Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 436/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 98, art. 128,  art. 129,  art. 130,  art. 132,  art. 134
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant Referent stażysta Marta Kubiak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2014 r. sprawy ze skargi Gminy Opole na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 4 lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Starosty Brzeskiego z dnia 23 kwietnia 2014 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącej Gminy Opole kwotę 1037 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiot zaskarżenia sądowoadministracyjnego stanowi decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 4 lipca 2014 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., mocą której organ ten uchylił w całości decyzję Starosty Brzeskiego z dnia 23 kwietnia 2014 r., nr [...], ustalającą odszkodowanie na rzecz Skarbu Państwa za nieruchomości Skarbu Państwa wydzielone pod drogi publiczne na rzecz Gminy Opole w wysokości 104.200,00 zł i ustalił odszkodowanie na rzecz Skarbu Państwa w łącznej kwocie 103.700,00 zł.

Wydanie zaskarżonej decyzji zapadło w następujących okolicznościach faktycznych:

Prezydent Miasta Opola, na wniosek wieczystego użytkownika – "A" S.A. Oddział w [...] (dalej również jako "Spółka"), decyzją z dnia 10 stycznia 2011 r., która stała się ostateczna w dniu 3 lutego 2011 r., zatwierdził podział nieruchomości położonej w [...], obręb [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, składającej się z działek: nr A - na działki nr A1 i A2; nr B - na działki nr B1 i B2; nr C - na działki nr C1 i C2; nr D - na działki nr D1 i D2. W treści tej decyzji Prezydent Miasta Opola wskazał, że działki nr D1, C1, B1, A1 zostały wydzielone jako działki gruntu przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod drogi publiczne, które w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zostały oznaczone symbolem [...], [...], [...] - ulica lokalna. Dodał, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Powołując regulację art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Prezydenta Miasta Opola wskazał, że ma on zastosowanie również do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego. Pismem z dnia 15 maja 2012 r. oraz kolejnym z 6 grudnia 2012 r., Prezydent Miasta Opola, jako reprezentant Skarbu Państwa, zwrócił się do Prezydenta Miasta Opola, reprezentującego Gminę Opole, z prośbą o przystąpienie do rokowań na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.- zwanej dalej "u.g.n"), w celu ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomości przejęte z mocy prawa pod drogi publiczne na rzecz Gminy Opole.

W związku z faktem negatywnego zakończenia rokowań w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za odjęte, na podstawie art. 98 "u.g.n." prawo własności Skarbu Państwa, Prezydent Miasta Opola, wystąpił do Wojewody Opolskiego z wnioskiem o wyznaczenie organu do przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania dla Skarbu Państwa za nieruchomości przejęte z mocy prawa przez Gminę Opole.

Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2013 r., nr [...], Wojewoda Opolski wyznaczył do prowadzenia postępowania Starostę Brzeskiego.

Następnie, decyzją z dnia 23 kwietnia 2014 r., nr [...], Starosta Brzeski ustalił dla Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Prezydenta Miasta Opole, odszkodowanie za nieruchomości położone w Opolu, które były własnością Skarbu Państwa i z mocy prawa stały się własnością Gminy Opole w łącznej kwocie 104.200,00 zł. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał przepisy art. 98 ust. 1 i 3, art. 128, art. 129 ust. 1, ust. 5 pkt 1, art. 130, art. 132 ust. 1a i 2 i art. 134 "u.g.n.". Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Starosta przywołał na regulacje art. 129 i art. 130 "u.g.n." oraz wyjaśnił, że skoro nie doszło do uzgodnienia wysokości odszkodowania, stąd zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatów szacunkowych działek stanowiących przedmiot decyzji. Dodał, że odszkodowanie za przejęte nieruchomości zostało ustalone w oparciu o wycenę prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego zawarte w operatach szacunkowych z dnia 6 listopada 2013 r. wykonanych przez rzeczoznawcę majątkowego. Wobec stwierdzenia w niniejszym postępowaniu, że nieruchomości opisane w sentencji decyzji nie są obciążone innymi prawami rzeczowymi niż użytkowanie wieczyste, zgodnie z art. 128 ust. 2 i 3 "u.g.n." ustalił wysokość odszkodowania jako różnicę pomiędzy wartością prawa własności i wartością prawa użytkowania wieczystego. Dokonując oceny operatów szacunkowych sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego, organ stwierdził, że operaty te zostały sporządzone zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207, poz. 2109 ze zm.). Akcentował również, że opinie rzeczoznawcy są obszerne, wskazują metody zastosowane do wyceny działek, jak i wszystkie czynniki wpływające na kształtowanie ostatecznego szacunku nieruchomości. Rzeczoznawca zgodnie z art. 130 ust. 1 "u.g.n." ustaliła wartość prawa własności nieruchomości według stanu w dniu wydania decyzji o podziale z dnia 10 stycznia 2011 r. Z kolei wartość nieruchomości została określona na dzień wyceny, tj. na dzień 6 listopada 2013 r. i jest aktualna w dniu wydawania decyzji.

W odwołaniu od ww. decyzji Starosty Brzeskiego, Gmina Opole zakwestionowała w całości zasadność naliczenia kwoty odszkodowania oraz wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za wydzielony i przejęty z mocy prawa grunt pod drogi publiczne. Zdaniem Gminy Opole, nie powinno dojść do wypłaty ustalonego w decyzji Starosty Brzeskiego z 23 kwietnia 2014 r. odszkodowania, bowiem za działki gruntu, o których mowa w ust. 1 art. 98 "u.g.n.", przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Gmina wywiodła, że w art. 98 ust 1 "u.g.n." występuje spójnik "lub", co oznacza, że przepisie tym ustawodawca ustalił odrębność sytuacji dla właściciela i użytkownika wieczystego, wobec czego zaistnieć musi zdarzenie dla konkretnego podmiotu (właściciela lub użytkownika wieczystego) i dla tego podmiotu należne jest odszkodowanie za utraconą z mocy prawa nieruchomość pod drogę publiczną. Gdyby ustawodawca przewidział, iż odszkodowanie należy się obu podmiotom, w zdaniu: "przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem", użyłby spójnika "i" w miejsce spójnika "lub". W wyniku rozpoznania odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 4 lipca 2014 r., nr [...], Wojewoda Opolski działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 9a i art. 98 ust. 1 i 3, art. 128, art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 1, art. 130, art. 132 ust. 1a i 2 i art. 134 "u.g.n." uchylił w całości decyzję organu pierwszoinstancyjnego i ustalił odszkodowanie za nieruchomości Skarbu Państwa wydzielone pod drogi publiczne na rzecz Gminy Opole, w kwocie 103.700,00 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy odnotował, że w sprawie spełnione zostały warunki przejścia z mocy prawa określonych działek gruntów na rzecz Gminy Opole. Ponadto dokonał szczegółowej analizy ustaleń operatu szacunkowego w kontekście zasad określania przez rzeczoznawcę majątkowego wartości nieruchomości, wynikających z art. 175 ust. 1 w zw. z art. 174 ust. 3 oraz art. 134 i art. 154 ustawy, a także z § 36 rozporządzenia. w zw. z § 36 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia. Na tej podstawie stwierdził, że operaty szacunkowe, stanowiące podstawę ustalenia wysokości odszkodowania, zawierają wycenę przedmiotu prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego działek objętych postępowaniem i wypełniają dyspozycję przepisu § 36 ust. 4 rozporządzenia. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Wojewoda stwierdził, iż w świetle art. 98 ust. 3 i art. 128 ust. 1 "u.g.n." nie sposób zgodzić się z tym, że odszkodowanie należy się tylko użytkownikom wieczystym nieruchomości. Wskazał, że odszkodowanie wypłaca się osobie wywłaszczonej, a zatem należy się ono każdemu z podmiotów wywłaszczanych praw rzeczowych, które istniały w dniu orzekania o zatwierdzeniu podziału nieruchomości. W kwestii ustalenia znaczenia użytego przez ustawodawcę w art. 98 ust. 3 "u.g.n." spójnika "lub" organ wskazał na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2006 r., sygn. akt II UZP 10/06 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt I UK 116/05. Zaznaczył, że rozstrzygając w nich problem interpretacji spójników "lub" oraz "albo" stwierdzono, iż użycie spójnika "lub" wyraża alternatywę łączną, czyli dopuszcza możliwość współwystępowania sytuacji komunikowanych przez zdanie łączone tym spójnikiem, podczas gdy spójnik "albo" oznacza alternatywę rozłączną, czyli odnoszącą się do możliwości wykluczających się. Organ wskazał, że taka interpretacja znalazła potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2528/12. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że w decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia 23 kwietnia 2014 r. organ ten w wyniku omyłki rachunkowej nieprawidłowo ustalił wysokość należnego odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa. W tym zakresie organ odwoławczy wyjaśnił, że w stosunku do działki nr C1 w operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy wycenił wartość rynkową prawa własności tej działki na 21.000 zł, z kolei wartość prawa użytkowania wieczystego na 13.000 zł. Tym samym różnica tych wartości wynosi 8.000 zł nie zaś, jak przyjął Starosta Brzeski 8.500 zł. Powyższe uzasadniało zatem ustalenie odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa w niższej kwocie. Reasumując organ stwierdził, że skoro w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym organ I instancji dokonał nieprawidłowego rozstrzygnięcia to uzasadnione było podjęcie decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Na powyższą decyzję Gmina Opole wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody Opolskiego w