Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 121/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b
journal: Dz.U. 2016 poz 627
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.
article: art. 130 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 28 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 maja 2016 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 punkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 627) Prezydent Miasta [...] skierował M. Z., posiadającą prawo jazdy kat. B, na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że skierowanie na badania psychologiczne jest następstwem wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. W przedmiotowym wniosku organu Policji wskazano, że M. Z. naruszyła przepisy ruchu drogowego uzyskując łącznie 25 punktów karnych. Organ wskazał, że w dniu 9 marca 2016 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne z uwagi na fakt, że strona winną czynu z dnia 3 września 2014 r. uznana została dopiero wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 września 2015 r. W ocenie pełnomocnika dopiero dzień uprawomocnienia się wskazanego wyroku należało uznać za datę od której punkty karne nałożone na stronę zostały nałożone skutecznie. Ilość przypisanych punktów karnych w okresie 2 kwietnia 2014 r. – 22 marca 2015 r. wynosiła zaś 21. Suma ta nie przekracza zatem ustawowego limitu punktów wynoszącego 24.

Z uwagi na podniesione przez pełnomocnika strony okoliczności powyższe pismo zostało przekazane do Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] celem rozpatrzenia a postępowanie prowadzone przez Prezydenta Miasta [...] zostało zawieszone.

W piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] wskazał, że przypisana stronie liczba 25 punktów karnych wynika z faktu popełnienia wszystkich naruszeń, a zatem wniosek organu Policji należy uznać za aktualny i w pełni zasadny. Z tych względów zawieszone postępowanie w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne zostało podjęte.

Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 99 ust. 1 punkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego.

W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja miała miejsce. W związku z tym wydanie decyzji kierującej na badania psychologiczne było w pełni zasadne.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu M. Z. reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do skierowania na badania psychologiczne. Na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzji organu pierwszej instancji odwołująca się zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 99 ust. 1 punkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ orzekający w niniejszej sprawie, że jest możliwe skierowanie odwołującej na badania psychologiczne pomimo, że nie przekroczyła ona limitu punktów karnych;

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niewystarczające przeprowadzenie postępowania dowodowego służącego wyjaśnieniu okoliczności związanych z koniecznością przeprowadzenia badań psychologicznych;

- art. 107 § 3 w zw. z art. 8 oraz art. 7 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na niespełnieniu wymogów stawianych decyzji administracyjnej, w szczególności na braku uzasadnienia czym organ administracji kierował się wydając zaskarżoną decyzję, braku ustosunkowania się do motywów, które to stanowi integralną część skarżonej decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji, także pomimo spoczywającego na organie administracyjnym obowiązku sporządzenia przez ten organ uzasadnienia w sposób przekonujący stronę do zachowania zgodnego z jego treścią, ale także prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

W uzasadnieniu odwołania wskazano m.in., że organ pierwszej instancji całkowicie zaniechał zbadania argumentacji odwołującej się, iż nie można stwierdzić, aby w okresie od dnia 2 kwietnia 2014 r. do dnia 22 marca 2015 r. popełniła wykroczenia skutkujące naliczeniem 25 punktów karnych albowiem wykroczenie z dnia 3 września 2014 r. skutkujące nałożeniem 4 punktów karnych zostało prawomocnie osądzone dopiero wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 września 2015 r. wydanym w sprawie o sygnaturze II [...]. Ponadto wyrokiem tym nie nałożono na odwołującą żadnych punktów karnych a jedynie karę grzywny. Ewentualne punkty karne stały się ostateczne dopiero z dniem uprawomocnienia się powyższego orzeczenia. Wcześniej punkty te miały charakter co najwyżej tymczasowy jako takie nie powinny być podstawą kierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Tym samym obciążanie odwołującej się punktami z tytułu jednego wykroczenia przez okres ponad dwóch lat jest niezasadne i jako takie narusza art. 99 ustawy o kierujących pojazdami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 28 listopada 2016 r. (nr [....]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 punkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 82 ust. 1 punkt 4 lit. b, art. 99 ust. 1 punkt 3 lit. b i art. 99 ust. 1 punkt 2 ustawy o kierujących pojazdami.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że z wniosku złożonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji wynikało, iż odwołująca otrzymała łącznie 25 punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego w okresie 2 kwietnia 2014 r. – 22 marca 2015 r.

