Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1000/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 98e ust. 1, ust. 3 oraz ust. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1430
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
article: art. 145 § 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 11 maja 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 288/18 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w N. z dnia 22 grudnia 2017 r. nr 632/2017 w przedmiocie zwolnienia ze służby przygotowawczej i przeniesienia do rezerwy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 288/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w N. z dnia 22 grudnia 2017 r. nr 632/2017 w przedmiocie zwolnienia ze służby przygotowawczej i przeniesienia do rezerwy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Z akt sprawy wynika, że Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w N. decyzją z dnia 22 grudnia 2017 r. nr 632/2017, po rozpatrzeniu odwołania K.K. od decyzji Dowódcy [...] z dnia 6 listopada 2017 r. nr 152 w sprawie zwolnienia ze służby przygotowawczej i przeniesienia do rezerwy z dniem 26 maja 2017 r. w posiadanym przez niego stopniu wojskowym – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji podał, że [...] K.K. w dniu 4 maja 2017 r. przybył do [...] celem pełnienia służby przygotowawczej do Narodowych Sił Rezerwowych. W dniu 24 maja 2017 r. wystąpił do Dowódcy [...] z wnioskiem o zwolnienie ze służby przygotowawczej, motywując to względami zdrowotnymi. Dowódca [...] uwzględnił przedmiotowy wniosek w całości i decyzją z dnia 25 maja 2017 r. nr 82/2017 zwolnił [...] K.K. ze służby przygotowawczej i przeniósł do rezerwy z dniem 26 maja 2017 r.

Na skutek wniesienia przez stronę od powyższej decyzji odwołania sprawę rozpoznawał Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...], który decyzją z dnia 21 czerwca 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Dowódca [...] w czasie rozpatrywania sprawy skierował do K.K. pismo z prośbą o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie. Zainteresowany wskazał, że chciałby wycofać swój wniosek o zwolnienie i powrócić do pełnienia służby przygotowawczej w ramach II turnusu w [...].

Dowódca [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 10 sierpnia 2017 r. nr 110/2017 zwolnił [...] K.K. ze służby przygotowawczej z dniem 26 maja 2017 r. i przeniósł do rezerwy w posiadanym przez niego stopniu wojskowym.

K.K. od powyższej decyzji złożył kolejne odwołanie.

Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] decyzją z dnia 19 września 2017 r. nr 384/2017 ponownie uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Dowódca [...], po kolejnym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 6 listopada 2017 r. nr 152/2017, na podstawie art. 98e ust. 1, ust. 3 oraz ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1430) oraz § 25 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie służby przygotowawczej (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 449), pkt C ppkt 4 i pkt D ppkt 1 Regulaminu kształcenia żołnierzy służby przygotowawczej, stanowiącego załącznik nr 2 do w/w rozporządzenia oraz art. 104 § 1 i art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a."), zwolnił [...] K.K. ze służby przygotowawczej z dniem 26 maja 2017 r. i przeniósł do rezerwy w posiadanym przez niego stopniu wojskowym.

W uzasadnieniu decyzji podał, że [...] K.K. przebywał na zwolnieniu lekarskim w dniach od dnia 5 do dnia 20 maja 2017 r., tj. 14 dni szkoleniowych, co potwierdzają zwolnienia lekarskie nr [...] oraz nr [...]. Do wymiaru dni nieuczestniczenia w zajęciach programowych należy zaliczyć także soboty, które były dniami szkoleniowymi dla żołnierzy, co znajduje potwierdzenie w Planie Zasadniczych Przedsięwzięć prowadzonym przez dowódcę kompanii. W związku z tym, przełożony żołnierza zasadnie w tych dniach nie dopuścił go do wykonywania obowiązków służbowych.

Zgodnie z pkt C ppkt 4 Regulaminu kształcenia żołnierzy służy przygotowawczej, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie służby przygotowawczej, żołnierz, który nie uczestniczył w zajęciach programowych, w wymiarze powyżej dziesięciu kolejno po sobie następujących dni szkoleniowych, z przyczyn innych niż służbowe, nie spełnia warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie, co zgodnie z pkt D ppkt 1 w/w Regulaminu jest warunkiem ukończenia kształcenia w ośrodku szkolenia, jakim był [...].

