Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 47/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 84 ust. 1,  ust. 4, ust. 5
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie pobrania części opłaty z tytułu usunięcia drzew 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 29 maja 2013 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13 maja 2009 r., nr [...] Prezydent Miasta Opola, na podstawie art. 83 ust. 1 i ust. 3, art. 84 ust. 1-5, art. 85 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 86 ust. 1 pkt 4 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. nr 92, poz. 880 ze zm., obecnie Dz. U. 2013, poz. 627 zwana dalej też ustawą), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. nr 228, poz. 2306 ze zm.) oraz zgodnie z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego- obecnie Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – zwanej daje K.p.a.) zezwolił Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] na usunięcie 13 sztuk drzew kolidujących z budową parkingu i remontem ogrodzenia przy ul. [...] w [...](działki nr A i B, km [...], obręb [...]), uzależniając swoją zgodę od wykonania nasadzeń kompensacyjnych w ilości 42 sztuk drzew tj. 20 sztuk surmii bignoniowych "Nana", 9 sztuk brzóz pożytecznych "Doorenbos", 10 sztuk dębów szypułkowych "Fastigiata", 1 sztuki buka pospolitego "Tricolor", 2 sztuk buków pospolitych "Pendula", o obwodach pni 10-12 cm i wysokości 2,5 m sadzonych w dwa paliki o średnicy 7 cm przy budynku Kościoła Parafialnego w [...] przy ul. [...] w [...] w terminie do dnia 31 października 2009 r. Jednocześnie w decyzji tej organ ustalił opłatę za usunięcie ww. drzew w kwocie 138 775, 25 zł, której termin uiszczenia odroczył na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia. W dniu 8 lipca 2009 r. Pierwszy Urząd Skarbowy w [...] zawarł umowę z "A" Sp. z o.o. w [...] na wykonanie nasadzeń 42 sztuk drzew zgodnie z decyzją z dnia 13 maja 2009 r. oraz pielęgnację posadzonych drzew przez okres 36 miesięcy od dnia odbioru przez właściwe organy.

Zgodnie z umową firma "A" wykonała nasadzenia kompensacyjne na terenie Kościoła Parafialnego w ilości 42 sztuk, co stwierdzono w trakcie oględzin przeprowadzonych 3 listopada 2009 r. w obecności przedstawiciela Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], organu I instancji, wykonawcy nasadzeń oraz proboszcza parafii.

Po upływie 3 lat od dnia dokonania nasadzeń, zawiadomieniem z dnia 7 lutego 2013 r. organ I instancji, zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia zachowania żywotności posadzonych zamiennie drzew, zgodnie z wyżej wymienioną decyzją oraz umorzenia opłaty w wysokości 138 775,25 zł.

W trakcie oględzin przeprowadzonych 25 lutego 2013 r. przez Komisję opiniująco - doradczą ds. zieleni miejskiej w obecności przedstawiciela Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] oraz wykonawcy nasadzeń stwierdzono zachowanie żywotności 4 sztuk wiśni osobliwych, 20 sztuk surmii bignoniowych i 6 sztuk brzóz pożytecznych, nie stwierdzono zachowania żywotności 2 sztuk buków pospolitych "Pendula" (stwierdzono uschnięcie drzew), 2 sztuk brzóz pożytecznych (stwierdzono połamane pnie), 1 sztuki brzozy pożytecznej (stwierdzono uschnięcie drzewa) oraz stwierdzono brak w terenie 10 sztuk dębów szypułkowych "Fastigiata" oraz 1 sztuki buka pospolitego "Tricolor". Ustalenia z oględzin zostały spisane w protokole. Wykonawca nasadzeń w trakcie oględzin przedłożył dokumentację zdjęciową, potwierdzającą wcześniejsze nasadzenie dębów szypułkowych.

W celu ustalenia przyczyn niezachowania żywotności nasadzeń zamiennych na terenie parafii, organ I instancji przesłuchał w dniu 7 maja 2013 r. w charakterze świadków ks. M. J., (proboszcza Parafii pod wezwaniem [...] w [...]) oraz I. N. - Prezesa "A" Sp. z o.o. w [...]. I. N. podczas przesłuchania oświadczyła, że na terenie Kościoła Parafialnego spółka nasadziła 42 drzewa, zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Opola, natomiast 4 wiśnie osobliwe znajdujące się na tym terenie nie pochodzą z nasadzeń zastępczych realizowanych na zlecenie Pierwszego Urzędu Skarbowego. Dodała, że nie są jej znane przyczyny braku 10 szt. dębów oraz 1 szt. buka "Tricolor". Zdjęcia dębów wykonane jesienią 2011 r. obrazują ślady okorowania pni drzew podkaszarką, co w jej ocenie spowodowało ich obumarcie. Stwierdziła również, że sprawa pielęgnacji drzew, m.in. podlewanie i wykaszanie była uzgodniona z ówczesnym proboszczem, który zobowiązał się do dbania o drzewa.

Przesłuchiwany w charakterze świadka ks. M. J. oświadczył natomiast, że w okresie, kiedy były sadzone drzewa, tj. jesienią 2009 r. na terenie parafii miały miejsce akty wandalizmu i kradzieże, w wyniku których skradziono około 30 szt. żywotników. Powyższe zdarzenia nie zostały jednak zgłoszone na Policji. Stwierdził również, że wszystkie drzewa po posadzeniu nie wykazywały dużej żywotności, nie były również podlewane na zlecenie parafii, oraz że nigdy nie widział żadnej firmy, która pielęgnowałaby przedmiotowe drzewa. Dodał również, że teren wokół parafii utrzymywany (koszony) jest doraźnie przez parafian. Prezydent Miasta Opola decyzją z 29 maja 2013 r., nr [...], na podstawie art. 84 ust. 5 i art. 87 ust. 3 ustawy oraz art. 104 K.p.a., umorzył Pierwszemu Urzędowi Skarbowemu w [...] część należności z tytułu opłaty za usunięcie drzew w wysokości 92 516,83 zł oraz odmówił umorzenia należności z tytułu usunięcia drzew w wysokości 46 258, 42 zł. W uzasadnieniu organ uznał za bezsporny fakt zachowania żywotności, 26 z 42 posadzonych drzew (tj. 20 szt. surmii bignoniowych i 6 szt. brzóz pożytecznych), oraz niezachowania żywotności 2 szt. połamanych brzóz z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. W ocenie organu, drzewa te najprawdopodobniej zostały zniszczone przez nieznanych sprawców, którzy w 2009 r. skradli żywotniki i zniszczyli zieleń wokół kościoła. Połamanie drzew przez wandali jest formą niezachowania żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Zdaniem organu takiego założenia nie można natomiast przyjąć w przypadku 10 szt. dębów szypułkowych i buka, których brak w terenie stwierdzono podczas przeprowadzanych oględzin. Zebrany materiał dowodowy (wyjaśnienie I. N. i dokumentacja fotograficzna) wskazuje, że dęby znajdowały się jeszcze na przedmiotowym terenie jesienią 2011 r., nie mogły więc ulec zniszczeniu przez wandali w 2009 r. Z akt sprawy nie wynika, aby drzewa te zostały skradzione, zniszczone lub w inny sposób nie zachowały żywotności, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. W ocenie organu, fakt braku zainteresowania wykonawcy nasadzeń stanem drzew przez cały 3 letni okres pozwala wysnuć wniosek, że drzewa te nie były w ogóle pielęgnowane i doglądane, i mogły uschnąć, a osoby koszące doraźnie trawniki wokół kościoła mogły je pousuwać. O braku zainteresowania wykonawcy nasadzeń zachowaniem żywotności dębów, zdaniem organu, świadczy również fakt, że po stwierdzeniu uszkodzenia pni drzew podczas koszenia trawnika, co miało miejsce w okresie jesiennym 2011 r., nie poinformowano proboszcza, ani nie podjęto żadnych działań zabezpieczających. Jeżeli nie można w sposób nie budzący wątpliwości udowodnić, że niezachowanie żywotności drzew nastąpiło z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, to nie występują przesłanki do zastosowania art. 84 ust.5 ustawy o ochronie przyrody i umorzenia należności z tytułu opłaty za usunięcie drzew. Bezsporny natomiast jest fakt niezachowania żywotności 3 suchych drzew tj. 2 buków i brzozy, z przyczyn leżących po stronie posiadacza nieruchomości. Drzewa te nie były pielęgnowane.

W tych okolicznościach, organ w oparciu o art. 84 ust.5 ustawy o ochronie przyrody umorzył Pierwszemu Urzędowi Skarbowemu w [...] część należności z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew, przyjmując że 26 drzew zachowało żywotność i 2 drzewa nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Należności te wyliczono proporcjonalnie, przyjmując ustaloną w decyzji opłatę w wysokości 138 775,25 zł, jako całkowitą należność za zachowanie żywotności wszystkich 42 sztuk drzew. Kwota, którą organ umorzył z uwagi na zachowanie żywotności 26 szt. drzew i niezachowanie żywotności 2 szt. drzew z przyczyn niezależnych od posiadacza stanowi 28/42 z kwoty 138 775,25 zł, tj. 92 516,83 zł. Organ nie stwierdził natomiast podstaw do umorzenia części należności z tytułu opłaty za usunięcie drzew w wysokości 46 258,42 zł (tj. 14/42 z kwoty 138 775,25 zł.), bowiem 14 sztuk drzew nie zachowało żywotności z przyczyn leżących po stronie posiadacza nieruchomości.

Odnosząc się do podnoszonego przez stronę zarzutu, że organ winien dokonać oceny zachowania żywotności drzew na dzień upływu 3-letniego okresu, stwierdził, że przepisy prawa, w szczególności art. 84 ust 5 ustawy o ochronie przyrody, nie określają terminu, w jakim organ powinien przeprowadzić kontrolę żywotności drzew. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, stwierdził organ, że wprawdzie okres ten nie powinien być zbyt odległy, ale z całą pewnością nie oznacza to, że kontrola powinna być przeprowadzona niezwłocznie po upływie 3 lat od momentu posadzenia drzew.

Od powyższej decyzji, pismem z dnia 19 czerwca 2013 r. odwołał się Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], zarzucając organowi pierwszoinstancyjnemu naruszenie art. 84 ust. 5a ustawy o ochronie przyrody, poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz nieuzasadnione i niepoparte żadnymi dowodami stwierdzenie, iż niezachowanie żywotności nasadzeń nastąpiło z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 31 października 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o umorzeniu Pierwszemu Urzędowi Skarbowemu w [...] część należności z tytułu opłaty za usunięcie drzew w wysokości 92 516,83 zł oraz pobraniu części opłaty z tytułu usunięcia drzew w kwocie 46 258,42 zł. Po zrelacjonowaniu stanu faktycznego sprawy, Kolegium przytoczyło przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, po czym wskazało, że przepis art. 84 ust. 5 tej ustawy nie stanowi podstawy do wydania przez organ I instancji rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia części opłaty z tytułu usunięcia drzew i odmowy umorzenia opłaty w pozostałej wysokości, bowiem ustawodawca nie przewidział takiej treści rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią art. 84 ust. 1 i 5 ustawy w sytuacji, gdy drzewa zachowały żywotność organ właściwy orzeka o umorzeniu opłaty, natomiast w przypadku, gdy nie zachowały żywotności organ orzeka o pobraniu opłaty. W konsekwencji, organ I instancji wydał błędne orzeczenie, co skutkowało uchyleniem w całości zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego badania zachowania żywotności drzew nasadzonych w październiku 2009 r. organ wskazał, iż zgodnie z art. 84 ust. 4 ustawy organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów odracza, na okres trzech lat od dnia wydania zezwolenia termin uiszczenia opłaty, jeżeli zezwolenie przewiduje zastąpienie ich innymi drzewami lub krzewami. Natomiast art. 84 ust. 5 ustawy stanowi, że jeżeli posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie trzech lat od dnia ich posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu. Wskazany przepis nie precyzuje daty, kiedy ma nastąpić badanie zachowania żywotności drzew, określa jedynie, że nie może ono nastąpić wcześniej niż przed upływem 3 lat od dokonanych nasadzeń. Stwierdzenie wykonania nasadzeń nastąpiło 3 listopada 2009 r., natomiast oględziny mające na celu ustalenie żywotności drzew przeprowadzono 25 lutego 2013 r.

