Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 725/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 551 par. 5
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Protokolant Daria Burdzyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. s.k.a. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 11 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent W. decyzją z dnia 1 czerwca 2012 r. nr 32/2012 na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm., dalej u.p.z.p.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) odmówił ustalenia na rzecz L. K. warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej z usługami i parkingiem dwukondygnacyjnym zlokalizowanej we W. przy ul. T. [...] (oznaczenie geodezyjne: obręb [...], AM-29, dz. nr [...] i AM -30, części dz. nr [...]).

Powyższa decyzja została doręczona m.in. P.P. będącemu użytkownikiem wieczystym nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], AM-29.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła "A." Sp. z o.o. we W., która uzasadniając swoją legitymację procesową do wniesienia odwołania wskazała, że jest następca prawnym P.P., którego dotychczas prowadzona jednoosobowa działalności gospodarcza pod firmą "B." uległa przekształceniu na podstawie art. 551 § 5 Kodeksu spółek handlowych – dalej: k.s.h., w jednoosobową spółkę kapitałową C." Sp. z o.o. zgodnie z postanowieniem Sądu z dnia 5 czerwca 2012 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej zwane SKO bądź Kolegium) decyzją z dnia 11 lipca 2012 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzyło postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że postępowanie odwoławcze należało umorzyć, albowiem odwołująca się spółka nie ma interesu prawnego w sprawie. Przywołując treść i wykładnię art. 28 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że ustalenie warunków zabudowy następuje na wniosek inwestora, co jednoznacznie wynika z art. 52 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. Przedmiotem postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy jest zmiana zagospodarowania terenu polegająca na wykonaniu robót budowlanych lub też zmiana sposobu jego użytkowania (art. 59 ust. 1 u.p.z.p.), dlatego też zdaniem SKO nie ulega wątpliwości, że stroną w takim postępowaniu będzie inwestor (wnioskodawca) oraz właściciel (użytkownik wieczysty) terenu objętego wnioskiem.

W rozpatrywanym przypadku Kolegium przyjęło na podstawie akt sprawy organu I instancji oraz z powszechnie dostępnej elektronicznej Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych (w skrócie jako CBDKW), że "A." Sp. z o.o. nie jest właścicielką (użytkowniczką wieczystą) ani nieruchomości planowanej pod inwestycję, ani nieruchomości sąsiedniej. Nie jest też ona inwestorem. Interes prawny w sprawie ma natomiast bez wątpienia P.P., bowiem jest on użytkownikiem wieczystym terenu przeznaczonego pod inwestycję (dokładnie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], AM-29) i z tego tytułu przysługuje mu status strony w postępowaniu.

Kolegium nie zgodziło się również z poglądem, jakoby powstała w wyniku przekształcenia spółka nabyła w miejsce P.P. status strony postępowania. SKO przyjęło, że najistotniejsze znaczenie w takim przypadku ma okoliczność, że status strony w tym postępowaniu przysługuje P.P. nie z tytułu jego działań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (nie był on w tym przypadku inwestorem), ale z tytułu przysługującego mu prawa rzeczowego do nieruchomości objętej wnioskiem (działki nr [...]). W zakresie prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] nie nastąpiły zaś żadne zmiany podmiotowe. Prawo to nie zostało przez P.P. przeniesione na odwołującą się spółkę, a trudno przyjąć, by takie przejście nastąpiło na skutek dokonanego przekształcenia. Kolegium zwróciło przy tym uwagę, że z aktualnych danych pochodzących z księgi wieczystej wynika, że użytkownikiem wieczystym terenu przeznaczonego pod inwestycje nadal jest P.P. i jemu - jako osobie fizycznej - przysługuje w dalszym ciągu status strony.