całości i umorzenia postępowania oraz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Gmina wywiodła, że żądanie wypłaty odszkodowania przez Skarb Państwa nie znajduje uzasadnienia, gdyż zgodnie z art. 113 ust. 2 "u.g.n.", nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa nie może być wywłaszczona a przedmiotem wywłaszczenia może być jedynie prawo użytkowania wieczystego. Wskazując na przepisy art. 21 ust. 2 Konstytucji oraz art. 112 ust. 2 i art. 113 ust. 2 "u.g.n." skarżąca zaznaczyła, że przypadki, w których ustawodawca dopuszcza wywłaszczenie prawa użytkowania wieczystego muszą wynikać z wyraźnej regulacji ustawowej. W konsekwencji, wypłaca ona odszkodowanie użytkownikowi wieczystemu a nie Skarbowi Państwa, który w procedurze o zatwierdzenie podziału nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym, nie jest stroną, gdyż utracił możliwość wykonywania prawa własności oddając nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Skarżąca dostrzegła, że na podstawie art. 21 "u.g.n." do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nie wchodzą nieruchomości oddane w użytkowanie wieczyste. Zwróciła nadto uwagę na fakt, że wniosek Prezydenta Miasta Opola o wypłatę odszkodowania, złożony został w sytuacji, gdy Skarb Państwa nie wyłączył użytkowania wieczystego dla działek oznaczonych numerami: B1, C1, D1 i A1 z karty mapy [...], obręb [...]. Nadal bowiem pobierana jest opłata za użytkowanie wieczyste od spółki "A", co w ocenie organu, winno wykluczyć złożenie wniosku o wypłatę odszkodowania. Wskazała również, że nie wystąpiła do Wydziału Ksiąg Wieczystych w Sądzie Rejonowym o ujawnienie nabytych praw. Dodała, że postępowanie o zamianę nieruchomości prowadzone jest w trybie cywilnoprawnym. W tym postępowaniu niezbędne jest zawarcie aktu notarialnego, do którego należy dołączyć między innymi wypis i wyrys z ewidencji gruntów i budynków, poświadczający użytkowanie wieczyste Spółki "A". Złożenie wniosku o wpis do ksiąg wieczystych przejętego prawa własności nieruchomości pod drogę, na mocy art. 98 ust. 2 "u.g.n.", wykluczy postępowanie o zamianę nieruchomości. W ocenie skarżącej, ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gminy. Skarżąca wskazała ponadto, że nie przystąpiła do negocjacji w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa z uwagi na różnorodną interpretację spójnika "lub". Odwołując się do definicji zawartej w słowniku PWN wyjaśniła, że spójnik "lub" oznacza, że wystarcza spełnienie jednej z alternatywnych przesłanek (alternatywa nierozłączna). Dodatkowo stwierdziła, iż uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2006 r., sygn. akt II UZP 10/06 nie dotyczy przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami zatem, nie stanowi podstawy do jej stosowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska procesowe i argumentację na ich poparcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 210 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Na wstępie przypomnieć należy, iż przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia z dnia 4 lipca 2014 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. W doktrynie podkreśla się, iż organ odwoławczy wydaje decyzję reformacyjną z uwagi na dokonanie przez ten organ odwoławczy odmiennej od organu I instancji interpretacji przepisów bądź inną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów. W niniejszej sprawie organ odwoławczy orzekając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uznał, iż organ I instancji wprawdzie słusznie przyjął, że zachodzi podstawa do ustalenia odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa za wywłaszczone nieruchomości pod drogi publiczne, niemniej błędnie ustalił wysokość tego odszkodowania. Stanowisko organu odwoławczego stanowi zatem akceptację rozstrzygnięcia organu pierwszoinstancyjnego, co do zasadności, przyznania Skarbowi Państwa odszkodowania, z kolei uchylenie decyzji nastąpiło w związku z błędnym ustaleniem wysokości tego odszkodowania.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, a także z mocy art. 135 P.p.s.a - decyzji organu pierwszej instancji, z uwzględnieniem wskazanych na wstępie kryteriów, Sąd stwierdził, że akty te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a więc skutkującym koniecznością ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji stanowiły przepis ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.- zwanej nadal jako "u.g.n"), w szczególności art. 98 ust. 1 i ust. 3 "u.g.n." Zgodnie z art. 98 ust. 1 "u.g.n.", działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. W myśl art. 98 ust. 3 "u.g.n.", za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

W związku z powyższym wskazać należy, że skoro na podstawie art. 98 ust. 1 "u.g.n." w wyniku podziału nieruchomości dochodzi z mocy prawa do przejścia prawa własności nieruchomości na Skarb Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego, to nie mamy tu do czynienia z wywłaszczeniem, o którym mowa w art. 112 ust. 2 "u.g.n.". Zgodnie z tym przepisem wywłaszczenie polega bowiem na pozbawieniu prawa własności, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego, w drodze decyzji. Nie można natomiast nie dostrzegać, że na podstawie art. 98 ust. 1 "u.g.n." dochodzi do odjęcia prawa własności lub użytkowania wieczystego z mocy prawa. Niemniej jednak do odebrania prawa własności, czy też użytkowania wieczystego, na podstawie art. 98 "u.g.n." ustawy zastosowanie znajduje konstytucyjna zasada ochrony własności, określona w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Przepis ten, który stanowi, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem, nie wyklucza i nie zakazuje dokonywania wywłaszczenia mienia. Jest ono dopuszczalne, o ile zostaną spełnione dwa podstawowe warunki, z których pierwszy to wywłaszczenie na cele publiczne, czyli podyktowane interesem publicznym, natomiast drugi - wypłacenie słusznego odszkodowania.

Na gruncie powyższego przyjąć trzeba, że pojęcie wywłaszczenia, o jakim mowa w art. 21 ust. 2 Konstytucji, posiada szerszy zakres niż pojęcie "wywłaszczenie" zdefiniowane w art. 112 ust. 2 "u.g.n." Mieści się w nim nie tylko wywłaszczenie w rozumieniu art. 112 ust. 2 tej ustawy, ale także każde inne odjęcie prawa własności lub użytkowania wieczystego, skutkujące pozbawieniem danego podmiotu tego prawa. Skoro jednak tryb określony w art. 98 ust. 1 "u.g.n." jest formą wywłaszczenia, to stwierdzić, że do tego trybu znajduje zastosowanie zasada wynikająca z art. 113 ust. 2 "u.g.n.", zgodnie z którym wykluczona jest możliwość wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa. Niemniej jednak, z przepisu art. 113 ust. 2 "u.g.n." wynika jednoznacznie, że w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa przedmiotem wywłaszczenia może być prawo użytkowania wieczystego, co uzasadnia stwierdzenie, że w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa nie może dojść do wywłaszczenia prawa własności w trybie art. 98 ust. 1 "u.g.n.", jednak jeśli w odniesieniu do tejże nieruchomości było ustanowione prawo użytkowania wieczystego, to dochodzi do wywłaszczenia tego właśnie prawa, a nie prawa własności. Tym samym odszkodowanie za wywłaszczenie, o którym mowa w art. 98 ust. 3 "u.g.n.", przysługuje tylko użytkownikowi wieczystemu, a więc temu podmiotowi, którego prawo mogło być i zostało odjęte.

Wskazać również warto, iż wprawdzie przepisy o wywłaszczeniu nie mają zastosowania do pozbawienia prawa własności z mocy prawa, gdyż do tego trybu stosuje się tylko przepisy dotyczące ustalania odszkodowania przy wywłaszczeniu i brak jest innego odesłania do stosowania przepisów o wywłaszczeniu, to jednak zgodnie z art. 21 "u.g.n.", do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa. Przepis ten przesądza zatem, że Skarb Państwa nie włada nieruchomościami, na których ustanowiono użytkowanie wieczyste. Starosta może natomiast podejmować działania tylko w stosunku do nieruchomości, które znajdują się, bądź - w przypadku pozbawienia prawa własności - które znajdowały się w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa. Prowadzi to do wniosku, że w przypadku przejścia takich nieruchomości z mocy prawa na rzecz gminy dochodzi do odjęcia prawa (wywłaszczenia w szerokim rozumieniu art. 21 ust. 2 Konstytucji) użytkowania wieczystego, za co przysługuje odszkodowanie. Skoro natomiast Skarb Państwa nie władał taką nieruchomością, to podmiotowi temu nie przysługuje odszkodowanie za utratę prawa własności, lecz odszkodowanie przysługuje użytkownikowi wieczystemu za utratę prawa użytkowania wieczystego.