Kolegium podkreśliło, iż w okresie jesiennym drzewa wchodzą w stan wegetacji, stąd badanie zachowania wymogu z art. 84 ust. 5 ustawy bliżej czasu astronomicznej wiosny uznać należy za bardziej korzystny dla strony. Ustosunkowując się do argumentu podniesionego w odwołaniu, a dotyczącego braku profesjonalizmu firmy, której strona zleciła troskę o nasadzone drzewa wskazało, iż okoliczność ta nie ma wpływu na wynik sprawy, bowiem strona może wystąpić z roszczeniem odszkodowawczym w postępowaniu cywilnym.

W skardze sądowoadministracyjnej Pierwszy Urząd Skarbowy w [...] domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono: naruszenie przepisu art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieprzytoczenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie pobrania części opłaty oraz naruszenie przepisu art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu orzekło o pobraniu części opłaty z tytułu usunięcia drzew w kwocie 46.258,42 zł, bez wskazania podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia. Zarówno w sentencji decyzji jak i w uzasadnieniu nie przytoczono przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty z tytułu usunięcia drzew. Podstawy takiej, w ocenie strony, nie stanowią przepisy art. 84 ust. 4 oraz ust. 5 ustawy o ochronie przyrody, przytoczone w decyzji, które wskazują na możliwość odroczenia uiszczenia opłaty za usunięcie drzew lub krzewów (ust. 4) oraz umorzeniu opłaty (ust. 5). W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu, gdyż uzasadnienie prawne decyzji nie odpowiada regulacji art. 107 § 3 K.p.a. Dodatkowo podkreślono, iż organ wydając decyzję dokonał niewłaściwego zastosowania przepisu art. 84 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, a tym samym w sposób nieuprawniony uznał, iż utrata żywotności drzew nastąpiła z przyczyn zależnych od skarżącego.

W sprawie brak jest jednoznacznych dowodów wskazujących, że nasadzone zamiennie drzewa nie zachowały żywotności w okresie do 3 lat od dnia posadzenia, które to ustalenie może być dopiero podstawą do nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie. W ocenie strony skarżącej, wydanie decyzji wymaga uprzedniego ustalenia żywotności roślin najpóźniej na dzień przypadający w ostatnim dniu trzyletniego okresu od ich nasadzenia. Ustalenie to winno nastąpić w oparciu o wszelkie dostępne możliwości dowodowe, zaś w przypadku, gdyby nie było dowodu, który w sposób nie, budzący wątpliwości przesądzałby o utracie żywotności, wtedy należałoby przyjąć domniemanie na korzyść strony, że rośliny zachowały swoją żywotność. Podkreślono również, iż wyznaczony przez Urząd Miasta Opola teren na dokonanie nasadzeń do 2013 r. był terenem nieogrodzonym, w żaden sposób niezabezpieczonym przez właściciela nieruchomości, a tylko na podstawie samej umowy użyczenia udostępniony stronie, która nie była uprawniona do podejmowania jakichkolwiek działań zabezpieczających teren parafii, na którym miały miejsce akty wandalizmu.

W tych okolicznościach Pierwszemu Urzędowi Skarbowemu w [...] nie można przypisać zawinienia, które jest niezbędną przesłanką do nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty za niezachowanie żywotności drzew w niezachowaniu żywotności drzew.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, podtrzymując argumentację i wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast po myśli art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Dokonując tak rozumianej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz - na zasadzie art. 135 P.p.s.a. - decyzji ją poprzedzającej, Sąd stwierdził, że zostały one podjęte z naruszeniem prawa, przy czym charakter popełnionego naruszenia stanowi kwalifikowane uchybienie, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Kontroli sądowej poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, z dnia 31 października 2013 r., mocą której organ ten, na skutek odwołania wniesionego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 29 maja 2013 r. umarzającą część należności z tytułu opłaty za usunięcie drzew w wysokości 92 516,83 zł i odmawiającą umorzenia opłaty w wysokości 46 258,42 i orzekł o umorzeniu Pierwszemu Urzędowi Skarbowemu w [...] opłaty za usunięcie drzew w wysokości 92 516,83 zł i pobraniu części opłaty z ww. tytułu w kwocie 46 258,42 zł. Podstawę prawną wydanej decyzji Kolegium stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Wobec powyższego wskazać należy, iż wniesienie odwołania przenosi na organ drugiej instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej. Stosownie do treści art. 138 § 1 K.p.a., rozstrzygnięcie merytoryczne organu odwoławczego może polegać na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości lub części i w tym zakresie wydaniu orzeczenia co do istoty sprawy bądź uchyleniu tej decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji, bądź też umorzeniu postępowania odwoławczego. Istota, bowiem administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu sprawy, nie zaś tylko na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji.

W kontrolowanej sprawie organ odwoławczy przyjął za własne ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organ pierwszej instancji, uznając tym samym, że doszło do dokładnego i pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie istnieje potrzeba, ani konieczność przeprowadzania dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Jednocześnie organ ten uznał, iż przepis art. 84 ust. 1 i ust. 5 ustawy nie stanowi podstawy do wydania przez uprawniony organ rozstrzygnięcia o umorzeniu części opłaty z tytułu usunięcia drzew i odmowy umorzenia tej opłaty w pozostałej wysokości. Uznał, że w sytuacji gdy drzewa zachowały żywotność organ właściwy orzeka o umorzeniu opłaty, a w przypadku gdy nie zachowały żywotności obowiązkiem organu jest orzec o pobraniu opłaty.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.). Cele i zasady tej ustawy ukierunkowane są na bezwzględną ochronę dóbr przyrody w tym drzew i krzewów. Zasadą jest zakaz usuwania drzew i krzewów, a dopuszczalne prawem usunięcie powyższych dóbr możliwe jest po uzyskaniu stosownego zezwolenia.

Zgodnie z art. 83 ust.1 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Przepisy wspomnianej powyżej ustawy są bardzo rygorystyczne. Nawet w sytuacji dopuszczenia usunięcia drzew i krzewów na podstawie zezwolenia właściwego organu, podmiot uprawniony na mocy zezwolenia obowiązany jest do ponoszenia opłat.

Wynika to z art. 84 ust. 1 ustawy, który to przepis stanowi, że posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. Zasadą zatem jest ponoszenie opłat w związku z wycinką drzew i krzewów, które nalicza i pobiera organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów (ust. 2). W wydanym zezwoleniu ustala się opłaty za usunięcie drzew lub krzewów oraz termin ich usunięcia, przesadzenia lub posadzenia innych drzew lub krzewów (ust. 3).

Ustawodawca wprowadził możliwość zwolnienia posiadacza nieruchomości od ponoszenia opłat za usunięcie drzew i krzewów o ile ten działa na podstawie zezwolenia, jednak ulgę obwarował warunkami i odpowiednim postępowaniem podmiotu uprawnionego do wycięcia drzew i krzewów. Kwestie te uregulowane zostały w kolejnych ustępach art. 84 powyższej ustawy.

Zgodnie z art. 84 ust. 4 ustawy organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów odracza, na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia termin uiszczenia opłaty za ich usunięcie, jeżeli zezwolenie przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami. W okolicznościach sprawy, wydanie przez Prezydenta Miasta Opola zezwolenia z dnia 13 maja 2009 r. na usunięcie 13 sztuk drzew znajdujących się na nieruchomości przy ul. [...] w [...], uwarunkowane było zastąpieniem ich nowymi nasadzeniami w ilości 42 sztuk. Decyzja z dnia 13 maja 2009 r. wobec nie wniesienia od niej odwołania stała się decyzją ostateczną i pozostając w obrocie prawnym podlegała wykonaniu. Zgodnie z art. 84 ust. 5 ustawy, jeżeli przesadzone albo posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat. Z przepisu powyższego wynika, że w zamian za usunięte drzewa mają być posadzone inne drzewa, które muszą zachować żywotność przez okres ponad 3 lat od zasadzenia. Ustawodawca w przepisie tym przewidział jednocześnie możliwość umorzenia ustalonej decyzją opłaty wówczas, gdy dokonane nasadzenia zastępcze nie zachowały żywotności przez okres 3 lat, ale z przyczyn niezależnych od podmiotu, który uzyskał zezwolenie na usunięcie drzew.

Poczynione ustalenia faktyczne co do określonych w zezwoleniu nasadzeń zamiennych, powodują podjęcie dalszych czynności organu wynikających bądź z przytoczonego przepisu art. 84 ust. 5 ustawy, bądź przepisu art. 84 ust. 5a ustawy, który stanowi, że jeżeli przesadzone albo posadzone inne drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności w okresie do 3 lat od dnia przesadzenia lub posadzenia, posiadacz nieruchomości jest obowiązany niezwłocznie do uiszczenia opłaty za usunięcia drzew.

Z przytoczonych regulacji wynika, że organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew posiada kompetencję i podstawę prawną do wydania jedynie decyzji o umorzeniu należności z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew w przypadku zaistnienia ustawowych przesłanek, o których stanowi art. 84 ust. 5 ustawy. W sytuacji zaś, gdy nasadzenia zamienne nie zachowały żywotności w okresie do 3 lat od daty ich posadzenia, posiadacz nieruchomości jest zobowiązany do niezwłocznego uiszczenia opłaty za usunięte drzewa. Inaczej mówiąc niewywiązanie się z obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji skutkuje orzeczeniem o pobraniu opłaty (art. 84 ust. 5a ustawy).

W rozpoznanej sprawie organ I instancji umorzył Pierwszemu Urzędowi Skarbowemu w [...] opłatę w wysokości 92 516,83 zł i odmówił umorzenia części opłaty z tytułu usunięcia drzew w wysokości 46 258,42 zł, z kolei organ odwoławczy uchylając tą decyzję w całości umorzył opłatę za usunięcie drzew w wysokości 92 516,83 i orzekł o pobraniu pozostałej części opłaty w kwocie 46 258,42 zł. Sąd w składzie orzekającym w pełni identyfikuje się z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż "Podstawową zasadą sformułowaną w art. 6 k.p.a. jest to, że organy administracji (...) działają na podstawie przepisów prawa. Przepisy prawa, to znaczy ustawy i wydawane na podstawie ustaw i w celu ich wykonania przepisy wykonawcze decydują w szczególności o tym, kiedy organ administracji (...) wydaje decyzję administracyjną. Dlatego wydanie decyzji w sprawie, co do której przepis prawa przewiduje jej załatwienie w inny sposób niż przez wydanie decyzji, oznacza, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1983 r., I SA 217/83, opubl. w CBOIS http://www.cbois.orzeczeniansa.gov.pl//). Oceniane przepisy ustawy o ochronie przyrody nie przewidywały możliwości wydania przez organy procedujące w sprawie zarówno decyzji o umorzeniu części ustalonej opłaty z tytułu usunięcia drzew lub krzewów i odmowie umorzenia pozostałej części opłaty, jak również o umorzeniu części tej opłaty i pobraniu pozostałej części opłaty za usunięcie drzew. Tym samym, uznać należało, że podjęte w sprawie decyzje wydane zostały bez podstawy prawnej. Przyjęte przez organy rozwiązanie pozostaje bowiem w oczywistej sprzeczności z brzmieniem przepisu art. 84 ust. 5 i 5a ustawy, powodując jego rażące naruszenie, co z kolei – na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. - skutkuje stwierdzeniem przez Sąd nieważności decyzji organów

Stwierdzenie nieważności decyzji wykluczało możliwość merytorycznej kontroli i badania zasadności pozostałych zarzutów zawartych w skardze.

Mając na uwadze powyższe orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 P.p.s.a jak w sentencji. Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku uzasadnia art. 152 P.p.s.a.