Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 362/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 8  ust. 1 i 3,  art. 39,  art. 41,  art. 101  ust. 6
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 3 grudnia 2014 r. J. M. - działając jako kurator ubezwłasnowolnionego częściowo syna M. M., wystąpiła w imieniu podopiecznego o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów tytułem zakupu odzieży, bielizny, obuwia wiosenno- letniego, środków czystości i higieny osobistej, artykułów spożywczych oraz leków. Wyjaśniła, że M. M. jest osobą niepełnosprawną i niezdolną do pracy, prowadzącą samodzielnie gospodarstwo domowe. Nie dysponuje jakimikolwiek środkami pieniężnymi za wyjątkiem zasiłku stałego. Środki te są jednak ograniczone do 30%, gdyż 70% przekazywana jest na pokrycie kosztów pobytu w domu pomocy społecznej i nie jest możliwe ich zagospodarowanie na zakup rzeczy wskazanych we wniosku. Z tego powodu, w ocenie składającej wniosek, zasadne jest przyznanie zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego.

Organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad z kuratorem wnioskodawcy i przesłuchał go, a także uzyskał informację z Domu Pomocy Społecznej w [...] w kwestii potrzeb podopiecznego M. M. w zakresie objętym wnioskiem, w tym dotyczących zakupu leków, wysokości środków finansowych zgromadzonych na koncie depozytowym wnioskodawcy oraz możliwości dysponowania nimi przez podopiecznego.

