Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 165/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art. 10, art. 73, art. 74, art. 79a, art. 81, art. 107
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 4, art. 27
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1, art. 4
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatność ekologicznej na 2020 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 15 czerwca 2020 r. A. W. (dalej "Strona", "Wnioskodawca", "Skarżący") złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2020, obejmujący swym zakresem m.in. płatność ekologiczną PROW 2014-2020. W jego treści zadeklarował rolnicze użytkowanie 3 działek rolnych o łącznej powierzchni 52,33 ha, w całości z ekologiczną uprawą pomidorów.

Do wniosku załączona była kopia datowanej na 10 czerwca 2020 r. umowy kontraktacyjnej ważnej do roku 2021, zawartej z M. G. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą FHU P. .

Zgodnie z zapisami tej umowy Wnioskodawca zobowiązał się do dostarczenia 20 t pomidorów pozyskanych z upraw o powierzchni 52,33 ha.

W okresie od 6 do 15 lipca 2020 r. grunty Strony zostały poddane kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Wnioskodawca został powiadomiony o zaplanowanej inspekcji w dniu jej rozpoczęcia.

W toku kontroli inspektorzy terenowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalili m.in, iż na działkach rolnych [...] (2,60 ha) i [...] (29,91 ha) brak jest możliwości stwierdzenia rodzaju wysianej rośliny (odnotowano ślady po siewie, lecz brak było siewek). Obecność pomidorów odnotowali jedynie na działce rolnej [...] (19,82 ha). Powierzchnia działek [...] i [...] została uznana za ugór.

W kontroli uczestniczył działający w imieniu Strony M. G.. Raport pokontrolny został przesłany Stronie i doręczony 27 lipca 2020 r. Skarżący złożył zastrzeżenia do powyższego protokołu. W treści swojego pisma wskazał, iż "przy pierwszej kontroli kontrolujący fotografowali sadzonki pomidora", jednakże wschody roślin były na tyle słabe, że mogły skutkować niskim plonem, w związku z czym Wnioskodawca zdecydował się na zabieg przesiania uprawy. Wyraził podejrzenie, że druga kontrola, która stwierdził brak pomidora odbyła się właśnie po tym zabiegu, w związku z czym wniósł o dołączenie do protokołu zdjęć także z pierwszej kontroli, aby raport nie był fałszywy oraz o ponowną kontrolę na przełomie sierpnia i września. Niezależnie od powyższego podniósł zarzut, iż kontrola odbyła się bez jego udziału, zaś o zamiarze jej przeprowadzenia nie został nawet powiadomiony.

Odpowiadając na zastrzeżenia Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu Wałeckiego z siedzibą w Mirosławcu (dalej: "Kierownik") wyjaśnił, że na działkach [...] i [...] w dacie kontroli nie było jakiejkolwiek roślinności, w związku z czym areał ten został uznany za ugór; o planowanej kontroli Wnioskodawca został telefonicznie powiadomiony, zaś jego osobista obecność i ewentualne wyjaśnienia nie miałyby wpływu na jej przebieg, albowiem celem inspekcji jest udokumentowanie stanu faktycznego; w gospodarstwie Strony odbyła się jedna kontrola, zrealizowana w okresie pomiędzy 6 a 15 lipca 2020 r. zaś cała dokumentacja zdjęciowa sporządzona w jej toku jest dostępna do wglądu w Biurze Powiatu Wałeckiego ARiMR; brak jest podstaw do przeprowadzenia dodatkowej inspekcji w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

W okresie od 6 lipca do 28 października 2020 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę na miejscu u Skarżącego w zakresie działania "Rolnictwo ekologiczne". Wnioskodawca został powiadomiony o zaplanowanej inspekcji w dniu jej rozpoczęcia.

W toku kontroli ustalono, min., że weryfikowany 14 września i 5 października 2020 r. stopień rozwoju roślin wskazuje na brak możliwości uzyskania plonu (faza rozwoju uniemożliwia osiągnięcie owocowania) na wszystkich ujętych we wniosku działkach rolnych. W trakcie kontroli sfotografowano dokumentację wskazującą na dokonanie przez Stronę dostawy 300 kg pomidorów na rzecz FHU P. M. G.. Raport pokontrolny został przesłany skarżącemu drogą pocztową (doręczony 12 listopada 2020 r.). Skarżący, ani jego pełnomocnik nie zgłosili żadnych uwag do przeprowadzonej kontroli.

Pismem z dnia 1 kwietnia 2021 r, organ I instancji wezwał M. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą FHU P. , do złożenia wyjaśnień i dokumentów w związku ze zobowiązaniem w zakresie odbioru, zapłaty i przetworzenia pomidorów, jakie podjął na podstawie umowy kontraktacji zawartej ze Stroną. W szczególności organ wystąpił o wskazanie czy odbiór został dokonany, a jeśli tak, to w jakiej dacie, oraz o przedłożenie dokumentów potwierdzających dostawy.

W odpowiedzi na powyższe, żona M. G. poinformowała organ, że ww. nie zamieszkuje pod adresem, jaki podał rejestrując się w ewidencji producentów rolnych Agencji; wskazała jako aktualny inny adres M. G..

Kierownik Biura Powiatu Wałeckiego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "Kierownik") dopuścił w postępowaniu w sprawie dokumenty z odrębnego postępowania w sprawie przyznania Stronie płatności na rok 2019. W szczególności były to decyzje nr 9016.2020.192/M.6400, 9016.2020.193/M.65120 i 9016.2020.194/M.65110 wydane 30 listopada 2020 r. przez Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, jako organ odwoławczy, utrzymujące w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatu Wałeckiego Agencji, odmawiające przyznania A. W. płatności - odpowiednio - w zakresie systemów wsparcia bezpośredniego, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) oraz płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2019, w których to decyzjach podstawą dla odmowy przyznania wsparcia było w każdym z tych przypadków stwierdzone stworzenie przez Wnioskodawcę sztucznych warunków do uzyskania płatności.

W dniu 12 maja 2021 r. Kierownik wydał decyzję nr 0315-2021- 000467, na podstawie art. 26 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 217, ze zm.), zwanej dalej "ustawą PROW", § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2018, poz. 1784), dalej "rozporządzenie ekologiczne", art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarzadzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 539 zwanego dalej: rozporządzenie 1206/2013) oraz art. 76 § 1, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), dalej "k.p.a.", w której odmówił przyznania Skarżącemu płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na 2020 rok.

Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ I instancji dokonał omówienia wyników kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni i w zakresie działania "Rolnictwo ekologiczne", wskazując na materiał zdjęciowy sporządzony w toku czynności kontrolnych, obrazujący - w trzech planach czasowych (6-7 lipca, 14 września i 5 października 2020 r.) - nierokujący w zakresie uzyskania plonu stan upraw na działkach zadeklarowanych do płatności; inspektorzy nie potwierdzili owocowania pomidorów – fazy rozwojowe podczas kontroli w dniu 14.09. oraz 5.10. wskazują, iż rośliny nie wydadzą plonu.

Kierownik wyjaśnił dalej, że 12 maja 2021 r. w ramach odrębnego postępowania, dotyczącego powiązanej kwestii płatności za 2020 r. Strony, organ ten wydał decyzję nr 0315-2021-000466 w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Z uwagi na fakt, że podstawą przyznania pomocy było stwierdzenie stworzenia sztucznych warunków dla jej uzyskania, skutki tego faktu dotykają nie tylko płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ale wszystkich form pomocy dla rolnictwa.

Organ I instancji przywołał dalej regulację art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Stwierdził, że powyższe oznacza, iż skoro zostało stwierdzone, że Strona sztucznie stworzyła warunki do uzyskania jednej z wielu wnioskowanych płatności, to automatycznie traci prawo uzyskania wszelkich innych form wsparcia w ramach sektorowego prawodawstwa rolnego, w tym płatności ekologicznej PROW 2014-2020.

W odwołaniu od ww. decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95, art. 64 ust. 2 oraz art. 77 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, art. 60 tego aktu.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor") wydał w dniu 27 grudnia 2021 r. decyzję nr: 9016.2021.004123.65110, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Dyrektor stwierdził, że wbrew treści odwołania, załącznik w postaci opinii dr S. nie został załączony do tego pisma. Organ stwierdził dalej, że był on elementem materiału dowodowego sprawy płatności na rok 2019, w związku z czym jest jemu znany, podobnie jak całość pozostałych dowodów, na których oparte były decyzje organu odwoławczego, rozstrzygające w przedmiocie ówczesnych wniosków o wsparcie, włączone do materiału dowodowego I instancji i wskazane w decyzji nr 0315-2021-000466.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że 27 grudnia 2021 r. - w ramach odrębnego postępowania, dotyczącego jednakże powiązanej kwestii płatności na rok 2020 z wniosku Strony — po rozpatrzeniu odwołania od decyzji nr 0315-2021-000466 w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wydanej przez Kierownika 12 maja 2021 r., wydał decyzję nr 9016.2021.004122.6400, na mocy której utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji.

Wskazał, że podstawą faktyczną decyzji obu organów Agencji było stwierdzenie, że Strona stworzyła sztuczne warunki do uzyskania płatności.

W ocenie Dyrektora, ww. decyzje w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, "konstytuują stan prawny, zgodnie z którym ustalone zostało, że Pan A. W. stworzył w roku 2020 sztuczne warunki do uzyskania płatności w ramach sektorowego wsparcia dla rolnictwa".

Organ ten wyjaśnił, że ww. rozstrzygnięcia są ostateczne i wywierają skutki prawne w nich wyrażone, nie tylko w zakresie odmowy przyznania płatności tego rodzaju, ale także przyczyn, dla których orzeczenia takie zapadły. W ocenie Dyrektora nie zmienia tej oceny okoliczność, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie upłynął jeszcze termin na wniesienie ewentualnej skargi do sądu administracyjnego na opisane wyżej rozstrzygnięcie organu II instancji (z dnia 27 grudnia 2021 r.).

Dokonane w ww. decyzji ustalenie, że podstawą odmowy przyznania pomocy było stwierdzenie stworzenia sztucznych warunków dla jej uzyskania ma wpływ nie tylko na kwestię płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ale wszelkich form pomocy dla rolnictwa. Przywołując treść art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, Dyrektor wyjaśnił, że skoro zostało stwierdzone, że Skarżący sztucznie stworzył warunki do uzyskania jednej z wielu wnioskowanych płatności, to automatycznie traci prawo do uzyskania wszelkich innych form wsparcia w ramach sektorowego prawodawstwa rolnego, do których bez wątpienia zalicza się również płatność ekologiczna PROW 2014-2020.

Mając na uwadze powyższe, stwierdził, że merytoryczne odniesienie się do zarzutów odwołania w sprawie "byłoby bezprzedmiotowe", gdyż, niezależnie od ich zasadności, "konieczna jest" odmowa przyznania Wnioskodawcy płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2020.

W kierowanej do Sądu skardze na opisaną wyżej decyzję, Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżył ją w całości i zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 przez błędną jego wykładnię tj. uznanie, że skarżący stworzył warunki wymagane do uzyskania korzyści sztucznie, sprzecznie z celami prawodawstwa,

2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

I. art. 6 k.pa, art. 7, 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., 75 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na tym, iż organ wydał rozstrzygnięcie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sposób dowolny, a mianowicie w zakresie ustaleń poczynionych przez organ poprzez wywiedzenie stanowiska w zakresie nieprawidłowości dokonanych przez Skarżącego w trakcie upraw pomidora na podstawie korespondencji prowadzonej z Zachodniopomorskim Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego w B. , bez powołania rzetelnej opinii biegłego w tym zakresie, co stanowi naruszenie przepisów, a co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

II. art. 73 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie skarżącego - wyznaczonemu przez niego biegłemu mgr inż. Z. K. do zapoznania się z materiałem sprawy w trakcie biegu ustawowego terminu do sporządzenia niniejszej skargi, argumentując to tym, iż organ nie ma akt, czym zostało naruszone prawo do informacji stronie oraz zasada bezpośredniości,

III. art. 75 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób pełny oraz dołączenie dokumentów z postępowania toczącego się z wniosku Skarżącego za rok 2019 i wywodzenie z tych informacji jako aktualnych na rok 2020.

Mając powyższe zarzuty na Skarżący wniósł o:

1. uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia,

2. przeprowadzenie dowodu z opinii Biegłego Sądowego z Dziedziny Rolnictwa mgr inż. Z. K. co do faktu spełnienia przez Skarżącego przesłanek do uwzględnienia jego wniosków o płatności,

3. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa.

Skarżący przedłożył w załączeniu skargi sporządzoną w dniu 27 stycznia 2022 r. przez biegłego sądowego z dziedziny rolnictwa, mgr inż. Z. K. opinię

w sprawie ustalenia kwalifikowalności do jednolitej płatności obszarowej i płatności do pomidorów działek zgłoszonych w 2020 roku we wniosku do ARIMR przez A. W. położonej w obrębie W.: ([...]) o łącznej deklarowanej powierzchni 52,33 ha.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 7 kwietnia 2022 r. Skarżący wniósł o zwrócenie się do Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Szczecinie o przekazanie akt spraw o sygn. [...] i [...] dotyczących C. D., numer producenta [...] "odnośnie wydanych decyzji przez Zachodniopomorski Oddział Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie w tożsamych sprawach co skarżącego A. W.".

Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I z dnia 22 kwietnia 2022 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów ze względu na brak zgody wszystkich stron postępowania sądowoadministracyjnego na przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. O terminie posiedzenia niejawnego, wyznaczonego na dzień 25 maja 2022 r., oraz o możliwości przedłożenia Sądowi dodatkowego stanowiska w sprawie poinformowano strony w dniach – 25.04.2022 r. (organ), 11.05.2022 r. (strona skarżąca).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w sprawie jest ocena, czy w okolicznościach sprawy organy ARiMR prawidłowo uznały, że zaistniały podstawy do odmowy przyznania Skarżącemu płatności ekologicznej PROW 2014-2020.

Organ I instancji uznał, że skoro Skarżący podjął działania polegające na zadeklarowaniu do płatności strukturalnych uprawy pomidorów prowadzonej niezgodnie z zasadami prawidłowej agrotechniki gruntowej (właściwej dla takich upraw) oraz zawarł z kontraktującym umowę niezgodną z ustawowymi wymaganiami, doszło do stworzenia sztucznych warunków sprzecznych z celami prawodawstwa sektorowego w celu uzyskania płatności. W konsekwencji utracił on automatycznie prawo do uzyskania płatności bezpośrednich, a w konsekwencji utracił on automatycznie prawo do uzyskania wszelkich form wsparcia, w tym płatności ekologicznej PROW 2014-2020.

Dyrektor ARiMR, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji odwołał się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na ustalenia zawarte w wydanej przez siebie w dniu 27 grudnia 2021 r. decyzji nr 9016.2021.004122.6400 utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia 12 maja 2021 r.nr 0315-2021-000466 w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 rok. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał na art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Wskazać przy tym należy, że z urzędu wiadomym jest, że Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na opisaną wyżej decyzję Dyrektora z 27 grudnia 2021 r. decyzji nr 9016.2021.004122.6400, a Sąd wyrokiem z dnia 25 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Sz 164/22 oddalił skargę w sprawie.

Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które w istocie sprowadzają się do niezastosowania lub niewłaściwego zastosowania przepisów prawa procesowego oraz wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego. Skarżący podkreślił, że organy ARiMR nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości związanych z prowadzeniem przedmiotowej uprawy pomidorów w ramach jego gospodarstwa rolnego w 2020 r., odwołując się, z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów k.p.a. do dołączonych do akt sprawy dokumentów z postępowania toczącego się z wniosku Skarżącego za 2019 rok i wywodzenie z nich informacji jako aktualnych na rok 2020. Tym samym, w oparciu o niepełny i subiektywnie oceniony materiał dowodowy doszło do stwierdzenia, że działania Skarżącego miały na celu wyłącznie uzyskanie płatności.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy wskazać, że zgodnie z art. 4 ustawy PROW do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl zaś art. 27 ust. 1 tej ustawy w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Z ust. 2 omawianego artykułu wynika zaś, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powyższe oznacza, że ograniczeniu uległy niektóre z podstawowych zasad obowiązujących w postępowaniu ogólnoadministracyjnym – zasada prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zasada informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 K.p.a.) oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). Wobec czego organ jest zobowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego, a także do udzielenia stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz – do zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Z kolei strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane do przedstawienia dowodów oraz do udzielenia wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I GSK 268/18).

W ocenie Sądu, przeprowadzone przez organ postępowanie administracyjne odpowiadało tym wymogom.

Za bezzasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 73 k.p.a. Stosownie do treści przepisu art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Sąd stwierdził, że wbrew twierdzeniom podniesionym w skardze, z akt sprawy nie wynika jednak, iżby Skarżący czy jego pełnomocnik, zgłaszali organowi odwoławczemu, już po wydaniu zaskarżonej decyzji, zamiar skorzystania z uprawnienia przewidzianego w przywołanym wyżej przepisie. W aktach sprawy nie znajduje się jakichkolwiek dokument potwierdzający powyższe. Skarżący takiej dokumentacji nie dołączył również do skargi.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię wskazać należy, że zasady i tryb przyznawania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami uregulowane zostały zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i prawa wspólnotowego.

Podstawą normatywną przyznania wsparcia w ramach wnioskowanych przez Skarżącego płatności jest ustawa PROW oraz rozporządzenie ekologiczne. Ponadto znaczenie w sprawie mają przepisy rozporządzenia nr 2988/95, rozporządzenia nr 1306/2013 i rozporządzenia 1307/2013, które stanowią wspólną podstawę unijną dla przedmiotowej płatności.

Wskazać należy, że istnieje możliwość odmowy przyznania płatności w sytuacji gdy organ ARiMR ustali, że producent rolny dopuścił się nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 – nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Stwierdzenie przez organ ARiMR zaistnienia nieprawidłowości, na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 skutkuje brakiem podstaw do przyznania pomocy lub koniecznością wycofania korzyści, np. w przypadku sztucznego stworzenia warunków w celu uzyskania korzyści (płatności).

Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 - działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Natomiast w myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 - bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Ze stanu sprawy wynika, że Skarżący nie zgadza się z wykładnią i zastosowaniem w sprawie regulacji art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jednakże rozpoznając niniejszą sprawę Sąd, nie może pominąć powołanego wyżej przepisu art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, który powołany jest przez organ I instancji.

Przytoczone przepisy zawierają tzw. klauzulę generalną pozwalającą organom administracyjnym podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego. W konstrukcji norm prawa unijnego zwrotem niedookreślonym jest sformułowanie "warunki zostały sztucznie stworzone", a jego znaczenie ma miejsce wyłącznie w ściśle określonym stanie faktycznym. Prawodawca określił cel "sztucznego stworzenia warunków", którym jak wskazano wyżej jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Przyjmuje się, że warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Przy czym klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie konkretnej płatności. Bowiem z założenia obejmuje całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu. Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1108/20 oraz orzeczenia tam wymienione).

Sąd podziela także, za ww. orzeczeniem NSA, wnioski wynikające z uzasadnienia wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. W motywach tego orzeczenia TSUE wskazał, że organ dokonując oceny w konkretnych okolicznościach sprawy jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Co prawda wskazany wyrok TSUE odnosił się do art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, jednak ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia 1306/2013 pozostaje on w dalszym ciągu aktualny oraz ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Organ odwoławczy odwołał się w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia do ustaleń zawartych w swojej decyzji z dnia 30 listopada 2020 r. nr 0315-2020-001042 w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z której to decyzji wynikało, że działania Skarżącego skierowane były na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w postępowaniu o przyznanie wnioskowanych płatności, poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do ich uzyskania.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ odwoławczy, odwołując się w znacznej części uzasadnienia do ustaleń zawartych w innej, opisanej wyżej, wydanej przez siebie decyzji, nie przedstawiając ich w zaskarżonej decyzji, uchybił przepisowi art. 107 § 3 k.p.a. Uwzględniając jednak ustalenia organu pierwszej instancji szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu decyzji wydanej w I instancji w sprawie, ustalenia opisane w decyzji zaskarżonej oraz treść decyzji Dyrektora z dnia 27 grudnia 2021 r. nr 9016.2021.004122.6400, znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy oraz znanej Sądowi z urzędu w związku z wydanym wyrokiem w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 164/22 oraz doręczonej i w związku z tym znanej również Stronie Sąd uznał, że naruszenie tego przepisu nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, że Wnioskodawca stworzył sztuczne warunki do uzyskania płatności.

Dostrzec należy również poczynione przez organ odwoławczy w sprawie zakończonej decyzją z dnia 27 grudnia 2021 r. nr 9016.2021.004122.6400, szczegółowe ustalenia, w tym dotyczące m.in. rozbieżności pomiędzy plonem zakontraktowanym, a faktycznie osiągniętym przez Skarżącego z areału zadeklarowanego we wnioskach o płatność, co miało wpływ na dokonaną ocenę w sprawie.

W tym zakresie prawidłowo uwzględniony został przez organy także wynik kontroli w miejscu, co do stanu uprawy. Kontrola na gruntach wykazała, że uprawa pomidora, założona w 2020 r. przez Skarżącego, prowadzona była w sposób niezgodny z zasadami prawidłowej agrotechniki, co uniemożliwiło uzyskanie jakiegokolwiek godnego uwagi plonu. Kontrole przeprowadzone na gruntach Strony wykazały, że w lipcu 2020 r. jedynie na działce [...] dostrzegalne były ślady uprawy pomidora, zaś stan rozwoju roślin, obecność których stwierdzono we wrześniu i październiku 2020 r., nie dawał nadziei na uzyskanie plonu.

Organ zwrócił uwagę, że przy prawidłowej, nastawionej na osiągnięcie celu produkcyjnego uprawie pomidora nasiona wysiewa się do inspektu na przełomie marca i kwietnia. Przesadzenie do gruntu (roślin z wykształconym już systemem korzeniowym) następuje do połowy maja. Ewidentnym jest więc, że siew został więc dokonany poza jakimkolwiek terminem agrotechnicznym przewiedzianym dla upraw pomidora i nie w bezpiecznych, kontrolowanych warunkach szklarni czy tunelu foliowego (gdzie produkuje się siewki, pikowane już w późniejszym stadium rozwoju na polu), ale wprost w grunt. Z punktu widzenia prawidłowej agrotechniki zastosowany sposób uprawy gwarantował - przy równoczesnym braku zabiegów odchwaszczających i nie zastosowaniu jakiegokolwiek systemu irygacyjnego - fatalną plenność uprawy. Jak ustalił organ odwoławczy, przy prowadzeniu prawidłowej agrotechniki gruntowej właściwej dla uprawy pomidorów wydajność z analizowanego areału powinna wynieść od ok 30 t/ha do przeszło 80 t/ha. Słusznie przyjęto na potrzeby przedmiotowej analizy, wartość średniego plonu z upraw tego rodzaju (tj. w oparciu wyjaśnienia złożone przez Zachodniopomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego), że plenność ekologicznych upraw pomidora będzie o 20-30% mniejsza niż w przypadku upraw konwencjonalnych i wynosi w przypadku uprawy ekologicznej 38t/ha (55 ha x 0,7% = 38,5 ha). Uwzględniając powyższe, trafny był wniosek organu odwoławczego, iż skarżący, zakładając wytworzenie zaledwie 20 t pomidorów, wystąpił o uzyskanie płatności z powierzchni ok. 0,52 ha. Przy czym umowa obejmowała aż 52,33 ha.

Wnioskodawca, faktycznie wytworzywszy na cele przetwórcze zaledwie 0,3 t pomidorów, wystąpił o uzyskanie płatności z tytułu prowadzenia tej uprawy w wysokości [...] zł (nie licząc jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie i płatności dodatkowej). Zgodnie bowiem z § 1 pkt 5) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 października 2020 r. w sprawie stawek płatności związanych do powierzchni upraw za 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 1813), stawka płatności związanych do powierzchni upraw pomidorów wynosiła w 2020 r. 2.575,02 zł/ha, co przy ujętej w umowie kontraktacji powierzchni uprawy wynoszącej 52,33 ha oznacza, że Skarżący wystąpił z roszczeniem o przyznanie takiej właśnie kwoty, jak wskazana powyżej ([...]). Dostarczył jednakże zaledwie 0,3 t. Oznacza to, w przeliczeniu na pełne tony, że dostawa 1 tony pomidorów wiązałaby się z przyznaniem Stronie płatności za samo tylko prowadzenie tej uprawy w kwocie [...] Dla porównania, rolnik zgłaszający do płatności ekologiczną uprawę 1 ha pomidorów o wydajności 38,5 t/ha (czyli - jak wskazano powyżej - raczej przeciętnej dla racjonalnie prowadzonej uprawy tych warzyw), otrzymałby 2.575,02 zł płatności związanej do powierzchni uprawy pomidorów, czyli 66,88 zł za tonę. Przeszło 6.716 razy mniej, niż rościła sobie Strona.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, nie można zarzucić organowi również naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie.

Organ odwoławczy trafnie uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Odnośnie wniosków dowodowych złożonych wraz ze skargą do Sądu, wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Skarżący złożył w skardze wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z dziedziny rolnictwa mgr inż. Z. K. co do faktu spełnienia przez skarżącego przesłanek do uwzględnienia jego wniosków o płatność i dołączył do skargi przedmiotową opinię. Sąd stwierdził, że powyższa opinia nie spełnia przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a. Wskazać należy, że przedłożona opinia, którą należałoby traktować jako opinię biegłego, jest w istocie osobowym środkiem dowodowym, gdyż jest wypowiedzią specjalisty na dany temat (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. II FSK 1/10). Przeprowadzenie więc dowodu z opinii biegłego w postępowaniu przed sądem administracyjnym oznaczałoby obejście prawa ze skutkiem nieważności.

Z kolei skierowany do Sądu wniosek strony skarżącej zawarty w piśmie procesowym z dnia 7 kwietnia 2022 r. o zwrócenie się do Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Szczecinie o przekazanie akt spraw o sygn. [...] i [...] "odnośnie wydanych decyzji przez Zachodniopomorski Oddział Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie w tożsamych sprawach co skarżącego A. W.", dotyczących innego podmiotu (C. D., numer producenta [...]), jako niedopuszczalny nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd zgodnie z art. 3 p.p.s.a dokonuje oceny legalności rozstrzygnięcia ale zgodnie z art. 135 p.p.s.a. wyłącznie w ramach danej sprawy – w ramach tożsamości podmiotowej i przedmiotowej. Stąd nie może oceny tej opierać na rozstrzygnięciu wykraczającym poza ramy sprawy poddanej kontroli sądowej w sprawie Skarżącego.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.