Kolegium wyjaśniło, że skutek w postaci obligatoryjnego skierowania na badania psychologiczne wynika z art. 99 ust. 1 punkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Z uwagi na to, iż w przedmiotowej sprawie odwołująca przekroczyła 24 punkty za naruszenia przepisów ruchu drogowego, zasadnym było, w ocenie Kolegium, skierowanie odwołującej na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu.

Organ odwoławczy przywołując pogląd zaprezentowany w piśmie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 14 kwietnia 2016 r. wskazał ponadto, że dla prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego istotne znaczenie ma data naruszenia (naruszeń) przepisów, a nie data dokonania przez organ rejestrujący wpisu takiego naruszenia czy też data przekwalifikowania punktów z tymczasowych na ostateczne. W związku z faktem, że jedynie Policja dokonuje wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego starosta jak i samorządowe kolegium odwoławcze nie ma uprawnień do badania prawidłowości wpisów w zakresie ilości punktów karnych. Organy administracji publicznej nie mają również uprawnień aby weryfikować naliczone punkty karne.

W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że decyzja wydana przez organ pierwszej instancji jest zgodna z prawem a podniesione w odwołaniu zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Powyższą decyzję organu odwoławczego M. Z. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie wydanych w jej sprawie rozstrzygnięć.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 82 ust. 1 punkt 4 lit. b w zw. z art. 99 ust. 1 punkt 3 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ orzekający w niniejszej sprawie, że jest możliwe skierowanie odwołującej na badania psychologiczne pomimo, że nie przekroczyła ona limitu punktów karnych;

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

- art. 138 § 1 punkt 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, podczas gdy zaistniały podstawy do jej uchylenia;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niewystarczające przeprowadzenie postępowania dowodowego;

- art. 107 § 3 w zw. z art. 8 oraz art. 7 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na niespełnieniu wymogów stawianych decyzji administracyjnej, w szczególności na braku uzasadnienia czym organ administracji kierował się wydając zaskarżoną decyzję, braku ustosunkowania się do motywów, które to stanowi integralną część skarżonej decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji, także pomimo spoczywającego na organie administracyjnym obowiązku sporządzenia przez ten organ uzasadnienia w sposób przekonujący stronę do zachowania zgodnego z jego treścią, ale także prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

W uzasadnieniu skargi powielona została argumentacja zawarta w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28 listopada 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 maja 2016 r. nr [...] kierującą skarżącą na badania psychologiczne.

Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryterium nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Materialnoprawną podstawę działania organów w rozpatrywanej sprawie stanowił art. 99 ust. 1 punkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie ze wskazaną regulacją starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego.

W sprawie niniejszej Komendant Wojewódzki Policji [...] wnioskiem z dnia 31 grudnia 2015 r. wystąpił o skierowanie skarżącej na badania psychologiczne wobec przekroczenia przez nią 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Uzasadnieniem tego wniosku jest wykaz naruszeń przepisów ruchu drogowego, z którego wynika, że skarżąca w okresie 2 kwietnia 2014 r. – 22 marca 2015 r. sześciokrotnie naruszyła przepisy ruchu drogowego uzyskując łącznie 25 punktów karnych.

Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym to Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przypisując określonemu naruszeniu odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie jednego roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty.

Należy w tym miejscu wskazać, że ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym jest swego rodzaju rejestrem (wykazem), w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. Organ ten, co należy podkreślić, ma również kompetencję do usuwania punktów karnych.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 sierpnia 2013 r. (sygn. akt I OSK 503/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl), w sytuacji w której danemu podmiotowi zostało przyznane prawo do prowadzenia określonej ewidencji, rejestru czy innego wykazu, ten podmiot jest odpowiedzialny za prawidłowe jego prowadzenie i zgodność z prawem dokonywanych wpisów. Inny organ administracyjny, w toku prowadzonego przez siebie postępowania, takich kompetencji nie posiada i jest związany treścią danych zawartych w ewidencji. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Organ, wydając na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji (w razie przekroczenia 24 punktów karnych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego), decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu, nie ma uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały określonemu kierowcy punkty karne. Takich uprawnień nie ma również Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające jako organ odwoławczy od decyzji wydawanych w tych sprawach.

