Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 989/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1, art. 41
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego; oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], Prezydent Miasta P. odmówił G. M. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, celowego specjalnego i celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na zakup kuchenki w wys. [...] zł oraz pokrycie kosztów leczenia stomatologicznego w wys. [...] zł. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 41 pkt 1 i 2 , art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2018r., poz. 1508 ze zm.) w zw. z § 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie zasad zwrotu wydatków za posiłki oraz zasiłki okresowe i zasiłki celowe, przyznane pod warunkiem zwrotu będące w zakresie zadań własnych gminy (tj. Dz.Urz. Woj. Wlkp. z 2015r., poz.5254) oraz § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018r., poz. 1358).

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w rozpatrzeniu wniosków G. M. z [...] i [...] lipca 2019 r., w dniu [...] lipca 2019r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy, podczas którego strona doprecyzowała swój wniosek o pomoc. Strona zadeklarowała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie podejmuje zatrudnienia i jest osobą długotrwale chorującą. Utrzymuje się z emerytury, a wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w P. o sygn. akt [...] U [...] z dnia [...].10.2013 r. została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe. Strona uzyskuje pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie [...]zł. miesięcznie. Ponadto korzysta z pomocy w formie zasiłków celowych na bieżące potrzeby (m.in. na zakup leków, odzieży, opłatę energii). Dochód strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (marzec 2019r.) stanowiło świadczenie ZUS w wys. [...] zł brutto z czego podatek wynosi [...] zł, a składka zdrowotna wynosi [...] zł. Dochód netto wynosił zatem [...] zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (701 zł). W związku z powyższym strona nie kwalifikuje się do pomocy w formie zasiłków celowych w myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji wniosek rozpatrzono na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi,

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Organ wyjaśnił, że pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie jest ściśle sformułowane i wymaga konkretyzacji w okolicznościach faktycznych każdej indywidualnej sprawy. O możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego decyduje sytuacja życiowa, w której znalazła się strona. Jednak, aby można było ocenić, czy w danej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", organ administracji winien wnikliwie ustalić sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową, w tym faktyczny dochód miesięczny, wydatki związane z utrzymaniem - z uwzględnieniem stanu zdrowia strony. Decyzja przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że świadczenie nie przysługuje z mocy samego prawa, tylko organ rozważa możliwość przyznania pomocy biorąc pod uwagę różne okoliczności. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28.08.2008r. (sygn. akt I OSK 1416/07) "szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych badań interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, a nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości." Ponadto organ pomocy społecznej kieruje się nie tylko potrzebami wnioskodawcy, lecz również własnymi ograniczonymi możliwościami finansowymi i nie ma za zadanie wyręczanie ich z każdych napotykanych trudności życiowych.

Podczas wywiadu strona zawnioskowała o pomoc finansową na zakup kuchenki w wys. [...] zł, przy czym poinformowała pracownika socjalnego, że nie oczekuje pomocy na zakup kuchenki dwupalnikowej, gdyż taką już użytkuje. Kuchenka jest zniszczona i sprawny jest tylko jeden palnik, co sprawia, że przygotowywanie posiłków jest czasochłonne.

W ocenie organu posiadając swoje zasoby w postaci emerytury oraz majątku, jakim jest dom z nieruchomością gruntową, strona nie wykorzystuje własnych zasobów celem poprawy swej sytuacji materialnej. Brak jest przeszkód ku temu by część domu, nawet w stanie do remontu, została wynajęta i przynosiła dochód, ewentualnie by całą nieruchomość sprzedać i uzyskać środki na kupno adekwatnego do potrzeb i możliwości finansowych mieszkania oraz zabezpieczenia środków na zaspokojenie codziennych potrzeb.

Organ wskazał, iż od lipca 2010 roku strona regularnie korzysta z pomocy finansowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Ośrodka w P. (dalej: MOPR), jednak nie podejmuje działań w kierunku tego, aby poprawić swoją sytuację mieszkaniową i finansową. Zaznaczono, że dom od lat nie był gruntownie remontowany, wymaga finansowych nakładów, MOPR nie może jednak przejąć na siebie obowiązku wykonywania napraw i remontów, w tym także wymiany sprzętów gospodarstwa domowego. Pomoc świadczona podopiecznym znajdującym się w szczególnych sytuacjach życiowych jest bowiem ze swej natury świadczeniem doraźnym i nie ma na celu wyręczanie ich w rozwiązywaniu własnych problemów.

