Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1202/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 pr. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 3 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 3 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia ... 2011 r. (nr ...) Starosta Ś. po rozpatrzeniu wniosku A. D. A. zarejestrował pojazd marki ... ... ... ... o nr nadwozia ... i wydał dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne nr ..., znak legalizacyjny.

Postanowieniem z ... 2013 r. (...) Starosta Ś., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji samochodu marki ... ..., o nr rej. ..., zarejestrowanego na rzecz D. A.. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu ... 2011 r. wpłynęło pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego informujące, że przedstawiona organowi umowa kupna-sprzedaży ww. pojazdu została sfałszowana, sprawa została przekazana Prokuraturze Rejonowej w Ś., która zakończyło się postanowieniem o umorzeniu z dnia ... 2013 r. (...). Ustalono, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany na podstawie sfałszowanego dokumentu w postaci umowy kupna-sprzedaży zawartej pomiędzy D. A. a R. S.. Organ wskazał, że konieczne jest wznowienie postępowania dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu publicznego jaką jest powstanie niebezpieczeństwa uszczerbku dla dobra prawnego, bowiem pozostawienie w obrocie prawnym decyzji wydanych w oparciu o fałszywe dokumenty jest w punktu widzenia interesu publicznego szkodliwe.

Decyzją z dnia ... 2013 r. (znak: ...) Starosta Ś., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, art. 151 § 2 pkt 2 K.p.a. oraz art. 73 ust 1 w zw. z art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) uchylił własną decyzję z ... 2011r. dotyczącą zarejestrowania samochodu marki ... ... nr rej ... na rzecz D. A. i odmówił D. A. zarejestrowania ww. pojazdu. W uzasadnieniu organ podał, że ustalono, iż przedmiotowy pojazd został zarejestrowany na podstawie sfałszowanych dokumentów - umowy kupna-sprzedaży samochodu z dnia ... 2011 r. zawartej pomiędzy kupującym D. A. a R. S.. Umowy tej nie można uznać za dowód własności pojazdu, ponieważ osoba sprzedająca nie była w tym dniu właścicielem pojazdu, sprzedała go bowiem wcześniej, (... 2011 r.) do B. A., o czym poinformowała Urząd Skarbowy w Ś.. Z powyższych względów załączona do wniosku o rejestrację umowa nie stanowi dowodu przeniesienia własności przedmiotowego pojazdu. Organ zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz.U. Nr 133, poz. 1123 ze zm.) uznał, że strona nie przedłożyła dokumentów przewidzianych prawem, niezbędnych do dokonania rejestracji pojazdu.

Postanowieniem z dnia ... 2013 r. (...), Starosta G. zawiesił postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu marki ... ... nr rejestracyjny ...: ... zarejestrowanego czasowo na D. A., z uwagi na toczące się postępowanie wznowieniowe przez Starostą Ś. dotyczące rejestracji pojazdu. Decyzją z ... 2014r. Starosta G. orzekł o odmowie rejestracji przedmiotowego pojazdu ... ..., zarejestrowanego czasowo na D. A..

D. A. pismem z ... 2014 r. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Ś. z dnia ... 2013 r., znak: ..., w której organ uchylił swoją decyzję z dnia ... 2011 r. dotyczącą rejestracji pojazdu marki ... ..., o nr rej. ... i odmówił wnioskodawcy zarejestrowania ww. pojazdu. Wnioskodawca jako podstawę prawną wskazał art. 156 § pkt 2 K.p.a. W uzasadnieniu wskazał, że zarówno postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu z dnia ... 2013 r. jak i decyzja z dnia ... 2013 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, z powodu naruszenia art. 7, 77, 80, 107 § 3 i 145 § 1 i 2 K.p.a. W ocenie wnioskodawcy organ zupełnie dowolnie uznał, że sporna umowa jest sfałszowana, opierając się jedynie na informacjach nie dających podstaw do takiego twierdzenia. Organ nie wziął pod uwagę zasadniczej okoliczności, że prokurator Prokuratury Rejonowej w Ś. postanowieniem z ... 2012 r., znak: ..., umorzył postępowanie wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienie przestępstwa z art. 270 §1 kk. Prokuratura nie znalazła, podstaw do postawienia wnioskodawcy zarzutu dotyczącego posłużenia się sfałszowaną umową jednak organ pomimo to uznał, że wnioskodawca posłużył się sfałszowaną umową kupna-sprzedaży. Wnioskodawca wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreslił, że za fałszywe dowody uznaje się miedzy innymi fałszywe dokumenty, tzn. podrobione lub o zafałszowanej treści, ale w sytuacji, gdy fałszywość dowodu stwierdzono uprzednio orzeczeniem sądu lub innego organu. Organ wbrew ustaleniom Prokuratury przyjął, że doszło do sfałszowania umowy. Odstąpienie od wymagania wcześniejszego stwierdzenia fałszerstwa dowodów orzeczeniem Sądu jest możliwe wyłącznie w przypadku spełnienia się warunków określonych w art. 145 § 1 i 2. Natomiast przesłanki wskazane w art. 145 § 2 tj. oczywistość fałszu i niezbędność wznowienia postępowania dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego, muszą wystąpić łącznie. Z kolei istnienie wątpliwości co do sfałszowania dowodów lub co do wydania decyzji w wyniku przestępstwa wyklucza dopuszczalność uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub 2. Wnioskodawca podkreślił, że organ administracji nie jest uprawniony do dokonywania samodzielnych ustaleń co do popełnienia przestępstwa lub sfałszowania dokumentu, jego zadaniem jest jedynie sprawdzenie, czy istnieją orzeczenia potwierdzające popełnienie czynu karalnego. Naruszenie tego zakazu stanowi rażące naruszenie prawa będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu na podstawie art. 156 §1 pkt 2 K.p.a.

