Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 460/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2013-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 2 i  par. 3 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
article: art. 6, 7, 8, 35, 77 par. 1, 75, 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1  art. 138 ust. 1 akapit 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 23
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant Specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 10 października 2013r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008 oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2010r., sygn. akt I SA/OI 685/10 uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności K. H. (dalej jako producent rolny, skarżący) z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości.

W uzasadnieniu podniesiono, że spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył ustaleń faktycznych poczynionych przez organy w wyniku dokonanych kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym skarżącego, które to ustalenia skutkowały przyznaniem płatności ONW w pomniejszonej wysokości.

Skarżący nie zgodził się z wyłączeniem z płatności działki rolnej G, na której organy stwierdziły las. Na rozprawie zgodził się natomiast z wyłączeniem z płatności działki rolnej C, gdyż zgłaszając tę działkę nie znał dokładnych granic między działkami A, B i C , stąd na zgłoszonym obszarze występowały zadrzewienia i na działce tej nie była prowadzona działalność rolnicza. Spór dotyczył również nieprawidłowego, zdaniem skarżącego, pomiaru działek B, E i EE, a także działki H. Przy czym nieprawidłowość odnośnie działki H wiązała się z nieuwzględnieniem zalania jej części w wyniku działania bobrów.

Sąd stwierdził, że trudno czynić organom zarzut niedokonania dokładnych pomiarów działki rolnej B, skoro sam skarżący nie zna dokładnych granic między zgłoszonymi działkami A, B i C, a tym samym dokładnych wymiarów działki B. Odnosząc się do pomiarów działek E i EE wskazano, że na opisanych działkach rolnych powierzchnia stawów – lustra wody – wynosi ponad 5ha, tak więc powierzchnia ta nie może być zaliczona do powierzchni uprawnionej do płatności. Nadto do płatności, w ocenie Sądu, nie mogą być zaliczone powierzchnie grobli zewnętrznych i wewnętrznych. Potwierdzono także prawidłowość dokonanych pomiarów działek rolnych z uwagi na nie wniesienie, pomimo pouczenia o możliwości zgłoszenia zastrzeżeń do raportu z kontroli. Za niezasadne uznano również zarzuty dotyczące błędnych pomiarów działki H. W przypadku bowiem wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, czy też działania siły wyższej, które mogą wpłynąć na wysokość płatności na zgłoszonych gruntach producent rolny jest zobowiązany powiadomić właściwy organ Agencji w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Takie zgłoszenie w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Dodatkowo sam skarżący w toku postępowania wskazywał, że podtopienia sporego terenu mają miejsce od kilku lat. Tymczasem z wystąpieniem działania siły wyższej, czy też nadzwyczajnych okoliczności mamy do czynienia w sytuacji, gdy wystąpi ono nagle i jest nieprzewidywalne. Rację należy zatem przyznać organowi, iż skutkiem wieloletniej działalności bobrów i związanego z tym podtapiania gruntów, jest doprowadzenie do powstania na nim nieużytków, co dyskwalifikuje przedmiotowy grunt z objęcia płatnościami.