Odnosząc się z kolei do wniosku o pomoc finansową na pokrycie kosztów leczenia stomatologicznego w wys. [...] zł organ uznał, że i w odniesieniu do tej zgłoszonej potrzeby nie znaleziono podstaw przemawiających za koniecznością udzielenia zasiłku. O ile leczenie stomatologiczne stanowi jedną z najniezbędniejszych potrzeb bytowych, to jednak organ pomocy społecznej nie ma obowiązku pokrycia jego kosztów, szczególnie, że strona ma prawo do korzystania z bezpłatnych podstawowych świadczeń stomatologicznych, refundowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Świadczenia, które nie są objęte refundacją to świadczenia ponadstandardowe, które są udzielane na koszt ubezpieczonego i są indywidualnym wyborem każdego pacjenta uzależnionym od własnej sytuacji materialnej. Organ wskazał, że strona nie udokumentowała w żaden sposób konieczności przeprowadzenia odpłatnego leczenia stomatologicznego. Organ powtórzył argument, iż w pierwszej kolejności strona powinna wykorzystać własne możliwości i uprawnienia, czyli skorzystać z bezpłatnych świadczeń stomatologicznych, o czym mówi art. 2 ust. ustawy o pomocy społecznej. Wypłacane świadczenia mają stanowić pomoc dla danej osoby w ponoszeniu niezbędnych ciężarów, nie zaś doprowadzić do całkowitego przejęcia ich ponoszenia przez system pomocy społecznej. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, iż uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach organów pomocowych.

G. M. złożyła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że problem leczenia stomatologicznego jest znany w orzecznictwie. O tym, że ona ma taką potrzebę organ ma wiedzę, tak jak i ma wiedzę o zepsutej kuchence turystycznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, Kolegium) decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło ustalony stan faktyczny akcentując, że od 2010 roku strona regularnie korzysta z pomocy MOPR w P. w formie zasiłków celowych na bieżące potrzeby, takie jak zakup leków, zakup odzieży czy opłatę energii elektrycznej. Systematycznie też otrzymuje pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie [...]zł miesięcznie (decyzje z [...].04.2019 r. nr [...] i [...], przyznające pomoc na zakup żywności w miesiącach czerwiec i lipiec 2019 r.).

Kolegium następnie wyjaśniło, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z wyjątkiem art. 40, 41, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza [...] zł, zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym spełnieniu przynajmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy. Dochód strony przekracza ustawowe kryterium dochodowe o kwotę [...]zł, co stanowi wystarczającą podstawę do odmowy przyznania zasiłku celowego. Zgodnie bowiem z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, ale jego przyznanie na podstawie tego przepisu uzależnione jest od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy.

Sytuację G. M. należało natomiast rozważyć pod kątem tego, czy może zostać zakwalifikowana jako szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Warunkiem przyznania specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, na podstawie art. 41, jest bowiem ustalenie, że strona, która przekracza kryterium dochodowe, znalazła się w wyjątkowej sytuacji życiowej. Jak wskazuje się w orzecznictwie "użyty w przepisie art. 41 ust 1 zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże nie ulega wątpliwości, że pod pojęciem tym należy rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych" (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23.09.2009r. I S.A./Wa 1004/09). Tym samym, odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

Kolegium wyjaśniło, że nie dopatrzyło się przesłanek do uznania sytuacji życiowej strony jako szczególnej, ani wyjątkowych okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie wnioskowanej pomocy.

Zauważyć także należy, że ocena przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego czy zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu musi uwzględniać cele i zadania pomocy społecznej. Kolegium podzieliło się stwierdzeniem organu I instancji, że udzielanie świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłków celowych oparte jest na zasadzie pomocniczości i uznaniu administracyjnym. Pomoc polega na wspieraniu rodziny i subsydiarnym towarzyszeniu w procesie usamodzielniania, w konsekwencji prowadząc stopniowo do uniezależnienia od świadczeń pieniężnych. Podkreślenia wymaga, że zasadniczym celem ustawy o pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Oceniając sytuację życiową strony Kolegium uznało, że nie wykorzystuje ona własnych możliwości do przezwyciężenia trudnej sytuacji mieszkaniowej i finansowej. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, który wskazuje na konieczność uregulowania przez stronę swojej sytuacji mieszkaniowej. Skarżąca posiada dom jednorodzinny, w którym mieszka sama, może zatem uzyskiwać środki finansowe z jego wynajmu. Może też sprzedać nieruchomość, której utrzymanie przerasta jej możliwości finansowe i za uzyskane środki zakupić mieszkanie, które będzie mogła utrzymać. Organ pomocy społecznej nie może przejąć obowiązku wykonywania napraw, remontów, w tym wymiany sprzętów gospodarstwa domowego. Wobec powyższego organ pomocy społecznej nie był zobowiązany do sfinansowania zakupu kuchenki.