Decyzją z dnia ... 2014r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ś. z ... 2013 r. W uzasadnieniu organ przedstawił ustalony stan faktyczny wskazując, że D. A. nie odwołał się od przedmiotowej decyzji Starosty z ... 2013r. wobec czego stała się ona ostateczna z dniem ... 2014r. Organ powołał się na przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, która w art. 73 stanowi, że rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, przy czym niezbędne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów. Jednym z dokumentów jest dowód własności pojazdu oraz dowód rejestracyjny, jeśli pojazd był już zarejestrowany. Nieprzedłożenie dokumentów skutkuje niezarejestrowaniem pojazdu. Wymagane dokumenty muszą być prawdziwe nie tylko w sensie formalnym lecz także zgodne ze stanem faktycznym. Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie pojazd został zarejestrowany przez osobę, która nie posiada dowodu własności pojazdu, gdyż dokument potwierdzający nabycie tego pojazdu został sfałszowany. Wobec powyższego organ zgodnie z przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz K.p.a. uchylił ostateczną decyzję z ... 2011 r. i odmówił wydania decyzji o zarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego umorzenia dochodzenia przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Ś. w sprawie posłużenia się w dniu ....2011r. podrobioną umową sprzedaży pojazdu ... ... nr ... ..., wobec braku danych dostatecznie uzasadniających popełnienie przestępstwa, powoduje, że nie został spełniony warunek zawarcia umowy stanowiącej podstawę rejestracji pojazdu. Organ wskazał, że rozstrzygnięcie to wiąże organy administracyjne, a z materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy pojazd został sprzedany w B. na rzecz B. A. w dniu ... 2011 r., natomiast D. A. nie jest mu znany. W aktach sprawy znajduje się przesłana przez zbywcę pojazdu prawdziwa umowa kupna-sprzedaży, poświadczenie wymeldowania pojazdu oraz pismo US. Kolegium podkreśliło, że rolą organów administracji jest jedynie nanoszenie zmian w stanie prawnym do odpowiedniego rejestru. Organ powołał się na pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 25 stycznia 2000 r. (II SA 2506/99), że dokumenty niezbędne do uzyskania wpisu muszą być nie tylko formalnie autentyczne ale także zgodne z prawdą i stanem faktycznym, w konsekwencji organy administracyjne nie mogą stosować art. 169 kc i zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy, zawieranej w przekonaniu, że jest ona czynnością przenoszącą własność rzeczy. Ocena taka należy do wyłącznej właściwości sądów powszechnych.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy D. A. zarzucił, że organ orzekający w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ś. z dnia ... 2013r. nie wziął pod uwagę szeregu okoliczności. W szczególności treści przywołanego we wniosku orzecznictwa sądów administracyjnych i dokonał oceny z nim sprzecznej. Wnioskodawca ponownie podniósł, iż organ samodzielnie ustalił, że doszło do sfałszowania umowy wbrew ustaleniom organu powołanego do ścigania przestępstw tj. prokuratury, bowiem prokurator dysponując tym samym materiałem dowodowym uznał, że brak jest podstaw uzasadniających podejrzenie popełnienie przestępstwa. Ponadto w ocenie wnioskodawcy analiza orzecznictwa sądowoadministracyjnego, dotyczącego tożsamych stanów faktycznych nakazuje uznać, że jego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Ś. był w pełni uzasadniony. Wnioskodawca podkreśla, że zasadą jest, iż wznowienie postępowania ze względu na fałszerstwo dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu ich fałszerstwa orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. Odstępstwo od powyższej zasady jest możliwe wyłącznie w przypadku spełnienia się warunków określonych w art. 145 § 1 i 2 K.p.a., co nie jest możliwe w przypadku gdy w sprawie prowadziła czynności prokuratura, która umorzyła dochodzenie. Istnienie wątpliwości co do sfałszowania dowodów lub co do wydania decyzji w wyniku przestępstwa wyklucza dopuszczalność uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 K.p.a. Jeżeli jednak organ wątpliwości takich nie powziął wbrew ustaleniom prokuratury to powziąć je powinien przeprowadzić postępowanie zgodnie z prawem. Organ administracji nie jest uprawniony do dokonywania samodzielnych ustaleń co do popełnienia przestępstwa lub sfałszowania dokumentu. Jego zadaniem jest jedynie sprawdzenie, czy istnieją orzeczenia potwierdzające popełnienie czynu karalnego. Naruszenie tego zakazu stanowi rażące naruszenie prawa będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z ... 2014r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 72 ust. 1 w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekło utrzymać w mocy decyzję własną z dnia ... 2014 r. (...).

W uzasadnieniu organ podał, że powodem odmowy stwierdzenia nieważność decyzji była okoliczność, z której jednoznacznie wynika, iż w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. dotyczącego okoliczności zawarcia umowy kupna-sprzedaży środka transportowego na terenie Niemiec przez D. A., uzyskano informację, że umowa zawarta ... 2011 r. dotycząca nabycia pojazdu marki ... ... nr nadwozia ... od S. R.jest sfałszowana. Oświadczył on, że na mocy umowy z dnia ....2011r. sprzedał przedmiotowy pojazd B. A. A. P. ..., ... B.. Oznacza to, że ... 2011 r. nie był już właścicielem spornego pojazdu marki ... ..., nie zawarł również przedmiotowej umowy z D. A.. W związku z powyższym umowa kupna pojazdu, na podstawie której D. A. dokonał rejestracji, nie może być uznana za dowód własności pojazdu, o którym mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. z 2007r. Nr 186, poz. 1322 ze zm.). Wobec ustalenia, że dokumenty, na podstawie których zarejestrowano w dniu ... 2011r. pod nr. rej ... samochód osobowy marki ... ... na rzecz D. A., okazały się fałszywe, zgodnie z przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz K.p.a. zaistniała przesłanka uchylenia ostatecznej decyzji z dnia ... 2011r. i odmówienia wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu.

W odniesieniu do zarzutu uznania umowy za sfałszowaną Kolegium ponownie wskazało, że organ administracji publicznej jest związany ustaleniami poczynionymi przez Prokuraturę. Dodatkowo organ ponownie wyjaśnił, że dokumenty dołączane do wniosku o rejestrację pojazdu musza być prawdziwe nie tylko w sensie formalnym ale także zgodne z prawdą. Kolegium zwróciło także uwagę, że organy administracji nie mogą badać, tak jak sądy powszechne, czy zgodnie z art. 169 kc strony umowy posiadały dobra wiarę, zawierając umowę w przekonaniu, że rzeczona umowa jest czynnością przenoszącą własność rzeczy. Wobec nie przedłożenia przez stronę formalnie autentycznej i zgodnej z prawdą umowy kupna pojazdu organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ś., uchylającej jego wcześniejsza decyzję dotycząca zarejestrowania samochodu i odmawiającej rejestracji. Kolegium ponadto wskazało, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie poprzedniego właściciela pojazdu zapewniające, że podpis pod przedstawioną przez stronę umową nie jest jego podpisem. Powyższe oznacza, że sporna umowa musi być fałszywa. Oświadczenie złożone przez poprzedniego właściciela stanowi wystarczającą przesłankę aby kwestionować autentyczność przedstawionej przez stronę umowy, a więc brak jest całkowitej pewności, że osoba rejestrująca pojazd jest rzeczywiście do tego uprawniona. Kolegium wyjaśniło, iż w doktrynie administracyjnej dokument wiarygodny, prawdziwy musi posiadać trzy cechy: zostać wystawiony przez osobę lub instytucję, która powinna go wystawić, treść dokumentu musi odpowiadać rzeczywistości oraz dokument musi posiadać niezmienioną treść. Ustalenie fałszu w umie ma ten skutek, ze orzekający organ nie miał podstaw do uznania, iż spełnia ona warunki dla dokumentu wymaganego przy złożeniu wniosku o rejestrację. Nie jest rzeczą organów właściwych do rejestracji pojazdów prowadzenie ustaleń w zakresie istnienia określonego prawa lub stosunku prawnego, gdyż postępowanie w tym zakresie zastrzeżone zostało przez art. 189 K.p.a. do właściwości sądów powszechnych. Kolegium szczególnie podkreśliło, że dokumenty które nie odzwierciedlają stanu prawnego pojazdu, nie mogą stanowić podstawy do jego zarejestrowania, wobec niespełnienia warunków prawnych, ujętych w art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Natomiast organy, właściwe w sprawie nie mogą wydać pozytywnej decyzji kiedy przedstawione dokumenty nie spełniają warunków wymaganych przy złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu. Organy administracji dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych.

