Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 308/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 151, art. 183, art. 188
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 16
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 4, art. 32
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
article: art. 3 pkt 19, art. 20 ust. 1 i 2, art. 27, art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 21
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 190 poz 1 art. 2 pkt 14 i pkt 35a
law: Rozporządzenie (WE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania  odpadów
journal: Dz.U.UE.L 2008 nr 31 poz 312 art. 15
law: DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca  niektóre dyrektywy

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska – Szary (spr.) Sędzia del. WSA Marta Laskowska – Pietrzak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1574/14 w sprawie ze skargi B. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; II. zasądza od B. S.A. z siedzibą w K. na rzecz Głównego Inspektora Ochrony Środowiska kwotę 7000 (siedem tysięcy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 listopada 2014r., sygn. akt IV SA/Wa 1574/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Śląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, decyzją z dnia [...] lutego 2014r., wydaną na podst. art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 2[...] czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, nałożył na B. S.A. z siedzibą w K. - odbiorcę odpadów ołowiu w postaci pasty i proszku, oznaczonych kodem A1010, przywiezionych z Australii do Polski bez dokonania uprzedniego pisemnego zgłoszenia - karę pieniężną w wysokości 90 000 zł.

B. S.A. z siedzibą w K. odwołała się od powyższej decyzji. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał m.in., że Spółka kwestionuje fakt, iż była odbiorcą przedmiotowych odpadów i uważa, że kara pieniężna została na nią nałożona niesłusznie, ponieważ zamierzała być odbiorcą półproduktu w postaci pasty ołowiowej oraz frakcji metalicznej o kodzie B 1020, a nie odpadów niebezpiecznych, a ponadto transport został zatrzymany przez Służbę Celną i faktycznie nie został odebrany przez stronę. Ponadto wskazał, że w ocenie Spółki Główny Inspektor Ochrony Środowiska za winnego nielegalnego przemieszczania odpadów ołowiu uznał firmę H., a nie B. S.A., czego nie uwzględnił organ I instancji nakładając przedmiotową karę pieniężną.

Odnosząc się do powyższych zarzutów organ, powołując się na definicję odbiorcy odpadów, zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 4) ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz w art. 2 pkt 14) rozporządzenia nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, stwierdził, że odbiorcą odpadów jest nie tylko ten, który fizycznie odebrał odpady i przetransportował do swojej siedziby, lecz także ten, do którego odpady zostały wysłane. Ponadto dołączone do transportu dokumenty tj. załącznik VII do rozporządzenia nr 1013/2006, Bill of Lading oraz umowa pomiędzy firmą H. a B. S.A. nie pozostawiają wątpliwości, że B. S.A. jest odbiorcą odpadów, pomimo faktu, że nie odebrał ich fizycznie zgodnie z planem, ponieważ zostały one zatrzymane przez Służbę Celną ze względu na stwierdzenie niezgodnego z przepisami transgranicznego przemieszczania odpadów. Ponadto, zdaniem organu, należy zauważyć, że choć umowa pomiędzy ww. firmami nie dotyczyła wysyłki do Polski odpadów niebezpiecznych, lecz półproduktu w postaci pasty ołowiowej oraz odpadów ołowiu zaklasyfikowanych przez wysyłającego jako odpad z załącznika III do rozporządzenia nr 1013/2006, to nie to zmienia faktu, że B. S.A. wypełnia definicję odbiorcy odpadów niebezpiecznych przysłanych z firmy H.. To, że w rzeczywistości z Australii zostały przysłane odpady klasyfikowane jako odpady niebezpieczne o kodzie A 1010 świadczy tylko o tym, że strony umowy dokonały ich błędnej kwalifikacji i nie dookreśliły, że pasta ołowiowa to odpad. Nie zmienia to jednak faktu, że B. S.A. jest odbiorcą ww. odpadów o kodzie Al 010.

W ocenie organu okoliczność, że w decyzji z dnia [...] września 2013 r. uznano firmę australijską H. za odpowiedzialną za nielegalną wysyłkę odpadów niebezpiecznych do Polski, nie oznacza, że Śląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w zaskarżonej decyzji dokonał błędnej oceny materiału dowodowego i niesłusznie nałożył karę pieniężną na skarżącą Spółkę. Należy pokreślić, że kara pieniężna została nałożona na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, który stanowi, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50 000 do 300 000 zł. Zatem ww. kara pieniężna nie jest nakładana na podmiot odpowiedzialny za nielegalne transgraniczne przemieszczanie odpadów do Polski, lecz na odbiorcę odpadów, które zostały przysłane do Polski bez dokonania wymaganego przepisami zgłoszenia.

Skargą B. S.A. zaskarżyła powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, jaki rzeczywisty charakter ma substancja w postaci pasty ołowiowej oraz frakcji metalicznej, importowana przez skarżącego z Australii; art. 80 k.p.a. poprzez dowolne i nie poparte materiałem dowodowym uznanie, że ww. pasta ołowiowa oraz "frakcja metaliczna" stanowią odpad o kodzie A 1010 z załącznika nr IV do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z dnia 1[...] czerwca 2006 r.; art. 10 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania drugoinstancyjnego bez zapewnienia stronie możliwości w nim udziału; art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów poprzez bezpodstawne przyjęcie, że przepis ten winien być w niniejszej sprawie zastosowany.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku uznał, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Sąd podkreślił, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, tak jak organy, zobligowany jest do uwzględnienia okoliczności, iż ostateczną decyzją z dnia [...] września 2013 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznał, że przysłaną z Australii pastę ołowiową oraz proszek określony przez osobę, która zorganizowała przemieszczenie, zgodnie z dołączonym do transportu załącznikiem VII, jako "frakcja metaliczna" i zaklasyfikowany jako odpad o kodzie B 1020 z załącznika III do ww. rozporządzenia nr 1013/2006, należy klasyfikować jako odpad o kodzie A 1010 z załącznika IV do rozporządzenia nr 1013/2006 i załącznika VIII do Konwencji Bazylejskiej oraz 19 12 11* zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów. W związku tym, przywóz ww. odpadów z Australii do Polski wymagał uprzedniego pisemnego zgłoszenia przez wysyłającego odpady i uzyskania zezwolenia właściwych władz. Ponieważ wysyłka odpadów ołowiu odbywała się bez uprzedniego zgłoszenia i uzyskania zezwolenia, wypełnia ona definicję nielegalnego transgranicznego przemieszczania odpadów zgodnie z art. 2 ust. 35 a) rozporządzenia nr 1013/2006. Jako odpowiedzialnego za nielegalny transport organ uznał firmę H. Wobec zaś ustalenia, że istnieje możliwość zagospodarowania odpadów na terenie kraju, nałożono na stronę skarżącą obowiązek ich zagospodarowania w należącej do niej instalacji.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, spór w niniejszej sprawie zawęża się zatem do ustalenia, czy B. S.A. z siedzibą w K., do której wysłano te odpady, jest ich odbiorcą w rozumieniu art. 31 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Odnosząc się do powyższej kwestii Sąd wskazał, że z treści zasady przenoszenia odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami oraz zasady bliskości w gospodarowaniu odpadami wynika, że za zgodne z prawem zagospodarowanie odpadów w pierwszym rzędzie odpowiedzialność ponosi tzw. posiadacz pierwotny, będący wytwórcą odpadów. Zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach, odpady, z uwzględnieniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami, w pierwszej kolejności poddaje się przetwarzaniu w miejscu ich powstania. Odpady, które nie mogą być przetworzone w miejscu ich powstania, przekazuje się, uwzględniając hierarchię sposobów postępowania z odpadami oraz najlepszą dostępną technikę lub technologię, o której mowa w art. 143 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, do najbliżej położonych miejsc, w których mogą być przetworzone. Przepisy ustawy o odpadach oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy, dopuszczają możliwość prowadzenia obrotu odpadami oraz ustalają warunki na jakich może się to odbywać. Dopuszczenie obrotu odpadami dotyczy zarówno przekazania odpadów przez pierwotnego posiadacza odpadów innemu posiadaczowi, jak i konstruowania dalszego "łańcucha" posiadaczy odpadów. Warunkiem przejścia odpowiedzialności z pierwotnego posiadacza odpadów na kolejnego posiadacza odpadów jest objęcie tych odpadów w posiadanie przez nowego posiadacza (B. S.A.). Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie przejęła odpadów, w związku z tym w ocenie Sądu nie stała się ich odbiorcą. Sąd wskazał przy tym, że kwestie przekazania odpadów powinny być regulowane postanowieniami umowy. Umowa nie może naruszać przepisów ustawowych dotyczących gospodarki odpadam, które w takich przypadkach mają pierwszeństwo w stosowaniu. Ważne jest wykazanie należytej staranności przez strony umowy czy działają one legalnie.

Sąd zwrócił uwagę na tzw. zasadę bliskości, zgodnie z którą każde przemieszczenie wskazanej kategorii odpadów może powodować zagrożenie poszerzenia uciążliwości przez nie powodowanych i z tego powodu powinno być ono ograniczane – jeżeli tylko jest możliwe, odzysk lub unieszkodliwianie należy przeprowadzić w miejscu powstania odpadów. Dopiero wtedy, kiedy jest to niemożliwe, mogą być przewożone w inne miejsca. Wskazał, że w niniejszej sprawie posiadaczem pierwotnym odpadu ołowiu w postaci pasty i proszku, oznaczonych kodem Abb, była australijska firma H., jako wytwórca odpadów. Jako posiadacz pierwotny zobowiązana była ona zatem, w ocenie Sądu, do zagospodarowania wytworzonych przez siebie odpadów. W sytuacji, w której nie była w stanie wskazanego obowiązku wykonać, mogła zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami innemu podmiotowi, ale tylko takiemu, któremu można przypisać status tzw. posiadacza legalnego. Bardzo ważnym założeniem wynikającym z zasady bliskości jest także określenie zasad przejęcia odpowiedzialności za odpady w sytuacji, w której są one przekazywane kolejnym posiadaczom. Oznacza to, że przekazując odpady do transportu, należy wyraźnie wskazać odbiorcę (miejsce docelowe przemieszczenia odpadów), którym musi być posiadacz legalny. Posiadaczem legalnym w niniejszej sprawie jest B. S.A.

Zdaniem Sądu, na stronę skarżącą przeszłaby zatem odpowiedzialność za zagospodarowanie odpadu ołowiu w postaci pasty i proszku, ale dopiero po ich odebraniu. Do czasu odebrania odpadów odpowiedzialność będzie zatem obciążać przekazującego czyli australijską firma H.. Potwierdza to treść art. 15 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy, według którego państwa członkowskie stosują niezbędne środki w celu zapewnienia, by każdy pierwotny wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów dokonywał przetwarzania odpadów samodzielnie lub zlecał przetwarzanie dealerowi, zakładowi lub przedsiębiorstwu wykonującemu czynności przetwarzania odpadów lub zlecił zorganizowanie przetwarzania prywatnemu lub publicznemu podmiotowi zajmującemu się zbieraniem odpadów zgodnie z art. 4 i 13. W przypadku gdy odpady są przemieszczane w celu ich wstępnego przetworzenia od pierwotnego wytwórcy lub posiadacza do jednej z osób fizycznych lub prawnych, o których mowa w ust. 1, co do zasady nie następuje zwolnienie z odpowiedzialności za przeprowadzenie ostatecznego procesu odzysku lub unieszkodliwienia (art. 15 ust. 2). Ponadto przepisy ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów regulują obowiązki m.in. odbiorcy odpadów oraz organów administracji w zakresie międzynarodowego przemieszczenia odpadów. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie jest każda osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. Sąd podniósł, że w literaturze wyodrębniając części składowe pojęcia obowiązku, wskazuje się na następujące zależności: "1) zachodzi tu brak możności wyboru określonego postępowania ze strony adresata obowiązku, przeciwnie, istnieje nakaz lub zakaz określonego postępowania; 2) obowiązek zawsze wynika z prawa w znaczeniu przedmiotowym, inaczej mówiąc, nie ma obowiązku bez normy; 3) w przypadku sporu, konieczność wskazania podstawy prawnej, z której wynika obowiązek określonego postępowania obywatela, ciąży na organie państwowym żądającym wykonania tego obowiązku przez obywatela; 4) na państwie ciąży powinność podjęcia starań w celu zapewnienia realizacji obowiązków przez obywatela przy czym idzie tu o zabezpieczenie interesu ogólnospołecznego, jak i innych obywateli" (F. Siemieński, Prawo konstytucyjne, Warszawa 1976, s. 124–125.). Odbiorcy odpadów są obciążeni przede wszystkim obowiązkami o charakterze reglamentacyjnym, związanymi z przestrzeganiem sposobów postępowania z odpadami. Międzynarodowe przemieszczanie odpadów jest szczególnym rodzajem działalności objętym systemem prawa gospodarki odpadami. W prawie UE zagadnienia te są przedmiotem rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 1[...] czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. UE. L. 2006. 190. 1 ze zm.). W akcie tym określone są procedury i systemy kontroli w zakresie przemieszczania odpadów, w zależności od pochodzenia, przeznaczenia i trasy przemieszczania odpadów, rodzaju przesyłanych odpadów oraz przewidzianego trybu postępowania z odpadami w miejscu przeznaczenia. Organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły, już na wstępie postępowań jakie toczyły i toczą się w niniejszej sprawie, że skarżąca jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przepisy ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów regulują szczegółowo m.in. prawa i obowiązki odbiorcy odpadów.

