Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 605/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 13, art. 5 par. 1 pkt 2, art. 64c par. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 9 pkt 3 i 5
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
article: art. 29, art. 156 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2021r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie postanowieniem z "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej , po rozpatrzeniu zażalenia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej również jako: "skarżący", "wierzyciel"), uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z "[...]"i orzekł o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 7,47 zł.

Z przedstawionych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika,

że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne wobec B. i J. D. na podstawie wystawionego przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego tytułu wykonawczego z "[...]", nr "[...]", obejmującego należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 stycznia do 31 marca 2021 r. w łącznej kwocie należności głównej 708 zł. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło 11 maja 2021 r. w wyniku doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności - Bank A zawiadomienia z "[...]" o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem

o zajęciu doręczono zobowiązanym 18 maja 2021 r.

Postanowieniem z "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego, na skutek pisma wierzyciela z 19 maja 2021 r. o wycofaniu z realizacji tytułu wykonawczego w związku z zapłatą w dniu 8 kwietnia 2021 r. egzekwowanej należności, umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako: "u.p.e.a.") Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie zostało zaskarżone.

Następnie postanowieniem z "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 64c § 1, § 3 pkt 2 i § 9 pkt 2 lit. c) oraz art. 64 § 1 i § 2 u.p.e.a., obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 7,57 zł.

W zażaleniu na postanowienie w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, wnosząc o jego uchylenie, przedstawił stanowisko, w świetle którego jednostki Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jako państwowe jednostki budżetowe, nie są obciążane kosztami egzekucyjnymi stosownie do art. 64c § 6 u.p.e.a. Powołano przepisy art. 59 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 266 ze zm.), dalej: "u.u.s.r.". Wskazano,

że ubezpieczenie społeczne rolników, realizowane w ramach Kasy, nadzoruje minister właściwy do spraw rolnictwa i rozwoju wsi. Gwarancją wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych są dotacje budżetowe corocznie określone w ustawie budżetowej. Szczegółowy plan rzeczowo-finansowy Kasy na dany rok budżetowy jest sporządzany w trybie przewidzianym dla opracowywania projektu ustawy budżetowej i przedstawiany do wiadomości ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa i rozwoju wsi oraz ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych w terminie 30 dni od daty ogłoszenia ustawy budżetowej. Wydatki i dochody Kasy są realizowane w znacznej części

z budżetu Państwa. Kasa w ustawie budżetowej na rok 2021 r. (Dz. U. poz. 190) została wymieniona w art. 23 oraz w odpowiednich załącznikach.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z "[...]" uchylił postanowienie organu I instancji w całości i obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 7,47 zł. W uzasadnieniu wskazał, że zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w jego treści. W sentencji postanowienia organ I instancji wskazał, że obciąża wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 7,57 zł, natomiast w uzasadnieniu postanowienia wskazał koszty egzekucyjne w kwocie 7,47 zł, przy czym z akt sprawy wynikało, że prawidłowa kwota kosztów wynosiła 7,47 zł. Organ II instancji powołał brzmienie przepisów art. 64

§ 1-§ 3, art. 64b oraz art. 64c § 1, § 3 i § 6 u.p.e.a. Wskazał, że organ I instancji zasadnie naliczył na podstawie art. 64b § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne z tytułu poniesionego wydatku egzekucyjnego (koszt korespondencji). W niniejszej sprawie zapłata należności, odsetek i kosztów upomnienia nastąpiła w całości 8 kwietnia 2021 r., a więc przed wszczęciem egzekucji administracyjnej w dniu 11 maja 2021 r., a tym samym zgodnie z art. 64 § 3 u.p.e.a. nie powstał obowiązek zapłaty opłaty manipulacyjnej.

Organ odwoławczy nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia zarzutów zażalenia. Odwołując się do art. 9 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 305), dalej: "u.f.p.", stwierdził, że sektor finansów publicznych tworzą m.in. Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez niego fundusze oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Powołał również brzmienie art. 10 i art. 11 u.f.p. Wskazał, że zgodnie z art. 75 u.u.s.r. Kasa prowadzi samodzielną gospodarkę finansową. Stosownie zaś do art. 76 ust. 1 u.u.s.r. tworzy się Fundusz Składkowy Ubezpieczenia Społecznego Rolników, zwany dalej "funduszem składkowym". Fundusz ten jest osobą prawną, funkcje zarządu pełni z urzędu Prezes Kasy pod nadzorem Rady Rolników. Podstawy finansowe ubezpieczenia i działalności Kasy stanowią także fundusze: emerytalno-rentowy, administracyjny oraz prewencji i rehabilitacji, którymi dysponuje Prezes Kasy. Fundusze te są państwowymi funduszami celowymi (art. 76 ust. 2 i 2a u.u.s.r.).

