Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 223/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART. 163, ART. 168, ART. 169
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Sędziowie WSA Halina Chitrosz, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. sprawy ze skargi B.-E. Sp. z o.o. [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie pozostawienia podania bez rozpoznania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej Kolegium, SKO) utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] pozostawiające bez rozpatrzenia wniosek A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. (dalej – strona, spółka, skarżąca) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta R. (dalej – organ pierwszej instancji, Burmistrz) z dnia [...], określającej spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2007 r.

W uzasadnieniu Kolegium podało, że spółka w zakreślonym terminie nie uzupełniła braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w zakresie podpisu. Z tego powodu SKO postanowieniem z dnia [...] pozostawiło wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania bez rozpatrzenia na postawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, po. 60 ze zm., dalej – O.p.).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, SKO wydało zaskarżone postanowienie. W ocenie organu, wniosek spółki o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie został podpisany zgodnie z zasadami reprezentacji, pomimo prawidłowego wezwania do uzupełnienia tego braku formalnego. Organ zakwestionował prawidłowość podpisania wniosku o przywrócenie terminu dwukrotnie przez tego samego członka zarządu spółki, raz w imieniu własnym i kolejny raz z upoważnienia innego członka zarządu.

Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i merytoryczne rozpatrzenie wniosku "o uchylenie decyzji podatkowej za 2007 r. pod względem merytorycznym".

W uzasadnieniu wskazała, że działanie członka zarządu spółki w imieniu własnym oraz jednocześnie na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez innego członka zarządu spółki, stanowi prawidłową reprezentację spółki.

Wyrokiem z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 460/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia, uznając, że nie znajduje podstawy prawnej stanowisko SKO, zgodnie z którym od ostatecznego postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wydanego przez organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania w sposób ostateczny, przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stanowisko takie jest bowiem sprzeczne z art. 163 § 2 O.p. w związku z art. 247 § 1 pkt 3 O.p., bowiem ustawodawca przyznał walor ostateczności każdemu postanowieniu w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, formalnemu i merytorycznemu.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik SKO wskazał na naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej – p.p.s.a.) w związku z art. 247 § 1 pkt 3 O.p. poprzez jego błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności postanowienia SKO,

- naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w pisemnych motywach orzeczenia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- naruszenie art. 170 p.p.s.a poprzez nieuwzględnienie, iż ocena prawna zawarta w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2010 r., sygn. akt l SA/Lu 344/10 ma istotne znacznie przy rozpatrywaniu kolejnej sprawy związanej z oceną rozstrzygnięcia będącego przedmiotem wcześniejszej kontroli sądu.

W uzasadnieniu powyższych zarzutów SKO wskazało, że rozstrzygnięcie podjęte postanowieniem z dnia [...] które następnie zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...] było następstwem rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie sprawy dotyczącej odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta R. z dnia [...] w sprawie określenia spółce wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2007 r. Podczas prowadzonego wówczas postępowania wyjaśniającego, Kolegium stwierdziło, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zawierał braki formalne w postaci prawidłowego podpisu, jaki wymagany jest zgodnie z zasadami reprezentacji spółki. Mimo nieusunięcia braków przez spółkę, postanowieniem z dnia [...] SKO odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, bowiem uznało, że brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 162 § 1 i § 2 O.p., z uwagi na brak okoliczności i powodów, które uzasadniałyby brak winy spółki w jego uchybieniu. W wyniku zaskarżenia postanowienia przez skarżącą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 15 października 2010 r. sygn. akt l SA/Lu 344/10 uchylił postanowienie Kolegium, orzekając, że wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy. Sąd uznał bowiem, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane było postąpić w sposób określony w art. 169 § 1 O.p., gdyż brak było podstaw, aby organ odwoławczy orzekał w przedmiocie zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skoro złożony wniosek pozbawiony był podpisów wymaganych zgodnie z reprezentacją spółki. Wobec powyższego Kolegium, po otrzymaniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, postanowieniem z dnia [...] stwierdziło pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Postanowienie to następnie utrzymane zostało w mocy postanowieniem z dnia [...], które stało się przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu.

Wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 692/12, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podał, że właściwy tryb postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia określa art. 163 § 2 O.p. Zgodnie z jego treścią sprawę rozstrzyga organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia w formie postanowienia, na które służy zażalenie (art. 163 § 2 w zw. z § 3 O.p.). W art. 169 O.p. uregulowano natomiast tryb postępowania w przypadku, gdy podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Stanowi on, że organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Rozstrzygnięcie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenie przyjmuje formę postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 169 § 4 O.p.).

