Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 432/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2, art. 206
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: art. 8, art. 11, art. 78 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Asesor WSA Damian Bronowicki Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marta Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2022 r. sprawy ze skargi R. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2013- 2016 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej kwotę 4561 (cztery tysiące pięćset sześćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

R. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: "Skarżąca", "Spółka") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływany dalej również jako "organ II instancji", "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") z dnia [...] września 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego - PROW 2007 – 2013 w wysokości 306.016,00 zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało co następuje:

W dniu 15.05.2013 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (płatność PRŚ) na rok 2013. Spółka zadeklarowała realizację wariantu 4.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarze 62,92 ha. Decyzją z [...].10.2013 r. organ pierwszej instancji przyznał płatność PRŚ w wysokości 79.504,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia PRS, jest dzień [...].03.2013 r. Tym samym spółka zobowiązała się do realizacji zobowiązania do dnia 14.03.2018 r. Środki finansowe zostały przekazane skarżącej w dniu 13.10.2013 r.

W dniu 14.05.2014 r. do organu pierwszej instancji wpłyną kolejny wniosek o przyznanie płatności PRŚ za 2014 r. Spółka zadeklarowała realizację wariantu 4.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarze 62,92 ha. Decyzja z [...].10.2014 r. przyznano skarżącej płatności PRŚ w wysokości 75.504.00 zł. Środki finansowe zostały przekazane skarżącej w dniu 24.10.2014 r.

Płatność PRŚ za 2015 r. została przyznana na podstawie decyzji z dnia [...].04.2016 r. Spółka zadeklarowała realizację wariantu 4.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarze 62,92 ha. Pomoc została przyznana w wysokości 75.504,00 zł (środki zostały wypłacone w dniu 9.05.2016 r.).

W dniu 13.06.2016 r. do organu pierwszej instancji wpłynął kolejny wniosek o przyznanie płatności PRŚ za 2016 r., w którym skarżąca zadeklarowała realizacje wariantu 4.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarze 62,92 ha. Decyzja z dnia [...].02.2017 r. przyznano płatność PRŚ w wysokości 75.504,00 zł (środki zostały wypłacone w dniu 23.02.2017 r.).

W dniu 5.05.2017 r. od organu pierwszej instancji wpłynął wniosek o przyznanie płatności PRŚ na rok 2017, wariant 4.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków – na obszarze 62.92 ha. W wyniku przeprowadzonego postepowania organ stwierdził brak spełnienia przez skarżąca przesłanek samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej. W ocenie organu spółka nie była autonomiczną w zakresie zarządzania. Brak było również dowodów potwierdzających samodzielność ekonomiczną gospodarstwa.

W ocenie organu wszystkie jednostki produkcyjne, tj. szereg spółek powiązanych osobowo i kapitałowo (w tym skarżąca), tworzą w rzeczywistości jedno gospodarstwo, prowadzone przez osoby powiązane ze S.T. oraz J.G. Organ uznał, że zaszły podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami (szeregiem spółek oraz osób fizycznych). Zorganizowanie kilku spółek kapitałowych przez tych samych udziałowców było sztucznym działaniem w celu obejścia modulacji wynikającej z przepisów wskazanych w § 20 Rozporządzenia PRS. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami decyzja z [...].01.2019 r. organ pierwszej instancji odmówił skarżącej przyznania płatności PRŚ na rok 2017. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 60 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013.

Po rozpoznaniu wniesionego przez skarżąca odwołania organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja ta został zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 23.06.2020 r., sygn. akt I SA/Go 36/20 oddalił skargę. Od powyższego wyroku strona wywiodła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, organ I instancji, "w związku ze stwierdzeniem w roku 2017" sztucznych warunków do otrzymania płatności, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 wypłaconych skarżącej na mocy przepisów rozporządzenia PRŚ.

Następnie, wymienioną na wstępie decyzją z [...] lipca 2021 r. organ I instancji ustalił skarżącej Spółce kwotę nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za lata 2013, 2014, 2015 i 2016 w łącznej wysokości 306.016,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku ze stwierdzeniem w roku 2017, w trakcie realizacji 5-letniego zobowiązania, w spółce sztucznych warunków do otrzymania płatności, spółce tej nie należały się żadne środki finansowe wypłacone w latach realizacji programu rolnośrodowiskowego. Organ uznał również, że nie doszło do przedawnienia należności. 4-letni termin przedawnienia został bowiem przerwany poprzez wydanie decyzji w dniu [...].01.2019 r., zatem liczony od nowa, upłynie 14 stycznia 2023 r.

Odwołanie od decyzji z dnia [...] lipca 2021 r. wniosła skarżąca Spółka zarzucając organowi rażące naruszenie licznych regulacji prawa materialnego i procesowego, które w konsekwencji doprowadziły do błędnego przyjęcia, że spółka stworzyła sztuczne warunki w wyłącznym celu pozyskania niezasadnych i nienależnych płatności, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego. Co więcej, organ bezkrytycznie przejął te ustalenia z postępowań prowadzonych za rok 2017, 2018 i 2019. W zakończonej sprawie organ nie przeprowadził bowiem żadnego postępowania dowodowego, ignorując przy tym wszelkie dowody i wnioski strony skarżącej. Jednocześnie Spółka ponownie wniosła o zawieszenie sprawy w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, do czasu rozpoznania sprawy dotyczącej odmowy przyznania płatności na rok 2017.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku postępowań prowadzonych względem skarżącej za rok2017 r. ustalono, iż celem umów dzierżawy i przekazywania gruntów, był podział jednego gospodarstwa rolnego na kilka mniejszych, aby w ten sposób ominąć zmniejszenia, modulację płatności i stawki degresywnej oraz uznać zwiększone płatności do gruntów rolnych. Tego rodzaju system składania wniosków o płatności przez skarżącą i inne podmioty miał jedynie na celu uzyskanie w ogólnym rozrachunku wyższych płatności, co jest sprzeczne z celami wsparcia unijnego. Innymi słowy, konsekwencje wynikające z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 (nie przyznaje korzyści w postaci środków finansowych) rozciągnąć należy także na lata 2013 – 2016 albowiem – jak wykazało postępowanie za 2017 r. skarżąca od 2013 r. brała czynny udział w pozornym podziale jednego, dużego gospodarstwa rolnego i wydzieleniu gruntów na rzecz innych podmiotów powiązanych. Jak bowiem ustalono już w 2013 roku areał macierzystej spółki R. sp. z o.o. został pomniejszony na rzecz nowo wydzielonej T. sp. z o.o. (zarejestrowana w dniu [...].05.2013r., aplikacje o płatności rozpoczęła od roku 2013). Ponadto w 2013 r. zarejestrowano: spółkę J. sp. z o.o. (powstała w wyniku podziału R. sp. z o.o. przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej na spółkę nowo zawiązaną, aplikowanie o dopłaty w ARiMR rozpoczęła w roku 2014) oraz T. sp. z o.o. (powstała w wyniku podziału przeniesienia części majątku spółki dzielonej tj. R. sp. z o.o., aplikowanie dopłaty rozpoczęła natomiast w roku 2017). W roku 2014 aplikowanie o dopłaty jako osoba fizyczna rozpoczął J.G. (do gruntów wydzierżawionych od T. sp. z o.o.), a w 2015 r. o dopłaty do gruntów rolnych wystąpili: Ł.G. i J.G. (na grunty dzierżawione od S.T. tj. prezesa zarządu R. sp. z o.o. i udziałowca innych spółek). Z kolei od 2016 r. aplikowanie o dopłaty rozpoczęły kolejne spółki kapitałowe tj. P. sp. z o.o. (powstała w dniu [...].05.2014 r. w wyniku przeprowadzenia podziału poprzez przeniesienie części majątku spółki dzielonej tj. R. sp. z o. o.), D. sp. z o. o. (spółka zawiązana w dniu [...].11.2015 r., grunty nabyła od S.T.), L. sp. z o.o. (zarejestrowana w dniu [...].12.2015 r., grunty nabyła od S.T., składanie wniosków o przyznanie płatności rozpoczęła od roku 2116), T. sp. z o.o. (spółka zarejestrowana w dniu [...].12.2015 r., grunty nabyła od S.T., rozpoczęła składanie wniosków o przyznanie płatności od roku 2016), P. sp. z o.o. (zarejestrowana [...].01.2016 r., składanie wniosków o przyznanie płatności rozpoczęła w 2016 r., grunty nabyła od S.T., oraz Z. sp. z o.o. (zarejestrowana w dniu [...].02.2016 r., grunty nabyła od S.T.).

W świetle przedstawionej chronologii zdarzeń skarżąca uznana została prze organ za czynnego uczestnika procederu multiplikowania spółek Przy czym, skarżąca nie przedstawiła żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów. Konsekwencją takiego stanu rzeczy, w ocenie organu odwoławczego, była odmowa przyznania skarżącej Spółce wnioskowanych płatności na 2017 rok oraz konieczność zwrotu nienależnie wypłaconej płatności na lata 2013, 2014, 2015 i 2016. Jak zaznaczył przy tym organ odwoławczy, przyczyną błędnego przyznania i wypłaty ww. płatności było świadome zachowanie producenta wnioskującego o płatność, zatem brak jest przesłanki zastosowania w sprawie art. 7 ust. 3 Rozporządzenia nr 809/2014. Co więcej, już sam fakt złożenia przez spółkę wniosków o przyznanie płatności kolejno za lata 2013, 2014, 2015 i 2016 wskazuje, że ww. nieprawidłowość ma charakter ciągły i powtarzający się.

W ocenie Dyrektora ARiMR, słusznie również organ pierwszej instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie nie upłynął okres przedawnienia. Organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku skarżącej mamy odczynienia z nieprawidłowością ciągła i powtarzającą się. Tym samym 4-letni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 Rozporządzenia nr 2988/95, jeszcze nie minął. Jeżeli przyjmie się, że ww. termin liczy się od 25.04.2018 r. (data złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2018, rozpatrzonego w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności dla obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania – postępowanie zakończone decyzją ostateczna organu pierwszej instancji za rok 2018), to termin, o którym mowa ww. przepisie upłynie dopiero w dniu 25.04.2022 r. Natomiast uwzględniając fakt, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2019, to 4-letni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 Rozporządzenia nr 2988/95, ulega przedłużeniu do 8.04.2023 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu:

I. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

1. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 i art. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca spółka nie ma prawa do przyznania płatności,

2. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i przyjęcie, że skarżąca spółka podjęła działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego,

3. niewłaściwe zastosowanie normy art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 i przyjęcie, że skarżąca została sztucznie wykreowana dla stworzenia sztucznych warunków i pozyskania nienależnych jej płatności,

4. niewłaściwe zastosowanie normy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 i przyjęcie, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego,

5. niewłaściwie zastosowanie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i przyjęcie, że skarżąca otrzymała nienależne płatności PROW 2007-2013 w kwocie 306.016,00 zł pomimo, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające przedmiotowe wnioski oraz pomimo nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie,

6. naruszenie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie iż skarżąca otrzymała nienależne płatności, które jest zobowiązana zwrócić,

7. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 ust. 1 Rozporządzenia Komisji UE nr 809/2014 do istniejącego stanu faktycznego w zakresie w jakim organ przyjął, iż została skarżącej przyznana płatność nienależna, która skarżąca powinna zwrócić,

8. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji UE nr 809/2014 do istniejącego stanu faktycznego, albowiem nawet jeżeli przyjąć, że istnieją przesłanki do wskazania iż wystąpiły obiektywne przesłanki stworzenia sztucznych warunków (wielość podmiotów, wielość gospodarstw, wielość wniosków) to nie istnieją podstawy do przyjęcia przesłanki subiektywnej i uznania w obliczu materiału dowodowego, że warunki te zostały stworzone świadomie w wyłącznym celu pozyskaniu nienależnych płatności i to sprzecznie z celami polityki rolnej UE, zatem ewentualny błąd wobec braku świadomości nie mógł zostać wykryty przez odwołującego się rolnika,

9. rażące naruszenia prawa materialnego w zakresie niewłaściwego zastosowania art. 2 lit a rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 oraz art. 3 lit. H Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, art. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej (...), art. 4 ust. 1 lit a rozporządzenia nr 1307/2013, art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżąca spółka nie jest rolnikiem, beneficjentem ani producentem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego,

10. rażące naruszenie prawa w zakresie w jakim organ przyjmuje, iż skarżąca działała dla pozoru choć powinna wraz z innymi podmiotami być jednym gospodarstwem rolnym i otrzymać płatność rolnośrodowiskową, ONW, płatności bezpośrednie w wysokościach uwzględniających limity powierzchniowe i liczbowe do przyznania płatności, a tym samym w zakresie w jakim organ błędnie przyjmuje, że spółka popełniła nieprawidłowości, tj niewłaściwe zastosowanie norm:

a) art. 18 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w związku z błędną jego subsumpcją i przyjęciem, że skarżąca nie była posiadaczem gruntów i nie przysługują jej płatności,

b) § 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013,

c) § 20 ust. 1 i 2 oraz § 13a § 1 ww. rozporządzenia Ministerstwa Rozwoju i Rolnictwa Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (rozporządzenie PRŚ 2013),

d) § 29 ww. rozporządzenia PRŚ 2013,

e) art. 13, art. 15 ust 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

II. naruszenia prawa proceduralnego, formalnego poprzez naruszenie:

1. naruszenie przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez niewłaściwe i nieterminowe przeprowadzenie postępowania ,