Decyzją z dnia 31 grudnia 2014 r., nr [...], Kierownik Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działająca z upoważnienia Burmistrza Nysy, odmówiła przyznania M. M. zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu odzieży, obuwia, bielizny osobistej, środków czystości i higieny osobistej, leków i artykułów spożywczych oraz specjalnego zasiłku celowego. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał art. 2, art. 8 ust. 1 i ust. 3, art. 39, art. 41, art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. nr 175, poz.182), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że od dnia 14 września 2012 r. J. M. jest sądowym kuratorem syna M. M. oraz że M. M. od dnia 4 marca 2013 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...] (dalej: DPS). Dochód wnioskodawcy w listopadzie 2014 r. stanowił (przyznany decyzją organu z dnia 15 maja 2014 r.) zasiłek stały w wysokości 529,00 zł oraz zasiłek okresowy w wysokości 20,00 zł (przyznany na okres od 1 września 2014 r. do 31 grudnia 2014 r.), co daje łącznie kwotę 549,00 zł. Uwzględniając te okoliczności organ uznał, że brak jest podstaw do przyznania M. M. pomocy w formie zasiłku celowego, gdyż jego dochód w kwocie 549,00 zł przekracza kryterium dochodowe warunkujące przyznanie tego świadczenia. Organ stwierdził również, że w sprawie nie zaistniały także przesłanki uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Ustalono bowiem, że w DPS wnioskodawca ma zapewnione całodobowe wyżywienie, usługi fryzjerskie dwa razy w tygodniu, jest pod stałą opieką internistyczną oraz psychiatryczną lekarza, systematycznie przyjmuje leki na zaburzenia psychiczne, które zapewnia DPS i obecnie nie posiada żadnych recept na inne leki zalecone przez specjalistę. Wprawdzie wymaga zakupu odzieży i bielizny, gdyż tę, którą posiadał sprzedał za inne dobra rzeczowe m.in. papierosy. Jednocześnie organ zaznaczył, że ww. posiada na koncie depozytowym kwotę 363,91 zł. Uwzględniając powyższe organ wywiódł, że strona ma zaspokojone niezbędne potrzeby bytowe, jak również posiada na koncie depozytowym środki, które w razie konieczności może wykorzystać na zakup niezbędnych dla siebie rzeczy. Powołując cele pomocy społecznej organ wyjaśnił, że przy rozpatrywaniu podań kieruje się przede wszystkim koniecznością niesienia pomocy rodzinom wielodzietnym, osobom samotnie wychowującym dzieci, osobom samotnych bez dochodu lub o niskim dochodzie. Osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej muszą przy tym liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony. Na organie nie ciąży bowiem obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb, a rodzaj, forma i rozmiar pomocy uzależnione są nie tylko od okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale także od możliwości finansowych ośrodka. Organ przedstawił też analizę dotyczącą rozdysponowania środków finansowych na wypłatę zasiłków celowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji kurator wnioskodawcy – J. M. zarzuciła organowi bezpodstawne pozbawienie M. M. prawa do świadczenia i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości, zastosowanie systemu nadzwyczajnego trybu postępowania, zobligowanie OPS w Nysie do doręczenia kompletnych akt osobowych wnioskodawcy, zasądzenie od OPS w Nysie na rzecz kuratora kosztów zastępstwa według norm przepisanych ustawą, tytułem reprezentowania i sporządzania pism administracyjnych. W uzasadnieniu wskazała, że kwota zgromadzona w depozycie strony stanowi zabezpieczenie na pokrycie ewentualnych kosztów związanych z drobnymi zakupami spożywczymi typu: ciastek, cukierków, herbaty itp. Podniosła również, że w kwietniu 2014 r. OPS Nysa obniżył M. M. zasiłek stał, do czego się nie ustosunkował.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 28 kwietnia 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie odwołał się do treści przepisów prawa materialnego, w tym art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 4 oraz art. 39 ust. 1 i art. 41 ustawy, zwracając uwagę na kryterium dochodowe i pojęcie dochodu oraz uznaniowy charakter specjalnego zasiłku celowego, jako przyznawanego pomimo przekroczenia kryterium dochodowego w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Odnosząc się do ustaleń faktycznych organ wskazał, że M. M. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i od marca 2013 r. przebywa w DPS w [...]. Utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości 529,00 zł oraz zasiłku okresowego w wysokości 20,00 zł. Łączny jego dochód w listopadzie 2014 r. przekroczył tym samym wysokość kryterium dochodowego ustalonego dla osoby samotnie gospodarującej w kwocie 542,00 zł. Oznacza to, że nie jest uprawniony do otrzymania zasiłku celowego na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb, stąd w ocenie organu istniały podstawy do odmowy przyznania tego świadczenia. Z kolei, dokonując oceny pod kątem przyznania zasiłku celowego specjalnego, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły szczególnie uzasadnione okoliczności przemawiające za przyznaniem pomocy w tej formie. Powołując się na pismo dyrektora DPS-u w [...] oraz wskazany w nim fakt zgromadzenia na koncie depozytowym (strony) środków finansowych w kwocie 363,91 zł, organ uznał, że strona jest w stanie samodzielnie zabezpieczyć zgłoszone potrzeby. Podkreślił, że wydatki związane z zapewnieniem całodobowej opieki mieszkańcom oraz zaspokajeniem ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych w całości pokrywa dom pomocy społecznej. Zapewnia on całodobowe wyżywienie oraz opiekę lekarską i organizuje pomoc w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych. Zauważył także organ odwoławczy, że wnioskodawca jest objęty systematyczną pomocą, gdyż otrzymuje zasiłek stały i zasiłek okresowy z pomocy społecznej, a nadto Gmina Nysa od marca 2013 r. ponosi także koszty jego utrzymania w DPS w [...]. Wskazując na fakultatywny charakter pomocy w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego, Kolegium podkreśliło, że istniejące w tym zakresie uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Środki finansowe przeznaczone na pomoc społeczną są ograniczone i nie pozwalają na zaspokojenie wszystkich potrzeb. W związku z tym organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych. Odnosząc się do wniosków odwołania, organ za nieuzasadniony uznał wniosek o zobowiązanie organu pierwszej instancji do przesłania pełniej dokumentacji, stwierdzając, że została ona przesłana. Ponadto organ uznał, że brak jest podstaw dla zastosowania nadzwyczajnego trybu, o którym pisze odwołująca. Co do argumentu, że 70% posiadanego dochodu M. M. przeznacza na pokrycie opłat w domu pomocy społecznej, zespół orzekający zaznaczył z kolei, że z pozostałej części jest w stanie samodzielnie zaspokoić zgłoszone przez kuratora potrzeby. W kwestii wniosku o zasądzenie na rzecz kuratora kosztów zastępowania strony, powołując się na art. 263 w zw. z art. 56 K.p.a. wskazał, że skoro sprawa toczyła się na wniosek kuratora, to nie ma podstaw do zastosowania przepisów o kosztach postępowania. W postępowaniu administracyjnym nie mają też zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1476).