Odnosząc się do potrzeby przyznania środków pieniężnych w wysokości [...] zł na leczenie stomatologiczne. Zaspokojenie potrzeb w zakresie usług stomatologicznych nie zostało wymienione w art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, ale można je zaliczyć do szeroko rozumianego leczenia. Organ przyznający świadczenia w formie zasiłku celowego każdorazowo ocenia, czy wnioskowana pomoc mieści się w zakresie niezbędnej potrzeby bytowej. Należy podkreślić, że źródłem utrzymania skarżącej jest świadczenie emerytalne, od którego opłacana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżąca jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym, co oznacza, że może korzystać z bezpłatnych usług medycznych, w tym stomatologicznych w podstawowym zakresie. Bezpłatne świadczenia stomatologiczne określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (Dz. U z 2013 r. poz. 1462). W orzecznictwie przyjmuje się, że pokrycie kosztów ponadstandardowego leczenia stomatologicznego nie należy do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych. Jeżeli istnieje możliwość leczenia stomatologicznego w ramach NFZ, to istnieją podstawy do uznania, że żądana pomoc wykracza poza zakres niezbędnych potrzeb bytowych. Niezbędna potrzeba bytowa to bowiem potrzeba uzasadniona tylko podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę (wyrok WSA w Poznaniu z 20 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Po 629/10). Ponadto strona nie udokumentowała, że występuje konieczność przeprowadzenia odpłatnego leczenia stomatologicznego. W związku z powyższym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku celowego z przeznaczeniem na finansowanie leczenia stomatologicznego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. M. wniosła o zmianę wydanych w sprawie decyzji i uwzględnienie zgłoszonych przez nią potrzeb. Zarzucając błędne ustalenia oraz dowolność interpretacyjną przepisów o pomocy społecznej skarżąca zarzuciła zatajanie stanu faktycznego. Podniosła, że w 2002 roku uległa wypadkowi i od tej pory ma problemy zdrowotne – także stomatologiczne. Otrzymuje niską emeryturę, która nie wystarcza na życie, w tym na leczenie. MOPR nie udziela jej pomocy w takiej wysokości, jaka powinna otrzymywać.

SKO w P. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał dotychczasowe swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Wnioskami przyjętymi do protokołu [...] i [...] lipca 2019 r. oraz w czasie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2019 r. skarżąca G. M. zwróciła się do MOPR w P. - [...] o przyznanie jej zasiłków celowych na zakup kuchenki elektrycznej, zakup leków, żywności, opłacenie kosztów leczenia stomatologicznego w wysokości w wys. [...] zł. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena decyzji SKO w P., utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. o odmowie przyznania skarżącej pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na zakup kuchenki elektrycznej oraz na leczenie stomatologiczne w kwocie [...]zł. P. potrzeby zostały rozpatrzone odrębnymi decyzjami, których ocena pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], nie naruszają prawa.

Po pierwsze, stwierdzić należy, że G. M. jest osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności na stałe, co wynika z wyroku Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...] października 2013 r., [...] U [...]. Skarżąca posiada niewielki, ale stały dochód w postaci świadczenia emerytalno-rentowego, które to świadczenie w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przekraczało kryterium dochodowe ubiegania się o zasiłek celowy. Dochód brutto w miesiącu czerwcu 2019 r. wynosił [...] zł, co netto daje kwotę [...]zł. Organy obu instancji słusznie zauważyły, iż kwota ta przekracza kryterium dochodowe o którym mowa w art. 8 ust. 1pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Tym samym skarżąca nie kwalifikowała się do uzyskania pomocy w oparciu o przepis art. 39 powołanej ustawy. W tym miejscu wskazać należy, że w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego przyznanie świadczenia celowego na ogólnych zasadach jest w świetle przepisów prawa niemożliwe i kwestia ta nie podlega uznaniu organów. Wynika to wprost z powołanego art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Pomimo ustalenia dotyczącego kryterium dochodowego, konieczne było rozważenie ewentualnej, potencjalnej możliwości przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń z uwzględnieniem okoliczności, w jakich się znalazła. Na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej "w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe" może być przyznane świadczenie w postaci specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu.

Organy obu instancji obszernie pod tym kątem przeanalizowały sytuację skarżącej dochodząc do przekonania, że nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności pozwalające udzielić G. M. pomocy.

Jak wskazano, art. 41 pkt 1 u.p.s. posługuje się pojęciem ogólnym, niedookreślonym i nieposiadającym definicji ustawowej "szczególnie uzasadnionego przypadku". W doktrynie przyjmuje się, iż przesłanka ta występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). Tożsamą wykładnię przepisu art. 41 pkt 1 u.p.s. przyjęto również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. m.in. wyroki z 28 sierpnia 2008 r., I OSK 1416/07 oraz z 12 maja 2011 r., I OSK 164/11, z dnia 16 maja 2018 r. o sygn. akt I OSK 179/18, czy z dnia 16 listopada 2018 r. o sygn. akt I OSK 3072/18 – opublikowany na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

