Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 142/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uregulowania stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. L. kwotę 300 zł /słownie: trzysta złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi JL (skarżącej) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uregulowania stosunków wodnych na gruncie.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

Pismem z dnia 2 sierpnia 2013 r. skarżąca jako właścicielka działek nr 6580 i 6579/1 położonych w [...] wniosła o uregulowanie stosunków wodnych w związku ze zmianą stanu wody na działkach nr 6585 (właściciel: BS), nr 6582 i 6584/1 (właściciel: WB) oraz nr 6583/3 (właściciel: JG) położonych w [...], z których to działek spływające wody wyrządzają szkodę na powyższych działkach skarżącej.

Pismem z dnia 22 stycznia 2014 r. Wójt Gminy [...] zawiadomił strony o wszczęciu na wniosek JL postępowania w sprawie uregulowania stosunków wodnych na działkach: nr 6585, nr 6582, nr 6584/1 i nr 6583/3. Organ przyjął, że zakresem wniosku objęte są także działki: nr 4410/1 (właściciel: Gmina [...]); nr 6586/1 (właściciel: JK); nr 6586/2 (właściciel: AK); nr 6587 (właściciel: SM), położone w [...].

Z dołączonych przez organ akt spraw prowadzonych przez Wójta Gminy [...] wynika, że SP pismem z dnia 17 maja 2005 r. zwrócił się do Wójta Gminy [...], jako ówczesny właściciel działek skarżącej o uregulowanie stosunków wodnych z działką nr 6585. Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Wójt Gminy [...] odmówił uregulowania stosunków wodnych w zakresie powyższego wniosku. Powyższa decyzja została uchylona Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Wójt Gminy [...] ponownie odmówił uregulowania stosunków wodnych w sprawie wywołanej powyższym wnioskiem. Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło powyższą decyzję z dnia [...] września 2005 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Wójt Gminy [...] umorzył postępowanie w sprawie z wniosku z dnia 17 maja 2005 r. Decyzjami z dnia [...] grudnia 2009 r. i [...] marca 2010 r. SKO w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności powyższej decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Wójt Gminy [...], działając na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (p.w.) odmówił uregulowania stosunków wodnych na położonych w [...] i wymienionych wyżej działkach.

Zdaniem organu ustalony stan faktyczny nie potwierdził, aby na ww. nieruchomościach doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Organ wskazał, że przepis art. 29 p.w. odnosi się wyłącznie do szkód powstałych na gruncie i nie rozciąga tego pojęcia na budynki, budowle lub inne urządzenia. Nie było zatem możliwe przyjęcie, że szkody powstałe w budynkach skarżącej mogą zostać uznane za szkody na gruncie.

W wyniku odwołania skarżącej powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

W ocenie Kolegium organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego sprawy, co z kolei obligowało do jej uchylenia. Organ odwoławczy wskazał, że ustalenie, czy w realiach sprawy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, wymaga dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny hydrologii lub melioracji wodnych.

Decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...], Wójt Gminy [...] działając na podstawie art. 104 § 1 K.p.a. oraz art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, ponownie odmówił uregulowania stosunków wodnych na położonych w [...] i wymienionych niżej działkach nr:

– 4410/1 stanowiącej własność [...],

– 6585 stanowiącej własność [...],

– 6586/1 stanowiącej własność [...],

– 6586/2 stanowiącej własność [...],

– 6587 stanowiącej własność [...],

– 6583/3 stanowiącej własność [...],

– 6582, 6584/1 stanowiących własność [...],

– 6580, 6579/1 stanowiących własność [...].

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w toku postępowania administracyjnego zostały przeprowadzone oględziny terenu oraz rozprawy administracyjne, w wyniku których poczyniono następujące ustalenia faktyczne:

Właścicielem działki nr 4410/1 jest Gmina [...]. Podczas rozprawy w dniu 31 lipca 2014 r. przedstawiciel Gminy [...] oświadczył, że wzdłuż drogi gminnej (dz. 4410/1) istnieje rów obustronny. Na wschód od tej działki od strony północnej istnieje rów, a nawierzchnia drogi jest pochylona w jego stronę. W dniu 11 sierpnia 2014 r. przedstawiciel Gminy [...] przesłał dokumentację zdjęciową wykonaną w dniu 26 czerwca 2014 r. na drodze "Przez Wieś Zachód" o nr 4410/1, nadmieniając, że zdjęcia zostały wykonane podczas opadów deszczu.

Właścicielem działki nr 6585 jest BS. W dniu 7 maja 2014 r. podczas rozprawy administracyjnej oświadczyła, że jej zdaniem problem ze spływem wody wziął się stąd, że sąsiad – SP (ojciec skarżącej) zasypał fosę, którą woda spływała od samej góry odkąd pamięta. Dodatkowo oświadczyła, że na swojej działce w części użytkowanej rolniczo nie wykonała żadnych rowów, a woda sama znajduje ujście.

Właścicielem działki nr 6586/1 jest JK, właścicielem działki nr 6586/2 jest AK, zaś właścicielem działki nr 6587 jest SM. Strony te nie brały udziału w przeprowadzanych czynnościach na gruncie.

Właścicielem działki nr 6583/3 jest JG. W dniu 7 maja 2014 r. podczas rozprawy administracyjnej oświadczył on, że jego zdaniem w tej sprawie nie chodzi o spływ wody tylko o drogę dojazdową do SP. Oświadczył on również, że na swojej nieruchomości wykonuje rowek, który umożliwia spływ wody nie na drogę, lecz w kierunku potoku.

Właścicielem działek nr 6582, 6584/1 jest WB. W dniu 7 maja 2014 r. podczas rozprawy administracyjnej oświadczył on, że wylot przepustu znajduje się na działce nr 6582 stanowiącej jego własność, a działka ta jest niżej położona (obniżona) w stosunku do działki nr 6580. Oświadczył również, że nie zostały ustalone warunki odpływu wody do potoku, ponieważ musi ona przepływać przez działkę JG. Woda ta rozlewa się po jego własnej działce. W 2002 r. SP dokonał podziału działki na dwie części - powstały działki nr 6584/1 i 6584/2 i wtedy też dokonał zmiany stosunków wodnych poprzez zmianę kierunku odpływu wody tj. zasypał rów znajdujący się pomiędzy działkami 6584/1 a 6585 i od tego czasu zaczął się konflikt z odpływem wody. W trakcie rozprawy strona uzupełniła swoją wypowiedź oświadczając, że przepust znajdujący się na jego działce nr 6584/1 został wykonany bez jego zgody, pod jego nieobecność. Wylot tego przepustu skierowany jest bezpośrednio na słup linii energetycznej i zagraża jego bezpieczeństwu poprzez podmywanie go. Woda ta kierowana jest w ten sposób, że w dalszym biegu płynie w kierunku jego stodoły. W dniu 31 lipca 2014 r. ww. oświadczył, że wykona na swojej działce nr 6582 wodnicę z odpływem do potoku zbierającą wodę z drogi. W dniu 17 września 2014 r. WB po zapoznaniu się podczas rozprawy z materiałem dowodowym stwierdził, że burza w dniu 11 sierpnia 2014 r. była bardzo intensywna, był to deszcz nawalny, on sam ratował swój dobytek, zabezpieczał swoje gospodarstwo, woda zlewała się z każdej strony z dużą intensywnością, żadne urządzenia nie spełniały swojej roli. Dodatkowo podczas rozprawy oświadczył, że nie dokonuje żadnych zmian na swojej działce, które mogłyby powodować zalewanie działek sąsiednich.

Właścicielem działek nr 6580 i 6579/1, 6584/2 jest Joanna [...], reprezentowana przez SP (pełnomocnika). W trakcie rozpraw administracyjnych pełnomocnik złożył następujące oświadczenia:

– w dniu 7 maja 2014 r. pełnomocnik podtrzymał w całości wniosek złożony w Urzędzie Gminy [...], dotyczący uregulowania stosunków wodnych a nadto sprecyzował go w następujący sposób: szkody powstają na działkach nr 6580 i 6579/1 będących własnością skarżącej. Szkody te występują w wyniku tego, że woda nie jest odprowadzana do przepustów betonowych, z których jeden znajduje się na działce nr 6580, a drugi na działce nr 6584/1 na granicy działek 6583/3 i 6582. Szkody te są spowodowane poprzez spływ wody z działek nr 4410/1, 6585, 6586/1, 6586/2, 6587, 6583/3, 6584/1 położonych w miejscowości [...]. Pełnomocnik dodatkowo wyjaśnił, że na działce nr 6585 stanowiącej własność BS, raz są wykonywane rowki, przy pomocy motyki, a raz ich nie ma, z których to rowków woda kierowana jest za przepustami na drogę, a następnie na działki nr 6580 i 6579/1. Ostatnia szkoda miała miejsce w 2009 r., co potwierdzają dokumenty do wniosku. Pełnomocnik oświadczył również, że pierwszy przepust w działce nr 6584/1 został wykonany ok. 1985 roku, gdy działka stanowiła całość, jeszcze przed podziałami.