Zdaniem Dowódcy [...], w sprawie zaistniała podstawa do zwolnienia [...] K.K. ze służby przygotowawczej, gdyż warunkiem ukończenia kształcenia jest przystąpienie do egzaminu końcowego. Zwolnienie następuje z dniem 26 maja 2017 r. Data ta wynikała z wniosku o zwolnienie ze służby przygotowawczej. Organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do zmiany daty zwolnienia, bowiem już w tym dniu żołnierz kwalifikował się do zwolnienia z w/w względów, nawet jeśli przyjąć skuteczność cofnięcia przez niego wniosku o zwolnienie ze służby.

Ponadto Dowódca [...] podał, że w bieżącym roku nie prowadzi służby przygotowawczej oraz nie ma takiego rozkazu w najbliższym czasie i w związku z tym nie ma możliwości dokończenia przez K.K. służby przygotowawczej w Jednostce Wojskowej Nr [...].

Na skutek wniesienia przez stronę od powyższej decyzji odwołania sprawę rozpoznawał Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...], który decyzją z dnia 22 grudnia 2017 r. nr 632/2017 zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił i przeanalizował sytuację kadrową [...] K.K. w aspekcie, w jakim sytuacja ta ma wpływ na jego status w strukturach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Organ nie przekroczył granic prawa, a wydana w sprawie decyzja spełnia wymogi określone w przepisach K.p.a. Przepis art. 98e ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej jednoznacznie określa, że zwolnienie żołnierza pełniącego służbę przygotowawczą nie jest obligatoryjne, lecz fakultatywne.

W niniejszej sprawie, z uwagi na nieuczestniczenie [...] K.K. w zajęciach programowych w wymiarze powyżej dziesięciu kolejno po sobie następujących dni szkoleniowych, zostały spełnione warunki formalne umożliwiające zwolnienie żołnierza pełniącego służbę przygotowawczą przed upływem czasu jej trwania. Nieobecności w zajęciach wynikały z prawidłowo wystawionych zwolnień lekarskich, czego strona odwołująca nie neguje. Jednocześnie podaje, że był wręcz przymusowo izolowany w trakcie zwolnień z zajęć programowych. Zdaniem organu drugiej instancji, w zaistniałej sytuacji przełożeni mieli pełne prawo, a nawet obowiązek, aby nie dopuścić żołnierza do szkolenia we wskazanym okresie. Argumentacja strony jest nielogiczna, niespójna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] stwierdził, że organ pierwszej instancji właściwie przeanalizował sytuację odwołującego w celu rozstrzygnięcia sprawy i ustalił, czy istnieje słuszny interes przemawiający za pozostawieniem żołnierza w służbie. Zbadał też, czy istnieje interes społeczny, w tym przypadku rozumiany jako potrzeby Sił Zbrojnych, lub też czy interes społeczny sprzeciwia się uwzględnieniu słusznego interesu strony. W służbie wojskowej powinni pozostać jedynie żołnierze najlepiej przygotowani do realizacji zadań na zajmowanych i planowanych do wyznaczenia stanowiskach służbowych. W zawodowej służbie wojskowej powinni pozostać żołnierze, którzy swą postawą, kwalifikacjami oraz zaangażowaniem w służbie gwarantują wykonywanie zadań nałożonych na Siły Zbrojne RP. Kumulacja powyższych czynników jednoznacznie wskazuje na pejoratywny wydźwięk całokształtu przebiegu służby wojskowej K.K., tym samym nie tylko uniemożliwiając mu dalsze pełnienie zawodowej służby wojskowej, ale również – co nie powinno pozostać bez znaczenia – w sposób demoralizujący wpływa na innych żołnierzy. Stanowiska służbowe w Wojsku Polskim powinny być obsadzane żołnierzami zawodowymi, którzy nie tylko spełniają wymagania formalne do ich objęcia, ale też dają gwarancję długoterminowego wykonywania powierzonych im zadań w sposób najbardziej profesjonalny.

Organ odwoławczy, po dokonanej analizie materiału dowodowego, podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Wobec zaakcentowanych aspektów przedmiotowej sprawy, interes społeczny – tożsamy z interesem Sił Zbrojnych RP – bezsprzecznie przeważa nad słusznym interesem strony.

