Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SAB/Wa 12/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
659
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 8 i 9, art. 149  § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na przewlekłość Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie w przedmiocie wniosku o przyznanie pomocy finansowej; 1. zobowiązuje Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie do wydania decyzji w terminie 2 miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 3. stwierdza, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałej części oddala skargę; 5. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: strona, skarżąca lub spółka) jest przewlekłość prowadzonego przez Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej także organ lub Dyrektor Oddziału) postępowania z wniosku spółki o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 01.07.2016 r. do 31.12.2016 r.

Ustalono następujący stan faktyczny.

Decyzją z [...] 2011 r. znak: [...] Marszałek Województwa [...] w T. dokonał wstępnego uznania skarżącej za grupę producentów w grupie produktów "warzywa" zatwierdzając Plan dochodzenia do uznania na lata 2012-2016. Decyzją tą skarżąca nabyła prawo do ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej w ramach rynku owoców i warzyw za lata 2012-2016.

W dniu [...] 2016 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. (dalej Dyrektor OT ARR w B.) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia wstępnego uznania skarżącej jednakże po złożeniu przez stronę wyjaśnień, wydał w dniu [...] 2016 r. decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie cofnięcia skarżącej wstępnego uznania.

Po złożeniu przez stronę wyjaśnień, a jeszcze przed wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania, w dniu [...] 2016 r. Dyrektor OT ARR w B. zwrócił się do Prezesa Agencji Rynku Rolnego (dalej: Prezes ARR) z wnioskiem o unieważnienie ww. decyzji wydanej przez Marszałka Województwa [...] w sprawie wstępnego uznania spółki za grupę producentów dla grupy produktów "warzywa".

W dniu [...] 2017 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w B. wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie pomocy finansowej grupie producentów owoców i warzyw wstępnie uznanej do dnia [...] 2012 r. na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 01.07.2016 r. do 31.12.2016 r.

W dniu [...] 2017 r. do Dyrektora OT ARR w B. wpłynęło pismo, z którego wynikało, że Komisariat Policji T., w związku z zawiadomieniem Oddziału Regionalnego ARiMR w T., prowadzi pod nadzorem Prokuratury Rejonowej T. C-Z postępowanie w sprawie dążenia do uzyskania nienależnego wsparcia finansowego przez skarżącą.

W dniu [...] 2017 r. Dyrektor OT ARR w B. wydał:

postanowienie Nr [...] o zawieszeniu postępowania z wniosku spółki o uznanie organizacji owoców i warzyw, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie spełniania warunków wstępnego uznania grupy producentów owoców i warzyw,

decyzję [...] o zawieszeniu wstępnego uznania skarżącej za grupę producentów owoców i warzyw.

Strona odwołała się od ww. rozstrzygnięć Dyrektora OT ARR w B. do Prezesa ARR, który w dniu [...] 2017 r.:

postanowieniem Nr [...] uchylił w całości postanowienie z [...] 2017 r. zawieszające postępowanie administracyjne w sprawie uznania za organizację producentów owoców i warzyw dla skarżącej i orzekł o braku podstaw do zawieszenia postępowania,

decyzją Nr [...] uchylił w całości decyzję z [...] 2017 r. o zawieszeniu wstępnego uznania grupy producentów owoców i warzyw w grupie produktów warzywa i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W międzyczasie, w dniu [...] 2017 r. Komisariat Policji T. umorzył dochodzenie wobec braku znamion czynu zabronionego w stosunku do skarżącej.

Następnie w dniu [...] 2017 r. Prezes ARR wydał decyzję Nr [...], którą stwierdził nieważność ostatecznej decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] 2011 r. znak: [...] dokonującej wstępnego uznania skarżącej dla grupy produktów "warzywa" oraz zatwierdzającej plan dochodzenia do uznania. Spółka odwołała się od tej decyzji.

W dniu [...] 2017 r. Dyrektor [...] OR ARiMR w B. wydał decyzję Nr [...] w sprawie zawieszenia płatności pomocy finansowej z wniosku skarżącej za okres od 01.07.2016 r. do 31.12.2016 r. w wysokości 3 748 825,77 zł. Spółka złożyła odwołanie od tej decyzji.

Na mocy art. 21, art. 47 i art. 48 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U. z 2017 r. poz. 624), która weszła w życie z dniem 1 września 2017 r., dotychczasowe kompetencje dyrektorów oddziałów terenowych Agencji Rynku Rolnego oraz Prezesa ARR w zakresie uznawania, zawieszania i cofania uznania organizacji producentów owoców i warzyw i zrzeszeń organizacji, zawieszania i cofania wstępnego uznania grup producentów owoców i warzyw, sprawowania nadzoru nad działalnością ww. podmiotów, a także w zakresie sprawozdawczości dotyczącej uznanych grup i organizacji producentów owoców i warzyw od dnia 1 września 2017 r. przejęli odpowiednio dyrektorzy oddziałów regionalnych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Prezes ARiMR.

Wobec zmiany siedziby spółki z T. na W. Dyrektor Oddziału Regionalnego w T. przy piśmie z [...] 2017 r. przekazał akta niniejszej sprawy według właściwości rzeczowej i miejscowej Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W.

W dniu [...] 2018 r. Prezes ARiMR wydał decyzję Nr [...], którą uchylił w całości decyzję Dyrektora [...] OR ARiMR Nr [...] z [...] 2017 r. w sprawie zawieszenia płatności pomocy finansowej z wniosku skarżącej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] 2018 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał decyzję znak: [...] utrzymującą w mocy ww. decyzję Prezesa ARR z [...] 2017 r. Nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] 2011 r. znak: [...] dokonującej wstępnego uznania skarżącej. Decyzję tę spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z 13 lutego 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1469/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] 2018 r. znak: [...].

W dniu [...] 2019 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wpłynął wniosek skarżącej o ponowne wpisanie do rejestru grup ze względu na wyrok WSA w Warszawie z 13 lutego 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1469/18 (wyrok wówczas nieprawomocny). W dniu [...] 2019 r. wniosek został zgodnie z właściwością przekazany do Prezesa ARiMR.

W dniu [...] 2019 r. do Prezesa ARiMR wpłynęło zażalenie spółki na przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej za okres od 01.07.2016 r. do 31.12.2016 r., które w dniu [...] 2019 r. w korespondencji e-mail przekazano do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Pismem z [...] 2019 r. Dyrektor Oddziału zajął stanowisko w sprawie zażalenia, które zostało przekazane do Prezesa ARiMR. W dniu [...] 2019 r. Prezes ARiMR wydał postanowienie nr [...] uznając ponaglenie za nieuzasadnione.

W związku z uprawomocnieniem się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lutego 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1469/18, w dniu (...) lipca 2019 r. skarżąca została ponownie wpisana do rejestru wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw.

W dniu [...] 2019 r. drogą mailową organ pozyskał dokumenty, z których wynika, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego w T. prowadzi postępowania wyjaśniające z (...) Urzędem Skarbowym w T. w zakresie niektórych inwestycji, które były przedmiotem dofinansowania w ramach realizacji Planu Dochodzenia do Uznania, w związku z kontrolą podatkową rozliczenia zakupów i podatków skarżącej. Informacja o podejrzeniu podwyższenia cen rynkowych niektórych maszyn i urządzeń objętych dofinasowaniem w ramach realizacji Planu Dochodzenia do uznania została również przesłana do Delegatury Centralnego Biura Antykorupcyjnego w G. Wydział Zamiejscowy Delegatury Centralnego Biura Antykorupcyjnego w B.

Pismem z [...] 2019 r. Dyrektor Oddziału zwrócił się do Prokuratury Okręgowej w S. o przesłanie postanowienia o wszczęciu śledztwa o sygn. PO I Ds. 28.2019.S oraz udzielenie informacji czy prowadzone śledztwo obejmuje okres od 1 lipca 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. W dniu 16 lipca 2019 r. organ zwrócił się do Prokuratury Okręgowej w S. o wyrażenie zgody na udostępnienie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako pokrzywdzonemu akt ww. śledztwa.

W dniu [...] 2019 r. (data nadania) spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość prowadzonego przez Dyrektora Oddziału postępowania z wniosku spółki o uznanie organizacji producentów owoców i warzyw.

Strona zarzuciła organowi naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: kpa) poprzez ich niezastosowanie i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego i wniosła o:

stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

wyznaczenie organowi terminu załatwienia sprawy;

przyznanie od organu na rzecz spółki sumy pieniężnej w wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;

ewentualnie wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;

zasądzenie od organu na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Strona podniosła, że od momentu przekazania sprawy do ponownego rozpoznania do dnia sporządzenia skargi, organ nie podjął żadnych działań zmierzających od rozpatrzenia wniosku, tj. przez ponad rak. Strona uważa też, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia jakiejkolwiek innej sprawy. Podkreśliła, że konsekwencją opieszałości organu jest to, że nie może otrzymać refundacji poniesionych kosztów w wysokości 3.748.825,77 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przepisy art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej ppsa) dają stronie możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, jak również jego bezczynność. Uprawnienie to sprowadza się do żądania wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, do żądania stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz do żądania stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Na sąd nakłada natomiast, obok oceny czy mamy do czynienia z przewlekłością lub bezczynnością, obowiązek ustalenia czy miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd może również orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b ppsa) a także na wniosek lub z urzędu, orzec o wymierzeniu organowi grzywny (art. 149 § 2 ppsa).

Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 kpa), a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Pośród szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego szczególne znaczenie z punktu widzenia jego sprawności ma zasada wyrażona w art. 12 kpa, tj. zasada szybkości i prostoty postępowania. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy.

Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (patrz: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (patrz: J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

O przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można zatem mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice. W wyroku z 26 października 2012 r. w sprawie II OSK 1956/12 (dostępny w CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ.

Przypomnieć należy, że decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] 2011 r. znak: [...] skarżąca została wstępnie uznania za grupę producentów w grupie produktów "warzywa" i zatwierdzono jej Plan dochodzenia do uznania na lata 2012-2016.

Przepisy unijne zawarte w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku, Dz.U.UE.L. nr 299 str.16; dalej: rozporządzenie nr 1234/2007) przewidywały poza uznawaniem organizacji producentów owoców i warzyw również wstępne uznanie takich grup w państwach członkowskich, które przystąpiły do UE w dniu 1 maja 2004 r., tj.m.in. w Polsce. Takie grupy producentów mogły skorzystać z okresu przejściowego w celu spełnienia wymogów niezbędnych do uznania ich za organizacje producentów zgodnie z art. 122. Artykuł 103a ust 1 ww. rozporządzenia stanowił, że w trakcie okresu przejściowego dopuszczonego zgodnie z art. 125e państwa członkowskie mogą przyznać grupom producentów sektora owoców i warzyw utworzonych w celu ubiegania się o uznanie ich za organizacje producentów pomoc mającą na celu wsparcie tworzenia się tych organizacji i ułatwienie im działalności administracyjnej oraz pomoc bezpośrednią lub za pośrednictwem instytucji kredytujących na pokrycie części inwestycji wymaganych do uzyskania decyzji o uznaniu i określonych w planie dochodzenia do uznania, o którym mowa w art. 125e ust. 1 akapit trzeci.

Pomimo, iż rozporządzenie nr 1234/2007 zostało w dniu 1 stycznia 2014 r. zastąpione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz.U.UE.L nr. 347 str. 671), to jednak w odniesieniu do skarżącej nadal obowiązywało rozporządzenie nr 1234/2007 w myśl art. 231 ust. 2 rozporządzenia nr 1308/2013 stanowiącego, że "wszystkie programy wieloletnie przyjęte przed dniem 1 stycznia 2014 r., po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia nadal podlegają stosownym przepisom rozporządzenia (WE) nr 1234/2007, aż do wygaśnięcia tych programów".

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a i b ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz.U. z 2019 r., poz. 935 ze zm.) w zakresie określonym przepisami Unii Europejskiej dyrektor oddziału regionalnego Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwy ze względu na siedzibę wstępnie uznanej grupy producentów wydaje decyzje w sprawach przyznania wstępnie uznanej grupie producentów pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.

W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz.U. z 2018 r. poz. 938 ze zm.) wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw, jest przyznawana pomoc finansowa na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem, magazynowaniem, przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, ujętych w grupie lub grupach produktów, dla których grupa została wstępnie uznana, jeżeli (...).

W świetle powyższych przepisów skarżąca spółka musiała posiadać status wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw aby uzyskać objętą wnioskiem z [...] 2017 r. pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 01.07.2016 r. do 31.12.2016 r.

Sprawy dotyczące uznania grup producentów rolnych są sprawami o wysokim stopniu skomplikowania, a wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw składa się obszerną dokumentację wymagającą wnikliwej i czasochłonnej analizy. Sprawę zainicjowaną wnioskiem skarżącej z [...] 2017 r. należało zatem zakwalifikować jako szczególnie skomplikowaną i nie można było oczekiwać natychmiastowego jej rozstrzygnięcia. Tym bardziej, że jeszcze przed złożeniem ww. wniosku pojawiły się wątpliwości, czy spółka wypełniania przesłanki wstępnego uznania za grupę producentów owoców i warzyw.

W tym miejscu należy zaznaczyć, iż Rzeczpospolita Polska odpowiada za efektywne oraz zgodne z przepisami prawa unijnego i krajowego dysponowanie przekazanymi jej unijnymi środkami finansowymi. Wstępne uznanie oraz uznanie grupy producentów rolnych uprawnia do ubiegania się o przyznanie i otrzymania pomocy finansowej w ramach rynku owoców i warzyw. Jak stanowi art. 145 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 nie naruszając jakichkolwiek przepisów szczegółowych określonych w niniejszym rozporządzeniu lub rozporządzeniu (WE) nr 1234/2007, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, odnośnie do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Z tego względu rzetelne i niebudzące wątpliwości ustalenie, czy wnioskodawca spełnia wstępnego warunki uznania, jest niezwykle istotne. Skarżąca powinna być tego świadoma.

W dniu [...] 2017 r. w związku m.in. z zawiadomieniem o prowadzonym pod nadzorem Prokuratury Rejonowej T. (...) postępowaniu w sprawie dążenia do uzyskania nienależnego wsparcia finansowego przez skarżącą należnego grupom producentów rolnych, Dyrektor OT ARR wydał decyzję Nr [...] o zawieszeniu wstępnego uznania skarżącej jako grupy producentów owoców i warzyw. Uniemożliwiło to dalsze prowadzenie postępowania, bowiem strona utraciła aktywny statut wstępnie uznanej grupy producentów rolnych.

Po uchyleniu decyzji o zawieszeniu wstępnego uznania skarżącej jako grupy producentów owoców i warzyw dalsze prowadzenie sprawy i rozpatrywanie merytoryczne wniosku spółki uniemożliwiło funkcjonowanie w obrocie prawnym aktu wywołującego fundamentalne znacznie dla sprawy, tj. decyzji Prezesa ARR z [...] 2017 r. Nr [...] o stwierdzeniu nieważność ostatecznej decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] 2011 r. znak: [...] dokonującej wstępnego uznania skarżącej za grupę producentów dla grupy produktów "warzywa" oraz zatwierdzającej plan dochodzenia do uznania.

Powyższa decyzja organu I instancji, z uwagi na złożenie przez spółkę odwołania, nie podlegała wykonaniu ale nie można było nie brać pod uwagę jej istnienia w obrocie prawnym rozpatrując wniosek skarżącej o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 01.07.2016 r. do 31.12.2016 r. decyzja ta dotyczyła przesłanki zasadniczej, czyli posiadania przez spółkę statusu wstępnie uznanej grupy producentów rolnych, której niespełnienie wykluczało badanie merytoryczne ww. wniosku o przyznanie pomocy finansowej.

W ocenie Sądu omawiana kwestia stanowi wskazane w art. 97 § 1 pkt 4 kpa zagadnienie wstępne, od rozstrzygnięcia którego zależało rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie wniosku spółki o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. Organ powinien więc zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W ocenie Sądu brak zawieszenia postępowania był błędem, który wpłynął na przewlekłość postępowania. Organ nadal bowiem prowadził postępowanie wiedząc, że nie może merytorycznie rozpoznać wniosku spółki. Co więcej organ prowadził postępowanie także po wydaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z [...] 2018 r., znak: [...] utrzymującej w mocy ww. decyzję Prezesa ARR z [...] 2017 r. Nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] 2011 r. znak: [...] dokonującej wstępnego uznania skarżącej. Wskutek decyzji z [...] 2018 r. decyzja stwierdzająca nieważność decyzji dokonującej wstępnego uznania skarżącej stała się ostateczna i wykonalna, a zatem umożliwiała rozpoznanie wniosku spółki i wydanie merytorycznej decyzji w przedmiocie przyznania skarżącej pomocy finansowej.

Z powyższych względów Dyrektorowi Oddziału można zarzucić przewlekłe prowadzenie postępowania z wniosku skarżącej o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.

Jednocześnie, mając na uwadze okoliczności sprawy, Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Oddziału nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtowała się linia wg której rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, dostępne w CBOSA). Akcentuje się przy tym, że rażące naruszenie prawa musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu, który może być podstawą stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania. Inaczej rzecz ujmując, naruszenie prawa "rażące" znaczy więcej niż "zwykłe" naruszenie prawa. Rażące naruszenie prawa jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Takiego działania w przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził.

