Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 991/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Zarząd Powiatu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1, 2,  art. 3 par. 2,   art. 57a,  art. 53 par. 2, art. 134,  art. 147
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 38 ust. 1,  ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 2156
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi B. R. na uchwałę Zarządu Powiatu W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora zespołu placówek szkolno – wychowawczo – rewalidacyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez B.R., reprezentowaną przez pełnomocnika, jest uchwała Zarządu Powiatu [...] z dnia [...]r., nr [...] w sprawie odwołania jej ze stanowiska dyrektora Zespołu Placówek Szkolno – Wychowawczo – Rewalidacyjnych w W.

I

Wniesienie skargi poprzedził następujący stan faktyczny i prawny. Zarząd Powiatu [...] przytoczoną na wstępie uchwałą z dnia [...]r., nr [...] w sprawie odwołania strony ze stanowiska dyrektora Zespołu Placówek Szkolno – Wychowawczo – Rewalidacyjnych w W., po zasięgnięciu pozytywnej opinii [...] Kuratora Oświaty w K., działając na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 814 ze zm., dalej u.s.p.) oraz art. 38 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5c pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2015, poz. 2156, dalej jako: u.s.o.), odwołał B.R. (dalej: strona, dyrektor) ze stanowiska Dyrektora Zespołu Placówek Szkolno – Wychowawczo – Rewalidacyjnych w W. (dalej także: placówka oświatowa, Ośrodek) z dniem 28 lipca 2016 r., w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Mocą § 2 tej uchwały jej wykonanie powierzono Staroście [...], zaś na podstawie § 3 weszła ona w życie z dniem podjęcia.

Zdaniem Zarządu Powiatu [...] sytuacja dotycząca postępowania Dyrektora jest wyjątkowa i wymagała niezwłocznej interwencji, ze względu na zagrożenie interesu publicznego, jakim – jak określił – niewątpliwie jest sprawa sprawnego, zgodnego z przepisami prawa funkcjonowania jednostki oświatowej.

W uzasadnieniu uchwały organ wykonawczy wskazał, na niedopełnienie obowiązków jako dyrektora oraz zaniechanie działania powodujące destabilizację w realizacji funkcji szkoły. W jego ocenie konieczne stało się natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji przez stronę. Argumentując wyeksponował, że J.R. – mąż strony, a jednocześnie nauczyciel Zespołu Placówek Szkolno–Wychowawczo–Rewalidacyjnych w W. uruchamia konkurencyjny względem publicznej placówki niepubliczny ośrodek rewalidacyjno – wychowawczo dla dzieci i młodzieży z autyzmem. W dniu 15 kwietnia 2016 r. złożył wniosek o wpis do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonych przez Starostę [...] Niepublicznego Ośrodka Rewalidacyjno – Wychowawczego dla dzieci i młodzieży z autyzmem w W.. Ośrodek ten został wpisany do ewidencji w dniu 2 maja 2016 r., co zostało potwierdzone w Zaświadczeniu nr [...]. Zgodnie z jego statutem "Ośrodek jest niepubliczną placówką oświatową dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w tym z autyzmem, powołaną w celu realizacji obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki nie dłużej niż do 24 roku życia."

Tymczasem, na co zwrócił uwagę organ, głównym zadaniem wynikającym ze statutu publicznego Ośrodka, który funkcjonuje od dnia 1 września 2010 r. jest przygotowanie dzieci i młodzieży w wieku od 3 do 25 lat z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim, a także dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo ze sprzężonymi niepełnoprawnościami. W jego ocenie przytoczone zapisy potwierdzają, że do niepublicznego Ośrodka będą uczęszczać dzieci z tymi samymi dysfunkcjami zdrowotnymi, co do publicznego Ośrodka. Sytuacja ta, jak uznał, rodzi słuszne niepokoje wśród pracowników obawiających się o swoje miejsce pracy, co potwierdzone zostało licznymi pismami skierowanymi do organu prowadzącego. Sugerują one m.in.:

– konflikt interesów w konkurencyjnych ośrodkach,

– wyprowadzenie uczniów z placówki,

– zmniejszenie liczby oddziałów dla dzieci z autyzmem,

– spadek godzin (brak pracy) dla nauczycieli oraz pomocy dla nauczyciela.