W skardze na powyższą decyzję "C. Sp. z o.o." spółka komandytowa- akcyjna we W., w którą przekształciła się dotychczasowa spółka z o.o. (zwanej również jako spółka lub skarżąca) zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa, tj.:

1) art. 28 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez odmówienie skarżącej uznania jej interesu prawnego w tym samym odmówienie jej przymiotu strony w postępowaniu na skutek czego doszło do umorzenia postępowania odwoławczego, podczas gdy wobec doniosłości podniesionych w odwołaniu zarzutów oraz istnienia interesu prawnego po stronie skarżącej postępowanie odwoławcze powinno zostać zakończone decyzją wydaną w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a.;

2) art. 7 w zw. z 77 k.p.a., poprzez zaniechanie wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego w szczególności okoliczności związanych z przekształceniami podmiotowymi, w wyniku których poprzednik prawny skarżącej (a w następstwie zmian podmiotowych skarżąca spółka) uzyskała status strony przedmiotowego postępowania co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3) art. 8 k.p.a w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji nie pogłębiającej, lecz podważającej zaufanie do organów Państwa poprzez pominięcie w toku postępowania oraz w uzasadnieniu decyzji okoliczności wskazywanych przez wnioskodawcę w szczególności dotyczących zaistniałego w sprawie ważnego interesu społecznego.

Na poparcie zarzutów skargi pełnomocnik spółki wskazał w pierwszej kolejności, że w niniejszej sprawie w dniu 23 września 2010 r. z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla opisanej inwestycji wystąpił L.K.. Organ poinformował P.P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "B." jako użytkownika wieczystego nieruchomości będącej przedmiotem wniosku o wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie. Jednocześnie organ poinformował P.P. o uprawnieniach stron wynikających z art. 10 k.p.a. do czynnego udziału w postępowaniu. W związku z niezałatwieniem sprawy w terminie, w dniu 5 marca 2012 r. P.P. wystąpił z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie, w wyniku którego postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2012 r. SKO wyznaczyło dodatkowy termin dwóch miesięcy na załatwienie sprawy przez organ I instancji. Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia 1 czerwca 2012 r. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji zlokalizowanej we W. przy ul. T. [...], doręczając tą decyzję także P.P.. Autor skargi podkreślił, że prawo użytkowania nieruchomości, której dotyczyło postępowanie do dnia 5 czerwca 2012r. przysługiwało P.P., przy czym prawo to wchodziło w skład jego masy majątkowej jako prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą. Następnie postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. F. Wydział VI Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 5 czerwca 2012 r., forma prowadzonej dotychczas przez P.P. działalności gospodarczej uległa przekształceniu. Jednoosobowa działalność gospodarcza prowadzona dotychczas przez P.P. pod firmą "B.", uległa na podstawie art. 551 § 5 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ze zm., w skrócie k.s.h.), przekształceniu w jednoosobową spółkę kapitałową. Mając na uwadze powyższe w dniu 19 czerwca 2012 r. "A. jako użytkownik wieczysty nieruchomości objętej wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy wniósł odwołanie od decyzji nr [...] Prezydenta W. odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji zlokalizowanej we W. przy ul. T. [...], w terminie przewidzianym dla poprzedniej strony postępowania tj. P.P. prowadzącego działalność pod firmą "B.".