Sąd stwierdził natomiast, iż zasadne są podnoszone przez skarżącego wątpliwości dotyczące prawidłowości pomiarów działki rolnej G. Wskazano, że podczas kontroli w sierpniu 2008r. nie uczestniczył producent rolny, zaś kolejna kontrola z dnia "[...]" kwietnia 2009r. nie objęła spornej działki G. W raporcie z kontroli w części dotyczącej działki G przepisano ustalenia poczynione podczas pierwszej kontroli. W wyniku odwołania organ przeprowadził w dniu "[...]" maja 2010r. wizytację terenową na obszarach działek rolnych, w stosunku do których podniesione zostały zarzuty. Odnosząc się do działki G, w notatce z ww. wizytacji, stwierdzono, że wymienione przez producenta obszary zostały poddane rekultywacji i z dużym prawdopodobieństwem należy przyjąć – zdaniem sporządzającego notatkę inspektora terenowego – że na ww. działkach ewidencyjnych w roku 2008 nie była prowadzona działalność rolnicza i, że wyniki kontroli z 2008r. są prawidłowe. W zaskarżonej decyzji organ powołuje się na opisaną notatkę i wywodzi z niej, że poprawność kontroli terenowej z sierpnia 2008r. została potwierdzona. Zdaniem Sądu z takim stanowiskiem organu nie można się zgodzić. Nie dokonano porównania powierzchni zgłoszonej do płatności i zaznaczonej na mapie dołączonej do wniosku z pozostałą powierzchnią działek ewidencyjnych, na których znajdowała się działka G, nie wyjaśniono także kwestii podnoszonej przez skarżącego w toku postępowania, że osoby dokonujące kontroli w sierpniu 2008r. nie odnalazły spornej działki. Nie ustalono, czy kontrola w roku 2008r. dotyczyła działki podmokłej, czy też na wysokim wzniesieniu. Poczynienie ustaleń w tym zakresie, zdaniem Sądu, jest niezbędne do wyjaśnienia, czy pierwotna kontrola (z sierpnia 2008r.) rzeczywiście objęła swym zakresem działkę rolną G, czy też inną sąsiadującą z nią działkę, położoną na tych samych działkach ewidencyjnych.

Reasumując stwierdzono, że organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie rozważył bowiem wszystkich istotnych okoliczności, zgodnie z wymogami art. 7 , art. 77 § 1 kpa i nie poczynił wszechstronnych ustaleń faktycznych, które powinny być podstawą prawidłowej oceny materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 80 kpa. Tym samym organ naruszył również wskazane w skardze przepisy art.6 i art.8 kpa.

Za niezasadny uznano natomiast zarzut naruszenia art.9 kpa. W aktach sprawy brak jest dowodu na to, że beneficjent zwracał się o wyjaśnienie jakichkolwiek wątpliwości, a powołany wyżej przepis nie obliguje organu do zadawania stronie pytań czy ma wątpliwości co do formy i skuteczności czynności jakich zamierza dokonać

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 maja 2012r., sygn. akt II GSK 561/11 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Olsztynie z dnia 15 grudnia 2010r., wskazując, że zasadnie Sąd I instancji zakwestionował ustalenia organów w zakresie odnoszącym się do granic i powierzchni działki oznaczonej we wniosku literą G.

Decyzją z dnia "[...]", po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako Agencja) przyznał K. H. kwotę 4.049,05 zł pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008. Przyznana kwota wyliczona została dla powierzchni 34,04 ha, tj. o 5, 36 ha mniejszej niż zgłoszona we wniosku skarżącego, ale o 2,90 ha wyższej niż w pierwotnej (uchylonej ) decyzji. Ogółem wysokość pomocy organ określił na kwotę 6.093,16 zł, którą pomniejszono o kwotę sankcji z tytułu różnicy ( 15,75%) powierzchni w kwocie 1.918,88 zł i nieprzestrzegania zasad kultury rolnej na działce C i E w kwocie 125,23 zł.

W dniu "[...]" września 2012r. w obecności producenta rolnego przeprowadzono ponowną kontrolę na miejscu. Kontroli poddano m.in. działki rolne J, JJ oraz N, o łącznej powierzchni deklarowanej 4,18 ha (położone na działkach ewidencyjnych nr "[...]","[...]","[...]"oraz "[...]", dane na podstawie deklaracji rolnika z wniosku złożonego na rok 2012). Łączna powierzchnia stwierdzona podczas kontroli 3,20 ha. Z uwagi na fakt, że w roku 2008 wnioskodawca zadeklarował działkę rolną G położoną tylko na działkach ewidencyjnych nr "[...]","[...]","[...]", powierzchnię którą ostatecznie przyjęto jako powierzchnię stwierdzoną na działce rolnej wynosi 2,90 ha.

Organ przyjął również, na podstawie kontroli z dnia "[...]" kwietnia 2009r., brak spełnienia norm dobrej kultury rolnej na działce C, na powierzchni 1,20 ha. Po ponownej kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu "[...]" września 2012r., nie stwierdzono na działce G nieprzestrzegania zasad kultury rolnej. Dodatkowo na działce rolnej E o powierzchni deklarowanej 1,60 ha, kontrolerzy stwierdzili ogólną powierzchnię 0,17 ha.

Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził prawidłowość ustalenia stanu faktycznego i zastosowania przepisów prawnych dokonane przez Kierownika Biura Powiatowego.

Dyrektor podkreślił, że organ I instancji uzupełniając postępowanie wyjaśniające zgodnie z wskazaniami sądu dokonał ponownej kontroli w dniu "[...]" września 2012r., do której strona nie wniosła zastrzeżeń i zasadnie przyjął powierzchnię działki rolnej G - 2,90 ha oraz odstąpił od przesłuchania świadków i dokonywania dodatkowych ustaleń w zakresie użytkowanej powierzchni w roku 2008 tej działki. Tym samym powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku na rok 2008 wynosiła 39,40 ha, zaś stwierdzona 34,04 ha.

W związku z powyższym należna w roku bieżącym kwota płatności ONW została pomniejszona o 1.918,88,08 zł, czyli o kwotę przypadającą na dwukrotną stwierdzoną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną. Powyższe naliczenie dokonane zostało zgodnie z treścią art. 138 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 roku, ze zm.).

Organ odwoławczy potwierdził również prawidłowość ustalenia powierzchni działki E – 0,17 ha uprawniającej do przyznania płatności oraz nieprzestrzegania zasad dobrej kultury rolnej na podmokłej działce C.

Mając na uwadze powyższe wyliczona kwota płatności została pomniejszona ze względu na nieprzestrzeganie norm oraz wymogów, zgodnie z art. 66 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.) oraz w związku z art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 07 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006 r.).

W jego ocenie nie zasługują na uwzględnienie zarzuty strony dotyczące ustalonej powierzchni użytkowanych rolniczo działek rolnych. A, B, C, D, E, EE, F, H, I, J, K. Prawidłowość przyjętej powierzchni potwierdził bowiem WSA oraz NSA, jedynie w kontekście działki rolnej G wskazano na naruszenie przez organy przepisów postępowania administracyjnego odnoszącego się do prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Dlatego na wniosek organu I instancji odbyła się ponowna kontrola w dniu "[...]" września 2012r., mająca na celu zweryfikowanie powierzchni działki rolnej G. Tym samym w ocenie organu odwoławczego, wobec dokonania ponownej kontroli na miejscu działki G, nie ma potrzeby przesłuchania świadków, tym bardziej, iż mieliby oni zeznawać w kwestii dokonywania przez nich zabiegów uprawowych na działce rolnej G w roku 2008 tj. cztery lata wcześniej. Ponadto strona wniosła o przeprowadzenie kontroli powierzchni działek A, B, C oraz K i przeprowadzenie wizji w terenie na działce E. Bezspornie jednak inspektorzy terenowi stwierdzili już w roku 2009 przeprowadzenie przez stronę na gruntach rolnych zabiegów rekultywacyjnych i obecny stan tych gruntów nie odzwierciedla stanu użytków w roku 2008. WSA w uzasadnieniu wyroku sygn. akt I SA/OI 685/10, w kontekście działki E i EE uznał za prawidłowe ustalenia poczynione przez organ.

Sąd administracyjny potwierdził również prawidłowość odmowy wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, czy też działania siły wyższej. Poza brakiem skutecznego powiadomienia organu o wystąpieniu takich okoliczności sam rolnik wskazał, że podtopienia na spornym terenie mają miejsce od kilku lat, tym samym skutkiem wieloletniej działalności bobrów i związanych z tym podstopień jest doprowadzenie do powstania nieużytków, co dyskwalifikuje przedmiotowy grunt (działka rolna H) z objęcia płatnościami.

W ocenie Dyrektora, na podstawie zebranej dokumentacji oraz przeprowadzonych kontroli z "[...]" 08.2008r., "[...]" 04.2009r. i "[...]" 09.2012r. należało bezwzględnie stwierdzić, iż powierzchnia gruntów użytkowanych rolniczo jest mniejsza od deklarowanej, co ostatecznie przesądza o właściwym zastosowaniu zmniejszenia płatności w związku z błędną deklaracją oraz nieprzestrzeganiem minimalnych norm dobrej kultury rolnej. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji dokumentuje wypełnienie przez organ wymienionych obowiązków procesowych i odnosi się szczegółowo do zakresu przeprowadzonego postępowania w sprawie. Organ I instancji miał podstawy do ustalenia powierzchni uprawnionej do przyznania płatności na podstawie przedmiotowych kontroli na miejscu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo wykazał działki, dla których powierzchnia stwierdzona jest mniejsza od deklarowanej (działka B, C, E, EE, G, H, K) bądź równa deklarowanej (działka A, D, F, I, J) oraz działki, na których stwierdzono nieprzestrzegania zasad dobrej kultury rolnej (działka C, G).

Zdaniem organu odwoławczego bezzasadny jest również zarzut skarżącego, że przed wydaniem decyzji organ I instancji nie umożliwił stronie, wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co świadczy o pominięciu udziału skarżącego jako strony postępowania, a w konsekwencji do naruszenia art. 10 i 11 kpa. Dokumentacja, na podstawie której organ I instancji dokonał ustaleń faktycznych, była skarżącemu znana. Oba raporty z przeprowadzonej kontroli na miejscu z roku 2008 i 2009, zostały stronie przekazane listownie niezwłocznie po ich sporządzeniu, zaś protokół z kontroli przeprowadzonej w dniu "[...]" września 2012r. został przekazany mu bezpośrednio. Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się dość długo, była oceniana zarówno przez WSA jaki i NSA , zatem skarżący mógł zapoznać się z materiałem sprawy, zgłaszać zarzuty , z czego korzystał. Skarżący wypowiadał się bowiem w trakcie postępowania administracyjnego w formie pisemnej, a zatem korzystał ze swoich uprawnień osobiście.

W niniejszej sprawie nie zachodzą również okoliczności wynikające z art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 79/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. , stanowiące o wyjątkach od stosowania obniżek i wyłączeń. Strona nie wykazała, że niej jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. W ocenie organu I instancji producent rolny przy wypełnianiu przedmiotowego wniosku dopuścił się winy polegającej, co najmniej na niedbalstwie. Producent rolny powinien dokonać dokładnego pomiaru działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, aby podać prawidłowo stan faktyczny użytkowanych rolniczo przez siebie gruntów, tj. zarówno odnośnie powierzchni, jak i rodzaju upraw. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do celów rolniczych. Oznacza to, że należy odliczyć od niej powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pół o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Producent rolny podpisując wniosek o przyznanie płatności na rok 2008 zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem oraz o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Organ wskazał, że rolnikowi znany jest ten rygoryzm, gdyż we wniosku z dnia "[...]" maja 2008r. oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności, ponadto strona ubiega się o przyznanie płatności ze środków ARiMR od roku 2004, a rok 2008 nie był pierwszym rokiem, w którym strona wnioskowała o przedmiotowe płatności.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą decyzję strona, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzuciła organom naruszenie Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6, 7, 8, 9, 75, 77, 78 i 80 kpa. Ponadto organy prowadząc postępowanie (organ I instancji przez pięć miesięcy, organ II przez cztery miesiące) i odmawiając przeprowadzenia jakichkolwiek czynności, nie przestrzegają art. 35 kpa.

W jego ocenie organ I instancji wydając nową decyzję odmówił:

- przeprowadzenia dowodów, które wnoszone były w odwołaniach i piśmie z dnia "[...]" 08.2012r.,

- nie ustosunkował się do zastrzeżeń podniesionych przez stronę w odwołaniach,

- nie uwzględnił całości materiału jakim są miedzy innymi decyzje za inne okresy, inne kontrole na miejscu wykonane przez inspektorów ARiMR oraz jednostkę certyfikującą rolnictwo ekologiczne, kontroli powierzchni na podstawie orto-foto map, wyjaśnień strony.

Dodatkowo w złożonym "załączniku do skargi" wskazał, że organy nie próbowały ustalić stanu faktycznego, tylko walczyły do wyczerpania wszystkich środków, by nie uznać działki G. Powołując się na orzeczenie WSA organ kieruje wniosek o przeprowadzenie kontroli całego gospodarstwa, nawet działek których strona w 2008r. nie posiadała, chociaż w 2010 i 2011r. były przeprowadzone kontrole na miejscu. Zgodnie z orzeczeniem należało sprawdzić czy powierzchnie skontrolowane działki rolnej znajdują się na tej działce, są na wzniesieniu czy jak twierdzili kontrolujący podmokłe, a nie dokonywać kontroli po czterech latach i to całego gospodarstwa.

W odniesieniu do działek E i EE wskazano, że organ nie zarzucał stronie nie dotrzymania zobowiązań odnośnie utrzymania tych działek w dobrej kulturze, tylko powoływał się na prawo budowlane. Strona w odwołaniach potwierdzała, że obszar przeznaczony na stawy wyłączyła z dopłat, a pozostałe grunty zgodnie z aktualnymi danymi z ewidencji gruntów użytkuje rolniczo. Dowodem słuszności składnych przez stronę zastrzeżeń są kontrole w następnych latach: FOTO, na miejscu do powierzchni działek rolnych i na miejscu do powierzchni stawów. W tej sprawie pozostaje wyjaśnić jedynie zarzut inspektorów, iż na działce "[...]" grobla oddzielająca staw od rzeki została sztucznie usypana, z czym strona nie zgadza się.

Kolejny zarzut dotyczy częściowego nieuznania działki H w dopłatach za 2008r. ze względu na działalność bobrów. W tym przypadku, również strona postępowania, zgłaszała błędne wnioski, powołując się na działalność bobrów nie zwróciła uwagi na fakt, że kontrola tej działki odbyła się w 2009r. i nie odzwierciedlała stanu faktycznego w 2008r. Dowodem na korzyść strony są przyznane odszkodowania przez Wydział Ochrony Środowiska.

Skarżący w toku całego postępowania nie zgadzał się z wynikami pomiarów i utrzymywał że wykazane powierzchnie we wniosku są prawidłowe. Zatem organ nie może przyjąć, że skoro skarżący, w terminie 14 dni nie wniósł umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń protokołu, to ustalenia tego protokołu są niepodważalne.

Odmawiając dopłat zarzucono stronie próbę wyłudzenia dopłat. Tymczasem poza spornymi działkami na innych działkach skarżący zgłosił do dopłat działki z zaniżoną powierzchnią.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j.D.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. , cyt. dalej jako p.p.s.a. ) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji obejmuje zarówno zgodność decyzji z prawem materialnym , jak i prawidłowość wydania decyzji w aspekcie procesowym, a więc czy nie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania, w szczególności przepisów postępowania dowodowego, zapewniających prawidłowe, zgodne z rzeczywistym stanem, ustalenia faktyczne, będące warunkiem i podstawą zastosowania prawa materialnego.

Na wstępie zaznaczenia wymaga nadto, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. " Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd i organ , którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia" . Zacytowany przepis , przy kolejnym rozpoznawaniu sprawy , zawęża więc zakres kontroli do tych kwestii , które zgodnie ze wskazaniami poprzedniego wyroku (cyt. wyżej wyrok o sygn. akt I SA/Ol 685/10 ) wymagały dodatkowych ustaleń i wyjaśnienia . Obecnie przeprowadzana kontrola sądowa nie może natomiast obejmować tej części rozstrzygnięć , których zgodność z prawem nie została przez sąd zakwestionowana . Podobnie , organy agencji , rozpatrując sprawę po poprzednim wyroku WSA i wyroku NSA , związane były oceną prawną i wskazaniami prawomocnych wyroków . Należy przy tym podkreślić , że ocena ta obejmuje zarówno prawo materialne , jak i prawo procesowe.

Mając na uwadze powyższe stwierdzenia , wskazać należy , że z uzasadnienia cytowanego wyżej wyroku WSA oraz wyroku NSA , którym oddalono skargę kasacyjną organu, wynika , że nie ma obecnie podstaw do ponownego badania zarzutów skargi w zakresie odnoszącym się do niezakwalifikowania do powierzchni uznanej za podstawę naliczenia pomocy (płatności ) działek innych niż działka G . W potwierdzonej wyrokiem NSA ocenie zawartej w poprzednim wyroku WSA , zakwestionowana była prawidłowość ustaleń organów Agencji co do granic powierzchni i sposobu użytkowania działki oznaczonej we wniosku literą G . Sąd wskazał na rozbieżności wynikające z przeprowadzonych kontroli odnośnie do stanu tej działki i prowadzenia na niej działalności rolniczej w 2008r. oraz niepowiadomienia i braku udziału producenta rolnego w kontroli. Te braki postępowania były przesłanką stwierdzenia przez sąd , że organy w zakresie dotyczącym działki G wydały decyzję z naruszeniem art. 21 ust.2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.; dalej jako u.w.o.w.) , a więc z naruszeniem zasady praworządności ( stanowi o niej także art. 6 kpa) oraz zasady wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( tę zasadę formułuje także art. 7 i 77 § 1 kpa. przywołane w skardze ). Sąd wskazał nadto , że na producencie rolnym ubiegającym się o dopłatę ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności, z których wywodzi skutki prawne ( art. 21 ust. 3 u.w.o.w.) . Zauważył jednak, że skarżący wykazywał w toku postępowania aktywność w zakresie dotyczącym błędów postępowania co do działki G. . Uchylając poprzednią decyzję Dyrektora Oddziału Agencji , sąd stwierdził , że w zakresie odnoszącym się do działki G , doszło także do naruszenia wskazanych w skardze zasad z art. 6, 8 i 80 kpa. W ocenie sądu były to naruszenia istotne , mające wpływ na treść decyzji co do wysokości należnej dopłaty. Celem usunięcia tych braków postępowania dowodowego i wyeliminowania stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania , sąd zalecił dokonanie kontroli na miejscu spornej działki G i wyczerpujące rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Natomiast w cytowanym wyżej wyroku WSA , sygn. akt I SA/Ol 685/10, nie została przez sąd zakwestionowana prawidłowość ustaleń i ocen oraz zastosowania prawa materialnego w zakresie dotyczącym pozostałych zgłoszonych we wniosku działek . W szczególności sąd nie znalazł podstaw do uznania zarzutów co do przyjętych do wyliczenia dopłaty powierzchni tych działek oraz sposobu ich wykorzystywania i zakresu prowadzonej na nich działalności rolniczej . Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu związanego ze skutkami działania bobrów na działce H , sąd obszernie wskazał na uregulowania unijne , z których wynikały obowiązki dla rolnika w przypadkach występowania nadzwyczajnych okoliczności oraz ocenił ustalenia organów Agencji w tej mierze za prawidłowego i zgodne z prawem. Skarżący nie zaskarżył cytowanego wyżej wyroku , godząc się z zawartymi w nim ocenami w zakresie dotyczącym wszystkich, poza działką G, działek objętych wnioskiem . Stosownie do cytowanego art. 153 p.p.s.a. nie może więc obecnie podnosić skutecznie zarzutów odnoszących się do całego postępowania , obejmując wszystkie działki i kwestionować ustalenia oraz wysokość dopłaty w związku ze wszystkimi działkami . Nie są przy tym istotne przyczyny , dla których skarżący nie wniósł środka zaskarżenia i nie kwestionował niekorzystnej dla siebie części poprzedniego wyroku WSA w Olsztynie .

Mając powyższe na uwadze , stwierdzić zatem należy , że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy Agencji zgodnie ze wskazaniami sądu i prawem ( art. 153 p.p.s.a.) zobligowane były do uzupełnienia postępowania dowodowego i odpowiadającego cyt. wyżej przepisom postępowania rozważenia tego materiału w zakresie dotyczącym działki G . W ocenie sądu organy wykonały te zalecenia, a poczynione obecnie ustalenia pozwalały na prawidłowe określenie przysługującej skarżącemu płatności , którą określono w wysokości wyższej niż w poprzednich ( uchylonych) decyzjach . W toku ponownego postępowania przeprowadzono bowiem w dniu "[...]" września 2012r. kontrolę na działce oznaczonej literą G . W kontroli tej uczestniczył rolnik , który miał pełną możliwość składania wyjaśnień i nie wnosił do niej żadnych uwag (k. 79 akt adm.). Jej wynikiem było ustalenie , że - mimo przeprowadzenia rekultywacji i zmian zaistniałych w stosunku do roku 2008 - istnieją podstawy do zakwalifikowania do dopłaty powierzchni 2,9 ha działki G i uznania , że prowadzona na niej była działalność rolnicza . Były to więc ustalenia korzystniejsze niż w poprzednich , uchylonych decyzjach . Uznano bowiem prowadzenie działalności rolniczej na działce G na powierzchni 2,9 ha . Trafnie przy tym wyliczono tę powierzchnię , uwzględniając zaistniałe od złożenia wnioski zmiany ( m.in. odjęcie pow. 0,3 ha działki ewidencyjnej "[...]" nie objętej wnioskiem ) i stan stwierdzony w wyniku kontroli . W uzasadnieniu decyzji szczegółowo wskazano sposób wyliczenia przyjętej powierzchni . Tym samym usunięte zostały braki wskazane przez sąd w poprzednim wyroku. Zarzuty skargi w tym zakresie nie są więc zasadne .

Nietrafny jest także zarzut skargi dotyczący nieuwzględnienia wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodów wnioskowanych w piśmie z dnia "[...]" sierpnia 2012r. (k.75 akt adm.) i związane z tym zarzuty skargi o naruszeniu art. 75, 77 , 78 i 80 kpa . W piśmie tym skarżący wnioskował bowiem o przeprowadzenie wizji lokalnej i ustalenie , czy grunty działki G są położone na wzniesieniu bądź są podmokłe . Ten wniosek został uwzględniony , tym bardziej , że do dokonania takiej kontroli obligowały wskazania sądu . Jak wyżej wspomniano , skarżący brał udział w tej czynności i nie miał do niej zastrzeżeń .

Co do zawartego w tym samym piśmie wniosku o przesłuchanie dwóch świadków , którzy mieliby potwierdzić prowadzenia działalności rolniczej na działce G, organy trafnie uznały , że dowód taki nie jest konieczny , gdyż przyjęto twierdzenia strony , że działka jest użytkowana rolniczo. Takie stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji było więc prawidłowe i w ocenie sądu nie doszło w tym zakresie do istotnego naruszenia przepisów postępowania .

Natomiast kwestia dotycząca skutków działania bobrów, której wyjaśnienia, w aspekcie pisma Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia "[...]" czerwca 2008r., także domagał się skarżący w swoim wniosku z dnia "[...]" sierpnia 2012r. , nie mogła być przedmiotem rozpatrywania . Jak już wskazano wyżej oceny działalności bobrów i bezzasadności zarzutów w tym zakresie dokonał sąd w poprzednim prawomocnym wyroku i nie było podstaw do ponownego rozważania tej kwestii podobnie jak i w odniesieniu do pozostałych działek ( z wyjątkiem działki G). Stanowisko organów Agencji było zatem prawidłowe.

W świetle powyższych rozważań nie było w ocenie sądu podstaw do przyjęcia , że zaskarżona decyzja wydana został z naruszeniem prawa. Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego zgodnie ze wskazaniami poprzednich wyroków WSA i NSA , organy Agencji poczyniły prawidłowe ustalenia faktyczne zarówno co do wielkości powierzchni działek zakwalifikowanych do płatności, różnicy tej powierzchni w stosunku do zgłoszonej we wniosku , sposobu wykorzystywania gruntów i prowadzenia na nich działalności rolniczej . Zebrany materiał dowodowy rozważony został w sposób wyczerpujący i wszechstronny . Skarżący producent rolny w toku całego postępowania miał możliwość aktywnego udziału z czego faktycznie korzystał . Uzasadnienie decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane w art. 107 § 1 i 3 kpa. , odnosząc się obszernie do poszczególnych zarzutów skargi , także związanych z ustaleniami dotyczącymi działek innych niż działka G.

W konsekwencji organy prawidłowo zastosowały wskazane w decyzjach obu instancji przepisy prawa materialnego , określające wysokość przysługującej płatności. Płatność tę wyliczono do powierzchni 34,04 ha ( 179 zł na 1 ha ) zgodnie z zacytowanymi w decyzji przepisami § 2 i § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, D.U. nr 68 , poz. 448 ze zm.) .

Zaskarżona decyzja nie narusza prawa także w zakresie zastosowania przepisów materialnoprawnych określających przesłanki obniżenia płatności ( tzw. sankcji) . Stosownie do poczynionych ustaleń faktycznych co do powierzchni uprawniającej do płatności ( powierzchnia zatwierdzona ) i wielkości stwierdzonej rozbieżności ( 5,36 ha , tj. 15,75% ) zastosowanie miały bowiem wskazane w decyzji przepisy art. 138 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców ( D.Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004r. ze zm. ) .Przepisy te przewidują , że " Z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 , jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie , iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 pkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3% lecz nie więcej niż 30% stwierdzonego obszaru , to kwota , jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar , jest pomniejszana o dwukrotną wykrytą różnicę". Zawarte na stronach 10-11 zaskarżonej decyzji wyliczenie pomniejszenia z tytułu różnicy powierzchni jest prawidłowe i odpowiada zacytowanej normie .

Prawidłowe i zgodne z prawem jest także obniżenie płatności z tytułu nieprzestrzegania ( zaniedbania) zasad dobrej kultury rolnej na działkach C i E o 3% kwoty płatności po odjęciu obniżenia z tytułu różnicy powierzchni gruntów. Podstawę prawną tego obniżenia stanowią wskazane w decyzji przepisy art. 66 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności , modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników ( D.Urz. UE L 141 z 30.04.2004r. , s.18 ze zm.; D.Urz. UE - polskie wydanie specjalne rozdz.3. t.44, s. 243 ze zm.) w związku z art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli , jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ( D.Urz. UE L 368 z 23 .12.2006r.,s.74) .

Niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia art. 35 kpa. Samo przekroczenie terminów załatwienia sprawy nie uzasadnia bowiem przyjęcia , że doszło do istotnego, mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania . Wbrew twierdzeniom skargi zauważyć przy tym należy , że po uchyleniu przez WSA w Olsztynie poprzedniej decyzji organu odwoławczego, konieczne stało się także uchylenie decyzji organu I instancji. W toku ponownego postępowania przeprowadzone zaś były czynności dowodowe, w tym uzupełniające czynności dowodowe w postępowaniu odwoławczym ( weryfikacja raportów z kontroli z "[...]" kwietnia 2009r. i z "[...]" sierpnia 2008r.) .

Przedstawiona wyżej ocena zaskarżonej decyzji i brak podstaw do przyjęcia , że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa , czynią bezzasadnym także zarzut naruszenia przepisów art. 2 , 7 i 32 ust. 2 Konstytucji RP . zarzut taki sformułowany został w piśmie " Załącznik do skargi " ( na podstawie art. 49 § 3 p.p.s.a. wywołało ono skutki od dnia wniesienia ). O "nierównym , dyskryminującym traktowaniu skarżącego " nie można bowiem mówić jeśli decyzja odpowiada prawu ale nie zaspakaja wszystkich żądań i oczekiwań strony.

Mając na względzie powyższe , na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku .