Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1084/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.36 ust.3
journal: Dz.U. 1999 nr 15 poz 139
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity.
article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Asesor WSA Wiesława Achrymowicz, Protokolant Ref.staż Małgorzata Poniatowska Furmaga, po rozpoznaniu w dniu 07 września 2004 sprawy ze skargi B. K.-D. i I. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: jednorazowej opłaty planistycznej z tyt. wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. (Nr [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 1999r. – Nr 15, poz. 139 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania B.K.D i I.D. od decyzji z dnia [...]kwietnia 2003 r. Nr [...] ustalającej jednorazową opłatę planistyczną w wysokości 9.520 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości związanego z uchwaleniem zmian w planie zagospodarowania przestrzennego, położonej w D. oznaczonej w ewidencji gruntów Nr [...] o pow. 1509 m2 i [...] o pow. 1513 m2 – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu stwierdziło, że organ I instancji ustalił jednorazową opłatę planistyczną w kwocie 9.520 zł w związku ze zbyciem przez strony skarżące przedmiotowych nieruchomości tj. działek Nr [...] i Nr [...] zlokalizowanych w D. Następnie, organ II instancji, rozpatrując odwołanie skarżących podkreślił, że art. 36 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym stanowiącego formę tzw. renty planistycznej sprowadza się do konieczności uiszczenia przez byłego właściciela opłaty w przypadku wystąpienia łącznego dwu przesłanek. Po pierwsze, zmiany wartości nieruchomości w następstwie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiany. Po drugie, zbycia tej nieruchomości przed upływem 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana, stały się obowiązujące. Ponadto , podkreślił organ II instancji art. 36 ust. 14 tejże ustawy stanowi, że zasady określania wartości nieruchomości oraz osoby uprawnione do określania tej wartości regulują przepisy o gospodarce nieruchomościami. Dlatego też, zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o operat szacunkowy wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego mgr inż. A.S. z dnia [...] lutego 2003r., w którym rzeczoznawca majątkowy ustaliła wzrost wartości nieruchomości gruntowej działki Nr [...] na kwotę 23 800,00 zł , a działki Nr [...] na kwotę 23 800,00 zł, ponieważ wartość przedmiotowej nieruchomości przeznaczonej w poprzednim planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Nr XXII/66/88 Gminnej Rady Narodowej z dnia 3 lutego 1988r. (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego Nr 5, poz. 93) pod uprawy rolne i ogrodnicze wynosiła 7 600,00 zł każda działka. Natomiast uchwałą Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2000r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy J. przedmiotowa nieruchomość znalazła się w obszarze o symbolu MR mieszkalnictwo rolnicze co oznacza wg szacunku rzeczoznawcy majątkowego, że osiągnęła wartość 31 400,00 zł działka. Zatem kwota wzrostu wartości wynosi łącznie 47 600,00 zł (23 800,00 zł x 2).

Z tych względów organ II instancji stwierdził, że w tej sprawie wystąpiły okoliczności do wydania przedmiotowej decyzji ustalającej opłatę planistyczną. Wynika to z tego, że wystąpiły następujące przesłanki. Po pierwsze, nieruchomość została sprzedana w dniu 12 września 2002 r.

Po drugie, uchwała Nr [...] z dnia [...] grudnia 2000r. Rada Gminy w § 12 ustanawia opłatę planistyczną w stawce 20% wzrostu wartości nieruchomości będącego skutkiem wejścia w życie w/w zmiany planu – dla terenów mieszkalnictwa rolniczego, jednorodzinnego i wielorodzinnego.

Po trzecie, wzrost wartości stwierdził w odpowiednim trybie rzeczoznawca majątkowy ustalając go na dzień zbycia tj. 12 września 2002r.

Po czwarte , opłata ustalona została przez organ przed upływem 5 lat od dnia, w którym zmiana miejscowego planu stała się obowiązująca.

Po piąte, przed zmianą miejscowego planu zagospodarowania przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w obszarze C4RP (uprawy rolne i ogrodnicze), zaś po jego zmianie w obszarze MR (mieszkalnictwo rolnicze), co oznacza, że nastąpiła istotna zmiana jakościowa, która spowodowała wzrost wartości nieruchomości.