Odnosząc się w tak kształtującym się stanie sprawy do stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji w ocenie skarżącej spółki, organ II instancji błędnie uznał, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości objętej wnioskiem nie zostało przez P.P. przeniesione na odwołującą się stronę, jak również błędnie przyjął, że przejście takie nie mogło nastąpić w skutek dokonanego przekształcenia. Autor skargi wskazał, że w skutek przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej prowadzonej przez P.P. pod firmą "B." w jednoosobową spółkę kapitałową, na zasadzie art. 584² § 1 k.s.h. spółce przekształconej przysługiwały wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego. W skład majątku (aktywa trwałe) przedsiębiorcy przekształcanego wchodziło m.in. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania o ustalenie warunków zabudowy tj. nieruchomości położonej przy ul. T. [...] we W.. Z uwagi na powyższe spółka powstała w wyniku przekształcenia stała się z dniem przekształcenia użytkownikiem nieruchomości położonej przy ul. T. [...] we W.. Tym samym skoro prawo użytkowania wieczystego przysługiwało P.P. jako prowadzącemu jednoosobową działalność gospodarczą to nie sposób stwierdzić, że spółka powstała w wyniku przekształcenia prowadzonej przez niego działalności nie posiadała interesu prawnego w tym postępowaniu. Ponadto pełnomocnik skarżącej wskazał, że organ II instancji w sposób nieuzasadniony przesądził, że status strony w niniejszym postępowaniu przysługuje P.P. nie z tytułu jego działań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (nie był on w tym przypadku inwestorem), ale z tytułu przysługującego mu prawa rzeczowego do nieruchomości objętej wnioskiem". Prawo użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. T. [...] we W. było ściśle związane z prowadzoną przez P.P. działalnością gospodarczą, o czym świadczy m. in. okoliczność, że opłaty ponoszone z tytułu użytkowania wieczystego gruntu kwalifikowane były w toku czynności związanych z przekształceniem przedsiębiorcy w spółkę prawa kapitałowego jako koszty prowadzonej działalności (dowód: wyciąg z dokumentów księgowych P.P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "B.). W kontekście powyższego zdaniem autora skargi, SKO naruszyło przepis art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego związanych z podstawą legitymacji procesowej wnoszącej odwołanie spółki. Mając na uwadze przedział czasowy w jakim miało miejsce przekształcenie P.P. prowadzącego działalność pod firmą "B." w spółkę kapitałową "A." brak jest w ocenie skarżącej podstaw do dokonywania ustaleń w zakresie legitymacji do wniesienia odwołania jedynie przez pryzmat dostępnej elektronicznie CBDKW. Ponadto pełnomocnik spółki wskazał, że na podstawie danych dostępnych w CBDKW nie będzie możliwe ustalenie, że prawo użytkowania wieczystego przysługuje P.P. jako prowadzącemu działalność gospodarczą z uwagi na to, że z punktu widzenia wieczystoksięgowego może ono przysługiwać jedynie konkretnemu podmiotowi wskazanemu z imienia i nazwiska bądź nazwy, a nie jako przynależącego do konkretnej masy majątkowej. W ocenie skarżącej w przypadku powzięcia przez organ II instancji wątpliwości w zakresie legitymowania się tytułem prawnym do nieruchomości objętej wnioskiem, powinien on oprócz weryfikowania wpisów w CBDKW zwrócić się do odwołującej o przedłożenie dodatkowych wyjaśnień w tym zakresie. W szczególności w ocenie skarżącej, organ II instancji nie powinien a priori założyć, że skoro na moment rozstrzygania w dostępnej elektronicznie CBDKW brak było wpisów dotyczących zmiany użytkownika wieczystego, to zmiana ta nie nastąpiła, i odmawiać tym samym legitymacji procesowej do wniesienia odwołania skarżącej. Ponadto pełnomocnik wskazał, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm, w skrócie u.g.n.) wpisu w księdze wieczystej wymaga przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej dokonane w drodze umowy i tylko w takim zakresie wpis ma charakter konstytutywny. W przedmiotowej sprawie natomiast podmiot wnoszący odwołanie nabył użytkowanie wieczyste nieruchomości będącej przedmiotem wniosku w drodze przekształcenia, co skutkuje tym, że dla skutecznego przejścia tego prawa nie był wymagany wpis w księdze wieczystej tej nieruchomości. Tym samym z uwagi na dokonane z dniem 5 czerwca 2012 r. przekształcenie stał się użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, co w konsekwencji skutkowało również posiadaniem legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia 1 czerwca 2012 r.

