Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 795/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 w zw. z art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 181 poz 35 art. 17 ust. 1
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie żywności przeznaczonej dla niemowląt i  małych dzieci oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego i środków spożywczych zastępujących całodzienną dietę, do kontroli masy  ciała oraz uchylające dyrektywę Rady 92/52/EWG, dyrektywy Komisji 96/8/WE, 1999/21/WE, 2006/125/WE i 2006/141/WE, dyrektywę  Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/39/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 41/2009 i (WE) nr 953/2009
article: art. 73
journal: Dz.U. 2015 poz 858
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - tekst jedn.
article: art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant: Starszy asystent sędziego Maja Pietrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 maja 2018 r., nr 2201-IOC.4343.1.2018 w przedmiocie zawieszenia zwolnienia towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz skarżącego A. S. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem dnia 12 października 2022 r., I GSK 3501/18 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 września 218 r., III SA/Gd 517/18 i przekazał temu Sądowi niniejszą sprawę do ponownego rozpoznania.

Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 14 czerwca 2017 r., nr 2201-IOC.4343.1.2017 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni z dnia 3 lutego 2017 r. zawieszającą zwolnienie towaru w postaci 100 sztuk plastikowych atrap samochodowych, które zawierają znaki towarowe graficzne zastrzeżone na rzecz firmy A., co do którego zachodzi podejrzenie, że narusza prawa własności intelektualnej objętej decyzją nr UAFA DE006905.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał m.in., że na skutek rewizji celnej towaru (plastikowe atrapy samochodowe) zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu na dokumencie OGL/321050/00/001241/2017 z dnia 27 stycznia 2017 r. stwierdzono podejrzenie naruszenia praw własności intelektualnej objętych ochroną na podstawie decyzji nr UAFA DE 3006905 z dnia 20 stycznia 2017 r., wydanej na rzecz A. Po przesłaniu właścicielowi znaku towarowego A. materiału zdjęciowego, uzyskano odpowiedź z której wynikało, że zostały naruszone prawa do znaku graficznego w postaci - czterech nachodzących na siebie obręczy.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 688/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił powyższą decyzję organu odwoławczego.

W uzasadnieniu wskazano, że aby możliwe było zawieszenie zwolnienia towaru na podstawie art. 17 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 608/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej przez organy celne oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1383/2003 (Dz. U. UE L 181 z dnia 29 czerwca 2013 r.) (zwanego dalej - "rozporządzeniem nr 608/2013") konieczne jest zaistnienie podejrzenia dotyczącego naruszenia nie jakiegokolwiek prawa własności intelektualnej, ale takiego, które objęte zostało decyzją uwzględniającą wniosek. Dlatego zawieszenie zwolnienia towaru wymaga ustalenia treści takiej decyzji. W sprawie doszło do zawieszenia zwolnienia towaru ze wskazaniem, że zachodzi co do niego podejrzenie naruszenia prawa własności intelektualnej objętego decyzją nr UAFA DE3006905. Organ pierwszej instancji wskazał tylko, że decyzja wydana została 20 stycznia 2017 r. na rzecz A., a organ odwoławczy wskazał natomiast, że od przedstawiciela A. uzyskano informację, że przedmiotowy towar narusza prawo do graficznego znaku towarowego w postaci czterech nachodzących na siebie obręczy na podstawie decyzji nr UAFA DE3006905 z dnia 20 stycznia 2017 r. Twierdzenie to, zdaniem sądu, nie znajdowało w pełni potwierdzenia w aktach administracyjnych.

Sąd stwierdził, że na podstawie akt administracyjnych nie sposób ustalić treści decyzji nr UAFA DE3006905, a zwłaszcza jakie konkretnie prawa własności intelektualnej zostały nią objęte. Nie pozwala to na weryfikację zaskarżonej decyzji przez Sąd pod kątem tego, czy zawieszenie zwolnienia towarów dotyczyło takich towarów, które mogły zostać uznane za podejrzane o naruszenie prawa własności intelektualnej, objętego decyzją uwzględniającą wniosek. Skoro do zawieszenia zwolnienia towaru doszło na podstawie art. 17 rozporządzenia, nie wystarczy jedynie powołanie się na numer decyzji (przy czym w niniejszej sprawie nie można zweryfikować, czy wskazany numer dotyczy decyzji mającej znaczenie dla sprawy); niezbędne jest również wskazanie, jakie prawa własności intelektualnej są nią objęte. Decyzja uwzględniająca wniosek musi być również skuteczna na terytorium RP w rozumieniu art. 10 rozporządzenia. Istotny jest również okres, w którym organy mają podjąć działanie (art. 11 rozporządzenia). Ustaleń takich w zaskarżonej decyzji zabrakło.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia 15 maja 2018 r., nr 2201-IOC.4343.1.2018 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku ponownie utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że sposób procedowania, a tym samym obowiązki organów celnych w przypadku zidentyfikowania towarów, co do których istnieje podejrzenie naruszenia praw własności intelektualnej, zostały szczegółowo określone w ww. rozporządzeniu. Do pełnomocnika właściciela znaku towarowego A. przesłano materiał zdjęciowy sporządzony w wyniku rewizji, dotyczący przedmiotowego towaru z prośbą o wypowiedzenie się co do ewentualnej zasadności podejrzenia naruszenia prawa własności intelektualnej. Materiał fotograficzny stanowił obraz wizualny badanego towaru. Z uzyskanej od niego odpowiedzi wynikało jednoznacznie, iż w analizowanym towarze zostały naruszone prawa do znaku graficznego w postaci czterech nachodzących na siebie obręczy. Bezprawność użycia znaku towarowego zastrzeżonego dla A. została dodatkowo udokumentowana pozwem sądowym złożonym przeciw importerowi przez właściciela znaku ochronnego. Do istoty prowadzonego postępowania celnego nie należało rozstrzyganie, czy w rozpatrywanej sprawie nastąpiło naruszenie prawa własności intelektualnej, gdyż właściwy w tym zakresie jest Sąd Okręgowy w Warszawie. Rola organu celnego sprowadzała się natomiast do poinformowania posiadacza decyzji ochronnej o ewentualności zaistnienia naruszenia praw własności intelektualnej oraz wdrożenia procedury, mającej na celu zajęcie towaru do czasu zabezpieczenia towaru przez sąd, bądź zajęcia w związku z zainicjowaną procedurą karną.

