Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 187/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235-1, art. 235-2
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: par. 8 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, , Protokolant asystent sędziego Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], [...][...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy, § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), dalej: rozporządzenie, oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...], [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak krtani (poz. 17.7 według rozporządzenia) u M. Z.

Uzasadniając swoje stanowisko, na wstępie organ odwoławczy szczegółowo opisał przebieg zatrudnienia M. Z.

Wnioskujący ur. dnia [...] był zatrudniony:

- od dnia 24 maja 1965 r. do dnia 14 marca 1966 r. w Przedsiębiorstwie Robót Drogowo-Mostowych "[...]" w L. Ś. na stanowisku - zbrojarz (zakład zlikwidowany);

- od dnia 16 grudnia 1967 r. do dnia 30 czerwca 1997 r. - w Odlewni Żeliwa "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe w G. (obecnie Odlewnia Żeliwa "[...]" Sp. z o.o. w G. stan upadłości) na stanowisku wybijacz odlewów, robotnik transportu, szlifierz odlewów.

Wskazano, że dnia 30 marca 2010 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. na skutek zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez S. Z. - żonę M. Z. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej: nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi — rak krtani (poz. 17.7 według rozporządzenia).

[...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. wydał dnia 31 sierpnia 2010 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak krtani (poz. 17.7 według rozporządzenia) u M. Z.. W uzasadnieniu orzeczenia [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. podano, iż "(...) Zgodnie z kartą oceny narażenia zawodowego sporządzoną przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, jako okres narażenia zawodowego na czynniki, które mogły być przyczyną choroby zawodowej, podano okres zatrudnienia w Odlewni Żeliwa "[...]" w G., gdzie badany pracował w narażeniu na pyły zawierające wolną krystaliczna krzemionkę i wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. Wywiad chorobowy od grudnia 2009 r. leczenie z powodu zapalenia gardła, chrypki. Z powodu przewlekłej chrypki skierowany do laryngologa. W marcu 2010 r. badany przebył leczenie operacyjne z powodu raka krtani - w dniu 5 marca 2010 r. wykonano zabieg tracheotomii środkowej, po wcześniejszym pobraniu wycinka w lutym 2010 r., gdzie na podstawie wyniku badania histopatologicznego z dnia 3 marca 2010 r. stwierdzono "Ca planoepitheliale keratodes". Po zabiegu operacyjnym, badany poddany teleradioterapii radykalnej loży krtani, gardła dolnego i regionalnego układu chłonnego (...). Z uwagi na złożoność problemu orzeczniczego w rozpatrywanej sprawie dotyczącej M. Z., należy zauważyć, iż powstanie chorób nowotworowych jest uwarunkowane działaniem wielu czynników zewnętrznych występujących w środowisku bytowania i w środowisku pracy (natury chemicznej, fizycznej i biologicznej) jak i czynników wewnątrzustrojowych związanych z biologią i biochemią komórek oraz przebiegiem procesów życiowych (...). W przypadku podejrzenia zawodowej etologii nowotworu przy ocenie narażenia zawodowego uwzględnia się substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii l na podstawie przepisów o substancjach i preparatach chemicznych, czynnikach i procesach technologicznych o działaniu rakotwórczym wymienione w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 Kodeksu pracy oraz pierwotną lokalizację nowotworu i okres latencji (...).Jak wspomniano wyżej M. Z. wykonując swoje zawodowe czynności narażony był na wolną krystaliczną krzemionkę oraz na wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. W danych o narażeniu zawodowym badanego, brak jest faktu przebycia istotnego kontaktu z czynnikami o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka, (zgodnie z wykazem czynników rakotwórczych o udowodnionym działaniu na ludzi - rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy - Dz. U. nr 280, poz. 2771 z 2004 r.) W przypadku orzekanego nie stwierdzono czynnika zawodowego o udowodnionym działaniu rakotwórczym na ludzi, który występowałby w miejscu pracy badanego i mógł być przyczyną rozpoznanego u ww. choroby nowotworowej - raka krtani. W oparciu o całość obrazu oraz w oparciu o podane wyżej zasady orzekania związku przyczynowego nowotworu złośliwego z narażeniem zawodowym, brak jest podstaw do rozpoznania u M. Z. choroby zawodowej poz. 17 pkt 7 wykazu - tj. nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: rak krtani. (...)."

W trybie odwoławczym dokumentacja medyczna choroby zawodowej M. Z. była konsultowana w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., który dnia 22 września 2010 r. wydał, orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak krtani (poz. 17.7 według rozporządzenia). W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż " (...) M. Z. pracował przez około 30 lat w odlewni żeliwa na różnych stanowiskach, w tym: przez około 1/2 roku jako wybijacz odlewów, robotnik transportu i szlifierz odlewów, następnie przez 26 lat jako robotnik transportu, gdzie wykonywał prace za i wyładunkowe i ostatnie 3 lata jako oczyszczacz odlewów. Z oceny narażenia zawodowego opracowanej przez Inspekcję Sanitarną wynika, że podczas zalewania form żeliwem i jego topnienia był narażony na wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, natomiast w trakcie oczyszczania i szlifowania odlewów był narażony na działanie pyłu o zawartości od 2 do 50% wolnej krystalicznej krzemionki. Brak danych na temat narażenia na stanowisku robotnika przeładunkowego, można wnioskować, że była to praca wymagająca dużego wysiłku fizycznego, natomiast wątpliwe jest narażenie podczas tych czynności na WWA. Wolna krystaliczna krzemionka nie jest wymieniona w wykazie czynników rakotwórczych, natomiast WWA zostały zakwalifikowane do kat. 2. Z powyższych danych wynika, że M. Z. w okresie pracy zawodowej nie był narażony na czynniki uznane za rakotwórcze dla ludzi. Nie ma zatem podstaw do uznania, że rozpoznany u niego nowotwór złośliwy krtani powstał w wyniku działania czynników rakotwórczych występujących w środowisku pracy.(...)."

Na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki orzecznicze I i II stopnia oraz po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wydał w dniu [...] decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak krtani (poz. 17.7 według rozporządzenia) u M. Z.

Od powyższej decyzji M. Z. odwołał się. Wskazał że istniejące dolegliwości zdrowotne są - jego zdaniem - ściśle związane z wykonywaną w przeszłości pracą zawodową.

Po przeanalizowaniu zgromadzonej dokumentacji [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. uznał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika z art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych; 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy; 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do wymienionego rozporządzenia.

W przypadku M. Z. kryterium dotyczące rozpoznania klinicznego zostało spełnione. Rozpoznanie kliniczne choroby u M. Z. - rak krtani i gardła dolnego ustalono w lutym 2010 r. w trakcie hospitalizacji w Miedziowym Centrum Zdrowia w L. Dwie niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych, tj. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. i Instytut Medycyny Pracy w Ł. nie kwestionują wyżej wymienionego rozpoznania, natomiast wykluczają związek przyczynowo-skutkowy z warunkami pracy M. Z. w Odlewni Żeliwa "[...]" w G.

Obowiązujące przepisy prawa dotyczące chorób zawodowych wskazują, że nowotwór złośliwy może być uznany za chorobę zawodową jeżeli powstał w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi. Jednym z elementów postępowania diagnostyczno-orzeczniczego jest ocena narażenia zawodowego. Przy ocenie narażenia zawodowego w odniesieniu się do czynników o działaniu rakotwórczym uwzględnia się - substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii l na podstawie przepisów o substancjach i preparatach chemicznych, czynniki i procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym wymienione w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 Kodeksu pracy oraz pierwotną lokalizację nowotworu i okres latencji. Wykaz takich czynników stanowi załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy. Z danych o narażeniu zawodowym wynika, że wykonując czynności zawodowe M. Z. narażony był na działanie pyłów z zawartością wolnej krystalicznej krzemionki oraz wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych. Wolna krystaliczna krzemionka nie jest wymieniona ww. wykazie czynników rakotwórczych, natomiast WWA zostały zakwalifikowane do kat. 2. Z danych tych wynika fakt braku istotnego kontaktu odwołującego się, w okresie jego aktywności zawodowej, z czynnikami o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka (zgodnie z wykazem czynników rakotwórczych o udowodnionym działaniu na ludzi).

Zdaniem organu odwoławczego dwie niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych: [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. i Instytut Medycyny Pracy w Ł., były zgodne co do faktu, iż według obowiązującego rozporządzenia brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak krtani u M. Z. (poz. 17.77 według rozporządzenia).

Odnosząc się do zarzutu strony w odwołaniu, dotyczącego powiązania dolegliwości zdrowotnych z wykonywaną pracą zawodową stwierdzono, że w tym zakresie zostało wypracowane stanowisko przez sądy administracyjne, z treści którego wynika, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie mają charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nimi związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia, niż to uczyniły upoważnione jednostki orzecznicze. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń placówek diagnostycznych i nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia strony kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich. Wobec tego rozpoznanie choroby zawodowej może jedynie nastąpić w drodze orzeczenia lekarskiego wydanego przez upoważnioną placówkę diagnostyczno-orzeczniczą w zakresie chorób zawodowych.

