Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 721/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 165a par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 marca 2009 r. sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nieistnienia stosunku administracyjnoprawnego, cywilnoprawnego i materialnoprawnego oraz ustalenie nieistnienia obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1992 – 2006. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej

w S. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. Nr [...] odmawiające Z. P. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieistnienia stosunku administracyjno-prawnego, cywilno-prawnego

i materialno-prawnego oraz o ustalenie nieistnienia obowiązku podatkowego

w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata [...].

Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że wnioskiem z dnia [...] r. Z. P. zwrócił się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S. o ustalenie

i stwierdzenie nieistnienia obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...] r. oraz o zwrot nienależnie uiszczonych poza stosunkiem podatkowo-prawnym (administracyjnym) zaliczek na poczet nienależnego podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r., w szczególności wnosząc o:

1/ ustalenie i stwierdzenie, że na terenie Rzeczypospolitej Polskiej od dnia [...] r., od prawomocnego i ostatecznego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, nie łączył

i nie łączy go żaden stosunek administracyjno-prawny, materialno-prawny ani cywilno-prawny z żadnego prawa, zdarzenia prawnego z żadnych świadczeń pieniężnych, z żadnego konstytutywnego prawotwórczego ani prawomocnego ostatecznego administracyjnego aktu prawnego, decyzji z wojskowego ani cywilnego zaopatrzenia emerytalnego, ani rentowego z żadnym wojskowym ani cywilnym organem emerytalnym, ani rentowym. Ani z żadnym innym niewłaściwym ustawowo, miejscowo, rzeczowo nieuprawnionym wojskowym, ani cywilnym organem emerytalnym, ani rentowym, administracyjnym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej;

2/ ustalenie i stwierdzenie, że na terenie Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od [...] r. do [...] r. podatnika nie łączył i nie łączy żaden stosunek prawno-podatkowy

z żadnego zdarzenia prawnego, z żadnego prawa, z żadnych świadczeń pieniężnych, z żadnego konstytutywnego prawotwórczego ani prawomocnego, ani ostatecznego administracyjnego aktu prawnego decyzji, z żadnym wojskowym ani cywilnym organem emerytalnym ani rentowym, ani z Wojskowym Biurem Emerytalnym w S., ani z żadnym Urzędem Skarbowym, ani z żadnym innym organem administracji państwowej; ustalenie i stwierdzenie, że nikt nigdy nie nałożył żadnego obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych żadnym zdarzeniem prawnym, żadnym aktem prawnym, decyzją, z żadnych świadczeń pieniężnych z wojskowego ani cywilnego zaopatrzenia emerytalnego, ani rentowego od [...] r. do [...]r. włącznie;

3/ dokonanie zwrotu nienależnie uiszczonych, poza stosunkiem podatkowo-prawnym i administracyjno-prawnym, zaliczek na poczet nienależnego z mocy ustawy podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r., w tym o zwrot takich zaliczek za okres od [...] r. do [...] r. włącznie, wraz z ustawowymi odsetkami.

Uzasadniając wniosek Z. P. przedstawił, według własnej oceny, stan faktyczny w zakresie pełnionej przez siebie zawodowej służby wojskowej oraz argumenty dotyczące działań osób i organów związanych z wojskiem, kwestionując również dokumenty przez nich wydane, skutkujące zwolnieniem go z tej służby i objęciem wojskowym zaopatrzeniem emerytalno - rentowym, z rażącym naruszeniem prawa. Według wnioskodawcy, nie jest on objęty ustawowym, dożywotnim wojskowym ubezpieczeniem społecznym, a prawo do emerytury wojskowej nie wynika z żadnego stosunku materialno-prawnego i dlatego też, w jego ocenie, brak jest podstaw faktycznych i prawnych do powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Wypłacane mu natomiast świadczenia przez Wojskowe Biuro Emerytalne w S. nie są w ogóle opodatkowane tym podatkiem

i bezzasadnie potrącane są przez płatnika zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Dalej, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S. ww. postanowieniem z dnia [...] r. stwierdził, iż brak jest przepisów prawnych pozwalających na prowadzenie postępowania podatkowego w zakresie wymienionym przez podatnika i, powołując się na przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie określonym wnioskiem Z. P.. Organ ten stwierdził ponadto, że zobowiązania podatkowe dotyczące lat [...] uległy przedawnieniu, a sprawy

w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata [...] zostały zakończone decyzjami ostatecznymi.

Ponadto, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że Z. P. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu I instancji i wniósł na nie zażalenie, wnosząc

o jego uchylenie w całości, poprzez:

1/ usunięcie skutków naruszonego prawa przez uchylenie w całości z mocą ex tunc zaskarżonego postanowienia; przywrócenie sprawy do stanu poprzedniego (pierwotnego), zgodnego z obowiązującym prawem i przekazanie sprawy oraz wniosku z dnia [...] r. do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymaga wszczęcia i przeprowadzenia postępowania administracyjnego oraz uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości,

2/ skierowanie wniosku do Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej w celu wszczęcia i przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec U. R. z Drugiego Urzędu Skarbowego w S. w związku z naruszeniem obowiązków służbowych

i przepisów prawa.