Organ podniósł, że wzmocnieniu egzekwowania prawa w zakresie ochrony praw własności intelektualnej w Polsce służy system Leonardo da VINCI. System ten umożliwia gromadzenie i przetwarzanie informacji przekazywanych przez właścicieli praw własności intelektualnej wraz z wnioskiem o podjęcie działania przez organy celne. Przekazywane informacje określają prawa własności intelektualnej objęte wnioskiem o podjęcie działania przez organy celne oraz zawierają szczegółowe dane dotyczące towarów oryginalnych i podrobionych. Zakres przekazywanych informacji umożliwia identyfikację towarów podejrzanych o naruszenie praw własności intelektualnej, a w konsekwencji podjęcie stosownych procedur związanych z zatrzymaniem takich towarów. Aby umożliwić bieżącą wymianę informacji system Leonardo da VINCI został zintegrowany z centralną bazą danych Komisji Europejskiej COPIS, która służy wymianie danych o decyzjach w sprawie wniosków oraz zatrzymaniach pomiędzy wszystkimi krajami członkowskimi Unii Europejskiej oraz Komisją. Baza ta została utworzona w związku z wejściem w życie 1 stycznia 2014 r. rozporządzenia nr 608/2013.

Zawieszenie zwolnienia przedmiotowego towaru do wnioskowanej procedury nastąpiło na podstawie art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 608/2013 oraz decyzji, która uwzględniała wniosek wspólnotowy (AFA) firmy A. o ochronę praw własności intelektualnej. Decyzja ta została zarejestrowana w bazie danych Komisji Europejskiej COPIS pod nr U AFA DE3006905 i jej ważność została określona do dnia 16 grudnia 2017 r. Oznacza to, że zawieszenie zwolnienia przedmiotowego towaru do procedury w dniu 3 lutego 2017 r. nastąpiło w okresie ważności przedmiotowej decyzji ochronnej. W rozważanej sprawie A., złożyła wniosek unijny, który objął swoim oddziaływaniem także Polskę. Tym samym zakres ochrony wynikający z decyzji nr DE3006905, która została zarejestrowana w bazie danych Komisji Europejskiej COPIS, również obowiązuje na terytorium Polski. Pełnomocnik właściciela decyzji ochronnej poinformował, iż decyzją ochronną nr UAFA DE3006905 wydaną na wniosek A., objęte są m.in. następujące prawa ochronne na unijne znaki towarowe, którymi zostały bezprawnie opatrzone towary -100 sztuk plastikowych atrap samochodowych - zajęte w niniejszej sprawie:

- graficzny znak towarowy Unii Europejskiej (ZTUE) 000018762 z pierwszeństwem od dnia 1 kwietnia 1996 r., zarejestrowany m.in. dla towarów w klasie 12: pojazdy lądowe, powietrzne i wodne oraz ich części (nieujęte w innych klasach), w tym silniki do pojazdów, które pokrywają się z zajętymi towarami;

- słowno-graficzny znak towarowy Unii Europejskiej (ZTUE) 000836031 z pierwszeństwem od dnia 28 maja 1998 r., zarejestrowany m.in. dla towarów w klasie 12: pojazdy lądowe, powietrzne i wodne oraz ich części (nieujęte w innych klasach), w tym silniki do pojazdów, które pokrywają się z zajętymi towarami;

- słowno-graficzny znak towarowy Unii Europejskiej (ZTUE) 010441111 z pierwszeństwem od dnia 24 listopada 2011 r., zarejestrowany m.in. dla następujących towarów w klasie 12: Pojazdy i strukturalne części do nich: Urządzenia służące do poruszania się na lądzie, w powietrzu lub wodzie, które pokrywają się z zajętymi towarami.

Powyżej wskazane znaki towarowe zostały wyszczególnione we wniosku unijnym z dnia 13 grudnia 2016 r. właściciela ochrony praw A., odpowiednio w punktach 20, 36 i 46, skierowanym do właściwego organu celnego o zmianę przy podejmowaniu działań przez organy celne i przedłużenie poprzednich wniosków. Wniosek ten z uwagi na charakter unijny obejmował swoim zasięgiem wszystkie wymienione kraje członkowskie, w tym również Polskę.

Pełnomocnik właściciela ochrony praw załączył fragment aktualnej decyzji ochronnej wydanej na wniosek A. w dniu 7 grudnia 2017 r.

Dodatkowe postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ drugiej instancji, stosownie do dyspozycji zawartych w zapadłym wyroku sądowym, miało charakter uzupełniający, służący wyłącznie potwierdzeniu okoliczności faktycznych ustalonych w pierwotnym postępowaniu Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni, zakończonym decyzją o zawieszeniu zwolnienia przedmiotowego towaru. Zapytanie skierowane przez organ do pełnomocnika właściciela ochrony praw zostało sformułowane w sposób bardzo ogólny i całościowy, który nie sugeruje odpowiedzi oraz uwzględnia dyspozycje zawarte w wyroku sądowym.

Zawieszenie zwolnienia przedmiotowego towaru w rozpatrywanej sprawie nastąpiło zatem na skutek uzasadnionego podejrzenia powziętego przez organ celny, naruszenia prawa własności intelektualnej w odniesieniu do znaków towarowych wskazanych przez pełnomocnika właściciela ochrony prawa A.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł A. S. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni z dnia 3 lutego 2017 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił :

- naruszenie art. 17 ust 1 w zw. z art. 14 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 608/2013 z 12 czerwca 2013 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej przez organy celne oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1383/2003 (Dz. Urz. UE z 2013 r., nr L 181, s. 15-34, dalej jako "rozporządzenie nr 608/2013"), polegające na ustalaniu treści decyzji UAFA DE3006905 na podstawie informacji przekazywanych przez pełnomocnika A. Ag pomimo tego, że rozporządzenie nr 608/2013 przewiduje inny tryb przekazywania treści decyzji ochronnych pomiędzy organami celnymi Państw Członkowskich, a w konsekwencji braku ustalenia we właściwym trybie treści decyzji UAFA DE3006905,

- naruszenie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 2 b w zw. z art. 14 ust. 2 w zw. z art. 29 ust. 3 rozporządzenia nr 608/2013, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji z dnia 3 lutego 2017r. zawieszającej zwolnienie towarów w związku z decyzją UAFA DE3006905, w sytuacji, gdy decyzja UAFA DE3006905 nie była skuteczna na terytorium Polski w dniu 3 lutego 2017 r.,

- naruszenie art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 608/2013 polegające na utrzymaniu w mocy decyzji z dnia 3 lutego 2017r. zawieszającej zwolnienie towarów w związku z decyzją UAFA DE3006905, pomimo tego, że Naczelnik Urzędu Celnego w Gdyni przed wydaniem zaskarżonej decyzję z dnia 3 lutego 2017r. na podstawie decyzji UAFA DE006905 nie zapoznał się z treścią decyzji UAFA DE006905 i nie ustalił w sposób prawidłowy:

a) w jakiej dacie została wydana decyzja UAFA DE3006905,

b) jakie konkretnie prawa własności intelektualnej zostały objęte decyzją

UAFA DE3006905;

- naruszenie art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 608/2013, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji z dnia 3 lutego 2017 r. zawieszającej zwolnienie towarów w związku z decyzją UAFA DE3006905, w sytuacji, gdy decyzja z dnia 3 lutego 2017r. nie precyzuje jakich konkretnie znaków towarowych dotyczy podejrzenie organów celnych;

- naruszenie art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 608/2013, wyrażające się w uznaniu, że towary importowane przez skarżącego (atrapy chłodnic) są towarami podejrzanymi o naruszenie praw własności intelektualnej przysługujących przedsiębiorstwu A., przy braku jakichkolwiek podstaw do takiej kwalifikacji w/w towarów;

- naruszenie art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z pkt. 27 preambuły rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE z 2013 r., nr L 269, s. 1-101, dalej jako "UKC") oraz pkt 19 zd. 1 preambuły rozporządzenia nr 608/2013, wyrażające się w braku poszanowania prawa skarżącego do złożenia wyjaśnień, przed podjęciem niekorzystnej decyzja; braku poszanowania zasady pewności prawa oraz naruszeniu zasady równego traktowania podmiotów prywatnych przez organy administracji publicznej, w szczególności w wyniku:

a) aprobaty decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni nr 321050.633.2.2017.4.KF z dnia 3 lutego 2017 r. zawieszającej zwolnienie towarów (atrap chłodnic z miejscem na znak towarowy), pomimo że wcześniej organy celne nigdy (do 2017 roku) nie kwestionowały zgodności z prawem tych części zamiennych skarżącego, ani nie wskazywały na jakiekolwiek podejrzenie naruszenia praw własności intelektualnej przysługujących przedsiębiorstwu A. (w szczególności, prawa do graficznego znaku towarowego tego przedsiębiorstwa),

b) akceptacji niedopuszczania skarżącego - przez Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni - do ponownej rewizji celnej towaru przeprowadzonej w dniu 3 lutego 2017r.,

c) aprobacie zaniechania przez Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni odpowiedzi na pytania zadawane przez Skarżącego i ich "przekierowywania" do pełnomocnika A.,

- naruszenie przepisów dotyczących postępowania dowodowego, tj. art. 187 i art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez:

a. brak prawidłowych ustaleń odnośnie treści i skuteczności decyzji UAFA DE

3006905;

b. pominięcie materiału dowodowego wskazującego na brak skuteczności

decyzji UAFA DE3006905 na terytorium Polski;

c. nieuwzględnienie ogólnie znanych okoliczności związanych z wyglądem

atrap samochodowych;

d. nieuwzględnienie podnoszonych przez Skarżącego w toku postępowania odwoławczego prawnych oraz faktycznych uwarunkowań funkcjonowania rynku części zamiennych do samochodów;

e. aprobatę dla wewnętrznie sprzecznych ustaleń dokonanych przez organ celny I instancji, który składnik (element) atrap importowanych przez skarżącego określał raz jako "miejsce na znak towarowy A." a następnie jako "graficzny znak towarowy zastrzeżony na rzecz firmy A.";

f. nieuwzględnienie postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2017 sygn. akt I ACz 786/17 - dotyczącego m.in. tych samych 100 atrap chłodnicy, co decyzje organów celnych w niniejszej sprawie;

g. oddalenie istotnych wniosków dowodowych skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wyrokiem z dnia 13 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 517/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdzając, że doszło do naruszenia prawa materialnego art. 17 ust. 1 rozporządzenia 608/2013, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji przedstawiona przez organy celne treść decyzji ochronnej nie budziła wątpliwości. W skład każdego z chronionych znaków towarowych, na które powoływał się ich właściciel, wchodzi element graficzny obejmujący cztery nachodzące na siebie obręcze. Przedstawienie tego elementu zawierało pismo pełnomocnika A. Zatrzymane towary to plastikowe atrapy samochodowe (osłony chłodnicy, grille) zawierające specjalne miejsce w zarysie odpowiadające jedynie zewnętrznemu obrysowi znaku towarowego chronionego na rzecz A. Na zatrzymanych atrapach nie ma wizerunku czterech nachodzących na siebie obręczy. W zaskarżonej decyzji wskazano, że "z uzyskanej odpowiedzi od pełnomocnika właściciela znaku towarowego wynikało jednoznacznie, iż w analizowanym towarze zostały naruszone prawa do znaku graficznego w postaci czterech nachodzących na siebie obręczy". Nie można przyjąć, by "na pierwszy rzut oka" produkty będące przedmiotem importu miały naruszać prawo ochronne do powyższego znaku towarowego. Nie zawierały one bowiem w sobie elementu czterech splecionych (nachodzących na siebie) obręczy, co widoczne jest "na pierwszy rzut oka" na zdjęciach znajdujących się w aktach administracyjnych. Decyzje organów obu instancji nie precyzowały, z którym z wymienionych w art. 2 pkt 7 rozporządzenia rodzajów naruszeń mamy, zdaniem organów, do czynienia w sprawie. Powołanie się na powyższe stanowisko pełnomocnika właściciela znaku towarowego wskazuje jednak na to, że chodzi o naruszenie znaku towarowego, o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. a rozporządzenia 608/2013. Sam fakt, że importowane atrapy bezspornie przystosowane są do tego, by znak czterech nachodzących na siebie obręczy został na nich umieszczony nie wystarcza by uznać, że zachodziło podejrzenie naruszenia prawa własności intelektualnej. Nie podlega bowiem ochronie sam zewnętrzny obrys takiego znaku.

Nie miał racji organ administracji, umniejszając niejako rolę organu celnego przy dokonywaniu oceny, czy dany towar podlegał procedurze przewidzianej w przepisach art. 17 i dalszych rozporządzenia 608/2013. Organy celne nie są bowiem zwolnione od dokonania oceny importowanych towarów w świetle art. 17 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 7 lit. a), b) i c) tegoż rozporządzenia. Ochrona swobody handlu wymaga, by zawieszać zwolnienie towaru na podstawie art. 17 ust. 1 rozporządzenia 608/2013 jedynie w przypadkach kwalifikowanych, gdy już "prima facie", a zatem w sposób oczywisty i dostrzegalny dla każdego, że dany towar narusza prawa własności intelektualnej. Nie jest oczywiście rzeczą organów celnych ostateczne rozstrzyganie, czy w sprawie doszło do naruszenia praw własności intelektualnej, lecz rozważając, czy zachodzi "podejrzenie" ich naruszenia muszą brać pod uwagę potencjalne szkody, które zawieszenie zwolnienia towarów może spowodować dla importera.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku złożył Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, zaskarżając go w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Gdańsku do ponownego rozpoznania, a także o przeprowadzenie rozprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 153 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia sprzecznie z oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku WSA w Gdańsku z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 688/17;

b) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób wewnętrznie sprzeczny oraz sformułowanie wadliwych wskazań dla organów, sprzecznie z oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku WSA w Gdańsku z dnia 27 października 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 688/17;

c) art. 3 § 1 i art. 134 § 1 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez uchylenie się WSA od rozpoznania skargi.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 rozporządzenia 608/2013 w związku z treścią motywu 10 preambuły do rozporządzenia 608/2013 oraz art. 1061 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2017 r. poz. 776 ze zm.; dalej: p.w.p.), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wykonywanie procedury zawieszenia zwolnienia towaru w trybie powyższego przepisu wymaga dokonania analizy rzeczywistego naruszenia konkretnego prawa chronionego oraz wszelkich ewentualnych wyjątków zawartych w przepisach szczególnych, które legalizują korzystanie z prawa chronionego przez osoby trzecie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że powyższa skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty są trafne, zaś w sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania.

Najdalej idącym zarzutem skargi jest sformułowany w pkt 1 lit. b jej petitum zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., a polegający wedle organu na wadliwości uzasadnienia wyroku WSA ze względu na jego wewnętrzną sprzeczność oraz sformułowanie wadliwych wskazań dla organów, sprzecznie z oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku WSA w Gdańsku z 27 października 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 688/17.

Zgodnie art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. NSA stwierdził, że wszystkie wymagane elementy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera, w tym podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz szczegółowe wyjaśnienie powodów, dla których Sąd pierwszej instancji skargę uwzględnił, a także wskazania dotyczące dalszego postępowania.

Przy czym skarżący kasacyjnie dokonał powiązania naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. z art. 153 p.p.s.a., zarzucając wydanie orzeczenia sprzecznie z oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku zapadłym uprzednio w sprawi. Zarzut naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a. NSA uznał za zasadny. W jego świetle, ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny przywołał treść zapadłych w sprawie orzeczeń WSA w Gdańsku, przywołując stanowisko ze strony 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku (III SA/Gd 517/18) oraz ze strony 9, akapit 3, uprzednio wydanego prawomocnego wyroku WSA w Gdańsku (III SA/Gd 688/17), w którym wskazano m.in., że twierdzenia skargi dotyczące rynku części zamiennych nie mogły mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Okoliczności te nie miały żadnego znaczenia dla podjęcia decyzji w przedmiocie zawieszenia zwolnienia towaru. Z dokonanego przez sąd drugiej instancji porównania wynikało, że w zaskarżonym wyroku WSA w Gdańsku z dnia 13 września 2018 r. (III SA/Gd 517/18), wbrew wcześniejszej ocenie prawnej, którą był związany, wskazał potrzebę weryfikacji przez organy celne przepisów innych gałęzi prawa, zwłaszcza - w odniesieniu do części samochodowych - art. 1061 ust. 1 i 2 Prawa własności przemysłowej. To zaś wskazywało, że zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. był usprawiedliwiony.

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji uwzględniając powyższe uwagi, respektować będzie stanowisko wyrażone w prawomocnym wyroku WSA III SA/Gd 688/17, co oznacza, że nie będzie uwzględniał w sprawie przepisów innych gałęzi prawa, a zwłaszcza dotyczących rynku części zamiennych (tzw. klauzuli napraw).

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Przedmiotem ponownej kontroli Sądu była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni, zawieszającą zwolnienie towaru.

Zasady i tryb postępowania w przypadku zidentyfikowania towarów podejrzanych o naruszenie praw własności intelektualnej normuje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 608/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej przez organy celne oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1383/2003 (Dz. U. UE. L. 2013.181.15), zwane dalej "rozporządzeniem nr 608/2013" lub "rozporządzeniem".

W motywie 10 preambuły rozporządzenia wskazano, że zawiera ono jedynie przepisy proceduralne dla organów celnych, a w związku z tym niniejsze rozporządzenie nie wprowadza żadnych kryteriów służących do stwierdzenia, czy doszło do naruszenia prawa własności intelektualnej.

W obowiązującym ustawodawstwie krajowym brak jest przepisu dającego organom celnym kompetencję do ustalenia, czy dany towar narusza chronioną prawem własność intelektualną (w tym własność przemysłową). Kompetencja taka w polskim systemie prawa została przyznana sądom powszechnym. Z analizy motywów zawartych w preambule rozporządzenia wynika, że egzekwowanie praw własności intelektualnej na granicach - niezależnie od tego, gdzie znajdują się lub powinny się znajdować towary - w ramach dozoru celnego lub kontroli celnej ma być skutecznym sposobem zapewnienia szybkiej i efektywnej ochrony prawnej uprawnionemu, a także użytkownikom i grupom producentów (motyw 10).

Jednocześnie, zwracając uwagę na tymczasowy i zapobiegawczy charakter środków stosowanych przez organy celne na podstawie rozporządzenia oraz sprzeczne interesy stron, których te środki dotyczą, wskazuje się na konieczność poszanowania praw zainteresowanych stron (motyw 19).

Zgodnie z art. 10 rozporządzenia:

Decyzje w sprawie wniosków:

1. Decyzja uwzględniająca wniosek krajowy oraz każda decyzja uchylająca lub zmieniająca taką decyzję stają się skuteczne w państwie członkowskim, w którym złożono wniosek krajowy, następnego dnia po dacie przyjęcia.

Decyzja o przedłużeniu okresu, w którym organy celne mają podjąć działanie, staje się skuteczna w państwie członkowskim, w którym złożono wniosek krajowy, następnego dnia po dacie upływu okresu, który ma zostać przedłużony.

2. Decyzja uwzględniająca wniosek unijny oraz każda decyzja uchylająca lub zmieniająca taką decyzję stają się skuteczne:

a) w państwie członkowskim, w którym złożono wniosek - następnego dnia po dacie przyjęcia decyzji;

b) we wszystkich innych państwach członkowskich, w których zwrócono się o podjęcie działania przez organy celne, następnego dnia po dacie, w której organy celne zostały powiadomione zgodnie z art. 14 ust. 2, pod warunkiem że posiadacz decyzji wywiązał się z obowiązków przewidzianych w art. 29 ust. 3 w odniesieniu do kosztów tłumaczenia.

Decyzja o przedłużeniu okresu, w którym organy celne mają podjąć działanie, staje się skuteczna w państwie członkowskim, w którym złożono wniosek unijny, oraz we wszystkich innych państwach członkowskich, w których zwrócono się o podjęcie działania przez organy celne, następnego dnia po dacie upływu okresu, który ma zostać przedłużony.

Z kolei w myśl art. 11 rozporządzenia:

Okres, w którym organy celne mają podjąć działanie

1. Uwzględniając wniosek, właściwe służby celne określają okres, w którym organy celne mają podjąć działanie. Okres ten rozpoczyna się w dniu, w którym decyzja uwzględniająca wniosek staje się skuteczna zgodnie z art. 10, i nie przekracza jednego roku, licząc od następnego dnia po dacie przyjęcia decyzji.

2. W przypadku gdy wniosek złożony po powiadomieniu przez organy celne o zawieszeniu zwolnienia lub o zatrzymaniu towarów zgodnie z art. 18 ust. 3 nie zawiera informacji, o których mowa w art. 6 ust. 3 lit. g), h) lub i), jest on uwzględniany tylko w odniesieniu do zawieszenia zwolnienia lub zatrzymania tych towarów, chyba że informacje te zostaną dostarczone w ciągu 10 dni roboczych od powiadomienia o zawieszeniu zwolnienia lub o zatrzymaniu towarów.

3. W przypadku gdy prawo własności intelektualnej przestaje wywoływać skutki lub gdy wnioskodawca z innych przyczyn przestaje być uprawniony do złożenia wniosku, organy celne nie podejmują żadnego działania. Decyzja uwzględniająca wniosek zostaje, stosownie do przypadku, uchylona lub zmieniona przez właściwe służby celne, które ją wydały.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia w przypadku gdy organy celne zidentyfikują towary podejrzane o naruszenie prawa własności intelektualnej objętego decyzją uwzględniającą wniosek, zawieszają zwolnienie towarów lub zatrzymują je.

