Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1051/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 26a ust. 9a, art. 48a ust. 2, art. 48a ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. Spółki z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2098/14 w sprawie ze skargi S. Spółki z o.o. w L. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] 3. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz S. Spółki z o.o. w L. kwotę 520 (pięćset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2098/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. sp. z o.o. w L. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...].

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] sierpnia 2013 r. Skarżąca przekazała za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji do PFRON wniosek Wn-D o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc lipiec 2013r.

Decyzją z [...] grudnia 2013r. Prezes PFRON odmówił wypłaty dofinansowania.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie stwierdził, że z informacji o sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy przekazywanej w formularzu przedstawianym wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy wynika, że wartość niepokrytych strat Spółki przekracza 50% wysokości kapitału zarejestrowanego, w tym wysokość straty w ciągu ostatnich 12 miesięcy przekracza 25% wysokości tego kapitału.

W związku z powyższym, w ocenie organu I instancji strona spełniła przesłankę z pkt 10 lit. a Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw. Strona, będąc przedsiębiorstwem zagrożonym, nie posiada uprawnienia do przyznania pomocy ze środków Funduszu.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła, że organ I instancji utożsamił rezerwy z utratą kapitału podczas gdy rezerwy tworzone są na przyszłe prawdopodobne zobowiązania i są faktycznie zatrzymaniem kapitału w spółce, a nie jego utratą. Skarżąca utworzyła rezerwę - oszacowaną jako wartość przyszłych kosztów najmu związanych z dalszym funkcjonowaniem sklepów w formacie D. (okresy zakończenia umów najmu przypadają na lata 2017-2021), która zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości oraz Międzynarodowych Standardów Rachunkowości obciążyła wynik roku obrotowego, w którym rezerwa została utworzona. Utworzenie rezerwy nie oznacza utraty kapitału w tym okresie, jest to rezerwa na potencjalne koszty do poniesienia w następnych latach, aż do 2021 roku.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, iż pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą i znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Wynika to z treści art. 48a ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji zawodowej".

Organ wskazał, że kryteria niezbędne dla ustalenia, czy pracodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej unormowane są w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych) – Dz. Urz. WE L 214 z 9.08.2008, str. 3, dalej: "Rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008) oraz Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. U. UE.C z 2004r. Nr 244, poz. 2, ze zm.), określane także jako "Wytyczne wspólnotowe".

Dalej podniesiono, że z załączonej do sprawy dokumentacji wynika, że skarżąca jest dużym przedsiębiorstwem, gdyż nie spełnia żadnej przesłanki z definicji zawartej w art. 2 ust. 1 załącznika 1 do w/w rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 tj. m.in. zatrudnia więcej niż 250 pracowników. Wobec powyższego, ze względu na wyżej wskazaną wielkość wnioskodawcy, przy ocenie jego sytuacji finansowej zastosowanie będzie miała definicja przedsiębiorstwa zagrożonego określona w Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw.

Zgodnie z pkt 10 lit. a ww. Wytycznych wspólnotowych w szczególności za zagrożone przedsiębiorstwo uznaje się m.in. - w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – sytuację, w której ponad połowa jej zarejestrowanego kapitału została utracona, w tym ponad jedna czwarta tego kapitału została utracona w okresie poprzedzających 12 miesięcy.

W ocenie organu skarżąca spełniła te kryteria. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym sprawozdania finansowego za 2012 r., oraz rachunków zysków i strat przedstawiających wyniki finansowe strony w okresie od lipca 2012r. do 30 czerwca 2013r. wykazała, iż wartość zarejestrowanego kapitału Spółki wynosiła 91.799.151,15 zł, wartość niepokrytych strat Spółki wyniosła – 50.163.197,53 zł (jest to suma straty z lat ubiegłych oraz straty za 2012 r.), co stanowi o utracie 54,64% kapitału Spółki. Wartość straty odnotowanej w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku Wn-D za lipiec 2013 r. wyniosła łącznie 44.927.289,91 zł, co stanowi o utarcie w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku za lipiec 2013 r. 48,94% kapitału Spółki.

Wobec powyższego stwierdzenia -w ocenie organu odwoławczego - organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił, że strona spełniła przesłanki z pkt 10 lit. a Wytycznych wspólnotowych i tym samym zgodnie z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji znajdowała się na dzień złożenia wniosku w trudnej sytuacji ekonomicznej uniemożliwiającej wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. okres

W ocenie organu odwoławczego sytuacja ekonomiczna strony badana na dzień złożenia wniosku Wn-D, w tym analiza dokumentów finansowych wskazała na spełnienie przesłanki wskazanej w pkt 10 lit. a Wytycznych wspólnotowych tj. okoliczność, że ponad połowa zarejestrowanego kapitału Spółki została utracona, w tym ponad jedna czwarta tego kapitału - w okresie poprzedzających 12 miesięcy.

Odnosząc się do zarzutu wskazującego, że organ I instancji utożsamił rezerwy z utratą kapitału Minister stwierdził, że wartość utraty kapitału wyrażona w procentach jest wynikiem analizy finansowej, gdzie pod uwagę wzięto takie wartości zawarte w dokumentach finansowych jak: kapitał podstawowy, kapitał rezerwowy, kapitał zapasowy, straty z lat ubiegłych oraz wartość strat w poszczególnych okresach. Natomiast utworzenie rezerw ma wpływ na bieżący wynik finansowy.

Za bezzasadną uznano argumentację strony, że utworzenie rezerwy nie ma wpływu na bieżącą płynność finansową Spółki, gdyż pojęcie płynności bieżącej (przejawiającej się stosunkiem aktywów obrotowych do sumy zobowiązań krótkoterminowych) jest pojęciem odrębnym od wyniku finansowego Spółki, który jest brany pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanki z pkt 10 lit. a Wytycznych wspólnotowych.

Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji ustalając sytuację ekonomiczną strony na dzień złożenia wniosku Wn-D za miesiąc lipiec 2013 r. oparł się na dowodach - dokumentach finansowych wnioskodawcy sporządzonych na podstawie ustawy o rachunkowości, a więc nie można odmówić im wiarygodności.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 10 k.p.a. organ wyjaśnił, że Fundusz pismem z dnia [...] września 2013 r. (doręczonym w dniu [...] września 2013 r.) poinformował spółkę o możliwości zapoznania się w siedzibie organu ze zgromadzonym materiałem oraz prawem do wypowiedzenia się.

Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że kategorie dozwolonej pomocy publicznej zostały określone w przepisie art. 1 ust. 1 lit. i rozporządzenia 800/2008 wskazano, że rozporządzenie ma zastosowanie do pomocy dla pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub niepełnosprawnych. W rozporządzeniu tym wskazane zostały sytuacje, w których nie ma ono zastosowania, pomimo że dana kategoria pomocy została nim objęta. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji pomoc, jako pomoc publiczna niezgodna ze wspólnym rynkiem, nie może być udzielona.

Sąd wskazał, że nie było sporne między stronami, że skarżąca Spółka jest dużym przedsiębiorstwem, gdyż nie spełnia żadnej przesłanki z definicji zawartej w art. 2 ust. I załącznika i do ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008, m.in. zatrudnia więcej niż 250 pracowników. Wobec powyższego, ze względu na wyżej wskazaną wielkość wnioskodawcy, przy ocenie jego sytuacji finansowej, zastosowanie będzie miała definicja przedsiębiorstwa zagrożonego określona w Wytycznych wspólnotowych.

Sąd wskazał, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji był pkt 10 lit. a Wytycznych wspólnotowych, gdyż w toku prowadzonego przez Fundusz postępowania okazało się, iż strona spełniła przesłankę z pkt 10 lit. a ww. Wytycznych tj. ponad połowa jej zarejestrowanego kapitału została utracona, w tym ponad jedna czwarta tego kapitału w okresie poprzedzającym 12 miesięcy.

Sąd podkreślił, że organ ustalił, iż wartość zarejestrowanego kapitału Spółki wynosiła 91.799.151,15zł (jest to suma kapitałów podstawowego, zapasowego i rezerwowego), natomiast wartość niepokrytych strat Spółki z lat ubiegłych wyniosła – 50.163.197,52 zł (jest to suma straty z lat ubiegłych oraz straty za 2012 r.), co stanowi o utracie 54,64 % kapitału Spółki. Wartość straty odnotowanej w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku Wn-D za lipiec 2013 r. wyniosła łącznie 44.927.289,91 zł (jest to strata za okres od sierpnia do grudnia 2012r. – w wysokości 37.432.593,27 zł i od stycznia do lipca 2013r. – w wysokości 7.496.696,64 zł), co stanowi o utracie w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku za lipiec 2013r. 48,94 % kapitału Spółki. Do niepokrytych strat organ wliczył także kwotę rezerwy - oszacowaną jako wartość przyszłych kosztów najmu związanych z dalszym funkcjonowaniem sklepów D. (okresy zakończenia umów najmu przypadają na lata 2017-2021).

Sąd wskazał, że organ dokonał powyższych ustaleń na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dokumentów nadesłanych przez spółkę na wezwanie organu takich jak: sprawozdania finansowego za 2012 r. oraz zestawienia kapitałów przedstawionego przez stronę, opinię i raport z badania sprawozdania finansowego.

W ocenie Sądu stanowisko organu było prawidłowe. Organ prawidłowo – zdaniem Sądu - uznał rezerwę utworzoną w 2012 r. za utratę kapitału. Zasadnie organ wywiódł, że utworzona rezerwa ma bezpośredni wpływ na jej bieżący wynik finansowy. Tworzenie rezerw jest ściśle związane z prowadzoną działalnością gospodarczą Spółki i jest wynikiem świadomych decyzji podjętych przez Zarząd Spółki.

Zdaniem Sądu I instancji błędne jest twierdzenie skarżącej, że rezerwy tworzone na przyszłe prawdopodobne zobowiązania są zatrzymaniem kapitału w spółce, a nie jego utratą. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy o rachunkowości rezerwy tworzy się na (a) pewne lub (b) o dużym stopniu prawdopodobieństwa przyszłe zobowiązania. Zobowiązania te zalicza się do kosztów. Zasady rozliczania rezerwy zostały określone w przepisach ww. ustawy. Co do zasady rezerwa powinna być wykorzystana wyłącznie zgodnie z jej pierwotnym przeznaczeniem. Rezerwę zmniejsza się, jeśli powstało zobowiązanie na które utworzono rezerwę; jeśli rezerwa nie została wykorzystana wobec zmniejszenia lub ustania ryzyka uzasadniającego jej utworzenie, zwiększy przychody operacyjne, przychody finansowe lub zyski nadzwyczajne. To oznacza, że utworzona rezerwa może być wykorzystana lub rozwiązana w ściśle określonych okolicznościach, spółka nie ma w tym zakresie dowolności. Spółka nie może rozwiązać rezerwy bez wykazania że przestała istnieć podstawa dla której rezerwa została utworzona. Ponieważ rezerwę tworzy się na pewne lub prawdopodobne przyszłe zobowiązania zakłada się, że na powyższe zobowiązania zostanie ona wykorzystana. Sąd I instancji wskazał, ze nie można więc mówić o zatrzymaniu kapitału w spółce, skoro spółka nie może tym kapitałem dowolnie dysponować.

W ocenie Sądu I instancji przepisy ustawy o rachunkowości są zgodne z przepisami Międzynarodowego Standardu rachunkowości 37 "Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe" - Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1126/2008 z 3 listopada 2008 r. przyjmujące określone międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu, nie jest zasadny zarzut naruszenia tych przepisów przez organy orzekające.

Sąd wskazał też, że nie jest zasadny także zarzut naruszenia przepisów pkt 9 Wytycznych wspólnotowych poprzez nieuwzględnienie podwyższenia kapitału zakładowego spółki o kwotę 13.501.500,00 zł w listopadzie 2013r.

Zdaniem Sądu I instancji organ zasadnie nie uwzględnił powyższej okoliczności gdyż nie miał takiego prawa. Sytuacja ekonomiczna pracodawcy badana jest bowiem na datę złożenia poprawnie wypełnionego i kompletnego wniosku ( w sprawie niniejszej sierpień 2013r. ), stąd fakt późniejszego podwyższenia kapitału zakładowego Spółki nie mógł zostać wzięty pod uwagę w dokonanych przez organ wyliczeniach.

Sąd wskazał, że nie jest zasadny także zarzut strony, że organy nie uwzględniły zaświadczeń z US i ZUS o niezaleganiu z płatnościami, Sąd podzielił stanowisko organu, że dokumenty te potwierdzają jedynie fakt braku zobowiązań wobec ZUS i US na dzień [...] sierpnia 2013r., [...] września 2013r. i [...] grudnia 2013r. i nie mają wpływu na powyższe rozstrzygnięcie, gdyż gromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym analiza dokumentów finansowych wskazała na spełnienie przesłanki z pkt 10 lit. a Wytycznych wspólnotowych tj. okoliczność, że ponad połowa zarejestrowanego kapitału Spółki została utracona, w tym ponad jedna czwarta tego kapitału w okresie poprzedzających 12 miesięcy.

W ocenie Sądu I instancji podkreślona w skardze przez Spółkę jej przynależność do grupy kapitałowej nie ma znaczenia dla oceny sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy. Przynależność przedsiębiorcy do grupy kapitałowej, oznacza, że zgodnie z pkt 13 Wytycznych wspólnotowych, co do zasady nie może on ubiegać się o pomoc na ratowanie lub restrukturyzację. Nie oznacza natomiast, iż przedsiębiorca ten nie może być uznany za przedsiębiorcę zagrożonego jeśli spełnione są przesłanki z pkt 9-11 ww. Wytycznych.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. Z brzmienia tego przepisu wynika, że w toku postępowania organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu, zarówno organ odwoławczy jak i organ pierwszej instancji dokonały szczegółowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Natomiast to, że doszły do odmiennych wniosków, niż domaga się tego skarżąca, nie stanowi naruszenia przepisów prawa.

Od powyższego wyroku spółka wniosła skargę kasacyjną.

W treści skargi spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

naruszenie art. 26a ust. 9a w związku z art. 48a ust. 2 i art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U 2011 nr 127, poz. 721 t.j. ze zm.) oraz w związku z pkt 10 lit. a Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. Urz. UE C 244 z dnia 1.10.2004 r., s. 2) - poprzez błędną wykładnię powołanych przepisów i uznanie, że S. sp. z o.o. znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej, w wyniku nieuprawnionego zrównania pojęcia "utraty kapitału", którym posługują się regulacje prawa wspólnotowego z utworzeniem rezerwy, podczas gdy rezerwy tworzone są na przyszłe prawdopodobne zobowiązania i są faktycznie zatrzymaniem kapitału w spółce a nie jego utratą, co w konsekwencji nie wpływa na wysokość kapitału.

naruszenie art. 26a ust. 9a w związku z art. 48a ust. 2 art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U 2011 nr 127, poz. 721 tj ze zm.) w związku z pkt 10 lit. a) Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. Urz. UE C 244 z dnia 1.10.2004 r., s. 2) - poprzez błędną wykładnię powołanych przepisów prowadzącą do uznania, że kwota rezerwy - oszacowana jako wartość przyszłych kosztów najmu związanych z dalszym funkcjonowaniem sklepów w formacie D., (okresy zakończenia umów najmu przypadają na lata 2017-2021) - oznacza utratę kapitału w okresie "poprzedzających 12 miesięcy", podczas gdy jest to rezerwa na potencjalne koszty do poniesienia w latach następnych, aż do 2021 r.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. skutkujące nieważnością postępowania, zatem zostały spełnione warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna spółki ma usprawiedliwione podstawy, dlatego musiała prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Skarga kasacyjna jest zasadna z powodu trafności zarzutów podnoszących naruszenie prawa materialnego. Spółka ujmuje te zarzuty w dwóch wariantach odnoszących się do naruszenia art. 26a ust. 9a w związku z art. 48a ust. 2 i ust. 3 pkt 1 urzis w związku z pkt 10 lit. a/ Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz.Urz.UE C 244 z dnia 1.10.2004 r., s. 2), wskazując na błędną wykładnię tych przepisów, skutkiem której było uznanie, że spółka znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu przepisów unijnych, poprzez nieuprawnione przyjęcie, że przesunięcie środków kapitałowych i utworzenie z nich rezerwy jest równoznaczne z utratą kapitału, o jakiej stanowią przepisy unijne, a przez to jest spełnieniem przesłanki do odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania na podstawie art. 48a ust. 3 pkt 1 urzis.

Zarzut kasacyjny, którego istota sprowadza się do przedstawionego sposobu rozumienia treści powołanych w nim przepisów jest merytorycznie trafny, chociaż formalnie niepełny. W zakresie wymogów formalnych nie powołuje, a powinien ze względu na art. 176 § 1 p.p.s.a. powołać przepisy naruszone przez Sąd I instancji. Bez wątpienia WSA w Warszawie nie mógł naruszyć przepisów wskazanych w zarzucie, bo Sąd I instancji ich nie stosował. Naruszyć można tylko te przepisy, które stosowano i które należało zastosować. Na pewno do nich nie należną przepisy materialnego prawa administracyjnego stosowane przez organy. Sąd I instancji tylko kontroluje stosowanie takich przepisów, zatem stosuje te przepisy, które wyznaczają zakres jego kontroli i w ramach tych przepisów może dochodzić do wadliwego ich stosowania. Skarga kasacyjna jako profesjonalny i sformalizowany środek prawny powinna zauważać specyfikę sądowej kontroli działań administracji, a tego nie czyni. Mimo tej wady Sąd II instancji nie może jej odrzucić (zob. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 5/2010, poz. 1).

W merytorycznym ujęciu zarzuty stawiane przez spółkę są trafne, a to oznacza, że Sądowi I instancji można postawić zarzut błędnej wykładni art. 48a ust. 2 i ust. 3 pkt 1 urzis. NSA nie podziela stanowiska prezentowanego w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym utworzenie przez spółkę rezerwy należy traktować jako utratę kapitału. Zatem wyrok, który zaakceptował takie stanowisko prezentowane przez organy, narusza prawo w sposób i w zakresie podnoszonym w rozpoznawanym zarzucie.

Z treści art. 48a ust. 3 pkt 1 wynika, że pomoc ze środków PFRON nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą, jeżeli znajduje się on w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w prawie UE dotyczącym udzielania pomocy publicznej. Na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008, pomoc przyznawana przedsiębiorstwom zagrożonym w rozumieniu wytycznych wspólnotowych ma być oceniana na podstawie tych wytycznych, celem uniknięcia zachowań zmierzających do ich obejścia. Na podstawie art. 1 ust. 6 lit. c/ rozporządzenia nr 800/2006 pomoc świadczona na podstawie jego przepisów nie ma zastosowania do przedsiębiorstw zagrożonych, a na podstawie art. 1 ust. 7 pkt a/ tego aktu, przedsiębiorstwem zagrożonym jest m.in. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, jeżeli ponad połowa jej zarejestrowanego kapitału zostanie utracona, w tym ponad jedna czwarta w okresie poprzedzającym 12 miesięcy. Wytyczne wspólnotowe w 2.2.1. pkt 10 wynika, że przedsiębiorstwo jest uznane za zagrożone, jeżeli w odniesieniu do spółki z ograniczona odpowiedzialnością ponad połowa jej zarejestrowanego kapitału została utracona, w tym ponad jedna czwarta tego kapitału w okresie poprzedzającym 12 miesięcy.

Przepisy unijne nie definiują określonej w art. 48a ust. 3 pkt 1 urzis trudnej sytuacji ekonomicznej. Przepis ten odsyła do prawa UE, co oznacza, że zrównuje te pojęcia. Zatem poprawna wykładnia art. 48a ust. 3 pkt 1 urzis musi nawiązywać do sposobu rozumienia utraty kapitału o jakiej stanowią przepisy unijne, bo stwierdzenie utraty kapitału w ich rozumieniu daje podstawę do przyjęcia, że przedsiębiorstwo jest zagrożone, a ten stan wyklucza możliwość udzielenia pomocy o jaką wnioskowała spółka.

Zdaniem Sądu II instancji "utrata kapitału" nie może być rozumiana w sposób przyjęty przez organy i akceptowany przez Sąd I instancji. Musi być łączona z przepisami regulującymi kwestie rachunkowe, obowiązującymi w działalności danego przedsiębiorcy. Z tego też powodu nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że utworzenie przez spółkę rezerwy, ze względu na charakter takiego działania, jest utratą kapitału, bo przecież kapitał pozostaje w dyspozycji przedsiębiorcy, jak wskazuje spółka i prawnie nie jest on powiązany z konkretnymi zobowiązaniami. Utworzenie rezerwy jest połączone z perspektywą zaspokojenia określonych zobowiązań, tyle tylko że odsuniętych w czasie, zatem nie obciąża kapitału. Rezerwa przeznaczana jest w spółce na zdarzenie, które wpływa (lub może wpłynąć) niekorzystnie dla jej sytuacji finansowej. Rezerwa jest tworzona m.in. w celu zachowania poziomu wypłacalności przedsiębiorstwa.

Sąd II instancji zauważa i podkreśla, że przepisy rozporządzenia nr 800/2006 wprost odnoszą się do kapitału zarejestrowanego, a więc w ujęciu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kapitału zakładowego. Pomniejszenie tego kapitału w sposób określony w przepisie art. 1 ust. 7 pkt a/ rozporządzenia nr 800/2006 może być traktowane jako jego utrata, a w konsekwencji uznanie, że pracodawca znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu art. 48a ust. 3 pkt 1 urzis. Taki pogląd znajduje potwierdzenie w art. 17 dyrektywy Rady 77/91/EEC (Dz.U.L.26 z 30.01.1997 r., s. 1), przepisie, który w zakresie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wskazuje na kapitał subskrybowany. Zatem przepisy prawa odnoszą się do kapitału zakładowego spółki, który w ustawie o rachunkowości jest odrębną, wydzieloną kategorią i nie ma związku z funduszami rezerwowymi tworzonymi przez spółkę.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania NSA na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. Prezesa Zarządu PFRON.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

s. M. Trzecki s. Z. Czarnik s. M. Sachajko