Na skutek wniosku M. M. reprezentowanego przez kuratora, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu wydał postanowienie z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt II SO/Op 22/15, w przedmiocie prawa pomocy, na mocy którego przyznano - w postępowaniu sądowoadministracyjnym –M. M. prawo pomocy w formie ustanowienia radcy prawnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję odwoławczą Kolegium, ustanowiony dla M. M. pełnomocnik zarzucił organowi naruszenie art. 41 pkt 1 ustawy, a także art. 77 K.p.a. przez pobieżne ustalenie stanu faktycznego w zakresie posiadania przez stronę odzieży i możliwości jej pozyskania. W zakresie sformułowanych zarzutów podniósł, że strona znalazła się w wyjątkowej sytuacji, spełniając przesłanki pozwalające przyznać jej świadczenie na podstawie art. 41 ustawy. Uznał, że w postępowaniu nie wyjaśniono, jakie braki strona posiada w odzieży, obuwiu i bieliźnie osobistej. Wskazując, że ośrodek pomocy społecznej nie zapewnia zaspokojenia potrzeb w tym zakresie pełnomocnik wywodził, że "ich zaspokojenie w przypadku osoby niezaradnej życiowo z przyczyn od niej niezależnych należy do podstawowych standardów uzasadnianych względami humanitarnymi i nie powinno być w żaden sposób ograniczane." Zdaniem pełnomocnika, niewielkie środki finansowe, jakie posiada strona, nie wystarczą na ich zaspokojenie. Nie można natomiast przypisać stronie winy, że zbyła odzież w zamian za papierosy, albowiem świadczy to o braku znaczenia swych czynów, a zwłaszcza, że w tym zakresie organy nie poczyniły ustaleń. W skardze pełnomocnik sformułował ponadto wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazując, że jego uchybienie nastąpiło w związku z procedurą ustanawiania prawa pomocy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o odrzucenie skargi - jako wniesionej po terminie, a w przypadku przywrócenia terminu o jej oddalenie. Organ wskazał, że stanowisko w tej sprawie wynika z argumentacji przedstawionej w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do okoliczności zbycia odzieży przez skarżącego w zamian za papierosy zaznaczył, że ma on ustanowionego kuratora, którego zadaniem jest opieka nad majątkiem i sprawami życiowymi osoby częściowo ubezwłasnowolnionej. Kurator ten ponosi też odpowiedzialność za działania strony.

Postanowieniem z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II SA/Op 362/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przywrócił termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego i trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenie wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a) skarga podlega natomiast oddaleniu na mocy art. 151 P.p.s.a.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą odmówiono przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz na zasadzie art. 135 P.p.s.a. decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja wydana przez organ pierwszej instancji, odpowiadają przepisom prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163), zwanej nadal ustawą, która w art. 2 ust. 1 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy).

Jedną z form pomocy społecznej, której rodzaje określone zostały w art. 36 ustawy, jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego (art. 36 pkt 1 lit. c ustawy). Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Według art. 39 ust. 2 ustawy, w szczególności może być on przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W każdym przypadku jednak warunkiem przyznania tego świadczenia, stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy, jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, które w § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), dla osoby samotnie gospodarującej określone zostało w kwocie 542,00 zł. Oznacza to, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych brak jest podstaw prawnych do przyznania zasiłku celowego osobie samotnie gospodarującej, jeśli jej dochód będzie wyższy od ustalonego kryterium dochodowego. Niespełnienie wskazanego wymogu bezwzględnie wyłącza przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego i to niezależnie od zaistniałych trudności życiowych i istnienia "niezbędnej potrzeby bytowej", co obliguje organ do odmowy przyznania tego rodzaju świadczenia.

W myśl art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych (pkt 1); składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach (pkt 2); kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (pkt 3). Na zasadzie art. 8 ust. 4 ustawy ( w jego brzmieniu na dzień wydania decyzji), do tak ustalonego dochodu nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego (pkt 1); zasiłku celowego (pkt 2); pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty (pkt 3); wartości świadczenia w naturze (pkt 4); świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych (pkt 5); dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego (pkt 6). Na tle tych przepisów stwierdzić przyjdzie, że konstruując pojęcie "dochodu" na użytek ustawy, ustawodawca precyzyjnie wskazał składniki, jakie podlegają odliczeniu od dochodu stanowiącego podstawę przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, jak i te, które nie są do niego wliczane. Katalog wyłączeń jest katalogiem zamkniętym, co oznacza, że wszystkie inne składniki - poza enumeratywnie wymienionymi przez ustawodawcę - podlegają wliczeniu do dochodu.

W świetle powyższych rozważań prawnych stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły, że dochód skarżącego w listopadzie 2014 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, wyniósł 549,00 zł i przekroczył wymagane kryterium dochodowe. Źródłem dochodu skarżącego w tym okresie był bowiem zasiłek okresowy w kwocie 20 zł oraz zasiłek stały, który ustalony został na kwotę 529 zł. Świadczenia te nie zostały wskazane w art. 8 ust. 4 ustawy, jako wyłączone z dochodu ustalanego zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy. Z tego też względu, jako prawidłową w niniejszej sprawie uznać należało odmowę przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Nie spełnił on bowiem koniecznego warunku przyznania pomocy w tej formie, w postaci uzyskania dochodu, który nie przekraczałby kwoty 542,00 zł.

Ponadto, ustalony w sprawie stan faktyczny uprawniał także do stwierdzenia, że po stronie skarżącego nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, który uzasadniałby przyznanie specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy. W ocenie Sądu, odmawiając skarżącemu przyznania w tej formie pomocy, słusznie organy wskazały na fakt pobytu skarżącego w domu pomocy społecznej, w którym ma on zabezpieczone warunki bytowe, żywnościowe, higieniczne, dostęp do lekarzy i bezpłatnych leków przepisanych przez psychiatrę, a także na okoliczność objęcia skarżącego stałą pomocą oraz dysponowanie przez niego własnymi środkami finansowymi w kwocie 363,91 zł.

Dostrzec należy, że w świetle art. 41 pkt 1 ustawy, przyznawanie świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego ma charakter wyjątkowy, gdyż nie muszą zostać spełnione ogólne kryteria otrzymania pomocy, w tym nie obowiązują limity dochodu określone w art. 8 ustawy. O możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego decyduje jedynie zaistnienie wyjątkowych okoliczności w sytuacji życiowej strony. Organ pomocy społecznej jest więc zobowiązany do badania sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc pod kątem wystąpienia "przypadku szczególnie uzasadnionego". Z tej formy pomocy nie można wyprowadzać wniosku, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego jest obowiązkiem organu - tak jak ma to miejsce w odniesieniu do osób spełniających kryteria dochodowe.

Specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód wnioskodawcy przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a jednocześnie nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej (por. wyroki NSA: z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 615/13, LEX nr 1574679 oraz z 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1142/12, LEX nr 1298296). W konsekwencji, uznanie istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie specjalnego zasiłku celowego prowadzi do zrównania sytuacji osób osiągających dochody przekraczające przyjęty przez ustawodawcę próg dochodowy z sytuacją osób, które takich dochodów nie uzyskują.

Decyzja o przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w art. 41 ustawy zapis, że tego rodzaju zasiłek "może być przyznany" w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Uznanie administracyjne daje zatem organowi prawo do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu związane z posiadanymi uprawnieniami i środkami. Jednocześnie uznanie administracyjne oznacza, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie takie otrzyma, a także, że otrzyma je w oczekiwanej formie i wysokości. Jak zasadnie wskazano w orzecznictwie, uznanie administracyjne pozwala organowi administracyjnemu na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe przy uwzględnieniu celów pomocy społecznej, możliwości finansowych organu oraz liczby osób wnioskujących o udzielenie tej formy świadczenia. Organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych oznacza z jednej strony uwzględnienie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej świadczeniobiorcy, z drugiej zaś uwzględnienie możliwości finansowych organu pomocy (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2012 r., I OSK 407/12, LEX nr 1264795).

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że rozstrzygając o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Dokonały prawidłowych i wystarczających ustaleń, co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, a więc zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Na podstawie dokonanych ustaleń prawidłowo też uznały, że ustalone i uwzględnione okoliczności, mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu dochodzonego świadczenia.

Dostrzec trzeba, że w prowadzonym postępowaniu organy przeanalizowały zarówno sytuację osobistą, jak i majątkową skarżącego. W tym celu zgromadzone zostały konieczne dowody w postaci wywiadu środowiskowego i przesłuchania kuratora oraz uzyskania informacji z DPS-u. Na podstawie zgromadzonego materiału, w zakresie badania podstaw do przyznania specjalnego zasiłku celowego bezspornie ustalono, że skarżący jest objęty systematyczną pomocą społeczną Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie w postaci otrzymywania zasiłku okresowego i stałego, Gmina Nysa od marca 2013 r. ponosi koszty jego utrzymania w Domu Pomocy Społecznej, a DPS w [...], gdzie przebywa, zapewnia jego podstawowe potrzeby bytowe w zakresie mieszkania, wyżywienia, opieki lekarskiej i niezbędnych leków. Placówka opiekuńcza zapewnia również dodatkowe usługi fryzjerskie. Ponadto ustalono, że M. M. posiada dostęp do środków finansowych zgromadzonych na koncie depozytowym w kwocie 363,91 zł.

