Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 447/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64e § 1, § 2, art. 64c § 1, § 6a, § 7
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca) Sędziowie WSA Halina Chitrosz-Roicka WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2020 r. sprawy ze skargi D. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. L. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz D. C. kwotę [...]([...]) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) w związku art. 17 § 1, art. 18. art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, a także art. 64e § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm., dalej jako "u.p.e.a.") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] roku o odmowie umorzenia D. C. (zobowiązana) kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Wójta Gminy [...].

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że wobec zobowiązanej Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] (organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych i przekazanych do realizacji przez Wójta Gminy [...] tytułów wykonawczych z dnia [...] roku. o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] obejmujących wierzytelności z tytułu podatku od nieruchomości wraz z odsetkami za zwłokę, za które zobowiązana odpowiadała jako osoba trzecia. Na podstawie zawiadomienia z dnia 27 lutego 2014 roku o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności w Narodowym Funduszu Zdrowia [...] z tytułu opłaty za wykonane usługi zgodnie z kontraktem podpisanym z NFZ, co spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości [...] zł. Dalej podano, że zawiadomieniem z dnia 27 listopada 2015 roku wierzyciel - Wójt Gminy [...] zawiadomił organ egzekucyjny, że zaległości w podatku od nieruchomości objęte tytułami wykonawczymi z dnia [...] r. o numerach: [...] - [...] (12 szt.) są nieaktualne, gdyż wygasły na skutek zapłaty i w części przedawnienia, zwracając się tym samym z prośbą o wycofanie tych tytułów wykonawczych. W wyniku tego organ egzekucyjny zaktualizował kwoty należności dochodzonych na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych i podjął dalsze czynności w celu wyegzekwowanie powstałych w toku podstępowania egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych, tj. na podstawie zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 10 października 2019 roku dokonał skutecznego zajęcia przysługujących zobowiązanej wierzytelności w S. Sp. z o. o. sp. k.

Wnioskiem z dnia 8 listopada 2019 roku zobowiązana wystąpiła do organu egzekucyjnego o umorzenie w całości kosztów egzekucyjnych wynikających z wymienionych tytułów wykonawczych, na podstawie art. 64e § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W części motywacyjnej wniosku oświadczyła, że nie jest w stanie dokonać spłaty zadłużenia z tytułu kosztów egzekucyjnych z uwagi na sytuację majątkową i osobistą.

Odnośnie sytuacji osobistej wyjaśniła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem R. C., z którym od 3 czerwca 2014 r. posiada ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Poinformowała, iż wykonuje zawód lekarza stomatologa, zamieszkuje na zasadzie prawa służebności mieszkania w budynku mieszkalnym w [...], nie posiada natomiast oszczędności, ani żadnego majątku, ani też wartościowych przedmiotów, które mogłaby spieniężyć. Z wyjaśnień zobowiązanej wynikało, że posiadane przez nią 20% udziałów w S. Sp. z o. o. sp. k., stanowiących podstawę osiągania w latach 2018 oraz 2019 dochodów rzędu [...] zł miesięcznie nie przynosiło takich profitów, które mogłaby przeznaczyć na spłatę zadłużenia. Wskazała, że dochody męża wynoszą [...] zł netto miesięcznie, natomiast odnośnie wydatków podała, iż opłaca składkę ZUS w wysokości [...] zł miesięcznie, a podstawowe koszty utrzymania wynoszą około [...] zł miesięcznie. W ocenie zobowiązanej kontynuowanie egzekucji pozbawi ją możliwości regulowania należności wobec ZUS, doprowadzi do zakończenia działalności, a w konsekwencji może zachwiać podstawami egzystencji.

Dłużnik zajętej wierzytelności (S. Sp. z o. o. sp. k.) w piśmie z dnia 29 stycznia 2020 roku, uznał zajęcie wierzytelności oświadczając jednocześnie o posiadanej od zobowiązanej informacji o toczącym się postępowaniu o umorzenie przedmiotowych wierzytelności (kosztów egzekucyjnych).

Postanowieniem z dnia [...] roku organ egzekucyjny odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych. Rozpoznając sprawę w wyniku wniesionego przez zobowiązaną zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ nadzoru) wskazał w pierwszej kolejności na mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa. Wyjaśnił, że na podstawie art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2 - 4, obciążają zobowiązanego. Zgodnie zaś z treścią art. 64e § 1 tej ustawy, organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Wskazując na przesłanki umorzenia tych kosztów przytoczył treść przepisów art. 64e § 2 p.p.e.a. i wyjaśnił, że istnieje kilka niezależnych od siebie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, wśród których znajduje się sytuacja gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, Omawiając tę przesłankę wyjaśnił jednocześnie, iż nie każdy uszczerbek dla sytuacji finansowej zobowiązanego uzasadnia przyznanie ulgi, ale uszczerbek o charakterze kwalifikowanym, a więc uszczerbek ..znaczny", tzn. powodujący ponadprzeciętną, istotną dolegliwość finansową, zagrażającą egzystencji zobowiązanego. Podstawą umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być zatem wyłącznie obawa wystąpienia uszczerbku o charakterze istotnym, znacznym, czy też szczególnie dotkliwym, pozostającym jednocześnie w bezpośrednim związku przyczynowym z wymiarem tych kosztów. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia omówiono też przesłankę ważnego interesu publicznego z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jako istotny aspekt rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych wskazano, że następuje ono w ramach tzw. "uznania administracyjnego", stosownie do przepisu art. 64e § 1 ustawy egzekucyjnej, co oznacza, iż organ egzekucyjny może odmówić udzielenia ulgi w postaci umorzenia przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych nawet w przypadku stwierdzenia okoliczności uzasadniających ich umorzenie, chociaż nie oznacza to dowolności działania organu egzekucyjnego.

Odnośnie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych wskazano, że zobowiązana wykonuje zawód lekarza stomatologa osiągając z tego tytułu dochód wynoszący około [...] zł miesięcznie, będący odzwierciedleniem posiadanych udziałów w S. Sp. z o. o. sp. k. i włączając dochody męża pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym ([...] zł netto) uzyskuje łączny miesięczny dochód budżetu rodziny około [...] zł. Na podstawie prawa służebności mieszkania zamieszkuje w należącym do synów budynku mieszkalnym w miejscowości [...] i nie ponosi związanych z tym wydatków. Z kolei jak ustalono w oparciu o wymienione dostarczone przez zobowiązaną dokumenty, na miesięczne wydatki składają się następująco: [...] zł - składka ZUS, [...] zł - opłata za energię elektryczną i usługę dystrybucji, [...] zł - opłata abonamentowa RTV, [...] zł - składka członkowska ponoszona względem L. Izby Lekarskiej, [...] zł - składka polisy na życie, [...] zł - składka polisy na życie uiszczana przez męża, co daje łączną sumę wykazanych i udokumentowanych wydatków ponoszonych w związku z zapewnieniem codziennej egzystencji wspólnego gospodarstwa domowego wynoszącą [...] zł. Zestawienie tej kwoty z łącznym miesięcznym dochodem budżetu rodziny wynoszącym [...] zł dało w ocenie organu nadzoru podstawy do stwierdzenia, iż kwota pozostająca do rozdysponowania po uiszczeniu niezbędnych opłat i wydatków, oscyluje w granicach [...] zł, z czego na osobę przypadają środki pieniężne stanowiące równowartość [...] zł, co świadczy o tym, że uzyskiwane dochody pokrywają wydatki, pozostawiając jednocześnie rezerwę środków finansowych do zagospodarowania.

Reasumując, organ nadzoru nie stwierdził nieściągalności dochodzonego obowiązku poniesienia kosztów egzekucyjnych. Uznał też brak wykazania przesłanki braku możliwości poniesienia kosztów egzekucyjnych bez znacznego (istotnego) uszczerbku dla sytuacji finansowej zobowiązanej. Organ wskazał, że aktualnie są zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe oraz życiowe zobowiązanej, a posiadane udziały w S. Sp. z o. o. sp. k., stanowiące źródło dochodu zapewniają jej realną możliwość prowadzenia egzekucji administracyjnej, mającą na celu zaspokojenie kosztów egzekucyjnych. Stwierdził nadto, iż w rozpatrywanej sprawie nie występuje też przesłanka w postaci "ważnego interesu publicznego" oraz sytuacja, w której ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. W swojej ocenie nawiązał też do okoliczności powstania przedmiotowych kosztów egzekucyjnych przyjmując, że w sprawie brak jest okoliczności wyjątkowych, czy też nadzwyczajnych. Wyjaśnił dalej, że zasady wyliczania kosztów egzekucyjnych nie są uzależnione od woli organu lecz wynikają wprost z ustawy a każde prawidłowo wszczęte postępowanie egzekucyjne wiąże się z naliczeniem opłat i wydatków.

Odnosząc się do rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego uznał, że organ ten działał na podstawie przepisów prawa, poddał analizie wszelkie istotne dla rozpatrywanego stanu faktycznego czynniki, wyczerpująco przeanalizował kwestię obiektywnego istnienia lub nieistnienia argumentów przemawiających za udzieleniem lub odmową udzielenia wnioskowanej ulgi, rozważył wszystkie aspekty sprawy i wziął pod uwagę przesłanki pozwalające na umorzenie kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Stanowisko o braku wystarczających podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku zostało zdaniem organu nadzoru uzasadnione w sposób jednoznaczny i nie naruszający zasady swobodnej oceny dowodów.

W skardze na to postanowienie zobowiązana ("skarżąca") zarzuciła :

I. naruszenie przepisów ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, które miało wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj:

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a jedynie dokonanie ustaleń, które zostały podporządkowane nieprawidłowo rozumianemu przez organy obu instancji słusznemu interesowi obywatela;

2. art. 8 k p a., poprzez przeprowadzenie postępowania administracyjnego przy z góry przyjętym przez organy założeniu, że istnieją w nieprawidłowo ustalonym zdaniem skarżącej stanie faktycznym okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych, w szczególności błędne ustalenie, że skarżącej w skali miesiąca pozostaje rezerwa środków finansowych, którą może rozdysponować spłacając koszty egzekucyjne, co podważa zasadę zaufania obywateli do organów państwa;

II. naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji:

1. art. 64e § 2 pkt 1 poprzez odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji, w której skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla swojej sytuacji ekonomicznej oraz poprzez odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy za umorzeniem przemawiał nie tylko ważny interes skarżącej, ale też interes publiczny.

W oparciu o te zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, zasądzenie na swoją rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Skarżąca podważała ustalenia organów odnośnie poziomu jej wydatków, a przez to ocenę, że co miesiąc dysponowała kwotą wolną w wysokości [...] zł. Oświadczyła, że koszty jej utrzymania w skali miesiąca wynoszą około [...] zł, a w związku z tym osiągane dochody nie wystarczają na pokrycie podstawowych potrzeb bytowych, w tym zakupu żywności, odzieży i środków higieny osobistej. Argumentowała, że organ pominął w swoich rozważaniach fakt słabnącej sytuacji finansowej spółki S. i fakt osiągania zysków faktycznie mniejszych niż wskazywana przez nią kwota [...]zł miesięcznie. Nie zgodziła się też z oceną, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawiał ważny interes publiczny. Upatrywała go między innymi w tym, że mimo toczącego się już wobec niej postępowania egzekucyjnego nie podejmowała działań zmierzających do uniemożliwienia skutecznego dochodzenia obciążających ją zaległości, a nadto, że jako jedyna na terenie gminy świadczy usługi stomatologiczne w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia dając przez to możliwość skorzystania nieodpłatnie z tych usług miejscowej ludności, jest niezwykle ważne z punktu widzenia interesu publicznego. Podkreślała, iż utrzymanie w mocy obowiązku egzekwowania kosztów egzekucyjnych narazi ją na uszczerbek, który może zaważyć na dalszych losach prowadzonej przez nią działalności z tego względu, że na poczet płatności przedmiotowych kosztów będzie zmuszona zrezygnować z płatności wobec ZUS, co przyniesie równie dotkliwe dla niej skutki.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane postanowienie organu oraz postanowienie organu egzekucyjnego nie są zgodne z prawem. Powody uchylenia tych postanowień są jednak inne niż powoływane przez skarżącą.

Jak stanowi art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325, dalej jako " P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, z tym że nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkiem, który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie). Oznacza to, że sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego postanowienia niezależnie od zarzutów sformułowanych w skardze.

W świetle ustaleń przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia w kontrolowanym postanowieniu, organ nadzoru za organem egzekucyjnym jednoznacznie przesądził, że na skarżącej (o statusie zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym) spoczywa obowiązek poniesienia kosztów egzekucyjnych i rozstrzygnął o wysokości tych kosztów (w łącznej kwocie [...]zł), przyjmując to za punkt odniesienia dla oceny, czy skarżąca wykazała zaistnienie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych. Tym samym rozstrzygając w przedmiocie żądania skarżącej dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych, organy jednocześnie rozstrzygnęły o wysokości tych kosztów oraz o obowiązku ich poniesienia przez skarżącą.

Tego rodzaju praktyka nie jest zgodna z zasadami określania wysokości kosztów egzekucyjnych oraz adresata tego obowiązku. Warunkiem prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych jest prawidłowe, czyli odpowiadające przepisom ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przesądzenie zarówno wysokości kosztów egzekucyjnych, jaki i przesądzenie o podmiocie zobowiązanym do ich poniesienia. Dopiero ostateczne i prawomocne postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych precyzuje bowiem i przesądza ich wysokość, a przez to wyznacza przedmiot wniosku o umorzenie indywidualizując w ten sposób osobę zobowiązaną do ich poniesienia, a tym samym legitymowaną czynnie do domagania się umorzenia (por. wyroki WSA w Lublinie: z 26 września 2018 r. I SA/Lu 422/18 i z 24 stycznia 2020 r. I SA/Lu 619/20).

Należy wskazać, że w myśl art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (pkt 1); za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (pkt 2); ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (pkt 3). Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione (§ 3). W przypadku częściowego umorzenia kosztów egzekucyjnych umarza się przede wszystkim opłaty za czynności egzekucyjne (§ 4). Jednocześnie stosownie do art. 64c § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne stanowią opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny. Z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają one zobowiązanego. Zgodnie z unormowaniem wynikającym z art. 64c § 5 u.p.e.a. egzekucja kosztów egzekucyjnych następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a przy egzekucji kosztów egzekucyjnych nie pobiera się opłat za czynności egzekucyjne.

Unormowania określające tryb postępowania w przedmiocie dochodzenia kosztów egzekucyjnych określają kolejne przepisy art. 64c u.p.e.a. I tak, stosownie do treści § 6 koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. W sytuacji gdy koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, z czym mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, kolejnym istotnym unormowaniem wyznaczającym organowi egzekucyjnemu tok postępowania jest przepis art. 64c § 6a u.p.e.a. Wynika z jego treści jednoznacznie, iż organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia: wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne (pkt a), lub od dnia w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne (pkt b). Stosownie zaś do treści art. 64c § 7 tej ustawy, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Z przytoczonych regulacji prawnych wynika, że w sytuacji zakończenia postępowania egzekucyjnego ustawodawca zasadniczo wymaga stosownego zawiadomienia zobowiązanego lub wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych. Należy przypomnieć, iż w stanie faktycznym sprawy wierzyciel, tj. Wójt Gminy [...] zwrócił się do organu egzekucyjnego z informacją, iż należności objęte egzekwowanymi tytułami wykonawczymi wygasły wskutek zapłaty a częściowo w wyniku ich przedawnienia. Wskazuje to na okoliczności będące podstawą wygaśnięcia obowiązku, prowadzące zasadniczo do zakończenia postępowania egzekucyjnego, którego jednym ze sposobów jest umorzenie w trybie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (na wniosek wierzyciela). W oparciu o przedstawione sądowi akta administracyjnych nie można stwierdzić wydania takiego aktu. W takiej sytuacji kwestia kto i w jakiej wysokości ma ponieść koszty egzekucyjne związane z podjętymi czynnościami egzekucyjnymi pozostawała otwarta i stosownie do unormowania zawartego w art. 64c § 6a u.p.e.a. wymagała od organu egzekucyjnego podjęcia działań mających na celu powiadomienia właściwego podmiotu o wysokości kosztów egzekucyjnych, a w sytuacji ich kwestionowania wydania rozstrzygnięcia w przewidzianej formie prawnej (art. 64c § 7 u.p.e.a.). Błąd popełniony przez organ egzekucyjny a w konsekwencji przez organ nadzoru polega na tym, że rozpatrywały dalej idący wniosek zobowiązanej o umorzenie kosztów egzekucyjnych z pominięciem procedury pozwalającej ostatecznie przesądzić kwestię wysokości tych kosztów oraz podmiotu zobowiązanego do ich poniesienia. Działania organu egzekucyjnego mające na celu wyegzekwowanie kosztów egzekucyjnych, w postaci czynności "aktualizacji tytułów wykonawczych", nie przesądzają finalnie, że to skarżąca jako zobowiązana ponosi ciężar kosztów egzekucyjnych, ani tym bardziej ich wysokości w aktualnie przyjętej przez organy wysokości [...] zł.

Z brzmienia art. 64c § 7 u.p.e.a. jednoznacznie wynika, że jeśli zobowiązany lub wierzyciel nie godzi się z poniesieniem kosztów egzekucyjnych bądź z ich wysokością, wówczas ma prawo wystąpić do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wydanie w tej materii postanowienia, które podlega zaskarżeniu zażaleniem. Z kolei art. 64c § 6a i § 7 u.p.e.a. razem określają czas, w którym taki wniosek uprawnieni mogą złożyć. Dopiero zatem kiedy zaistnieją przesłanki przewidziane przez ustawodawcę w art. 64c § 6a, § 7 u.p.e.a. rozstrzygnięciu będzie podlegał spór z organem egzekucyjnym w pierwszej kolejności o to, czy właśnie zobowiązany ma być obciążony kosztami egzekucyjnymi, a jeśli tak, w jakiej wysokości i w jakim zakresie na wysokość tych kosztów wpłynie stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zajęte w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. w sprawie SK 31/14, do czego pośrednio nawiązał organ nadzoru wskazując na prawidłową wartość naliczonych wydatków i opłaty manipulacyjnej.

W przedstawionej przez organy sytuacji proceduralnej i w przytoczonym wyżej stanie prawnym przedwczesne jest stwierdzanie, że na skarżącej spoczywa obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych we wskazanej przez organy wysokości. Tej treści stanowisko wyrażane w motywach kontrolowanego postanowienia, podobnie jak w uzasadnieniu postanowienia organu egzekucyjnego, świadczy o pominięciu trybu uregulowanego w art. 64c § 6a, § 7 u.p.e.a. W tej aktualnie spornej materii, dotyczącej obowiązku poniesienia kosztów egzekucyjnych i ich wysokości, skarżącej przysługuje uprawnie domagania się (w czasie wyznaczonym przez ustawodawcę) od organu egzekucyjnego wydania postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, na które może w dalszej kolejności składać na nie zażalenie, a następnie zaskarżyć do sądu administracyjnego, w sytuacji kwestionowania stanowiska organów. Taką drogę przewidział ustawodawca w art. 64c § 7 u.p.e.a. w powiązaniu z art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a.

Powyższe prowadzi do wniosku o braku po stronie organu egzekucyjnego uprawnienia do jednoczesnego rozstrzygania o żądaniu w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych, o wysokości kosztów egzekucyjnych oraz o podmiocie zobowiązanym do ich poniesienia. Przesądzenie sporu z organem egzekucyjnym nie tylko o wysokość kosztów egzekucyjnych, ale również w kwestii tego czy właśnie zobowiązany ma je ponieść, zastrzeżone jest bowiem dla odrębnego, incydentalnego trybu, o którym stanowi art. 64c § 6a, § 7 u.p.e.a., a z okoliczności sprawy nie wynika aby został on wyczerpany. W konsekwencji w realiach rozpoznawanej sprawy organ egzekucyjny i organ nadzoru podjęły rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych we wskazanej w zaskarżonym postanowieniu wysokości, w okolicznościach, w których nie zaistniały jeszcze przesłanki do stwierdzenia, że obowiązek ich poniesienia spoczywa na skarżącej, oraz nie została przesądzona ich wysokość.

Z punktu widzenia wewnętrznej systematyki ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych przewidzianej w art. 64e § 1, § 2 u.p.e.a. nie można stosować w oderwaniu od pozostałych przepisów zawartych w omawianej ustawie, a w tym konkretnym przypadku z pominięciem art. 64c § 6a, § 7 u.p.e.a. Już sama kolejność tych regulacji wskazuje na określony przez ustawodawcę porządek rozstrzygania poszczególnych zagadnień - najpierw kto i w jakiej wysokości ponosi koszty egzekucyjne (w myśl art. 64c u.p.e.a.), a później czy można je umorzyć i pod jakimi warunkami (według art. 64e u.p.e.a.). Na obowiązek przestrzegania takiej kolejności zwrócił uwagę również Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, iż najpierw należy określić ostatecznym aktem administracyjnym wysokość kwoty należnej (kosztów egzekucyjnych) a dopiero potem można rozważać ich umorzenie (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2018 r. II FSK 2138/18, podobnie też NSA w wyroku z 25 maja 2017 r. II FSK 678/17). Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego, którymi odmówiono skarżącej umorzenia kosztów egzekucyjnych bez zachowania wymaganej przez ustawodawcę kolejności w sferze procedowania w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego, z punktu widzenia prawa nie mogły zatem zostać zaaprobowane. Wymagają bowiem uprzedniego przesądzenia w trybie przewidzianym w art. 64c u.p.e.a., która strona i w jakiej wysokości ma być obciążona kosztami egzekucyjnymi.

W dalszym postępowaniu organy będą zobowiązane uwzględnić powyższe stanowisko prawne. Oznacza ono, że aktualnie wniosek skarżącej o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie podlega rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu co do istoty. Zadaniem organu egzekucyjnego będzie ocena na ile jego merytoryczne rozpatrywanie i rozstrzyganie stanie się uzasadnione w przyszłości. Ta perspektywa pozostaje Jednak poza granicami niniejszej sprawy, które zostały wyznaczone przez zakres podmiotowy i przedmiotowy postanowienia organu, a wcześniej organu egzekucyjnego (por. art. 134 § 1, art. 135 P.p.s.a.).

Z powodów omówionych wyżej zaskarżone postanowienie i postanowienie organu egzekucyjnego podlegały uchyleniu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c przy zastosowaniu art. 135 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 oraz art. 205 § 1 P.p.s.a. W niniejszej sprawie koszty obejmują uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w kwocie [...]zł.