2. naruszenie art. 10, 18 i 20 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, uniemożliwienie udziału stronie w postępowaniu, nieudzielanie żadnych wyjaśnień o przyczynach przedłużającego się postępowania i wyjaśnień umożliwiających stronie czynny udział w sprawie, uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych oraz uniemożliwienie przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów i realizacji przez stronę obowiązku ponoszenia ciężaru dowodowego w sprawie i prawa do skorzystania z przysługujących stronie wyjaśnień i przedstawienia wniosków dowodowych,

3. art. 107 § 3 kpa poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu w sposób dostateczny przyczyn podjętego rozstrzygnięcia a także art. 107 § 1 pkt 4 kpa poprzez niewskazanie w sentencji decyzji podstawy prawnej na podstawie, której powzięte zostały ustalenia skutkujące wydaniem decyzji negatywnej dla strony,

4. przepisu art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 78 § 1 kpa poprzez niedopuszczenie zawnioskowanych pismem z dnia [...] czerwca 2021r. przez stronę dowodów,

5. przepisu art. 77 kpa poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie,

6. przepisu art. 80 kpa poprzez brak niewłaściwe (dowolne, niezgodne z prawem, bezprawne) dokonanie oceny materiału dowodowego,

7. przepisu art. 10 kpa poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie , pomimo zawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałami i wypowiedzenia w sprawie uniemożliwienie wypowiedzenia się poprzez nieuwzględnienie zgłoszonego w imieniu strony pisma z dnia [...] czerwca 2021 r. i zlekceważenie w całości jego treści,

8. rażące naruszenie szeregu przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak:

a) zasada praworządności (art. 6 kpa),

b) zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu społecznego i interesu obywateli (art. 7 kpa),

c) zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 kpa),

d) zasada informowania stron (art. 9 kpa) - naruszona pomimo iż strona pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. złożyła w wyznaczonym przez organ do zapoznania się z aktami sprawy, żądanie udzielenia informacji, po zapoznaniu się z aktami sprawy,

e) zasada zasadności przesłanek (art. 11 kpa),

f) zasady rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a kpa) - organ zastosował szeroko idące domniemania faktyczne bez przeprowadzenia dowodów, w oparciu o własne przypuszczenia i całkowitą i dowolną uznaniowość, a wszystkie nieudowodnione twierdzenia przyjął za dogmaty rozstrzygające wątpliwości lub pomijając braki,

III. Naruszenie prawa procesowego poprzez niezastosowanie normy art. 97 § 1 pkt 4 kpa i niezasadną odmowę przez organ II instancji postanowieniem z dnia [...] września 2021r. zawieszenia postępowania, a także bezzasadnego przyjęcia postanowienia organu I instancji z dnia [...] czerwca 2021r. w sprawie odmowy zawieszenia postępowania za zasadne.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i wydanie w trybie art. 145a § 1 kpa zobowiązania Dyrektora do zmiany decyzji poprzez orzeczenie o uchyleniu decyzji organu I instancji. Jednocześnie wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie w oparciu o art. 125 § 1 pkt. 1) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz podtrzymała dotychczas złożone wnioski dowodowe.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 1 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.

Z kolei na rozprawie w dniu [...] marca 2022 r. Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 - zwanej dalej "P.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Ocena legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona według wskazanych kryteriów wykazała, że skarga jest zasadna. Po pierwsze uwzględniając przyjętą podstawę prawną rozstrzygnięcia organ nie wykazał w wystarczający sposób, że w sprawie ziściły się przesłanki do uznania płatności za 2013, 2014, 2015 i 2016 r. za nienależne. Po wtóre organ w niewystarczający sposób wykazał, że decyzja nie została wydana w warunkach przedawnienia. Organ nie wykazał również, że stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły lat, których dotyczy decyzja ustalająca nienależnie pobrane płatności.

Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013. Organy uznały bowiem, że skarżąca dopuściła się nieprawidłowości przez stworzenie sztucznych warunków. Za podstawę prawną wycofania płatności organy przyjęły art. 4 ust. 3 rozporządzenia RADY (WE,EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. L 312 z 23 grudnia 1995 r. - dalej jako "rozporządzenie nr 2988/95") w zw. z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE L 347 z 20 grudnia 2013r., str. 549 ze zm. - dalej jako "rozporządzenie nr 1306/2013").

Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Co więcej, przepis art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2889/95 stanowi samodzielną podstawę do wycofania korzyści, czyli do jej odzyskania w drodze decyzji o zwrocie, bez konieczności uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu poszczególnych płatności z tego tytułu. Przepis ten wymaga jednak od organu wykazania, że sztuczne warunki w istocie zostały stworzone.

Stosownie zaś do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Pojęcie nieprawidłowości zostało zdefiniowane w art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 jako jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa Unii wynikające z działania lub zaniechania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Unii lub w budżetach, które są zarządzane przez Unię, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów pochodzących ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Unii, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Z kolei tryb i warunki ustalania oraz odzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności rolnych reguluje art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019r., poz. 1505 - zwana dalej "ustawą ARiMR"). Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1).

Organem właściwym do ustalenia tej kwoty jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, tj. właściwy miejscowo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR. Celem tego postępowania jest zbadanie: czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, czy istnieje obowiązek ich zwrotu, a także czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot.

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest odrębnym od postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia prawa wnioskodawcy do otrzymania płatności. Jako przesłanka działania organów ARiMR w tym trybie jawi się tylko i wyłącznie fakt ustalenia, że beneficjent otrzymujący dopłaty realizowane z funduszy unijnych (współfinansowanych z funduszy krajowych) otrzymał pomoc w sposób nienależny lub też otrzymał ją w nadmiernej wielkości (por. np. wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2715/16, wyrok WSA w Szczecinie z 8 września 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 168/16, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenie, czy przyznane kwoty pomocy są przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy ARiMR, w trakcie którego ujawnione zostaną nieprawidłowości, jak też z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012r. sygn. akt II GSK 822/11). W obu ww. przypadkach, jest to kwestia mieszcząca się w sferze ustaleń faktycznych, a zatem prawidłowego zastosowania art. 29 ust. 1 ustawy ARiMR. Ponadto, skoro ustalenie, o którym mowa w tym przepisie, następuje w drodze decyzji administracyjnej, to nie może budzić wątpliwości, iż postępowanie toczy się w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Zważywszy zatem, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, to w jego trakcie organy są zobowiązane przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek skutkujących obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranej płatności. Pozbawiając producenta prawa do płatności organ musi mieć bowiem pewność, popartą materiałem dowodowy, zgromadzonym w aktach sprawy, w odniesieniu do tej konkretnej płatności w określonym czasie, że producent ten dopuścił się istotnej nieprawidłowości. W szczególności dotyczy to spraw, w których wycofanie płatności następuje ze względu na sztuczne tworzenie warunków. Co istotne, podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące jego podstawę, powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. oraz realizując zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie organy jako wyłączną podstawę materialnoprawną swych rozstrzygnięć o wycofaniu korzyści wskazały art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 w z art. 60 rozporządzenia 1306/2013. Uznały przy tym, że ustalenia dotyczące wycofania korzyści za 2013, 2014, 2015 i 2016 rok wynikają z decyzji odmawiającej przyznania płatności kontynuacyjnej za 2017 rok, w której ustalono, że skarżąca działała w ramach mechanizmu sztucznych warunków stworzonych w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia (w rozumieniu art. 60 rozporządzenia 1306/2013).

Tak sformułowana podstawa normatywna (art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95) determinowała jednak znacznie szerszy zakres postępowania dowodowego od przeprowadzonego przez organy ARiMR w rozpoznawanej sprawie.

Przypomnieć raz jeszcze wypada, że art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 stanowi samoistną podstawę prawną do wycofania korzyści (wg przepisów krajowych: określenia kwoty nienależnie pobranych płatności). Z przepisu tego nie wynika, jako przesłanka faktyczna wycofania korzyści, odmowa przyznania płatności za kolejne lata. Przeciwnie: treść omawianego przepisu powoduje, że obowiązki dowodowe organów różnią się od obowiązków orzekających w sprawach mających za przedmiot wycofanie korzyści na podstawie np. § 38 i 39 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 ( Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm.), tj. orzeczenia o zwrocie płatności z powodu niezrealizowania całego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W wypadku wycofania korzyści z uwagi na działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, nie jest wystarczające stwierdzenie nieprawidłowości obejmującej jeden rok programu rolnośrodowiskowego. Przesłanka orzeczenia o zwrocie odnosi się bowiem do określonej płatności. W sytuacji, gdy jest to płatność taka jak w rozpoznawanej sprawie, czyli przyznawana rocznie, niezbędne jest dokonanie ustaleń dla wszystkich lat objętych decyzją ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności. Czym innym jest bowiem brak realizacji podjętego zobowiązania (np. przez nie spełnienie warunków przyznania płatności w np. ostatnim roku programu), a czym innym sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści.

W rozpoznawanej sprawie nakładało to na organy ARiMR obowiązek zbadania, czy również w 2013, 2014, 2015 i 2016 roku zaistniały przesłanki zwrotu z powodu istnienia ujemnej przesłanki do przyznania płatności wynikającej z art. 60 rozporządzenia 1306/2013, czyli stworzenie sztucznych warunków sprzecznych z celami wsparcia.

Dodać przy tym należy, że zwrot "warunki zostały sztucznie stworzone" ma niedookreślony charakter, wobec czego w każdej sprawie należy indywidualnie badać jego znaczenie na tle stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że stwierdzenie, że doszło do sztucznego stworzenia przez beneficjenta warunków do uzyskania wnioskowanej pomocy unijnej wymaga od organu dokonania stosownych ustaleń w zakresie wyznaczonym tym przepisem. Konieczna jest równoczesna wszechstronna i logiczna ocena wszystkich okoliczności wynikających z wniosku innego podmiotu czy podmiotów oraz ich innych działań, świadczących o zamiarze innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych ukierunkowanych wyłącznie na to, by osiągnąć zamierzony przez beneficjenta skutek prawny w postaci uzyskania środków pomocowych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 14 listopada 2014 r. sygn. akt II GSK 2576/14 i II GSK 2579/14 wskazał, że oceniając tę kwestię należy się oprzeć nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności to stworzenie takich warunków, które w określonym stanie faktycznym nie mają żadnego innego racjonalnego uzasadnienia, poza uzyskaniem korzystniejszej sytuacji w zakresie płatności od tej, jaką miałby beneficjent, gdyby takich warunków nie stworzył.

Przypomnieć należy, że w latach 2013 - 2016 skarżąca spółka podjęła się kontynuacji wieloletniego programu rolnośrodowiskowego (PROW 2007-2013). Ostatecznymi decyzjami przyznano jej ww. płatności z lata 2013 -2016. Z kolei w trakcie weryfikacji wniosku Spółki za rok następny - 2017, w odrębnym postępowaniu administracyjnym, stwierdzono istotne nieprawidłowości (działanie w ramach sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013), które legły u podstaw decyzji odmawiającej jej przyznanie płatności na 2017 rok.

W rozpoznawanej sprawie, z naruszeniem opisanych wcześniej powinności dowodowych niejako automatycznie, uznano za nienależną również płatność na lata 2013 - 2016. Jak podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w przypadku postępowania prowadzonego względem skarżącej za 2017 ustalono, iż celem umów dzierżawy i przekazywania gruntów był podział jednego gospodarstwa rolnego na kilka mniejszych, by w ten sposób ominąć zmniejszenia, modulację płatności i stawki degresywne oraz uzyskać zwiększone płatności do gruntów rolnych. Co więcej, proces ukierunkowany na wyodrębnianie poszczególnych podmiotów powiązanych rozpoczął się już w roku 2013. Zatem konsekwencje wynikające z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 (nieprzyznanie korzyści w postaci środków finansowych) zdaniem organu rozciągnąć należało także na lata 2013 - 2016, jako pierwszy i kolejne lata w realizacji wieloletniego programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, za który skarżąca otrzymała płatności dystrybuowane przez ARiMR.

W świetle powyższych rozważań, zdaniem Sądu, takie działanie organu uznać należy za wadliwe, ponieważ, uwzględniając przyjętą materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia, na organach spoczywał ciężar dowodu w zakresie wykazania, że w sprawie ziściły się przesłanki do uznania płatności za lata 2013 - 2016 za nienależną, z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości istniejące w tych właśnie latach. Na tę okoliczność organy jednak nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego, a żądanie zwrotu tej płatności oparły wyłącznie na ustaleniach dokonanych w postępowaniach w sprawie płatności na 2017 rok zakończonych ostatecznymi decyzjami Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...].11.2019 r. nr [...]. Organy nie poddały również analizie dowodów załączonych przez skarżącą do pisma z dnia [...] czerwca 2021 r.

Podkreślić należy, że rozstrzygnięcie w sprawie wniosków o płatności za lata następne nie wiązały w zakresie poczynionych w nich ustaleń faktycznych. Ostateczne decyzje odmawiające płatności korzystają z rozszerzonej mocy dowodowej (art. 76 § 1 k.p.a.), lecz domniemanie zgodności z prawdą nie dotyczy ustalonego w nich stanu faktycznego. Uprawnione jest przyjęcie, że urzędowo stwierdzone w tych decyzjach było jedynie to, iż w określonej dacie wydano dla Spółki decyzje, na podstawie których odmówiono przyznania wnioskowanych płatności, przyjmując ustalony w uzasadnieniu stan faktyczny i prawny. Ustalenia faktyczne w niej poczynione z domniemania zgodności z prawdą, wynikającego z art. 76 § 1 k.p.a., już nie korzystają (zob. np. wyroki: WSA w Poznaniu z 15 kwietnia 2011 r. I SA/Po 121/11, WSA w Warszawie z 28 listopada 2014 r. III SA/Wa 1214/14 i z 3 marca 2014 r. III SA/Wa 2042/13). Oznacza to, że odwołanie się do decyzji zapadłej w postępowaniu prowadzonych wobec Spółki za 2017 nie mogło zastąpić postępowania dowodowego w zakresie ustalenia istnienia przesłanek do zastosowania art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2899/95.

Za niewiążący uznać należy jednocześnie wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. w sprawie dotyczącej decyzji za 2017 o sygn. akt I SA/Go 36/20, ponieważ orzeczenie to, wobec jego zaskarżenia przez Spółkę, nie jest prawomocne (arg. a contrario ex art. 170 p.p.s.a.).

Należy zatem stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 8, 11, 80 k.p.a. Organy nie dokonały niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych i nie rozważyły dostatecznie okoliczności sprawy pod kątem stworzenia przez skarżącą Spółkę wraz z innymi podmiotami sztucznych warunków prowadzenia działalności rolnej także w latach 2013 - 2016. W myśl zaś art. 80 k.p.a., organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z decyzji organów obu instancji nie wynika natomiast na podstawie jakich dowodów uznano, że w latach objętych zaskarżoną decyzją skarżąca sztucznie stworzyła warunki w celu uzyskania korzyści. Co prawda decyzja wydana wobec skarżącej Spółki za rok 2017 jest dokumentem urzędowym w rozumieniu 76 § 1 k.p.a., to jednak domniemanie jego zgodności z prawdą nie rozciąga się na poczynione w nim ustalenia faktyczne.

Co więcej, wskazana w zaskarżonej decyzji okoliczność utworzenia podmiotów ubiegających się o płatności, zapoczątkowana już w 2013 r., była tylko jedną z okoliczności faktycznych potwierdzających stworzenie sztucznych warunków, stanowiących przesłankę zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 w sprawach płatności na 2017 rok. W postępowaniach tych organy dokonały nadto szeregu dodatkowych ustaleń dotyczących m.in. powiązań skarżącej spółki z innymi podmiotami prawa handlowego oraz osobami fizycznymi kierowanymi przez S.T. i J.G., łączących je więzi personalnych i kapitałowych, czy sposobu prowadzenia przez skarżącą Spółkę działalności, w tym zawartych umów, faktur czy sposobu zarządzania. O uznaniu, iż spółka działała w okolicznościach, które mogły być uznane za sztuczne warunki, zdecydowała suma ustaleń, nie zaś stwierdzenie, że spółki zostały sztucznie "zmultiplikowane". Co więcej, ustalenia zawarte w decyzjach nie odnosiły się do stanu faktycznego z lata 2013 - 2016.

Dlatego też, w ocenie Sądu, ustalenia dotyczące stworzenia przez skarżącą Spółkę sztucznych warunków w roku 2017 są niewystarczające i nie pozwalają na automatyczne przypisanie pozorności w prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa rolnego i działań nakierowanych na obejście prawa również w latach wcześniejszych, co w konsekwencji miałoby też świadczyć o ciągłym i powtarzającym się charakterze tych nieprawidłowości.

Powyższe uchybienia oznaczają również, że organy nie przeprowadziły postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), nie wyjaśniły zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.).

Uchybienie przez organ zasadzie swobodnej ocenie dowodów powoduje, że zasadnym okazał się również zarzut naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. Wobec braku prawidłowej oceny materiału dowodowego organ nie mógł właściwie ocenić, czy żądania strony dotyczące przeprowadzenia dowodu dotyczą okoliczności okoliczność mających znaczenie dla sprawy.

Ustalenia dotyczące nieprawidłowości istniejących w roku, którego dotyczy zaskarżona decyzja, są istotne również dla ustalenia, czy nie doszło do przedawnienia prawa do wycofania korzyści.

W rozstrzyganej sprawie organy uznały, że do przedawnienia nie doszło, ponieważ "mamy do czynienia z nieprawidłowością ciągłą i powtarzającą się". Odnosząc się do powyższej kwestii należy mieć na uwadze treść art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia nr 2988/95, zgodnie z którym okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku zaś programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Z kolei przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

W świetle powyższego przede wszystkim zauważyć należy, że art. 3 ust. 1 akapit 2 ww. rozporządzenia przewiduje inny początek biegu terminu przedawnienia dla nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się, tj. od dnia, w którym nieprawidłowość ustała, przy czym pojęcie "nieprawidłowość ustała" należy rozumieć jako odnoszące się do dnia, w którym ustała ostatnia z nieprawidłowości składających się na nieprawidłowość powtarzającą się (wyrok z dnia 11 czerwca 2015r., Pfeifer&Langen, C-52/14,EU:C:2015:381, pkt 66).

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, nieprawidłowość należy uznać za "ciągłą", jeśli zaniedbanie będące podstawą naruszenia przepisów prawa Unii trwa (zob. podobnie wyrok z dnia 2 grudnia 2004 r., José Martí Peix/Komisja, C-226/03 P, EU:C:2004:768, pkt 17), z kolei nieprawidłowość ma charakter "powtarzający się" w rozumieniu ww. przepisu, jeżeli popełniana jest przez podmiot, który czerpie korzyści ekonomiczne z całokształtu podobnych operacji naruszających ten sam przepis prawa Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 11 czerwca 2015 r., Pfeifer & Langen, C-52/14, EU:C:2015:381, pkt 49).

Skoro zatem organy powołały się w rozpoznawanej sprawie na ciągły i powtarzający się charakter nieprawidłowości skarżącej Spółki, zobowiązane były ustalić, zgodnie z regułami dowodowymi przewidzianymi w kodeksie postępowania administracyjnego, czy stwierdzone wobec Spółki nieprawidłowości miały te cechy również w roku (w latach), którego dotyczy decyzja. W żadnym zaś razie nie mogły poprzestać, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, jedynie na ustaleniach poczynionych w odniesieniu do lat (roku) późniejszych.

Podkreślić należy, że sprawa rozpoznawana przez TSUE C-52/14, dotyczyła kontroli dotyczącej lat gospodarczych 1987/1988-1996/1997. Mając to na uwadze TSUE podkreślił, że aby wydanie aktu mogło stanowić czynność odnoszącą się do dochodzenia lub postępowania w rozumieniu tego przepisu, winien on określać w wystarczająco dokładny sposób operacje jakich dopuścił się podmiot, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. Ponadto przypomniał, że wskazany w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 termin został ustanowiony celem zagwarantowania podmiotom gospodarczym pewności prawa. Podmioty te winny być bowiem w stanie określić, które z dokonywanych przez nie czynności można uznać za ostateczne, a które mogą stać się jeszcze przedmiotem dochodzenia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Dyrektor ARiMR uwzględni powyższe stanowisko Sądu, w szczególności, przez uzupełnienie materiału dowodowego i ustalenie stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do lat 2013 - 2016, bowiem tylko wówczas możliwa będzie ocena, czy wobec skarżącej Spółki istnieją przesłanki do zwrotu płatności za te lata. W ramach oceny zebranych dowodów organ odwoławczy odniesie się również do przedłożonych przez Skarżącą dowodów, które są w sprawie istotne, pomijając te, które znaczenia dla sprawy nie mają.

W konsekwencji powyższego, w trybie art. art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd oddalił wnioski dowodowe złożone pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. Celem postępowania dowodowego prowadzonego przez Sąd nie jest bowiem ustalenie na nowo stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z przepisami postępowania, a w konsekwencji, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego.

W tej sytuacji, z uwagi na konieczność powtórzenia postępowania administracyjnego w celu ustalenia stanu faktycznego w znacznym zakresie, Sąd za przedwczesne uznał ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów skargi.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej Spółki kwotę 4561 zł, w tym kwotę 3061 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi oraz kwotę 1.500 zł tytułem wynagrodzenia reprezentującego ją radcy prawnego, ustaloną zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 poz. 265 ze zm.). Sąd ograniczając wartość zasądzonego wynagrodzenia pełnomocnika na art. 206 p.p.s.a. miał na uwadze, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest treściowo tożsama ze złożonymi w innych sprawach przez tego samego pełnomocnika.