Aby możliwe było zawieszenie zwolnienia towaru na podstawie art. 17 ust. 1 rozporządzenia, konieczne jest zaistnienie podejrzenia dotyczącego naruszenia nie jakiegokolwiek prawa własności intelektualnej, ale takiego, które objęte zostało decyzją uwzględniającą wniosek. Na użytek rozporządzenia "prawa własności intelektualnej" oznaczają bowiem znak towarowy, wzór, prawo autorskie lub jakiekolwiek prawo pokrewne zgodnie z prawem krajowym lub unijnym, oznaczenie geograficzne, patent zgodnie z prawem krajowym lub unijnym, dodatkowe świadectwo ochronne dla produktów leczniczych (...), dodatkowe świadectwo ochronne dla środków ochrony roślin (...), wspólnotowe prawo do ochrony odmian roślin (...), prawo do ochrony odmian roślin zgodnie z prawem krajowym, topografię układu scalonego zgodnie z prawem krajowym lub unijnym, wzór użytkowy w zakresie, w jakim jest chroniony prawem krajowym lub unijnym jako prawo własności intelektualnej, nazwę handlową w zakresie, w jakim jest chroniona prawem krajowym lub unijnym jako wyłączne prawo własności intelektualnej (art. 2 pkt 1 lit. a- l rozporządzenia).

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 7 powyższego rozporządzenia "towary podejrzane o naruszenie prawa własności intelektualnej" oznaczają towary, w odniesieniu do których istnieją uzasadnione przesłanki, że w państwie członkowskim, w którym ujawniono te towary, są one prima facie:

a) towarami będącymi przedmiotem działania naruszającego prawo własności intelektualnej w tym państwie członkowskim;

b) urządzeniami, produktami lub częściami składowymi, zaprojektowanymi, wyprodukowanymi lub przystosowanymi głównie w celu umożliwienia lub ułatwienia obejścia technologii, urządzeń lub części składowych mających zapobiegać lub ograniczać, w normalnym trybie funkcjonowania, działania w odniesieniu do utworów niedopuszczonych przez posiadacza prawa autorskiego lub jakiegokolwiek prawa pokrewnemu prawu autorskiemu i które mają związek z działaniem naruszającymi te prawa w tym państwie członkowskim;

c) jakąkolwiek formą lub matrycą specjalnie zaprojektowaną lub przystosowaną do wytwarzania towarów naruszających prawo własności intelektualnej, jeżeli taka forma lub matryca ma związek z działaniem naruszającym prawo własności intelektualnej w tym państwie członkowskim;

Znaczenie używany w języku prawniczym łacińskiego zwrotu prima facie tożsame jest z polskim zwrotem "na pierwszy rzut oka".

Przechodząc do rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 12 października 2022 r. (I GSK 3501/18) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 września 2018 r. (III SA/Gd 517/18) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Ponadto, rozpoznawana sprawa była również przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gdańsku, który prawomocnym wyrokiem z dnia 27 października 2017 r. (III SA/Gd 688/17) uchylił decyzję organu drugiej instancji.

Powyższe okoliczności nie są obojętne dla prawidłowego procedowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ponownie rozpoznającego niniejszą sprawę.

Po pierwsze, zachodzi sytuacja przewidziana w art. 190 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

"Przez ocenę prawną, o której mowa (...) w art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...), należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego środkami przewidzianymi prawem." (vide: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 września 2005 r., sygn. III SA/Wa 1434/05).

Przedmiotowy przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Sądu wyższej instancji. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownie jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak - Molczyk [w:] H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005). Odnosząc przedstawione rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skutkuje to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji, a jego oddziaływaniem objęte jest także ewentualne przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Po drugie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie może w rozważaniach pominąć prawomocnego wyroku WSA w Gdańsku z dnia 27 października 2017 r. (III SA/Gd 688/17). Przy czym, co ważne, do treści tego rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji odwołuje się NSA w wyroku z dnia 12 października 2022 r. (sygn. akt I GSK 3501/18) i przedstawiona w nim ocena prawna.

I tak, w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołano dyspozycję art. 153 p.p.s.a. zgodnie z którym, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Oznacza to zdaniem NSA, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę (wyrok NSA z 25 sierpnia 2022 r., III FSK 1531/21).

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ze stanu sprawy nie wynika aby takiego rodzaju okoliczności miały miejsce w niniejszej sprawie. Nie może zatem budzić wątpliwości, że wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 października 2017 r. (III SA/Gd 688/17) zachował moc wiążącą.

Sąd w wyroku tym przyjął m.in., że dokonanie zawieszenia zwolnienia towaru wymaga ustalenia treści decyzji uwzględniającej wniosek, w celu zidentyfikowania praw własności intelektualnej chronionych tą decyzją. Jak czytamy w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia - "skoro więc do zawieszenia zwolnienia towaru doszło na podstawie art. 17 rozporządzenia, nie wystarczy jedynie powołanie się na numer decyzji (przy czym w niniejszej sprawie nie można zweryfikować, czy wskazany numer dotyczy decyzji mającej znaczenie dla sprawy); niezbędne jest również wskazanie, jakie prawa własności intelektualnej są nią objęte. Decyzja uwzględniająca wniosek musi być również skuteczna na terytorium RP w rozumieniu art. 10 rozporządzenia. Istotny jest również okres, w którym organy mają podjąć działanie (art. 11 rozporządzenia). Ustaleń takich w zaskarżonej decyzji zabrakło".

W tym przedmiocie Sąd wskazał, że "zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, mającym odpowiednie zastosowanie w myśl art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (tj. Dz. U. 2016 r., poz.1880 ze zm.), organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W sytuacji braku ustaleń dotyczących omawianej decyzji UAFA DE3006905 co najmniej przedwczesne było wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej, czyli utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, wydanej na podstawie art. 17 ust. 1 rozporządzenia".