D. A., w ustawowym terminie, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia ... 2014 r. (...), utrzymującą w mocy decyzję z dnia ... 2014 r., zarzucając naruszenie:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. wskutek zaniechania rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez wadliwe uznanie i przyjęcie dowolnych ustaleń wbrew treści zebranego materiału dowodowego, że decyzja Starosty Ś. z ... 2013 r., znak: ..., nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa w wyniku błędnych ustaleń przez Kolegium, że wnioskodawca nie przełożył formalnie autentycznej i zgodnej z prawdą umowy kupna pojazdu – samochodu marki ... ..., podczas gdy zdaniem skarżącego Kolegium nie wzięło pod uwagę, że prokurator Prokuratury Rejonowej w Ś. postanowieniem z dnia ... 2012 r., ..., umorzył postępowanie wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnieni przestępstwa z art. 270 § 1 kk w związku z czym brak jest podstaw formalno-prawnych dla dokonania takiego ustalenia,

- przepisów postępowania tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez wadliwe ustalenie, że decyzja Starosty Ś. z dnia ... 2013r. nie został wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy decyzja ta obarczona była rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 7, 77, 80, 107 § 3 i 145 § 1 i 2 K.p.a.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości skarżonej decyzji, stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Ś. z dnia ... 2013r. (...) oraz o zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z 22 ... 2014r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ś. z dnia ... 2013r. uchylającej wcześniejszą decyzję o rejestracji pojazdu i odmawiającej zarejestrowania pojazdu marki ... ... jest niezgodna z prawem. Zdaniem skarżącego, w treści swego wniosku o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Starosty oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jednoznacznie wykazał, wydanie tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Argumentację tę skarżący powtórzył w uzasadnieniu skargi. W szczególności podkreślił fakt, iż organ bezprawnie i dowolnie oraz w sposób nieuzasadniony stwierdził, że przedstawiona przez niego we wniosku o rejestrację samochodu umowa kupna jest sfałszowana, mimo, że nie został on za fałszerstwo skazany a sprawa została umorzona przez prokuratora. W tej sytuacji organ administracji wbrew ustaleniom organu właściwego - prokuratury - ustalił, że doszło do sfałszowaniu umowy i na tej podstawie odmówił rejestracji pojazdu. W ocenie skarżącego odmowa rejestracji pojazdu w oparciu o wykazanie sfałszowanego dokumenty mogłaby mieć miejsce gdyby doszło do skazania przez Sąd. Odmowa rejestracji pojazdu w oparciu o art. 145 § 1 i 2 K.p.a. także nie może mieć miejsca bowiem stoi temu na przeszkodzie fakt prowadzenia i następnie umorzenia postępowania przygotowawczego przez prokuraturę. Natomiast istnienie wątpliwości co do sfałszowania dowodów lub co do wydania decyzji w wyniku przestępstwa wyklucza dopuszczalność uchylenia decyzji na powyższej podstawie. Organ administracji nie jest uprawniony do dokonywania samodzielnych ustaleń co do popełnienia przestępstwa lub sfałszowania dokumentu. Naruszenie tego zakazu stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu. W niniejszej sprawie SKO wbrew art. 7, 77 i 80 K.p.a. zaniechało rozpatrzenia całego materiału dowodowego, dokonało uproszczonej oceny faktów i dowodów i wadliwie uznało, że decyzja Starosty z ... 2013 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie prowadziło postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn.zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

W zakresie tak określonej kognicji skarga podlegała oddaleniu, zarzuty w niej podniesione nie zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie zauważyć należy, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja ta dotknięta jest - w sposób niewątpliwy - przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm., dalej jako: "K.p.a.). Istota nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji – stwierdzenia nieważności, o którym mowa w art. 156 K.p.a. wyraża się bowiem w tym, iż celem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy tak jak w postępowaniu administracyjnym ogólnym i ewentualne wykrycie wadliwości. Celem postępowania nieważnościowego jest wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności decyzji z prawem obowiązującym w dacie jej wydania. Zakres tego postępowania jest zatem ograniczony do badania przesłanek nieważnościowych, a więc do weryfikacji samej decyzji, z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia zakończonej sprawy, której ta decyzja dotyczy. Ocena organu administracji, orzekającego w trybie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, dotyczy wyłącznie tego, czy kwestionowana w tym trybie decyzja jest dotknięta wadą, określoną w art. 156 § 1 K.p.a. W tym więc postępowaniu organ nadzorczy nie poddaje analizie całego postępowania zwykłego, lecz jedynie mając na uwadze zaskarżoną decyzję, kontroluje, czy jej wydanie może się wiązać z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie. W postępowaniu nieważnościowym nie ma więc co do zasady miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jaki jest wymagany w zwykłym postępowaniu administracyjnym (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., II OSK 514/11, LEX nr 1216741). W kontekście wyrażonej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji, jest aktem o charakterze wyjątkowym, co uzasadnia ścisłą interpretację przesłanek (podstaw) stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.

Nie oznacza to jednak, że organ jest zwolniony w tym postępowaniu z oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności iż podstawą nieważności może być rażące naruszenie prawa, przez które należy rozumieć także zastosowanie przepisu prawa do stanu faktycznego niezapisanego w normie prawa (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2010 r., I OSK 282/10, LEX nr 745198). W postępowaniu tym organ bada zarówno stan faktyczny, jak i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2010 r., I SA/Wa 636/10, LEX nr 750885, czy wyrok NSA z 23 kwietnia 2013 r., I OSK 2073/11, LEX nr 1336365).