W ocenie Sądu decyzja odmawiająca przyznania G. M. pomocy finansowej nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Wskazywana przez skarżącą, a znana organom, jej sytuacja życiowa (z jednej strony trudna ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność, a z drugiej strony stabilna z uwagi na posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie jest sytuacją, która – jako taka – może zostać zakwalifikowano jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Jakkolwiek charakter zgłaszanych potrzeb w postaci leczenia stomatologicznego oraz zakupu kuchenki elektrycznej związany jest z zaspokojeniem podstawowych potrzeb bytowych skarżącej, niemniej sytuacja skarżącej jest w swoisty sposób stabilna i "niezaskakująca". G. M. od dłuższego czasu korzysta z pomocy opieki społecznej, choć nie w tak dużym stopniu jak tego oczekuje. Nie zaistniały również w jej sytuacji nowe nadzwyczajne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w oparciu o art. 41 ustawy. Organy trafnie zauważyły, iż sytuacja dochodowa skarżącej jest stabilna w związku z otrzymywaną emeryturą. Jeszcze raz należy zaznaczyć, iż art. 41 ustawy o pomocy społecznej w sposób jednoznaczny wskazuje na wyjątkowy charakter specjalnego zasiłku celowego. O możliwości jego przyznania nie decyduje bowiem dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Szczególne przypadki, o których mowa w tym przepisie, muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego.

O istnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie może świadczyć to, iż w przekonaniu skarżącej jest ona od lat źle i dyskryminująco traktowana przez organy. Sąd podkreśla w tym miejscu, że jego rolą wyznaczoną przez ustawę jest kontrola legalności konkretnych aktów administracyjnych (najczęściej decyzji), które są w danym przypadku przedmiotem skargi. Sąd nie jest natomiast uprawniony do prowadzenia ogólnej kontroli czy nadzoru nad administracją. Oceniając natomiast obecną sprawę w świetle okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie Sąd brał pod uwagę, że skarżąca jest osobą posiadającą niewielki stały dochód, jak i to, że otrzymuje, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, świadczenia celowe na niektóre pilne potrzeby (decyzje z dnia [...].04.2019 r. nr MOPR- [...] i nr [...] przyznające pomoc na zakup żywności w miesiącach czerwiec 2019 r. i lipiec 2019 r. – po [...] zł, na zakup lekarstw w miesiącu lipcu 2019 r. – [...] zł – decyzja z [...].05.2019 r. nr [...]).

Trafnie również organy przyjęły, że skarżąca nie wykorzystuje wszystkich możliwości w celu poprawy swojej sytuacji życiowej. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko, że brak środków na utrzymanie domu nakazuje rozważyć możliwość jego wynajęcia lub sprzedaży i w to miejsce zakupu odpowiedniego dla skarżącej lokalu mieszkalnego. Rację mają również organy, iż skarżąca nie wykazała, że mając prawo do nieodpłatnych świadczeń zdrowotnych w ramach NFZ nie może poddać się leczeniu stomatologicznemu w ramach Funduszu.

Jeszcze raz podkreślić należy, że celem instytucji pomocy społecznej nie jest przejęcie przez państwo na siebie wszystkich kosztów utrzymania wnioskującego. W szczególności w sytuacji, gdy skarżąca może podjąć działania, które mogą poprawić jej sytuację życiową i majątkową. Zadaniem pomocy społecznej nie jest sfinansowanie wszystkich potrzeb wnioskodawcy, a jedynie udzielenie wsparcia, limitowanego możliwościami finansowymi organu. Sąd nie przeczy, że sytuacja finansowa G. M. jest trudna, jednak wobec uzyskiwanych dochodów nie można dopatrzeć się, aby znajdowała się ona w okolicznościach szczególnie dotkliwych, które uzasadniałyby przyznanie jej świadczeń wymienionych w zaskarżonej decyzji.

Ubocznie Sąd wskazuje, że przedstawiona wyżej ocena dotycząca szczególnie uzasadnionego przypadku z art. 41 ustawy o pomocy społecznej odnosi się tylko do niniejszej sprawy i nie oznacza, że wykluczone jest udzielenie skarżącej pomocy na inne potrzeby. Każda sprawa oceniana jest przez organ indywidualnie.

Sąd zauważył, że w podstawie prawnej decyzji organu I instancji nie został powołany przepis art. 39 ustawy o pomocy społecznej, choć w uzasadnieniu decyzji wyjaśniono z jakich przyczyn skarżącej nie przysługiwało prawo do otrzymania zasiłku celowego na podstawie wymienionego przepisu. Powyższy brak nie stanowi istotnej wady decyzji i został naprawiony przez SKO w P., które przepis art. 39 ustawy o pomocy prawnej wymienia w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę uznając, że organy trafnie przyjęły, iż nie zachodziły przesłanki przyznania G. M. pomocy celowej w postaci zasiłku celowego albo specjalnego zasiłku celowego (względnie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu).