Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1351/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4-5, art. 24, art. 3 ust. 2 pkt 4, art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor sądowy WSA Robert Talaga Protokolant: Sekretarz sądowy Ewa Chybowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2022 r. ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- ([...] złotych [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 25 czerwca 2021 r. nr [...] (sprostowaną postanowieniem z 16 września 2021 r.) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Dyrektor ARiMR), powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., dalej K.p.a.) w związku z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 09 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. G. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej Kierownik ARiMR) z 25 lutego 2021 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższą decyzję wydano przyjmując następujący stan faktyczny i prawny.

R. G. 11 czerwca 2020 r. złożył drogą elektroniczną wniosek o przyznanie płatności na rok 2020, składając zmiany do wniosku 10 lipca 2020 r., 27 października 2020 r. oraz 26 kwietnia 2021 r.

Kierownik ARiMR decyzją z 25 lutego 2021 r. nr [...], powołując się na art. 5-6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341, dalej ustawa o płatnościach) oraz art. 104 i art. 105 § 2 K.p.a.: umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej pow. 0,13 ha wycofanej 10 lipca 2020 r. i przyznał:

- jednolitą płatność obszarową – 2020 w wysokości 26.149,72 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 686,11 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność na zazielenienie – 2020 w wysokości 17.504,68 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 459,28 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność redystrybucyjną – 2020 w wysokości 4.788,89 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 125,65 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność dla młodych rolników – 2020 w wysokości 12.502,95 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 328,05 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatności do bydła – 2020 w wysokości 5.094,49 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 133,67 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatności do krów – 2020 w wysokości 7.629,90 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 200, 19 zł ze względu na zastosowania współczynnika korygującego

oraz przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 951,01 zł.

Odwołując się do powyższej decyzji Kierownika ARiMR, R. G. podniósł, iż oparto ją na nieprawidłowych ustaleniach faktycznych co do powierzchni działek, co do wyliczonych powierzchni i nałożonych kar, zostały także przywołane nieprawidłowe przepisy prawne. W szczególności z decyzji nie wynika, które konkretnie obszary, w jakim konkretnie miejscu na konkretnej działce usytuowane, zostały wkluczone z płatności, kto, kiedy, w jakim trybie i w oparciu o jakie przepisy wyznaczył i ustalił MKO, a nadto w oparciu o MKO z jakiej daty została wydana decyzja. Ocenił, że decyzja jest niemożliwa do weryfikacji przez wnioskodawcę i w zakresie w jakim nie uwzględnia żądania wnioskodawcy, nie może się ostać. Odwołujący się wniósł o udzielanie w toku postępowania niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, zapewnienie w toku całego postępowania czynnego udziału oraz umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję - opisaną na wstępie decyzją z 25 czerwca 2021 r. nr [...] (sprostowaną postanowieniem z 16 września 2021 r.), Dyrektor ARiMR przywołał podstawę prawną przyznania płatności bezpośrednich, w szczególności przepisy art. 7 ust.1 i 2 oraz art. 8 ust.1 ustawy o płatnościach, podkreślając że także przy ustalaniu wysokości płatności bezpośrednich uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Organ wskazał na zasady zarządzania i kontroli. Podał, że wyniki kontroli opierają się m.in. na zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli, którego jednym z elementów jest system identyfikacji działek rolnych ustanawiany na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym ortofotoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:5000.

Dyrektor ARiMR wskazał, że w toku postępowania odwoławczego przeprowadził ponowną weryfikację powierzchni uprawnionej do płatności, w wyniku której stwierdził, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku nie znajduje potwierdzenia w systemie identyfikacji działek rolnych. Ustalono, że powierzchnia deklarowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 56,63 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła 55,47 ha. Podczas kontroli administracyjnej dokonanej w Biurze Powiatowym ARiMR w P. ustalono, że maksymalny kwalifikowany obszar dla kwestionowanych działek ewidencyjnych wygląda następująco:

działka nr [...] (działka rolna A): powierzchnia deklarowana to 0,82 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona to 0,81 ha.

Działka nr [...] (działka rolna B, C, D): powierzchnia deklarowana to 16,80 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona to 16,65 ha.

