Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1771/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 859
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania W. R., decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] uchyliło decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] o odmowie umorzenia W. R. należności z tytułu wypłaconych U. i K. R. świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczek alimentacyjnych oraz przekazało organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] stycznia 2010 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek W. R. o umorzenie na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r. poz. 859) – zwanej dalej "ustawą" 30% należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2, 4 ustawy. Wnioskodawca wskazał, że dotyczy to zaległości z tytułu zaliczek alimentacyjnych oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego. Podał, że zadłużenia wobec wierzycielki i FA nie posiada, bieżące alimenty spłaca, natomiast zadłużenie wobec ZUS wynosi ok. [...] tyś. zł, a wobec ZA ok. [...] tyś. zł. Wniosek dotyczy więc umorzenia kwoty [...] tyś. zł. W uzasadnieniu swojego wniosku W. R. wyjaśnił, że od lat regularnie płaci alimenty oraz spłaca zadłużenie, jest ciężko chory (przebyty [...]), ma na utrzymaniu [...] - letnią córkę. Zadłużenie wobec ZA powstało, gdyż musiał samotnie przez kilka lat opiekować się dzieckiem, natomiast wobec ZUS powstało w czasie przemian gospodarczych w Polsce, gdy bezrobocie sięgające 20% oraz wysoka kwota alimentów przekraczały jego możliwości finansowe.

Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. odmówił umorzenia zadłużenia wnioskowanego przez dłużnika alimentacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. uchyliło zaskarżoną przez W. R. decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie z wniosku W. R. o umorzenie zadłużenia z tytułu zaległości wobec ZUS (likwidatora funduszu alimentacyjnego) oraz zadłużenia z tytułu zaliczki alimentacyjnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na skutek odwołania W. R., decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia wykazując, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła bezprzedmiotowość określona w art. 105 § 1 Kpa.

Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. odmówił umorzenia wnioskowanego przez dłużnika alimentacyjnego zadłużenia. Podał, że pomimo iż egzekucja przez okres minimum ostatnich 3 lat jest skuteczna, to jednak w ramach uznania administracyjnego ocenił, że W. R. nie podejmuje ze swej strony działań, które wskazywałyby na zamiar uregulowania swoich należności wobec instytucji państwowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na skutek odwołania W. R., decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Na skutek wyroku NSA z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt 3037/12 i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt l SA/\Na 219/14 sprawa wróciła ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.

Na wskutek wynikłego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...], a Burmistrzem [...], w związku ze zmianą miejsca zamieszkania przez dłużnika alimentacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem sygn. akt l OW 219/14 z dnia 26 lutego 2015 r. postanowił wskazać Burmistrza Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie.

Burmistrz Miasta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. odmówił umorzenia zadłużenia wnioskowanego przez dłużnika alimentacyjnego. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowi przepis art. 30 ust. 1 ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ l instancji podał, że W. R. we wniosku złożonym w dniu [...] stycznia 2010 r. zwrócił się o wydanie decyzji o umorzeniu 30% zaległości z tytułu zaliczek alimentacyjnych oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 30 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć należności wynikające: - z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, - z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, - z należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia, w łącznej wysokości: - 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; - 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; - 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Z uzyskanych w toku niniejszego postępowania zaświadczeń Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] T. W. z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz z dnia [...] lutego 2011 r. wynika, iż na dzień [...] stycznia 2011 r. zobowiązania W. R. wobec ZUS z tytułu alimentów wynoszą [...] zł, a z tytułu wypłaconej osobom uprawnionym zaliczki alimentacyjnej wynoszą [...] zł wraz z 5% opłatą, co potwierdził w piśmie nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. i piśmie nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]. Komornik w informacji z dnia [...] stycznia 2011 r. przedstawił miesięczne kwoty wyegzekwowane od dłużnika na podstawie tytułu wykonawczego wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2003 r., sygn. akt [...].

Organ l instancji na podstawie posiadanych danych uznał jednak, że w sprawie nie są spełnione przesłanki wskazane w art. 30 ust. 1 ustawy, ponieważ egzekucja nie jest skuteczna przez okres co najmniej 3 lat w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów na rzecz córek K. R. i U. R., tj. kwoty po [...] zł na każde dziecko, tj. łącznie [...] zł miesięcznie. Wskazał też, że W. R. jest aktywny zawodowo i poprzez firmę swojej żony prowadzi działalność polegającą na [...].

Dłużnik pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. został poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów. Wnioskodawca stawił się w Ośrodku w dniu [...] czerwca 2015 r. celem zapoznania się z dokumentami. W trakcie pobytu w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] odmówił przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odmówił złożenia oświadczenia majątkowego i nie przedstawił dokumentów odnoszących się do jego sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i dochodowej. Odmówił też podania swojego miejsca zatrudnienia z obawy, że informacja ta zostanie przekazana komornikowi. Ponadto W. R. złożył oświadczenie, w którym wnosił o przesłuchanie wierzycielek oraz zwrócił się z prośbą o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Oświadczył też, że zapoznał się z aktami administracyjnymi oraz materiałem dowodowym zebranym w sprawie.

Organ l instancji na podstawie zgromadzonego materiału, poza stanem zaległości na dzień wydawania decyzji ustalił, że wnioskodawca prowadzi działalność zarobkową, faktem bezspornym i potwierdzonym w trakcie postępowania dowodowego jest fakt, że W. R. jest zobowiązany płacić alimenty na swoje małoletnie dzieci w związku z tym, że nie czynił tego została wypłacona zaliczka z funduszu alimentacyjnego (ZUS). Komornik zaś egzekwuje należności, egzekucja nie jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Burmistrz Miasta [...] stwierdził, że decyzja podejmowana na podstawie art. 30 ust. 1 jest decyzją uznaniową i jest wydawana po przeprowadzeniu postępowania w sprawie. W. R. posiada od wielu lat zadłużenie wobec ZUS (likwidatora funduszu alimentacyjnego) oraz zadłużenie z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Wnioskodawca miał świadomość, że kwoty te winny być zwrócone albowiem jest to jego zobowiązanie. Organ odnosząc się do istoty i charakteru zobowiązania alimentacyjnego wskazał, że w wyjątkowych wypadkach można przychylić się do wniosku dłużnika alimentacyjnego, ale winny to być sytuacje naprawdę wyjątkowe, wskazujące na niemożność spłaty zadłużenia.

Organ uznał, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. W. R. jest osobą, która zarabia prowadząc określoną działalność, stan jego zdrowia nie powoduje zakazu pracy, nie jest osobą wymagającą stałej opieki innej osoby. Być może w pewnym okresie swojego życia miał problemy ze znalezieniem pracy, ale nie jest to powodem do zaprzestania regulowania swoich zobowiązań. Umorzenie powstałego długu nie leży w interesie społecznym ani nie jest zgodne z interesem ogółu obywateli. Zdaniem organu, W. R. nie podejmuje od lat żadnych starań celem spłaty swoich zobowiązań w stosunku do Skarbu Państwa, sytuacji takiej nie można tłumaczyć bieżącą spłatą alimentów wobec małoletnich dzieci, choć oczywiście jest to element pozytywny w tej sprawie.

Przeprowadzone postępowanie nie wykazało, aby W. R. miał na tyle trudne warunki życiowe by nie móc spłacić swoich zobowiązań w stosunku do Skarbu Państwa. Ponadto sam wnioskodawca w swoim piśmie stwierdził, że jeżeli częściowe umorzenie zostanie pozytywnie rozpatrzone uzna to za motywację do podjęcia dodatkowego zatrudnienia. A zatem wnioskodawca traktuje możliwość umorzenia części zobowiązania jako "nagrodę i motywację" do poszukiwania dodatkowego zatrudnienia, a winien był to uczynić sam z własnej woli, aby jak najszybciej spłacić zaległości w stosunku do Skarbu Państwa. Decyzja o umorzeniu części należności nie jest bowiem wyjątkową pomocą, która może mieć zastosowanie w trudnych sytuacjach życiowych, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile taki stan jest efektem czynników obiektywnych, na które wnioskodawca nie ma wpływu. W ocenie organu I instancji sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie.

Ponadto W. R. odmawia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, a wnosi o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, zgodnie z wytycznymi NSA (sygn. akt I OSK 3037/12 z dnia 27 listopada 2013 r.). Organ I instancji odnosząc się do tej kwestii wskazał na prawdopodobieństwo oczywistej omyłki pisarskiej w uzasadnieniu wyroku bowiem chodziło o wywiad alimentacyjny, a nie środowiskowy. Zgodnie bowiem z art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163) rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. A zatem brak jest podstaw prawnych do "zlecenia" przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego na potrzeby postępowania wobec dłużnika. Organ może skorzystać z takiego wywiadu, jeżeli jest w jego posiadaniu ale nie może go zlecić. Obowiązkiem organu jest za to obok przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego (dłużnik odmówił jego przeprowadzenia), także odebranie oświadczenia majątkowego (również dłużnik odmówił złożenia takiego oświadczenia).

W. R. zgłosił także wniosek o przesłuchanie wierzycielek w osobach K. R. i U. R. Burmistrz Miasta [...] uważa, że wniosek dowodowy nie wniesie nic nowego do sprawy, a zatem nie ma uzasadnionej potrzeby jego przeprowadzania w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Toczące się postępowanie w sprawie pozwoliło na ocenę, czy wnioskodawca spełnia przesłanki z art. 30 ust. 1 ustawy oraz pozwoliło na wykazanie w jaki sposób wnioskodawca współpracuje w tym zakresie z organem.

Od powyższej decyzji W. R. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Odwołujący zarzucił organowi mijanie się z prawdą i niewłaściwą ocenę stanu sprawy oraz nieprawidłowości w postępowaniu wyjaśniającym. Podał, że pracuje na pełen etat, jest aktywny zawodowo pomimo, że jest sparaliżowany częściowo, przez cały czas spłaca swoje zobowiązania. Przez pewien czas pozostawał bez pracy, jednak wtedy zarejestrował się jako bezrobotny, aktywnie uczestniczył w kursach organizowanych przez urząd pracy, stawiał się na wszystkie spotkania z doradcą zawodowym, nie odmawiał przyjęcia żadnych ofert pracy. Ponadto starał się być aktywny zawodowo tworząc nieodpłatne strony internetowe - jak właśnie [...], który jest całkowicie darmowy. Pomagał również żonie i córce w ich działalnościach gospodarczych. Fakt skuteczności egzekucji został ustalony przez organ w [...] i nie budził zastrzeżeń, ani SKO w [...], ani Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który dwukrotnie analizował całe postępowanie, ani też Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dowody w postaci wydruków ze stron internetowych, na które powołuje się organ, odwołujący uważa za niemiarodajne bowiem dotyczą komentarzy, a nie transakcji.

W. R. podał, że przed zakończeniem zbierania dowodów organ poinformował go o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Zaprzecza jakoby otrzymał wezwanie do przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, do czego brak jest też podstaw prawnych. Głównym celem wywiadu alimentacyjnego jest bowiem ustalenie przyczyn niełożenia na utrzymanie dzieci oraz aktywizacja zawodowa, w sytuacji gdy wywiązuje się z obowiązku i pracuje w pełnym wymiarze godzin. Nikt też nie zwracał się do niego z pytaniami o miejsce pracy, natomiast organ sam błędnie ustalił, że pracuje w firmie żony. Odwołujący uważa, że do ustalenia stanu egzekucji jest niezbędne ustalenie wysokości zadłużenia na dziś i na 3, 5 lub 7 lat wstecz, a malejące zadłużenie świadczy o jej skuteczności. Egzekucja jest skuteczna nie tylko 3 lata, ale na dziś będzie już 7 lat. Podniósł też, że zaliczka alimentacyjna była przyznana i wypłacona na skutek błędnie określonego stanu rodziny wierzycielki.

W. R. uważa, że kolejność zaspokajania wierzycieli (fundusz alimentacyjny, alimenty bieżące, alimenty zaległe, zaliczka alimentacyjna, ZUS) jest jasno określona w ustawie, a jeżeli komornik nie prowadzi właściwie egzekucji, to organ winien wnieść skargę na czynności komornika. Podkreślił, że ma uregulowane wszystkie inne zadłużenia, nie posiada zadłużenia wobec dzieci, a bieżące alimenty płaci w pełnej wysokości, co jest zgodne z jego możliwościami i potrzebami dzieci. Podniósł też, że w pismach Komornika sądowego występują rozbieżności, natomiast zarzut organu w postaci braku współpracy z jego strony jest niezasadny. Wobec skuteczności egzekucji odwołujący wskazał, że spełnia warunek jedyny i konieczny - czyli wystarczający do pozytywnego załatwienia jego sprawy zgodnie ze złożonym wnioskiem. Natomiast jeżeli organ uważa, że są jakieś nadzwyczajne okoliczności przemawiające za tym, aby mimo wszystko odmówić umorzenia powinien je przedstawić. To na organie ciąży obowiązek wykazania wyjątkowości sytuacji uzasadniającej odmowę.

Do Kolegium drogą elektroniczną wpłynęło pismo od W. R., w którym zawarł wyjaśnienia dotyczące stanu swojego zadłużenia i egzekucji oraz przesłał kopię pisma Komornika sądowego, prostującego dane zawarte w informacji z dnia [...] czerwca 2015 r., sygn. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...]uchyliło decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] oraz przekazało organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji organu I instancji stanowi art. 30 ust 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Z powyższej regulacji wynika, że konieczną i jedyną przesłanką umorzenia części (30%, 50% lub 100%) należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, czy też należności likwidatora funduszu alimentacyjnego jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat (lub 5, czy 7 lat). Jednocześnie kategoryczne sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy nie pozostawia wątpliwości, iż nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi samodzielnej przesłanki do umorzenia zaległych należności alimentacyjnych. Przepis art. 30 ust. 1 ustawy gwarantuje też organowi właściwemu dłużnika uznaniowość administracyjną w zastosowaniu wobec dłużnika ulgi, o czym świadczy sformułowanie "może umorzyć należności". Powołany przepis nie określa wprost kryteriów, jakimi powinien kierować się organ właściwy dłużnika rozpatrując wniosek dłużnika o umorzenie należności.

Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana w postępowaniu odwoławczym, co do zasady, polega na zbadaniu jej zgodności z prawem oraz czy wydane przez organ l instancji rozstrzygnięcie było dopuszczalne oraz, czy organ przy wydawaniu decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego dozwolonego prawem, a także czy właściwie ocenił stan faktyczny sprawy i należycie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie z uwzględnieniem obowiązujących przepisów.

Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 Kpa, załatwienie sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Zgodnie z art. 25 ustawy w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy Kpa. Stosownie do przepisu art. 7 i art. 77 Kpa na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Poczynione zaś w sprawie ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji, zgodnie z postanowieniami art. 107 § 3 Kpa. Niewątpliwie dbałość o finanse publiczne oraz obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych należności z funduszu alimentacyjnego mogą w pewnym sensie przemawiać za odmową umorzenia. Ale, skoro ustawodawca w art. 30 ust. 1 ustawy przewidział możliwość zastosowania wobec dłużnika ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, to stanowisko organu negatywne dla dłużnika powinno być poparte stosownymi dowodami i argumentami, które pozwoliłyby zrozumieć motywy, którymi kierował się podejmując decyzję w sprawie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, w ocenie Kolegium, organ l instancji nie przeprowadził jednak pełnego postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia właściwego stanu faktycznego w sprawie. Z przedłożonego materiału dowodowego wynika, że na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] listopada 2003 r., sygn. akt [...] W. R. został zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz małoletnich K. R. i U. R. po [...] złotych miesięcznie na każdą z nich. Obowiązek wynikający z tego wyroku był uchylony w przez ten Sąd w okresie od [...] września 2008 r. do [...] lipca 2009 r. - wyrok z dnia [...] stycznia 2010 r., sygn. akt [...]. Należności W. R. względem likwidatora funduszu alimentacyjnego ZUS wynoszą [...] zł, natomiast z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej [...] zł. Zadłużenie to powstało w okresie, gdy świadczenia alimentacyjne były wypłacane z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym bowiem egzekucja tych świadczeń od dłużnika nie była skuteczna.

Wniosek dłużnika alimentacyjnego z dnia [...] stycznia 2010 r. złożony w organie I instancji dotyczy umorzenia 30% właśnie tych należności. Kolegium podkreśliło, że od dnia wpływu wniosku dłużnika alimentacyjnego wszczynającego postępowanie w sprawie do dnia wydania przez organ I instancji zaskarżonej decyzji upłynęło prawie 4,5 r. Przedłożony materiał dowodowy wskazuje, że postępowanie wyjaśniające w sprawie, prowadzone przez organ I instancji, koncentrowało się głównie na ustaleniach, czy egzekucja przedmiotowych należności alimentacyjnych od dłużnika była skuteczna w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, w okresie 3-letnim poprzedzającym złożenie wniosku. Istotne w sprawie jest to, że organ właściwy dłużnika podejmując decyzję w sprawie wnioskowanego umorzenia należności winien ocenić również, czy spełnione są warunki określone w art. 30 ust. 1 ustawy na dzień wdania własnej decyzji. Oznacza to, że podejmując decyzję w sprawie organ winien ocenić stan faktyczny mający miejsce przed złożeniem wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie, ale również i stan, jaki istniał bezpośrednio przed podjęciem własnej decyzji. Upływ czasu, jaki ma miejsce w przedmiotowej sprawie i ewentualne zmiany w stanie faktycznym dotyczące istniejącego zadłużenia i sytuacji samego dłużnika mogą mieć bowiem istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Przedłożone akta sprawy i znajdujące się w nich informacje od Komornika sądowego w zakresie długu alimentacyjnego dotyczą okresu poprzedzającego złożenie wniosku przez stronę odwołującą o zastosowanie wobec niej ulgi w postaci umorzenia 30% należności. Brak jest natomiast w materiale informacji jak przedstawiała się historia egzekucji po wszczęciu postępowania do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Z treści odwołania wynika, że W. R. pracuje zarobkowo na pełnym etacie, a więc posiada stały dochód, który mógł pozwalać na prowadzenie egzekucji powstałych zaległości alimentacyjnych. Jednocześnie wszelkie dane dotyczące sytuacji (zdrowotnej, zawodowej, czy finansowej) dłużnika alimentacyjnego, w tym wywiad alimentacyjny pochodzą również z okresu poprzedzającego złożenie wniosku o umorzenie należności.

Kolegium wyjaśniło, że regulowanie przez odwołującego bieżących alimentów wobec osób uprawnionych, nie może być uznane za skuteczną egzekucję, gdyż egzekucja może dotyczyć tylko należności wymagalnych i niezapłaconych w terminie, a w przedmiotowym przypadku dotyczy to należności wobec likwidatora funduszu alimentacyjnego ZUS i z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej.

Kwestię konieczności uzupełnienia materiału dowodowego, np. poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu ustalenia aktualnej sytuacji życiowej dłużnika podniósł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 219/14 i Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 3037/12. Podkreślenia również wymaga, że kontrola działań administracji publicznej w zakresie załatwiania indywidualnych spraw jest jedną z cech demokratycznego państwa prawa. W Polsce kontrolę taką sprawują sądy administracyjne. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa" ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że art. 153 Ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co z kolei oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu. W sytuacji, gdy organ administracji publicznej nie zastosuje się do ocen i wskazań sądu, wówczas uzasadnia to możliwość zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje jej uchylenie przez sąd. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji rozpoznając sprawę nie wykonał zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zakresie potrzeby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, czy protokołu przesłuchania strony. Sam odwołujący nie neguje oraz nie wyraża sprzeciwu, co do możliwości przeprowadzenia tego wywiadu, który pozwoliłby też ostatecznie na ustalenie jego aktualnej sytuacji życiowej tzn. zawodowej, finansowej i zdrowotnej. Organ powinien więc wezwać stronę odwołującą do umożliwienia przeprowadzenia takiego wywiadu, złożenia dowodów potwierdzających sytuację życiową, zawodową, czy też zdrowotną pod rygorem, że uniemożliwienie przeprowadzenia tej czynności dowodowej będzie skutkowało wydaniem decyzji w oparciu o posiadany materiał dowodowy. Rozważenia wymaga też możliwość przeprowadzenia odrębnie wywiadu alimentacyjnego. Odwołujący skoro żąda zastosowania wobec niego ulgi w spłacie istniejącego zadłużenia winien umożliwić przeprowadzenie organowi ten czynności dowodowej.

Ponadto, zgodnie z art. 10 § 1 Kpa, organ administracji publicznej zobowiązany jest zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a w szczególności umożliwić jej zapoznanie i wypowiedzenie się, co do zebranego materiału dowodowego przed podjęciem decyzji w sprawie. Zarzut odwołującego, że organ I instancji po skierowaniu do niego zawiadomienia nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji w sprawie, pismem z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] zwrócił się do Komornika sądowego o udzielenie informacji na temat aktualnego stanu zadłużenia względem funduszu alimentacyjnego, należy uznać za zasadny w zakresie naruszenia regulacji zawartej w powołanym przepisie proceduralnym. Za niedopuszczalne należy uznać prowadzenie dalszych czynności dowodowych w sytuacji, gdy strona została poinformowana o możliwości skorzystania z uprawnień przysługujących w myśl art. 10 § 1 Kpa.

W wyniku ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji powinien mieć na uwadze treść art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 Kpa. Organ po uzupełnieniu materiału dowodowego w ramach ponownego postępowania przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie winien dopełnić obowiązku określonego w art. 10 Kpa.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] W. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił naruszenie prawa materialnego polegające na błędnym uznaniu, iż art. 30 ust 1 ustawy nie stanowi wystarczającej podstawy prawnej do umorzenia części zadłużenia przez organ właściwy dłużnika. Zarzucił też naruszenie powagi rzeczy osądzonej przez negowanie ustalonego już faktu, że skarżący spełnia kryteria ustawowe wnioskowanego umorzenia, tj. skuteczności egzekucji przez okres ponad 3 lat. Faktu badanego wielokrotnie przez SKO, NSA i WSA. Zarzucam decyzji naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 5 ustawy polegające na szykanowaniu jego osoby kolejnym wywiadem alimentacyjnym w sytuacji, gdy w rozumieniu ustawy nie ma ku temu żadnych podstaw, nie ma wniosku OWW, brak bezskuteczności egzekucji, brak zadłużenia, brak zobowiązania, brak decyzji zwrotowej (uchylona przez SKO), brak postępowania wobec dłużnika. Zarzucił błędną interpretację art. 28 ustawy przez stwierdzenie, że egzekucja dopiero wtedy będzie skuteczna, gdy będzie wykonywana niezgodnie z kolejnością określoną w tymże artykule. Wniósł o wydanie wyroku rozstrzygającego sprawę, co do istoty zagadnienia, zgodnego z jego wnioskiem, tj. umorzenie 30% należności, ponieważ jest oczywiste, że spełnia ustawowe kryterium, a jednocześnie organy przez 5 lat badając sprawę nie są w stanie przedstawić żadnych argumentów na to, że umorzenie zgodnie z jego wnioskiem będzie wyjątkowo niemoralne, czy też, że skarżący jest tego niegodny. W uzasadnieniu podniósł, że przed wielu laty miałem problemy z płaceniem alimentów jednak zaczął je spłacać regularnie, a w lipcu 2009 r. spełniał ustawowe kryteria do umorzenia części zaległości dlatego w OPS [...] złożył wniosek o umorzenie. W dalszej części opisał dotychczasowy tok postępowania przez organem I instancji, organem odwoławczym i sądami administracyjnymi obu instancji.

Jego zdaniem, SKO w [...] słusznie zauważyło, że zarówno prawo skarżącego do czynnego udziału w postepowaniu zostało pogwałcone, jak i wytyczne NSA nie zostały zrealizowane. SKO również słusznie zauważyło, że postępowanie prowadzone przez organ było niestarannie, brak w nim choćby przesłuchania skarżącego w charakterze strony, lekceważenie wniosków itd. Pomimo prawidłowego ustalenia podstawy prawnej decyzji w uzasadnieniu znalazły się jednak odmienne podstawy. SKO stwierdza z jednej strony, że kategoryczne sformułowanie art. 30 ust 1 ustawy nie pozostawia wątpliwości, a z drugiej strony powołuje się, że należy zastosować zgodnie z art. 25 ustawy Kpa.

Skarżący podał, że w aktach sprawy jest załączona indywidualna interpretacja prawna, o którą zwrócił się bezpośrednio do ustawodawcy czyli MPiPS i wynika z niej, że w rzeczonej sytuacji organ powinien umorzyć. Tą nieuregulowaną sprawą jest wg organu możliwość odmowy umorzenia wbrew powinności wynikającej z rzeczonego przepisu. Jest to nic innego jak nieuprawniona próba obejścia zasady lex speciali derogat generali, gdzie szczegółowo opisana procedura umorzenia częściowego zadłużenia jest nie w smak organowi i próbuje on powołać się na ogólne zasady.

Kolejną sprawą jest próba zanegowania ustalonego już wcześniej faktu, iż egzekucja jest skuteczna przez wiele lat, owe 3 minimum bez wątpliwości. SKO myli jednak egzekucję funduszu alimentacyjnego z egzekucją zaliczki alimentacyjnej. Zaliczka nie generuje żadnego tytułu wykonawczego. W przypadku zaliczki alimentacyjnej należność z tyt. zwrotu za pokrywana jest z kwoty wyegzekwowanej od dłużnika na rzecz wierzyciela alimentacyjnego. Komornik prowadzi egzekucję alimentów z tytułu wierzyciela alimentacyjnego i z wyegzekwowanej kwoty na podstawie decyzji przyznającej ZA przekazuje do organu, który wystawił decyzję przyznającą ZA kwoty aż do pokrycia należności z tyt. ZA. Gdyby wierzyciel alimentacyjny wystąpił do komornika z wnioskiem o umorzenie egzekucji, to będzie to bezskuteczne. Na dłużniku ciąży obowiązek zwrotu, ale nie jest to obowiązek dokonania zwrotu w określonym terminie więc nie powstaje zobowiązanie. Organ który wystawił decyzję o ZA może umorzyć obowiązek zwrotu. Inaczej sprawa wygląda w Funduszu Alimentacyjnym tutaj jeżeli wydano decyzję zwrotową (decyzja konstytutywna), to powstał stosunek prawny (zobowiązanie) pomiędzy organem, a dłużnikiem którego przedmiotem jest obowiązek dłużnika do zapłacenia należności z tyt. zwrotu w ustalonym w decyzji terminie i formie. W przypadku skarżącego decyzja taka nie została wydana (uchylona przez SKO [...]), ponieważ świadczenia zostały wypłacone nienależnie, na podstawie uchylonego wyroku.