W dalszej kolejności wskazać należy, że z analizy akt sprawy wynika, iż przedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty Ś. z dnia ... 2013r., którą organ ten w trybie wznowieniowym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił decyzję z dnia ... 2011r. o rejestracji samochody marki ... ... nr rej ... na rzecz D. A. oraz odmówił zarejestrowania tego pojazdu – zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia ... 2014r. o stwierdzenie nieważności decyzji, z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa (tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 145 § 1 i 2 K.p.a.), określonym w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Na marginesie należy wskazać, że pismem z dnia ... 2014r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zawiadomiło o wszczęciu "z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ś. z dnia ... 2013r. w sprawie uchylenia decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i odmowy zarejestrowaniu pojazdu, jednakże ani treść tego zawiadomienia, ani tym bardziej treść decyzji Kolegium wydanych w tym postępowaniu nie wskazuje na żadne przesłanki prowadzenia postępowania nieważnościowego z urzędu. Wobec powyższego, w zainicjowanym wnioskiem strony postępowaniu nadzwyczajnym w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Starosty Ś. z dnia ... 2013r. obowiązkiem Kolegium było ustalenie, czy zaistniały podstawy do stwierdzenia, że w stanie faktycznym i prawnym wydania tej decyzji – została ona wydana z kwalifikowanym czyli "rażącym naruszeniem prawa", w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają legalnej definicji powyższej przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Treść pojęcia "rażące naruszenie prawa" ukształtowana została przez orzecznictwo i doktrynę. W orzecznictwie podkreśla się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być akceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. Rozstrzygające dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia jest stan prawny z dnia wydania decyzji.

Przedmiotem "rażącego naruszenia prawa" będą najczęściej przepisy prawa materialnego. Wspomniana postać naruszenia jednak może dotyczyć również przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności tych unormowań, które stanowią gwarancję prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Chodzi więc o wady wyjątkowo ciężkie, które należy usunąć przez unicestwienie obarczonej tymi wadami decyzji administracyjnej. W sprawie mającej na celu ustalenie rażącego naruszenia prawa, postępowanie administracyjne winno mieć charakter niejako dwustopniowy i stanowić podstawę do podjęcia ustaleń, czy w ogólnym postępowaniu administracyjnym doszło do naruszeń przepisów prawa i jakich, a w przypadku twierdzącej odpowiedzi na to pytanie, do rozważenia, czy naruszenia te mają charakter kwalifikowany, tj. "rażący" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Dla stwierdzenia nieważności decyzji niezbędna jest ocena naruszenia jako "rażącego" w świetle całokształtu okoliczności sprawy.

W okolicznościach niniejszej sprawy istotne jest również to, co podkreśla skarżący, że kwestionowana przez niego decyzja Starosty Ś. z dnia ... 2013r. nie została wydana w trybie ogólnego postępowania administracyjnego, lecz w nadzwyczajnym trybie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Przy czym podkreślić przyjdzie, na co zawróciło zasadnie uwagę Kolegium, że skarżący nie wyczerpał administracyjnego trybu instancji w tym postępowaniu – nie wniósł odwołania od decyzji Starosty Ś. z dnia ... 2013r. uchylającej decyzję tego organu z dnia ... 2011r. o zarejestrowaniu pojazdu marki ... ... i orzekającej o odmowie rejestracji tego pojazdu.

Mając zatem na uwadze okoliczności niniejszej sprawy oraz zarzuty skargi, dla dokonania sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia ... 2014r. utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia ... 2014r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ś. z ... 2013r., konieczna jest ocena, czy zasadnie organ orzekający stwierdził, że powyższa decyzja Starosty nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, określonym w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. skutkującym stwierdzeniem jej nieważności.

Starosta Ś. przedmiotową decyzją z dnia ... 2013r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, art. 151 § 2 pkt 2 K.p.a. oraz art. 73 ust 1 w zw. z art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) uchylił własną decyzję z ... 2011r. dotyczącą zarejestrowania samochodu marki ... ... nr rej ... na rzecz D.A. i odmówił D.A. zarejestrowania ww. pojazdu.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, przed wydaniem postanowienia z dnia ... 2013r. o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia ... 2011r. o zarejestrowaniu pojazdu marki ... ... nr rej ... na rzecz D. A., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 149, 150 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 73 ust. 1 w zw. z art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012r. poz. 1137 ze zm.), organ dysponował poza dokumentami zgłoszonymi przy rejestracji pojazdu następującymi dowodami:

- pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. (data nieczytelna nr wpływu ...), który poinformował, że w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym dotyczącym okoliczności zawarcia umowy kupna/sprzedaży środka transportu na terenie N. przez D. A. – umowa zawarta w dniu ...2011r. dot. nabycia pojazdu marki ... ..., nr nadwozia ..., na wniosek VAT-24 o wydanie zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu przewozu z innego państwa członkowskiego środka transportu zostało wydane zaświadczenie VAT-25 potwierdzająca brak obowiązku uiszczenia ww. podatku z tytułu nabycia środka transportu. W toku postępowania organ ten ustalił, że wyżej wymieniona umowa została sfałszowana, w związku z czym sprawę przekazano do Prokuratury Rejonowej w Ś. celem wszczęcia i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego okoliczności zawarcia ww. umowy. W załączeniu Naczelnik US przedłożył kopię umowy z oznaczeniem, że jest sfałszowana ( k.21-22),

- kopią zawiadomienia Prokuratury Rejonowej w Ś. z dnia ... 2012r. Naczelnika US w Ś. jako składającego zawiadomienie o przestępstwie, ze postanowieniem z dnia ... 2012r. sygn. akt ... umorzono dochodzenie w sprawie posłużenia się w dniu ... 2011r. w Ś. podrobiona umowa sprzedaży pojazdu ... ... nr ..., tj. o przestępstwo z art. 270 § 1 kk, na podstawie art. 17 § 1pkt 1 kpa wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia,

- informacją o tym, że D. A. czasowo zarejestrował pojazd w Starostwie G. w P. G. (nr rej ...) (k.25)

- uwierzytelnioną kopią postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Ś. z dnia ... 2012r. sygn. akt ... o umorzeniu dochodzenia w sprawie posłużenia się w dniu ...2011r. w Ś. podrobioną umową sprzedaży pojazdu, które nie zawiera uzasadnienia (art. 325e § 1 kpk),