Uzasadniając legitymację procesową skarżącej spółki pełnomocnik wyjaśnił, że legitymacja do wniesienia skargi wynika z zaistniałego następstwa prawnego w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przed organem II instancji. Status strony w tym postępowaniu wyznaczony został statusem użytkownika wieczystego nieruchomości, dla której odmówiono ustalenia warunków zabudowy w kształcie określonym wnioskiem z dnia 23 września 2010 r. Prawo użytkowania wieczystego gruntu obejmującego działkę nr [...], AM - 29, obręb [...] to stanowiło część majątku P.P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "B.". W wyniku przekształcenia P.P. prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą powstała jednoosobowa spółka kapitałowa "A. W skutek dalszych przekształceń wyżej wymieniona spółka z o.o. (spółka przekształcana) przekształciła się z dniem 26 lipca 2012 r. w spółkę "C. Sp. z o.o. spółka komandytowo - akcyjna" (spółka przekształcona). Zgodnie natomiast z art. 553 § 1 k.s.h. spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej. Tym samym w ocenie autora skargi zachodzi tożsamość podmiotu przekształconego i przekształcanego, a jedynie dokonała się zmiana formy prawnej tego podmiotu. Przepis stanowi więc wyraz kontynuacji praw i obowiązków spółki przekształcanej zarówno w sferze cywilnoprawnej jak również administracyjnoprawnej. Tym samym powstałej w wyniku przekształcenia Spółce "C. Sp. z o.o. spółka komandytowo - akcyjna" przysługuje legitymacja do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podnosząc, że w jego ocenie nie leży w gestii organu administracji rozstrzyganie o zakresie przedmiotowym sukcesji, o której mowa w art. 584² § 1 i 2 k.s.h., zwłaszcza gdy w grę wchodzi prawo rzeczowe ujawnione w księdze wieczystej. Kolegium zwróciło uwagę, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361, ze zm., w skrócie u.k.w.h.), prawo ujawnione w księdze wieczystej korzysta z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Wprawdzie domniemanie to ma charakter wzruszalny, jednak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że zasada wyrażona w art. 3 u.k.w.h. wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów w tychże księgach, zaś wynikające z niej domniemanie może być obalone wyłącznie na drodze postępowania przed sądem powszechnym (wyroki NSA: z dnia 12 października 2010 r., I OSK 1698/2009 oraz z dnia 6 kwietnia 1999 r., IV SA 2339/98). W związku z powyższym Kolegium nie może dokonywać we własnym zakresie ustaleń sprzecznych ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, a więc stwierdzać, że odwołującej się przysługuje prawo użytkowania wieczystego wbrew treści księgi wieczystej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)- lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, w skrócie u.p.p.s.a).

Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 u.p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Istota podniesionych w skardze wątpliwości sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy nabycie przysługującego przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną prawa użytkowania wieczystego przez kapitałową spółkę prawa handlowego, powstałą w wyniku przekształcenia tego jednoosobowego przedsiębiorstwa na podstawie art. 551 § 5 k.s.h., wymaga wpisu do księgi wieczystej. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia ma pierwszorzędne znaczenie dla oceny skutków przekształceń prawno-organizacyjnego takiego podmiotu na jej status procesowy w postępowaniu administracyjnym, w którym o statusie strony decyduje tytuł prawno-rzeczowy do nieruchomości.

Zgodnie z art. 27 u.g.n. oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga zachowania formy aktu notarialnego oraz wpisu w księdze wieczystej. Wpis ma w tym wypadku charakter konstytutywny, co oznacza, że w razie niezachowania przesłanki wpisu czynność prawna mająca na celu oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste czy przeniesienie tego prawa nie wywołuje zamierzonego w niej skutku. Znaczenie konstytutywne wpisu prawa wieczystego użytkowania wyraża się w tym, że jego przedmiotem nie jest deklaratywne potwierdzenie stanu prawnego, ale ustanowienie, zmiana, zniesienie stosunku prawnego (por. postanowienie SN z dnia 15 kwietnia 2004 r., IV CK 272/03).

Wbrew twierdzeniom skargi, konstytutywny charakter wpisu dotyczy nie tylko przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej w drodze umowy, ale także innych przypadków przeniesienia takiego prawa niż umowa, np. do przyznawania prawa użytkowania wieczystego wyrokiem sądowym, czy też ugodą zawartą przed sądem (por. postanowienia SN z dnia 6 grudnia 2007 r., IV CSK 323/07, z dnia 11 sierpnia 2004 r., II CK 480/03). Za niewymagającą takiego wpisu uznana została zmiana wspólników spółki cywilnej mającej prawo użytkowania wieczystego, ale z tego powodu, że zmiana strony umowy, jaką jest umowa spółki cywilnej, absolutnie nie może być alternatywną formą przeniesienia prawa użytkowania wieczystego (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2005 r., OSK 783/04).

W judykaturze natomiast przyjmuje się, że wpis do księgi wieczystej nie jest przesłanką konstytutywną dla powstania użytkowania wieczystego, jeżeli nabycie tego prawa nastąpiło z mocy ustawy (por. np. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1998 r., III CZP 33/98, OSNC 1999, nr 4, poz. 67). Na tle przekształceń własnościowych podmiotów, którym przysługiwało prawo użytkowania wieczystego gruntów Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 5 grudnia 2002 r. (III CZP 71/02, OSNC 2003, nr 10, poz. 133) stwierdził, że nabycie przysługującego przedsiębiorstwu państwowemu prawa użytkowania wieczystego przez jednoosobową spółkę Skarbu Państwa, powstałą w wyniku przekształcenia tego przedsiębiorstwa na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 118, poz. 561 ze zm.) nie wymaga wpisu do księgi wieczystej. Powstała w wyniku komercjalizacji spółka Skarbu Państwa jest bowiem następcą pod tytułem ogólnym i z tej racji wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki komercjalizowanego przedsiębiorstwa. SN przyjął, że nabycie użytkowania wieczystego przez spółkę następuje ex lege w wyniku sukcesji uniwersalnej. W taki przypadku do nabycia użytkowania wieczystego z mocy ustawy wpis do księgi wieczystej nie jest wymagany.

Doktryna oraz orzecznictwo nie wskazuje innych przykładów przeniesienia prawa użytkowania wieczystego, które nie wymagałby konstytutywnego wpisu. Poza więc przypadkiem nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy ustawy we wszystkich innych sytuacjach przeniesienia takiego prawa wpis ma znaczenie konstytutywne.

Biorąc pod uwagę przedstawiony stan prawny dotyczący przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu rozważenia wymaga kwestia, jakie możliwe skutki prawne może wywołać dla takiego prawa przewidziane w art. 551 § 5 k.s.h. przekształcenie przedsiębiorcy w spółkę kapitałową. Zgodnie z treścią tego przepisu, przekształcenie przedsiębiorcy w spółkę kapitałową polega na przekształceniu przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 ze zm.) - w jednoosobową spółkę kapitałową (spółkę przekształconą).

Zgodnie z art. 5842 § 1 k.s.h. spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształconego. Stosownie do treści art. 5845 pkt 1 k.s.h. do przekształcenia przedsiębiorcy wymaga się sporządzenia planu przekształcenia przedsiębiorcy wraz z załącznikami oraz opinią biegłego rewidenta. Wymogiem stawianym przez art. 5846 k.s.h. jest aby plan taki był sporządzony w formie aktu notarialnego. Plan przekształcenia powinien zawierać co najmniej ustalenie wartości bilansowej majątku przedsiębiorcy przekształconego na określony dzień w miesiącu poprzedzającym sporządzenie planu przekształcenia przedsiębiorcy (art. 5847 § 1 k.s.h.). Do planu przekształcenia należy dołączyć wycenę składników majątku (aktywów i pasywów) przedsiębiorcy przekształcanego (art. 5847 § 2 pkt 3 k.s.h.).