Jednocześnie zaznaczył, że sytuacja ta znajduje potwierdzenie w notatce nauczyciela ZPSRW z dnia 24 czerwca 2016 r., w której autor informuje, iż na konferencji "podano do wiadomości nauczycieli informację o tym, że jeden z nauczycieli ZPSWR – J.R. otwiera konkurencyjną szkołę niepubliczną". Ponadto z notatki tej wynika, że J.R. ma "całkowite przyzwolenie i pomoc dyrektora – żony na przejęcie uczniów o najwyższym wskaźniku naliczania subwencji oświatowej W=9,6". Z notatki tej wynika również to, iż na spotkaniu organizacyjnym nowego niepublicznego Ośrodka w dniu 24 czerwca 2016 r. J.R. wraz z dwoma nauczycielkami ZPSWR zachęcali rodziców i udzielali szczegółowych informacji w jaki sposób przenieść ucznia do nowej placówki, a także rozdawali deklaracje. Autor podkreślił, iż wśród zaproszonych rodziców znaczną grupę stanowili rodzice obecnych uczniów ZPSWR – czyli placówki kierowanej przez B.R.

W dalszych motywach organ wykonawczy stwierdził, że sytuacja ta rodzi realne zagrożenie spadku liczby uczniów, a w konsekwencji zmniejszenie liczby godzin dla zatrudnionych nauczycieli, co jeszcze bardziej negatywnie wpłynie na istniejący konflikt pomiędzy zatrudnionymi osobami w tej placówce publicznej. Tak, więc w istotny sposób zostaje zagrożone funkcjonowanie placówki.

Zdaniem Zarządu Powiatu [...] Dyrektor Zespołu powinien niezwłocznie podjąć działania zmierzające do ratowania kierowanej przez siebie placówki. Tymczasem z posiadanej wiedzy wynika, iż strona przyjmuje obojętną postawę w kierunku zatrzymania uczniów szkoły w zarządzanej przez siebie placówce, jest bierna, a jej zachowanie w ocenie nauczyciela – autora notatki z dnia 24 czerwca 2016 r. jest "wysoce nieetyczne i karygodne. Przejmowanie uczniów do własnej prywatnej placówki to działanie na szkodę ZPSWR". Ponadto zaznaczył, że strona błędnie wprowadziła dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r., gdzie łączna liczba uczniów rzeczywistych została zawyżona o 20 uczniów oraz według stanu na dzień 30 września 2011 r. gdzie łączna liczba uczniów rzeczywistych została zawyżona o 28 uczniów. Różnice te zostały stwierdzone podczas kontroli przeprowadzonej przez Kuratorium Oświaty w K. Po przeprowadzonym postępowaniu Minister Finansów decyzją z dnia [...]r. i decyzją z dnia [...]r. zobowiązał Powiat [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 885.385,00 zł oraz za rok 2012 w wysokości 1.307.177 zł. Powiat wystąpił do Ministra Finansów o ponowne rozpatrzenie spraw. Decyzjami z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r. Minister Finansów postanowił utrzymać w mocy decyzje w sprawie zwrotu przez Powiat [...] kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za lata 2011 i 2012. Powiat powyższe decyzje zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokami z dnia 16 czerwca 2016 r. skargi te oddalił. W związku z tym Powiat [...] jako organ prowadzący musi ponieść odpowiedzialność za popełnione przez Dyrektora błędy i w efekcie dokonać zwrotu nienależnej subwencji w łącznej kwocie 2.192.562 zł. Powiat [...] nie posiada środków na niezwłoczne uiszczenie takiej sumy. Stanowi ona wydatek bieżący z budżetu Powiatu nie znajdujący pokrycia w planowanych dochodach.

