Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 79/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 16 par 1, art. 156 par 1 pkt 3, art. 105 par 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 105 § K.p.a. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na podstawie art. 155 K.p.a.

J. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 105 § 1 K.p.a. po rozpoznaniu wniosku z dnia 22 listopada 2016 r. organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r.

Z ustaleń organu wynika, że w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadzone było postępowanie administracyjne w sprawie przyznania J. K. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (tekst jedn. Dz.U. 2014 poz. 1001). Postępowanie zostało zakończone decyzją z dnia [...] r., Nr [...] o przyznaniu przedmiotowego świadczenia za okres od [...] r., łącznie [...] miesięcy i odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego za okres od [...] r. J. K. nie skorzystał z przysługującego mu prawa złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W związku z nowelizacją przepisu art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym... dokonaną ustawą z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy

o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Pismem z dnia [...] r. strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego za okres od [...] r. oraz w [...] r. W tej sprawie toczyło się postępowanie rozstrzygnięte decyzją organu z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. Decyzja ta była przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 10 października 2012 r.,

sygn. akt II SA/Sz 677/12 oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem

z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 3022/12 oddalił skargę kasacyjną strony od tego wyroku.

Do Urzędu wpłynęło kolejne pismo strony doprecyzowane pismem z dnia

[...] r. jako wniosek o uchylenie decyzji organu z dnia [...] r.

w trybie art. 155 K.p.a. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. Nr [...] organ odmówił zmiany decyzji z dnia [...] r. Wyrokiem z dnia 21 października 2015 r., sygn. II SA/Sz 262/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, oddalił skargę J. K. na decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie świadczenia pieniężnego.

W dniu [...] r. do Urzędu wpłynęło kolejne pismo strony doprecyzowane pismem z dnia [...] r.

We wniosku tym J. K. domagał się zmiany decyzji z dnia [...] r. na podstawie art. 155 K.p.a. i przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego za pozostałe okresy pracy przymusowej w okresie kiedy wraz z rodziną przebywał w R. dokąd był przewieziony z N., a następnie za okres od [...] r. gdzie przebywał w Z.

W ocenie organu wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Kolejna decyzja podjęta przez Szefa Urzędu w trybie art. 155 § 1 K.p.a. w niniejszej sprawie byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Tożsamość sprawy administracyjnej istnieje w sytuacji, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organ wydając kolejną decyzję na wniosek strony w trybie art. 155 K.p.a. orzekłby po raz drugi (w tym samym trybie) w tej samej sprawie administracyjnej.

W tym stanie rzeczy Szef Urzędu decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie w sprawie wniosku strony o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 155 K.p.a.

J. K. pismem z dnia [...] r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. organ odwoławczy utrzymał

w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem organu przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jest bezprzedmiotowość postępowania z jakiejkolwiek przyczyny, czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 155 kpa jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo. Jest to nowa sprawa administracyjna. Zdaniem organu nie jest możliwe wydanie ponownie rozstrzygnięcia o odmowie zmiany decyzji z uzasadnieniem, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania, byłoby to w istocie wydanie drugiej decyzji w sprawie.

Na poparcie swoich twierdzeń organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 lipca 2007 r. (sygn. akt II SA/Kr 1286/06 - nie publik.), gdzie Sąd stwierdził, iż w przypadku zakwalifikowania wniosku strony jako kolejnego podania o podjęcie decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa - organ powinien podjąć rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania w sprawie.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie wniósł J. K. W skardze tej ponownie przytoczył argumenty, które zawarł we wniosku inicjującym sprawę. Wskazał, że wobec jego rodziny miała miejsce represja i deportacja w N. W dniu [...] r. cała rodzina została deportowana do R., gdzie jego ojciec wykonywał pracę przymusową do [...] r., a następnie zostali przewiezieni do Z. gdzie przebywali w więzieniu niemieckim od [...] r. do [....] r. Zdaniem skarżącego okres represji był dłuższy niż [...] miesięcy, który został uwzględniony w decyzji z dnia [...] r. i powinien zostać uwzględniony dalszy okres [...] miesięcy (od [...] r.).

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według powyższego kryterium doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna.

Skarżący wystąpił z wnioskiem o zmianę decyzji wydanej [...] r., podając art. 155 K.p.a., jako tryb rozpatrzenia wniosku z dnia [...] r. (data wpływu do organu), a następnie na wezwanie do sprecyzowania podstawy żądania

w piśmie z dnia [...] r. J. K. wskazał, że wniosek jego dotyczył zmiany decyzji z dnia [...] r., w której organ przyznał uprawnienia do świadczeń pieniężnych.

W związku z nowelizacją ww. przepisu dokonaną - z uwagi na wyrok TK z dnia 16 grudnia 2009 r. - ustawą z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym (...), skarżący zainicjował kolejne postępowanie o przyznanie świadczenia pieniężnego za okres od [...] r. oraz w [...] r. (tj. za deportację do pracy przymusowej w N.), w wyniku którego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie zmieniającej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 10 października 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 677/12 oddalił skargę J. K. na ww. decyzję uznając, że skoro praca przymusowa rodziców skarżącego w okresie [...] r. wykonywana była w otoczeniu rodziny, przez pewien czas w miejscowości zamieszkania w N., a następnie w niewielkiej odległości od dotychczasowego miejsca zamieszkania (R.), zatem doznane trudy nie spełniają przesłanki represji warunkującej przyznanie świadczenia.

Od powyższego wyroku strona złożyła skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny oddalił w dniu 21 maja 2014 r. (sygn. akt II OSK 3022/12), podzielając stanowisko Sądu I instancji co do wykładni art. 2 ust. 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych (...).

Wnioskiem z dnia 12 listopada 2014 r. (sprecyzowanym pismem z dnia

[...] r.) J. K. wystąpił w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej K.p.a.) o rozszerzenie przyznanego świadczenia o okres od [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie II SA/Sz 262/15 oddalił skargę i wyrok ten stał się wyrokiem prawomocnym.

W niniejszej sprawie J. K. domaga się uchylenia decyzji z dnia

[...] r. i uwzględnienia pozostałego okresu represji jakiej w ocenie skarżącego podlegał za okres od [...] r.

Na wstępie wskazać należy, iż w świetle ustaleń doktryny oraz orzecznictwa sądowego, przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeśli między innymi nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Sprawa administracyjna musi mieć charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). "Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (...). Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym (...) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy" (wyrok NSA z 19 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2247/98, niepubl.).

Zgodnie z art. 16 § 1 K.p.a. ostateczne są decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji. Art. 16 § 1 K.p.a. ustanawia ochronę decyzji ostatecznych przyznając im cechę trwałości, przy równoczesnym wyznaczeniu granic tej trwałości. Sprawa ta zatem nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego (B. Adamiak (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005 r., str. 101, t. 3). Z kolei według art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Wskazać należy, iż decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Sprawa musi dotyczyć więc tych samych podmiotów oraz tego samego przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt. Stan faktyczny powinien być natomiast brany pod uwagę, jeżeli chodzi o tożsamość sprawy, tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych (por. J. Borkowski (w:) Komentarz, 2004, s. 732; wyrok NSA z 10 czerwca 1994 r., II SA 1192/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 83).

Co do zasady przyjąć należy, że stwierdzenie w toku postępowania administracyjnego, iż sprawa administracyjna została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną, powoduje konieczność umorzenia tego postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. Niedopuszczalne bowiem jest ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, gdyż prowadziłoby to do naruszenia obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym zasady res iudicata oraz do wydania decyzji nieważnej z mocy art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, iż stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zawarte w zaskarżonej oraz poprzedzającą ją decyzji jest zgodne

z prawem.

Analiza akt sprawy wskazuje, że pomiędzy niniejszą sprawą i sprawą II SA/Sz 262/15 zachodzi tożsamość. Skarżący wskazuje na ten sam okres, który powinien być uwzględniony w trybie art. 155 K.p.a. poprzez zmianę decyzji z dnia 16 lutego 2005 r.

Zatem w ocenie Sądu skoro w przedmiotowej sprawie zachodzi tożsamość stron, tożsamość stanu prawnego i tożsamość stanu faktycznego, organ prawidłowo wydał rozstrzygnięcie w oparciu o przepis art. 105 § 1 K.p.a.

W tym stanie sprawę na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało orzec jak w wyroku.