W sytuacji zatem, gdy wniosek strony wykazuje braki formalne, które nie zostały uzupełnione w terminie, właściwy sposób postępowania wyznacza zatem przepis art. 169 § 4 O.p. Dopiero, gdy podanie strony spełnia wymogi określone przepisami prawa, możliwe jest rozpoznanie sprawy, z zastosowaniem odpowiedniego trybu (w tym przypadku trybu z art. 163 § 2 O.p.) i wydanie rozstrzygnięcia proceduralnego lub merytorycznego odnoszącego się do prawidłowego - pod względem formalnym - wniosku. Dla rozpatrzenia w trybie art. 163 O.p. wniosku zawierającego braki formalne, konieczne jest uprzednie wyeliminowanie tych braków w trybie przewidziany w art. 169 O.p. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że stwierdzone przez organ administracyjny uchybienia formalne wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zostały przez spółkę uzupełnione. W tym stanie rzeczy prawidłowym sposobem załatwienia sprawy było wydanie postanowienia o pozostawieniu podania bez rozpoznania w trybie art. 169 O.p., a nie w trybie art. 163 określającym sposób postępowania w sprawie przywrócenia terminu. Do postępowania odwoławczego zastosowanie znajdzie reżim określony w przepisie art. 169 O.p. Prawidłowo więc SKO w C. powołało art. 169 § 4 O.p. jako podstawę prawną podjętego w sprawie rozstrzygnięcia oraz wskazało prawidłowy tryb odwoławczy wynikający z tego przepisu.

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że aby można było mówić o nieważności spowodowanej rażącym naruszeniem prawa, pomiędzy określonym przepisem prawa, a podjętym w decyzji rozstrzygnięciem musi zachodzić oczywista sprzeczność, powodująca, że akt taki, pomimo jego ostateczności, nie może pozostawać w obrocie prawnym. Sytuacja taka nie występuje w rozpatrywanej sprawie z tego względu, że stanowisko SKO, wskazujące jako właściwą podstawę prawną postanowienia o pozostawieniu wniosku o przywrócenie terminu bez rozpatrzenia, reżimu wynikającego z art. art. 169 § 4 O.p., było prawidłowe. Zdaniem tego Sądu istotne jest również to, że postanowienie SKO będące przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie wydane zostało w następstwie rozstrzygnięcia przez WSA w Lublinie sprawy dotyczącej odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyrokiem z dnia 15 października 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 344/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił postanowienie Kolegium odmawiające przywrócenia terminu ze względu na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. WSA w Lublinie orzekł, że w sytuacji, gdy złożony wniosek pozbawiony był podpisów wymaganych zgodnie z reprezentacją spółki, Kolegium nie było uprawnione do merytorycznego rozpoznania wniosku, a SKO w C. powinno zastosować reżim określony w art. 169 § 1 O.p. W konsekwencji nieuprawnionym jest stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji wystąpienia rażącego naruszenia prawa w sytuacji zastosowania się przez organ do oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku z dnia 15 października 2010 r.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna. Tytułem wstępu z uwagi na fakt, iż sprawa jest rozpatrywana po raz drugi należy wskazać, iż zgodnie z art. 190 p.p.s.a. zdanie pierwsze, wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając to na względzie, skoro stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy nie uległ zmianie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w trakcie powtórnej kontroli związany jest oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 692/12 i wypływającymi z niej lub wskazanymi wprost w tej ocenie wskazaniami co do dalszego postępowania.

Uwzględniając zatem treść wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku należało uznać, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Zdaniem Sądu zasadnie bowiem Kolegium pozostawiło bez rozpatrzenia wniosek spółki o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skoro nie został on podpisany zgodnie z zasadami reprezentacji, pomimo prawidłowego wezwania do uzupełnienia tego braku formalnego. Jednocześnie organ zasadnie zakwestionował prawidłowość podpisania wniosku o przywrócenie terminu dwukrotnie przez tego samego członka zarządu spółki, raz w imieniu własnym i kolejny raz z upoważnienia innego członka zarządu.

Mianowicie jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, tryb postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia określa art. 163 § 2 O.p. Zgodnie z tym przepisem sprawę rozstrzyga organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Aby jednak organ mógł rozpatrzyć wniosek o przywrócenie terminu, musi on spełniać wymogi formalne niezbędne dla tego pisma procesowego. Gdy nie spełnia ono tych wymogów, organ podatkowy na podstawie art. 169 O.p. ma obowiązek wezwać wnoszącego podanie do usunięcia dostrzeżonych braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Rozstrzygnięcie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenie przyjmuje formę postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 169 § 4 O.p.). Innymi słowy, dla rozpatrzenia w trybie art. 163 O.p. wniosku zawierającego braki formalne, konieczne jest uprzednie wyeliminowanie tych braków w trybie przewidzianym w art. 169 O.p.

Jak natomiast stanowi art. 168 § 1 O.p. podaniem w rozumieniu tej ustawy są wszelkiego rodzaju oświadczenia stron oraz innych uczestników postępowania, z którymi występują oni wobec organu administracji publicznej, a więc żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia oraz wnioski. Natomiast w myśl art. 168 § 2 i 3 k.p.a. podanie, tj. także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji wniesione pisemnie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi jej adres i, co najważniejsze w niniejszej sprawie powinno być podpisane przez wnioskodawcę. Brak podpisu na wniosku oznacza w istocie brak wniosku. W przypadku pisma obejmującego oświadczenie woli podpis oznacza bowiem, że złożone zostało oświadczenie tej treści przez dany podmiot, a brak takiego podpisu, czy jego zanegowanie oznacza, że nie można przyjąć tego oświadczenia jako pochodzącego pod danego podmiotu. Odmienne rozumowanie prowadziłoby do wniosku, że oświadczenie takie można przypisać osobie, która go nie złożyła.

