Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 438/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 18 ust. 1 pkt 1lit. c, par. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity
article: art. 2,ust. 1, art. 3, art. 4, art. 7 pkt 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 67 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 69 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Dnia 5 sierpnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant Referent-Stażysta Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2014 roku sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 stycznia 2014 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. przyznał D.P. świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w wysokości 150,00 zł oraz odmówił przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w wysokości 180,00 zł i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności na czas określony do dnia 30 listopada 2014 r. i z tego tytułu pobiera zasiłek stały w kwocie 529,00 zł, ponadto zajmuje jednoizbowe mieszkanie bez tytułu prawnego. Organ pomocy społecznej ocenił, że wnioskodawca spełnił przesłanki uzasadniające przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej wymienione

w art. 7 pkt 5 i 6 ustawy. Podniósł ponadto, że dysponuje bardzo ograniczonymi środkami finansowymi, gdyż w budżecie Miasta zmniejszono dotację, z której wypłacano zasiłki celowe, a jednocześnie stale zwiększa się liczba osób i rodzin ubiegających się

o przyznanie wsparcia. Po przeanalizowaniu możliwości Ośrodka uznano, że za szczególnie niezbędną i uzasadnioną należało uznać pomoc dla osób i rodzin mających na utrzymaniu dzieci małoletnie lub uczące się. Organ podał, że zobligowany był do zabezpieczenia środków na: pokrycie kosztów utrzymania mieszkańców w domu pomocy społecznej, pokrycie części kosztów utrzymania dzieci w placówkach opiekuńczych

w związku z wykonywaniem zadań z zakresu pieczy zastępczej, zapewnienia niezbędnego schronienia osobom bezdomnym, pokrycia kosztów posiłków dla dzieci i uczniów

w szkołach w ramach realizacji wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania w latach 2014 – 2020" oraz na zakup w okresie zimowym opału i węgla dla osób najbardziej potrzebujących. Organ wziął pod uwagę wysokość wydatków poniesionych w 2013 r. na zabezpieczenie posiłków dla dzieci i młodzieży uczęszczających do przedszkoli i szkół oraz na dofinansowanie zakupu niezbędnych leków, także fakt uznania tych potrzeb za najbardziej uzasadnione i stwierdził, że do czasu zawarcia porozumienia w sprawie dofinansowania dożywiania dzieci i uczniów w przedszkolach

i szkołach - zdanie to jako priorytetowe będzie finansował ze środków własnych.

W konsekwencji powyższego wsparcie na inne cele będzie udzielane w sytuacjach szczególnie uzasadnionych. Organ stwierdził, że wnioskodawca będąc osobą samotnie gospodarującą, dysponującą comiesięcznym stałym dochodem w postaci zasiłku stałego w maksymalnej wysokości, ponoszącą relatywnie niskie opłaty mieszkaniowe, miał potencjalne możliwość zaspokojenia zgłoszonej potrzeby z własnych środków. Przyznanie pomocy we wnioskowanym rozmiarze spowodowałoby zmniejszenie wsparcia dla osób znajdujących się w trudniejszych sytuacjach lub odmowę finansowania posiłków dzieciom - co zdaniem Ośrodka - byłoby rozwiązaniem sprzecznym z zasadami współżycia społecznego. Organ podkreślił ponadto, że w 2013 r. wnioskodawca otrzymał wsparcie w różnych formach w łącznej kwocie 11.675,32 zł, czyli przeciętnie 972,94 zł miesięcznie.

W złożonym odwołaniu D.P. stwierdził, że kwota zasiłku stałego nie wystarcza na sfinansowanie także zakupu leków. Podał, że koszty utrzymania wynoszą 540 zł miesięcznie. Ponadto wydatkuje 44 zł na zakup środków czystości, 38 zł na "komputer i drukowanie" oraz 56 zł na dojazdy. Odwołujący się wywiódł, że z zasiłku stałego nie może przeznaczać na zakup niezbędnych lekarstw, gdyż art. 68 Konstytucji RP i ustawa o pomocy społecznej gwarantują otrzymanie odrębnego zasiłku celowego na ten cel. Stwierdził, że zasiłek celowy "Pomoc Państwa w dożywianiu" świadczy o tym, że zasiłek stały jest niewystarczający do zaspokojenia elementarnych potrzeb życiowych. Podniósł ponadto, że powinien mieć przyznany zasiłek na nagłe zakupy antybiotyków, środków medycznych, probiotyków, witamin i syropów od kaszlu, które ponosił w kwotach 52,64 zł - 27,65 zł miesięcznie. Podkreślił, że powinien zawsze uzyskać całą kwotę konieczną do wykupu niezbędnych lekarstw. Odwołujący się dodał, że od 2010 r. nie posiada oszczędności, a zaistniała sytuacja jest efektem zaniechania dostarczenia mu przez Gminę lokalu zamiennego.

Decyzją z dnia 25 marca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w O. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium wyjaśniło w uzasadnieniu, że postanowienia ogólnych zasad Konstytucji RP znajdują konkretyzacje w ustawach zwykłych i przepisy ustawy zasadniczej nie stanowią podstawy do wydania decyzji administracyjnej. Podniosło, że prawo do zasiłku celowego przysługuje pod warunkiem spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy, lecz nawet jego spełnienie, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, nie stwarza prawa podmiotowego do otrzymania pomocy w maksymalnej wysokości świadczenia przewidzianego w ustawie. Wysokość świadczenia musi bowiem uwzględniać wielkość dostępnych dla organu pomocy społecznej środków finansowych i liczbę osób potrzebujących pomocy. Wynika to z faktu, że art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. Organ administracji publicznej nie jest zatem związany ścisłymi kryteriami prawnymi i ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. Podniosło, że wobec ograniczonych środków przeznaczanych na cele pomocy społecznej i stale wzrastającej liczby osób ubiegających się o jej uzyskanie, konieczne było stworzenie gradacji potrzeb tych osób i powiązanie jej z możliwościami finansowymi ośrodków pomocy społecznej. Kolegium stwierdziło, że w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji szczegółowo wyjaśniono przesłanki, jakimi kierował się organ pierwszej instancji przy podejmowaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy podkreślił, że pomoc społeczna ma charakter jedynie uzupełniający, jeżeli własne działania wnioskodawców okażą się niewystarczające i z żadnego przepisu prawa nie wynika obowiązek organu pomocy społecznej całościowego pokrywania kosztów utrzymania wnioskodawców. Ocenił, że w przedmiotowej sprawie, organ przeanalizował oczekiwania wnioskodawcy, jego możliwości, źródła utrzymania, ponoszone wydatki, oraz możliwości finansowe Ośrodka (w tym konieczność zapewnienia w pierwszej kolejności dożywiania dla dzieci w szkołach i osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, o dochodach znacznie niższych niż odwołujący się), jak i zakres udzielanego mu comiesięcznie wsparcia. Kolegium zaznaczyło, że istotny dla rozstrzygnięcie był również fakt, że wnioskodawca był systematycznie wspierany przez organ pierwszej instancji i został objęty stałą pomocą w szerokim zakresie. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że pomimo ponoszenia przez odwołującego się wysokich kosztów leczenia, to z uwagi na ograniczone środki finansowe Ośrodka, brak było możliwości uwzględnienia w całości wnioskowanej pomocy. Organ pierwszej instancji musiał mieć na względzie nie tylko interes wnioskodawcy, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Wyjaśniło ponadto, że w wyroku tut. Sądu z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 338/12, nie wskazano na obowiązek zgromadzenia przez organ pomocy społecznej dowodów w postaci zaświadczeń lekarza, czy innej dokumentacji medycznej w celu ustalenia, czy skarżący musiał zażywać przepisane przez lekarza preparaty, lecz Sąd wskazał jedynie, że w przypadku gdy organ wybrał niektóre tylko recepty do dofinansowania, winien był taki wybór poprzeć argumentacją opartą na przykład o takie dowody. Kolegium podkreśliło, że w kontrolowanej decyzji organ pierwszej instancji nie podważał zasadności wykupienia leków przepisanych na receptach, ale wskazał na brak możliwości udzielenia wsparcia w wysokości wnioskowanej przez stronę.

W złożonej skardze D.P wywiódł z art. 67, art. 68 i art. 69 Konstytucji RP, że skarga jest słuszna, gdyż wprawdzie otrzymał w styczniu 2014 r. częściową pomoc na zakup lekarstw, lecz nie ma środków na wykupienie wszystkich niezbędnych leków. Na realizację pozostałych recept musi więc pożyczać pieniądze, co jest niedopuszczalne wobec obowiązków organów zakreślonych w powołanych wyżej przepisach Konstytucji RP. Zarzucił, że Gmina Miasto M. nie dostarczyła mu lokalu zamiennego od 1990 - 2005 r., przez co został pozbawiony możliwości zarobkowania poza miejscem zamieszkiwania, gdyż musi przebywać w zajmowanym lokalu, aby prowadzić sprawę przydzielenia mu lokalu zamiennego. Skarżący podniósł ponadto, że zaskarżoną decyzję wydano po wyroku tut. Sądu z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 338/12, w którym Sąd wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w przypadku gdy organ nie może przyznać środków na zrealizowanie recept w całości. Wbrew temu zaleceniu organ pierwszej instancji przyznał mu niewystarczającą kwotę na zakup leków, bez uprzedniego zwrócenia się do lekarzy specjalistów o wskazanie, które z przepisanych leków są niezbędne, czym naruszył także przepisy postępowania administracyjnego. Skarżący zarzucił też, że organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, gdyż musiał kupić niezbędne leki z otrzymywanego zasiłku stałego. Zasiłek ten, zdaniem skarżącego, jest przeznaczony tylko na zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych, a ponadto jego wysokość jest niewystarczająca, skoro przyznawane są również zasiłki celowe "Pomoc Państwa w dożywianiu" i dodatki mieszkaniowe. Stwierdził, że z zasiłku stałego kupuje leki nagłej potrzeby.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami

a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Powyższe oznacza, że rola sądu sprowadza się do badania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania organu w załatwianiu spraw poprzez wydanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji administracyjnej.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast

art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonych decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa.

W sprawie bezsporne jest, że skarżący jest osobą niepełnosprawną, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do dnia 30 listopada 2014 r., jest przewlekle chory, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego źródłem dochodu jest zasiłek stały w kwocie 529 zł miesięcznie oraz uzyskiwane zasiłki celowe.

Prawidłowo więc organy obu instancji uznały, że skarżący spełnia przesłanki określone w art. 7 pkt 5 i 6 i art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182, z późn. zm.), warunkujące przyznanie świadczeń

z pomocy społecznej. Pomocy społecznej udziela się bowiem osobom i rodzinom

z powodu m.in. niepełnosprawności, a prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł i posiadane dochody nie pozwalają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych.

Powyższe nie oznacza jednak obowiązku automatycznego przyznania skarżącemu zasiłku w żądanej przez niego kwocie, wykazanej we wniosku z dnia 13 grudnia 2013 r. Skarżący domagał się przyznania zasiłku celowego w kwocie 330 zł, kwestionowaną decyzją przyznano mu natomiast przedmiotowy zasiłek w wysokości 150 zł, co organ uzasadnił zmniejszeniem kwoty pozostawionych do dyspozycji w 2014 r. MOPS

w M. środków finansowych, przy zwiększonej jednocześnie liczbie podopiecznych, i gradacją zgłaszanych przez nich potrzeb, a także faktem systematycznego wspierania skarżącego przez ten Ośrodek w kwotach po ok. 970 zł miesięcznie.

Należy stwierdzić, że argumenty organu pomocy społecznej uzasadniające przyznanie zasiłku celowego na zakup leków w kwocie niższej, niż zgłoszona przez skarżącego, zasługują na akceptację.

Ustawodawca precyzyjnie określił warunki przyznawania pomocy społecznej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.), zwanej dalej: "ustawą". Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy - w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Może być on przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Dodatkowo ustawodawca w art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy wskazał, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej Państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby

i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom

i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Osoby i rodziny korzystające

z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

W art. 2 ust. 1 ustawy zawarta jest jedna z konstytucyjnych zasad, na których opiera się ustrój Rzeczypospolitej Polskiej i zarazem fundamentalna zasada pomocy społecznej. Jest to zasada pomocniczości (subsydiarności). Treść tej zasady kształtowana przez prawne uregulowania, odwołuje się do samodzielności obywateli i wspólnot

w realizacji zadań publicznych. Państwo powinno wspomagać jednostki, rodziny, grupy

i nie powinno przejmować zadań, które mogą one samodzielnie wykonywać. Ingerencja Państwa lub większych wspólnot powinna zaś następować tylko w przypadku gdy zadania przekraczają możliwości jednostki lub małej wspólnoty. Zgodnie z zasadą subsydiarności Państwo nie może ograniczać inicjatywy obywateli, wyręczać ich, pozbawiać możliwości wyboru, ani przejmować za nich odpowiedzialności. Z zasady tej wynika nie tylko zachęta do działania, ale wręcz dezaprobata dla pasywności i nadopiekuńczości Państwa (zob.

I.Sierpowska, Komentarz do ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Wydawnictwo ABC, 2009). W doktrynie wskazuje się, iż zasada subsydiarności wyraża spoczywającą na jednostce powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Jeżeli jednostka nie uczyni zadość owej powinności, to brak po jej stronie podstawowej przesłanki do udzielenia wsparcia z pomocy społecznej. Pomoc społeczną jednostka może otrzymać dopiero wówczas, gdy wykorzysta, po pierwsze swoje uprawnienia, po drugie własne zasoby i możliwości, przez które należy rozumieć nie tylko sytuację materialną, ale również właściwości psychofizyczne, kwalifikacje zawodowe, aktywność jednostki w rozwiązywaniu własnych i rodzinnych problemów oraz jej gotowość współdziałania w tym celu z innymi.

W art. 4 ustawy określony jest kolejny cel pomocy społecznej – aktywizacja świadczeniobiorców. Zgodnie z tą zasadą należy, przy współpracy beneficjenta, wykształcić u niego poczucie odpowiedzialności i wskazać mu możliwości samodzielnego radzenia sobie z problemami. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców

z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej został wielokrotnie zaakcentowany

w ustawie. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych rozsądnych propozycji pracowników socjalnych, pomagających osobie i rodzinie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Egzekwowanie od świadczeniobiorcy obowiązku współdziałania jest niezwykle ważne, w przeciwnym bowiem wypadku pomoc ograniczać się będzie do prostego rozdawnictwa świadczeń i braku eliminacji źródeł problemów społecznych. Przepisy dotyczące pomocy społecznej nie nakładają więc na organy administracji obowiązku zapewnienia środków na zakup wszystkich zgłaszanych potrzeb w pełnej wysokości, nawet gdy dotyczą zakupu niezbędnych leków.

Zasadnie zatem w zaskarżonej decyzji podniesiono, że organ pomocy społecznej nie ma obowiązku udzielenia pełnego wsparcia. Przypomnienia bowiem wymaga, że jak to wyraźnie stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01 (OTK 8/01, poz. 252), cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy. Należy również pamiętać, że celem pomocy społecznej nie jest stałe zastępowanie osobistej aktywności osób w zakresie dostarczania rodzinie środków utrzymania. Pomoc społeczna nie może polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (zob. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1771/10). Środki pomocy społecznej mogą być zatem wykorzystane jedynie do wspierania rodziny, która czasowo znalazła się w trudnej sytuacji, a nie stanowić jej stałego źródła utrzymania. Bierne oczekiwanie, że potrzeby życiowe zostaną w całości sfinansowane ze środków Państwa w postaci świadczeń z pomocy społecznej stoją również w całkowitej sprzeczności z podstawowymi, ustawowymi zasadami udzielania tej pomocy osobom potrzebującym.

Podkreślić również należy, co podniesiono w kwestionowanej decyzji, że skarżący otrzymuje systematyczną pomoc w tym również na zakup leków, co wraz z zasiłkiem stałym w 2013 r. stanowiło kwotę ponad 970 zł miesięcznie. W styczniu 2014 r. również przyznano mu zasiłki celowe i wraz z zasiłkiem stałym skarżący dysponował kwotą 1.060,61 zł. Należy zauważyć, że kwoty te znacznie wykraczają poza minimum socjalne

i przy racjonalnym gospodarowaniu oraz współdziałaniu skarżący jest w stanie zabezpieczyć podstawowe potrzeby swojego jednoosobowego gospodarstwa. Zaznaczyć przy tym trzeba, że bez podstawy prawnej jest pogląd skarżącego, jakoby zasiłku stałego nie mógł przeznaczyć na zakup niezbędnych leków, gdyż tę potrzebę winien zaspokoić wyłącznie z zasiłku celowego przyznanego na ten cel. Stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, zasiłek stały jest świadczeniem przyznawanym obligatoryjnie, w przypadku gdy ubiega się o niego pełnoletnia osoba samotnie gospodarującej, niezdolna do pracy

z powodu wieku lub całkowicie niezdolna do pracy, a jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W ustawie nie określono przeznaczenia tego świadczenia, lecz nie może budzić wątpliwości, że jego celem jest zapewnienie osobie niezdolnej do uzyskania dochodu ("niezdolnej do pracy") środków na bieżącą egzystencję. Zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym, które może być przyznane w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Przykładowe wyliczenie w art. 39 ust. 2 ustawy celów, na który może być przyznany ten zasiłek nie oznacza, że osoba spełniająca przesłanki do otrzymania tej pomocy winna zrealizować zgłoszoną potrzebę (m.in. pokrycie części lub całości kosztu zakupu opału) wyłącznie z uzyskanego zasiłku celowego przyznanego na dany cel. Wobec powyższego, wyłącznie skarżący decyduje o sposobie rozdysponowania kwoty posiadanego zasiłku stałego.

Oceniając zaskarżoną decyzję, podkreślić również należy, że przy ograniczonych możliwościach finansowych organu pierwszej instancji, uwzględnienie wniosku skarżącego pozbawiłoby pomocy inne osoby potrzebujące, co pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadą solidaryzmu społecznego, ale także z celami ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że odmawiając skarżącemu przyznania zasiłku celkowego na zakup leków w żądanej wysokości, organy postąpiły w sposób arbitralny

i dyskryminujący skarżącego. Niemożność uwzględnienia wniosku podyktowana była bowiem nie tylko faktem, że uwzględniono w części wniosek skarżącego i przyznano mu zasiłek celowy na ten cel w kwocie 150 zł, ale także ograniczonymi w 2014 r. możliwościami finansowymi, jakimi dysponował organ pierwszej instancji, obowiązkiem zabezpieczenia środków na realizacje innych ustawowych zadań z zakresu pomocy społecznej, a także zwiększoną liczbą podopiecznych. Przy ocenie prawidłowości zaskarżonych decyzji nie bez znaczenia bowiem pozostaje fakt, że środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby zgłaszane przez cały rok i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są uczące się dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Wiadomym jest, że ze względu na dużą ilość osób takiej pomocy potrzebujących i ograniczone możliwości budżetowe organów pomocy społecznej, potrzeby takich osób nie mogą być zaspokojone w całości.

Niezasadny jest wywód skarżącego, że skarga jest słuszna w świetle art. 67 - art. 69 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 67 ust. 1 obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa, natomiast na mocy ust. 2 art. 67 obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. W art. 68 zagwarantowano prawo od ochrony zdrowia, zaś art. 69 Konstytucji RP przewiduje, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Z treści cytowanych przepisów nie da się wyprowadzić prawa do konkretnej postaci świadczenia społecznego, gdyż zawierają one tylko upoważnia dla ustawodawcy do określenia zakresu i form zabezpieczenia społecznego. Nie można z ich treści wywodzić obowiązku organów administracji do zapewnienia każdemu obywatelowi, w tym niepełnosprawnemu i pozostającemu bez pracy, świadczenia z pomocy społecznej, zapewniającego zaspokojenie wszelkich niezbędnych potrzeb.

Reasumując należy stwierdzić, ze zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy i został prawidłowo oceniony przez organy orzekające. Organ pomocy społecznej nie naruszył przepisów prawa materialnego uznając, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego w całości i nie przekroczono granic uznania administracyjnego, gdyż nawiązał do kryteriów ustawowych, które pozwalają organowi pomocy społecznej na wybór stanowiska w przedmiocie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Należy bowiem dodać, że pomoc w formie zasiłku celowego jest pomocą fakultatywną przyznawaną w ramach tzw. uznania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie organy szczegółowo przeanalizowały sytuację skarżącego i przyznały mu pomoc w odpowiedniej wysokości, wyczerpująco uzasadniając swoje stanowisko.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 z późn. zm.), skargę należało oddalić. Na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461) Sąd orzekł jak w pkt. II sentencji wyroku.