Jak wskazał organ odwoławczy, jednostką budżetową jest jednostka organizacyjna sektora finansów publicznych, która pokrywa swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadza na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego. W formie tej działają m.in. organy administracji rządowej i samorządowej, sądownictwa, wojska, policji, pomocy społecznej, ochrony zdrowia, prokuratury. Objęcie jednostki budżetowej

w całości planem finansowym nazywane jest metodą (formą) finansowania (budżetowania) brutto. Jednostki budżetowe nie mają osobowości prawnej i w obrocie prawnym funkcjonują jako jednostki organizacyjne Skarbu Państwa (statio fisci) lub jednostki samorządu terytorialnego (statio municipi). Jednostki budżetowe odróżnia od innych jednostek sektora finansów publicznych charakter wykonywanych zadań oraz źródła i sposoby finansowania, a także system rozliczeń z właściwym budżetem.

Zdaniem organu, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Nie jest jednostką budżetową ze względu na pozabudżetowy sposób finansowania jej zadań. W świetle przepisów u.f.p. należy uznać ją za inną, niż jednostka budżetowa, nieposiadającą osobowości prawnej jednostkę organizacyjną. Z art. 10 u.f.p. wynika bowiem,

że zamiarem ustawodawcy było wyodrębnienie, w ramach katalogu jednostek sektora finansów publicznych, dwóch ich grup. W odniesieniu do pierwszej grupy (obejmującej jednostki budżetowe, samorządowe zakłady budżetowe, agencje wykonawcze, instytucje gospodarki budżetowej i państwowe fundusze celowe) zasady gospodarki finansowej określone w tej ustawie powinny być stosowane wprost, natomiast wobec drugiej grupy tych jednostek (obejmującej m.in. ZUS i zarządzane przez niego fundusze, KRUS i fundusze zarządzane przez Prezesa KRUS) przepisy u.f.p. powinny być stosowane odpowiednio.

Zdaniem organu, powyższą argumentację wzmacnia treść art. 29 u.f.p.

w powiązaniu z art. 76 u.u.s.r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego finansowana jest zarówno ze składek rolników gromadzonych w ramach funduszu składkowego, jak i z przychodów pochodzących ze środków uzyskiwanych przez państwowe fundusze celowe, w których dotacje budżetowe są jednym ze składników przychodów (art. 78-80 u.u.s.r.). Z kolei, w przypadku funduszu składkowego u.u.s.r. nie przewiduje przekazywania dotacji z budżetu państwa. W razie powstania niedoboru funduszu składkowego, art. 77 ust. 4 u.u.s.r. wskazuje na możliwość zaciągnięcia kredytu bankowego w wysokości niezbędnej do pokrycia niedoboru. Fundusz składkowy nie jest więc funduszem budżetowym, w związku z czym jego roczny plan rzeczowo- finansowy nie jest elementem ustawy budżetowej.

W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na źródła i sposoby finansowania, a także system rozliczeń z budżetem, nie można uznać Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego za jednostkę budżetową w rozumieniu przepisów u.f.p.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji w całości oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwą interpretację

i zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez naruszenie:

a) art. 64c § 6 u.p.e.a., zgodnie z którym państwowe jednostki budżetowe nie są obciążane kosztami egzekucyjnymi, w tym także jednostki organizacyjne Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,

b) art. 9-11 u.f.p., zgodnie z którymi do sektora finansów publicznych należy Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, co potwierdza, że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego od początku swojego istnienia, tj. od 30 lat, nieprzerwanie jest państwową jednostką budżetową,

c) art. 23 ustawy budżetowej na rok 2021 z dnia 20 stycznia 2021r. (Dz. U. poz.190), który wymienia Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jako państwową jednostkę budżetową,

d) błędną interpretację art. 76 u.u.s.r. polegającą na niezrozumieniu specyfiki działania organu rentowego, jakim m.in. jest Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zobowiązana do pobierania składek na ubezpieczenie społeczne od rolników, w tym przypadku składki na ubezpieczenie wypadkowe i gromadzenia składek na osobnym funduszu składkowym, z którego to funduszu, wbrew twierdzeniom organu, środki

w całości są wypłacane dla ubezpieczonych rolników na świadczenia związane

z wypadkami przy pracy rolniczej, nie jest natomiast finansowana Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jako instytucja, która jest całkowicie finansowana

z budżetu państwa z funduszu administracyjnego wymienionego w ustawie budżetowej,

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,

w szczególności poprzez naruszenie:

a) art. 29 w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz.735) poprzez skierowanie postanowienia wobec nieistniejącego podmiotu określonego przez organ jako "Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny

w O.", co powoduje nieważność zaskarżonego postanowienia z mocy prawa.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej skoncentrował się na opisie funduszu składkowego, pomijając, że w ramach Kasy istnieją również o wiele większe fundusze finansowane z budżetu Państwa: emerytalno-rentowy, administracyjny i prewencji. Zdaniem organu, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie jest jednostką budżetową z uwagi na istnienie funduszu składkowego, przy czym organ na potwierdzenie tego stanowiska nie przytoczył żadnego orzeczenia sądowego, czy cytatu z doktryny. Skarżący wskazał, że osoby kierujące

Oddziałem Regionalnym Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przeszłości odpowiadały za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, jako pracownicy jednostki sektora publicznego. W jego ocenie, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego spełnia wszystkie wymogi, aby być uznaną za państwową jednostkę budżetową zgodnie z treścią art. 9 - art. 11 u.f.p. Istotne jest bowiem, że wydatki Kasy jako instytucji są w całości realizowane z budżetu państwa, a dochody przekazywane do Skarbu Państwa. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w ustawie budżetowej na rok 2021 została wymieniona w art. 23 oraz odpowiednich załącznikach. Szczegółowe informacje o środkach pozyskanych z budżetu państwa w poszczególnych poprzednich latach znajdują się na stronie internetowej krus.gov.pl/bip/ w zakładce: "Finanse i majątek".

Strona skarżąca podniosła ponadto, że z nieznanych jej powodów urzędy skarbowe podległe Izbie Administracji Skarbowej odmawiały bezpodstawnie przyjmowania wniosków egzekucyjnych, wymagając, aby były one podpisane:

"z upoważnienia Prezesa KRUS". Tymczasem należy odróżnić decyzje o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników wydawane "z upoważnienia Prezesa KRUS" od postępowania egzekucyjnego w administracji. Zdaniem skarżącego, w niniejszym postępowaniu prawidłowe oznaczenie strony powinno brzmieć: "Skarb Państwa - Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w O. ul. "[...]"", ewentualnie: "Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w O. ul. "[...]"". Zaskarżone postanowienie zostało natomiast wydane wobec nieistniejącego podmiotu, tj. "Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w O.", co powoduje nieważność tego postanowienia z mocy prawa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odwołując się do brzmienia art. 1a pkt 13 i art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., wskazał, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W świetle zaś art. 59 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 2 ust. 2 u.u.s.r. Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego kieruje Prezes, który jest centralnym organem administracji rządowej, podległym ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi, powołanym przez Prezesa Rady Ministrów. Jak wskazał organ odwoławczy, w niniejszej sprawie w tytule wykonawczym jako wierzyciel został wskazany Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W związku z tym postanowienie zostało zaadresowane do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i skierowane na adres właściwego miejscowo Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy wskazać, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U.

z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Przedmiot skargi kwalifikował bowiem sprawę do jednej z kategorii, o której mowa w tym przepisie, tj. gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym,

na które służy zażalenie.

Uwzględniając, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego postanowienia z punktu jego zgodności

z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, w pierwszej kolejności należało odwołać się do przepisu prawa, na gruncie którego powstał spór pomiędzy stronami postępowania sądowego.

Zgodnie z art. 64c § 6 u.p.e.a. w stanie prawnym obowiązującym od 20 lutego 2021 r. organ egzekucyjny działający w ramach państwowej jednostki budżetowej lub będący państwową jednostką budżetową nie obciąża kosztami egzekucyjnymi wierzyciela działającego w ramach państwowej jednostki budżetowej lub będącego państwową jednostką budżetową. Wydatki egzekucyjne poniesione przez organ egzekucyjny, działający w ramach państwowej jednostki budżetowej lub będący państwową jednostką budżetową, są pokrywane z budżetu państwa.

Wyniki wykładni literalnej powyższej normy prawnej są jasne i nie implikują większych wątpliwości interpretacyjnych. Nieobciążanie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi dotyczy takich sytuacji, w których wierzyciel działa w ramach państwowej jednostki budżetowej lub jest państwową jednostką budżetową. Wnioski te potwierdza także wynik wykładni celowościowej opartej na treści uzasadnienia projektu ustawy. Przepis ten został zmieniony na mocy nowelizacji z dnia 4 lipca 2019 r.

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1553). W uzasadnieniu projektu nowelizacji (Sejm VIII kadencji,

nr druku 3379), wskazano, że proponowane w art. 64c § 5 i 6 u.p.e.a. przypadki nieobciążania wierzyciela kosztami egzekucyjnymi dotyczą sytuacji, w których niecelowe byłoby dokonywanie przelewu środków przez wierzyciela na rachunek organu egzekucyjnego. Podkreślono, że pod pojęciem organu egzekucyjnego/wierzyciela "działającego w ramach państwowej jednostki budżetowej" rozumie się jednostki budżetowe w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.f.p., tzn. te jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych nieposiadające osobowości prawnej, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu państwa, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa.

Odwołując się zatem do uregulowań u.f.p., wskazać należy, że w art. 9 unormowano katalog podmiotów tworzących sektor finansów publicznych, przy czym w pkt 3 wymieniono jednostki budżetowe, zaś w pkt 8 wymieniono Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez niego fundusze oraz Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Stosownie zaś do art. 10 ust. 1 i ust. 2 u.f.p. jednostki budżetowe, samorządowe zakłady budżetowe, agencje wykonawcze, instytucje gospodarki budżetowej

i państwowe fundusze celowe stosują zasady gospodarki finansowej określone

w niniejszej ustawie (ust. 1). Do jednostek sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 9 pkt 8-14, działających na podstawie odrębnych ustaw stanowiących podstawę ich utworzenia przepisy niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio (ust. 2).

Zgodnie z art. 11 ust. 1 - ust. 3 u.f.p. jednostkami budżetowymi są jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych nieposiadające osobowości prawnej, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego (ust. 1). Jednostka budżetowa działa na podstawie statutu określającego w szczególności jej nazwę, siedzibę i przedmiot działalności (ust. 2). Podstawą gospodarki finansowej jednostki budżetowej jest plan dochodów i wydatków, zwany dalej "planem finansowym jednostki budżetowej" (ust. 3).

W świetle powyżej powołanych unormowań u.f.p. konieczne jest ustalenie, czy wierzyciel w niniejszej sprawie działa w ramach państwowej jednostki budżetowej lub jest państwową jednostką budżetową w rozumieniu przepisów art. 9 pkt 3 i art. 11 ust. 1-3 u.f.p.

Przechodząc zatem na grunt unormowań u.u.s.r., wskazać należy, że zgodnie

z art. 75 tej ustawy Kasa prowadzi samodzielną gospodarkę finansową. Jak wynika

z dalszych przepisów tej ustawy (art. 76 ust. 1-3) podstawą finansowania ogółu zadań ustawowych KRUS są trzy państwowe fundusze celowe: fundusz emerytalno-rentowy, fundusz prewencji i rehabilitacji, fundusz administracyjny. Natomiast pozabudżetowy fundusz składkowy ma osobowość prawną; tworzony jest z odrębnych składek ubezpieczonych rolników i źródeł wskazanych w statucie (art. 77 ust. 2 u.u.s.r.). Funkcjonuje bez udziału dotacji budżetowej. Zapewnia finansowanie świadczeń

z samofinansującego się ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego

i macierzyńskiego; finansowanie bezpośrednich kosztów funkcjonowania Rady Rolników; kosztów zarządzania i wykonywania jego zobowiązań jako osoby prawnej (art. 77 ust. 1 u.u.s.r.). Na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 5 u.u.s.r. fundusz składkowy jest zobowiązany do przekazania odpisów: na fundusz prewencji i rehabilitacji – do wysokości 6,5% planowanych wydatków tego funduszu (art. 80 ust. 2 pkt 1 u.u.s.r.),

a także na fundusz administracyjny – do wysokości 12% planowanych wydatków tego funduszu (art. 79 ust. 2 pkt 1 u.u.s.r.).

Dotacje z budżetu państwa na zadania realizowane przez KRUS, corocznie określane w ustawie budżetowej, są gwarancją wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych z ubezpieczenia społecznego rolników oraz wykonania dodatkowych pozaubezpieczeniowych zadań zleconych, niewynikających z u.u.s.r. Zgodnie z art. 76 ust. 3 u.u.s.r. Państwo gwarantuje wypłatę świadczeń finansowanych z funduszu emerytalno-rentowego. Stosownie zaś do art. 78 ust. 2 pkt 3-5 u.u.s.r. fundusz emerytalno-rentowy tworzy się m.in. z uzupełniającej dotacji z budżetu państwa, dotacji z budżetu państwa przeznaczonej na składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz dotacji

z budżetu państwa przeznaczonej na składki na ubezpieczenia emerytalno-rentowe.

Jeśli zaś chodzi o finansowanie funduszu administracyjnego, zgodnie z art. 79 ust. 2 pkt 1 -3 u.u.s.r. fundusz ten tworzy się z:

1) odpisów od funduszu składkowego i od funduszu emerytalno-rentowego,

w wysokości do 12% planowanych wydatków funduszu składkowego i do 3,5% planowanych wydatków funduszu emerytalno-rentowego;

2) refundacji przez właściwe instytucje kosztów związanych z realizacją ubezpieczenia zdrowotnego oraz realizacją innych zadań powierzonych Prezesowi Kasy na podstawie odrębnych przepisów;

3) odsetek uzyskanych z lokowania wolnych środków funduszu administracyjnego.

W razie powstania niedoboru funduszu administracyjnego, niedobór ten pokrywa się ze środków funduszu składkowego (art. 79 ust. 3 u.u.s.r.).

Natomiast stosownie do art. 80 ust. 2 u.u.s.r. fundusz prewencji i rehabilitacji tworzy się z:

1) odpisu od funduszu składkowego, w wysokości do 6,5% planowanych wydatków

z tego funduszu;

2) dotacji z budżetu państwa;

3) odsetek uzyskanych z lokowania wolnych środków funduszu prewencji i rehabilitacji.

W razie powstania niedoboru funduszu prewencji i rehabilitacji, niedobór ten pokrywa się ze środków funduszu składkowego (art. 80 ust. 3 u.u.s.r.).

Ponadto odwołać należy się do wydanego na podstawie art. 83 u.u.s.r. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 grudnia 2018 r. w sprawie sposobu prowadzenia gospodarki finansowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2019 r., poz. 144), dalej: "rozporządzenie". W § 2 rozporządzenia unormowano, że gospodarka finansowa Kasy jest prowadzona na podstawie rocznego planu rzeczowo-finansowego Kasy oraz rocznego planu rzeczowo-finansowego funduszu składkowego, sporządzanych na dany rok budżetowy. Stosownie do § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia roczny plan rzeczowo-finansowy Kasy obejmuje co najmniej szczegółowe plany przychodów i kosztów funduszy: emerytalno-rentowego, prewencji i rehabilitacji oraz administracyjnego. Zgodnie zaś z § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ze środków funduszu administracyjnego są finansowane koszty poboru i dochodzenia należności z tytułu składki na ubezpieczenia wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie, ubezpieczenia emerytalno-rentowe, a także ubezpieczenia zdrowotne.

Przywołane powyżej przepisy prawa normujące zasady prowadzenia gospodarki finansowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego potwierdzają, że jest ona jednostką sektora finansów publicznych (art. 9 pkt 8 u.f.p.), niemniej nie stanowi ona jednostki budżetowej (art. 9 pkt 3 u.f.p.). Poszczególne fundusze tworzone w ramach Kasy mają status bądź państwowych funduszy celowych (fundusz emerytalno-rentowy, fundusz prewencji i rehabilitacji, fundusz administracyjny – art. 76 ust. 2 i ust. 2a u.u.s.r.), bądź też osoby prawnej (fundusz składkowy – art. 76 ust. 1 u.u.s.r.).

Na uwadze należy mieć przy tym, że koszty poboru i dochodzenia należności

z tytułu składek, do których należy zaliczyć również koszty egzekucyjne, stanowią wydatki funduszu administracyjnego (§ 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), który – jak już wyżej określono – jest państwowym funduszem celowym tworzonym ze środków określonych w powołanym wyżej art. 79 ust. 2 pkt 1-3 oraz ust. 3 u.u.s.r. Wbrew twierdzeniom skargi finansowanie funduszu administracyjnego nie opiera się na dotacji z budżetu Państwa. Okoliczność, że fundusz administracyjny tworzy się m.in. z odpisu od funduszu emerytalno-rentowego, który w znacznej części tworzony jest z dotacji

z budżetu państwa, nie oznacza automatycznie, że i źródłem finansowania funduszu administracyjnego jest dotacja z budżetu państwa. Wreszcie sama okoliczność finansowania państwowego funduszu celowego w części z dotacji z budżetu państwa nie statuuje jednostki budżetowej, do czego w istocie prowadziłaby argumentacja zaprezentowana w skardze.

Z powyższego wynika zatem, że ani Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, ani też fundusz administracyjny, nie mają statusu państwowej jednostki budżetowej. Jak już wyżej podkreślono, sama okoliczność, że dotacja z budżetu państwa stanowi jedno ze źródeł finansowania funduszu emerytalno-rentowego, zgodnie z art. 75 ust. 3 oraz art. 78 ust. 2 pkt 3-5 u.u.s.r., nie stanowi o tym, że Kasie przysługuje status państwowej jednostki budżetowej. Opisany powyżej sposób finansowania Kasy i utworzonych w jej ramach funduszy, jest zupełnie odmienny od właściwego dla jednostek budżetowych powiązania z budżetem tzw. metodą brutto, sprowadzającą się do pokrywania wydatków bezpośrednio z budżetu i odprowadzania dochodów na rachunek budżetu (art. 11 ust. 1 u.f.p.). Oceny tej nie zmienia okoliczność, że Kasa jest dysponentem części 72 budżetu Państwa (działy 752 - Obrona narodowa, 753 - Obowiązkowe Ubezpieczenie Społeczne, 851 - Ochrona zdrowia i 853 - Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej). Wbrew też twierdzeniom skargi, przepis art. 23 ustawy budżetowej z 20 stycznia 2021 r. na rok 2021 r. (Dz. U. poz.190) nie wymienia strony skarżącej jako państwowej jednostki budżetowej, lecz normuje jedynie wysokość odpisu od funduszu emerytalno-rentowego na fundusz administracyjny. Nieskuteczny okazał się również zarzut skargi wskazujący na odpowiedzialność pracowników Kasy za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, skoro zgodnie z art. 2 i art. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r.

o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 289), odpowiedzialność ta spoczywa m.in. na kierownikach

i pracownikach jednostek sektora finansów publicznych, a za taką jednostkę należy uznać KRUS na podstawie art. 9 pkt 8 u.f.p., nie zaś na podstawie art. 9 pkt 3 u.f.p. dotyczącego jednostek budżetowych.

Sąd nie uwzględnił ponadto zarzutu naruszenia art. 29 w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez skierowanie postanowienia wobec nieistniejącego podmiotu oznaczonego przez organ jako "Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w O.". Po pierwsze, z akt administracyjnych sprawy wynika, że w rubryce E.1 tytułu wykonawczego jako wierzyciela wskazano Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Zatem oznaczenie wierzyciela w zaskarżonym postanowieniu odpowiada oznaczeniu w tytule wykonawczym wystawionym przez samego skarżącego. Po drugie, Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, że w świetle art. 1a pkt 13 i art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku

w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, przy czym uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej dla obowiązków wynikających

z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, przymiot organu bezpośrednio zainteresowanego w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku w rozumieniu art. 5

§ 1 pkt 2 u.p.e.a. ma ten organ, który bezpośrednio kreuje obowiązek (p. wyroki NSA:

z 21 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 435/15; z 2 września 2016 r., sygn. akt II GSK 663/15; opubl.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając powyższe, skoro zgodnie z art. 2 ust. 2 u.u.s.r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest centralnym organem administracji rządowej, który stosownie do art. 59 ust. 3 u.u.s.r. kieruje Kasą oraz wykonuje zadania przewidziane w ustawie i zadania wynikające z odrębnych przepisów, w tym stosownie do art. 36 ust. 1 u.u.s.r. wydaje decyzje w sprawach wymienionych w pkt 1-11 (m.in.

w sprawach podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie), to w pełni uprawnione było przyjęcie przez organy w niniejszej sprawie, że jest on organem bezpośrednio zainteresowanym w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zauważenia przy tym wymaga, że wbrew argumentacji skargi, w oznaczeniu wierzyciela wskazano jedynie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, gdyż dalsze oznaczenie w rubrum postanowienia "Oddział Regionalny w O." należy odnosić do danych adresowych strony postępowania, a nie do oznaczenia strony skarżącej.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie dopuścił się w tym zakresie uchybienia procesowego, a tym bardziej kwalifikowanego naruszenia prawa, jakie zarzucono

w skardze.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.