- dokumenty zgromadzone w postępowaniu karnym: w tym protokół przesłuchania D. A. w charakterze świadka z dnia ....2012r., gdzie zeznał on między innymi, iż nie dokonał osobiście zakupu przedmiotowego pojazdu na terenie N., lecz dokonał tego na jego ustną prośbę K. G.. Skarżący nie wie w jaki sposób pojazd został przywieziony przez K. G., ale w firmie pośredniczącej w rejestracji napisał oświadczenie, że został sprowadzony na lawecie jego znajomego S. B. (jego laweta stała u skarżącego na posesji), bo powiedziano mu, że nikt nie uwierzy gdy oświadczy, że nie wie jak pojazd sprowadzono. Skarżący zeznał, że samochód dostarczono gdy nie było go na posesji, dopiero później pojechał do K. G., który wcześniej dokona przeglądu auta, przekazał mu komplet dokumentów wraz z umową kupna sprzedaży na jego nazwisko. Umowa była już wypisana, a on podpisał się na umowie jako kupujący. Przed zakupem pojazdu podał pełne dane niezbędne do zawarcia umowy. Skarżący zapłacił za samochód cenę widniejąca w umowie. K. G. przywiózł ten samochód skarżącemu po znajomości. Skarżący miał jechać z nim wspólnie po samochód do N., ale uniemożliwiła to sytuacja rodzinna. K. G. kupił dla niego osobiście przedmiotowy samochód. Skarżący nie posiada również e-maila N. z którym prowadził korespondencję w sprawie zakupu pojazdu. Skarżący ma kilkanaście adresów e-mail i nie potrafi powiedzieć, z którego adresu prowadził korespondencję w sprawie oferty sprzedaży samochodu. Samochód zlecił do rejestracji w firmie z G., która zajęła się całą rejestracja łącznie z odebraniem tablic, skarżący odebrał tylko dowód rejestracyjny stały.

Protokół z dnia ... 2012r. przesłuchania w charakterze świadka K. G., który zaprzeczył powyższym zeznaniom skarżącego, zeznając, że nie kupował dla skarżącego samochodu w N., z tego co wie D. A. kupił przedmiotowy pojazd sam na terenie N., nie wie od kogo i kiedy skarżący go zakupił. On mógł najwyżej doprowadzić do kontaktu skarżącego z wiarygodna osoba na terenie N.. Po okazaniu umowy kupna sprzedaży przedmiotowego pojazdu z dnia ....2011r. sporządzonej pomiędzy D. A. a R.S., świadek zeznał, że nigdy tego dokumentu nie widział na własne oczy, nie zna osoby o nazwisku R. S., nie sporządzał tej umowy i nie wie gdzie i przez kogo została sporządzona. Nie wie również czy podpisy na umowie są autentyczne, nie wie kto się na niej podpisał. Nie pamięta aby był obecny przy zakupie przez skarżącego samochodu ... ....

- oświadczenie S. R.-H. z dnia ... 2011r. w języku niemieckim wraz z tłumaczeniem na język polski, zgodnie z którym przesłana mu umowa sprzedaży samochodu marki ... ... nr ... jest sfałszowana, nie zna pana A., pojazd został przez niego sprzedany ... 2011r. w B. na rzecz B. A.. Jako załącznik przesłał kopię umowy kupna sprzedaży, poświadczenie wymeldowania pojazdu.

Wobec treści powyższych dowodów i wynikających z nich okoliczności faktycznych oraz prawnych, w ocenie Sądu, istniały przesłanki do wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty Ś. z dnia ... 2011r. o zarejestrowaniu na rzecz D. A. pojazdu marki ... ... nr ..., skoro jeden z istotnych dokumentów stanowiących przesłankę zarejestrowania pojazdu – służący wykazaniu nabycia przez wnioskodawcę własności czyli umowa kupna pojazdu od R. S. w dnu ....2011r. okazał się być dokumentem fałszywym (niezgodnym ze stanem rzeczywistym).

Wskazać bowiem przyjdzie, iż w myśl art. 145 § 1 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie między innymi jeżeli, dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe (pkt 1), decyzja została wydana w wyniku przestępstwa (pkt 2), ale również gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5).

Zgodnie z art. 145 § 2 i § 3 K.p.a. z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Z tych można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa.

Wbrew zarzutom skarżącego ustawodawca dopuścił zatem możliwość wznowienia postępowania również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia między innymi poważnej szkody dla interesu społecznego. Stwierdzić, przyjdzie, iż w niniejszej sprawie zaistniały takie okoliczności, bowiem fałszywość dowodu – umowy kupna sprzedaży sporządzonej w H. w dniu ....2011, zgodnie z którą R. S. sprzedał D. A. pojazd marki ... ... nr nadwozia ..., w świetle zgromadzonych dowodów jest oczywista, a w takiej sytuacji pozostawanie w obrocie prawnym decyzji, o rejestracji pojazdu w P., stwarza zagrożenie dla pewności obrotu prawnego, dóbr prawnych ewentualnych nabywców pojazdu, wiarygodności danych w publicznych rejestrze. W takiej sytuacji wznowienie postępowania było również niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Na marginesie należy stwierdzić, że powinno nastąpić znacznie wcześniej, a bezczynność Starosty Ś. w tym zakresie mogła narazić ewentualnych nabywców przedmiotowego pojazdu na szkodę.

Niezasadny jest w okolicznościach niniejszej sprawy konsekwentnie powtarzany zarzut skarżącego, że dla wznowienia postępowania administracyjnego oraz uznania zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z § 2 K.p.a. konieczne byłoby orzeczenie stwierdzające popełnienie przez niego przestępstwa lub sfałszowania dokumentu. Przede wszystkim przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 1 stanowi to, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Organ nie wznowił postępowania twierdząc, że to skarżący sfałszował dokument, czy też popełnił inne przestępstwo.

Za prawdziwy uważa się dokument, który nie budzi wątpliwości co do tego, iż posiada trzy następujące cechy uwzględniane łącznie: a) został wystawiony przez osobę lub instytucje, która powinna go wystawić, b) treść dokumentu odpowiada rzeczywistości, c) dokument posiada treść niezmienioną, tj. tę, która nadał mu wystawca. W razie braku którejkolwiek z powyższych cech mamy do czynienia z dokumentem fałszywym. Wyróżnia się fałsz materialny i fałsz intelektualny dokumentu. "Pierwszy godzi bezpośrednio w sam dokument i podlega na jego podrobieniu (...). Podrobienie jest sporządzeniem dokumentu z zachowaniem pozorów, jak gdyby pochodził od rzeczywistego wystawcy, przerobienie zaś nadaje dokumentowi inna treść niż ją pierwotnie (tj. przed przerobieniem) miał(...). Drugi fałsz – intelektualny, wyraża się w nieprawdziwej treści dokumentu, w poświadczeniu nieprawdy w jej części istotnej, chociaż sam dokument co do formy jest autentyczny i nie budzi zastrzeżeń (...)" (zob. B. Graczyk. Postępowanie administracyjne. Warszawa 1953, s. 112-113).