W niniejszej sprawie, choć znacznie przekroczony został termin jej załatwienia, to jednak nie zachodzi przypadek braku woli rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy finansowej, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Przez niemal cały czas trwania postępowania otwarta była bowiem kwestia statusu wstępnego uznania skarżącej, a bez jej rozstrzygnięcia na korzyść strony, tj. bezspornego posiadania przez nią statutu wstępnie uznanej grupy, niemożliwe było badanie wniosku o przyznanie pomocy finansowej i wydanie decyzji merytorycznej. Po wydaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z [...] 2018 r., znak: [...] możliwe zaś było wydanie jedynie decyzji formalnej z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o wstępnym uznaniu skarżącej. Organ zaś, zamiast wydać rozstrzygnięcie kończące postępowanie, oczekiwał na rozpatrzenie przez Sąd skargi spółki na powyższą decyzję Ministra i całościowe, tj. administracyjne i sądowoadministracyjne rozstrzygnięcie problemu jej wstępnego uznania.

Sąd wyznaczył organowi 2 miesiące na wydanie decyzji w przedmiocie wniosku strony o przyznanie pomocy finansowej z uwagi na skomplikowany charakter sprawy ale i równocześnie rozstrzygniętą już kwestię wstępnego uznania spółki. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po ponownym rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] 2019 r. znak: [...] uchylił decyzję Prezesa ARR z [...] 2017 r. Nr [...] w całości i odmówił stwierdzenia nieważność decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] 2011 r. znak: [...] dokonującej wstępnego uznania skarżącej. Decyzja Ministra jest ostateczna i wykonalna, a istnieje znikome prawdopodobieństwo aby spółka zaskarżyła tą niewątpliwie korzystna dla niej decyzję do sądu administracyjnego.

Odnosząc się natomiast do wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz wniosku o przyznanie skarżącej sumy pieniężnej wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 149 § 2 ppsa sąd uwzględniając m.in. skargę na przewlekłość może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Użycie przez ustawodawcę spójnika "lub" oznacza, że oba wymienione rozstrzygnięcia nie wykluczają się wzajemnie, użycie zaś czasownika "może" przesądza o tym, iż mają one charakter fakultatywny. Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek przewlekłości w działaniu organu.

Zdaniem Sądu sam fakt stwierdzenia przewlekłości postępowania i wyznaczenie 2-miesięcznego terminu na wydanie decyzji będzie oddziaływał wystarczająco mobilizująco i prewencyjnie i nie jest niezbędne dodatkowe wymierzanie grzywny. W tym zakresie skarga została oddalona.

W realiach rozpoznawanej sprawy nie można również stwierdzić, iż wskutek przewlekłego prowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej spółka poniosła stratę wymagającą rekompensaty. Wprawdzie to w tym postępowaniu strona domagała się otrzymania refundacji poniesionych kosztów w wysokości 3.748.825,77 zł, jednakże nie mogła jej otrzymać z uwagi na inne toczące się postępowania administracyjne mające kluczowe znaczenie dla rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Jak wskazano powyżej, wobec najpierw zawieszenia wstępnego uznania skarżącej jako grupy producentów owoców i warzyw, a następnie stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [,,,] z [...] 2011 r. dokonującej wstępnego uznania skarżącej, Dyrektor Oddziału mógł wydać jedynie decyzję formalną wskutek której nie doszłoby do wypłaty wnioskowanej przez skarżącą pomocy finansowej. Wypada jeszcze raz przypomnieć, że Rzeczpospolita Polska odpowiada za efektywne oraz zgodne z przepisami prawa unijnego i krajowego dysponowanie przekazanymi jej unijnymi środkami finansowymi. Bezsprzecznie niezgodne z przepisami byłoby wypłacenie pomocy finansowej podmiotowi, który nie spełnia warunków przyznania pomocy, tj. np. nie posiada statusu wstępnie uznanej grupy producentów rolnych jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Nadto merytoryczne rozpoznanie wniosku dopiero wykaże, czy wnioskowana przez skarżąca rekompensata istotnie jest należna. Mając na uwadze cel, któremu służy przyznane Sądowi uprawnienie do przyznania sumy pieniężnej oraz okoliczność, że to nie przewlekłość badanego postępowania ale wynik innych postępowań uniemożliwił merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej postanowiono o oddaleniu skargi w tym zakresie. Sąd nie dopatrzył się okoliczności, które miałyby uzasadniać przyznanie omawianego świadczenia.

Mając na względzie powyższe okoliczności i uznając skargę za uzasadnioną w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 i 3 ppsa Sąd orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku.

Na podstawie art. 149 § 1a ppsa sąd orzekł, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało charakteru rażącego. O oddaleniu skargi w pozostałym zakresie Sąd orzekł na podstawie art. 151 ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 1800). Na łączną kwotę 580 zł składają się stały wpis sądowy w wysokości 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.