Ani więc organ pierwszej instancji, ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze, prowadząc toczące się przed nimi postępowania, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów naliczonych kierowcy ze względu na naruszenie przepisów ruchu drogowego. Organy te wiąże tym samym wniosek komendanta Policji o skierowanie danego kierowcy na badania psychologiczne, jeśli w ewidencji wykazane jest, że kierowcy temu przypisano więcej niż 24 punkty karne.

Słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 25 lutego 2010 r. (sygn. akt II SA/Ke 33/10; orzeczenie dostępne w bazie jak wyżej), że skoro ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji i organ ten dokonuje wpisów do ewidencji, przy czym wpisy ostateczne są dokonywane na podstawie prawomocnych wyroków, mandatów i orzeczeń, które tylko w odrębnym postępowaniu mogą zostać uchylone, to starosta (prezydent miasta) kierując na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest związany wnioskiem w tym sensie, że nie ma uprawnień do badania prawidłowości wpisów w zakresie ilości punktów karnych ani też badania, czy kierowca, którego wniosek dotyczy, faktycznie dopuścił się wykroczenia drogowego. Stanowisko to należy w pełni podzielić.

Organy obu instancji orzekające w sprawie skierowania na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu nie są więc uprawnione do kwestionowania prawidłowości wpisów wynikających z ewidencji.

Mając na uwadze argumentację zawartą w skardze Sąd wskazuje, że dla prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego datą istotną jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego. Natomiast wpis punktów do ewidencji, będący konsekwencją naruszenia przepisów, ma jedynie charakter techniczny a data dokonania wpisu w żadnym wypadku nie ma wpływu na ustalanie rocznego terminu, po upływie którego wpisane do ewidencji punkty podlegają usunięciu. Jeśli chodzi o wpis tymczasowy do ewidencji, to również odnosi się on do naruszenia przepisów ruchu drogowego w konkretnej dacie. Sąd podkreśla, że zdarzeniem, z którym ustawodawca wiąże skutek w postaci skierowania na badania psychologiczne jest dopuszczenie się przez kierującego pojazdem naruszeń przepisów ruchu drogowego, skutkujące przekroczeniem liczby 24 punktów, niezależnie od daty wpisów dokonanych w ewidencji, nawet gdy nastąpiły one po upływie roku od dnia popełnienia naruszenia. Co istotne, nie wolno usuwać z ewidencji kierowców punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, jeżeli w ciągu roku od dnia naruszenia kierowca dopuścił się naruszeń, za które przypisana liczba punktów przekroczy 24 punktów. Istotna jest w związku z tym data naruszenia, które to zdarzenie musi mieć miejsce w okresie jednego roku od dnia pierwszego naruszenia, a nie data prawomocności rozstrzygnięcia wydanego w sprawie tego naruszenia, czy tym bardziej data wpisu punktów w ewidencji. Przyznanie więcej niż 24 punktów za wykroczenia drogowe, których dopuściła się skarżąca jako kierujący pojazdem w ciągu roku, wyklucza usunięcie tych punktów z ewidencji, niezależnie od daty wpisów dokonanych w ewidencji, nawet wówczas gdy wpisy nastąpiły po upływie roku od dnia popełnienia naruszenia.

W związku z powyższym zarzuty naruszenia prawa materialnego uznać należy za niezasadne.

Nie można ponadto podzielić stanowiska skarżącej, że organy orzekające w sprawie dopuściły się zarzucanych naruszeń przepisów prawa procesowego. Należy bowiem wskazać, że orzekające w sprawie organy dysponowały wyczerpującym (wystarczającym) materiałem dowodowym dla podjęcia rozstrzygnięcia, strona miała zagwarantowany czynny udział w każdym stadium postępowania, natomiast wydane w sprawie decyzje - w obu instancjach - zawierają wszelkie określone prawem elementy.

Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.