Podtrzymana data zwolnienia ze służby przygotowawczej jest natomiast podyktowana faktem, że w momencie zwolnienia decyzja taka mogła zostać podjęta zgodnie z prawem. Żołnierz i tak zostałby wkrótce zwolniony ze służby z końcem szkolenia, a dalsze pozostawanie w służbie generowałoby kolejne niepotrzebne koszty, co stało w sprzeczności z potrzebami Sił Zbrojnych.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

‒ art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a., poprzez wybiórcze stosowanie przepisów prawa i nieuwzględnienie podnoszonego w odwołaniu faktu, że przed powołaniem do odbycia służby przygotowawczej w tej jednostce skarżący pełnił już służbę przygotowawczą w [...], z której po ponad miesiącu jej pełnienia był zmuszony zrezygnować z ważnych względów rodzinnych,

‒ art. 107 § 1 K.p.a., poprzez przywołanie i argumentowanie w jej uzasadnieniu przepisów, które nie zobowiązywały i nie uprawniały do zwolnienia skarżącego ze służby przygotowawczej.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, a także zobowiązanie organu drugiej instancji do podania do publicznej wiadomości treści orzeczenia sądu, jak również przeproszenia za bezpodstawne pomówienia.

Zdaniem K.K., organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wykazał związku przepisu art. 98e ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, będącego podstawą zwolnienia, ze stanem faktycznym sprawy. Podkreślił, że w opinii służbowej otrzymał ocenę ogólną 4,0, której nie można uznać za dającą podstawy do zwolnienia w oparciu o w/w przepis. Brak uczestnictwa w zajęciach programowych wynikał ze zwolnień lekarskich udzielonych najpierw na okres od dnia 5 do dnia 10 maja 2017 r., a następnie, z inicjatywy przełożonych, od dnia 8 do dnia 20 maja 2017 r. i był skutkiem urazu kolana spowodowanego upadkiem podczas porannego rozruchu fizycznego. Pomimo wskazania lekarskiego "chory może chodzić" zawartego w pierwszym zwolnieniu lekarskim dowódca kompanii poleceniem służbowym zwolnił skarżącego z uczestniczenia w zajęciach również prowadzonych w formie teoretycznych wykładów, pomimo jego sprzeciwu. W drugim zwolnieniu, wydanym w dniu 8 maja 2017 r., czyli jeszcze w trakcie obowiązywania okresu pierwszego zwolnienia, we wskazaniu lekarza stwierdzono "chory powinien leżeć".

W ocenie skarżącego, nie można zgodzić się z twierdzeniem, że brak uczestniczenia w zajęciach programowych został potraktowany jako "przyczyny inne niż służbowe", jak wynika z uzasadnień decyzji organów obu instancji. Ponadto w uzasadnieniach tych brak jest wyjaśnienia przyczyn odmowy uwzględnienia wniosku o warunkowe dopuszczenie do egzaminu końcowego. W okresie od dnia 6 września do dnia 21 października 2016 r. odbywał już służbę przygotowawczą w Jednostce Wojskowej Nr [...], jednak musiał z niej zrezygnować z powodu choroby matki. Zakres materiału przewidziany do szkolenia podstawowego w ramach służby przygotowawczej w [...] przez ponad miesiąc realizował pół roku wcześniej w poprzedniej jednostce wojskowej. Zdaniem K.K., powyższe okoliczności dawały podstawę do warunkowego dopuszczenia go do egzaminu końcowego.

Skarżący podał także, iż nie ma podstaw twierdzenie organu, że wywiera on demoralizujący wpływ na innych żołnierzy, a także negatywny wpływ na poziom jakościowy armii. W [...] nie dano mu możliwości wykazania się swoim zaangażowaniem i oddaniem służbie, jak to miało miejsce podczas wcześniejszej, krótkiej służby w Jednostce Wojskowej Nr [...], gdzie był dwukrotnie wyróżniany.

Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w N. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku podał, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 98e ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym przepisem, żołnierza pełniącego służbę przygotowawczą można zwolnić z tej służby przed upływem czasu jej trwania w przypadku nieuzyskiwania przez niego zadowalających wyników w nauce lub niezaliczenia egzaminów prowadzonych zgodnie z programem szkolenia, a także na jego pisemny wniosek złożony drogą służbową i uzasadniony szczególnie ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi.

Istotą problemu prawnego występującego w rozpoznawanej sprawie jest wyjaśnienie, czy organy wojskowe prawidłowo zastosowały wobec K.K. art. 98e ust. 5 cyt. ustawy.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przyczyną zwolnienia skarżącego ze służby przygotowawczej było nieprzystąpienie przez niego do egzaminów prowadzonych zgodnie z programem szkolenia. W sprawie nie był kwestionowany fakt, że przyczyną tej sytuacji była choroba skarżącego, potwierdzona zwolnieniami lekarskimi, trwająca od dnia 5 do dnia 20 maja 2017 r., tj. 14 dni szkoleniowych.

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie służby przygotowawczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 449, dalej w skrócie "rozporządzenie"), w załączniku nr 2 stanowi, że żołnierz, który nie uczestniczył w zajęciach programowych, w wymiarze powyżej dziesięciu kolejno po sobie następujących dni szkoleniowych, z przyczyn innych niż służbowe, nie spełnia warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie (pkt C ppkt 4). Komendant szkoły wojskowej albo komendant ośrodka szkolenia może warunkowo dopuścić do egzaminu żołnierza, który z uzasadnionych przyczyn nie spełnił warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie (pkt C ppkt 6).

Powołany wyżej art. 98e ust. 5 omawianej ustawy jest przepisem o charakterze uznaniowym, gdyż stanowi, że żołnierza w przypadku zaistnienia wskazanych w nim przesłanek można zwolnić ze służby przygotowawczej. Od uznania właściwego organu wojskowego zależy zatem, czy skorzysta z uprawnień wynikających z tego przepisu. Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji publicznej przepisem prawa materialnego pewnego luzu decyzyjnego polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy, w tym przypadku zadecydowania o pozostawieniu bądź nie żołnierza w służbie przygotowawczej.

Działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego musi mieścić się w granicach zakreślonych wynikającym z art. 7 K.p.a. dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ocena, czy przy załatwieniu sprawy administracyjnej doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego a słusznym interesem strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu, czy wszechstronność oceny faktów. Dotyczy ona zatem jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej (por. wyroki NSA z dnia: 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10 i 1 września 2016 r., sygn. akt I OSK 632/15).

Organ administracji publicznej, sporządzając uzasadnienie decyzji, winien mieć zatem na uwadze szczególną funkcję jaką przepisy K.p.a. wyznaczają tej części decyzji i wymogi (wskazane w art. 107 § 3 K.p.a.), którym powinno ono odpowiadać. Zawarte w uzasadnieniu motywy rozstrzygnięcia są istotne dla strony, która korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia decyzji, będzie mogła ocenić i ustosunkować się do argumentów organu wydającego decyzję ale także, co w niniejszej sprawie wymaga podkreślenia, ich treść pozwala Sądowi na dokonanie oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania i jego skutku w postaci decyzji. Uzasadnienie decyzji, stosownie do treści art. 107 § 1 K.p.a., stanowi jej integralną część i kontroli Sądu podlega decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem. Zgodnie z w/w przepisem, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn dla których odmówił dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Dopiero przy spełnieniu tych wymogów uzasadnienie w dostatecznym stopniu motywuje rozstrzygnięcie i pozwala na poznanie i ocenę rozumowania organu poprzedzającego konkluzję (stanowisko organu) znajdującą swój wyraz w rozstrzygnięciu.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w przedmiotowej sprawie uzasadnienia organów obu instancji nie czynią zadość wymogom, którym powinno odpowiadać uzasadnienie decyzji o charakterze uznaniowym. Nie zawierają one jakiejkolwiek oceny wykraczającej poza stwierdzenie, że skarżący nie uczestniczył w zajęciach programowych w wymiarze powyżej 10 dni kolejno po sobie następujących dni szkoleniowych. Brak jest w nim oceny słusznego interesu skarżącego, związanego między innymi z tym, że przyczyną trudności w zaliczeniu programu szkolenia była jego choroba, spowodowana kontuzją, której uległ podczas szkolenia w dniu 5 maja 2017 r. Okoliczność tę potwierdza oświadczenie poszkodowanego, protokół powypadkowy i meldunek o wypadku, zawarte w aktach administracyjnych sprawy.

W zakresie oceny interesu społecznego organ również nie dołożył należytej staranności, co znalazło swe odbicie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Można wręcz twierdzić, że organ takiej oceny w ogóle nie dokonał, gdyż uwagi zawarte na stronach 4-6 uzasadnienia decyzji organu odwoławczego dotyczą oficerów pełniących zawodową służbę wojskową. Ponadto organ zawarł tam stwierdzenie o pejoratywnym wydźwięku całokształtu przebiegu służby wojskowej skarżącego wpływającym demoralizująco na innych żołnierzy. Stwierdzenie to jest, jak się wydaje, zapożyczeniem z treści uzasadnienia innej decyzji, gdyż organ odwoławczy w żaden sposób nie wyjaśnił, w oparciu o jaki materiał dowodowy poczynił te ustalenia.

Wobec tego, że powołane wyżej przepisy rozporządzenia przewidują możliwość warunkowego dopuszczenia pełniącego służbę przygotowawczą do egzaminów, uzasadnienie decyzji o zwolnieniu ze służby powinno wyjaśniać, dlaczego w odniesieniu do skarżącego nie skorzystano z takiej możliwości, pomimo tego, że nie spełnił on warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie z uzasadnionych przyczyn (kontuzja, której doznał podczas porannego rozruchu fizycznego). W uzasadnieniach decyzji organów obu instancji brak jest takiego wyjaśnienia.

W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., gdyż ich uzasadnienia nie zawierają w niezbędnym zakresie wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny dokonać ponownej oceny jej okoliczności faktycznych i prawnych z uwzględnieniem wskazówek i poglądów prawnych zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w N., reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez uchylenie decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w N. z dnia 22 grudnia 2017 r. nr 632/2017 i utrzymanej nią w mocy decyzji Dowódcy [...] nr 152/2017, polegające na uznaniu, że organy obu instancji nie zbadały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie uzasadniły podstawy faktycznej rozstrzygnięć w sytuacji, w której:

a) relewantny prawnie pozostawał jedynie stwierdzony przez organy obu instancji fakt, iż K.K. nie uczestniczył w zajęciach programowych w wymiarze powyżej dziesięciu kolejno po sobie następujących dni szkoleniowych, z przyczyn innych niż służbowe, a którego to faktu skarżący nie negował;

b) decyzje organów obu instancji prawidłowo ważą interes obronności Rzeczypospolitej Polskiej i zainteresowanego, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej;

c) organy nie były zobowiązane rozważyć możliwości warunkowego dopuszczenia żołnierza do egzaminu, ponieważ postanowienie takie związane jest z upłynięciem okresu kształcenia, który to okres K.K. przerwał wnioskiem o zwolnienie ze służby przed upływem czasu jej trwania ze względów osobistych;

2. art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a., poprzez brak wydania postanowienia o umorzeniu postępowania w sytuacji, w której zaistniała podstawa do umorzenia postępowania z uwagi na fakt, iż Dowódca [...] nie otrzymał rozkazu, aby prowadzić służbę przygotowawczą i nie jest w stanie zapewnić K.K. warunków dokończenia służby, a w związku z powyższym w sprawie, na podstawie art. 98g ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 2015r. w sprawie służby przygotowawczej, właściwa w sprawie staje się Wojskowa Komisja Uzupełnień.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Podał, że z uzasadnienia kwestionowanych w sprawie decyzji wyraźnie wynika, iż organy administracji publicznej w osobie właściwych dowódców, dysponując uznaniem administracyjnym, wskazały na fakt, iż K.K. nie uczestniczył w zajęciach szkoleniowych ze względu na przyczyny niezwiązane ze służbą. Ponadto, organ drugiej instancji odniósł się do argumentacji skarżącego, stwierdzając, że nie jest istotny fakt dobrych wyników szkoleniowych żołnierza i dobrej opinii, kiedy potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa obywateli i państwa wymaga żołnierzy o najwyższych kwalifikacjach, doświadczeniu i zaangażowaniu w działalność służbową oraz iż przebywanie przez żołnierza na zwolnieniu lekarskim w krótkim okresie służby przygotowawczej świadczyć może o braku wskazań zdrowotnych do utrzymywania takiego kandydata w zasobach kadrowych Sił Zbrojnych.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, w tej sprawie rozważanie podniesionej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczności, że Dowódca [...] miał możliwość dopuścić K.K. do egzaminu warunkowo jest bezprzedmiotowe, z uwagi na fakt, że żołnierz przerwał kształcenie, składając wniosek, a czas trwania postępowania administracyjnego doprowadził do sytuacji, w której obecnie Dowódca [...] nie ma rozkazu przeprowadzenia służby przygotowawczej.

W ocenie skarżącego kasacyjnie organu, w uzasadnieniu decyzji wyczerpująco wskazano wszystkie fakty i normy prawne istotne do rozstrzygnięcia sprawy oraz wyjaśnienia motywów decyzji w sposób jasny z uwzględnieniem interesu obronności państwa i uzasadnionego interesu obywatela.

Ponadto autor skargi kasacyjnej podniósł, że abstrahując od powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie nadał właściwej wagi podanej przez organy informacji, że obecnie [...] nie prowadzi służby przygotowawczej. W obecnej sytuacji organ pierwszej instancji przestał być właściwy do rozpoznania sprawy administracyjnej, a tym bardziej do wykonania wyroku w niniejszej sprawie, która stała się tym samym bezprzedmiotowa. Powyższe powinno skutkować zastosowaniem przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 3 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Na wstępie podać należy, iż przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, a więc bez udziału stron postępowania, w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842).

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie zawartej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszeniu określonych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym istota podniesionych w niej zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., a także art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a., zmierza do zakwestionowania stwierdzenia Sądu pierwszej instancji, który uznał, że decyzje organów wojskowych wydane wobec K.K. zostały wydane z naruszeniem powołanych wyżej przepisów K.p.a. Jednocześnie, w ocenie skarżącego kasacyjnie organu, Sąd ten nie dostrzegł, że w sprawie zaistniała podstawa do umorzenia postępowania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie spór prawny odnosi się z jednej strony do oceny prawidłowości stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w N. z dnia 22 grudnia 2017 r. nr 632/2017, utrzymującej w mocy decyzję Dowódcy [...] z dnia 6 listopada 2017 r. nr 152/2017 w przedmiocie zwolnienia ze służby przygotowawczej i przeniesienia do rezerwy K.K. uznał, że decyzje te nie są zgodne z prawem, co skutkowało ich uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 P.p.s.a. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji nie zawierały bowiem wystarczającego wyjaśnienia ich podstawy faktycznej i prawnej. Z drugiej strony zwraca uwagę na niemożność wykonania przez organ pierwszej instancji, tj. Dowódcę [...] wskazań zawartych w zaskarżonym wyroku, gdyż nie otrzymał on rozkazu aby prowadzić służbę przygotowawczą oraz że w tej sytuacji organem właściwym w sprawie jest Wojskowa Komisja Uzupełnień.

W świetle art. 98e ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, który w tej sprawie stanowił podstawę materialnoprawną decyzji, zwolnienie ze służby żołnierza pełniącego służbę przygotowawczą przed upływem czasu jej trwania może nastąpić w przypadku nieuzyskiwania przez niego zadowalających wyników w nauce lub niezaliczenia egzaminów prowadzonych zgodnie z programem szkolenia, a także na jego pisemny wniosek złożony drogą służbową i uzasadniony szczególnie ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter decyzji uznaniowej, która winna mieścić się w granicach zakreślonych w art. 7 K.p.a., a więc m.in. uwzględniać interes społeczny i słuszny interes strony. Przy czym rozważania w tym przedmiocie powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.

Z uzasadnień decyzji wydanych w tej sprawie wynika, że przyczyną zwolnienia K.K. ze służby przygotowawczej było nieprzystąpienie przez niego do egzaminów prowadzonych zgodnie z programem szkolenia z powodu przebywania na zwolnieniach lekarskich w okresie od dnia 5 maja do dnia 20 maja 2017 r., tj. 14 dni szkoleniowych. Powołując treść pkt C ppkt 4 Regulaminu kształcenia żołnierzy służby przygotowawczej, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie służby przygotowawczej, przyjęto, że skoro żołnierz nie uczestniczył w zajęciach programowych, w wymiarze powyżej dziesięciu kolejno po sobie następujących dni szkoleniowych, z przyczyn innych niż służbowe, to nie spełnia warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie. Zaistniała zatem podstawa do wydania decyzji w oparciu o art. 98e ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie czynią zadość wymogom, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie decyzji o charakterze uznaniowym w kontekście art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a. Wszystkie fakty ustalone przez organ i przyjęte jako podstawa faktyczna rozstrzygnięcia muszą być zawarte w uzasadnieniu decyzji. Uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji nie zawiera jakichkolwiek rozważań dotyczących uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony. Natomiast uzasadnienie organu odwoławczego w zakresie oceny interesu społecznego na str. 4-6 dotyczy oficerów pełniących zawodową służbę wojskową, zaś w odniesieniu do K.K. zawiera stwierdzenie o pejoratywnym wydźwięku całokształtu przebiegu jego służby wojskowej wpływającym demoralizująco na innych żołnierzy bez jakiegokolwiek wyjaśnienia, w oparciu o jakie ustalenia poczyniono to stwierdzenie. Z akt sprawy wynika bowiem, że wyżej wymieniony w dniu 5 maja 2017 r. podczas szkolenia doznał urazu kolana, który został potwierdzony meldunkiem poszkodowanego, protokołem powypadkowym i meldunkiem o wypadku, zawartymi w aktach sprawy. W następstwie tego urazu przebywał na zwolnieniach lekarskich w okresie od dnia 5 do dnia 20 maja 2017 r. i wyłącznie z tego powodu nie uczestniczył w zajęciach programowych. Ponadto zauważyć należy, iż jak już wyżej podano autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu, odwołując się do uzasadnienia organu drugiej instancji podał m.in., że "fakt przebywania przez żołnierza na zwolnieniu lekarskim w krótkim okresie służby przygotowawczej świadczyć może o braku wskazań zdrowotnych do utrzymywania takiego kandydata w zasobach kadrowych Sił Zbrojnych". W istocie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera oceny słusznego interesu K.K. w kontekście przyczyny nieuczestniczenia w zajęciach programowych, którą była kontuzja doznana podczas porannego rozruchu fizycznego w służbie, jak i oceny interesu społecznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wskazując na regulację zawartą w pkt C ppkt 6 Regulaminu kształcenia żołnierzy służby przygotowawczej, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie służby przygotowawczej, zgodnie z którym komendant szkoły wojskowej albo komendant ośrodka szkolenia może warunkowo dopuścić do egzaminu żołnierza, który z uzasadnionych przyczyn nie spełnił warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie, zasadnie stwierdził, że organy w uzasadnieniach decyzji w żaden sposób nie wyjaśniły, dlaczego z tej możliwości nie skorzystały w odniesieniu do wyżej wymienionego żołnierza. Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, organy były zobowiązane do rozważenia możliwości warunkowego dopuszczenia szer. K.K. do egzaminu, gdyż okres kształcenia nie został przerwany jego wnioskiem z dnia 24 maja 2017 r. o zwolnienie ze służby przygotowawczej z przyczyn zdrowotnych. Z akt sprawy wynika bowiem, że Dowódca [...] przyjął, że przedmiotowy wniosek został przez wyżej wymienionego żołnierza skutecznie cofnięty.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nietrafny okazał się również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. W sprawie jest niesporne, że K.K. rozpoczął pełnienie służby przygotowawczej z dniem 4 maja 2017 r. i otrzymał tytuł [...], gdyż kształcił się na [...]. Stosownie do treści art. 98 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, czas trwania służby przygotowawczej dla żołnierza kształcącego się na szeregowego wynosi do czterech miesięcy. Zawarcie przez Dowódcę [...] w [...] w uzasadnieniu decyzji z dnia 6 listopada 2017 r. nr 162/2017 stwierdzenia , że "nie prowadzi w bieżącym roku służby przygotowawczej i nie ma takiego rozkazu w najbliższym czasie i w związku z tym nie ma możliwości dokończenia służby przez [...] K.K. służby przygotowawczej w JW.[...]" – nie stanowiło podstawy do zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. i przyjęcia, że z podanej wyżej przyczyny sprawa stała się bezprzedmiotowa. Powołany w skardze kasacyjnej przepis § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie służby przygotowawczej, wydanego na podstawie art. 98g ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, zawiera regulację określająca m.in. do kogo, w jakiej formie i w jaki sposób osoba ubiegająca się o powołanie do służby przygotowawczej składa wniosek do wojskowego komendanta uzupełnień. K.K. posiadał już status osoby powołanej do służby przygotowawczej, został z niej zwolniony i przeniesiony do rezerwy w posiadanym stopniu wojskowym i decyzje organów w tym przedmiocie poddał kontroli sądowoadministracyjnej, a zatem w/w przepis nie miał już do niego zastosowania.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.