowych obowiązków notariusza należy czuwanie przy dokonywaniu czynności notarialnych nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne (art. 80 § 2 Prawa o notariacie), udzielanie stronom niezbędnych wyjaśnień dotyczących dokonywanej czynności notarialnej (art. 80 § 3 prawa o notariacie), odmowa dokonania czynności notarialnej sprzecznej z prawem (art. 81 prawa o notariacie).

Przy tak ukształtowanych obowiązkach ustawowych notariusza podstawową kwestią jest znajomość przepisów prawnych.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ wykazał, że praca skarżącego z drugiej części egzaminu notarialnego (pierwszy projekt aktu), którą oceniono przez pryzmat kryteriów przewidzianych w art. 74e § 2 ustawy - Prawo o notariacie, nie zasługuje na ocenę pozytywną

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej uchwały wykazała, że Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, rozpatrując odwołanie strony skarżącej, zastosowała się do reguł wynikających z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Należy wskazać, że organ odwoławczy oparł się na materiale dowodowym, zgromadzonym przez Komisję Egzaminacyjną i poddał go gruntowej ocenie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, które w sposób szczególny wyjaśnia powody jej podjęcia poprzez podanie szeregu argumentów o charakterze prawnym dotyczących prawidłowości kwestionowanej oceny pracy z części drugiej egzaminu notarialnego.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy wyjaśnił w sposób rzeczowy, w jakim zakresie zarzutów odwołania przyznaje skarżącej rację i jakie były podstawy uwzględnienia kilku zarzutów odwołania. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, organ odwoławczy - działając w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - po rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i ponownie (także w zakresie nieobjętym zarzutami odwołania) dokonał w tym zakresie weryfikacji ocen egzaminatorów. Oceny cząstkowe znalazły swój wyraz z uzasadnieniach do tych ocen, które Komisja Egzaminacyjna II Stopnia podzieliła, nie dostrzegając w nich istotnych uchybień, które mogłyby spowodować zmianę ocen cząstkowych z projektów aktów notarialnych.

Należy podkreślić, że ustawodawca wymaga od kandydata na notariusza zarówno posiadania wiedzy, jak i umiejętności jej praktycznego zastosowania, zaś egzamin polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Wymóg ten jest oczywisty, skoro z istoty zawodu wynika, że notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych), w zakresie swoich uprawnień działa jako osoba zaufania publicznego, zaś czynności notarialne, dokonane przez niego zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego (art. 1 § 1, 2 § 1 i § 2 p.n.).

Reasumując powyższe rozważania Sąd podziela stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, że sporządzony projekt pierwszego aktu notarialnego zawiera mankamenty, których nie tylko ilość, ale i waga stanowi o nieprawidłowym rozwiązaniu tego zadania pod względem materialnoprawnym, co dawało podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego. W ocenie Sądu, ocena rozwiązania zadania z części drugiej egzaminu notarialnego w zakresie sporządzenia pierwszego projektu aktu notarialnego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji. W konsekwencji zarzuty skargi w tym zakresie uznano za bezzasadne.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.