Stosownie do ustalonych okoliczności zgodzić się należy z oceną organu, że skarżący posiada zabezpieczone podstawowe potrzeby bytowe związane z zapewnieniem wyżywienia oraz opieki lekarskiej. Jednocześnie, postępowanie wyjaśniające wykluczyło jednoznacznie, aby skarżący wymagał leczenia wykraczającego poza zakres gwarantowany i zapewniony przez DPS, a w szczególności, aby istniała konieczność wykupienia dodatkowych leków. Podzielić też należy ocenę organu co do tego, że skarżący posiada środki finansowe, z których jest w stanie samodzielnie zabezpieczyć swoje potrzeby zgłoszone we wniosku. Dysponuje on bowiem środkami zgromadzonymi w depozycie DPS-u. Odnotować też przyjdzie, że po potrąceniu odpłatności za pobyt w DPS, do dyspozycji skarżącego pozostaje miesięcznie kwota 30% uzyskiwanego dochodu.

W ocenie Sądu, wskazane i ustalone okoliczności uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. Wobec zarzutu skargi stwierdzić też trzeba, że orzekając w tym przedmiocie organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, ani nie naruszyły przepisów ustawy. Jak wskazano już wyżej, specjalny zasiłek celowy służy przede wszystkim zaspokojeniu podstawowych środków koniecznych do prawidłowej egzystencji, które nie mogą być zabezpieczone w inny sposób, w tym samodzielnie przez stronę. W tej materii organy swoje stanowisko uzasadniły w sposób należyty. W świetle zasad zawartych art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy nie ulega wątpliwości, że wobec ograniczonych środków finansowych pozostających w dyspozycji organów pomocy społecznej, niemożliwe jest zaspokojenie w ramach pomocy społecznej wszystkich potrzeb osób ubiegających się o taką pomoc. Dlatego też, mając na uwadze, że skarżący ma zabezpieczone podstawowe potrzeby egzystencjalne i posiada środki, z których mogą być zaspokojone dalsze jego potrzeby, nie można przyjąć, że odmowa przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego nastąpiła z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. W realiach rozpoznawanej sprawy zaakceptować trzeba stanowisko, że nie zachodzą żadne szczególne okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy, z przeznaczeniem na potrzeby zgłoszone we wniosku.

Z powyższych względów zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisu art. 41 pkt 1 ustawy i art. 77 K.p.a. uznać należało za bezzasadne. W szczególności dla dokonanej przez organy oceny nie miało znaczenia to, jakie skarżący posiada braki w odzieży. Niewątpliwie bowiem posiada on środki, w tym pozostające co miesiąc w jego dyspozycji 30% dochodu, aby zaspokoić swoje niezbędne potrzeby w tym zakresie. Wbrew zarzutom skargi, wina skarżącego w zbyciu odzieży nie była uwzględniona - w zakresie dokonanej oceny - i dlatego nie było konieczne jej ustalanie.

Reasumując, zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie zgromadziły materiał dowody w zakresie umożliwiającym prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy i dokonały jego oceny zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej, a więc zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Z uwagi na ujawnione okoliczności prawidłowo też odmówiły skarżącemu przyznania wnioskowanych świadczeń pieniężnych. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu naruszeń uzasadniających uwzględnienie skargi. Odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego, organ odwoławczy, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy, prawidłowo odniósł się do zarzutów stawianych w odwołaniu. W kwestii pomocy społecznej nie może budzić wątpliwości, że działania organu administracji publicznej (pomocy społecznej) prowadzą do pełnego zabezpieczenia wnioskodawcom egzystencji. W niniejszej sprawie, z uwagi na powszechnie znany fakt, że o świadczenia z pomocy społecznej na terenie działania organu pomocy społecznej ubiega się znaczna liczba osób spełniających kryterium dochodowe, w zestawieniu z ograniczoną wielkością środków pozostającą w dyspozycji tegoż organu, sytuacji skarżącego, nie ponoszącego podstawowych kosztów utrzymania i jednocześnie dysponującego własnymi środkami, w tym także zgromadzonymi na koncie, nie można było uznać za sytuację szczególnie uzasadnioną. Dodać jeszcze należy, że sytuacja życiowa skarżącego jest doskonale znana organowi pomocy społecznej, gdyż skarżący pozostaje pod stałą jego opieką w postaci świadczeń udzielanych z urzędu, a dodatkowo matka skarżącego, ustanowiona jego kuratorem, występuje wielokrotnie o udzielenie swemu podopiecznemu wsparcia w rozmaitych formach, na co wskazuje również liczba spraw zawisłych przed tut. Sądem. W związku z powyższym nie można było stwierdzić przekroczenia granic uznania administracyjnego, skoro odmowa udzielenia pomocy została w sposób przekonujący umotywowana, ze wskazaniem na tle ustalonego stanu faktycznego powodów, jakimi kierowano się podejmując negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie.

W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji