Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2017/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1 art. 135 , art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 8, art. 12, art. 77
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1787/16 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 17 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt I SA/Wa 1787/16) oddalił skargę J. M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z [...] maja 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

W dniu [...] czerwca 1987 r. dawna właścicielka A. Z. złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Decyzją z [...] września 1988 r. Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] orzekł o odmowie przyznania wnioskodawcy przyznania odszkodowania, które to rozstrzygnięcie uchylił następnie Prezydent m. st. Warszawy decyzją z [...] grudnia 1988 r.

Decyzją z [...] grudnia 2006 r. Prezydent m. st. Warszawy ponownie orzekł o odmowie przyznania spadkobiercom dawnej właścicielki odszkodowania za ww. nieruchomość, a Wojewoda Mazowiecki utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy decyzją z [...] grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 lipca 2008 r. (sygn. akt I SA/Wa 424/08) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewoda decyzją z [...] stycznia 2009 r. ponownie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, ale również i tę decyzję uchylił wyrokiem z [...] czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt I SA/Wa 431/09). Następnie decyzją z [...] czerwca 2010 r. Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji.

Decyzją z [...] marca 2014 r. Prezydent m. st. Warszawy orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz następców prawnych byłej właścicielki ww. nieruchomości. Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Wojewoda Mazowiecki uchylił powyższą decyzję.

Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Prezydent m. st. Warszawy na podstawie art. 4 pkt 9b1, art. 129 ust. 1 i art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm. – zwanej dalej u.g.n.) orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz następców prawnych A. Z. za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Zdaniem organu nie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 215 ust. 2 u.g.n., bowiem dawna właścicielka nieruchomości utraciła faktyczną możliwość władania nią przed dniem 5 kwietnia 1958 r.

Decyzją z [...] września 2016 r. Wojewoda Mazowiecki na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, prawidłowe jest uznanie, że przy parametrach zabudowy nieruchomości istniała potencjalna możliwość przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu, nie została jednak spełniona przesłanka utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością.

W tym zakresie Wojewoda wskazał na zaświadczenie lokalizacyjne z [...] grudnia 1953 r. wydane przez Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy, zgodnie z którym m.in. działka położona przy ul. [...] przeznaczona została pod budowę 31 domów dwurodzinnych dla Spółdzielni [...]. Lokalizacja została wydana na 4 obszary i dla każdego z nich został spisany następnie odrębny protokół zdawczo – odbiorczy. W dniu 14 września 1953 r., tj. w dacie obowiązywania ww. zaświadczenia – Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie upoważniło Spółdzielnię do wejścia na grunt nieruchomości położonej przy ul. [...] w granicach wskazanych w tym piśmie, zaś w dniu 25 września 1954 r. został zawarty ww. protokół zdawczo – odbiorczy dotyczący przekazania terenu pod budowę 31 domów dwurodzinnych. Zapisano w nim, że na mocy decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] maja 1954 r. przedmiotowe nieruchomości podlegają przekazaniu w zarząd i użytkowanie na rzecz ww. Spółdzielni. Protokół ten dotyczył m.in. przedmiotowej nieruchomości. W piśmie z 30 lipca 1988 r. potwierdzono, iż nieruchomość o adresie ul. [...] została objęta zaświadczeniem lokalizacyjnym z [...] grudnia 1953 r. Wojewoda wskazał także, że w dniu [...] grudnia 1954 r. wydano pozwolenie na budowę domu bliźniaczego dwurodzinnego, chociaż roboty na przedmiotowym terenie rozpoczęto 2 maja 1954 r. Z podania o wydanie pozwolenia na użytkowanie wynika zaś, że roboty budowlane zostały wykonane do 31 marca 1956 r. na podstawie projektu zatwierdzonego dnia 30 kwietnia 1954 r.

Jak wyjaśnił Wojewoda na znacznej części dawnej działki hipotecznej opisanej na wstępie został wybudowany dom dwurodzinny o aktualnym adresie ul. [...]. Pozostałe części nieruchomości wchodzą w skład działek zabudowanych domami o adresie [...]. Pierwsi lokatorzy byli meldowani w budynku przy ul. [...] od 11 października 1956 r., ul. [...]. 1 od 2 kwietnia 1957 r., ul. [...] od 17 lutego 1959 r., ul. [...] od 19 czerwca 1956 r. I choć brak jest danych o zameldowaniu w budynku przy ul. [...], to fakt ten nie świadczy o tym, że dana inwestycja nie została zrealizowana.

Informacje zawarte w piśmie z 19 listopada 1953 r. są potwierdzeniem wydania lokalizacji, a zatem nie stoją w sprzeczności z treścią pisma z 14 września 1953 r. Nadto, działka o adresie ul. [...], o której mowa w piśmie z 19 listopada 1953 r. znajduje się w granicach objętych decyzją lokalizacyjną, ale w granicach przedmiotowej działki hipotecznej.

Również w piśmie z 29 kwietnia 1954 r. skierowanym przez właściciela działki o adresie [...] do Prezydium Rady Narodowej znajduje się potwierdzenie utraty możliwości władania w dniu 27 kwietnia 1954 r. w wyniku wejścia w teren jego posesji inżynierów ze Spółdzielni [...]. Działka o tym adresie znajduje się w granicach objętych decyzją lokalizacyjną, natomiast nie znajduje się w granicach działki hipotecznej.

Natomiast choć prawo własności Skarbu Państwa zostało ujawnione w księdze wieczystej w 1962 r., to fakt wpisania tam Skarbu Państwa nie jest równoznaczny z utratą faktycznej możliwości władania.

Podobnie postanowienie Sądu Grodzkiego w Warszawie z [...]września 1947 r. (sygn. [...]) o przywróceniu dawnej właścicielce posiadania nieruchomości przy ul. [...] pozostaje bez znaczenia dla sprawy albowiem własność nieruchomości została przywrócona na dzień [...] września 1947 r., a więc nie dowodzi, iż nie mogła ona utracić możliwości faktycznego władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r.

Skargę na powyższą decyzję wniósł J. M., zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 § 1 – 3, art. 77 § 1, art. 104 § 2 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 215 ust. 2 u.g.n.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że kluczowe w sprawie jest ustalenie, czy spełnione zostały kumulatywnie przesłanki z art. 215 ust. 2 u.g.n. Niesporne jest to, że grunt przedmiotowej nieruchomości mógł być przed dniem wejścia w życie dekretu w świetle Ogólnego Planu Zabudowy m. st. Warszawy, zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne. Odnośnie natomiast drugiej przesłanki, organy prawidłowo i jednoznacznie ustaliły, że poprzednia właścicielka została pozbawiona faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Wynika to z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym z:

1) pisma Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu m. st. Warszawy z 23 lipca 2004 r., z którego wynika, iż na znacznej części dawnej działki hipotecznej "Nieruchomość w Mieście Stołecznym Warszawie [...]" wybudowany został dom dwurodzinny o aktualnym adresie [...];

2) zaświadczenia lokalizacyjnego z [...] grudnia 1953 r. wydanego przez Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy wraz z załącznikiem graficznym, tj. szkicem sytuacyjnym, na podstawie którego teren położony przy ul. [...] (w tym działka przy ul. [...]) przeznaczony został pod budowę 31 domów dwurodzinnych dla Spółdzielni [...];

3) decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] maja 1954 r., mocą której nieruchomości wskazane w ww. ostatecznej lokalizacji z [...] grudnia 1953 r. podlegają przekazaniu w zarząd i użytkowanie na rzecz Spółdzielni [...] (w wykonaniu której to decyzji zostały zawarte cztery protokoły zdawczo – odbiorcze, w tym jeden dotyczący nieruchomości przy ul. [...]);

4) protokołu zdawczo - odbiorczego przekazania terenu pod budowę 31 domów dwurodzinnych dla [...] z 25 września 1954 r. a dotyczącego terenu oznaczonego na szkicu sytuacyjnym [...];

5) pisma z 30 lipca 1988 r., potwierdzającego, że nieruchomość o adresie ul. [...] została objęta zaświadczeniem lokalizacyjnym z [...] grudnia 1953 r. dotyczącym terenu przy ul. [...];

6) pozwolenia Wydziału Inspekcji Budowlanej P.R.N w Warszawie z [...] grudnia 1954 r., na wykonanie robót budowlanych – budowę domu bliźniaczego dwurodzinnego przy ul. [...]; w pozwoleniu wskazano, że roboty na przedmiotowym terenie rozpoczęto już w dniu 2 maja 1954 r.;

7) podania o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku względem lokalu, z którego wynika, że roboty budowlane – budowa domku bliźniaczego dwurodzinnego [...] zostały wykonane do 31 marca 1956 r. na podstawie projektu zatwierdzonego 30 kwietnia 1954 r. i pozwolenia z [...] grudnia 1954 r.;

8) wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego przy ul. [...], gdzie wskazano, iż roboty zostały ukończone w lipcu 1958 r.

9) pisma Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] z [...] stycznia 2006 r., z którego wynika, że pierwsi lokatorzy byli meldowani w budynku przy ul. [...] od dnia 11 października 1956 r.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że okoliczność ukończenia prac budowlanych w budynku przy ul. [...] w dniu 31 marca 1956 r. oraz w lipcu 1958 r. pozwala na jednoznaczne wnioskowanie, iż nieruchomość nie mogła być użytkowana przez dawnego właściciela hipotecznego po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Ponadto, dowodem tego są przesłane przy piśmie Dzielnicy [...] z [...] stycznia 2006 r. dane z karty rejestru mieszkańców, z których wynika, że w pierwsze zapisy meldunkowe pod adresem ul. [...] widnieją już od dnia 11 października 1956 r., a zatem na dzień pierwszych meldunków inwestycja była już zrealizowana. Brak natomiast adnotacji o pierwszych zameldowaniach w budynku bliźniaczym przy ul. [...] nie świadczy o niezrealizowaniu inwestycji, skoro z dokumentów wynika, że była ona ukończona w lipcu 1958 r., a więc w dacie 4 kwietnia 1958 r. trwały bez wątpienia tylko prace wykończeniowe. Tym samym, fakt zamieszkania lokatorów w nowowybudowanych budynkach przesądza o utracie możliwości władania nieruchomością przez dawnego właściciela w granicznej dacie.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wyżej przywołane dokumenty dowodzą, że okoliczności w nich wskazane nie mogły zaistnieć bez pozbawienia byłej właścicielki władania nieruchomością przy ul. [...]. Bez znaczenia dla sprawy jest natomiast postanowienie Sądu Grodzkiego w Warszawie z [...] września 1947 r. o przywróceniu dawnej właścicielce posiadania nieruchomości na dzień [...] września 1947 r., skoro oceniana jest utrata władania po dniu 5 kwietnia 1958 r., podobnie jak to, że prawo własności Skarbu Państwa zostało ujawnione w księdze wieczystej dopiero w 1962 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy w wystarczający sposób wykazały, że pozbawienie byłej właścicielki władania przedmiotową nieruchomością nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r., co wyklucza dopuszczalność ustalenia odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący przeprowadziły postępowanie wyjaśniające stosownie do reguł określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., jak również podjęły wszelkie kroki niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), określanej dalej jako "P.p.s.a." oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. M., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 215 u.g.n. polegające na błędnym uznaniu, iż nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w ten sposób, iż organ domniemywa brak wystąpienia drugiej przesłanki tj. utraty władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. i rozstrzyga wszelkie wątpliwości na niekorzyść skarżącego w sytuacji gdy zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia kiedy w rzeczywistości doszło do utraty władania nieruchomością, co w ogóle nie zostało uwzględnione przez Sąd;

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

2. naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez:

a. brak kontroli sądowoadministracyjnej obydwu zaskarżonych decyzji w sytuacji, gdy przedmiotem skargi do WSA była zarówno decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2016 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] maja 2016 r. podczas, gdy w zaskarżonym orzeczeniu Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał jedynie sądowej kontroli decyzji Wojewody Mazowieckiego,

b. brak rozpoznania wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącego w tym w szczególności zarzutów naruszenia art. 104 § 2 K.p.a., art. 7 i art. 8 K.p.a. w kontekście wskazanych w skardze konkretnych uchybień organu w zakresie gromadzenie i oceny materiału dowodowego, w tym poprzez nie wzięcie pod uwagę przez Sąd uchybień organu polegających na niepodjęciu przez organ żadnych czynności zmierzających do ustalenia kiedy w rzeczywistości nastąpiło pozbawienie faktycznej możliwości władania nieruchomością i niepodjęcie żadnych działań w celu wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji zaniechanie zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego przedmiotowej sprawy oraz niewzięcie przez Sąd pod uwagę, że ze znajdującego się w aktach wpisu do księgi wieczystej wynika, iż do "13 kwietnia 196r ." właścicielem pozostawała A. D. oraz wynikającego z tego chroniąca skarżącego rękojmia publicznej wiary ksiąg wieczystych;

3. naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 153 P.p.s.a. polegające na braku stwierdzenia naruszenia przez organy obydwu instancji w sposób mający wpływ na wynik postępowania i wydane decyzje, opisanych w skardze na decyzję przepisów postępowania i w konsekwencji brak wydania przez Sąd organom wiążących wytycznych w tym zakresie i uchylenia zaskarżonych decyzji z powodu zarzutów naruszenia przez Wojewodę Mazowieckiego i Prezydenta m.st. Warszawy następujących przepisów:

a. brak stwierdzenia naruszenia przez organy art. 7 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść strony oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie usunięcie sprzeczności wynikających z zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji rozpoznanie sprawy z naruszeniem słusznego interesu stron;

b. brak stwierdzenia naruszenia przez organy art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający elementarną zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej;

c. brak stwierdzenia naruszenia przez organy art. 77 § 1 K.p.a. poprzez bezzasadne pominięcie przez Sąd okoliczności, iż organ nie rozpatrzył w wyczerpujący sposób zebranego w sprawie materiału dowodowego, szczegółowo wskazanego w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie;

d. brak stwierdzenia naruszenia przez organy art. 12 K.p.a. oraz art. 35 § 1, § 2 i § 3 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie od dnia 24 czerwca 1987 r., tj. przez ponad 29 lat;

4. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonego wyroku w szczególności poprzez brak odniesienia się przez Sąd do dowodów wskazanych szczegółowo w skardze oraz brak wyjaśnienia powodów, dla których Sąd odmówił mocy dowodowej poszczególnym pismom znajdującym się w aktach sprawy oraz brak wyjaśnienia sprzeczności w ramach zebranego materiału dowodowego;

Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych za obydwie instancje oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że zaskarżony wyrok stoi w sprzeczności z podstawową zasadą polskiego porządku prawnego rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Nie sposób pominąć, że z wpisu do księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości bezsprzecznie wynika, iż jej właścicielem do 13 kwietnia 1962 r. pozostawała A. D. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił również dlaczego Wojewoda na podstawie tego samego materiału dowodowego raz uchyla, a raz utrzymuje w mocy decyzję Prezydenta, która od 29 lat jest taka sama. W ocenie skarżącego podstawowe uchybienie Sądu polega natomiast na tym, iż nie poddał kontroli obydwu zaskarżonych decyzji oraz błędnie przyjął, że działanie organu jest prawidłowe w sytuacji gdy ten zamiast dokonać rzetelnej analizy zgromadzonego materiału domniemywa utratę posiadania przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje jednoznacznej odpowiedzi kiedy doszło do faktycznej utraty posiadania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoznając sprawę w granicach określonych art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego artykułu, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. (zarzut 4). Uzasadnienie skarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane tym przepisem elementy, w tym wyjaśnienie jego podstawy prawnej, natomiast żaden z ww. przepisów nie pozwala na merytoryczną ocenę jego treści ("brak wyczerpującego uzasadnienia" – jak wskazano w zarzucie) czy też możliwości i sposobu prowadzenia postępowania dowodowego przez sąd administracyjny ("powody, dla których Sąd odmówił mocy dowodowej poszczególnym pismom [...]"). Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. odnosi się do podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia) w sytuacji stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji innego niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy i jako przepis "wynikowy", o ogólnym (blankietowym) charakterze nie może samodzielnie stanowić podstawy skargi kasacyjnej. Powiązanie zaś tego przepisu z art. 141 § 4 P.p.s.a., który odnosi się jedynie do elementów formalnych uzasadnienia wyroku sądu, pozwala na przeprowadzenie kontroli kasacyjnej jedynie w zakresie tych elementów. Ta natomiast nie ujawniła istotnych wad.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. (zarzut 2a). Zasadą kontroli sądowoadministracyjnej jest ocena legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a więc decyzji (postanowienia) organu drugiej instancji. Przedmiot skargi stanowi decyzja ostateczna (art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 1 P.p.s.a.), zaś sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Spełnienie przesłanki "niezbędności" następuje jedynie, gdy bez zastosowania trybu określonego w komentowanym przepisie załatwienie sprawy byłoby "niemożliwe lub co najmniej utrudnione" (Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, PiP 2007/4, s. 39). Zastosowanie tego przepisu będzie również możliwe jedynie w razie uwzględnienia skargi. Skoro natomiast w ocenie Sądu skarżone rozstrzygnięcie, kończące postępowanie w sprawie jest prawidłowe (zgodne z prawem) to nie ma potrzeby (jest zbędne) eliminowanie innych wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów administracyjnych.

Nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 104 § 2, art. 7 i art. 8 K.p.a. (zarzut 2b). Sąd pierwszej instancji analizował bowiem podniesione przez stronę skarżącą argumenty i dowody wskazujące w jej ocenie na inną datę pozbawienia byłej właścicielki faktycznej możliwości władania działką, a także wskazał, dlaczego nie uznał tych dokumentów za wiarygodne, porównując je przy tym z innymi dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy. W tym zakresie należy podzielić ocenę Sądu pierwszej instancji, że postanowienie Sądu z [...] września 1947 r. o przywróceniu posiadania nieruchomości w żaden sposób nie wykazuje przesłanki pozbawienia możliwości władania działką po 5 kwietnia 1958 r. Z kolei we wniosku z 24 czerwca 1987 r. o wypłatę odszkodowania A. Z. wyraźnie wskazała, że została pozbawiona własności i posiadania na skutek wniosku Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 1962 r. i wykreślenia jej z księgi wieczystej. Również to, co tak silnie eksponuje w skardze kasacyjnej skarżący, że była ona ujawniona w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości, nie ma znaczenia dla ustalenia przesłanki "faktycznej możliwości władania" nieruchomością, bowiem inny jest zakres tych pojęć. Pierwsze należy do sfery stanu prawnego, drugie jest określonym faktem. Zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych reguluje z kolei sytuację stanu niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, a nie stanem faktycznym (art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotecznych, tekst pierw. Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm., art. 20 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe, Dz. U. 57, poz. 319). Jej zastosowanie do przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n. słusznie zostało wykluczone tak przez Sąd pierwszej instancji jak i organy administracyjne, zaś wskazywanie na dokumenty potwierdzające istnienie takiego wpisu w księdze wieczystej pozostaje bez znaczenia dla niniejszej sprawy. Z powoływanego z kolei pisma Urzędu Dzielnicy Warszawa – [...] z dnia 7 czerwca 1988 r. wynika konkluzja, że dawna właścicielka wcześniej wyjaśniała, że utraciła wcześniej niż w 1962 r. władanie nieruchomością, stwierdzając w piśmie z dnia 7 października 1987 r., że "inwestor – jakaś Spółdzielnia Mieszkaniowa – zajął teren w latach 1948 – 1949 r.". Okoliczności te potwierdziły również organy prowadzące niniejsze postępowania, w szczególności w oparciu o zaświadczenia lokalizacyjne, protokoły zdawczo – odbiorcze przekazania terenu, pozwolenie na wykonanie robót budowlanych – budowę domu bliźniaczego dwurodzinnego, wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie, czy dokumentów o zameldowaniu. Na dokumenty te szczegółowo zwracał uwagę Sąd pierwszej instancji, zasadnie przyjmując na ich podstawie konkluzję, że wnioskodawczyni została pozbawiona władania nieruchomością przed 1958 r. Wykluczenie tej przesłanki czyni z kolei niezasadnym zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 145 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 215 u.g.n. (zarzut 1)

Nie można również dopatrzyć się, aby organy administracyjne uchybiły zasadom prowadzenia postępowanie określonym w art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 - 3 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a., a co Sąd pierwszej instancji miałby pominąć uchybiając art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 153 P.p.s.a. (zarzut 3). Organy wyjaśniły stan faktyczny, zaś zgłoszone przez skarżącą wątpliwości zostały wyjaśnione i ocenione. Materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący i pozwalał na ocenę spełnienia w sprawie przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n. Nie można również uznać, aby wydanie decyzji niezgodnej z wnioskiem naruszało zasadę pogłębiania zaufania obywateli od organów państwa. Także bezsporny fakt długotrwałego prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie nie miał wpływu na ocenę legalności kontrolowanego wyroku, a różne decyzje wydawane przez organy w sprawie wynikały z konieczności usunięcia stwierdzonych przez Sądy nieprawidłowości.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.