Dokonując analizy treści przepisu art. 98 ust. 3 "u.g.n." przyjąć też należy, że spójnik "lub" może być w akcie prawnym używany zarówno w znaczeniu alternatywy łącznej, jak i alternatywy rozłącznej. Na jego użycie tego funktora zdaniowego w języku prawno-administracyjnym w takim właśnie dwojakim znaczeniu wskazuje się w doktrynie. Podkreśla się, że przy stanowieniu przepisów prawa i określania zakresów znaczeniowych nazw w konkretnym tekście nie ma zwyczaju formułowania reguł określających sposób użycia spójników łączących te nazwy, w związku z czym stają się one ekstensjonalne, czyli nabierają różnego znaczenia. W tekstach aktów prawnych pole znaczeniowe spójnika "lub" zostaje rozbite na "lub" odpowiadające alternatywie rozłącznej oraz, na pozostające do niego w opozycji, "i/lub" odpowiadające alternatywie nierozłącznej (por. A. Pawłowski, Semantyczno-logiczna analiza spójnika "i/lub", Acta Universitatis Vratislaviensis Nr 2023, Wrocław 1998, s. 103-104). Dostrzec należy, że na wieloznaczne rozumienie spójnika "i/lub" w akcie prawnym wskazywał również Sąd Najwyższy w powoływanej przez organ odwoławczy uchwale z dnia 29 września 2006 r. (sygn. akt II UZP 10/06, LEX nr 193150).

Na gruncie rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, zasadne jest stanowisko skarżącej Gminy, że dokonując wykładni art. 98 ust. 3 "u.g.n.", spójnikowi "lub" użytemu w tym przepisie należy przypisać znaczenie alternatywy rozłącznej. Istotnym jest, że wykładni tego przepisu nie można dokonywać w oderwaniu od treści zawartej w jego ust. 1, gdyż te przepisy pozostają ze sobą w ścisłym związku funkcjonalnym, na co wskazuje jednoznaczne odesłanie zawarte w art. 98 ust. 3. Przepis art. 98 ust. 1 "u.g.n." reguluje natomiast kwestię przeniesienia prawa własności z mocy prawa dwóch rodzajów nieruchomości, tj. takich, które objęte są tylko prawem własności (zdanie pierwsze) oraz takich, na których ustanowione jest prawo użytkowania wieczystego (zdanie drugie), czyli prawo, które ze względu na szeroki zakres uprawnień użytkownika wieczystego upodobnione jest do prawa własności i do którego mają analogiczne zastosowanie przepisy o własności. Analizowany przepis art. 98 ust. 1 "u.g.n.", więc dotyczy niewątpliwie dwóch różnych, wyraźnie wyodrębnionych sytuacji. Odczytanie zatem art. 98 ust. 3 w kontekście ust. 1 tego przepisu uzasadnia stwierdzenie, że w zależności od tego, jakiej nieruchomości dotyczył podział, prawo do odszkodowania przysługuje albo tylko właścicielowi, albo tylko użytkownikowi wieczystemu. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt II SA/Op 319/14 i skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni się do tego poglądu przychyla.

W świetle przedstawionych rozważań prawnych należało uznać, że ustalając prawo Skarbu Państwa do odszkodowania za określone w decyzji działki, organy obu instancji dokonały wadliwej wykładni przepisu art. 98 ust. 3 "u.g.n.", a w konsekwencji - błędnej subsumpcji ustalonego w sprawie niespornego stanu faktycznego w aspekcie normy prawnej zawartej w tym przepisie. Powyższe stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i wyczerpuje przesłankę uwzględnienia skargi przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., co uzasadniało uchylenie decyzji obu instancji.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie pierwszym wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji, zawarte w punkcie drugim wyroku, uzasadnia przepis art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania, orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.