Istotnym aspektem zaakcentowanym przez organ wykonawczy powiatu [...] jest również narastający konflikt personalny powodujący destabilizację w realizacji funkcji szkoły, którego efektem była m.in. kontrola przeprowadzona w 2012 r. przez Państwową Inspekcję Pracy w K. Kontrola ta, na co zwrócił uwagę, na podstawie bezpośrednich przesłuchań pracowników placówki zasygnalizowała istniejące niezadowolenie wśród pracowników z funkcji pełnionej przez stronę. Liczne skargi i petycje nauczycieli kierowane do związków zawodowych, posłów, Zarządu i Rady Powiatu [...], Kuratorium Oświaty w K., prokuratury, dotyczące m.in.:

1) zastraszania pracowników przez dyrektora placówki utratą pracy oraz zmniejszeniem wynagrodzenia,

2) nieetycznego i konkurencyjnego działania małżonków prowadzące do rozbicia placówki poprzez utworzenie przez męża dyrektorki niepublicznej placówki,

3) stosowania mobbingu wobec pracowników,

4) dyskryminowania pracowników administracji,

5) nastawiania pracowników przeciw sobie.

Zaznaczył, że [...] Kurator Oświaty pismem z dnia 27 lipca 2016 r. nr [...] wyraził pozytywną opinię w sprawie odwołania B.R. ze stanowiska dyrektora Ośrodka. W opinii organu nadzoru pedagogicznego podane przyczyny odwołania Dyrektora mieszczą się w pojęciu szczególnie uzasadnionych przypadków, tym samym uzasadniają odwołanie Dyrektora placówki w trybie art. 38. ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Na posiedzeniu Zarządu Powiatu [...] w dniu 28 lipca 2016 r. strona, po zapoznaniu się z dowodami zebranymi w sprawie, złożyła stosowne wyjaśnienia. W opinii organu wykonawczego zarówno wyjaśnienia złożone przez stronę, jak i zebrany materiał dowodowy prowadzi do wniosku, że zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za tym, iż niezbędne jest natychmiastowe odwołanie jej z funkcji powierzonej przez Zarząd Powiatu [...].

Tym samym Zarząd Powiatu [...] zdecydował odwołać B.R. z funkcji dyrektora Ośrodka w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia w oparciu o przepisy art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

II

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca wyraziła niezadowolenie z zaskarżonej uchwały, zarzuciła jej, co do zasady, brak właściwego ustalenia stanu faktycznego i nie uwzględnienia przez organ wykonawczy powiatu, że – co do istoty – nie wystąpiły okoliczności upoważniające organ do odwołania jej z zajmowanego stanowiska w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Zaskarżonej uchwale zarzuciła, że:

po pierwsze – została podjęta z rażącym naruszeniem art. 38 ust 1 pkt. 2 ustawy o systemie oświaty, albowiem wskazane w jej uzasadnieniu przyczyny odwołania B.R. ze stanowiska dyrektora tej placówki nie mieszczą się w katalogu szczególnie uzasadnionych przypadków, a nadto są całkowicie bezpodstawne,

po drugie – została podjęta z rażącym naruszeniem art. 7, 9 i 10 kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem Zarząd Powiatu [...] nie wyjaśnił w sposób obiektywny wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nadto nie zapewniono skarżącej możliwości czynnego udziału w postępowania oraz zapoznania się z materiałem dowodowym.

Formułując powyższe zarzuty, jej autor, wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W jej motywach podkreślił, iż stawiane stronie zarzuty nie znajdują potwierdzenia. Zauważył, że część z nich dotyczy sytuacji i kwestii datujących się sprzed nawet kilkoma laty. W pierwszej kolejności odnosząc się do kwestii błędu w przekazywaniu danych do systemu informacji oświatowej, podniósł, iż sprawa ta dotyczy danych przekazywanych w roku 2010. Od tego czasu upłynęło już 6 lat, trudno więc mówić o sytuacji nagłej, nadzwyczajnej. Nadto sprawa ta była już wielokrotnie badana przez organ prowadzący szkołę. Nigdy nie postawiono z tego tytułu zarzutu skarżącej, zwłaszcza nie zarzucano jej, iż postępowała w tej kwestii w sposób bezprawny, z naruszeniem procedur, przepisów. Nigdy też w przeszłości nie uznawano za celowe, by na tej podstawie odwołać skarżącą z funkcji dyrektora.

Wręcz przeciwnie – sposób, w jaki przekazywano w roku 2010 dane do systemu informacji oświatowej, został wypracowany wspólnie z organem prowadzącym i zaakceptowany przez niego. Władze Powiatu [...] w ówczesnym czasie prezentowały bowiem takie właśnie stanowisko. Zmieniło się ono faktycznie w późniejszym czasie, wówczas gdy zmieniło się również stanowisko Ministerstwa Edukacji Narodowej w tej kwestii. Jednakże należy jednoznacznie podkreślić, iż w roku 2010, gdy informacje były wprowadzane do systemu, a więc, gdy skarżąca, jak to wskazuje się w uzasadnieniu uchwały ojej odwołaniu – miałaby dopuścić się działań bezprawnych, stanowiących niedopełnienie obowiązków dyrektora, była to procedura prawidłowa i nikt, a w szczególności skarżąca nie miał żadnych podstaw przypuszczać, by było odwrotnie. Stawianie jej więc obecnie zarzutu, iż nie dopełniła w tej kwestii swych obowiązków uznał za całkowicie chybione.

W dalszej kolejności negując zarzut, dotyczy męża strony – J.R., w zakresie uruchomienia przez niego Niepublicznego Ośrodka Rewalidacyjno–Wychowawczego, zaznaczył, że wspomniany Ośrodek nie został jeszcze uruchomiony, zatem trudno "dywagować, jaki wpływ – pozytywny, czy też negatywny – na funkcjonowanie Zespołu Placówek Szkolno – Wychowawczo – Rewalidacyjnych w W. będzie miało uruchomienie tego Ośrodka w przyszłości (a konkretnie w styczniu 2017 – wtedy bowiem zostanie on faktycznie uruchomiony)".

W ocenie strony skarżącej "autorzy zaskarżonej uchwały nie przedstawili w jej uzasadnieniu żadnego dowodu, argumentu, potwierdzającego, by takie negatywne skutki wystąpiły w dacie podejmowania uchwały". Nie przedstawili żadnego racjonalnego, rzeczowego argumentu przemawiającego za tezą, iż skarżąca miałaby mieć z tym negatywnym wpływem na funkcjonowanie placówki cokolwiek wspólnego. Sam bowiem fakt pozostawania w związku małżeńskim z osobą uruchamiającą inną podobną placówkę nie jest chyba okolicznością kogokolwiek obciążającą. W uzasadnieniu uchwały powołano się na notatkę nauczyciela Zespołu Placówek Szkolno – Wychowawczo – Rewalidacyjnych w W., w której przedstawia on zarzuty wobec skarżącej w tym przedmiocie. Jednakże twierdzeń tych nie zweryfikowano w żaden sposób. Odwołując więc skarżącą ze stanowiska dyrektora oparto się więc na niesprawdzonych, a tym samym niewiarygodnych pomówieniach.

Jej zadaniem trudno przy tym, zaakceptować stanowisko i twierdzenia (zawarte w uzasadnieniu uchwały), jakoby jako dyrektor, powinna podjąć działania zmierzające do ratowania placówki, w sytuacji gdy nie wykazano nawet, że placówka ratunku tego wymaga. W jej opinii "otwarcie kolejnej placówki niosącej pomoc dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną (i to przez kogokolwiek, nie tylko jej męża) winno raczej spotkać się ze zrozumieniem i aprobatą władz samorządowych".

Na marginesie zauważyła, iż ani w warunkach konkursu na stanowisko dyrektora placówki, który wygrała w kwietniu 2015 r., ani też w późniejszym czasie, gdy pełniła funkcję dyrektora nie domagano się od niej zapewnienia, że nikt z członków jej rodziny nie będzie prowadzić placówki podobnej.

W analogiczny sposób oceniła zarzut dotyczy konfliktu personalnego w placówce. Jej zdaniem nie przestawiono żadnych konkretnych dowodów, argumentów, wskazujących kiedy, w jakich okolicznościach miało dojść do opisywanych w zaskarżonej uchwale zachowań ze strony skarżącej. Podniosła, że "wskazano wprawdzie na konkretne czynności, lecz nie sprecyzowano ich oraz nie udowodniono ich w żaden sposób".

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm. dalej także: Ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Powyższe oznacza, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonej uchwały wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest – jak wskazano na wstępie – uchwała Zarządu Powiatu [...] z dnia [...]r., nr [...] w sprawie odwołania strony ze stanowiska dyrektora Zespołu Placówek Szkolno – Wychowawczo – Rewalidacyjnych w W.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że powołanie lub odwołanie dyrektora szkoły, dla której organem prowadzącym jest jednostka samorządu terytorialnego, jest sprawą administracyjną, a wydawany w tym przedmiocie akt powinien przyjąć formę zarządzenia wójta (burmistrza, prezydenta miasta) czy też uchwały organu wykonawczego powiatu, czyli aktu należącego do katalogu określonego w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Jest to akt władczy o charakterze personalnym w sprawie należącej do zakresu zadań publicznych (por. uchwała 7 sędziów NSA z 16 grudnia 1996 r., OPS 6/96, dostępna – tak jak i wszystkie pozostałe orzeczenia sądowoadministracyjne powołane w niniejszym uzasadnieniu – na stronie internetowej Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć trzeba przy tym, że rozpoznawana sprawa nie dotyczy dochodzenia indywidualnych roszczeń pracowniczych, dla których właściwym jest sąd powszechny – sąd pracy. Przedmiotem kontroli Sądu jest natomiast zgodność z prawem aktu jednostki samorządu terytorialnego, innego niż mający walor aktu prawa miejscowego, podjętego z zakresu administracji publicznej.

Podkreślić trzeba także, że w przypadku uwzględnienia skutecznie wniesionej skargi na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., sąd administracyjny – stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. – stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przez skutecznie wniesioną skargę rozumieć należy skargę wniesioną przez uprawniony podmiot z zachowaniem wymogów formalnych wynikających z właściwej regulacji prawnej.

W niniejszej sprawie wymogi formalne wniesienia skargi zostały spełnione. Skarżąca posiadała legitymację do zaskarżenia uchwały Zarządu Powiatu [...] w sprawie odwołania jej ze stanowiska dyrektora placówki oświatowej. Akt odwołujący daną osobę ze stanowiska dyrektora szkoły przed upływem kadencji dotyka wprost jej uprawnień, mających swe źródło w przepisach prawa administracyjnego. Z tego względu przyjąć należy, że taka osoba ma własny interes prawny do skarżenia do sądu administracyjnego aktu odwołującego ze stanowiska dyrektora szkoły (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2008 r., I OSK 637/08). Jednocześnie wskazania wymaga, że skarżąca obecna była na posiedzeniu Zarządu Powiatu [...] w dniu 28 lipca 2016 r., nr [...] w sprawie odwołania jej ze stanowiska dyrektora Zespołu Placówek Szkolno – Wychowawczo – Rewalidacyjnych w W.. Pismem z dnia 03 sierpnia 2016 r., wezwała Zarząd Powiatu [...] do usunięcia naruszenia prawa, kwestionując powyższą uchwałę wydaną w jej sprawie. Uchwałą z dnia [...]r., nr [...] Zarząd Powiatu [...] odmówił uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, powierzając jej wykonanie Naczelnikowi Oświaty Starostwa Powiatowego w W.

Pismem z dnia 04 października 2016 r., strona wniosła skargę na powyższą uchwałę, która została wniesiona skutecznie, w terminie określonym w art. 53 § 2 p.p.s.a. i po wyczerpaniu wymaganego trybu.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego uchwały stanowił art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Jego mocą organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty (...) może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. W myśl ust. 2 tego przepisu opinię, o której mowa w ust. 1 pkt 2, wydaje się w terminie 5 dni roboczych od dnia otrzymania wystąpienia organu, o którym mowa w ust. 1. Nie wydanie opinii w tym terminie jest równoznaczne z wydaniem opinii pozytywnej. Przepis ten należy do szerszego katalogu regulacji przewidujących możliwość odwołania nauczyciela z funkcji kierowniczej, przy czym jest to katalog zamknięty, co ma na celu zapewnienie stabilności stosunku zatrudnienia.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że przesłanka określona w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy jest przesłanką fakultatywną, na co wskazuje użyty w tym przepisie zwrot "może odwołać". Ponadto, co istotne, z przytoczonej regulacji jednoznacznie wynika, że ustawodawca ustanowił w kompetencji organu prowadzącego placówkę oświatową na odwołanie z funkcji dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, obwarowując jednak to zdarzenie zasadniczo jedyną przesłanką formalnoprawną w postaci konieczności zasięgnięcia opinii kuratora oświaty, a także przesłanką materialnoprawną określoną, jako "przypadek szczególnie uzasadniony". Takie ukształtowanie prawa daje organowi prowadzącemu pewną swobodę w ocenach, która – z racji i celu jakiemu służy – każdorazowo winna sprowadzać się do ważnego czy też słusznego interesu tej placówki.

Przesłanka ta dlatego też nie została ujęta w sztywne ramy definicji legalnej, gdyż każdorazowo wymaga indywidualnej oceny w aspekcie pełnego spektrum okoliczności podmiotowych i przedmiotowych, czyli uwzględnienia interesów uczniów, kadry pedagogicznej i osób współpracujących z nią oraz realizacji zadań do których została powołana. W orzecznictwie przedmiotu wskazuje się, że takim przypadkiem są zaniedbania prawem ustanowionych obowiązków dyrektora szkoły, które muszą być na tyle istotne, iż nie pozwala to na dalsze wykonywanie przez niego powierzonej mu funkcji. Z aktu odwołania winno tym samym jasno i konkretnie wynikać na czym owe "szczególnie uzasadnione przypadki" polegają (por. wyroki NSA z 9 kwietnia 2013 r., I OSK 2703/12 i z dnia 14 lutego 2013 r., I OSK 1797/12).

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, wyrażony w wyroku WSA w Opolu z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 322/12, że przewidziana w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy możliwość odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego może mieć miejsce w sytuacjach kwalifikowanych, tj. "w przypadkach szczególnie uzasadnionych", które z oczywistych względów muszą różnić się zakresowo od przypadków określonych w art. 38 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, gdyż w przeciwnym razie miałoby miejsce niedopuszczalne i nie dające się logicznie wytłumaczyć powielenie ustawowych regulacji w odniesieniu do tych samych okoliczności faktycznych.

W przedmiotowej sprawie przesłanka ta ziściła się w ocenie organu wykonawczego powiatu [...] przede wszystkim i zasadniczo – jak należy to określić – zaniedbaniami strony skarżącej w działaniach mających na celu zapewnienie pozyskania nowych uczniów do placówki i poczynienia starań o utrzymanie dotychczasowej liczny uczniów, czy też zaniechaniem w tym zakresie, co z kolei miało być podyktowane tym, że placówkę o podobnym profilu miał na terenie powiatu [...] uruchomić małżonek strony, notabene jej podwładny. Pozostałe zarzuty jakkolwiek ważne, to jednakże przy wystąpieniu tej nie wpływają na prawną ocenę ważności zaskarżonej uchwały, jako obojętne.

Okoliczność ta, biernej postawy wobec Ośrodka przy podejmowanych przez małżonka strony działaniach związanych z uruchomieniem konkurencyjnej placówki o zbliżonym do niego profilu, była szczególnie eksponowana, była przy tym podnoszona, obok innych, w skargach na stronę, jako Dyrektora Zespołu Placówek Szkolno – Wychowawczo – Rewalidacyjnych m.in. do: Ministerstwa Edukacji Narodowej, Rady Powiaty [...], Zarządu Powiatu [...] czy Kuratorium Oświaty w K, i jako taka uznana została w głównej mierze za zasadniczo uzasadniającą uznanie "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Zdaniem Sądu rację ma organ wykonawczy wskazując, że zachowanie strony w czasie kierowania przez nią działalnością Ośrodka kiedy na terenie szkoły prowadzone były spotkania organizacyjne "nowego niepublicznego Ośrodka", który – jako konkurencyjny otwierał J.R. mogły prowadzić do destabilizacji działalności placówki oświatowej i zagrażać interesowi publicznemu, w tym kadry pedagogicznej i uczniów. W okolicznościach przedmiotowej sprawy zasadnie organ wskazał, że miał on "całkowite przyzwolenie i pomoc dyrektora – żony na przejęcie uczniów o najwyższym wskaźniku naliczania subwencji oświatowej".

Konflikt interesów w ocenie Sądu jest oczywisty. Notatka z dnia 24 czerwca 2016 r. sporządzona po spotkaniu organizacyjnym nowego niepublicznego Ośrodka zawiera szczegółowy jego przebieg, w ramach którego wyeksponowano, że J.R. wraz z dwoma nauczycielkami ZPSWR zachęcali rodziców i udzielali szczegółowych informacji w jaki sposób przenieść ucznia do nowej placówki, a także rozdawali deklaracje. Wśród zaproszonych rodziców znaczną grupę stanowili rodzice obecnych uczniów ZPSWR – "czyli placówki kierowanej przez B.R.".

Sytuacja taka, jak słuszne uznał organ spowodowała uzasadnione niepokoje wśród pracowników obawiających się o swoje miejsce pracy, co potwierdzone zostało licznymi pismami skierowanymi do organu prowadzącego. Pisma te, jak właściwie ocenił organ, a niezasadnie umniejsza ich mocy strona skarżąca, jednoznacznie wskazują na:

po pierwsze – konflikt interesów w konkurencyjnych ośrodkach,

po drugie – wyprowadzenie uczniów z placówki,

po trzecie – zmniejszenie liczby oddziałów dla dzieci z autyzmem,

po czwarte – spadek godzin (brak pracy) dla nauczycieli oraz pomocy dla nauczyciela.

Zdaniem Sądu słusznie Zarząd podzielił opinię autorki notatki, że zachowanie takie jest "wysoce nieetyczne i karygodne. Przejmowanie uczniów do własnej prywatnej placówki to działanie na szkodę ZPSWR". I o ile rację ma strona skarżąca, że sam fakt pozostawania w związku małżeńskim z osobą uruchamiającą inną podobną placówkę nie jest okolicznością kogokolwiek obciążającą, to już pomija okoliczności jej zachowania wobec tego zdarzenia i organizowanych w kierowanej przez nią placówce spotkań, na których informowano o trybie przenoszenia uczniów z publicznej placówki do prywatnej placówki jej męża. Strona nie uczyniła przy tym niczego ażeby uspokoić nastroje wśród pracowników, czy w zachęceniu rodziców uczniów ażeby wybrali Ośrodek jako placówkę oświatową dla swoich dzieci. Nie ma racji, że notatka jednego z nauczycieli nie jest dowodem a twierdzeń w niej zawartych nie zweryfikowano w żaden sposób. Wszak nie przedstawiono organowi żadnych innych okoliczności obalających wiarygodny przekaz, podpisany przez autora i zawierający informacje nie podważone przez stronę, wręcz przeciwnie. Podkreślenia wymaga, że strona – w okolicznościach przedmiotowej sprawy – wyraża ocenę, że "otwarcie kolejnej placówki niosącej pomoc dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną (i to przez kogokolwiek, nie tylko jej męża) winno raczej spotkać się ze zrozumieniem i aprobatą władz samorządowych". Zarząd Powiatu [...] – wobec takiej postawy stwierdził, że przejmowanie uczniów do prywatnej placówki – i to de facto własnej – to działanie na szkodę ZPSWR, wskazując tym samym na liczbę uczniów i związaną z nią nierozerwalnie ilością godzin, która w ulegnie zmniejszenie jeżeli zmniejszy się liczebność uczniów.

Dowodami na podstawie których wywodził organ są, co nie może budzić wątpliwości, notatki nauczycieli Ośrodka, a także uruchamiane w tożsamym czasie skargi na działalność strony jako dyrektora Ośrodka, a wskazywane powyżej.

Nadto przyznać należy rację organowi, że o braku zaangażowania i bierności w zakresie rozwoju Ośrodka dowodzi stanowisko strony prezentowane na posiedzeniu Zarządu Powiatu [...] w dniu 28 lipca 2016 r. W tym miejscu należy chociażby wskazać, że na pytanie starosty aby określiła "na jakim poziomie jest nabór tegoroczny w porównaniu z latami poprzednimi oraz przedstawiała działania przeciwdziałające odejściu uczniów do innych placówek, w tym także niepublicznych, podjęte po czerwcu br.", odpowiedziała "że budżet szkoły wynosi około 10 mln zł". Zatem nie sposób uznać, że udzieliła odpowiedzi i wskazała na podejmowane działania w celu zapewniania nie odchodzeniu uczniów do innych placówek. Nie przedstawiła przy tym, dowodów obalających ustalenia organu o bierności w pozostawieniu dotychczasowej liczby uczniów w Ośrodku i zachęceniu innych do korzystania z jego oferty.

Niezależnie zatem od innych zastrzeżeń w ocenie składu orzekającego całkowicie wypełniającą przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku" wypełnia okoliczność związana z zezwoleniem czy też brakiem podejmowanych działań wobec podwładnego – małżonka do prowadzenia przez niego w placówce publicznej, korzystającej z mienia publicznego spotkań zachęcających do skorzystania z konkurencyjnej wobec niej działalności. To właśnie zdarzenie o należy uznać, że ma charakter zupełnie wyjątkowy, nadzwyczajny (wykraczający poza działanie rutynowe, codzienne) i czyni po stronie organu prowadzącego Ośrodek obowiązek podejmowania działań zmierzających do zapobieżenia negatywnym skutkom. Właściwą reakcją na zachowania mogące wręcz mieć charakter niedopełnienia obowiązków w zakresie unormowanym w § 5 pkt 3.1 i 3.2 Statutu Ośrodka, stanowiącym załącznik nr 2 do uchwały nr XLVIII/513/2010 Rady Powiatu [...] z dnia 24 czerwca 2010 r., albowiem na terenie Ośrodka prowadzona była działalność nie odpowiadająca jej celom i zadaniom winno być właśnie skorzystanie z prawnej możliwości regulowanej art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Naruszenie uprawnień, określonych prawem, które wpływają na stabilizację w realizacji funkcji dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej szkoły, jej pracowników i uczniów, każdorazowo uzasadnia konieczność natychmiastowego pozbawienie dyrektora funkcji kierowniczej, przed zakończeniem okresu na który został powołany, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny, co wystąpiło w przedmiotowej sprawie.

Tym samym skoro ustawodawca ustanowił nieograniczoność ram czasowych odwołania dyrektora w omawianym trybie w stosunku do chwili wystąpienia owych szczególnie uzasadnionych przypadków, to ratio legis regulacji zawartej w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty wymaga szybkiej reakcji, co wystąpiło wobec tej – najistotniejszej – okoliczności, gdyż właśnie brak szybkiej reakcji organu prowadzącego placówkę na postępowanie dyrektora w sposób naturalny osłabia, a nawet z upływem czasu może znosić, możliwość odwołania z funkcji dyrektora na podstawie omawianego przepisu, przewidzianego w sposób oczywisty dla przypadków wymagających natychmiastowego działania (por. wyroki NSA z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1615/12 i z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 3053/01).

Mając powyższe na uwadze w przekonaniu Sądu, motywy wskazane w zaskarżonej uchwale są wystarczające to skorzystania z trybu regulowanego art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. W jej uzasadnieniu organu wykazał, iż zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający odwołanie skarżącej z zajmowanego stanowiska w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, należało uznać, że organ wykazał istnienie podstaw do zastosowania trybu nadzwyczajnego odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Oceniając zaskarżoną uchwałę już tylko na marginesie zwrócić należy uwagę, że akt ten został podjęty po uzyskaniu pozytywnej opinii wyrażonej przez [...] Kuratora Oświaty w piśmie z dnia 27 lipca 2016 r., znajdującym się w aktach sprawy, w którym zwięźle wykazano zaistnienie podstaw do zastosowania art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty (k. 50). Wprawdzie ustawodawca nie przewidział związania organu treścią tej opinii, to jednak nie budzi wątpliwości, że zawarte w niej stanowisko uzasadnienia podjęcie działań w zgodzie z nią, a które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w trybie art. 38 ust. 2 ustawy o systemie oświaty.

Mając na względzie przedstawione okoliczności faktyczne i rozważania prawne należało, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.