Z powyższych względów nastąpiło w tej sprawie spełnienie przesłanek wymaganych art. 36 ust. 3, ust. 9, ust. 14 cyt. ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, podkreślił organ odwoławczy. Ponadto dodał, że przedmiotowa opłata planistyczna dotyczy wzrostu wartości w związku z uchwaleniem zmian planu miejscowego wprowadzających w miejsce upraw polowych obszary mieszkalnictwa rolniczego. Dlatego też nie wynika w żadnym stopniu z powołanych w odwołaniu inwestycji tj. wodociągu, gazociągu, położenia asfaltu, linii telefonicznej, które jak przyznają strony wykonane były na wiele lat przed uchwaleniem zmian planu, stwierdził organ II instancji.

W skardze do sądu skarżący wystąpili o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji.

W treści skargi podnieśli następujące podstawowe zarzuty.

Po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów art. 2 § 1 pkt 1, art. 3 pkt 3 lit. c i art.. 13 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w związku z art. 3 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003 r. (Dz.U. z 1998r. Nr 150, poz. 983 ze zm.) oraz w związku z przepisami działu IV ustawy z dnia 26 listopada 1998r. (t.j. – Dz.U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie, czyli nieuwzględnienie tej istotnej okoliczności, iż opłata z art. 36 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym, stanowi dochód budżetu gminy i jest należnością publicznoprawną, a wójt jako organ zobowiązany do jej pobierania jest organem podatkowym.

Po drugie, naruszenia prawa materialnego, tj. art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez uznanie, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki pozwalające na ustalenie opłaty planistycznej we wskazanej w decyzji wysokości, w sytuacji gdy wzrost obiektywnej wartości nieruchomości nie był spowodowany zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w gminie J. Wynika to z tego, że na wartość nieruchomości będących przedmiotem postępowania wpłynęły czynniki istniejące już w dniu uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego, co oznacza, że pomiędzy zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a wzrostem wartości obiektywnej – rynkowej wartości nieruchomości nie ma bezpośredniego związku przyczynowego, wymaganego przez przepis ustawy, podkreśliła strona skarżąca.

Po trzecie, zdaniem skarżących nastąpiło rażące naruszenie prawa procesowego, poprzez niezastosowanie w postępowaniu przed organem I i II instancji przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, a w szczególności zasad postępowania podatkowego określonych w art. 121, art. 123, art. 190 i art. 200 Ordynacji podatkowej. Spowodowało to uniemożliwienie skarżącym czynnego udziału w postępowaniu przed organem I i II instancji, we wszystkich czynnościach mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym uchybieniem obowiązkowi zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu, obowiązkowi udzielenia niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania i przysługujących stronie uprawnieniach. Ponadto spowodowało to niemożność zakwestionowania formalnej i merytorycznej poprawności sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, dodała strona skarżąca jak i uchybieniem obowiązkowi wyznaczenia stronie, przed wydaniem decyzji przez organ I i II instancji, siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego i przeprowadzonego materiału dowodowego (vide: art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej).

Po czwarte, naruszenia prawa procesowego, tj. przepisów art. 187 § 1, art. 122, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, a w szczególności nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, a w szczególności niezbadanie charakteru opłaty uiszczonej przez skarżących w dniu 30 stycznia 1998r. na konto Urzędu Gminy w wysokości 1 400,00 złotych oraz przyczyn braku zaliczenia tejże opłaty na poczet ustalonej przez wójta Gminy "renty planistycznej".

Po piąte, brak wyczerpującego rozpatrzenia i oceny całości materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności brak oceny rzetelności sporządzonego operatu szacunkowego pod kątem celu wyceny, rodzaju i położenia nieruchomości, funkcji wyznaczonej dla niej w planie miejscowym, stopnia wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stanu jej zagospodarowania oraz dostępnych danych o cenach nieruchomości podobnych. W szczególności dotyczy to sytuacji gdy organy są w posiadaniu umów sprzedaży nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomościami w stosunku do których ustalano opłatę planistyczną, które to nieruchomości były zbywane w latach 1999-2000, jako działki przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod uprawy rolne.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269) kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem. W tej sprawie wbrew zarzutom ze skargi skarżona decyzja nie naruszyła zarówno przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego.