Sąd podkreślił, że celem postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie było rozstrzygnięcie, czy B. S.A. jest odbiorcą odpadów. Jak wskazano sporne odpady zostały wysłane do skarżącego, ale ich nie odebrał . Zgodnie zaś z art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach, posiadaczem odpadów jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Analiza akt sprawy wskazuje zatem, że skarżący nie stał się ich posiadaczem. Odpowiedzialność administracyjną za odpady może zaś ponosić podmiot, który faktycznie te odpady posiada lub włada powierzchnią, na której znajdują się odpady. W przedmiotowej sprawie skarżący nie posiadł odpadów i nie władał powierzchnią ziemi, na której odpady się znajdowały. W związku z tym nie można przypisać mu odpowiedzialności administracyjnej, a w konsekwencji nałożyć również administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 32 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Skargą kasacyjną Główny Inspektor Ochrony Środowiska zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) prawa materialnego poprzez:

a) błędną wykładnię art. 32 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów polegającą na przyjęciu, że odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w tym przepisie, jest tylko podmiot, który objął w posiadanie odpady przesłane w ramach ich międzynarodowego przemieszczenia;

b) niewłaściwe zastosowanie art. 3 pkt 19, art. 20 ust. 1 i 2 i art. 27-28 ustawy o odpadach;

c) niewłaściwe zastosowanie art. 15 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy, zwanej dalej "dyrektywą 2008/98/WE"

- w celu wykazania, że B. S.A. nie jest odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia ze względu na to, że nie stał się ich posiadaczem;

2) art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez sporządzenie uzasadnienia niezawierającego pełnych motywów podjętego rozstrzygnięcia pozwalających na przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Przechodząc do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów w pierwszej kolejności należy się zgodzić z zaakceptowanymi przez Sąd I instancji ustaleniami organów, że przedmiotowa pasta ołowiowa oraz proszek - "frakcja metaliczna", stanowią odpad oraz że jego przemieszczenie zostało dokonane bez uprzedniego zgłoszenia i uzyskania zezwolenia właściwych władz, co wypełnia definicję nielegalnego transgranicznego przemieszczania odpadów w rozumieniu art. 2 ust. 35 a) rozporządzenia nr 1013/2006. Kwestia ta została przesądzona w ostatecznej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. nakładającej na Spółkę B. obowiązek zagospodarowania przedmiotowych odpadów. W myśl zasady ogólnej trwałości decyzji, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., ww. decyzja obowiązuje tak długo, dopóki nie zostanie uchylona lub zmieniona przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie. Skutki prawne wynikające z decyzji ostatecznej wiążą więc zarówno strony jak i organy, a uwzględniać je powinien także sąd administracyjny (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I OSK 617/10). Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest natomiast to, czy B. S.A. z/s w K. jest odbiorcą tych odpadów w rozumieniu ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i w konsekwencji czy zasadnie nałożono na ten podmiot karę pieniężną w trybie art. 32 ust. 1 tej ustawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest trafne stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym na skarżącą Spółkę nie można nałożyć kary pieniężnej na podstawie art. 32 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów bowiem odpowiedzialność administracyjną za odpady ponosi podmiot, który faktycznie te odpady posiada lub włada powierzchnią, na której się one znajdują.

Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości do 50 000 do 300 000 zł. Z definicji zawartej w art. 2 pkt 4 ww. ustawy wynika natomiast, że odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie jest każda osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna, do której zostały przemieszczone nielegalne odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. Podkreślenia wymaga, że ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów wprowadza jedynie rozwiązania organizacyjne służące realizacji rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 1[...] czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. UE. L. 2006. 190. 1 ze zm.) oraz sankcje prawne za naruszenie postanowień tego rozporządzenia. Rozporządzenie to, jak każde rozporządzenie unijne, obowiązuje bowiem bezpośrednio we wszystkim państwach członkowskich Unii Europejskiej. Słusznie zatem podniesiono w skardze kasacyjnej, że polska definicja odbiorcy z ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i użyte w art. 32 ust. 1 tej ustawy pojęcie odbiorcy jako podmiotu odpowiedzialnego z tytułu deliktu administracyjnego muszą być wykładane w zgodzie z art. 2 pkt 14 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, zgodnie z którym odbiorcą jest każda osoba lub przedsiębiorstwo podlegające jurysdykcji państwa przeznaczenia, do których odpady są przesyłane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia. Uzupełnienie przez polskiego ustawodawcę definicji odbiorcy odpadów sprowadzonych nielegalnie o stwierdzenie, że "domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie", nie może więc prowadzić do odejścia od rozumienia odbiorcy jako każdej osoby lub przedsiębiorcy, do których odpady są przesyłane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia, i uznania że odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie jest tylko ich posiadacz. Odbiorcą odpadów, o którym mowa w art. 32 ust. 1 ww. ustawy, jest zatem przede wszystkim podmiot, do którego odpady zostały przemieszczone.

W świetle przytoczonych wyżej okoliczności, nie można mieć zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wątpliwości, że B. S.A. z siedzibą w K. była odbiorcą przedmiotowych odpadów przywiezionych nielegalnie z terytorium Australii na terytorium Polski. Z akt niniejszej sprawy wynika niezbicie, że przedmiotowe odpady zostały przesłane do ww. Spółki. Zwrócić należy przede wszystkim uwagę na fakt, że już z dokumentów załączonych do transportu odpadów wynikało, że transport ten został wysłany z firmy H. do firmy B. S.A. w K.. Spółka ta dokonała też zgłoszenia celnego tych odpadów za pośrednictwem upoważnionej agencji celnej. Ponadto również w wydanej na podstawie art. 26 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. nakładającej obowiązek zagospodarowania przedmiotowych odpadów, spółkę B. uznano za ich odbiorcę. Spółka ta nie złożyła odwołania od powyższej decyzji a w piśmie z dnia 28 października 2013 r., stanowiącym wyjaśnienia w związku z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia przedmiotowej kary, sama określiła się jako importer przedmiotowych odpadów. W odwołaniu od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2014 r. wskazała ponadto, że podpisała kontrakt z australijską firmą H. na dostawę "towarów", które powstają w wyniku przetwarzania zużytych akumulatorów kwasowych - pasty ołowiowej i frakcji metalicznej. Mając powyższe okoliczności na względzie zasadnie organy orzekające w sprawie uznały B. S.A. w K. za odbiorcę odpadów w rozumieniu ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i nałożyły na tę Spółkę karę w trybie art. 32 ust. 1 ww. ustawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niesłusznie Sąd I instancji odwołał się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do przepisów art. 3 pkt 19, art. 20 ust. 1 i 2, art. 27-28 ustawy o odpadach oraz art. 15 dyrektywy Parlamenty Europejskiego i Rady nr 2008/98/WE. Przepisy te regulują bowiem zasady gospodarki odpadami i odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami a nie zasady odpowiedzialności odbiorcy odpadów przemieszczonych nielegalnie. Nie miały one zatem zastosowania w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy. Trafnie w skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji niewłaściwe zastosowanie tych przepisów.

Za niezasadny należy uznać natomiast zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa, co powinno zawierać uzasadnienie wyroku tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zawiera natomiast wszelkie elementy określone w omawianym przepisie i możliwa była w związku z tym jego kontrola instancyjna.

W tym stanie rzeczy, skoro zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego są zasadne, a istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę B. S.A. z/s w K., którą oddalono jako nieuzasadnioną na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.