Przez oczywistość fałszu dowodu, należy rozumieć przypadki, gdy fałszerstwo jest oczywiste, ewidentne, nie budzi wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu ani prowadzić postępowania wyjaśniającego. W niniejszej sprawie proste zestawienie dowodu, z okolicznościami w tym oświadczeniem R. S., oraz treścią zeznań skarżącego w postępowaniu karnym dotyczącym posłużeniem się tym dokumentem przez organami skarbowymi wynika, że umowa jest dokumentem fałszywym.

Dla przesłanki wznowieniowej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. koniecznym jest, aby na podstawie fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a więc takie których istnienie miało bezpośredni wpływ na określenie praw i obowiązków osób będących podmiotem postępowania. Podkreślenia wymaga, że organ administracji publicznej nie musi oczekiwać na zweryfikowanie dokumentów, zebranych w postępowaniu karnym, a nadesłanych temu organowi przez właściwy organ prowadzący postępowanie karne, dla wznowienia postępowania z urzędu, przez Sąd orzekający w sprawie karnej. Powszechnie przyjęte jest korzystanie w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu cywilnym z dokumentów, znajdujących się w aktach postępowania karnego, przed prawomocnym zakończeniem postępowania karnego bądź przed wydaniem prawomocnego wyroku skazującego (wyrok NSA z 2.2.2007 r., I OSK 418/06; odpowiednio – K. Knoppek, Dokument w procesie cywilnym, Poznań 1993, s. 95, s. 98-100).

W tym zakresie stwierdzić należy, że nie wynika z analizy akt sprawy, iżby prokuratura prowadziła odrębne postępowanie w sprawie sfałszowania dokumentu - opisanej wyżej umowy sprzedaży z dnia ....2011r. pojazdu marki ... ..., stanowiącego przedmiot rejestracji, tym bardziej aby postępowanie w tej sprawie prowadzone było wobec D. A.. Z akt administracyjnych wynika wyłącznie to, że na skutek zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. dotyczącego postępowania w sprawie wydania zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu przywozu środka transportu z innego państwa członkowskiego, prowadzone było dochodzenie (sygn.. akt ...) w sprawie posłużenia się w dniu ....2011r. w Ś. podrobioną umowa sprzedaży pojazdu ... ... nr ... ..., tj. o czyn z art. 270 § 1 Kodeksu karnego. Prokurator Prokuratury Rejonowej w Ś., postanowieniem z dnia ... 2012r., umorzył postępowanie w tak określonej sprawie, na zasadzie art. 17 § 1 pkt 1 K.p.k. – wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia tego czynu.

Art. 270 § 1 Kodeksu karnego penalizuje kilka postaci występku przeciwko wiarygodności dokumentów, karze podlega ten kto, w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używa. Przepis ten określa zatem zarówno dwie postacie fałszowania dokumentu tj. podrobienie oraz przerobienie. Dokument uważa się za podrobiony między innymi gdy nie pochodzi od osoby, w imieniu której został sporządzony. Inaczej mówiąc, przez podrobienie dokumentu należy rozumieć sporządzenie dokumentu polegające na zachowaniu pozorów, że dokument pochodzi od innej osoby.

Odmianą omawianego przestępstwa jest używanie jako autentycznego dokumentu podrobionego lub przerobionego. Sprawca może używać dokumentu, który sam sfałszował, albo który został sfałszowany przez inną osobę. Warunkiem odpowiedzialności jest jednak świadomość, iż używany przedmiot jest dokumentem fałszywym, przy czym wystarczy, że sprawca godzi się z taką możliwością. W wypadku gdy sprawca sam podrobił lub przerobił dokument w celu użycia go jako autentyczny, a następnie przedmiotem tym się posługiwał, zachodzi prawna jedność przestępstwa, gdyż obydwa czyny stanowią realizację tego samego zamiaru przestępnego. W doktrynie podnosi się, że nie jest "używaniem" sfałszowanego dokumentu samo jego posiadanie, konieczne bowiem jest posłużenie się takim dokumentem, np. przedstawienie go organowi kontroli, w postępowaniu administracyjnym itp. (por. W. Wróbel (w:) A. Zoll (red.), Komentarz 2, s. 1324).

Mając powyższe na uwadze należy jednoznacznie stwierdzić, że podkreślane przez skarżącego umorzenie wskazanego wyżej dochodzenia, nie oznacza, że tym samym prokurator stwierdził, że umowa sprzedaży nie jest dokumentem sfałszowanym. Umorzył on bowiem wyłącznie dochodzenie w sprawie posłużenia się w dniu ....2011r. w Ś. podrobiona umową sprzedaży. Należy jednoznacznie stwierdzić, że treść postanowienia, w kontekście zgromadzonych dowodów nie daje podstaw do kwestionowania na tej podstawie stwierdzenia, iż do rejestracji pojazdu ... ... na rzecz D. A. w dniu ... 2011r. przedłożono między innymi sfałszowany dokument umowę nabycia pojazdu od R. S. w dniu ....2011r. Skarżący nie wykazał, aby w dacie wydania kwestionowanej przez niego decyzji Starosty Ś. właściwy sąd lub inny organ orzekły w przedmiocie sfałszowania/ lub autentyczności tego dokumentu.

Analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do stwierdzenia, iż w dacie wznowienia z urzędu przez Starostę Ś. postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia ... 2011r. (...) o zarejestrowaniu pojazdu marki ... ... nr nadwozia na wniosek D. A. (postanowienie z dnia ... 2013r.), sfałszowanie dowodu, na podstawie którego dokonano rejestracji nie zostało stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Z akt tych nie wynika również, iżby ta przesłanka została spełniona w dacie wydania decyzji z ... 2013r.

W związku z powyższym zadaniem organu administracji publicznej w sprawie wznowieniowej było zbadanie, czy spełnione zostały warunki z art. 145 § 2 K.p.a. Przepis ten dopuszcza taką możliwość, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste i jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Przez oczywistość fałszu dowodu, należy przy tym rozumieć przypadki, gdy przy prostym zestawieniu dowodu ze stanem faktycznym wynika, bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego, że jest on np. podrobiony. Organ właściwy do wznowienia postępowania nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w kwestii, czy rzeczywiście miało miejsce naruszenie prawa stanowiące podstawę wznowienia postępowania. Dopiero jego postanowienie o wznowieniu postępowania, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do przyczyn wznowienia. Przy czym wskazać przyjdzie, że w przypadku gdy wznowienie postępowania następuje z urzędu, organ nie jest ograniczony wyłącznie podstawą określoną w postanowieniu wznowieniowym. Nie budzi wątpliwości, że w sytuacji jaka zaistniała w okolicznościach niniejszej sprawy, w przypadku podejrzenia, że do wniosku o rejestrację przedłożono dokument sfałszowany, obowiązkiem organu jest podjęcie działań celem zweryfikowania tej okoliczności.

Zwrócić należy uwagę, że w interesie społecznym leży wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia w sprawie rejestracji pojazdu dokonanej na podstawie fałszywych dokumentów. Na gruncie niniejszej sprawy sprzeczne z interesem społecznym i zasadą praworządności byłoby bowiem usankcjonowanie rejestracji pojazdu dokonanej pomimo braku prawidłowych dokumentów koniecznych dla tejże rejestracji, a wykazujących, że osoba ubiegająca się o rejestrację pojazdu na terenie Polski jest jego właścicielem. Zdaniem Sądu niewątpliwym jest, że w państwie prawa niedopuszczalne jest tolerowanie sytuacji, w którym po jednoznacznym stwierdzeniu, że nastąpiło fałszerstwo dokumentów, organy administracji tolerowałyby dalsze korzystanie i obrót pojazdem w ten sposób zarejestrowanym. Stan taki bowiem w rażący sposób naruszałby praworządność, przeczyłby pewności prawa, a nadto godziłby w interesy ewentualnych nabywców.

Odrębną ustawową przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją stanowi sytuacja, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.). Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.

Z tych powodów, w ocenie Sądu, niezasadnie skarżący zarzuca wydanie decyzji Starosty Ś. z dnia ... 2013r. z rażącym naruszeniem przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności art. 145 § 1 i § 2 K.p.a. Istniały bowiem w okolicznościach sprawy zarówno podstawy do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzja o rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz skarżącego, jak również do wydania merytorycznego orzeczenia zgodnego z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., co prawidłowo wykazało i uzasadniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w postępowaniu nieważnościowym.

Mając na uwadze przedmiot sprawy w dalszej kolejności wskazać należy, że przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm. - dalej: "u.p.r.d.") precyzyjnie określają zasady rejestracji pojazdów samochodowych i dopuszczenia ich do ruchu. Zgodnie z postanowieniami art. 73 tej ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, a do zarejestrowania niezbędne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów. Zbiór dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu został wskazany w art. 72 ww. ustawy, przy czym zawarty w tym unormowaniu katalog jest wyczerpujący i nie może być rozszerzony przez organy prowadzące postępowanie rejestracyjne (zob. R. A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II). Trzeba także podkreślić, że obowiązek przedstawienia tych dokumentów ciąży na składającym wniosek o zarejestrowanie pojazdu. Stąd też w judykaturze przyjęto, że w razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, tj. nie przedłożenia wymaganych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Dokumenty te muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby (formalna autentyczność dokumentu), lecz także zgodne ze stanem faktycznym (zob. wyroki NSA z dnia 12 marca 1998 r., II SA 32/98, LEX Nr 41680 oraz z dnia 25 stycznia 2000 r. II SA 2506/99, LEX Nr 55319).

W ustawowym katalogu dokumentów niezbędnych do rejestracji wymienia się między innymi: dowód własności pojazdu, kartę pojazdu jeżeli była wydana, zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli było wymagane (...), dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany (art. 72 ust. 1 pkt 1, 2, 4, 5 u.p.r.d.), które dla organów rejestracyjnych stanowią faktyczną podstawę wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz podmiotu legitymującego się prawem własności. W przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy jego właściciel dołącza do wniosku o rejestrację między innymi dowód własności pojazdu oraz dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany (oraz inne dokumenty wskazane w § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów - Dz.U. z 2007r. Nr 186, poz. 1322 z późn.zm.) Wśród dowodów wskazujących na tytuł własności pojazdu wymienia się przede wszystkim umowę sprzedaży, umowę zamiany, umowę darowizny, umowę o dożywocie, fakturę VAT oraz prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności (§ 4 ust. 1 ww. rozporządzenia). Wyliczenie to nie zamyka drogi do wykazania własności pojazdu innymi jeszcze dokumentami, jako że dowody wskazane w rozporządzeniu są najbardziej typowe i najczęściej występują w obrocie prawnym. Istotne jest jednak, by dokument legitymujący prawo podmiotowe własności stanowił oryginał (zob. wyrok NSA z dnia 11 maja 1998 r., II SA 283/98, LEX Nr 41672).

Dowód własności pojazdu obowiązany jest przedstawić podmiot występujący o zarejestrowanie tegoż pojazdu, przy czym dowód taki nie może wywoływać wątpliwości ani co do przedmiotu własności, ani też co do podmiotu (podmiotów), którym przysługuje to najszersze prawo rzeczowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie akcentowano, że właściwe organy dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, co oznacza, iż nie mogą one ani kreować, ani korygować tychże stosunków. Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu (zob. w szczególności wyroki z dnia 14 października 1998 r., II SA 1093/98, LEX Nr 41322; z dnia 4 lutego 1998 r., II SA 1258/98, LEX 41343).

Organ może dokonać rejestracji wyłącznie w oparciu o ustalony niesporny stan własnościowy. Ustalenie tego stanu własnościowego może być dokonane z wykorzystaniem różnych środków dowodowych, ale efekt ustaleń winien być bezsporny. Ustalenia w przedmiocie istnienia, czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą bowiem do właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. W sytuacji sporu co do prawa organ administracji obowiązany jest odmówić zarejestrowania pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., sygn. II SA 1093/98, LEX 41322 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2004 r., sygn. II SA/Wa 3046/03, LEX 173977). Zarejestrowanie pojazdu, wbrew dowodom potwierdzającym nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi w dniu wydania decyzji sankcjonowałoby prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, tj. dokumentem, który w sposób niewątpliwy potwierdza nieprawdziwe dane. Konieczne jest w takich przypadkach, aby istniała całkowita pewność, że osoby legitymujące się takim dokumentem są rzeczywiście do tego upoważnione i są prawowitymi właścicielami pojazdu. Naruszenie tej zasady może również godzić w interesy osób trzecich (por. wyrok NSA z 02.02.2007 r., sygn. I OSK 418/06).

Sąd podziela akcentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, zgodnie z którym dokument, w tym dokument potwierdzający własność pojazdu jak również jego wcześniejszą rejestrację musi być prawdziwy nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, lecz także zgodny ze stanem faktycznym. Dokumentem własności musi więc być dokument przenoszący w konkretnej sytuacji prawo własności (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2000 r., sygn. akt II SA 2506/99, LEX nr 55319). Za prawdziwy dokument uważa się dokument, który nie budzi wątpliwości co do tego, iż posiada trzy następujące cechy brane łącznie: a) został wystawiony przez osobę lub instytucję, która powinna go wystawić, b) treść dokumentu odpowiada rzeczywistości, c) dokument posiada treść niezmienioną tj. tę którą nadał mu wystawca (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 2283/00). W związku z powyższym jedną z istotnych okoliczności wymagających wyjaśnienia w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu jest ustalenie, czy osoba, na rzecz której ma być dokonana rejestracja, jest właścicielem pojazdu. Organ administracji publicznej może, a wręcz zobligowany jest we własnym zakresie ustalić fakt fałszerstwa intelektualnego dokumentu jako dowodu (niezgodności jego treści z obiektywnie istniejącą rzeczywistością) w trybie postępowania dowodowego, na zasadach przewidzianych w K.p.a.

W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, badając legalność postępowania nieważnościowego zmierzającego do weryfikacji czy decyzja wydana w trybie wznowieniowym została wydana z rażącym naruszeniem prawa, przez organ rejestrujący pojazdy samochodowe, należy przede wszystkim zauważyć, że Starosta Ś. niewadliwie ustalił wydanie decyzji rejestrującej sporny samochód na podstawie dowodu, który – stanowiąc podstawę ustalenia istotnych dla sprawy rejestracyjnej okoliczności faktycznych – okazał się fałszywy (art. 145 § 1 pkt 1w zw. z art. 145 § 2 K.p.a.). Przy czym nie pozostawia wątpliwości, wobec treści zgromadzonego materiału dowodowego, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, nieznane organowi w dacie dokonywania rejestracji pojazdu (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.).

Po uzyskaniu przez decyzję rejestracyjną z ... 2011r. przymiotu ostateczności okazało się bowiem, że pojazd został zarejestrowany na podstawie fałszywego dokumentu – umowy sprzedaży, która wskazywała nabycie samochodu od osoby, która w dniu ... 2011r. jego właścicielem nie była. Stwierdzenie tego faktu pozwoliło na wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., a następnie uchylenie decyzji rejestracyjnej jako podjętej na wniosek osoby, która nie przedłożyła dowodu własności pojazdu.

W sytuacji gdy w dniu zawarcia umowy, którą skarżący przedstawił do rejestracji pojazdu, zgodnie z którą kupił pojazd od R. S. zam. H. ... ... H., osoba oznaczona jako sprzedający nie była już właścicielem pojazdu, bowiem sprzedała go ... 2011r. na rzecz B. A. w B. (dowód umowa sprzedaży z tłumaczeniem na język polski), nie mógł on nabyć własności pojazdu od R. S.. Nadto osoba ta zaprzecza okoliczności zawarcia ze skarżącym umowy sprzedaży. Jednocześnie w toku postępowania wznowieniowego skarżący nie przedstawił żadnego innego dokumentu potwierdzającego nabycie własności przedmiotowego pojazdu czy to od ww. A., czy też od innego podmiotu dysponującego prawem własności. Niezasadnie zatem skarżący zarzuca naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., bowiem nie sposób dostrzec kwalifikowanego naruszenia powyższych norm postepowania w postepowaniu wznowieniowym. Ewentualne braki w uzasadnieniu decyzji, nie stanowią z pewnością o wydaniu decyzji z dnia ... 2013r. z rażącym naruszeniem prawa.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, w celu uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 in fine K.p.a.), organ rejestrowy był nie tylko uprawniony, a wręcz obowiązany do wznowienia postępowania, jeszcze przed ewentualnym prawomocnym stwierdzeniem przez sąd sfałszowania dowodu. Organy Rzeczypospolitej Polskiej tworzą system rejestracji pojazdów i współpracują z organami innych państw – w tym Unii Europejskiej – by zapobiec wprowadzaniu do obrotu pojazdów kradzionych bądź z innych względów nie dopuszczonych do obrotu. Wszelkie działania naruszające wymogi prawne w tej materii, a zwłaszcza rejestrowanie pojazdów na podstawie fałszywych dokumentów, wywołują poważną szkodę dla interesu społecznego (wyrok NSA z 24.11.2010 r., I OSK 134/10, Lex nr 744979; odpowiednio - A. Szpunar, Dobra wiara jako przesłanka nabycia własności ruchomości od nieuprawnionego, Pip 1997/7/3-14).

Należy wskazać, że decyzja o rejestracji pojazdu w praktyce sankcjonuje fałsz dowodu, nadaje właścicielom pewne uprawnienia (np. prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, czyli dokumentem, który potwierdza dane nieprawdziwe). Natomiast osoby posługujące się takim dowodem uchodzą za prawowitych właścicieli pojazdu, a więc konieczna jest stu procentowa pewność, że osoby legitymujące się takim dokumentem są rzeczywiście do tego upoważnione i są prawowitym właścicielem pojazdu. Naruszenie tej zasady może godzić w interesy osób trzecich (wyrok NSA z 2 lutego 2007 r., I OSK 418/06, Lex nr 255973), a ich ochronie służy system rejestracji pojazdów.

Z tych powodów Sąd zważył, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia ... 2014r. utrzymująca mocy decyzję tego organu z dnia ... 2014r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ś. z dnia ... 2013r. w sprawie uchylenia decyzji o rejestracji i odmowy rejestracji pojazdu odpowiada prawu, a zarzuty skargi są niezasadne. Stwierdzić należy, iż z akt administracyjnych sprawy wynika jednoznacznie, że do rejestracji przedmiotowego pojazdu skarżący nie przedłożył formalnie autentycznej i zgodnej z prawdą umowy kupna tego pojazdu z pewnością takiego waloru nie posiada bowiem opisywana wyżej umowa z dnia ...2010r. Nie wynika z akt sprawy, ani z treści wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty oraz skargi, iżby skarżący na którymkolwiek etapie przedłożył inny dokument potwierdzający nabycie własności przedmiotowego pojazdu nabytego poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z pewnością gdy skarżący taki dokument, zgodny ze stanem rzeczywistym, przedstawi, będzie mógł skutecznie ubiegać się o zarejestrowanie pojazdu.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.