Niestety, przedstawiona regulacja nie zawiera wprost odpowiedzi na pytanie o skutki przekształcenia, a w szczególności czy w przypadku gdy przekształcanemu przedsiębiorcy przysługuje prawo użytkowania nieruchomości, rejestracja przekształconego przedsiębiorcy do Krajowego Rejestru Sądowego pociąga również za sobą skutek w postaci przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości na taki podmiot. W tym miejscu nie można pominąć tego, że postanowienie o rejestracji w Rejestrze Przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym poza danymi podmiotu rejestrowanego, wskazaniem jego siedziby i adresu, sposobu powstania, danych wspólników, kapitału zakładowego, organów uprawnionych do reprezentacji, ich składu osobowego oraz przedmiotu działalności, nie zawiera informacji na temat majątku spółki, w tym przechodzącego na spółkę w wyniku przekształcenia prawa prawno-rzeczowych (użytkowania wieczystego). W takim przypadku trudno upatrywać tylko w samym postanowieniu o rejestracji w Rejestrze Przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, tak jak w przypadku przyznawania prawa użytkowania wieczystego wyrokiem sadowym, czy też ugodą zawartą przed sądem, równoważnej aktowi notarialnemu formy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego. Wypełnienia przewidzianego w art. 27 zdanie pierwsze u.g.n. wymogu zawarcia umowy w formie aktu notarialnego należałby upatrywać raczej w sporządzanym w tej formie planie przekształcenia przedsiębiorcy (art. 5846 k.s.h.). Sporządzany w formie aktu notarialnego plan przekształcenia przedsiębiorcy może stanowić alternatywną do umowy formę przeniesienia prawa użytkowania wieczystego pod jednym jednak warunkiem. W takim planie oddana w użytkowanie wieczyste nieruchomość winna zostać wyraźnie oznaczona pośród składników majątkowych przekształcanego przedsiębiorcy, które przechodzą na spółkę przekształconą. Jest to niezbędne chociażby dla ustalenia wartości bilansowej majątku przedsiębiorcy przekształconego oraz wyceny składników jego majątku. Natomiast w przypadku braku wskazania w planie przekształcenia przedsiębiorcy pośród składników majątkowych przekształcanego przedsiębiorcy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości prawo takie nadal przysługiwać będzie dotychczasowemu użytkownikowi wieczystemu. Osoba fizyczna będąca przedsiębiorcą nie traci bowiem swojej podmiotowości prawnej, ale podmiotowość gospodarczą. Takiej osobie mogą nadal przysługiwać uprawnienia właścicielskie do nieruchomości (użytkowanie wieczyste).

Dopuszczając zatem w przypadku przekształceń własnościowych przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, którym przysługiwało prawo użytkowania wieczystego gruntu możliwość przeniesienia takiego prawa także poprzez sporządzonego w formie aktu notarialnego planu przekształcenia przedsiębiorcy, przyjdzie w tym miejscu rozważyć kwestię dotyczącą spełnienia drugiego z przewidzianych w art. 27 u.g.n. warunków przeniesienia prawa użytkowania wieczystego, a mianowicie wpisu w księdze wieczystej.

Czy w takim przypadku, tak jak twierdzi strona skarżąca, spółka przekształcona może nabyć użytkowanie wieczyste nieruchomości w drodze samego przekształcenia, co skutkuje tym, że dla skutecznego przejścia tego prawa nie był wymagany wpis w księdze wieczystej nieruchomości, czy też wpis taki był wymagany? W przeciwieństwie do przywołanego wyżej przykładu dotyczącego komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych, w sytuacji przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę kapitałową nie można mówić o tym samym podmiocie, bowiem to w istocie przekształceniu ulega nie sam podmiot, ale raczej przedmiot działalności, czyli prowadzone przedsiębiorstwo. W piśmiennictwie przyjmuje się, że nie mamy wówczas do czynienia z tym samym podmiotem, który w nowej "szacie" prawnej występuje po przekształceniu w obrocie. Są to w istocie dwa podmioty. Przyjmuje się, że w takim przypadku trudno mówić zarówno o sukcesji uniwersalnej, jak i kontynuacji. Jest to quasi-kontynuacja albo zasada ograniczonej kontynuacji. W toku takiego przekształcenia następuje bowiem podwójny skutek: przedmiotowy i podmiotowy (zob. szerzej A. Kidyba, Sukcesja, kontynuacja, a może coś innego, Monitor Prawa Handlowego 2011/1/39, s. 39, por. T. Szczurowski, Przekształcenie przedsiębiorcy w spółkę kapitałową, MPH 2012, nr 2, s. 46-47; M. Zdyb, M. Sieradzka, Przekształcenie przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną w spółkę kapitałową – aspekty praktyczne, Mon. Praw. 2012, nr 11, s. 565 i n.). W pierwszym przypadku dochodzi do zastąpienia dotychczasowej działalności przedsiębiorcy jednoosobowego przez podjęcie działalności w formie spółki (forma przedsiębiorcy jednoosobowego – forma spółki kapitałowej). W drugim przypadku następują określone skutki podmiotowe, osoba fizyczna – przedsiębiorca – staje się bowiem wspólnikiem (niebędącym przedsiębiorcą) spółki kapitałowej. Nie mamy więc do czynienia z klasycznym dla sukcesji i kontynuacji odniesieniem podmiotowym, ponieważ podmiot, który uczestniczy w procesie transformacji, dalej istnieje. Sytuacja taka zasadniczo różni się od komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego, gdzie zmienia się kształt prawny istniejącego podmiotu, obok Skarbu Państwa nie pojawia się inny podmiot. Powstała w wyniku komercjalizacji spółka Skarbu Państwa staje się następcą pod tytułem ogólnym i z tej racji wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki komercjalizowanego przedsiębiorstwa. Tak jak wcześniej zostało to podkreślone, w przypadku komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych nabycie użytkowania wieczystego przez zawiązaną spółkę następuje ex lege w wyniku sukcesji uniwersalnej (zob. art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych i art. 8 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych). Skoro zatem, tak jak w rozpatrywanym przypadku, przekształcenie przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną w spółkę kapitałową nie następuje z mocy ustawy, to oznacza, że nabycie użytkowania wieczystego przez spółkę nie następuje ex lege w wyniku sukcesji uniwersalnej. W takim przypadku nabycie przysługującego przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną prawa użytkowania wieczystego przez jednoosobową spółkę kapitałową, powstałą w wyniku przekształcenia tego przedsiębiorcy na podstawie art. 551 § 5 k.s.h., wymaga wpisu do księgi wpisu. Nie mamy bowiem do czynienia z przypadkiem nabyciem użytkowania wieczystego z mocy ustawy.

Powyższe ustalenia prowadzą do konkluzji, że powstała w wyniku przekształcenia spółka co do zasady mogła nabyć przysługujące P.P. - prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą "B." - prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], AM-29, niemniej do takiego nabycie konieczne było umieszczenie stosownych postanowień dotyczących przeniesienia takiego prawa w sporządzonym w formie aktu notarialnego planie przekształcenia przedsiębiorcy oraz dokonanie wpisu w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. W rozpatrywanym przypadku jak wynika z akt sprawy, Kolegium przeprowadziło postępowanie wyjaśniające i na podstawie powszechnie dostępnej elektronicznie ustaliło, że nadal użytkownikiem wieczystym działki nr [...] jest P.P.. Na tej podstawie stosownie do art. 3 ust. 1 u.k.w.h. Kolegium przyjęło, że prawo ujawnione w księdze wieczystej korzysta z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. W związku z powyższym Kolegium uznało, że nie może dokonywać we własnym zakresie ustaleń sprzecznych ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, a więc stwierdzić, że odwołującej się przysługuje prawo użytkowania wieczystego wbrew treści księgi wieczystej. Prawidłowość przyjętego przez Kolegium stanowiska potwierdza również okoliczność, że również w dacie wydania wyroku przez tut. Sąd, nadal w księdze wieczystej o nr [...], prowadzonej dla spornej nieruchomości, jako użytkownik wieczysty oznaczony jest P.P.. Odnosząc się więc do stanowiska przedstawionego przez autora skargi przyjdzie zauważyć, że nawet w przypadku uwzględnienia odpowiednio długiego okresu czasu potrzebnego dla uwidocznienia w księdze wieczystej przeprowadzenia stosownych zmian po stronie własnościowej spornej nieruchomości, trudno uznać, aby zmiany takie, jeżeli rzeczywiście miały miejsce, jeszcze nie zostały ujawnione w księdze wieczystej. Jeżeli więc można było mieć pewne wątpliwości co do tego, komu przysługiwało prawo użytkowania wieczystego spornej nieruchomości pomiędzy rejestracją w Krajowym Rejestrze Sądowy przekształconej spółki – postanowienie Sądu Rejonowego dla W. –F. we W. z dnia 5 czerwca 2012r., a datą umorzenia przez SKO we W. postępowania odwoławczego – decyzja z dnia 11 lipca 2012 r., to już jednak brak stosownych zmian (a także wzmianek o nich) w księdze wieczystej po tej dacie daje podstawę do przyjęcia, że żadna zamiana po stronie użytkowników wieczystych spornej nieruchomości nie nastąpiła skoro nie została uwidoczniona wymaganym wpisem w księdze wieczystej. Przyjmując, że wpis w księdze wieczystej był wymagany dla przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej dokonanej nie tylko w drodze umowy, ale także nabycia takiego prawa w drodze przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę kapitałową, przyjąć należy, że w przypadku braku takiego wpisu nie doszło do skutecznego przejścia takiego prawa. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność braku przedłożenia przez skarżącą spółkę dowodów świadczących o tym, że przekształcenie przedsiębiorcy w spółkę kapitałową obejmowało również przysługujące przekształcanemu przedsiębiorcy prawa rzeczowe. Bez wątpienia takim dokumentem mógłby być plan przekształcenia przedsiębiorcy. Przedłożenie takiego dokumenty na etapie rozpatrywania odwołania pozwoliłoby Kolegium rozważyć, czy przed dokonaniem wpisu podmiotowi, na którego rzecz wpis ma nastąpić, przysługują wszystkie uprawnienia wynikające z umowy o przeniesieniu takiego prawa. Na obecnym etapie kwestia ta z przyczyn wyżej wskazanych straciła na znaczeniu. Skarżąca spółka również na etapie skargi nie przedłożyła jakiegokolwiek dokumentu dla poparcia podnoszonych przez nią twierdzeń. W szczególności, wbrew treści skargi nie został dołączony do niej dowód w postaci wyciągu z dokumentów księgowych P.P. świadczących o tym, że opłaty ponoszone z tytułu użytkowania wieczystego gruntu kwalifikowane były jako koszty prowadzonej działalności. Przy czym nie można abstrahować w tym miejscu od tego, że nawet wówczas gdyby dokument taki został przedłożony to nie świadczyłby on o tym, że doszło do przeniesienia na spółkę przekształcona prawa użytkowania wieczystego. Świadczyłby on jedynie, ze grunt oddany w użytkowanie wieczyste był wykorzystywany przez P.P. w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W końcu nie można nie zauważyć, że sporna nieruchomości w przypadku przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę kapitałową staje się aportem, którego wartość służy zbilansowaniu kapitału zakładowego, będącego pasywem w majątku spółki. Jak wynika natomiast z postanowienia o wpisie do KRS wysokość kapitału spółki została określona w wysokości 50 000, 00 zł.

Na kwalifikację sytuacji procesowej jaka zaistniała w niniejszej sprawie w istotny sposób wpływa - powołana przez SKO - okoliczność związana z tym, że status strony w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie określenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu przysługiwał P.P. nie z tytułu jego działań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (nie był on w tym przypadku inwestorem), ale z tytułu przysługującego mu prawa użytkowania wieczystego działki nr [...]. P.P. z tytułu posiadania prawa użytkowania wieczystego był bowiem traktowany jako strona postępowania i korzystał z przysługujących z tego tytułu uprawnień procesowych w postępowaniu zainicjowanym przez M. K.. Przytoczone w skardze okoliczności związane z udziałem P.P. w prowadzonym postępowaniu w pełni potwierdzają takie stanowisko. Ma to znaczenie jeżeli się uwzględni fakt, że w przeciwieństwie do osoby wnioskującej o wydanie warunków zabudowy, w przypadku której nie jest wymagane posiadanie tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości objętej wnioskiem o wydanie takiej decyzji, pozostałymi stronami w takim postępowaniu mogą być wyłącznie właściciele lub użytkownicy wieczyści terenu objętego wnioskiem oraz właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich.

Nie kwestionując zatem tego, że prawo użytkowania wieczystego spornej nieruchomości przysługiwało P.P. w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod firmą "B.", w sytuacji przekształcenia tego jednoosobowego przedsiębiorstwa na podstawie art. 551 § 5 k.s.h. w spółkę kapitałową, prawo to z uwagi na niedochowanie wymogów przewidzianych w art. 27 u.g.n. nie przeszło na nowopowstały podmiot. W tej sytuacji, przekształcona spółka nie miała legitymacji procesowej aby skarżyć w drodze odwołania wydaną na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.z.p. odmowną decyzję o ustaleniu na rzecz L. K. warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej z usługami i parkingiem dwukondygnacyjnym zlokalizowanej we W. przy ul. T. [...].

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.