Po pierwsze, podstawowy zarzut sformułowany w skardze do sądu, a dotyczący naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego, z tego powodu, że w przedmiotowej sprawie powinno nastąpić naliczenie i wymierzenie przedmiotowej opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w trybie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 936 ze zm.) a nie k.p.a. jest całkowicie chybiony. Dotyczy to także uznania przez stronę skarżącą wójta gminy za organ podatkowy. Sąd podziela w tym zakresie dotychczasową - wiodącą – linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, z której jednoznacznie wynikało, że właściwy organ orzeka w tych sprawach na materialnoprawnej podstawie art. 36 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 15, poz. 139 z 1999 r. ze zm.) oraz w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000r. Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Ponadto powyższa linia orzecznictwa została także potwierdzona w Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2004r. (sygn. akt OSK 520/04). W tym zakresie NSA orzekł, że w sytuacji ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia przez radę gminy zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa . Sąd podziela także stanowisko doktryny w tym zakresie, że nawet wykładnia celowościowa czy systemowa art. 36 cyt. ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie pozwala domniemywać stosowania w tych sprawach przepisów Ordynacji podatkowej – zgodnie z zasadą ustrojową wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP tj. demokratycznego państwa prawnego – jeżeli nie stanowi o tym ustawodawca. Zachodzi to nawet w sytuacji prawnej, w której przedmiotowa opłata stanowi dochód budżetu gminy i posiada publicznoprawny charakter , gdyż nie do każdej należności budżetowej zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że także pozostałe zarzuty ze skargi dotyczące naruszenia przez właściwy organ odpowiednich przepisów Ordynacji podatkowej są chybione. Wynika to z tego również , że wystąpiły w tej sprawie przesłanki z dyspozycji art. 36 ust. 3 , 9 i 14 cyt. ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym do naliczenia i wymierzenia przedmiotowej opłaty. Wystąpiła bowiem zmiana planu miejscowego, która spowodowała wzrost wartości przedmiotowych nieruchomości oznacz. obecnie MR – mieszkalnictwo rolnicze, a przed zmianą planu miejscowego CHRP czyli były to uprawy ogrodnicze i rolnicze.

Po drugie, naliczenie przedmiotowej opłaty nastąpiło w terminie 5 lat od dnia, w którym przedmiotowa zmiana planu miejscowego weszła w życie.

Po trzecie, zbycie przedmiotowych nieruchomości przez skarżących nastąpiło przed upływem 5 lat od dnia wejścia w życie uchwały Rady Gminy o zmianie dotychczas obowiązującego planu miejscowego, czyli zachodził w tym zakresie związek przyczynowy.

Po czwarte, nie nastąpiło naruszenie przez skarżoną decyzję także § 12 uchwały z dnia 12 grudnia 2000r. Rady Gminy dotyczącej stawki 20% odnośnie wzrostu z tej przyczyny wartości nieruchomości.

Po piąte, wyliczenie kwoty wzrostu wartości przedmiotowych działek nastąpiło także w oparciu o prawidłowo opracowany operat szacunkowy przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Zarzut sformułowany w tym zakresie przez stronę skarżącą , jest bowiem także chybiony, ponieważ umowy sprzedaży sąsiednich nieruchomości przedstawione przez stronę skarżącą dotyczą części jej nieruchomości, która została objęta projektem zmiany planu miejscowego i podzielona na poszczególne działki. Oznacza to, że w istocie także sąsiednie działki usytuowane na obszarze objętym projektem zmiany planu miejscowego, miały projektowane nowe przeznaczenie oznacz. symbolem MR – mieszkalnictwo rolnicze.

Dlatego też wyżej wymienione okoliczności prawne i faktyczne świadczą , że zaskarżona decyzja nie naruszyła prawa materialnego jak i prawa procesowego.

Z tych względów , sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.