Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 pkt ;  art. 60;  art. 61;  art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją znak [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Prezydent Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 59 ust. 1, art. 61 i art. 104 ust. 3 w związku z art. 8, art. 10 ust. 4, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 60, art. 62 ust. 2, art. 63, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.

o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej także: "ustawa o pomocy społecznej", "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej "k.p.a.") i Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2012 r. w sprawie ustalenia na 2012 rok średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Gminę Miasta R. działającą na prawach powiatu, Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie ustalenia na 2013 rok średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Gminę Miasta R. (dalej: "Gmina") działającą na prawach powiatu, ustalił S. B. (dalej także: "skarżący") opłatę za pobyt ojca M. B. w Domu Pomocy Społecznej [...] "[...]"[...] w R. (dalej: "DPS") w okresie od [...] września 2012 r. do [...] stycznia 2013 r. w kwocie [...] zł. Stwierdził jednocześnie, iż S. B. w okresie od [...] lutego 2013 r. do [...] marca 2013 r. nie kwalifikuje się do wnoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS.

Organ I instancji, powołując treść przepisu art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wywiódł, iż pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym ustala starosta

i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS został ustalony w okresie od [...] kwietnia 2012 r. do [...] marca 2013 r. na kwotę [...] zł, a w okresie od [...] kwietnia 2013 r. na kwotę [...] zł. Wskazując na art. 61 powołanej ustawy organ podniósł, iż mieszkaniec domu, jego małżonek, zstępni przed wstępnymi i gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej mają obowiązek ponoszenia opłat związanych z pobytem w domu pomocy społecznej. Zstępny ponosi odpłatność zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku niewywiązywania się z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, opłaty te zastępczo ponosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Organ I instancji ustalił, iż ojciec skarżącego skierowany został do DPS decyzją z dnia [...] marca 2004 r. (znak [...]), zaś umieszczony w tej placówce w dniu [...] kwietnia 2004 r. na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. (znak [...]). W okresie pobytu w tej jednostce (tj. w okresie od dnia [...] kwietnia 2004 r. do nadal) pensjonariusz ponosi opłatę za pobyt w wysokości 70% uzyskiwanego dochodu. Kwoty te stanowiły: w okresie od [...] września 2012 r. do [...] października 2012 r. wartość [...] zł miesięcznie, zaś w okresie od [...] listopada 2012 r. do [...] marca 2013 r. - [...] zł miesięcznie i nie pokrywały w całości kosztów pobytu pensjonariusza w DPS. Z tego względu pozostałą kwotę zastępczo wnosiła Gmina. Organ ustalił, że osobami zobowiązanymi do partycypowania w kosztach utrzymania pensjonariusza w DPS, zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, są syn S. B. (skarżący) i córka K. Z., przy czym kryterium dochodowe, kwalifikujące do ponoszenia odpłatności przekraczał tylko skarżący. K. Z. w rozpatrywanym okresie (od [...] września 2012 r. do [...] marca 2013 r.) nie kwalifikowała się do wnoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS. Organ I instancji wskazał, iż po wszczęciu niniejszego postępowania z urzędu, które miało miejsce w dniu [...] kwietnia 2013 r., w dniu [...] kwietnia 2013 r. ustalono koszty, jakie zastępczo wniosła Gmina za pobyt ojca skarżącego w DPS w okresie od dnia [...] września 2012 r. do [...] marca 2013 r. W dniu [...] kwietnia 2013 r. przeprowadzono ze skarżącym wywiad środowiskowy. Sytuację dochodową skarżącego w tym okresie ustalono na podstawie zaświadczenia jego pracodawcy z dnia [...] czerwca 2013 r. (w październiku 2012 r., w listopadzie 2012 r., w grudniu 2012 r., w styczniu 2013 r. i w lutym 2013 r. do kwoty wynagrodzenia przekazywanego na rachunek bankowy dodano kwotę "inne potrącenia", albowiem zgodnie z art. 8 ust 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z określonego miesiąca bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób), decyzji KRUS z dnia [...] marca 2012 r., [...] stycznia 2013 r. oraz oświadczenia M. B. z dnia [...] czerwca 2013 r. Powyższe ustalenia skutkowały uznaniem, iż w okresie od [...] września 2012 r. do dnia [...] stycznia 2013 r. skarżący przekraczał kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Matematyczny sposób wyliczenia odpłatności przedstawiono w decyzji w formie tabeli (str. 4). Zobowiązanie to wyniosło [...] zł i zostało obliczone następująco: od kwoty średniego miesięcznego kosztu utrzymania w DPS odjęto opłatę wnoszoną przez pensjonariusza. Otrzymana różnica stanowi wysokość opłaty jaką zastępczo wniosła Gmina. Następnie od dochodu rodziny skarżącego odjęto kwotę kryterium dochodowego. Otrzymany wynik, porównano z kwotą, której może domagać się Gmina i tak ustalono wysokość odpłatności skarżącego. Wskazano jednocześnie, iż w okresie od dnia [...] lutego 2013 r. do dnia [...] marca 2013 r. skarżący nie kwalifikuje się do wnoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS. Jednocześnie Prezydent poinformował skarżącego o zasadach zwalniania z odpłatności za pobyt w DPS na podstawie art. 64 u.p.s. oraz odstąpienia od żądania zwrotu kwoty zobowiązania na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s.

W odwołaniu złożonym na decyzję organu I instancji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie wskazanym w jej punkcie 1 i umorzenie postępowania

w tej części. Zarzucił decyzji naruszenie art. 61 i 104 ustawy o pomocy społecznej poprzez zaniechanie próby zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 u.p.s., co sprawia, iż kwota określona w decyzji nie stała się wymagalna. Podniósł, iż nigdy nie otrzymał od MOPS w R. propozycji zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 u.p.s., co czyni zaskarżoną decyzję sprzeczną z prawem.

Decyzją znak [...] z dnia [...] października 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przypomnieniu przebiegu postępowania

w sprawie i przedstawieniu treści przepisów regulujących kwestię ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS Kolegium wskazało, iż ojciec skarżącego przebywa

w DPS od [...] kwietnia 2004 r. do chwili obecnej, a wnoszona przez niego opłata nie pokrywa całości kosztów utrzymania w tym domu. Pozostała do uregulowania kwota obciąża więc osoby wymienione w art. 61 ust. 1 ww. ustawy, o ile spełniają kryterium dochodowe. Osobami zobowiązanymi do ponoszenia tej odpłatności są dzieci pensjonariusza, tj. skarżący (syn) i K. Z. (córka), przy czym do ponoszenia tej odpłatności kwalifikuje się tylko skarżący. Organ odwoławczy podał, iż materiał dowodowy sprawy wskazuje, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe

z żoną i dwojgiem dzieci, źródłem dochodu jego rodziny jest jego wynagrodzenie

z tytułu zatrudnienia oraz renta rodzinna żony. Na podstawie zaświadczenia pracodawcy skarżącego z dnia [...] czerwca 2013 r. ustalono, że dochód skarżącego

z tytułu zatrudnienia w okresie od września 2012 r. do lutego 2013 r. wynosił: [...] zł netto we wrześniu, [...] zł w październiku i listopadzie 2012 r. oraz od grudnia 2012 r. do lutego 2013 r.- [...] zł. Renta rodzinna żony wynosiła w omawianym okresie [...] zł miesięcznie. Łącznie dochody rodziny we wrześniu 2012 r. wynosiły [...] zł, w okresie od [...] października 2012 r. do [...] stycznia 2013 r. [...] zł oraz w okresie od [...] lutego 2013 r. do [...] marca 2013 r. - [...] zł. W konsekwencji ustalono, że w omawianym okresie dochód skarżącego był wyższy od 300% kryterium dochodowego, które dla dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosiło 2.736 zł (456 zł x 2 osoby x 300% = 2.736 zł), zaś po wniesieniu opłaty pozostała kwota nie jest niższa niż 300 % tego kryterium. Organ odwoławczy wskazał także, iż od [...] lutego 2013 r. rodzina skarżącego składa się z 4 osób i jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego, wynoszącego dla czterech osób 5.472,00 zł. W tych okolicznościach obowiązkiem organu I instancji było ustalenie skarżącemu opłaty z tytułu pobytu ojca

w DPS za okres od [...] września 2012 r. do [...] stycznia 2013 r. Kolegium wskazało, iż odpłatność skarżącego w poszczególnych miesiącach ww. okresu stanowi kwota różnicy pomiędzy kwotą średniego miesięcznego utrzymania mieszkańca w DPS

i opłatą wnoszoną przez pensjonariusza. Natomiast kwota jaką winien uiścić skarżący stanowi różnicę między dochodami jego rodziny i kwotą stanowiącą nadwyżkę 300 % kryterium dochodowego. Kolegium wskazało, iż średni miesięczny koszt utrzymania

w DPS w okresie od [...] września 2012 r. do [...] marca 2013 r. wynosił [...] zł.

W okresie od [...] września 2012 r. do [...] października 2012 r. pensjonariusz ponosił opłatę w kwocie [...] zł miesięcznie, natomiast od [...] listopada 2012 r. do [...] marca 2013 r. w kwocie [...] zł miesięcznie, co stanowiło 70 % jego dochodu. Tym samym różnice pomiędzy tymi kwotami wynoszące [...] zł i [...] zł stanowią kwoty, jakie powinien uiścić skarżący. W miesiącu wrześniu 2012 r. dochód rodziny skarżącego wynosił [...] zł i był wyższy od kwoty kryterium dochodowego wynoszącego [...] zł o kwotę [...] zł., i kwota ta stanowi opłatę jaką ma uiścić skarżący za ten miesiąc. W okresie od października 2012 r. do [...] stycznia 2013 r. dochód rodziny skarżącego wynosił kwotę [...] zł, był wyższy od kwoty kryterium dochodowego o [...] zł i ta kwota obciąża skarżącego w ww. miesiącach. W miesiącach luty i marzec 2013 r. dochód rodziny skarżącego wynosił kwotę [...] zł. i był niższy od kryterium dochodowego dla czteroosobowej rodziny, wynoszącego 5.472,00 zł. Zatem w tych miesiącach skarżący nie kwalifikuje się do ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS. Łącznie odpłatność skarżącego ustalono na kwotę [...] zł. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, iż stosunek prawny polegający na skierowaniu do domu pomocy społecznej ma charakter publicznoprawny. Skierowanie do domu pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej, także decyzją ustala się opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osób zobowiązanych do jej ponoszenia, przypadające na nie kwoty, ewentualnie zwolnienie od opłaty, stosownie do art. 64 u.p.s. Wskazano także, iż obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 u.p.s. kreuje nie umowa, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., ale decyzja administracyjna. Zawarcie takiej umowy ma na celu umożliwienie zadeklarowania osobom zobowiązanym do ponoszenia odpłatności wyższej kwoty, niż to wynika z przepisów ustawy.

Skargę na powyższą decyzję pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył skarżący. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie art. 61 i art. 104 u.p.s. poprzez zaniechanie próby zawarcia umowy, o której mowa

w art. 103 tej ustawy, a przez to brak wymagalności kwoty określonej w ww. decyzjach.

Skarżący podał, iż z treści art. 61 i art. 103 ust. 2 u.p.s. wynika, że wysokość zobowiązania z tytułu odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS ustalona jest w umowie, zawartej przez wskazane osoby z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby, której opłata dotyczy. Do ustalenia wysokości tej opłaty ustawodawca przewidział wyłącznie formę umowy cywilnoprawnej. Świadczy o tym formuła "ustala", co wyraża nakaz dokonania takiej właśnie czynności prawotwórczej ze skutkiem wiążącym dla każdej ze stron. Umowa,

o której mowa w art. 103 ust. 2, powinna być zawarta na piśmie i określać

w szczególności formę i rozmiar świadczonej pomocy oraz okres, na jaki została zawarta. Stronami umowy są małżonek, określeni zstępni lub wstępni oraz kierownik ośrodka pomocy społecznej lub kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie.

W tym zakresie skarżący przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 537/09, wedle którego przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. wskazuje, że m.in. zstępni mieszkańca domu pomocy społecznej wnoszą opłatę, zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 tej ustawy. Ustalenie przedmiotowej opłaty w drodze umowy jest obligatoryjne, w związku z czym dopóki umowa taka nie zostanie zawarta, dopóty po stronie owego zstępnego nie istnieje wymagalny obowiązek ponoszenia opłaty. Skarżący wyjaśnił, iż nigdy nie otrzymał propozycji zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 u.p.s., co czyni zaskarżoną decyzję sprzeczną z prawem. Dodał także, iż w toku umieszczania ojca

w DPS doszło do uchybień naruszających uprawnienia skarżącego poprzez pozbawienie możliwości wyboru, poprzez brak powiadomienia o fakcie umieszczenia ojca w DPS oraz brak przedstawienia propozycji umowy, która jest obligatoryjnie wymagana. Podniósł, iż podobne do przedstawionego w skardze stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w szeregu rozstrzygnięciach.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą

w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.s. decyzję

o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 60 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej: o zasięgu gminnym ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta), o zasięgu powiatowym ustala starosta, o zasięgu regionalnym ustala marszałek województwa, a informacje

o powyższym są ogłaszane w dziennikach urzędowych ww. podmiotów. Ogłoszenie stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Wedle postanowień art. 61 ust. 1 pkt 1-3 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2. małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Zgodnie z art. 61 ust. 2 opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z umową zawartą na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s. – w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, - w przypadku zaś osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez wymienione wyżej osoby. W art. 61 ust. 3 u.p.s. wskazano, iż w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa

w ust. 2 pkt 1, 2 i 2a z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te wnosi zastępczo gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, gminie zaś przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Z przepisów tych wynika, że zarówno pensjonariusz jak i bliscy – zobowiązani z ustawy do partycypowania w kosztach jego pobytu w DPS, muszą mieć pełną świadomość co do tego, jakie i kto będzie ponosił opłaty związane ze skierowaniem do DPS i dokonać świadomego wyboru, czy umieścić taką osobę w DPS, czy inaczej rozwiązać kwestię sprawowania koniecznej opieki nad nią. W art. 61 ust. 3 u.p.s. przewidziano obowiązek wnoszenia zastępczo opłat przez gminę, jeżeli z tego obowiązku nie wywiązują się osoby wymienione w art. 61 ust. 2 pkt 1, 2 i 2a u.p.s. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu wniesionych w tym celu kwot. Jednak podstawową przesłanką do dochodzenia przez gminę regresu wobec bliskich jest niewywiązywanie się przez nich z obowiązków określonych czy to w drodze decyzji, czy też w drodze umowy. W decyzji ustalającej, o której mowa w art. 59 ust. 1 u.p.s., doznają konkretyzacji powołane przepisy ustawy przez: określenie kwoty opłaty za pobyt w DPS, wskazanie osób zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wskazanych w ww. przepisach i ustalenie przypadających na nich kwot opłaty (zob. A. Prekurat – Ustawa o pomocy społecznej z komentarzem – cyt. za W. Maciejko, P. Zaborniak – Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008, str. 299). Obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s., kreuje nie umowa, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 tej ustawy, ale decyzja administracyjna

o ustaleniu opłaty za pobyt w DPS przewidziana w art. 59 ust. 1 u.p.s. Z samego brzmienia art. 103 ust. 2 u.p.s. wynika, że celem takiej umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w DPS, ale ustalenie wysokości opłaty "wnoszonej" przez te osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został już ustalony. Przekonujący jest pogląd prezentowany przez

W. Maciejko i P. Zaborniaka w Komentarzu do ustawy o pomocy społecznej (Warszawa 2008), że zawarcie umowy przewidzianej w art. 103 ust. 2 u.p.s. ma na celu umożliwienie małżonkowi, zstępnym i wstępnym zadeklarowanie opłacania wyższego odsetka opłaty, aniżeli wynika to z przepisów o minimalnych obciążeniach, wynikających z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a i b (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2010 r. sygn. akt I OSK 204/10, publ. cbois). Obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania osoby skierowanej do domu pomocy społecznej powinien więc zostać określony już w decyzji o skierowaniu do DPS i o ustaleniu opłaty za pobyt. Zobowiązany winien mieć możliwość wcześniejszego zapoznania się z warunkami realizacji ciążącego na nim obowiązku. Dla ustalenia tej odpłatności nie mają natomiast znaczenia przyczyny umieszczenia osoby w DPS, zaś obowiązki małżonka i krewnych takiej osoby są zależne wyłącznie od ich sytuacji dochodowej, o czym stanowi art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, czy majątkowej nie mają zatem znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez zobowiązanego. Mogą natomiast stanowić podstawę do wydania przez organ administracji rozstrzygnięcia o zwolnieniu z obowiązku ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 ustawy o pomocy społecznej (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 listopada 2007 r., IV SA/Gl 431/07, Lex nr 423793).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż jak wynika z akt administracyjnych dołączonych do akt sprawy Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 62/14, M. B. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej "[...]" w R. decyzją z dnia [...] marca 2004 r. znak [...], zmienioną decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. znak [...] i decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. znak [...] został

w tym DPS umieszczony na stałe. Z powyższych decyzji wynika, iż skarżący nie brał udziału w postępowaniu, którego przedmiotem było skierowanie i umieszczenie jego ojca w DPS. Zauważyć jednocześnie należy, iż w aktach administracyjnych dołączonych do sprawy I OSK 62/14, o której mowa wyżej znajduje się decyzja z dnia [...] maja 2012 r., wydana przez organ I instancji wobec skarżącego m.in. na podstawie art. 59 ust. 1, art. 61 i art. 104 ust. 3 u.p.s. znak [...], ustalająca jego zobowiązanie z tytułu odpłatności za pobyt ojca w DPS w okresie od dnia [...] sierpnia 2010 r. do [...] stycznia 2012 r. na kwotę [...] zł. Na skutek odwołania skarżącego ww. rozstrzygnięcie utrzymane zostało w mocy decyzją Kolegium znak [...] z dnia [...] września 2012 r. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna. Decyzją znak [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. organ I instancji ustalił odpłatność skarżącego za pobyt ojca w DPS za okres od dnia [...] lutego 2012 r. do dnia [...] sierpnia 2012 r. Kolegium po rozpoznaniu odwołania skarżącego od tej decyzji, decyzją znak [...] z dnia [...] lutego 2013 r. orzekło

o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. (ww. odwołania i decyzje znajdują się w aktach administracyjnych dołączonych do sprawy I OSK 62/14). Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lipca 2013 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 267/13 oddalił skargę S. B. od decyzji Kolegium z dnia [...] lutego 2013 r. Wyrok ten jest nieprawomocny (sprawa przed NSA została oznaczona sygnaturą

I OSK 62/14). Zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzją organy po raz kolejny określiły obowiązek skarżącego w zakresie ponoszenia odpłatności za pobyt jego ojca w DPS. Rozpoznaniu podlegał okres od [...] września 2012 r. do [...] marca 2013 r., przy czym jedynie w okresie od dnia [...] września 2012 r. do dnia [...] stycznia 2013 r. ustalono opłatę na kwotę [...] zł., stwierdzając jednocześnie, iż za okres od dnia [...] lutego 2013 r. do dnia [...] marca 2013 r. skarżący nie kwalifikuje się do wnoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS. Jak wynika z wcześniejszych wywodów, zarówno pensjonariusz jak i bliscy – zobowiązani z ustawy do partycypowania w kosztach jego pobytu w DPS, muszą mieć pełną świadomość co do tego, jakie i kto będzie ponosił opłaty związane ze skierowaniem do DPS, tak aby mogli dokonać świadomego wyboru, czy umieścić taką osobę w DPS, czy inaczej rozwiązać kwestię sprawowania koniecznej opieki nad nią. Wprawdzie w postępowaniach, w których były wydawane decyzje o skierowaniu

i umieszczeniu M. B. w DPS skarżący nie brał udziału, nie ma to jednak znaczenia dla ustalenia dla skarżącego opłaty za pobyt ojca w DPS w okresie objętym niniejszym postępowaniem. Jest to bowiem kolejny okres, następujący po okresie wskazanym w decyzjach z dnia [...] maja 2012 r. i [...] grudnia 2012 r. Nie ulega zatem wątpliwości, iż skarżący w okresie objętym decyzją zaskarżoną w niniejszej sprawie posiadał wiedzę o pobycie ojca w DPS, o pozostawaniu w kręgu osób zobowiązanych

z mocy ustawy do wnoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS i miał możliwość podjęcia stosownych decyzji co do odmiennego uregulowania sposobu opieki nad ojcem niż umieszczenie w DPS. Tym samym wskazywane przez skarżącego naruszenia polegające na braku powiadomienia o umieszczeniu ojca w DPS pozostają bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Zobowiązanie skarżącego w zakresie obowiązku partycypowania w kosztach utrzymania jego ojca w DPS zostało właściwie skonkretyzowane już w ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2012 r. Skarżący posiadał wiedzę, że jako zstępny pensjonariusza, wobec niewystarczających jego środków, będzie ponosił odpłatność za pobyt ojca w DPS w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego. Jak wskazano wyżej, konkretyzacja tego obowiązku może nastąpić

w drodze decyzji lub poprzez zawarcie umowy w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. Nie przedstawienie skarżącemu propozycji zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. nie stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji. Decyzją bowiem, organy administracji publicznej ustalają w oparciu art. 60 i art. 61 u.p.s. kwotę opłaty wynikającą z tych przepisów i obligatoryjną dla osób zobowiązanych do jej uiszczania, zaś umowa daje możliwość zadeklarowania kwoty wyższej niż wynikająca z tych przepisów. Tym samym nie są zasadne zarzuty skarżącego, że tylko umowa zawarta

w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. jest źródłem obowiązku z tytułu odpłatności za pobyt ojca w DPS. Z akt administracyjnych, zawierających dokumenty dotyczące niniejszego postępowania, dołączonych do akt sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie VIII SA/Wa 1004/14 wynika, iż organ prawidłowo ustalił sytuację rodzinną

i majątkową skarżącego, w dniu [...] kwietnia 2013 r. przeprowadził wywiad środowiskowy, zgromadził dokumenty pozwalające na ustalenie dochodu skarżącego. Do akt administracyjnych, o których mowa wyżej dołączono także zestawienie kosztów pobytu M. B. w DPS (dołączone do pisma przewodniego z dnia [...] kwietnia 2013 r.) W sposób wyczerpujący przedstawiony został w zaskarżonej i poprzedzającej zaskarżoną decyzji sposób wyliczenia kwoty ustalonej opłaty, a wyliczenia te nie budzą wątpliwości co do ich prawidłowości.

Konsekwencją powyższych ustaleń i wywodów jest uznanie, że zaskarżona

i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane zgodnie z prawem. Wskazane w skardze wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wydane w innych sprawach nie są wiążące w niniejszej sprawie, albowiem każda sprawa podlega indywidualnej ocenie i rozstrzygnięciu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.