Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 214/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 73  ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Jolanta Dargas Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. S., Z. B., E. M., J.S., H. T., K. W., A. M., H. M., W. C., G.C., J. W. i W. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania A. S. działającej w imieniu własnym i jako pełnomocnik Z. B., E. M., J. S., H. J., K. W., A. M., H. M., W. C., G. C., J. W. oraz W. B. - od decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. umarzającej postępowanie wszczęte na wniosek I. B. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za grunt położony w Z., oznaczony w ewidencji gruntów i budynków nr ewid. [...], obręb [...], a zajęty pod drogę publiczną (część ul. [...]), na rzecz A. S., J. W., A. M., H. M., K. W., H. T., J. S., E. M., G. C., W. C., W. B. oraz Z. B. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania w części dotyczącej gruntu położonego w Z., oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków nr ewid. [...], obręb [...], a zajęty pod drogę publiczną (część ul. [...]), na rzecz A. S., J. W., A. M., H. M., K. W., H.T., J.S., E. M., G. C., W. C., W. B. oraz Z. B.

Decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

I. B. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za grunt położony w Z., zajęty pod drogę publiczną (część ul. [...]). Na podstawie księgi wieczystej KW nr [...] współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. byli: A. S., I. B., A. M., Z. C., G. W., H. B. oraz J. W. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w W. (sygn. akt [...]), spadek po Irenie H. B. nabyła w całości G. B. Następnie postanowieniem Sądu Rejonowego w W. (sygn. akt [...]) stwierdzającym nabycie spadku po Z. C., prawa do spadku nabyły dzieci: G. C., H. M. oraz W. C. Postanowieniem Sądu Rejonowego w B. (sygn. akt [...]), spadek po H. B. oraz M. B. nabyli: H. T., J. S., Z. B. oraz W. B.

Po przeprowadzeniu postępowania Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. umorzył postępowanie wszczęte na wniosek I. B. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za grunt położony w Z., oznaczony w ewidencji gruntów i budynków nr ewid. [...], obręb [...], a zajęty pod drogę publiczną (część ul. [...]), na rzecz A. S., J. W., A. M., H. M., K. W., H. T., J. S., E. M., G. C., W. C., W. B. oraz Z. B.

W uzasadnieniu Starosta [...] wskazał, że A. S., J. W., A. M., H. M., K. G. W., H. T., J. S., E. M., G. C., W. C., W. B. oraz Z. B., zostali włączeni przez organ administracji, do postępowania na podstawie posiadanych dokumentów potwierdzających ich tytuł prawny do nieruchomości, bez złożenia przez nich stosownego wniosku. Jak wynika z dyspozycji art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 z późn. zm.) postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania może zostać wszczęte i być prowadzone wyłącznie na wniosek właściciela nieruchomości, czyli na żądanie strony uprawnionej do uzyskania odszkodowania. Starosta przywołał pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 8 października 2008 r. (sygn. akt I OSK 1439/07), iż sprawa każdego współwłaściciela jest odrębną i tylko mogącą być połączoną do wspólnego rozpoznania, na mocy art. 62 k.p.a. Inaczej mówiąc każdy ze współwłaścicieli ma interes prawny tylko w postępowaniu wszczętym swoim własnym wnioskiem, natomiast nie jest stroną postępowania (...) w postępowaniu z wniosku innego współwłaściciela tej nieruchomości. W tym stanie rzeczy Starosta [...] doszedł do przekonania, iż sprawa ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz wyżej wymienionych osób nie może zostać merytorycznie rozstrzygnięta i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 k.p.a.

Od wskazanej wyżej decyzji Starosty [...] A. S. działająca w imieniu własnym i jako pełnomocnik Z. B., E. M., J.S., H. T., K. W., A. M., H. M., W. C., G. C., J. W. oraz W. B., złożyła odwołanie, które zostało wniesione w terminie.

W uzasadnieniu wskazała, że decyzja Starosty [...] jest krzywdząca i powinno zostać wypłacone za przedmiotową nieruchomość odszkodowanie. Uzupełniła, że wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość został złożony w dniu [...] marca 2010r. w związku z wydaną przez Wojewodę [...] decyzją stwierdzającą nabycie przez Gminę Miasto [...] na mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w Z. oznaczonej nr ewidencyjnym [...], obręb [...] o pow. [...] m2.

Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy zważył na treść art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną i wskazał, że w aktach postępowania administracyjnego znajduje się wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość z dnia [...] marca 2010 r. złożony przez A. S. działającą w imieniu własnym i jako pełnomocnika uczestników postępowania jednakże został on złożony z uchybieniem terminu do jego złożenia określonym w art. 73 ust. 4 w/w ustawy tj. do dnia 31.12.2005r. Datę złożenia wniosku wskazała również sama zainteresowana w treści odwołania, a zatem nie budzi ona wątpliwości.

Wojewoda wywiódł, że zgodnie z art. 21 ust.2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ( Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 z późn. zm.) wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r. (sygn. akt SK 11/02), wskazał, że Konstytucja nie precyzuje pojęcia słuszne odszkodowanie (...)

Za znamienne uznał organ, że prawodawca konstytucyjny nie posłużył się określeniem "pełne odszkodowanie", lecz zastosował termin "słuszne", który ma bardziej elastyczny charakter. Przyjął, że mogą istnieć szczególne sytuacje, gdy inna ważna wartość konstytucyjna pozwoli uznać za "słuszne" również odszkodowane nie w pełni ekwiwalentne. Podkreślił, że art. 73 ust. 4 w/w ustawy tworzy mechanizm regulujący wywłaszczenie nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, który powoduje pewne ograniczenie ekwiwalentności odszkodowania. Prowadzi do tego zarówno odsunięcie w czasie możliwości złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania, ograniczenie okresu dochodzenia roszczenia, jak też brak określenia terminu zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz wyłącznie z zakresu czasowego waloryzacji okresu między dniem utraty własności a dniem ustalenia wysokości odszkodowania. W tym stanie rzeczy organ uznał swoją decyzję za uzasadnioną.

A. S. działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik Z. B., E. M., J. S., H. T., K. W., A. M., H. M., W. C., G. C., J. W. i W. B. wniosła skargę na wskazaną wyżej decyzję Wojewody

zarzucając:

1. naruszenia prawa materialnego to jest naruszenie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.98.133.872) poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie i odmowę ustalenia odszkodowania za grunt położony w Z., oznaczony w ewidencji gruntów i budynków nr ewid. [...], obręb [...], a zajęty pod drogę publiczną (część ul. [...]), w sytuacji gdy:

1.1. spełnione zostały przesłanki warunkujące uzyskanie takiego odszkodowania, w szczególności współwłaścicielka nieruchomości I. B. złożyła, w ustawowym terminie, wniosek o wypłatę odszkodowania zmierzający do zachowania wspólnego prawa także innych współwłaścicieli nieruchomości (art. 209 kc)

1.2. wniosek obejmujący odszkodowanie za grunt położony w Z., oznaczony w ewidencji gruntów i budynków nr ewid. [...] został prawomocnie uwzględniony w całości i wypłacono odszkodowanie na rzecz wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, pomimo złożenia wniosku przez I. B. w celu zachowania wspólnego prawa

2. naruszenia prawa procesowego to jest naruszenie art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego w zw z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.98.133.872) poprzez nieprawidłowe ich zastosowanie i:

2.1. niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie czy wniosek I. B. nie zmierzał do zachowania wspólnego prawa pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, ujawnionych w księdze wieczystej i w takim wypadku powinien ulec uwzględnieniu tak jak odszkodowanie za grunt położony w Z., oznaczony w ewidencji gruntów i budynków nr ewid. [...]

2.2. naruszenie, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji słusznego interesu obywateli, poprzez pozbawienie ich odszkodowania za grunt położony w Z., oznaczony w ewidencji gruntów i budynków nr ewid. [...] pomimo przejęcia na własność przez jednostkę samorządu terytorialnego nieruchomości nie będącej jej własnością bez żądanej rekompensaty z tego tytułu na rzecz współwłaścicieli nieruchomości, pomimo wcześniejszego wszczęcia postępowania na rzecz współwłaścicieli, jego kontynuowania przez organ a następnie odmowy wypłaty odszkodowania z przyczyn formalnych

3. naruszenie prawa procesowego to jest naruszenie art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego w zw z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.98.133.872) poprzez nieprawidłowe ich zastosowanie i prowadzenie postępowania z pominięciem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania o wypłatę odszkodowania za przejęty na własność jednostki samorządu terytorialnego grunt na rzecz wszystkich współwłaścicieli nieruchomości a następnie wypłatę odszkodowania za jedną działkę na rzecz wszystkich współwłaścicieli a za jedną działkę tylko na rzecz niektórych z nich pomimo działania współwłaścicielki w celu zachowania wspólnego prawa ewentualnie nieuznanie, że pozostali poza spadkobiercą I. B. współwłaściciele nie powinni być uczestnikami postępowania z urzędu

4. naruszenie prawa procesowego to jest naruszenie art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego w zw z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.98.133.872) poprzez nieprawidłowe ich zastosowanie i:

4.1. nienależyte i niewyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w tym niepoinformowania współwłaścicieli nieruchomości, ujawnionych w księdze wieczystej nieruchomości o przysługujących im uprawnieniach oraz nieustalenie czy I. B. działała tylko w imieniu własnym czy na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości ewentualnie nieuznanie, że pozostali poza I. B. współwłaściciele nie powinni być uczestnikami postępowania z urzędu

4.2. pominięcie, że Organy powinny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielenie współwłaścicielom nieruchomości niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, w tym niepoinformowania współwłaścicieli nieruchomości, ujawnionych w księdze wieczystej nieruchomości o przysługujących im uprawnieniach oraz nieustalenie czy I. B. działała tylko w imieniu własnym czy na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości ewentualnie nieuznanie, że pozostali poza I. B. współwłaściciele nie powinni być uczestnikami postępowania z urzędu

5. naruszenia prawa procesowego to jest naruszenie art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego w zw z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.98.133.872) poprzez nieprawidłowe ich zastosowanie i niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu w tym nieumożliwienie wypowiedzenia się co do wniosku I. B. o wypłatę odszkodowania, w tym nieustalenie czy I. B. działała w imieniu własnym czy na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości

6. naruszenia prawa procesowego to jest naruszenie art. 23 kodeksu postępowania administracyjnego w zw z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.98.133.872) poprzez nieprawidłowe ich zastosowanie i:

6.1. pominięcie, że stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, stąd w przypadku orzekania o odszkodowaniu za przejęcie na własność nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego stroną lub uczestnikiem postępowania powinni być wszyscy współwłaściciele nieruchomości, stąd prowadzenie postępowania w powyższej sprawie powinno być prowadzone i rozstrzygnięte na rzecz wszystkich współwłaścicieli nieruchomości,

6.2. błędne odmówienie ustalenia odszkodowania w części dotyczącej gruntu położonego w Z., oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków nr ewid. [...] na rzecz niektórych współwłaścicieli nieruchomości i nieprawidłowe uznanie, że pozostali poza spadkobiercą . B. współwłaściciele nie powinni zostać włączeni do postępowania przez organ administracji na podstawie przedłożonych dokumentów w tym księgi wieczystej, w której widnieją jako współwłaściciele nieruchomości, pomimo wcześniejszego prowadzenia postępowania właśnie w ten sposób, w sytuacji gdy ze względu na fakt, że postępowanie o wypłatę odszkodowania dotyczy wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, wydanie decyzji odmawiającej ustalenia odszkodowania narusza interes pozostałych współwłaścicieli, którzy powinni zostać zawiadomieni o prowadzonym postępowaniu i uczestniczyć w charakterze stron jak w pierwotnej wersji

Mając to na uwadze wniosła o:

1. uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie

odszkodowania wszystkim współwłaścicielom nieruchomości

ewentualnie

2. uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi niższej instancji w celu

przyznania odszkodowania wszystkim współwłaścicielom nieruchomości

ewentualnie

3. stwierdzenie, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa

4. zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego

W uzasadnieniu skarżąca argumentowała słuszność zarzutów skargi .

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś stwierdzenia naruszenia prawa sądy administracyjne mają jedynie uprawnienia do uchylenia zaskarżonej decyzji, nie mają natomiast uprawnień do orzekania w sprawie merytorycznie. Badając wniesioną skargę pod kątem wskazanych kryteriów należy uznać, że jest ona niezasadna.

Istota sporu między stronami sprowadza się do kwestii, czy zasadnie organ II instancji odmówił skarżącej i pozostałym uczestnikom postępowania przyznania odszkodowania za stanowiącą przedmiot ich współwłasności działkę nr [...] zajętą pod drogę publiczną, w sytuacji gdy wymienione osoby nie wystąpiły ze stosownym wnioskiem a postępowanie w sprawie toczyło się w konsekwencji złożenia wniosku przez I. B.

Analiza akt sprawy pod kątem wymienionych wyżej przepisów prawa prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną kształtującą uprawnienia strony do ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę stanowi przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) w brzmieniu:

1. "Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

2. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca:

1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi,

2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg.

3. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody.

3a. Jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust. 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości.

4. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

5. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem".

Literalna treść przepisu przesądza, że nie może budzić wątpliwości, iż warunkiem ustalenia i wypłaty odszkodowania, o którym mowa w ww. art. 73 ust. 4 jest złożenie stosownego wniosku w terminie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Powyższe oznacza, że przepis art. 73 ust. 4 przewiduje prekluzję roszczeń odszkodowawczych za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne. Wygaśnięcie roszczenia oznacza, że po upływie terminu wskazanego w ustawie, roszczenie nie przysługuje i nie może być dochodzone. Określony w powołanym przepisie termin jest więc terminem zawitym prawa materialnego. Ze względu na jego materialny charakter nie mają do niego zastosowania przepisy regulujące instytucję przywrócenia terminu.

Należy w tym miejscu dodać, że wyrokiem z dnia 15 września 2009 r. w sprawie o sygn. akt P 33/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 73 ust. 4 cyt. ustawy, w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że kwestia ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosku o wypłatę odszkodowania została uznana za zgodną z Konstytucją w wyroku Trybunału z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie SK 11/02. art. 73 ust. 4 ustawy nie różnicuje pozycji prawnej byłych właścicieli, ponieważ wszystkie osoby zainteresowane uzyskaniem odszkodowania były uprawnione do złożenia wniosku w takim samym okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Skoro ustawodawca zdecydował, że wywłaszczenie nastąpiło 1 stycznia 1999 r., to każdy były właściciel nieruchomości miał możliwość zgłoszenia żądania odszkodowania w zakreślonym przez prawo terminie. Stan prawny wyraźnie bowiem wskazuje, że wystąpienie z żądaniem odszkodowania nie było uzależnione od uprzedniego wydania decyzji wojewody. Zgłoszenie w określonym przez art. 73 ust. 4 ustawy okresie wniosku było wystarczającą czynnością by uzyskać prawo do odszkodowania za wywłaszczenie. Wniosek ten stanowił zatem oświadczenie, że były właściciel zamierza skorzystać z prawa do odszkodowania, a dopiero w następnej kolejności zawierał żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w przewidzianej prawem procedurze.

Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że bezspornie ani A. S. ani żaden z reprezentowanych przez nią uczestników nie dokonał skutecznego złożenia stosownego wniosku w ustawowo zakreślonym terminie.

Jedyne pismo w tej sprawie złożone zostało przez I. B., a jego treść jednoznacznie wskazuje, że wyżej wymieniona złożyła je w imieniu własnym z wyłączeniem jakichkolwiek innych osób.

Nietrafne są zdaniem Sądu zarzuty skargi odnoszące się do twierdzenia, że organy obu instancji zaniechały wyjaśnienia, czy wniosek złożony w ustawowym terminie przez I. B., zmierzał w istocie do zachowania wspólnego prawa wszystkich współwłaścicieli będącej przedmiotem sporu nieruchomości.

Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 209 k.c. każdy ze współwłaścicieli nieruchomości może dokonywać wszelkich czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa. Stosownie do użytego w przepisie wyrażenia czynności te określa się mianem czynności zachowawczych jako czynności zarządu rzeczą wspólną. Celem tych czynności jest ochrona wspólnego prawa w obronie interesów wszystkich współwłaścicieli. Czynności zachowawcze mogą stanowić czynności faktyczne (obrona konieczna), czynności prawne (ugoda) oraz przede wszystkim czynności procesowe, które służą szeroko pojmowanej ochronie wspólnego prawa (pozew o wydanie, o ustalenie własności, o uzgodnienie treści księgi wieczystej).

Istotnym jest także, że stanowisko doktryny i orzecznictwa jest zgodne, iż współwłaściciel dokonujący czynności zachowawczej nie działa w imieniu pozostałych współwłaścicieli jako ich przedstawiciel, lecz w imieniu własnym, chociaż we wspólnym interesie wszystkich współwłaścicieli. Wykluczone jest domniemanie udzielenia pełnomocnictwa wzajemnie przez ogół współwłaścicieli.

Tym samym współwłaściciel dokonujący czynności zachowawczej występuje po części we własnym interesie w części zaś w interesie pozostałych współwłaścicieli, jednakże zawsze w imieniu własnym. (tak: System Prawa Cywilnego pod redakcją Tomasza Dybowskiego 2003r. Prawo rzeczowe tom 3 , str. 456).

W sprawie niniejszej nie może budzić wątpliwości, że wspólna dla skarżącej i uczestników postępowania działka nr [...] położona w Z. została zajęta pod drogę. Wyżej wymienieni w konsekwencji tego faktu utracili swoje prawo własności. Wobec powyższego wykluczone jest aby mogli podejmować jakiekolwiek czynności w celu jego zachowania. Z chwilą utraty prawa własności nabyli oni jedynie prawo do żądania zapłaty odszkodowania w wysokości stosownej do ich udziału w jej współwłasności. Roszczenie pieniężne z natury swojej ma charakter podzielny i brak jest podstaw do jego oceny w oparciu o art. 209 k.c.

Ewentualnie I. B. mogła działać w imieniu uczestników postępowania i na ich rzecz jako pełnomocnik w sprawie. Okoliczności tej nie potwierdzają jednak dokumenty w niej zgromadzone.

Chybiony jest również zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 8, art 9 i art. 10 oraz art. 28 k.p.a.

W pierwszej kolejności wyjaśnić wypada, że sprawa administracyjna, która toczyła się z inicjatywy skarżącej w odniesieniu do działki o nr [...] nie jest przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie i nie może być oceniana przez sąd orzekający.

Po wtóre brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że organy administracji publicznej mają obowiązek informowania stron z urzędu o przysługujących im uprawnieniach do żądania odszkodowania. Jak wskazano wyżej, art. 73 ust. 4 cyt. ustawy przewiduje obowiązek przyznania odszkodowania wyłącznie w konsekwencji złożenia wniosku przez uprawnionego. Tym samym bezcelowym było zapytywanie skarżącej czy działa w imieniu własnym i na rzecz pozostałych współwłaścicieli, skoro nie złożyli oni stosownych wniosków ani też żadnych innych pism, które sugerowałyby, że taki wniosek zgłaszają , zaś I. B. działa w ich imieniu.

Z tego samego powodu ( tj. braku wniosku ) , organom nie można także przypisać obowiązku prowadzenia postępowania w tej sprawie i wydania rozstrzygnięcia na rzecz wszystkich współwłaścicieli nieruchomości jako stron postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. ( w skardze błędnie wskazano art.. 23 k.p.a), z tej przyczyny, że postępowanie dotyczyło ich interesu prawnego.

Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Ponieważ jednocześnie brak jest w sprawie okoliczności, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a