– w dniu 31 lipca 2014 r. pełnomocnik dołączył do akt sprawy operat wodno-prawny dotyczący odprowadzenia wody z parcel budowlanych skarżącej, położonych w [...]. Operat został wykonany po podziale działki nr 6584, z której powstały działki 6584/1 i 6584/2. W odpowiedzi na pytanie organu dotyczące miejsca znajdowania się cieku wodnego na działce nr 6585, pełnomocnik oświadczył, że znajdował się on w miejscu powyżej przepustu znajdującego się na drodze nr 6584/1, skutkiem czego cała woda spływa w dół i kierowana była na jego posesję od jesieni 2012 r. W odpowiedzi na pytanie organu dotyczące wystąpienia szkód na działkach od 2009 r., pełnomocnik stwierdził, że od 2009 r. nie było większych ulew, a dopiero w lipcu 2014 r. była średnia ulewa, przed którą WB zmienił stosunki wodne poprzez skierowanie wody z drogi na swoją działkę nr 6582, poniżej przepustu przez wykopanie rowku. Według ww. gospodarstwo od 2009 r. nie było zalewane. Pełnomocnik oświadczył, że zabezpiecza działkę przed płynącą wodą przedmiotową drogą poprzez układanie metalowej rury o średnicy 100 mm w poprzek drogi. Wskazał również, że w czasie poprzedzającym spływ wody, tj. przed burzą, rowek na przepuście pogłębia w celu umożliwienia swobodnego spływu wody.

– w dniu 17 września 2014 r. pełnomocnik oświadczył, że granica pomiędzy działkami nr 6584/1 a 6584/2 jest zgodna z mapą i na gruncie. Pełnomocnik zażądał wykonania dwóch rowków na działce nr 6585 z kierunku wschód-zachód do przepustu znajdującego się w granicy działek nr 6584/1 a 6584/2 w taki sposób, aby woda trafiała do przepustu zlokalizowanego na działce nr 6584/1 naprzeciw granicy działek 6582 i 6583/3. W dalszym ciągu rowków woda będzie spływała przez las do potoku, po działkach, których właścicielami są WB i JG, tak jak pierwotnie woda spływała, a świadczą o tym wyżłobienia w terenie. Pełnomocnik zażądał również pogłębienia rowku biegnącego pomiędzy działkami nr 6585 a 6584/1 i wykonania rowku na granicy działek nr 6584/1 a 6583/3, uwidocznionych na dołączonych przez niego do protokołu zdjęciach z dnia 27 lutego 2007 r. Według pełnomocnika propozycja przedstawiona przez niego rozwiązałaby tę sprawę definitywnie.

Dodatkowo pełnomocnik złożył oświadczenie dotyczące szkód, które według niego wystąpiły w budynkach gospodarczych: woda zabrała jedną belkę i wiadro spod stajni oraz wlała się częściowo do wykopanego otworu studziennego i nie skierowała się na budynek mieszkalny.

Dodatkowo do akt sprawy pełnomocnik przedstawił dowody w postaci: pisma z dnia 28 maja 1997; umowę ugody dotyczącej ustaleń z dnia 21 kwietnia 1997 r.; dwa zdjęcia przestawiające działkę drogową z dnia 27 lutego 2007 r.; kserokopię wypisu aktu notarialnego z dnia 2 września 2002 r. Rep. A nr [...] potwierdzające, umowę m.in. darowizny WB działki nr 6584/2 SP; 4 szt. zdjęć opisujących spływ wody podczas intensywnego opadu deszczu na przedmiotowych działkach; pismo z dnia 13 sierpnia 2014 r. opisujące szkody jakie wyrządziła burza, która przeszła w dniu 11 sierpnia 2014 r.; 4 szt. zdjęć przedstawiających zalany budynek gospodarczy oraz sposób przepływu wody opadowej w kierunku zabudowań Joanny [...]; kserokopię pisma z dnia 22 sierpnia 2014 r. dotyczącego przyznania odszkodowania; dokumentacja dotycząca stwierdzonej szkody w gospodarstwie z dnia 11 sierpnia 2014 r.; 3 szt. zdjęć z dnia 27 lutego 2007 r. (2 szt.), 1 szt. przedstawiające drogę nr 6584/1.

Organ podał, że w toku prowadzonego postępowania również strony złożyły dowody w sprawie - w dniu 18 lipca 2014 r. do urzędu wpłynęło pismo BSdotyczące kserokopii decyzji wydanej w dniu [...] maja 2005 r. znak: [...] przez Wójta Gminy [...] .

Wójt wskazał, że w związku z propozycją ugody zaproponowaną na rozprawie w dniu 17 września 2014 r. w [...] przez pełnomocnika skarżącej, w dniu 25 września 2014 r. przesłał do stron postępowania propozycję warunków ugody z prośbą o zapoznanie i wypowiedzenie się w tym zakresie. W dniu 9 października 2014 r. BS oświadczyła, że nie zgadza się na warunki zaproponowane przez pełnomocnika skarżącej, gdyż sam pełnomocnik SP nie wywiązał się z decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 17 maja 2005 r.

W dniu 13 października 2014 r. WB przedstawił swoje stanowisko: odkąd sięga pamięcią spływ wody opadowej następował wzdłuż granicy działek w kierunku północ-południe, pomimo podziału dziełek z upływem czasu nie zmienił się jednak kierunek spływu wody, został on utrzymany. Według oświadczenia sprawa roszczeń zaczęła się wraz z przejęciem przez Państwa P gospodarstwa rolnego, powiększania areału działek i powolnych zmian w sposobie odprowadzania wód opadowych, jakich dokonywał na swoich działkach SP, tj. stopniowego zlikwidowania rowku odprowadzającego wodę, biegnącego wzdłuż granicy jego działki z działką nr 6585. W celu uniknięcia nieporozumień z sąsiadami, WB wykonał w odległości ok. 25 m od granicy z działką nr 6584/2 i 6580 własnym staraniem odpływ zbierający w całości wody opadowe z działki nr 6584/1 i skierował je na swoje grunty. Zdaniem właściciela działki nr 6582 rozwiązuje to w pełni sprawę wód opadowych z jego działki. Dodatkowo oświadczył, że na wykonanie jakichkolwiek zmian odpływu wody w miejscu granicy działek nr 6582 i 6583/3 nie wyraża zgody z kilku powodów, m.in. woda byłaby skierowana na słup linii energetycznej oraz mogłyby zostać podmyte stopy fundamentowe budynku gospodarczego. Uważa także, że należałoby to uzgodnić ze specjalistą, który znałby się na prawie budownictwa wodnego, który mógłby uzgodnić szczegóły wykonania takiej budowy. Stwierdza również, że wykonanie odpływu na jego działce nr 6582 jest możliwe w innym miejscu pod warunkiem, że zostanie to uzgodnione z wszystkimi osobami wymienionymi w toczącym się postępowaniu.

Organ podał, że nie uzyskał odpowiedzi od JG, przez którego działki miałaby przebiegać trasa spływu wody opadowej zawarta w propozycji przedstawionej przez pełnomocnika. Organ już w dniu 31 lipca 2014 r. zapytał obecne na rozprawie strony postępowania czy widzą możliwość ugodowego rozwiązania sprawy, jednakże propozycja podana wtedy przez WB nie była wystarczająca dla pełnomocnika skarżącej.

Organ wskazał, że w dniu 23 października 2014 r. wpłynęła do jego siedziby kserokopia dokumentacji, o którą zwracał się do Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych, Biuro Regionalne w [...], dotyczącej protokołu likwidacji szkody oraz zdjęć szkody nr [...] z dnia 11 sierpnia 2014 r. W związku z powyższym organ ustalił, że szkoda dotyczyła opadów deszczu nawalnego, w wyniku których doszło do zalania budynku gospodarczego.

Wójt wskazał ponadto, że realizując wytyczne Kolegium, w dniu 15 kwietnia 2015 r. zasięgnął opinii biegłego z zakresu gospodarki wodnej, z listy biegłych sądowych przy Sądzie Okręgowym w [...] – M. K. W dniu 12 maja 2015 r. przeprowadził zaś kolejną rozprawę administracyjną z udziałem biegłego. Następnie w dniu 26 maja 2015 r. biegły przedłożył opinię hydrologiczną.

Na podstawie wyżej wskazanych dowodów organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiot sprawy znajduje się w miejscowości [...] i obejmuje działki nr 4410/1, 6585, 6586/1, 6586/2, 6587, 6583/3 oraz działki nr 6582, 6584/1, z których to działek wody spływając wyrządzają szkody na działkach nr 6580 i 6579/1 będących własnością skarżącej. Obszar działek objętych postępowaniem ma nachylenie z kierunku północ-południe. Od drogi nr 6584/1 i 6584/2 działki posiadają znaczne nachylenie z kierunku wschód-zachód w kierunku do potoku (na mapie część leśna). W miejscu, gdzie kończy się część rolna na działce nr 6585, istnieje zagłębienie o długości ok. 2,3 m, które kieruje wodę opadową do przepustu, posiadającego średnicę wewnętrzną 26 cm, znajdującego się na granicy działek nr 6584/1 i 6584/2. Wszystkie działki objęte postępowaniem są użytkowane rolniczo, częściowo zabudowane. Wzdłuż drogi dojazdowej nr 6584/1 biegnącej do zabudowań po lewej stronie począwszy od drogi gminnej nr 4410/1 występuje zarośnięty wieloletnią trawą brzeg, u którego podstawy przebiega zarośnięte zagłębienie terenu o różnej głębokości. W dniu oględzin - 31 lipca 2014 r., organ nie stwierdził śladów spływu wody w tym zagłębieniu.

Organ wskazał, że ustalenie stanu faktycznego utrudnia fakt istnienia konfliktu sąsiedzkiego oraz brak udziału wszystkich stron postępowania podczas przeprowadzanych czynności dowodowych. Oferowane przez strony dowody nie przyczyniają się do wyjaśnienia stanu faktycznego, np. istnienia rowku pomiędzy częścią zabudowaną działki nr 6585 a działką nr 6584/2 i 6579/1 (brak potwierdzenia tego faktu przez pełnomocnika czy też właścicielkę działki nr 6585), bądź też potwierdzenia, czy na gruncie działek objętych postępowaniem zaszły zmiany, które miały wpływ na szkody powstałe na działkach skarżącej. Wręcz przeciwnie - strony oświadczają, że nie wykonują żadnych czynności, które mogłyby zmieniać stosunki wodne. Organ podał, że wobec powyższych okoliczności za podstawę ustaleń przyjął istniejący na gruncie stan faktyczny.

Organ podał, że biegły w opracowanej opinii przedstawił w następujący sposób stan na gruncie, jaki ustalił podczas oględzin:

1. Teren objęty postępowaniem administracyjnym jest tak ukształtowany, że woda opadowa i roztopowa spływa głównie z kierunku północ na południe tj. od strony drogi gminnej na działce nr 4410/1 wzdłuż drogi dojazdowej na działce nr 6584/1, w kierunku działek nr 6580 i 6579/1 stanowiących własność skarżącej. Częściowo woda opadowa i roztopowa spływa też z terenów położonych powyżej działki nr 6585 w stronę tej działki i dalej na zachód w stronę drogi dojazdowej na działce nr 6584/1.

2. Wjazd na drogę dojazdową zlokalizowaną na działce nr 6584/1 odbywa się z asfaltowej drogi gminnej nr 4410/1 w stronę południową. Droga gminna o nawierzchni asfaltowej, zlokalizowana na działce nr 4410/1 na odcinku począwszy od studni po stronie wschodniej tej drogi do wysokości wjazdu na drogę dojazdową zlokalizowaną na działce nr 6584/1 jest tak wyprofilowana, że woda opadowa i roztopowa z nawierzchni asfaltowej spływa na drogę dojazdową w kierunku posesji działki strony wnioskującej. Poza ww. obszarem woda opadowa i roztopowa spływa asfaltem lub do rowów przydrożnych albo w stronę wschodnią (za studnią) lub w stronę zachodnią - za wjazdem na drogę dojazdową zlokalizowaną na działce nr 6584/1. Powyżej drogi gminnej na działce nr 4410/1 i na wysokości wjazdu na drogę dojazdową zlokalizowaną na działce nr 6584/1, tylko w stronę północną zlokalizowany jest zjazd z pól uprawnych. Zjazd ten nie jest utwardzony, woda opadowa i roztopowa z tego zjazdu spływa do rowu przydrożnego drogi gminnej na działce nr 4410/1, zlokalizowanego po stronie północnej tej drogi.

3. Droga dojazdowa zlokalizowana na działce nr 6584/1, stanowiąca "w dużej części" własność WB (od przepustu na wysokości północnego fragmentu płotu części zabudowanej działki nr 6585 stanowiącej własność BS — stanowi własność skarżącej), począwszy od drogi gminnej nr 4410/1 a skończywszy na zabudowaniach skarżącej posiada nachylenie od strony północnej w stronę południową. Wschodnią krawędź tej drogi stanowi skarpa ziemna o różnej wysokości rozdzielająca tę drogę od działki nr 6585. Droga ta jest utwardzona materiałem drogowym z koleinami wyżłobionymi przez ciężkie pojazdy drogowe lub maszyny rolnicze, którymi woda z obszarów położonych powyżej na północ spływa w kierunku południowym. Na trasie tej drogi dojazdowej widoczne są miejsca, w których woda opadowa i roztopowa kierowana jest w stronę zachodnią tj. w stronę cieku płynącego w lesie. Najwyżej na północ zlokalizowany jest przepust i rowki kierujące wodę z tej drogi na działkę 6583/3. Poniżej tego miejsca w odległości kilkunastu metrów w dół na południe zlokalizowany był nieczynny przepust, który pełnomocnik skarżącej wskazał podczas rozprawy. Za tym przepustem w odległości kilkunastu metrów na południe widoczny był podczas rozprawy rowek (bruzda) na działce nr 6585, którym woda opadowa i roztopowa poprzez skarpę powyżej tej drogi może spływać na tę drogę. Poniżej tego miejsca w dół na południe zlokalizowany jest przekop przez koleiny drogi kierujący te wody na działkę nr 6582. Jeszcze dalej na południe na wysokości ogrodzenia północnego na działce nr 6585 zlokalizowany jest kolejny przepust, którym woda opadowa i roztopowa spływająca pomiędzy przekopem przez koleiny drogi na działkę nr 6582, a tym przepustem kierowana jest w stronę zachodnią tj. w stronę zaniżonej części działki nr 6580, stanowiącej własność skarżącej. Do tego przepustu kierowana jest także woda z działki nr 6585, która płynie bruzdami po części zaoranej tej działki w stronę południową, po czym na wysokości ogrodzenia północnego części zabudowanej tej działki kierowana jest na zachód w stronę tego przepustu.

4. Działka nr 6583/3 zlokalizowana najbliżej drogi gminnej (dz. nr 4410/1), leży po zachodniej stronie drogi dojazdowej zlokalizowanej na działce nr 6584/1 i w zaniżeniu do tej drogi. Działka ta jest nieogrodzona, zabudowana budynkiem mieszkalnym, garażem i zabudowaniami gospodarczymi (zlokalizowanymi bardziej na zachód i niżej od tej drogi na działce nr 6584/1 i od budynku mieszkalnego). W pozostałej części działka ta jest terenem zielonym lub ma nasadzenia drzew i krzewów. Budynek mieszkalny wyposażony jest w układ rynien odprowadzających wodę opadową i roztopową z dachu tego domu w grunt własny tej działki.

5. Poniżej działki nr 6583/3 i po tej samej stronie drogi dojazdowej zlokalizowanej na działce nr 6584/1 leży działka nr 6582. Działka ta jest zaniżona w stosunku do tej drogi dojazdowej. Działka nie jest ogrodzona i zlokalizowane są tam zabudowania: stary drewniany budynek mieszkalny, murowany budynek mieszkalny i zabudowanie o nieustalonym przeznaczeniu. W pozostałej części działka ta stanowi powierzchnię zieloną, uprawną bądź z nasadzeniami drzew i krzewów. Budynek murowany wyposażony został w układ rynien oprowadzających wodę opadową i roztopową do naczynia umożliwiającego wykorzystanie tej wody. Na działce tej poniżej budynku murowanego i po południowo-zachodniej stronie i w niewielkiej odległości od tego budynku zlokalizowane jest zaniżenie terenu wykonane przez WB, mające na celu zmagazynowanie wody odprowadzanej z drogi dojazdowej dla wykorzystania jej dla celów podlewania.

6. Na wysokości działek nr 6583/3 i 6582, po wschodniej stronie drogi dojazdowej zlokalizowanej na działce nr 6584/1 i powyżej tej drogi, zlokalizowana jest część uprawna działki nr 6585. Działka w górnej części uprawnej tj. począwszy od asfaltowej drogi gminnej na działce nr 4410/1 w dacie oględzin obsiana była zbożem oraz ziemniakami. Pomiędzy tymi dwoma rodzajami upraw wykonano bruzdę oddzielającą, którą woda opadowa i roztopowa poprzez skarpę powyżej tej drogi może spływać na drogę dojazdową zlokalizowaną na działce nr 6584/1. Skarpa oddzielająca działkę nr 6585 od wschodniej krawędzi drogi dojazdowej posiada przeciw-spadek w stosunku do spadku naturalnego (który jest od wschodu na zachód) i odpycha wodę opadową i roztopową od tej drogi dojazdowej do wnętrza działki nr 6585. Woda ta płynie bruzdami po części zaoranej tej działki w stronę południową, po czym na wysokości ogrodzenia północnego części zabudowanej tej działki kierowana jest na zachód w stronę przepustu pod drogą dojazdową zlokalizowaną na działce nr 6584/1 i poprzez ten przepust kierowana jest w część działki nr 6580 zlokalizowanej w zaniżeniu w stosunku do pozostałego terenu i stanowiącej łąkę. Na części ogrodzonej tej działki zlokalizowane są zabudowania gospodarcze i budynek mieszkalny.

7. Działki nr 6580 i 6579/1 zlokalizowane są na południe i na zachód od drogi dojazdowej zlokalizowanej na działce nr 6584/1. Budynki gospodarcze i budynek mieszkalny zlokalizowane są w bezpośrednim sąsiedztwie budynków zlokalizowanych w części zabudowanej działki nr 6585. W dalszej części działki nr 6580 i 6579/1 stanowią pola uprawne lub tereny zielone, natomiast w części najbardziej wysuniętej na zachód i na południe jest to las z płynącym ciekiem, do którego odprowadzane są wody opadowe i roztopowe ze spornego terenu. W dacie oględzin na łące w sąsiedztwie tego lasu nie było widać śladów zalewania go wodą. Na terenie zabudowanym ww. działek wykonano system niewielkich rowków odwadniających, który wraz z przepustem na wysokości ogrodzenia północnego działki nr 6585, stanowi układ zabezpieczający te budynki przed zalewaniem wodą. Budynek mieszkalny murowany został wyposażony w układ rynien odprowadzających wodę opadową i roztopową na teren własny tej działki.

Wójt podzielił ustalenia i wnioski wynikające z opinii hydrologicznej biegłego. W ocenie organu w powyższej opinii biegły prawidłowo stwierdził, że pierwotnie woda opadowa i roztopowa spływała głównie z kierunku północ na południe tj. od strony drogi gminnej nr 4410/1 wzdłuż terenu obecnie stanowiącego drogę dojazdową na działce nr 6584/1 w kierunku działek nr 6580 i 6579/1. Częściowo woda opadowa i roztopowa spływała też z terenów położonych powyżej działki nr 6585 w stronę tej działki i dalej na zachód w stronę terenu obecnie stanowiącego drogę dojazdową na działce nr 6584/1 i poprzez tę drogę w stronę cieku zlokalizowanego w lesie w pewnej odległości od zachodniej linii granicznej tej drogi. Droga dojazdowa na działce nr 6584/1 stanowiła wówczas drogę polną (lub nawet nie była to droga tylko miedza lub pastwisko, po którym chodzili lub jeździli wozami konnymi poprzedni właściciele działek lub też jedynie przepędzane było bydło).

Organ wskazał, że z opinii biegłego wynika, iż w stosunku do tak ustalonego stanu pierwotnego doszło wielokrotnie do zmiany stosunków wodnych:

1. Jeśli na działce nr 6584/1 zamiast drogi była miedza lub pastwisko, to do pierwszej zmiany stosunków wodnych doprowadziły nieustalone osoby w nieustalonym czasie, poprzez wykonanie drogi dojazdowej na tej działce. Było to działanie częściowo niekorzystne dla działek obecnie stanowiących własność skarżącej, gdyż wykonanie drogi wprawdzie pozwoliło na dojazd do wykonania budowy zabudowań na działkach skarżącej, jednak zwiększyło to strumień wody opadowej i roztopowej w kierunku z północy na południe w stronę tych działek. Wcześniej przed tą zmianą woda ta spływała swobodnie rozproszonym strumieniem ze wschodu na zachód w stronę cieku w lesie. Ponieważ jak się przypuszcza odbyło się to przynajmniej za wiedzą poprzednich właścicieli tych działek (a przynajmniej wówczas właściciele tych działek nie protestowali przeciwko wykonaniu tej drogi), to zmiana ta ukształtowała nowe obowiązujące dla stron stosunki wodne, w tym dla skarżącej. Wydaje się, że również w tym czasie powstała skarpa biegnąca wzdłuż wschodniej krawędzi tej drogi i rozdzielająca tę drogę od działki nr 6585, co spowodowało, że "przekierowany" został strumień wody dotychczas spływający z tej działki na zachód i woda zaczęła spływać w kierunku południowym. W takiej sytuacji byłaby to zmiana obojętna dla działek obecnie stanowiących własność skarżącej, gdyż woda ta zaczęła płynąć na działkę nr 6585 w części zabudowanej.

2. Do kolejnej zmiany stosunków wodnych doprowadzili poprzedni właściciele działki nr 6585 poprzez wykonanie płotu od północy odgradzającego część zabudowaną tej działki od części uprawianej ze skutkami jak wyżej. Ponieważ jak się wydaje wówczas właściciele działek stanowiących obecnie własność skarżącej nie protestowali przeciwko wykonaniu tego płotu, to zmiana ta ukształtowała nowe obowiązujące dla stron stosunki wodne.

3. Do następnej zmiany stosunków wodnych doprowadziły nieznane osoby, ale jak się wydaje przed 1997 r. poprzez wykonanie rowów przy drodze dojazdowej na działce nr 6584/1 (lub były to koleiny wyżłobione przez okute koła wozów konnych). Było to działanie niekorzystne dla działek obecnie stanowiących własność skarżącej, gdyż poprzez "ujęcie tej wody w rowy" zwiększył się strumień i siła wody spływającej na południe w stronę tych działek. Wcześniej woda ta spływała z tej drogi częściowo ze wschodu na zachód rozproszonym strumieniem, a jedynie częściowo koleinami drogi na południe w stronę tych działek. Ponieważ jak się wydaje ówcześni właściciele działek stanowiących obecnie własność skarżącej nie protestowali przeciwko wykonaniu tych rowów, to zmiana ta ukształtowała nowe obowiązujące dla stron stosunki wodne.

4. Do następnej zmiany stosunków wodnych doprowadzili najprawdopodobniej JG, WB oraz SP w ramach realizacji umowy z dnia 21 kwietnia 1997 r., która ustalała, że "są zgodni by pierwszy odpływ z rowów w/w drogi przebiegał będzie rowem znajdującym się na granicy między działkami; 6582 stanowiącej własność WB i nr 6583 stanowiącej własność JG, na długości od przepustu w/w drogi do lasu a drugi odpływ wody z rowów w/w drogi będzie przebiegał rowem znajdującym się na granicy między działkami; nr 6582 stanowiącej własność WB i nr 6580 stanowiącej własność SP". Było to działanie korzystne dla działek obecnie stanowiących własność skarżącej, gdyż wykonanie przepustów ponownie "przekierowało" strumień wody spływający w wyniku wykonania rowów przy drodze dojazdowej na południe w stronę tych działek z powrotem na kierunek ze wschodu na zachód tj. w stronę cieku w lesie.

5. Drugi przepust wykonany (kiedy, przez kogo) w poprzek drogi dojazdowej na działce nr 6584/1 na wysokości północnego odcinka płotu na działce nr 6585 powoduje szkody dla zaniżonej części działki stanowiącej obecnie własność skarżącej.

6. Do kolejnej zmiany stosunków wodnych doprowadzili w nieustalonym czasie poprzedni właściciele działek stanowiących obecnie własność skarżącej poprzez wykonanie na nich rowów odwadniających. Było to działanie korzystne dla tych działek, gdyż chroniło i dalej chroni te działki przed wodą opadową i roztopową spływającą z terenów położonych powyżej.

7. Do następnej zmiany stosunków wodnych doprowadził WB poprzez wykonanie jak się wydaje w 2014 r. na jego działce rowu odwadniającego, biegnącego w odległości kilku metrów od południowej ściany murowanego budynku mieszkalnego, którego wylot zlokalizowany jest w strumyku przebiegającym przez teren jego działki. Było to działanie korzystne dla działek stanowiących obecnie własność skarżącej, gdyż duży strumień wody spływający drogą dojazdową na działce 6584/1 na południe, został skierowany na zachód w stronę cieku zlokalizowanego w lesie.

8. Organ w ślad za biegłym podał, że nie uznaje prac rolniczych związanych z uprawą roli w części niezabudowanej działki nr 6585 za zmianę stosunków wodnych pod warunkiem, że bruzda odcinająca dwie różne uprawy nie będzie wyprowadzona poprzez skarpę na drogę dojazdową na działce nr 6584/1 i woda nie będzie spływać na drogę dojazdową.

9. Organ wskazał również, że autor opinii nie uznaje, że wody opadowe i roztopowe spływające z drogi gminnej nr 4410/1 (chociaż nie potwierdzają tego zdjęcia dołączone do pisma Gminy [...] znak: [...] z dnia 8 sierpnia 2014 r.), mimo że mogą być kierowane w wyniku zmiany stosunków wodnych np. remontu nawierzchni asfaltowej w stronę drogi dojazdowej zlokalizowana na działce nr 6584/1, (w opinii i decyzji: "nie powodują"; sprzeczność) powodują szkody dla działek stanowiących obecnie własność skarżącej. Ilość tej wody z tak niewielkiego obszaru (od wysokości studni na wschodzie do wysokości wjazdu na drogę dojazdową od strony zachodniej) jest znikoma i woda ta nawet nie dociera do działek skarżącej.

Organ wskazał – cytując fragment opinii biegłego – że do naruszenia stosunków wodnych na gruncie może dojść, gdy właściciel nieruchomości dokona na niej pewnych czynności (przykładowo dokona wycinki drzew stanowiących zabudowę brzegów, wzniesie ogrodzenie, usypie wał ziemny itd.), albo też, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, pewnych działań nie dokona (nie usunie zwalonego drzewa, czy nie zabezpieczy osuwającej się ziemi, nie utrzymuje prawidłowego stanu rowu odwadniającego). Gdy wskutek tego działania lub zaniechania naruszone zostały stosunki wodne na gruncie ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej (tj. zmienił się poziom wód gruntowych, nastąpiło jej podtopienie, zmiana kierunku odpływu wody deszczowej itd.), wówczas art. 29 ust. 3 ustawy p.w.

W ocenie organu pierwszej instancji, ponieważ z opinii biegłego wynika, że:

1. zmiany stanu wody dokonane przez właścicieli działek na spornym terenie w okresie poprzedzającym pismo skarżącej z dnia 2 sierpnia 2013 r. miały miejsce odbyło się przynajmniej za wiedzą poprzednich właścicieli działek nr 6580 i 6579/1, stanowiących obecnie własność skarżącej (a przynajmniej wówczas właściciele tych działek nie protestowali przeciwko wykonaniu tych zmian, lub przynajmniej autor opinii nie znalazł takich zapisów w aktach sprawy), to zmiany te ukształtowały nowe obowiązujące dla stron stosunki wodne, wiążące dla skarżącej jako następczyni prawnej właścicieli tych działek;

2. zmiany stanu wody dokonane po dniu 2 sierpnia 2013 r. są korzystne lub przynajmniej neutralne dla działek nr 6580 i 6579/1 skarżącej,

to należy odmówić wydania decyzji nakazującej właścicielom działek nr 4410, 6585, 6584/1, 6586/1, 6586/2, 6587, 6583/3 przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Organ przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 29 ust. 3 p.w., ponieważ nie ustalono, że doszło do zmiany stosunków wodnych, które szkodliwie wpływałyby na grunty sąsiednie. Organ wskazał również, że prowadzone postępowanie administracyjne nie wykazało, aby nastąpiła zmiana stosunków wodnych na terenie wspomnianych działek, które negatywnie oddziaływałyby na obszar działek nr 6580 i 6579/1. Podkreślił także, że szkody występujące na terenie ww. działek, jakie wyrządziła woda spływająca z góry, z terenów położonych powyżej, polegające na zalaniu budynku gospodarczego, dwóch silników elektrycznych (pismo z dnia 14 sierpnia 2014 r.) oraz naniesieniu kamieni, gruzu i słomy pościerniskowej na podwórko miały miejsce po nawalnym opadzie deszczu.

Organ podał, że art. 29 p.w. nie rozciąga pojęcia "szkód powstałych na gruncie" na budynki, budowle lub inne urządzenia. Stąd nie jest możliwym przyjęcie, że szkody powstałe w budynkach skarżącej mogą być uznane za szkody na gruncie.

Zdaniem organu I instancji, powodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organowi podstawę do zastosowania przepisu art. 29 ust. 3 p.w., to takie działania właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie, związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Innymi słowy, aby nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom musi zostać wykazane, iż doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Organ wskazał, że mając na uwadze wyżej podany stan prawny, stan faktyczny, opinię biegłego oraz jej wnioski, której uznaje za prawidłowe, jasne i logiczne, przeprowadzone w sposób kompleksowy, orzekł o odmowie uregulowania stosunków wodnych na działkach nr 4410/1, 6585, 6586/1, 6586/2, 6587, 6583/3, 6582, 6584/1, 6580 i 6579/1 położonych w miejscowości [...].

We wniesionym odwołaniu skarżąca, działająca za pośrednictwem pełnomocnika – SP, wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Skarżąca wskazała, że jej wniosek z dnia 2 sierpnia 2013 r. dotyczył działek nr 6584/1 (droga), 6582 (działka rolna), 6585 (działka rolna), 6583/3 (działka rolna). Ponadto we wniosku podniosła, że na działce nr 6584/1 właściciel zaniedbał konserwowania rowów i tym samym dopuścił się do zamulenia pierwszego przepustu (licząc od drogi gminnej zlokalizowanej na działce nr 4410), nie zezwalając także na konserwowanie rowów ani udrożnienia przedmiotowego przepustu. Zdaniem skarżącej, wyżej wymienione zmiany spowodowały to, że woda opadowa z działek o nr 4410, 6585, 6584/1, 6586/1, 6586/2, 6587, 6583/3, o łącznej powierzchni ponad 1 ha, nawet przy średnich opadach wynoszących 10 mm/m2, spływa w kierunku zabudowanej posesji skarżącej, wywołując tym samym u osób zamieszkałych tą posesję strach przed każdą większą ulewą, albowiem dochodzi do zalewania domu mieszkalnego i budynków gospodarczych. O fakcie tym niewątpliwie świadczą dokumenty w postaci zdjęć oraz dokumentacja z Zakładu Ubezpieczeń TUW z lat 1999, 2009 i 2014r.

Skarżąca wskazała, że pierwotnie woda opadowa spływająca z ww. działek była rozbita na trzy następujące części: 1) wody opadowe spływały przekopem, a od 1985 r. przepustem betonowym (obecnie nieczynny zamulony), pierwszym licząc od drogi gminnej zlokalizowanej na działce nr 4410; 2) część wody opadowej spływała przekopem, a od 1985 r. przepustem betonowym znajdującym się w granicy działek 6584/1 i 6584/2; 3) część wody opadowej spływająca z działki zabudowanej (dach stodoły i szopy skierowane są bezpośrednio na zabudowaną posesję odwołującej się) spływa w kierunku południowym rowem znajdującym się na posesji skarżącej, ciągnącym się wzdłuż skarpy zawyżonej działki nr 6585, obok słupa elektrycznego, ogrodu z kwiatami i domu mieszkalnego znajdującego się ok. 4,5 m od przedmiotowego rowu.

Skarżąca podniosła, że ostatnia rozprawa z udziałem biegłego była prowadzona "w postaci monologu", gdyż biegły nie pozwolił na swobodne wypowiedzi jej pełnomocnikowi. W jej ocenie pełnomocnik chciał wyjaśnić kwestię istnienia rowku pomiędzy częścią zabudowaną działki nr 6585 a działkami nr 6584/2 i 6579/1, jednak nie zostało to mu umożliwione, podczas gdy w zaskarżonej decyzji wskazano, że "oferowane przez strony dowody nie przyczyniają się do wyjaśnienia stanu faktycznego np. istnienia rowku pomiędzy częścią zabudowaną działki nr 6585 a działką nr 6584/2, 6579/1 (brak potwierdzenia tego faktu przez pełnomocnika czy też właścicielki działki nr ew. 6585 BS)". Zdaniem skarżącej w sytuacji, gdy o istnieniu rowku świadczą nieudolnie wykonane zdjęcia biegłego o nr 5 i 20, powstaje pytanie, dlaczego organ I instancji nie zauważył tego rowu, który zawsze istniał i który do chwili obecnej istnieje, nie umożliwiając pełnomocnikowi wyjaśnienie tej kwestii.

Odnosząc się do treści zaskarżonej decyzji, zdaniem skarżącej organ dopuścił się przynajmniej czterech istotnych błędów w dobieraniu zdjęć wykonanych przez biegłego do sformułowanej treści decyzji. Zdaniem skarżącej zdjęcia te w ewidentny sposób "fałszują prawdę obiektywną" i na tej podstawie formułowane są fałszywe wnioski, które miały wpływ na treść zaskarżonej decyzji.

Skarżąca podniosła, że organ I instancji wprawdzie zgromadził ogromną ilość dokumentów, jednakże nie zweryfikował ich dostatecznie, niemniej zgromadził również dużo dokumentów, które nie są związane ze sprawą i nie mają istotnego znaczenia, np. zdjęcia wykonane przez biegłego, które w ogóle nie dotyczą przedmiotu sprawy. Organ nie starał się poznać prawdy obiektywnej, zweryfikowanej na podstawie dokumentów, np. pisemnych zeznań świadków, ustosunkowania się do operatu wodno-prawnego wykonanego przez biegłego Sadu Okręgowego w [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że istotą postępowania toczącego się w oparciu o dyspozycję art. 29 ustawy p.w. jest ustalenie, czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie oraz czy zmiana ta wywołuje szkody na gruntach sąsiednich, a w związku z tym, czy konieczne jest nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego albo wykonanie właściwych urządzeń zapobiegających szkodom. Natomiast efektem ustalenia, iż wystąpiły przesłanki określone powyżej może być wydanie przez właściwy organ decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Wydanie decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego stanu wody, czy też wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom jest możliwe jedynie w przypadku kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: stwierdzenia wystąpienia zmiany stanu wody na gruntach, ustalenia że spowodował to właściciel gruntu sąsiedniego oraz istnienia szkodliwego wpływu tej zmiany na grunty sąsiednie. Na gruncie cytowanej normy art. 29 ust. 3 p.w. niezbędnym jest dokonanie ustaleń, jaki stan wody na gruncie istniał przed podjęciem określonych działań przez właściciela gruntu, czy wskutek działań właściciela gruntu doszło do jego zmiany i czy zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie.

Organ odwoławczy podał, że analiza przytoczonego powyżej przepisu prowadzi do wniosku, iż ewentualne wydanie przez właściwy organ decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom bezwzględnie wymaga uprzedniego wykazania, że właściciel gruntu istotnie zmienił stan wód na gruncie, a nadto, że zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Podkreślił przy tym, że na gruncie powołanego przepisu organy nie są bynajmniej zobligowane do ustalania i poszukiwania wszelkich powodów ujemnego dla danej strony spływu wód, lecz tylko powinny zbadać, czy pomiędzy konkretnym działaniem właściciela jednej nieruchomości istnieje związek przyczynowo-skutkowy wyrażający się w negatywnej zmianie stanu wód na innych gruntach. Tylko bowiem w takim przypadku zasadne jest nakazanie takiemu właścicieli wykonania określonych prac.

Zdaniem Kolegium w opisywanej sprawie mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności opinię biegłego, należy uznać za prawidłową odmowę uregulowania stosunków wodnych poprzez wydanie decyzji nakazującej właścicielom gruntu nr ew. 4410/1, 6585, 6586/1, 6586/2, 6587, 6583/3, 6582, 6584/1, 6580 i 6579/1 położonych w miejscowości [...] przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Nie wykazano bowiem, aby na ww. działkach poczynione zostały zmiany, które negatywnie oddziaływałyby na działki nr 6580 i 6579/1 będące własnością skarżącej.

Organ wskazał, że przepis art. 29 ust. 3 ustawy p.w. nie obliguje organu administracji publicznej do badania wszelkich przyczyn negatywnego "spływu wód" na teren nieruchomości sąsiedniej, lecz zobowiązuje organy do zbadania, czy "spływ ten" pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z działaniem konkretnego właściciela innej działki. Taki związek nie został tymczasem wykazany w opisywanej sprawie, wobec czego nie zaistniały też podstawy do zastosowania ww. regulacji. Natomiast decyzja organu I instancji o odmowie uregulowania stosunków wodnych znajduje pełne pokrycie w twierdzeniach biegłego, który w obszernej analizie, poprzedzonej oględzinami przedmiotowych nieruchomości, wykazał brak podstaw do uznania za zasadne wydanie decyzji o uregulowaniu stosunków wodnych na przedmiotowych działkach.

Organ odwoławczy podał, że nie podziela zarzutu, jakoby organ I instancji nie dokonał właściwej oceny materiału dowodowego. W sprawach z zakresu stosunków wodnych zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej czy melioracji nie stanową dowodu mogącego podważać ocenę zmiany stosunków wodnych przeprowadzoną przez osobę o wiadomościach specjalnych. Reasumując powyższe rozważania zdaniem Kolegium należało stwierdzić, że wystąpiły wszystkie przesłanki do wydania decyzji odmownej. W ocenie organu materiał dowodowy, w oparciu o który ustalony został stan faktyczny sprawy, jest kompletny i wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika – SP, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez:

– oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnym i nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym, co miało istotny wpływ na prawidłowość wydanego orzeczenia;

– wydanie rozstrzygnięcia wyłącznie w oparciu o sporządzoną opinię biegłego, która to opinia jawi się jako sprzeczna, niespójna, zawierająca oczywiste błędy i omyłki (takie jak chociażby nieprawidłowe opisy fotografii wykonanych przez biegłego, ukazujące zupełnie inne miejsca, aniżeli podawane przez biegłego w opinii), co w konsekwencji skutkowało tym, że rzeczona opinia nie odzwierciedla rzeczywistego stanu faktycznego, co było kwestionowane przez skarżącą we wnoszonych do tej opinii pisemnych zarzutach;

– wydanie rozstrzygnięcia wyłącznie w oparciu o opinię biegłego, w sytuacji, w której z uwagi na zarzuty do opinii biegłego zasadnym było rozważenie powołania dowodu z opinii wydanej przez innego biegłego, czy tez rozważenia przesłuchania biegłego z udziałem strony, co zapewniłoby skarżącemu zadawanie pytań, wyjaśnianie kwestii spornych czy też wypowiadania się do zebranych dowodów;

– pominięcie wskazanych przez skarżącą dowodów w postaci dokumentacji fotograficznej wykonanej w dniu 11 sierpnia 2014 r., dotyczących sposobu spływu wody w kierunku posesji skarżącej, podejmowania przez nią kroków mających na celu zabezpieczenie jej przed zalaniem oraz szkód wyrządzonych przez zalanie pomieszczeń gospodarczych;

– niedokonanie ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy a jedynie dokonanie kontroli decyzji I instancji.

2. art. 29 ustawy p.w. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że w opisywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających uregulowanie stosunków wodnych w sposób wskazany przez skarżącego, w sytuacji gdy w sprawie wystąpiły zmiany stanu wody na gruntach, na skutek działań właścicieli gruntów sąsiednich, co ma szkodliwy wpływ na grunty strony skarżącej.

W uzasadnieniu skargi J. [...] podniosła, że wniosła ona o uregulowanie stosunków wodnych na działkach nr 6584/1 (droga), 6582 (działka rolna), 6585 (działka rolna) i 6583/3 (działka rolna). Skarżąca zarzuciła, że organ oparł w całości rozstrzygnięcie na opinii biegłego, mimo, że opinia ta zawierała błędy i była niespójna. O fakcie tym zdaniem skarżącej świadczą chociażby ewidentne błędy biegłego takie jak nieprawidłowe opisy miejsc, które zostały odzwierciedlone wykonanymi prze biegłego fotografiami, a które to zdjęcia w żaden sposób nie ukazują rzeczywistego stany faktycznego, ani tez nie dotyczą wskazywanych przez biegło miejsc.

Zdaniem skarżącej istotnym jest fakt, że kwestionowała ona opinię biegłego, wnosiła do niej zarzuty, jednakże biegły w żaden konkretny sposób nie ustosunkował się do jej zarzutów, ani tym bardziej do istniejących błędów w tejże opinii. Wręcz przeciwnie - biegły w odpowiedzi zarzucił skarżącej polemikę z jego twierdzeniami zawartymi w pisemnej opinii, a nadto rzekomą manipulację ze strony skarżącej. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz zarzuty i nieprawidłowości odnośnie do opinii sporządzonej przez biegłego, organy w żaden sposób nie dążyły do tego, aby przedmiotowe nieścisłości oraz sprzeczności zostały wyjaśnione. W ocenie skarżącej organy tym samym nie dążyły do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a nadto nie dążyły do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego.

Skarżąca podniosła, że w sytuacji, w której strona kwestionuje opinię biegłego i nie zgadza się z twierdzeniami tam zawartymi, a ponadto podnosi szereg zarzutów, względem których brak ze strony biegłego konkretnego ustosunkowania się, należy rozważyć potrzebę powołania innego biegłego w sprawie. Ponadto w opisywanej sprawie należałoby również rozważyć kwestię przesłuchania biegłego z udziałem strony, co umożliwiałoby stronie zadawanie pytań biegłemu, składanie wyjaśnień oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Mimo istnienia szeregu wątpliwości oraz zarzutów kierowanych pod adresem opinii organ wydając rozstrzygniecie poprzestał jedynie na przedmiotowej opinii, w sytuacji, gdy możliwość zwrócenia się organu administracji do biegłego nie oznacza bezkrytycznego przyjęcia przez organ ustaleń biegłego za własne. Sporządzona opinia winna być wszak spójna i wskazywać na przeprowadzony proces wyciągania wniosków. Omawiany środek dowodowy nie może zawierać niejasności, pomyłek, braków, a w tym zakresie organ ma nie tylko prawo ale i obowiązek zbadania, czy przedłożona mu opinia jest zupełna, logiczna, wiarygodna.

Skarżąca podniosła, że pierwotnie woda gruntowa i opadowa z działki nr 6585 kierowana była do przepustu usytuowanego na drodze nr 6584/1, w granicy działek nr 6582 i nr 6583/3. Obecnie przepust ten jest zamulony, a więc nieczynny. Tym samym woda spływa bezpośrednio na drogę nr 6584/1 tworząc koryto w kierunku zabudowań skarżącej. Istotnym jest, że właścicielem działki na której usytuowany jest ten przepust - WB, nie wyraża zgody na udrożnienie przepustu. Zdaniem skarżącej podobna sytuacja ma miejsce w przypadku działki nr 6585, gdzie pierwotnie woda opadowa i gruntowa spływała po odoranej bruździe znajdującej się na wprost przepustu, co powodowało, iż woda spływała w granicy działek 6580 i 6582. Obecnie brak jest tej odoranej bruzdy i woda spływa na posesję skarżącej z terenu niezabudowanego i z terenu zabudowanego. Kwestia ta nie znajduje odzwierciedlenia w opinii biegłego, który w swej opinii na str. 31 wskazuje, że taka bruzda istnieje. Biegły wskazuje na istnienie tejże bruzdy, mimo, że błędnie podaje miejsce jej wykonania (wskazuje miejsce wzdłuż ogrodzenia, płotu), co jawi się jako sprzeczne, gdyż woda musiałaby wtedy płynąć ku górze. Zauważyć jednak należy, na co już wskazywano, że brak jest nawet odoranej bruzdy wzdłuż ogrodzenia.

Skarżąca podała, że mając na uwadze powyższe, w szczególności położenie nieruchomości skarżącej, cała woda opadowa i gruntowa spływa na jej posesję, co powoduje zalewanie jej i wyrządzanie szkód. Zaskarżona decyzja jest zatem krzywdząca dla skarżącej. Końcowo skarżąca podniosła, że oględziny z udziałem biegłego miały miejsce w maju i nie uwzględniały stanu rzeczywistego jaki występuje podczas nawet niewielkich opadów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej odrzucenie, jako wniesioną z uchybieniem terminu.

Sąd uznał, że skarga została wniesiona z ustawowym terminie, albowiem skarga wadliwie wniesiona bezpośrednio do WSA w Rzeszowie została przez ten Sąd nadana na adres skarżonego organu w ostatnim dniu powyższego terminu (13 stycznia 2016 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

W niniejszej sprawie skarga podlega uwzględnieniu, albowiem Sąd dokonując z urzędu na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a - w granicach sprawy, której dotyczy skarga oraz nie będąc związany granicami skargi, w tym podniesionymi zarzutami –legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz – rozszerzając na podstawie art. 135 p.p.s.a. granice rozpoznania i orzekania – także decyzji organu pierwszej instancji stwierdził, że podlegające weryfikacji decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, którego rodzaj oraz stopień uzasadniają ingerencję judykacyjną w moc obowiązującą powyższych decyzji. W sprawie stwierdzono naruszenia prawa procesowego, które co najmniej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe naruszenia pozostają w związku z naruszeniem prawa materialnego poprzez częściowo błędną wykładnię i zastosowanie przepisu art. 29 ust. 3 p.w.

Po pierwsze, stwierdzono, że organy orzekające w sprawie błędnie odczytały zakres wniosku skarżącej o uregulowanie stosunków wodnych. Wniosek z dnia 2 sierpnia 2013 roku obejmował jedynie działki nr 6585, nr 6582 i 6584/1 oraz nr 6583/3, podczas gdy zakresem przedmiotowym postępowania objęto również działki nr 6580 i 6579/1. W sprawach o uregulowanie stosunków wodnych zakres wniosku wyznacza zasadniczo granice sprawy i nie ma możliwości swobodnego rozszerzenia jej zakresu przedmiotowego na nieruchomości niewskazane w treści wniosku. Organy są zatem związane zakresem wniosku i nie mogą swobodnie modyfikować jego treści.

Po drugie, ustalenia faktyczne w sprawie, zebrany materiał procesowy oraz ocena prawna organów na tle treści art. 29 ust. 3 p.w. są niepełne i niespójne.

Prawidłowe zastosowanie przepisu art. 29 ust. 3 p.w. wymaga poczynienia jednoznacznych, pełnych i wnikliwych ustaleń w zakresie następujących przesłanek: 1) zachowań (działań lub zaniechań) właścicieli nieruchomości objętych postępowaniem, które spowodowały zmianę stosunków wodnych na gruntach sąsiednich; 2) sposobu i zakresu zmiany stosunków wodnych; 3) wystąpienia szkody na gruntach sąsiednich; 4) związku przyczynowego pomiędzy zachowaniami naruszającymi stosunki wodne a powstałą szkodą.

W sprawie będącej przedmiotem skargi organy orzekające w sprawie nie dokonały prawidłowych (pełnych, wyczerpujących i jednoznacznych) ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich wyżej wymienionych przesłanek, a więc okoliczności istotnych z punktu widzenia treści art. 29 ust. 3 p.w. Ponadto organy nie wykorzystały wszystkich możliwości w zakresie poszukiwania dowodów, które pozwoliłyby na poczynienie pewnych i jednoznacznych ustaleń. W konsekwencji również ocena materiału dowodowego w sprawie okazała się niepełna.

Z treści decyzji organu pierwszej instancji (zaakceptowanej przez organ odwoławczy) wynikają stwierdzenia, które nie mogą być zaakceptowane z punktu widzenia przepisów prawa procesowego, stanowiąc dowód naruszenia reguł prawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśniającego. Przede wszystkim organy nie mogły poprzestać na ogólnikowym stwierdzeniach, że "ustalenie stanu faktycznego utrudnia fakt istnienia konfliktu sąsiedzkiego oraz brak udziału wszystkich stron postępowania podczas przeprowadzanych czynności dowodowych", a "oferowane przez strony dowody nie przyczyniają się do wyjaśnienia stanu faktycznego". W tym zakresie bowiem nie tylko istniała dodatkowa możliwość przesłuchania (także w drodze konfrontacji ich stanowisk) stron postępowania (art. 86 k.p.a.), lecz także dokonania pełnej oceny na podstawie już dostępnego materiału dowodowego (np. w drodze wnioskowań lub domniemań faktycznych), także z uwzględnieniem prawidłowo sporządzonej opinii biegłego (o czym poniżej). Sąd stwierdził również, że nie zostały prawidłowo wyjaśnione i rozważone twierdzenia i argumenty podane przez stronę skarżącą (m.in. dotyczące tego, że na działce nr 6584/1 właściciel zaniedbał konserwowania rowów i tym samym dopuścił się do zamulenia przepustu, "nie zezwalając także na konserwowanie rowów ani udrożnienia przedmiotowego przepustu"). Podnoszone przez strony sporne kwestie związane z istnieniem przesłanek określonych w art. 29 ust. 3 p.w. (w tym działań lub zaniechań naruszających stosunki wodne) muszą być wyjaśnione w sposób wnikliwy i przekonujący – tak, aby strony miały przeświadczenie, że ich twierdzenia i stanowiska nie zostały zignorowane lub poddane jedynie pozornemu rozważeniu.

Powyższe uchybienia procesowe znalazły odzwierciedlenie w niespójnych i niepełnych ustaleniach faktycznych. Organy w ślad za biegłym przyjęły z jednej strony, że w sprawie "doszło wielokrotnie do zmiany stosunków wodnych" (s. 41 i n. opinii hydrologicznej; s. 8 decyzji organu I instancji), z drugiej zaś uznały, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 29 ust. 3 p.w., ponieważ nie ustalono, że doszło do zmiany stosunków wodnych, które szkodliwie wpływałyby na grunty sąsiednie. Organ pierwszej instancji wskazał również, że prowadzone postępowanie administracyjne nie wykazało, aby nastąpiła zmiana stosunków wodnych na terenie wspomnianych działek, które negatywnie oddziaływałyby na obszar działek nr 6580 i 6579/1. Jednocześnie tenże organ uznał, że szkody wyrządzone przez "wodę spływającą z góry, z terenów położonych powyżej, polegające na zalaniu budynku gospodarczego" i innych urządzeń i mające miejsce "po nawalnym opadzie deszczu" są związane "tylko i wyłącznie z jednostkowym wydarzeniem" (s. 10 decyzji organu I instancji).

Powyższe ustalenia zostały dokonane w sposób nieodpowiadający zasadom prawidłowego wyjaśniania i rozważania stanu faktycznego sprawy. Organy opierając się na opinii biegłego nie wykazały w sposób jednoznaczny, które zachowania skarżącej oraz właścicieli sąsiednich nieruchomości objętych zakresem postępowania doprowadziły albo nie doprowadziły do zmiany stosunków wodnych i czy te zmiany spowodowały szkodliwe odziaływanie na nieruchomość skarżącej.

Ze względu na niejednoznaczne i niepełne wnioski wynikające z opinii biegłego konieczne jest rozważenie uzupełnienia powyższej opinii albo powołanie nowego biegłego z zakresu hydrologii lub hydrogeologii. Nie spełniają bowiem warunków prawidłowości zaakceptowane przez organy wnioski biegłego, które opierają się jedynie na przypuszczeniach lub dywagacjach, a nie na poczynionych przez organy wiarygodnych i pełnych ustaleniach co do faktów (zob. s 39-45 opinii: np. "wydaje się, że również w tym czasie powstała skarpa biegnąca wzdłuż wschodniej krawędzi tej drogi i rozdzielająca tę drogę od działki nr 6585, co spowodowało, że "przekierowany" został strumień wody dotychczas spływający z tej działki na zachód i woda zaczęła spływać w kierunku południowym"; "Ponieważ jak się wydaje wówczas właściciele działek stanowiących obecnie własność skarżącej nie protestowali przeciwko wykonaniu tego płotu, (...)"; "Ponieważ jak się wydaje ówcześni właściciele działek stanowiących obecnie własność skarżącej nie protestowali przeciwko wykonaniu tych rowów (...)"; "Do następnej zmiany stosunków wodnych doprowadził WB poprzez wykonanie jak się wydaje w 2014 r. na jego działce rowu odwadniającego, biegnącego w odległości kilku metrów od południowej ściany murowanego budynku mieszkalnego, którego wylot zlokalizowany jest w strumyku przebiegającym przez teren jego działki"). Nie mogą być również zaakceptowane ustalenia warunkowe lub niejednoznaczne (np. "nie uznaje prac rolniczych związanych z uprawą roli w części niezabudowanej działki nr 6585 za zmianę stosunków wodnych pod warunkiem, że bruzda odcinająca dwie różne uprawy nie będzie wyprowadzona poprzez skarpę na drogę dojazdową na działce nr 6584/1 i woda nie będzie spływać na drogę dojazdową") lub nieokreślające zasadniczych okoliczności co do podmiotu i czasu zachowania wpływającego na stosunki wodne (np. "Drugi przepust wykonany w poprzek drogi dojazdowej na działce nr 6584/1 na wysokości północnego odcinka płotu na działce nr 6585 powoduje szkody dla zaniżonej części działki stanowiącej obecnie własność skarżącej").

W świetle powyższych uwag należało stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1, 80, 86 i 107 § 3 k.p.a., które co najmniej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Po trzecie, organy uchyliły się od krytycznego rozważenia i oceny merytorycznej opinii hydrologicznej biegłego, powtarzając jego ustalenia i wnioski. Biegły nie tylko nie dysponował pełnym materiałem dowodowym (co potwierdzają warunkowe lub niejednoznaczne wnioski), ale dodatkowo w pewnym zakresie formułował ustalenia faktyczne we własnym zakresie, zamiast ograniczyć do fachowej (specjalistycznej) oceny już ustalonego stanu faktycznego. Ponadto biegły formułując pewne twierdzenia o charakterze oceny prawnej wkroczył w kompetencje organów orzekających w sprawie, co jest niedopuszczalne. Przede wszystkim biegły nie był uprawniony do ferowania oceny, że określona zmiana stosunków wodnych "ukształtowała nowe obowiązujące dla stron stosunki wodne" ("Ponieważ jak się przypuszcza odbyło się to przynajmniej za wiedzą poprzednich właścicieli tych działek (a przynajmniej wówczas właściciele tych działek nie protestowali przeciwko wykonaniu tej drogi), to zmiana ta ukształtowała nowe obowiązujące dla stron stosunki wodne, w tym dla skarżącej"; "Ponieważ jak się wydaje wówczas właściciele działek stanowiących obecnie własność skarżącej nie protestowali przeciwko wykonaniu tego płotu, to zmiana ta ukształtowała nowe obowiązujące dla stron stosunki wodne"; "Ponieważ jak się wydaje ówcześni właściciele działek stanowiących obecnie własność skarżącej nie protestowali przeciwko wykonaniu tych rowów, to zmiana ta ukształtowała nowe obowiązujące dla stron stosunki wodne"). Tego rodzaju ocena nie może być formułowana przez biegłego, niezależnie od tego, że jest ona błędna, gdyż obowiązujące przepisy prawa wodnego nie znają pojęć "związania powstałymi stosunkami wodnymi" lub "stabilizacji stosunków wodnych", które wyłączałyby możliwość żądania uregulowania tych stosunków na podstawie art. 29 ust. 3 p.w. Organy nie kwestionując tego rodzaju wniosków biegłego i przejmując jego stanowisko naruszyły przepis art. 29 ust. 3 p.w. w zw. z art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a.

Na marginesie Sąd zwraca uwagę na fakt, że postępowanie wszczęte na podstawie wniosku SP z dnia 17 maja 2005 r. i zakończone ostateczną decyzją z uwagi na zmianę kręgu podmiotowego stron w sprawie będącej przedmiotem skargi może mieć znaczenie jedynie pomocnicze dla dalszych ustaleń. Również umowa z dnia 21 kwietnia 1997 r. w sprawie ustalenia "miejsc odpływu wody z rowów drogi nr 6584" zawarta przez JG, WB i SP wymaga jedynie uwzględnienia w zakresie uzupełnienia stanu faktycznego sprawy. Nie przesądza jednak ona (sama w sobie) o jakiejkolwiek "wiążącej stabilizacji stosunków wodnych" w sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi.

Po czwarte, błędna okazała się wykładnia przepisu 29 ust. 3 p.w. w zakresie, w jakim przyjmuje, że szkody związane z naruszeniem stosunków wodnych mogą powstać jedynie na samym gruncie, a nie także w budynkach lub urządzeniach na tym gruncie usytuowanych.

Po piąte, organ odwoławczy naruszył przepisy art. 15, 104 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania i orzekania w sprawie jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Jest to oczywiście niezgodne z zasadą merytorycznego charakteru administracyjnego toku instancji, zgodnie z którą organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga sprawę – będącą przedmiotem zaskarżonej decyzji – w jej całokształcie i zasadniczo co do istoty. Ograniczenie się przez organ odwoławczy tylko do kontroli zaskarżonej decyzji bez dokonania ponownej oceny prawnej całej sprawy przesądza o naruszeniu powyższej zasady. Niezależnie od tego stwierdzono, że organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania.

Po szóste, organy orzekające ponownie w sprawie powinny zważyć, że również w sprawach o uregulowanie stosunków wodnych obowiązuje zasada aktualności orzekania w zakresie stanu faktycznego sprawy. Zasada ta nakazuje uwzględniać wszelkie zmiany w stanie faktycznym w okresie przed wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę. Jest to istotne w sprawie będącej przedmiotem skargi także z tego powodu, że skarżąca podniosła zarzut brak wykonania badań gruntowo-hydrologicznych w okresie zwiększonych opadów. Konieczne jest zatem uzupełnienie materiału dowodowego oraz ustaleń faktycznych również w tym zakresie, z uwzględnieniem aktualnego stanu stosunków wodnych na gruncie.

Ponownie rozpoznając sprawę właściwe organy uwzględnią sformułowaną wyżej ocenę prawną oraz wskazania co do konieczności uzupełnienia ustaleń faktycznych oraz rozważań prawnych (art. 153 p.p.s.a.). W szczególności organy podejmą działania w kierunku uzupełnienia materiału dowodowego, w tym zakresie przeprowadzenia dodatkowych dowodów z zeznań świadków lub przesłuchania stron na okoliczności związane ze zachowaniami, które doprowadziły do zmiany stosunków wodnych (w tym co do osób i czasu ich zaistnienia), oraz uzupełnienia opinii biegłego lub powołania nowego biegłego.

Mając na względzie powyższe argumenty, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.