Uzasadniając zażalenie Z. P. podniósł, że:

1. Wniosek z dnia [...] r. został rozpoznany dopiero zaskarżonym postanowieniem

z dnia [...] r., w którym Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego powołując się na "istnienie obowiązku podatkowego nie wiadomo z jakiego stosunku prawnego".

2. Postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 165a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej "Op", stwierdzając i uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego

i merytorycznego rozpoznania pkt 1 i 2 petitum wniosku.

3. W części dotyczącej pkt 3 wniosku w postanowieniu potwierdzono raz jeszcze, że zaliczki za lata [...] potrącone były bez podstawy prawnej i opodatkowane przez urzędy skarbowe i sąd administracyjny, decyzjami podatkowymi wymiarowymi, nie wiadomo z jakiego prawa ani z jakiego stosunku prawnego.

4. Organ podatkowy rażąco naruszył art. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r.

o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz innych niektórych ustaw (Dz. U.

z 2005 r. Nr 143, poz. 1199) poprzez nierozpoznanie i rozstrzygnięcie wniosku z dnia [...] r. w pierwszej kolejności, to jest przed wydaniem z urzędu wymiarowej decyzji podatkowej za [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S. nie przyjął do wiadomości, że ustawodawca za datę powstania przychodu ze świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 12 ust. 7, art. 55 ust. 6,

ust. 12, art. 34 ust. 1, ust. 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j.: Dz. U. z 1993 r. Nr 90 poz. 416 ze zm.) uważa dzień wydania i doręczenia osobie fizycznej uprawnionej ustawowo, prawomocnego aktu prawnego decyzji ustalającej prawo do "emerytury lub renty", w sposób jak nakazuje ustawodawca w przepisach prawa materialnego, art. 51 ust. 1, ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 1 a, art. 3 ust. 1 pkt 1-4 i ust. 2, ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (t.j.: Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139), ponieważ "prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie pisemnej decyzji wojskowy organ emerytalny i doręcza decyzję osobie zainteresowanej."

Uzasadniając natomiast dalej swoje rozstrzygnięcie podjęte w sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej w S. stwierdził, że organy podatkowe nie dysponują uregulowaną w przepisach prawnych instytucją, która pozwoliłaby na rozpatrzenie żądania podatnika, tak więc podjęcie rozstrzygnięcia – na podstawie przepisu art. 165 a § 1 Ordynacji podatkowej – polegającego na odmowie wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie jest uzasadnione. Organ ten, odwołując się do uregulowań przepisów art. 3 ust. 1, art. 9 ust. 1, art. 21, art. 52, art. 52a, art. 52c, art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 34 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j.: Dz. U. Nr 14 z 2000 r., poz. 176 ze zm.), wyjaśnił podatnikowi podstawy prawne i okoliczności stanu faktycznego, na mocy których jego dochód powinien podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem organu odwoławczego, Z. P. zaskarżył je skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając rozstrzygnięciom organów podatkowych obu instancji rażące naruszenie przepisów:

- art. 2, art. 7, art. 30, art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 83, art. 217 w związku z art. 8 ust. 2, art. 87 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

- art. 3, art. 9 ust. 1, art. 34 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

- art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 § 1, art. 129, art. 180 § 1, art.187 § 1, art. 188, art. 191, art. 192, art. 194 § 1 i § 2, art. 233 § 1 pkt 1 i § 2, art. 247 § 1 pkt 3, art. 165a § 1 w związku z art. 239, art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej,

W uzasadnieniu skargi podatnik podtrzymał swoje stanowisko, iż wolny od podatku jest przychód w postaci świadczenia emerytalnego wypłacanego przez Wojskowe Biuro Emerytalne, w sytuacji gdy brak jest legalnej decyzji przyznającej takie świadczenie.

Podnosząc te ww. zarzuty, skarżący wniósł o:

1/ uchylenie w całości rozstrzygnięć organów podatkowych obu instancji oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia,

2/ dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroli legalności wypłacanego podatnikowi świadczenia w kontekście oceny skutków podatkowych jego otrzymywania,

3/ przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów i opłat sądowych,

4/ zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych oraz poniesionych kosztów i wydatków w związku z prowadzeniem sprawy w kwocie [...] zł wraz odsetkami.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w S. nie podzielił zasadności zarzutów w niej podniesionych i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia [...] r., oznaczonym jako uzupełnienie skargi, skarżący zawarł polemikę z treścią udzielonej przez Dyrektora Izby Skarbowej w S.odpowiedzi na skargę, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z jakimikolwiek przepisami prawa.

Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Podstawowym środkiem kontroli jest, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ww. ustawy, uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia, gdy Sąd stwierdzi, że wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się na wstępie do zawartego w skardze żądania dokonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroli legalności wypłacanego podatnikowi świadczenia i oceny skutków podatkowych jego otrzymywania, należy zauważyć, iż żaden przepis prawa nie przyznaje sądowi administracyjnemu kompetencji do orzekania o przedmiocie sprawy administracyjnej. Sądy administracyjne nie zastępują bowiem organów administracyjnych, nie dokonują ustaleń faktycznych, ani nie zmieniają zaskarżonych aktów administracyjnych (decyzji, postanowień). Wobec tego, zawarty w skardze wniosek skarżącego nie może być rozpatrzony

w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

Przedmiotem oceny Sądu jest zatem postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. wydane wskutek zażalenia na postanowienie organu I instancji

o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego wywołanego wnioskiem

o stwierdzenie nieistnienia stosunku administracyjno-prawnego, cywilno-prawnego

i materialno-prawnego oraz o ustalenie nieistnienia obowiązku podatkowego

w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata [...].

W niniejszej sprawie Sąd uprawniony jest jedynie zbadać uzasadnienie stanowiska organów podatkowych w kontekście wystąpienia przesłanek uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania podatkowego we wnioskowanej sprawie, czy organy podejmując rozstrzygnięcie wskazały przekonywające przyczyny dla jakich nie zdecydowały o prowadzeniu w tej sprawie postępowania podatkowego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że organy podatkowe nie sprostały tym wymogom. Podstawę wydania zaskarżonych postanowień stanowił przepis art. 165 a § 1 Ordynacji podatkowej,

z którego treści wynika, że jeżeli z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może zostać wszczęte, to organ podatkowy w drodze postanowienia odmawia jego wszczęcia. Postępowanie podatkowe nie może być wszczęte, przede wszystkim wówczas, gdy w tej samej sprawie postępowanie takie już się toczy lub w sprawie tej zapadło już rozstrzygniecie, którym organ podatkowy jest związany. Postępowanie takie nie może też być wszczęte wówczas, gdy w przepisach ustaw podatkowych brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia w trybie tego postępowania określonej treści żądania. Podstawą do zastosowania art. 165 a § 1 Ordynacji podatkowej i odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie było - słuszne według Sądu - stanowisko organów podatkowych obu instancji, że w tej sprawie skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do żądania wszczęcia postępowania, skoro nie wynika ono z materialnego prawa podatkowego, tj. z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ podatkowy wyjaśnił wnioskodawcy

w sposób przekonywający i w oparciu o przepisy wymienionej ustawy podatkowej, że jest podatnikiem podatku dochodowego i ciąży na nim obowiązek podatkowy z tytułu otrzymywania świadczeń od organu emerytalnego, a na płatniku tych świadczeń - obowiązek pobrania i odprowadzenia zaliczek na podatek. Nie budzi także zastrzeżeń Sądu argumentacja tych organów w kwestii nieuwzględnienia wniosku strony w zakresie stwierdzenia w drodze decyzji braku podstaw do opodatkowania podatkiem dochodowym otrzymywanego świadczenia pieniężnego. Wobec tego, też za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organy podatkowe przeanalizowały również przepisy prawa procesowego (Ordynacji podatkowej) pod kątem możliwości uwzględnienia żądania podatnika i słusznie nie dopatrzyły się podstaw prawnych do prowadzenia postępowania oraz wydania decyzji administracyjnej, zgodnej z tym żądaniem. Sąd podziela pogląd wyrażony

w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że żaden przepis prawa nie uprawnia do stwierdzenia w drodze decyzji, że istnieje lub nieistnieje obowiązek podatkowy, że otrzymywane świadczenie przez podatnika podlega lub też nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Prawo podatkowe zarówno materialne jak

i procesowe nie zawiera w swych uregulowaniach takiej instytucji. A, sprawy zainicjowane wcześniej przez skarżącego podatnika w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych zostały już ostatecznie

i prawomocnie rozstrzygnięte.

Odnosząc się natomiast do zawartych w skardze zarzutów naruszenia zasad określonych w przepisach art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, jak też przepisów

art. 180, art. 187, art. 188, art. 191, art. 192 Ordynacji podatkowej, które regulują działania organów podatkowych w toku toczącego się, a więc wszczętego postępowania podatkowego, należy zauważyć, że przedmiotem skargi są rozstrzygnięcia organów podatkowych o odmowie wszczęcia postępowania, prowadzące w konsekwencji do tego, iż wbrew żądaniu strony postępowanie podatkowe nie jest prowadzone. Według Sądu, nie było możliwe zatem - wobec braku jakichkolwiek podstaw do podejmowania działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia - naruszenie przez organy podatkowe ani zasady prawdy obiektywnej (art. 122), ani zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności przez umożliwienie jej wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 123 § 1). Z tego samego powodu nie mogły zostać uwzględnione zarzuty naruszenia pozostałych wymienionych przepisów Ordynacji podatkowej, odnoszące się do etapu prowadzenia postępowania podatkowego.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej

w S. powołanych w skardze przepisów Konstytucji RP.

Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie ostateczne nie odpowiada przepisom prawa, w szczególności art. 165 a § 1 Ordynacji podatkowej, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec należało

o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.