W niniejszej sprawie, stwierdzone przez organ administracyjny uchybienia formalne wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w postaci braku właściwego podpisu nie zostały jednak przez spółkę uzupełnione.

W tym zakresie organ podatkowy związany był stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zawartym w prawomocnym wyroku z dnia 15 października 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 344/10, którym sąd obecnie orzekający również jest związany (art. 153 p.p.s.a.) i w pełni się z nim zgadza.

W wyroku tym sąd wyjaśnił, że kiedy reprezentacja spółki z ograniczoną odpowiedzialnością polega na działaniu dwóch członków zarządu albo członka zarządu łącznie z prokurentem, to sytuacja, w której dwaj członkowie zarządu udzielają sobie nawzajem pełnomocnictw narusza wolę założycieli spółki, wiążąco przyjęte i obowiązujące zasady reprezentacji. Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uprawniony do jej reprezentowania łącznie z drugim członkiem zarządu może być ustanowiony pełnomocnikiem do poszczególnych czynności. Jednak w takiej sytuacji, kompetencja pełnomocnika wynika z aktu umocowania, a więc z czynności prawnej dokonanej przez organ osoby prawnej, co stanowi warunek konieczny skuteczności tego rodzaju pełnomocnictwa. Tylko właściwie reprezentowana spółka może udzielić pełnomocnictwa do dokonania czynności prawnej osobie, która pełni funkcję prezesa zarządu.

W rozpoznawanej sprawie sposób podpisania pisma z dnia 13 stycznia 2010 r., dwukrotnie przez G. K., raz jako prezesa zarządu spółki i ponownie z odwołaniem do upoważnienia udzielonego przez M. O. (członka zarządu spółki), tych zasad nie respektował. Umocowanie nie zostało bowiem udzielone zgodnie z zasadami reprezentacji spółki, wynikającymi z Krajowego Rejestru Sądowego. Z jego treści wynika jednoznacznie, że do reprezentowania spółki, a tym samym do składnia oświadczeń woli w imieniu spółki, wymagane jest działanie dwóch członków zarządu łącznie lub jednego członka zarządu wraz z prokurentem. Tym samym do skutecznego złożenia odwołania koniecznym było by pismo to podpisane zostało przez dwóch członków zarządu działających łącznie lub jednego członka zarządu wraz z prokurentem. Tymczasem ww. pismo jak wskazano zostało podpisane przez jednego członka zarządu skarżącej spółki - prezesa zarządu G. K. Do pisma tego co prawda zostały dołączone dwa upoważnienia udzielone przez M. O. G. K., jednak pełnomocnictwa te nie zostały udzielone przez osoby uprawnione do reprezentacji spółki, bo tylko przez jednego członka zarządu spółki, podczas gdy odpis z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 26 lutego 2009 r. wskazuje trzyosobowy zarząd spółki (prezes G. K. i dwaj wiceprezesi J. F. i M. O.), przy jednoczesnym braku ustanowienia prokurenta.

W świetle powyższych ustaleń, organ prawidłowo wezwał spółkę - w trybie art. 169 § 1 O.p. - do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez jego podpisanie zgodnie z zasadami reprezentacji spółki pod rygorem pozostawienia tego pisma bez rozpatrzenia. Jak już bowiem wskazano nie podpisanie wniosku lub wadliwe jego podpisanie jest brakiem formalnym, który zgodnie z art.169 § 1 O.p. może być usunięty. Bezspornym przy tym jest, że spółka mimo wezwania, nie uzupełniła tego braku.

Konsekwencją powyższego była konieczność pozostawienia złożonego odwołania bez rozpatrzenia, na podstawie art. 169 § 1 O.p., tj. bez jego merytorycznego ocenienia. Rozpatrzenie wadliwie podpisanego wniosku, która to wadliwość nie została usunięta, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 240 § 1 pkt 3 O.p.).

Podnoszona natomiast w skardze argumentacja, że pisma spółki nie są podpisywane przez członka zarządu – M. O., lecz z jego upoważnienia wynika z faktu zamieszkiwania przez niego w N., podczas gdy siedziba spółki mieści się w R., a miejscem pracy prezesa zarządu jest C., pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na zasadność podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Członkowie zarządu podejmując się tej funkcji winni bowiem tak zorganizować swoją pracę, aby zabezpieczyć pod względem formalnym interesy reprezentowanej przez nich spółki, co jak wskazują akta sądowe sprawy nie jest rzeczą niemożliwa do uczynienia.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a zatem brak jest podstaw do jego uchylenia, a to z kolei skutkuje, że skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a.