Jest oczywiste, że WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 27 października 2017 r. (III SA/Gd 688/17) wskazał na konieczność dokonania jednoznacznych ustaleń w powyższym zakresie, jednocześnie upatrując w ich braku, naruszenia przepisów postępowania skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny, który podniósł, że "Sąd w tymże orzeczeniu stwierdził naruszenie przez organ przepisów postępowania w postaci braku ustalenia treści, a zatem i zakresu decyzji ochronnej (nr UAFA DE3006905), a zwłaszcza jakie konkretnie prawa własności intelektualnej zostały nią objęte, a także wskazał na sprzeczności w przedmiocie daty decyzji uwzględniającej wniosek. Te okoliczności nie pozwoliły na weryfikację zaskarżonej decyzji przez Sąd pod kątem tego, czy zawieszenie zwolnienia towarów dotyczyło takich towarów, które mogły zostać uznane za podejrzane o naruszenie prawa własności intelektualnej, objętego decyzją uwzględniającą wniosek".

Jednocześnie NSA zauważył, że w omawianym wyroku WSA w Gdańsku podniesiono również, iż " (...) twierdzenia skargi dotyczące rynku części zamiennych nie mogły mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Okoliczności te nie miały żadnego znaczenia dla podjęcia decyzji w przedmiocie zawieszenia zwolnienia towaru". Oznacza to, że w świetle nadal wiążących wytycznych WSA w Gdańsku zawartych w wyroku z dnia 27 października 2017 r. (III SA/Gd 688/17) przedmiotowe okoliczności nie mogły być brane pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organy celne, jak też przez sąd administracyjny.

Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny, opierając się na treści zaskarżonego wyroku z dnia 13 września 2018 r. (III SA/Gd 517/18) zwrócił uwagę, że WSA w Gdańsku, wbrew wcześniejszej ocenie prawnej, którą był związany, wskazał na stronie 10 uzasadnienia, iż " (...) dokonując oceny «prima facie», organy celne powinny brać pod uwagę obowiązujące przepisy innych gałęzi prawa, które wykluczać mogą w określonych sytuacjach naruszenie praw ochronnych. Do przepisów takich, zwłaszcza w odniesieniu do części samochodowych, należy art. 1061 ust. 1 i 2 p.w.p. Według tych przepisów (zawierających tzw. klauzulę naprawy) ochrona z tytułu prawa z rejestracji wzoru nie przysługuje wytworowi, który stanowi część składową wytworu złożonego, używaną do naprawy tego wytworu w taki sposób, by przywrócić mu jego wygląd początkowy, przy czym osoby trzecie mogą korzystać z takiego wytworu poprzez jego wytwarzanie, import, eksport lub używanie wytworu, w którym wzór jest zawarty bądź zastosowany, lub poprzez składowanie takiego wytworu dla takich celów."

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego "istotne jest, że ocena prawna sformułowana w prawomocnym wyroku w przedmiocie braku wpływu/znaczenia kwestii dotyczących rynku części zamiennych na: - zarówno weryfikację legalności decyzji w przedmiocie zawieszenia zwolnienia towaru, jak i - weryfikację samego podjęcia tejże decyzji, dotyczyła twierdzeń skargi odnoszących się także do zagadnienia tzw. klauzuli napraw, która uregulowana jest w art. 1061 Prawa własności przemysłowej (...).

Z powyższego zatem porównania wynika, że: w zaskarżonym wyroku WSA, wbrew wcześniejszej ocenie prawnej, którą był związany, wskazał potrzebę weryfikacji przez organy celne przepisów innych gałęzi prawa, zwłaszcza - w odniesieniu do części samochodowych - art. 1061 ust. 1 i 2 Prawa własności przemysłowej".

W konsekwencji dokonanego porównania zapadłych orzeczeń sądowych, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut naruszenia przez WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 13 września 2018 r. (III SA/Gd 517/18) przepisu art. 153 p.p.s.a., który stanowił podstawę uchylenia tego orzeczenia. Przy czym, co ważne dla dalszych rozważań, NSA nie wypowiedział się w innych kwestiach dotyczących niniejszej sprawy, w tym stanowiska Sądu zawartego w kontrolowanym wyroku.

Przechodząc do dalszych rozważań, to uwzględniając wiążące wytyczne WSA w Gdańsku zawarte w wyroku z dnia 27 października 2017 r. (III SA/Gd 688/17), potwierdzonych następnie przez NSA, w ocenie Sądu orzekającego, ponownie rozpatrując sprawę organ celny dokonał wyczerpujących ustaleń dotyczących decyzji ochronnej, w tym związanych z jej treścią. Przedmiotowa decyzja uwzględniała wniosek wspólnotowy (AFA) firmy A. z dnia 13 grudnia 2016 r. o ochronę praw własności intelektualnej, i jak wyjaśnił organ, została ona zarejestrowana w bazie danych Komisji Europejskiej COPIS pod nr U AFA DE3006905. A. Ag złożyła wniosek unijny, a zakres ochrony wynikający z decyzji nr DE3006905, zarejestrowanej w bazie danych Komisji Europejskiej COPIS, obejmuje nie tylko Polskę ale również inne kraje członkowskie (art. 10 ust. 1 i ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 608/2013).

Zdaniem Sądu orzekającego, przedstawiona przez organ celny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji treść decyzji ochronnej nie budzi wątpliwości (vide: - k. 364 akt administracyjnych). Podobnie, jak ustalenia organu celnego dotyczące jej skuteczności i obowiązywania jej na terytorium Polski. Dokonane w ramach ponownego rozpoznania sprawy ustalenia organu zostały przywołane powyżej w niniejszym uzasadnieniu. Można dodać, że z ustaleń tych wynika również, że termin ochronny (16 grudnia 2017 r.) został przedłużony do dnia 16 grudnia 2018 r. Tym samym otrzymane przez organ celny wskazania dotyczące dalszego postępowania zostały wykonane.