Wierzycielowi najlepiej by pasowało, aby wpłaty dłużnika zaliczać na najstarsze zaległości albo jeszcze lepiej na odsetki, jednak to dłużnik decyduje na co wpłaca. Stosownie do treści art. 451 § 1 Kodeksu cywilnego dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne. Cytowana regulacja wprowadza więc zasadę, iż o sposobie zaliczenia konkretnej wpłaty w pierwszej kolejności decyduje dłużnik. Jeżeli więc dłużnik wpłaca wierzycielowi określoną sumę pieniężną, jednocześnie wskazując na poczet jakiego świadczenia ją uiszcza, wierzyciel nie ma możliwości zaliczenia tej wpłaty na jakikolwiek inny dług. W szczególności wierzyciel nie może dowolnie zaliczyć dokonanej wpłaty na istniejące zadłużenie. W praktyce oznacza to, że w sytuacji, w której dłużnik posiada nawet wielomiesięczne zadłużenie wobec wierzyciela, a dokonując wpłaty wskazuje jednoznacznie, iż dotyczy ona należności bieżących, wierzyciel musi zaliczyć tę wpłatę zgodnie ze wskazaniem dłużnika, niezależnie od istniejącego zadłużenia.

Skarżący wskazał dalej, że błędne jest przeświadczenie, iż umorzenie zaległości dłużnika stanowi jakieś obciążenie budżetu państwa. Właśnie umorzenie zaległości jest wyrazem dbałości o finanse publiczne, często praktykowane jest umożliwienie dłużnikowi wyrwanie się ze spirali zadłużenia przez umorzenie zaległości w zamian za rozpoczęcie płacenia bieżących rat. Gdyby zsumować zaległości skarżącego, to oznaczałoby to ok. 3 lata zaległości alimentacyjnych podczas, gdy sumarycznie ma on spłacone ok. 14 lat. Egzekucja należności których umorzenia skarżący się domaga bezpośrednio obciążyłaby wierzycielki a nie jego, natomiast ciągłe mataczenie i przeciąganie sprawy naraża na koszty zarówno Ośrodek Pomocy Społecznej, jak i SKO.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało prezentowane w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., wydana na podstawie art. 138 § 2 Kpa, a zatem należało ocenić, czy organ odwoławczy miał podstawy do tego, aby wydać decyzję o charakterze kasacyjnym uchylającą decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] odmawiającą W. R. umorzenia 30 % zadłużenia z tytułu należności wypłaconych U. R. i K. R. świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczki alimentacyjnej.

Dla niniejszej sprawy znaczenie miała ocena prawna i wykładnia prawa zaprezentowana w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 3037/12 uchylającego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2302/11 i przekazującego temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.

NSA w wyroku tym wskazał, że Sąd I instancji nie dysponował pełnymi aktami sprawy. NSA stwierdził, że brak jest wywiadu środowiskowego i protokołu przesłuchania strony, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] miało do dyspozycji tylko niewielki wycinek akt. Niewyjaśnienie tej kwestii i brak zobowiązania przez Sąd I instancji organu do przedstawienia całego materiału dowodowego NSA uznał za uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie NSA stwierdził, że w przypadkach wskazanych w art. 30 ust. 1 ustawy przed podjęciem decyzji koniecznym jest wyjaśnienie przez organ aktualnej sytuacji życiowej dłużnika alimentacyjnego (zdrowotnej, rodzinnej i dochodowej).

NSA uznał za błędne prezentowane w skardze kasacyjnej przez W. R. przekonanie, że w przypadku ubiegania się o umorzenie zadłużenia na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy jedyną, konieczną przesłanką warunkującą umorzenie jest skuteczność egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego w okresach wskazanych w tym przepisie. Sąd wyższej instancji uznał, że skoro decyzja wydana w oparciu o wskazany wyżej przepis jest decyzją uznaniową, to wydanie takiej decyzji musi być poprzedzone stosownym postępowaniem dowodowym, a decyzja zawierać powinna przekonujące uzasadnienie.

Na skutek powyższego wyroku NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 219/14 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie wskazał, że pomimo wezwania organów obu instancji, akta administracyjne jakimi dysponował Sąd nadal są niepełne, w szczególności brak jest wywiadu środowiskowego i protokołu przesłuchania strony. Sąd I instancji wskazał również, że brak jest pełnych akt zawierających materiał dowodowy dotyczący aktualnej sytuacji życiowej dłużnika alimentacyjnego (zdrowotnej, rodzinnej i dochodowej).

Zdaniem Sądu, przy dokonywaniu oceny legalności zaskarżonej decyzji nie można było pominąć także oceny prawnej zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2271/13 uchylającego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 353/13 i przekazującego temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. Spraw ta dotyczyła wniosku W. R. z dnia [...] stycznia 2012 r. o umorzenie 50 % zadłużenia z tytułu należności wypłaconych U. R. i K. R. świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczki alimentacyjnej. W uzasadnieniu tego wyroku NSA stwierdził bowiem, że wnioski W. R. z dnia [...] stycznia 2010 r. o umorzenie 30 % zadłużenia i z dnia [...] stycznia 2012 r. o umorzenia 50 % zadłużenia mogą pozostawać w ścisłym związku, ponieważ ich rozstrzygnięcie może wymagać oceny przesłanek, które mogą być zbieżne w całości lub w znacznej części, tzn. pokrywać się mogą okresy, w stosunku do których będzie trzeba zbadać skuteczność egzekucji prowadzonej wobec skarżącego. NSA zaznaczył, że wnioski sformułowane w analizowanej materii w każdej z obu spraw nie powinny być rozbieżne.

Sąd wyższej instancji kontrolując zaskarżony wyrok uznał za zasadne sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe. Zdaniem NSA, błędne było stanowisko WSA w Warszawie, co do tego, że dla oceny skuteczności egzekucji alimentów wiążące dla organu jest wyłącznie stanowisko komornika sądowego prowadzącego egzekucję przeciwko skarżącemu, w sytuacji, gdy strona konsekwentnie powołuje się na fakty pozostające z tym stanowiskiem w sprzeczności. W pismach komornika nie zostały bowiem odzwierciedlone podawane przez skarżącego takie okoliczności jak: 1) przelanie przez W. R. wierzycielce tytułem zobowiązania alimentacyjnego szeregu kwot pieniężnych, które – jak utrzymuje skarżący – mają potwierdzenie w przekazanych organowi kopiach poleceń przelewów; 2) dokonanie dobrowolnego przysporzenia majątkowego o wartości [...] zł, które postanowieniem komornika zostało zaliczone na poczet egzekucji z pobraniem stosownej opłaty.

NSA uznał, że skoro W. R. wskazał na konkretne okoliczności faktyczne, mogące podważyć ustalenia dokonane w sprawie, to organy były w stanie i powinny te okoliczności sprawdzić, choćby zwracając się do komornika sądowego o ustosunkowanie się do precyzyjnie określonej kwestii. Stwierdzając tego rodzaju rozbieżność organy miały obowiązek uzupełnić materiał dowodowy celem jej usunięcia.

Na skutek powyższego wyroku NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 898/15 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...]

i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie wskazał, że organy obu instancji nie zbadały w stopniu wystarczającym stanu faktycznego sprawy. Organy oparły się na stanowisku Komornika Sądowego który w pismach z dnia [...] kwietnia 2012 r., [...] maja 2012 r., [...] czerwca 2012 r. przedstawił należności wyegzekwowane od skarżącego, lecz całkowicie zignorowały stanowisko W. R. w kwestii dobrowolnego spełniania obowiązku alimentacyjnego poprzez wpłaty na rzecz wierzycielki i przysporzenie majątkowe w postaci samochodu osobowego o wartości [...] zł, w sytuacji gdy fakty te nie zostały odzwierciedlone w pismach komornika. W ocenie WSA w Warszawie, organy nie podjęły żadnych czynności sprawdzających twierdzenia skarżącego, nie wzięły pod uwagę dowodów złożonych przez W. R. - przede wszystkim kopii poleceń przelewów. Organ nie rozpatrzył zagadnienia dokonania dobrowolnego przysporzenia majątkowego na rzecz wierzycielki, które zostało postanowieniem komornika zaliczone na poczet egzekucji. WSA w Warszawie zwrócił także uwagę na wyrok wydany w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2302/11, w którym stwierdzono, że skarżący przez okres 5 lat poprzedzających wydanie orzeczenia spełniał nałożone na niego względem dzieci obowiązki. Sąd I instancji uznał, że organ jednak arbitralnie zadecydował, że fakt spełniania takich obowiązków nie oznacza automatycznie skuteczności egzekucji komorniczej, opierając swoje stanowisko jedynie na dokumentach przedstawionych przez komornika sądowego, których zupełność pozostawiała wątpliwości, które powinny zostać wyjaśnione przez organ.

Z opisanych wyżej wywodów Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynika, że w sprawie zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] stycznia 2010 r. o umorzenie zadłużenia w wysokości 30 % należności (art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy) wyjaśnieniu przez Burmistrza Miasta [...] musiały podlegać dwa zagadnienia: 1) aktualna na dzień wydania decyzji sytuacja życiowa skarżącego – potwierdzona wywiadem środowiskowym i protokołem przesłuchania strony; 2) skuteczność egzekucji prowadzonej wobec dłużnika alimentacyjnego przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej, niż wysokość zasądzonych alimentów.

Tymczasem jak wynika z nadesłanych Sądowi akt administracyjnych Burmistrz Miasta [...] przed wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. nie zlecił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i protokołu przesłuchania W. R., aby na ich podstawie ocenić aktualną sytuację życiową (zdrowotną, majątkową i dochodową) wnioskodawcy. Jednocześnie organ I instancji błędnie przyjął, że w uzasadnieniu wyroku NSA wydanego w sprawie o sygn. akt I OSK 3037/12 nastąpiła oczywista omyłka pisarska i że chodziło o wywiad alimentacyjny, a nie wywiad środowiskowy oraz wadliwie przyjął, że brak było podstaw prawnych do zlecenia przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Sąd zauważa, że Burmistrz Miasta [...], w tej konkretnej sprawie, na mocy przepisu art. 153 Ppsa, związany był oceną prawną i wskazaniami WSA w Warszawie zawartymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 219/14, w którym Sąd wyraźnie wskazał na konieczność uzupełnienia przez organ akt sprawy o wywiad środowiskowy i protokół przesłuchania strony. Trzeba wskazać, że w niniejszej sprawie W. R. nie odmawiał dokonania z jego udziałem tego rodzaju czynności dowodowych. Sąd zwraca uwagę, że wywiad alimentacyjny z dnia [...] lutego 2009 .r., na który powołał się Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. nie może stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie (zwłaszcza w zakresie dotyczącym aktualnej sytuacji zdrowotnej, dochodowej skarżącego), skoro dane w nim zawarte pochodzą z okresu ponad 6–ciu lat przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej.

