Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1197/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Marian Wolanin, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2011 r. sprawy ze skargi G. B. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej G. B. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez G. B. jest postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: "GDOŚ") z dnia [...] maja 2011 r. znak: [...] utrzymujące w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: "RDOŚ") w R. z dnia [...]października 2009 r. znak: [...], którym:

- nałożono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie siedliska na gruntach rolnych - gospodarstwa ekologicznego z łąkarskim programem rolno - środowiskowym na działce nr ew. [...] w miejscowości Z., gm. K.,

- nałożono obowiązek przedłożenia w dwóch egzemplarzach wraz z ich zapisem w formie elektronicznej na informatycznych nośnikach danych, raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000,

- ustalono zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, który powinien być ograniczony do określenia oddziaływania na obszar Natura 2000 i zawierać elementy określone w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko [(Dz. U. nr 199, poz. 1227 ze zm.), dalej: "ustawy OOŚ"].

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. Wójt Gminy K. zobowiązał G. B.do przedłożenia dokumentów określonych art. 96 ust. 3 ustawy OOŚ, które zostały przekazane przez stronę przy piśmie z dnia 3 sierpnia 2009 r.

Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. RDOŚ w R., na podstawie art. 97 ust. 3 ustawy OOŚ, nałożył na stronę ww. obowiązki.

Zażalenie na ww. postanowienie, uzupełnione pismem z dnia 15 lutego 2010 r., wniosła G. B.. Przy piśmie z dnia 22 lutego 2010 r. skarżąca przesłała kopię pisma Wójta Gminy K. z dnia 19 października 2009 r., którym udzielono informacji dotyczącej wydanych decyzji o ustaleniu warunków zabudowy w latach 2006 - 2009 w miejscowości S.i Z..

Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. znak: [...], GDOŚ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie RDOŚ w R. z dnia [...] października 2009 r. U postaw rozstrzygnięcia organu odwoławczego legła okoliczność stwierdzenia wysokiego prawdopodobieństwa wystąpienia - w związku z planowaną inwestycją - znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 "B.".

Prawomocnym wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2010 rM sygn. akt IV SA/Wa 923/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie GDOŚ z dnia [...] marca 2010 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 października 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm,), dalej: "p.p.s.a."].

W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż GDOŚ wydając zaskarżone postanowienie pominął obowiązek wynikający z art. 97 ust. 8 ustawy OOŚ i w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia nie odniósł się do uwarunkowań płynących z art. 63 ust. 1 ustawy OOŚ. Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia zawiera jedynie ogólnikowe powołanie się na fakt występowania w tym obszarze określonej fauny i flory, nie uzasadniając jednak jaki konkretny wpływ będzie miała dana inwestycja, zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z art. 63 ust. 1 ustawy OOŚ, a co za tym idzie czy obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko jest uzasadniony. Zdaniem Sądu prawidłowo sporządzone uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia pozwoli dopiero ocenić, czy obowiązek ten został nałożony na stronę zasadnie.

Dalej Sąd wskazał, iż wbrew twierdzeniom skarżącej organ odwoławczy nie był związany treścią rozstrzygnięcia z dnia [...] kwietnia 2009 r. uchylającego w całości postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji pod nazwą: budowa siedliska gospodarstwa rolnego na części działki nr [...] położonej w miejscowości Z., gmina K. oraz uzgadniającego realizację przedmiotowej inwestycji. Postanowienie to zostało wydane w odrębnym postępowaniu, a w toczącym się postępowaniu nie podlegało weryfikacji. W działaniu organu nie można się zatem dopatrzyć naruszenia art. 6 i 76 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a."].

Sąd przyznał rację skarżącej, że w toku postępowania organ odwoławczy naruszył art. 7, 8, 11 i 77 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie trudno mówić o dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, skoro z uzasadnienia wynika, że na terenie przedmiotowej działki mogą rosnąć rośliny chronione. Brak jest dokładnego ustalenia, czy takie rośliny faktycznie występują, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona twierdzi, że nieruchomość ta jest użytkowana gospodarczo. Jakkolwiek postanowienie z dnia [..] kwietnia 2009 r. nie wiąże organu w tej sprawie, to jednak - mając na względzie zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa - GDOŚ powinien wyjaśnić, dlaczego w prowadzonej sprawie zajął konkretnie takie stanowisko.

Sąd wskazał również, iż zasadnie skarżąca wywodzi, że GDOŚ nie ustosunkował się w pełni do zarzutów zawartych w zażaleniu. W szczególności nie odniósł się do informacji publicznej udzielonej przez Wójta Gminy K. dotyczącej warunków zabudowy sąsiedniej miejscowości S.. Pominął milczeniem zarzut, iż organ nie wykazał, że planowane przedsięwzięcie będzie w istotny sposób oddziaływać na dany teren oraz zarzut, że na przedmiotowej działce znajdują się użytki zielone utworzone w 2007 r. na gruncie ornym.

Uzasadniając rozstrzygnięcie podjęte w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, utrzymujące w mocy postanowienie RDOŚ w R. z dnia [...] października 2009 r., GDOŚ powołał treść mających w sprawie zastosowanie art. 97 ust. 1 oraz 63 ust. 1 ustawy OOŚ. Podkreślił, iż posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "łącznie" odnośnie uwarunkowań wymienionych w art. 63 ust. 1 ustawy OOŚ nie oznacza, że wszystkie wymienione w tym przepisie uwarunkowania muszą wystąpić kumulatywnie, aby została wypełniona dyspozycja art. 97 ust. 1.

Następnie organ wskazał, iż sama strona skarżąca i to jeszcze przed przeprowadzeniem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 dopuściła prawdopodobieństwo wystąpienia znaczącego jego oddziaływania na środowisko, o czym świadczy zapis w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia.

Dalej GDOŚ, wskazując na zapatrywanie Sądu zawarte w wyroku z dnia 31 sierpnia 2010 r. odnośnie zaniechania przez organ odwoławczy dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie występowania na terenie przedmiotowej działki roślin chronionych, powołał się na dane zawarte w standardowym formularzu (SDF), zgodnie z którym na obszarze tym występuje co najmniej 38 gatunków ptaków z Załącznika nr 1 Dyrektywy Rady 79/409/EWG, 13 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi (PCK). Zauważył, iż stwierdzono tu gniazdowanie ok. 150 gatunków ptaków, wymienił również gatunki zasiedlające obszar w okresie lęgowym. Wskazał, iż jest to jedna z najwartościowszych w Europie ostoi fauny puszczańskiej ze wszystkimi wielkimi drapieżnikami (niedźwiedź, wilk, ryś), występują tu bardzo silne populacje wydry, węża eskulapa, kumaka górskiego, traszki karpackiej (endemit karpacki) oraz jedna z pięciu w Polsce wolnożyjących populacji żubra. Występuje tam również bogata flora roślin naczyniowych (1100 gatunków) z wieloma rzadkimi i zagrożonymi gatunkami w tym prawnie chronionymi, kilkoma endemitami wschodnioarpackimi oraz najliczniejsza populacja dzwonka piłkowanego i tocji karpackiej w Polsce. Stwierdzono tu też występowanie ponikła kraińskiego i rzepika szczeciniastego. Omawiany obszar jest również wyjątkowo bogaty w bryoflorę (ok. 1000 gatunków mchów). Występują tu też liczne, dobrze zachowane zbiorowiska roślinne, wśród nich endemiczne. Szczególnie cenne są zbiorowiska leśne (buczyna karpacka, jaworzyny) oraz unikatowe w Polsce zbiorowiska poło ni nowe. Łącznie stwierdzono tu występowanie 21 rodzajów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG.

Zdaniem organu, biorąc pod uwagę wyjątkowo wysoką wartość przyrodniczą omawianego obszaru oraz fakt, że niewątpliwe realizacja, a następnie użytkowanie spornej inwestycji będzie się wiązało z prawdopodobieństwem oddziaływania na przedmiot ochrony ww. obszaru Natura 2000, o którym mowa w art. 63 ust. 1 ustawy OOŚ należy przyjąć, że jeżeli skutki realizacji konkretnego przedsięwzięcia będą do końca przewidywalne i ze wstępnych ocen będzie wynikało, że nie może ono znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, to przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko nie będzie konieczne. Natomiast, jeżeli skutki takie będą trudne do przewidzenia i hipotetycznie mogą być one znaczące - jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie - to przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko będzie miało charakter obligatoryjny, pomimo że przesądzał o tym będzie organ administracji. To na organie spoczywa obowiązek procesowy kierowania się przy ocenie możliwych oddziaływań "zasadą przezorności" oraz "zasadą prewencji" znajdującymi swe odzwierciedlenie w art. 6 ww. dyrektywy Rady 92/43/EWG. W krajowym porządku prawnym ww. zasady wymienione zostały wprost w art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., nr 25, poz. 150 ze zm.). Znalazły również swe odzwierciedlenie w judykaturze sądownictwa europejskiego (v. wyrok ETS z dnia 7 września 2004 r. w sprawie C-127/2, wyrok ETS z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C-239/04).

Następnie GDOŚ wskazał, iż za pozbawioną doniosłości prawnej należy uznać okoliczność przedłożenia przez skarżącą informacji publicznej udzielonej przez Wójta Gminy K. dotyczącej wydania warunków zabudowy w sąsiedniej miejscowości S.. Wskazał, iż GDOŚ nie oceniał decyzji Wójta Gminy K. w sprawie ustalenia warunków zabudowy gminy S., a ustalenia w nich przyjęte nie są wiążące dla organu ochrony środowiska właściwego do wydania orzeczenia w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 w przedmiotowej sprawie.

Organ zauważył również, iż argumentacja skarżącej zawarta w piśmie procesowym z dnia 27 stycznia 2011 r. stanowi powtórzenie argumentacji przedstawionej w pismach uzupełniających zażalenie na postanowienie organu I. instancji. Ponowne powoływanie się przez skarżącą na stanowisko GDOŚ wyrażone w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2009 r. jest nieuprawnione, co potwierdził WSA w Warszawie w wyroku z dnia 31 sierpnia 2010 r.

Końcowo organ zauważył, iż - wbrew obawom skarżącej - nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 nie należy utożsamiać z wyłączeniem możliwości jego realizacji. Samo nałożenie obowiązku nie świadczy o tym, że ewentualne oddziaływania są znaczące, a tym samym, że realizacja przedsięwzięcia jest niemożliwa.

W skardze na postanowienie GDOŚ z dnia [...] maja 2011 r. G. B., działająca za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1) obrazę przepisów prawa materialnego:

- art. 97 ust. 1, 2 i 8 w zw. z art. 59 ust. 2 oraz art. 63 ust. 1 oraz art. 173 ust. 2 pkt 2 ustawy OOŚ poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż planowane przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000,

- art. 97 ust. 5 w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy OOŚ i art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. - o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r., nr 151, poz. 1220 ze zm.) w zw. z art. 6 ust. 3 Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. - w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dyrektywa Siedliskowa) oraz art. 174 pkt 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejska, polegające na odstąpieniu od stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000,

2) obrazę norm postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 6, art. 16, art. 76 § 1 i 3 w zw. z art. 123 § 1 i 2 k.p.a., polegającą na zaniechaniu wykazania, iż zaistniały odmienne przesłanki, umożliwiające zajęcie stanowiska odmiennego od wskazanego w postanowieniu GDOŚ z dnia [...]kwietnia 2009 r., znak: [...] w zakresie stwierdzenia, iż realizacja planowanego przedsięwzięcia nie stanowi zagrożenia dla obszaru Natura 2000 "B." i jednocześnie, iż planowane przedsięwzięcie nie będzie miało znacząco negatywnego oddziaływania na siedliska przyrodnicze oraz siedliska gatunków, dla których utworzono ten obszar oraz zakwestionowaniu domniemania faktycznego i prawnego wynikającego z dokumentu urzędowego, bez przeprowadzenia dowodów w tym zakresie,

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej, zaniechanie rozpatrzenia materiału dowodowego i dowolną ocenę dowodów oraz zaniechanie oceny, czy okoliczności istotne dla wydania rozstrzygnięcia zostały udowodnione,

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11 k.p.a. polegającą na naruszaniu zasady zaufania skarżącej do organów państwa, wadliwym zastosowaniu norm prawa materialnego oraz nienależyte wyjaśnienie skarżącej zasadności przyjętych przesłanek rozstrzygnięcia,

- art. 124 § 1 i § 2 w zw. z art. 97 ust. 8 ustawy OOŚ polegającą na braku powołania w wydanym postanowieniu podstawy prawnej oraz braku należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, polegającego na zaniechaniu wykazania, które normy prawa materialnego w świetle zgromadzonych dowodów, umożliwiają nałożenie kwestionowanych przez skarżącą obowiązków, wskazanych w postanowieniu.

W motywach skargi podniesiono m.in., iż wbrew zasadzie obligującej organ do ustalenia prawdy materialnej, w zaskarżonym postanowieniu ograniczono się do przepisania treści regulacji ustawy OOŚ, ogólnikowych stwierdzeń i generalnych tez, pozostających bez żadnego związku z indywidualną sprawą skarżącej. Całkowicie zaniechano jakiejkolwiek wykładni przepisów ustawy OOŚ, przy uwzględnieniu dokonanych ustaleń faktycznych oraz bez zindywidualizowania okoliczności rozpoznawanej sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie pozwala na poznanie motywów wydanego rozstrzygnięcia, tj. czy i jakie są łączne uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy OOŚ, skutkujące nałożeniem przedmiotowego obowiązku. Brak jest jakichkolwiek ustaleń dotyczących tego, w jaki sposób realizacja planowanej inwestycji wpływa na integralność i spójność obszaru Natura 2000 oraz na czym rzeczona integralność i spójność polega w niniejszej sprawie. Brak jest również informacji, czy i jakie jest skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, mogące skutkować nałożeniem kwestionowanych obowiązków.

Zdaniem skarżącej, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie rozważono teoretycznie możliwych i hipotetycznych skutków realizacji przedsięwzięcia i nie przedstawiono, dlaczego owe skutki realizacji powodują nałożenie obowiązków. Nie ma racji GDOŚ twierdząc, że nie można rozpoznać skali czy stopnia oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia, bowiem skutki jego realizacji są przewidywalne i możliwe do określenia.

Skarżąca wskazała, iż ignorując zalecenia WSA w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 31 sierpnia 2011 r. ponownie, bez przeprowadzania ustaleń faktycznych nałożono na skarżącą ww. obowiązek wskazując, iż na terenie działki mogą rosnąć rośliny chronione. Teren planowanego przedsięwzięcia jest użytkowany rolniczo. Okoliczność ta była podnoszona dla wykazania, że na terenie tym nie występują cenne gatunki roślin, a przeciwne "ustalenia" organu w tym zakresie nie wynikają z jakichkolwiek dowodów i są niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy.

W odpowiedzi na skargę GDOŚ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, iż w aspekcie podstawy materialnoprawnej dla wydania postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 nie jest niezbędne ustalenie, że przedsięwzięcie to będzie oddziaływać na obszar Natura 2000. Do wydania takiego postanowienia wystarczające jest ustalenie stanu potencjalnego tzn., że przedsięwzięcie może wpływać na taki obszar.

W piśmie procesowym z dnia 21 października 2011 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik skarżącej wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów: pism RDOŚ w R. z dnia 7 września 2011 r., znak: [...] oraz z dnia 21 września 2011 r., znak[...], pisma Wójta Gminy K. z dnia 28 września 2011 r., znak [...], dwóch wydruków ortofotomap obejmujących granice przedmiotowej działki ewidencyjnej oraz działek sąsiadujących o nr [...], [...] i [...], położonych przy tej samej drodze dojazdowej, dla których zostały ustalone warunki zabudowy dla przedsięwzięć tożsamych do planowanego.

W uzasadnieniu, powołując się na dane wynikające z ww. dokumentów w kontekście sytuacji faktycznej i prawnej rozpatrywanej sprawy wskazał m.in., iż w demokratycznym państwie prawa nie ma miejsca na takie działania organów administracji, które w sposób dowolny i uznaniowy umożliwiają jednym podmiotom szybkie konkretyzowanie praw, a inne - znajdujące się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej - skazują na wieloletnie procedury i stawiają wymogi, które nie były stawiane wobec pozostałych podmiotów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy uznał, że zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następstwie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 923/10, którym uchylono postanowienie GDOŚ z dnia [...] marca 2010 r. utrzymujące w mocy postanowienie RDOŚ w R. z dnia [...] października 2010 r. nakładające m.in. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie siedliska na gruntach rolnych gospodarstwa ekologicznego z łąkarskim programem rolno - środowiskowym na działce nr ew. [...] w miejscowości Z., gmina K..

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania były przedmiotem zaskarżenia.

Przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna dotyczyć może zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Organ administracji jest obowiązany rozstrzygnąć sprawę ponownie stosując się do oceny prawnej zawartej uzasadnieniu w wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów wydanych w innych sprawach. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym wydaniu decyzji do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Związanie samego sądu administracyjnego oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.

Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej.

Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także w następstwie wzruszenia wyroku.

Przenosząc powyższe uwagi na stan sprawy stwierdzić należy, iż Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. prawomocnym orzeczeniu WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2010 r. W sprawie nie zaszły ww. okoliczności wyłączające to związanie.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 31 sierpnia 2010 r. Sąd wskazał, iż GDOŚ wydając zaskarżone postanowienie pominął obowiązek wynikający z art. 97 ust. 8 ustawy OOŚ i w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia nie odniósł się do uwarunkowań płynących z art. 63 ust. 1 OOŚ. Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia zawiera jedynie ogólnikowe powołanie się na fakt występowania w tym obszarze określonej fauny i flory, nie uzasadniając jednak, jaki konkretny wpływ będzie miała dana inwestycja, zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z art. 63 ust. 1 ustawy OOŚ, a co za tym idzie czy obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko jest uzasadniony. Zdaniem Sądu prawidłowo sporządzone uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami, pozwoli dopiero ocenić, czy obowiązek ten został nałożony na stronę zasadnie, czy też organ naruszył treść art. 97 ust. 5 ustawy OOŚ.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia GDOŚ zacytował treść art. 63 ust. 1 ustawy OOŚ. Następnie zauważył, iż rozważając zastosowanie instytucji z art. 97 ust. 1 ustawy OOŚ organ ochrony środowiska jest obowiązany przeanalizować wszystkie wymienione w tym przepisie kryteria ustawowe. Z dalszej części uzasadnienia nie wynika jednak, by organ orzekający zastosował się do ww. obowiązku. Poprzestał na wyjaśnieniu, że posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "łącznie" odnośnie uwarunkowań wymienionych w art. 63 ust. 1 ustawy OOŚ nie oznacza, że wszystkie wymienione w tym przepisie uwarunkowania muszą wystąpić kumulatywnie, aby została wypełniona dyspozycja art. 97 ust. 1. Nadto stwierdził, iż sama strona skarżąca i to jeszcze przed przeprowadzeniem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, dopuściła prawdopodobieństwo wystąpienia znaczącego jego oddziaływania na środowisko, o czym świadczy zapis w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia.

Nie można przyjąć w świetle powyższego, że GDOŚ uwzględnił ocenę prawną i zrealizował wskazania Sądu co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku z dnia 31 sierpnia 2010 r. we wskazanym wyżej zakresie. Samo przytoczenie treści przepisów nie może zastąpić właściwej analizy kryteriów wymienionych w art. 63 ust. 1 ustawy OOŚ w kontekście ewentualnego wpływu danej inwestycji na obszar Natura 2000. Również stanowisko skarżącej odnośnie charakteru przedsięwzięcia nie zastąpi niezbędnych rozważań organu w tym zakresie.

W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd uznał również za zasadne zarzuty skarżącej, odnośnie naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 7, 8, 11 i 77 § 1 k.p.a. Stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie trudno mówić o dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, skoro z uzasadnienia wynika, że na terenie przedmiotowej działki mogą rosnąć rośliny chronione. Brak jest dokładnego ustalenia, czy takie rośliny faktycznie występują, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona twierdzi, że nieruchomość ta jest użytkowana gospodarczo.

Jak słusznie podniesiono w skardze, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, by organ odniósł się do ww. kwestii, w szczególności by poczynił jakiekolwiek ustalenia odnośnie tego, czy na działce skarżącej występują rośliny chronione, czy też nie. Ogólnikowe informacje o danych zawartych w standardowym formularzu (SDF), dotyczące siedlisk oraz gatunków roślin i zwierząt występujących "na tym obszarze" nie dotyczą konkretnie działki skarżącej, lecz całego przedmiotowego obszaru Natura 2000. Odnośnie argumentacji dotyczącej flory i fauny chronionej na terenie obejmującym działkę skarżącej i jej bezpośrednie sąsiedztwo, zawartej w odpowiedzi na skargę stwierdzić należy, że próba uzasadnienia wydanego postanowienia w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 124 § 2 k.p.a. Pismo procesowe nie może "uzupełniać" zaskarżonego postanowienia przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w jego uzasadnieniu faktycznym i prawnym. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących rozważań w zakresie ww. okoliczności sprawy.

W uzasadnieniu ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2010 r. jednoznacznie wskazane zostało, jakie kwestie wymagają uprzedniego wyjaśnienia i rozważenia, aby można było wydać właściwe rozstrzygnięcie w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Zaniechanie organu orzekającego w tym zakresie, w świetle art. 153 p.p.s.a., obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Końcowo, zauważyć należy, że dokumenty wymienione w części sprawozdawczej uzasadnienia wyroku, z których Sąd - na wniosek skarżącej - przeprowadził dowód uzupełniający na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., nie mogą mieć przesądzającego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Dotyczą one orzeczeń rozstrzygających indywidualne sprawy administracyjne, wydanych w odrębnych postępowaniach, które nie podlegały weryfikacji GDOŚ w administracyjnym toku instancji.

Wobec stwierdzonych naruszeń, zdaniem Sądu, na obecnym etapie postępowania przedwczesne było ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.

Mając na względzie wszystko powyższe Sąd, na podstawie art. 153 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia wydano w oparciu o art. 152 p.p.s.a. - jak pkt 2 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. - jak w pkt 3 sentencji wyroku.

Orzekając w sprawie ponownie, GDOŚ winien wykonać wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 923/10.