Trzeba też zgodzić się z organem drugiej instancji, że egzekwowaniu prawa w zakresie ochrony praw własności intelektualnej w Polsce służy system Leonardo da VINCI, wykorzystywany przez upoważnionych funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej oraz pracowników Krajowej Administracji Skarbowej. System ten umożliwia gromadzenie i przetwarzanie informacji przekazywanych przez właścicieli praw własności intelektualnej wraz z wnioskiem o podjęcie działania przez organy celne. Przekazywane informacje określają prawa własności intelektualnej objęte wnioskiem o podjęcie działania przez organy celne oraz zawierają szczegółowe dane dotyczące towarów oryginalnych i podrobionych. Zakres przekazywanych informacji umożliwia identyfikację towarów podejrzanych o naruszenie praw własności intelektualnej, a w konsekwencji podjęcie stosownych procedur związanych z zatrzymaniem takich towarów. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, system Leonardo da VINCI w celu umożliwienia bieżącej wymiany informacji został zintegrowany z centralną bazą danych Komisji Europejskiej COPIS, która służy wymianie danych o decyzjach w sprawie wniosków oraz zatrzymaniach pomiędzy wszystkimi krajami członkowskimi Unii Europejskiej oraz Komisją. Sąd orzekający stoi na stanowisku, że dane oraz informacje zawarte w bazach danych COPIS i w systemie Leonardo da Vinci, mogą być podstawą do podjęcia działań przez organy celne zmierzających do ochrony zagrożonego prawa własności intelektualnej, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Kontynuując dalsze rozważania, to nie może ujść uwadze, że w skład każdego z chronionych znaków towarowych, na które powoływał się ich właściciel, wchodzi element graficzny obejmujący cztery nachodzące na siebie obręcze (vide: pismo pełnomocnika A. z dnia 26 marca 2018 r. - k. 291 akt administracyjnych). Nie było też kwestionowane w sprawie, że zatrzymane towary w postaci plastikowych atrap samochodowych (osłony chłodnicy, grille) zawierają specjalne miejsce w zarysie odpowiadające jedynie zewnętrznemu obrysowi znaku towarowego chronionego na rzecz A. W zaskarżonej decyzji wskazano, że "z uzyskanej odpowiedzi od pełnomocnika właściciela znaku towarowego wynikało jednoznacznie, iż w analizowanym towarze zostały naruszone prawa do znaku graficznego w postaci czterech nachodzących na siebie obręczy" (vide: - k. 361 akt administracyjnych). Na zatrzymanych atrapach nie ma zaś wizerunku czterech nachodzących na siebie obręczy.

Zdaniem Sądu orzekającego, nie można więc przyjąć, aby "na pierwszy rzut oka" produkty będące przedmiotem importu miały naruszać prawo ochronne do powyższego znaku towarowego. Brak jest bowiem elementu czterech nachodzących na siebie obręczy, na co trafnie zwrócił uwagę WSA w Gdańsku w uchylonym przez NSA wyroku z dnia 13 września 2018 r. (III SA/Gd 517/18). Ponadto, jak zasadnie wskazano w tym orzeczeniu, zapadłe w sprawie decyzje organów celnych nie precyzują, z którym z wymienionych w art. 2 pkt 7 rozporządzenia rodzajów naruszeń, zdaniem organów, mamy do czynienia w sprawie. Przy czym, powołanie się na powyższej przedstawione stanowisko pełnomocnika właściciela znaku towarowego wskazuje na naruszenie znaku towarowego, o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. a rozporządzenia. Sam fakt, że importowane atrapy bezspornie przystosowane są do tego, by znak czterech nachodzących na siebie obręczy został na nich umieszczony nie wystarcza by uznać, że zachodzi podejrzenie naruszenia prawa własności intelektualnej albowiem nie podlega ochronie sam zewnętrzny obrys takiego znaku.

Dlatego uwzględniając poczynione uwagi, organ celny będzie musiał się wypowiedzieć w powyższym zakresie przy ponownym rozpoznaniu sprawy, i w zależności od wyniku poczynionych rozważań, podjąć stosowne rozstrzygnięcie, nie wykluczając ewentualnego umorzenia postępowania w sprawie.

Trzeba przy tym pamiętać, że w postępowaniu opartym o przepis art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 608/2013, organy celne nie rozstrzygają czy doszło ostatecznie do naruszenia prawa własności intelektualnej bowiem właściwym w tej kwestii jest sąd powszechny. W przywołanym przepisie rozporządzenia, nie ma też mowy o uzasadnionym podejrzeniu naruszenia, a jedynie o podejrzeniu naruszenia. Niemniej, organy celne nie są zwolnione od dokonania oceny importowanych towarów w świetle art. 17 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 7 lit. a, b i c rozporządzenia. Należy więc podzielić pogląd poprzednio orzekającego WSA w Gdańsku, że ochrona swobody handlu wymaga, by zawieszać zwolnienie towaru na podstawie art. 17 ust. 1 rozporządzenia jedynie w przypadkach kwalifikowanych, gdy już prima facie, a zatem w sposób oczywisty i dostrzegalny dla każdego dany towar narusza prawa własności intelektualnej. W tym też zakresie nie można umniejszać roli organu celnego przy dokonywaniu oceny, czy dany towar podlega procedurze przewidzianej w przepisach art. 17 i następnych rozporządzenia nr 608/2013.

W konsekwencji też, ponownie rozpoznając sprawę, organ celny uwzględni powyższe uwagi, respektując jednocześnie stanowisko wyrażone w prawomocnym wyroku WSA w Gdańsku z dnia 27 października 2017 r. (III SA/Gd 688/17) i wyroku NSA z dnia 12 października 2022 r. (I GSK 3501/18), co oznacza, że nie będzie uwzględniał w sprawie przepisów innych gałęzi prawa, a zwłaszcza dotyczących rynku części zamiennych tzw. klauzuli napraw.

W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Natomiast o kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).