Jeżeli natomiast chodzi o wyjaśnienie wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanki skuteczności egzekucji, o której mowa w przepisie art. 30 ust. 1 ustawy, to w tym zakresie Burmistrz Miasta [...] zupełnie pominął stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt I OSK 2271/13, który to wyrok może pozostawać w związku z niniejszą sprawą. Z akt sprawy nie wynika, aby organ I instancji wyjaśnił, czy wnioski o umorzenie z dnia [...] stycznia 2010 r. i [...] stycznia 2012 r. dotyczą zbieżnych przesłanek, czy pokrywają się okresy, co do których trzeba zbadać skuteczność egzekucji. Materiał dowodowy sprawy nie potwierdza tego, żeby organ I instancji wyjaśnił z Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym w [...] kwestię dokonanych dobrowolnie przez W. R. na rzecz wierzycielki A. R. przelewów kwot pieniężnych i przysporzenia majątkowego w postaci samochodu osobowego, zaliczonego na poczet egzekucji sądowej.

Skoro zatem w postępowaniu prowadzonym w pierwszej instancji przez Burmistrza Miasta [...] nie zostały wyjaśnione opisane wyżej okoliczności istotne dla sprawy, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] prawidłowo zastosowało w niniejszej sprawie przepis art. 138 § 2 Kpa. Z przepisu tego wynika bowiem, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Trafnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], że organ I instancji nie przeprowadził pełnego postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia właściwego stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy słusznie zwrócił uwagę na znaczny upływ czasu od momentu złożenia wniosku o umorzenie zadłużenia do dnia wydania decyzji pierwszoinstancyjnej. W sprawie toczącej się już ponad 5 lat zachodzi konieczność dokonania wszechstronnych i dokładnych ustaleń w zakresie skuteczności egzekucji, w okresie wymienionym w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz wyjaśnienia aktualnej sytuacji życiowej dłużnika alimentacyjnego, skoro np. wywiad alimentacyjny, czy Karta informacyjna z leczenia szpitalnego z dnia [...] października 2009 r. pochodzą z okresu poprzedzającego złożenie wniosku o umorzenie zadłużenia. Prawidłowo SKO w [...] zwróciło także uwagę na to, że Burmistrz Miasta [...] nie wykonał wytycznych WSA w Warszawie zwartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 219/14 nakazujących uzupełnienie materiału dowodowego o wywiad środowiskowy i protokół przesłuchania strony.

Zdaniem Sądu, zakres i waga okoliczności wymagających wyjaśnienia w niniejszej sprawie uniemożliwiały naprawienie uchybień organu I instancji poprzez przeprowadzenie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie przepisu art. 136 Kpa.

Odnosząc się do treści skargi Sąd zwraca uwagę, że podnoszone przez W. R. zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 28, art. 30 ust. 1 ustawy poprzez ich błędną wykładnię są na obecnym etapie sprawy przedwczesne. W niniejszej sprawie nie doszło bowiem do ustalenia w sposób dokładny i wszechstronny stanu faktycznego sprawy, a zatem nie ma możliwości dokonania tzw. subsumpcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie na ustalenie konsekwencji prawnych tych faktów. W uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2271/13, mającym istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, NSA, podsumowując swój wywód wskazał, że skoro stan faktyczny nie został w sprawie ustalony w stopniu umożliwiającym zastosowanie przepisów prawa materialnego, to stanowisko jaki zajął w tym zakresie Sąd I instancji było przedwczesne.

Jeżeli chodzi o wniosek skargi w zakresie wydania wyroku rozstrzygającego sprawę, co do istoty, Sąd zwraca uwagę, że w sytuacji niewyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy przez organ I instancji zaskarżona decyzja SKO w [...] jest zgodna z prawem. Wobec tego złożona w niniejszej sprawie skarga podlegała oddaleniu.

Ocena przez organ, czy W. R. spełnił przesłankę umorzenia 30 % zadłużenia, wynikającą z przepisu art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy, będzie aktualna dopiero wówczas, gdy wszystkie fakty istotne dla sprawy zostaną dokładnie i wszechstronnie wyjaśnione. Stanowisko Burmistrza Miasta [...] zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] odnośnie tego, że egzekucja prowadzona wobec W. R. nie była skuteczna w okresie 3 lat w wysokości nie niższej, niż wysokość zasądzonych alimentów było zatem przedwczesne.

Odnosząc się natomiast do pisma W. R. z dnia [...] kwietnia 2016 r. (k. 63 akt), w którym skarżący domagał się rozszerzenia jego wniosku o umorzenie w związku z tym, że skuteczna egzekucja alimentów przekracza okres 7 lat Sąd zwraca uwagę, że taki wniosek skarżący może złożyć do organu właściwego dłużnika, o którym mowa w przepisie art. 30 ust. 1 ustawy. Sąd administracyjny nie jest kompetentny do wypowiadania się w zakresie zasadności tego rodzaju wniosku.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 Ppsa orzekł, jak w sentencji.