Działka nr [...] (działka rolna H, I): powierzchnia deklarowana to 2,57 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona to 2,10 ha.

Działka nr [...] (działka rolna M): powierzchnia deklarowana to 7,42 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona to 7,26 ha.

Działka nr [...] (działka rolna M): powierzchnia deklarowana to 5,69 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona to 5,53 ha.

Działka nr [...] (działka rolna O): powierzchnia deklarowana to 0,36 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona to 0,35 ha.

Działka nr [...] (działka rolna R): powierzchnia deklarowana to 1,40 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona to 1,29 ha.

Działka nr [...] (działka rolna L): powierzchnia deklarowana to 1,28 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona to 1,25 ha.

Działka nr [...] (działka rolna S): powierzchnia deklarowana to 0,76 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona to 0,74 ha.

Działka nr [...] (działka rolna Q): powierzchnia deklarowana to 1,04 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona to to 1, 02 ha.

Działka nr [...] (działka rolna W): powierzchnia deklarowana to 3,76 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona to 3,74 ha.

Organ wskazał, że kontrolę wniosków w zakresie weryfikacji powierzchni zadeklarowanych we wnioskach, przeprowadza się w oparciu o dane zawarte w bazie referencyjnej LPIS. Powyższe jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i szczegółowymi wytycznymi Komisji Europejskiej, obowiązującymi we wszystkich państwach członkowskich. ARiMR dysponuje Systemem Identyfikacji Gruntów i Działek Rolnych. Jest to ogólnokrajowy rejestr zawierający dane (osobowe, położenie i powierzchnię działki, rodzaj użytkowania), nazywany także bazą alfanumeryczną. Na jej podstawie tworzony jest m in. załącznik graficzny.

W trakcie kontroli powierzchni przeprowadzana jest wizualizacja działek i dokonuje się kontroli pomiarów powierzchni, a w przypadku stwierdzenia rozbieżności, rolnik wzywany jest do złożenia wyjaśnień. Natomiast w przypadku, gdy dane zawarte w bazie referencyjnej Systemu Informacji Geograficznej (GIS) jednoznacznie wskazują na nieprawidłową deklarację rolnika, w świetle przytoczonych powyżej przepisów, nie ma podstaw do uznania powierzchni deklarowanej jako kwalifikującej się do płatności.

Dalej organ napisał, że obraz ortofotomapy zarejestrowanej w bazie systemu informatycznego dla ww. działek ewidencyjnych nr [...] został wykonany 23 czerwca 2019 r., natomiast dla działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] został wykonany 08 kwietnia 2019 r. Organ ocenił, że wyznaczony maksymalny kwalifikowany obszar dla spornych działek ewidencyjnych został ustalony prawidłowo, powierzchnia deklarowana we wniosku na rok 2020 nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym, natomiast powierzchnia stwierdzona jest zgodna z maksymalnym obszarem kwalifikowanym.

Dalej organ wyższego stopnia napisał, że postanowieniem z 25 czerwca 2021 r., mając na uwadze twierdzenia odwołującego się, włączył do akt sprawy wydruki zdjęć lotniczych dla spornych działek ewidencyjnych, które zostały wykonane 16 sierpnia 2020 r. dla działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], a dla działki ewidencyjnej nr [...] w dniu 16 czerwca 2020 r. Zaznaczył, że wydruki zdjęć lotniczych nie stanowią podstawy do wyznaczenia powierzchni kwalifikującej się do płatności, jednakże stanowią dowód, który uzupełnia obraz ortofotomapy dostępny w bazie systemu informatycznego, stanowiącego podstawę do weryfikacji i przyznania płatności obszarowych. Organ ocenił, że zarówno obraz ortofotomapy zarejestrowany w bazie jak i dowody włączone do sprawy postanowieniem z 25 czerwca 2021 r. potwierdzają, że na spornych działkach ewidencyjnych obszar spełniający wszystkie warunki kwalifikowalności jest mniejszy niż wskazano we wniosku jako obszar użytkowany rolniczo. Zarówno na obrazie ortofotompy jak i na wydrukach zdjęć lotniczych Google Earth widoczne są granice użytkowania, które nie potwierdzają deklaracji.

Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. G., domagając się uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie i zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 4-6 i § 3, art. 136 § 1 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach.

Skarżący ocenił, że naruszenie przepisów doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, że działki nie są użytkowane rolniczo, w sposób uprawniający do otrzymania dopłat – na powierzchniach zakwestionowanych przez organ (skarżący wymienił poszczególne działki, każdorazowo wyliczając zakwestionowaną przez organ powierzchnię). Nadto skarżący zarzucił braki w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, z których nie wynika w jaki sposób rozpoznano wnioski skarżącego co do zgłoszonych rozbieżności, dotyczących przedmiotowych działek. Nadto zarzucił nieprawidłowe dopuszczenie przez organ odwoławczy, postanowieniem z 25 czerwca 2021 r., dowodów z wydruków zdjęć lotniczych z Google Earth, co zdaniem skarżącego skutkowało naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania, brak zawiadomienia strony o zakończeniu gromadzenia dowodów i możliwości odniesienia się do nich przed wydaniem decyzji, co doprowadziło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i uniemożliwiło skarżącemu wypowiedzenie się m.in. odnośnie postanowienia organu II instancji z dnia 25 czerwca 2021 r. (z tej samej daty jest decyzja organu II instancji), zapoznanie się ze zdjęciami, na które powoływał się organ I instancji, a także przywołanie dowodów w postaci zdjęć z Geoportalu czy z Google Maps.

Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do przedłożenia wniosku w pełnej wersji elektrycznej (cyfrowej), tak jak został on złożony w e-wniosku plus, zawierającym wszystkie oświadczenia, wnioski i żądania skarżącego, w tym w szczególności w zakresie rozbieżności co do powierzchni działek.

Uzasadniając skargę napisał, że we wniosku zgłosił rozbieżności co do zgłaszanych działek, wskazując, że odzyskał powierzchnie na poszczególnych działkach i przywrócił te powierzchnie do użytkowania rolniczego. Tymczasem organy obu instancji nie odniosły się do zgłoszonych rozbieżności. Skarżący wskazał, że dysponuje mulczerem do odzyskiwania powierzchni użytków zielonych; zakup mulczera był współfinansowany przez ARiMR, na dowód czego skarżący załączył zdjęcie faktury.

Skarżący ocenił, że przywrócenie spornego obszaru do użytkowania rolniczego jest widoczne na zdjęciach Geoportalu, Google Maps i Google Earth. Skarżący podkreślił, że z akt sprawy nie wynika, który konkretnie obszar każdej z działek został przez organ uznany za nieużytkowany rolniczo – do skargi skarżący załączył wydruki zdjęć, dla poszczególnych działek, z Geoportalu i z Google Earth.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W tym samym piśmie organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, lecz skarżący pismem z 02 listopada 2021 r. zażądał przeprowadzenia rozprawy (k. 30).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie poniesione w niej zarzuty były zasadne.

W niniejszej sprawie spór pomiędzy skarżącym a organami ARiMR dotyczy przyznania pomniejszonej płatności bezpośredniej do powierzchni działek rolnych, z uwagi na różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną każdej z przedmiotowych działek a powierzchnią stwierdzoną.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o płatnościach oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78(WE) nr 165/94, (WE) Nr 2799/98,(WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 ze zm.), a także rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 ze zm.). Zgodnie z art. 23 ust 2 tego rozporządzenia – jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatności obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności stosuje się obszar zatwierdzony.

Należy jednocześnie zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 K.p.a. nie stosuje się. Z kolei w myśl art. 3 ust. 3 powołanej ustawy o płatnościach, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z treści powołanych przepisów w orzecznictwie wywodzi się i sąd w składzie orzekającym to stanowisko podziela, że sytuacja procesowa stron wskazanych tam postępowań w zakresie dowodzenia zasadności wniosków o przyznanie płatności została w sposób istotny zmodyfikowana. Odstąpiono bowiem od modelu przyjętego w K.p.a., według którego obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie (por. np. wyrok NSA z 28 października 2015 r., II GSK 1884/14).

Nawet jednak na tle powołanych przepisów i niekwestionowanej modyfikacji zasad postępowania Sąd uznał, że organ odwoławczy nie sprostał wymogom rzetelnego wyjaśnienia, przy zagwarantowaniu stronie czynnego udziału w prowadzonym uzupełniającym postępowaniu dowodowym zasadności przesłanek pomniejszenia płatności ze względu na rozbieżność pomiędzy deklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działek.

Skarżący w skardze wywodzi, że we wniosku o przyznanie płatności zgłosił rozbieżności co do zgłaszanych działek, wskazując jednocześnie, że na poszczególnych działkach odzyskał i przywrócił powierzchnie do użytkowania rolniczego, posługując się mulczerem. Korekty wniosku nie dotyczyły zmian zgłoszonych rozbieżności. Skarżący zaznaczył, że ostateczna wersja wydruku wniosku nie jest pełna, to znaczy nie zawiera wszystkich informacji składanych we e-wniosku. Organy obu instancji ograniczyły się do dokonania ustaleń w oparciu o pomiary powierzchni użytkowanej rolniczo, wykonane na dostępnych organom w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów, zajmowanych przez działki ujęte we wniosku. Organ wyższego stopnia sprecyzował przy tym, że obrazy ortofotomapy dla przedmiotowych działek zostały wykonane 23 czerwca 2019 r. lub 08 kwietnia 2019 r.

Organy obu instancji wyliczyły, że powierzchnia obszaru wykluczonego wynosi 1,16 ha, co stanowi 2,09% różnicy między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w toku postępowania.

Sąd podkreśla, że skarżący w odwołaniu wyraźnie wyartykułował żądanie udzielania przez organ wyższego stopnia, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także zapewnienia w toku całego postępowania czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Obowiązkiem organu w takiej sytuacji było - przed wydaniem zaskarżonej decyzji - zapoznanie skarżącego i umożliwienie wypowiedzenia co do przeprowadzonych dowodów. Tymczasem organ wyższego stopnia, naruszając przepisy postępowania, przeprowadził dowód z wydruków zdjęć lotniczych z Google Earth z 16 sierpnia 2020 r. i z 16 czerwca 2020 r. – mocą postanowienia wydanego w tym samym dniu, w którym została wydana zaskarżona decyzja. I choć podał, że dowód ten miał charakter pomocniczy to przeprowadzając go nie umożliwił tym samym stronie postępowania, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, zapoznania i ustosunkowania się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie.

W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę, że osią sporu w niniejszej sprawie jest kwestia pomniejszenia płatności bezpośrednich z uwagi na różnicę pomiędzy powierzchnią gruntów rolnych deklarowaną we wniosku, a powierzchnią gruntów rolnych kwalifikujących się do przyznania tejże płatności, to stwierdzić należy, że postępowanie wyjaśniające organu II instancji obarczone jest wadami, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie mógł bowiem w żaden sposób odnieść się do dowodu powołanego przez organ II instancji. Pozbawienie skarżącego czynnego udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ wyższego stopnia spowodowało to, że nie miał możliwości przedstawienia organowi racji, zaprezentowanych w skardze. Z woli ustawodawcy, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach, organ administracji publicznej, na żądanie stron, przed wydaniem decyzji, umożliwia stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący taką wolę jasno wyraził – w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Uniemożliwienie skarżącemu, pomimo jego wyraźnego żądania wyrażonego w odwołaniu, wzięcia czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym i udzielania niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie do zaakceptowania jest procedowanie organu wyższego stopnia, który opiera się na dowodzie przeprowadzonym w postępowaniu odwoławczym, z którym to dowodem strona - pomimo wyraźnie sygnalizowanego żądania – nie została zapoznana.

Nieprawidłowym był również brak odniesienia się przez organ do zgłaszanych przez skarżącego rozbieżności, które nie były objęte zmianami wniosków a jak podał skarżący dotyczyły odzyskania poszczególnych działek do użytkowania rolniczego. Brak odniesienia się do tej kwestii przez organ uniemożliwia dokonanie kontroli w tym zakresie, tym bardziej, że w aktach znajdują się jedynie wnioski skarżącego, protokół kontroli dotyczący zwierząt i zdjęcia dołączone postanowieniem z 25 czerwca 2021r. przez organ II instancji.

Zgodzić się należy, że skarżącym, że w aktach administracyjnych a i w decyzji nie wskazano jakie konkretnie powierzchnie zostały wykluczone, co uniemożliwia kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia organów.

Wskazać należy, że maksymalny kwalifikowany obszar (MKO) wyznaczany jest jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki rolnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. z powodu występowania zwartych zadrzewień czy zakrzaczeń) i tak ustalona powierzchnia jest powierzchnią uprawnioną do płatności. Słusznie organ podał, że państwa członkowskie mają obowiązek kontroli wniosków o przyznanie płatności, które dla zapewnienia skuteczności prowadzi się w oparciu o system zintegrowany, w którego skład wchodzą m.in. takie elementy jak: skomputeryzowana baza danych, system identyfikacji działek rolnych oraz zintegrowany system kontroli. Słusznie również podał, że obowiązujące przepisy stanowią źródło uprawnień i obowiązków Agencji do weryfikacji wniosków o przyznanie płatności z wykorzystaniem takich właśnie narzędzi systemu informacji geograficznej, które pozwalają precyzyjnie określić kwalifikowalność powierzchni pod względem ich rolniczego wykorzystywania. Prawidłowe jest oparcie się przez organy na mapach oraz ortofotomapach, które znajdują się w Systemie Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) i nie jest konieczne wykonywanie kontroli na miejscu, czy dokonywanie pomiarów w terenie przy każdym złożonym wniosku. Wskazać należy, że wszystkie prace wykonywane na potrzeby systemu identyfikacji działek rolnych są zatwierdzane przez osoby posiadające stosowne uprawnienia geodezyjne i odnotowuje się w nim, w stosunku do każdej działki ewidencyjnej, informacje na temat źródła pochodzenia danych, terminu ich aktualności oraz daty wykonania zdjęcia lotniczego lub satelitarnego.

W niniejszej sprawie w zaskarżonej decyzji zabrakło wskazania przyczyn wykluczenia części powierzchni działek rolnych z płatności, konkretnego opisania stwierdzonych nieprawidłowości, zobrazowania ich skanami poszczególnych działek rolnych z zaznaczeniem miejsca występowania i opisem tych nieprawidłowości. W decyzji organ podając powierzchnię wykluczonych obszarów, nie wyjaśnił, czy chodziło o zadrzewienia i zakrzaczenia, czy miały one charakter zwarty a tym samym wykluczały rolnicze użytkowanie. Organ wskazał, że korzystał z ortofotomapy i zdjęć działek, jednak nie wskazał w decyzji powodów wykluczenia części działek. Brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji tej spornej kwestii sprawia, że uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogu z art. 107 § 3 k.p.a.

Braki w uzasadnieniu decyzji w wyżej opisanym zakresie spowodowały, że Sąd powziął wątpliwość, co do prawidłowości wykluczenia z płatności wskazanych w decyzji powierzchni działek. Dokonanie takich wykluczeń winno być poprzedzone wskazaniem przepisów, które do tych zagadnień się odnoszą.

W związku z powyższym Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja wymagała uchylenia, jako wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 239, dalej: P.p.s.a.) orzekł w pkt I. sentencji wyroku. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych tytułem uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł, o czym orzeczono w pkt II. sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. – zapewni skarżącemu czynny udział w postępowaniu i zbada, czy faktycznie zasadnym było pomniejszenie płatności z uwagi na niezgodność pomiędzy deklarowaną a stwierdzoną powierzchnią gruntów. Organ przytoczy i dokona analizy stosownych przepisów dotyczących działek, szczególnie w zakresie wykluczenia (przyczyn wykluczenia) w odniesienia do konkretnych płatności obszarów nie stanowiących MKO i w zależności od jej wyniku opisze nieprawidłowości wykluczające określone powierzchnie z MKO w sposób umożliwiający kontrolę podjętego rozstrzygnięcia. Dopiero dokonanie takich ustaleń może ewentualnie uaktualnić sens podnoszonych przez skarżącego kwestii dotyczących koron drzew, które nie uniemożliwiają rolniczego wykorzystania części działek. Dyrektor ARiMR zobowiązany będzie przy tym, na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o płatnościach, do jasnego pouczenia strony co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.