Wskazano, że orzekając związek przyczynowy nowotworu złośliwego z narażeniem zawodowym koniecznym jest potwierdzenie narażenia w środowisku pracy na działanie czynnika uznanego za rakotwórczy u ludzi (kat. l), zgodnie z obowiązującym wykazem tych czynników. Narażenie w środowisku pracy na czynnik o działaniu prawdopodobnie rakotwórczym (kat. 2) dla ludzi nie upoważnia do przyjęcia zawodowej etiologii nowotworu złośliwego i rozpoznania choroby zawodowej u M. Z.

W kontekście powyższych ustaleń, w powiązaniu z obowiązującymi przepisami uznano, że organ I instancji zebrał pełny materiał dowodowy i dokonał prawidłowej oceny zgromadzonych dowodów.

Mając powyższe na uwadze [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie znalazł podstaw prawnych, ani merytorycznych do zmiany decyzji organu I instancji.

M. Z. nie zgodził się z decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Podniósł, że nie zgadza się z wydaną decyzją gdyż pracował w warunkach narażających go na działanie czynników powodujących zagrożenie zdrowia, jego zatrudnienie miało wpływ na późniejszy rozwój choroby (nowotwór złośliwy krtani). Odlewnia Żeliwa "[...]" znajduje się w stanie upadłości i nie posiada żadnych dokumentów stwierdzających wykonywanie badań pod kątem narażenia na choroby nowotworowe na stanowisku pracy jakie zajmował. Zdaniem skarżącego, gdyby organ I instancji przeprowadził szczegółowe dochodzenie łącznie z wizją lokalną na terenie zakładu oraz przesłuchaniem świadków, decyzja mogłaby być dla niego korzystna. Podniósł, ze praca, którą wykonywał jako szlifierz odlewów i robotnik załadunkowy i wyładunkowy w transporcie materiałów sypkich i kruszących była narażona na działanie czynników szkodliwych. Praca robotnika transportu nie polegała wyłącznie na pracy "na świeżym powietrzu", warunki były trudne (np. zapylenie).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, uzasadniając jak w decyzji ostatecznej.

Wskazano, że Inspekcja Sanitarna nie kwestionuje faktu narażenia zawodowego M. Z. na działanie pyłów z zawartością wolnej krystalicznej krzemionki oraz wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, niemniej nie są to czynniki o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka - kat. l (zgodnie z wykazem czynników rakotwórczych o udowodnionym działaniu na ludzi) i okoliczność podawana w skardze jako zarzut, iż Odlewnia Żeliwa "[...]" znajduje się w stanie upadłości i nie posiada dokumentów dotyczących narażenia zawodowego należy uznać za chybiony i niezasadny. W toku postępowania administracyjnego zostały zgromadzone wyniki pomiarów przeprowadzonych w wymienionym zakładzie przez upoważnione laboratorium BHPE Agencji Ochrony Pracy i Środowiska w Ch. zgodnie z polskimi normami, zalegalizowanymi miernikami, stąd nie można im odmówić mocy dowodowej. Pomiary wykazały przekroczenie normatywów higienicznych w 1997 r., 1998 r. i warunki pracy pod względem narażenia na pyły uznano za szkodliwe w warunkach oznaczalności - czego Inspekcja Sanitarna jak już wspomniano nie podważa. Niezmiennie wskazuje tylko fakt, że w przypadku podejrzenia zawodowej etiologii nowotworu przy ocenie narażenia zawodowego uwzględnia się substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii l na podstawie przepisów o substancjach i preparatach chemicznych, czynnikach i procesach technologicznych o działaniu rakotwórczym wymienione w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 Kodeksu pracy. Orzekając związek przyczynowy nowotworu złośliwego z narażeniem zawodowym koniecznym staje się potwierdzenie narażenia w środowisku pracy na działanie czynnika uznanego za rakotwórczy u ludzi - kat. l, zgodnie z obowiązującym wykazem tych czynników. Narażenie w środowisku pracy na czynnik o działaniu prawdopodobnie rakotwórczym dla ludzi - kat. 2 nie upoważnia do przyjęcia zawodowej etiologii nowotworu złośliwego i rozpoznania choroby zawodowej.

Zdaniem organu odwoławczego fakt występowania czynników szkodliwych na stanowisku pracy nie jest równoznaczny z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika narażonego na dany czynnik. Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę, lecz musi być również rozpoznanie choroby zawodowej, dokonane przez jednostkę właściwą do rozpoznania chorób zawodowych oraz spełnienie wszelkich kryteriów zawartych w rozporządzeniu.

W ocenie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. przeprowadzenie wizji lokalnej na terenie Odlewni Żeliwa "[...]" oraz przesłuchanie świadków nie wniosłoby nowych okoliczności do przedmiotowej sprawy, ponieważ narażenie zawodowe zostało w sposób bezsporny ustalone. Wskazano, że zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego i uznał daną okoliczność za udowodnioną. Podkreślono, że w toku postępowania administracyjnego żadna ze stron nie podważała ustaleń Inspekcji Sanitarnej dotyczących narażenia zawodowego M. Z. oraz nie wnosiła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym i nie orzeka w przedmiocie przyznania stronom uprawnień.

Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a jedynie ocenić legalność, czyli zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji.

Kodeks pracy w art. 235¹ - stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania). Choroby zawodowe zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Uregulowania tego aktu prawnego obowiązywały już w chwili wydania decyzji organu odwoławczego i według tych przepisów należy oceniać postępowanie organu. Wskazuje na to § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., który stanowi, że z zastrzeżeniem postępowań wszczętych i zakończonych przed dniem 3 września 2002 r., do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W związku z tym skarżący został poddany badaniu w jednostkach medycznych, to jest [...] Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. i Instytucie Medycyny Pracy w Ł. Ośrodki te nie znalazły podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak krtani (poz. 17.7 według rozporządzenia).

Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania opinii tych jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia. Lekarze obu tych jednostek wydali jednobrzmiące orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Trzeba tu zaznaczyć, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 1078/06 publikowany w CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Nie będąc uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), należało uznać, że organ, opierając się o stanowiska zajęte przez uprawnionych lekarzy, zgodnie z prawem rozstrzygnął sprawę.

Sąd jednocześnie podzielił argumentację odpowiedzi na skargę, która nie kwestionuje faktu narażenia zawodowego M. Z. na działanie pyłów z zawartością wolnej krystalicznej krzemionki oraz wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, niemniej wskazuje, że nie są to czynniki o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka - kat. l (zgodnie z wymienionym wyżej wykazem czynników rakotwórczych o udowodnionym działaniu na ludzi zawartym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy). Także okoliczność podawana w skardze jako zarzut, iż Odlewnia Żeliwa "[...]" znajduje się w stanie upadłości i nie posiada dokumentów dotyczących narażenia zawodowego uznano za chybiony i niezasadny. W toku postępowania administracyjnego zostały bowiem zgromadzone wyniki pomiarów przeprowadzonych w wymienionym zakładzie przez upoważnione laboratorium BHPE Agencji Ochrony Pracy i Środowiska w Ch. zgodnie z polskimi normami, zalegalizowanymi miernikami, stąd nie można im odmówić mocy dowodowej. Pomiary wykazały przekroczenie normatywów higienicznych w 1997 r., 1998 r. i warunki pracy pod względem narażenia na pyły uznano za szkodliwe w warunkach oznaczalności - czego Inspekcja Sanitarna jak już wspomniano nie podważa. W przypadku podejrzenia zawodowej etiologii nowotworu przy ocenie narażenia zawodowego uwzględnia się substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii l na podstawie przepisów o substancjach i preparatach chemicznych, czynnikach i procesach technologicznych o działaniu rakotwórczym wymienione w wymieniony wyżej przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 Kodeksu pracy. Orzekając związek przyczynowy nowotworu złośliwego z narażeniem zawodowym koniecznym staje się potwierdzenie narażenia w środowisku pracy na działanie czynnika uznanego za rakotwórczy u ludzi - kat. l, zgodnie z obowiązującym wykazem tych czynników. Narażenie w środowisku pracy na czynnik o działaniu prawdopodobnie rakotwórczym dla ludzi - kat. 2 nie upoważnia do przyjęcia zawodowej etiologii nowotworu złośliwego i rozpoznania choroby zawodowej.

Fakt występowania czynników szkodliwych na stanowisku pracy nie jest równoznaczny z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika narażonego na dany czynnik. Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę, lecz musi być również rozpoznanie choroby zawodowej, dokonane przez jednostkę właściwą do rozpoznania chorób zawodowych oraz spełnienie wszelkich kryteriów zawartych w rozporządzeniu.

Za nietrafny Sąd uznał także zarzut skarżącego dotyczący braku przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego łącznie z wizją lokalną na terenie zakładu oraz przesłuchaniem świadków. Sąd w tym względzie podziela również stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę, że przeprowadzenie wizji lokalnej i przesłuchanie świadków nie wniosłoby nowych okoliczności gdyż narażenie zawodowe zostało bezspornie ustalone, ale w miejscu pracy skarżącego nie stwierdzono czynnika zawodowego o udowodnionym działaniu rakotwórczym na ludzi, który mógłby być przyczyną rozpoznanej u skarżącego choroby nowotworowej.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.