Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 742/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 7, art. 273 ust. 1 pkt 1, art. 274 ust. 1 pkt 1, art. 275, art. 3 pkt 20, art. 276 ust. 1, art. 201 ust. 1 i 2, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i 2, art. 286 ust. 1, art. 287 ust. 1 pkt 1, art. 288 ust. 1 i 2, art. 290 ust. 1 i 2, art. 291 ust
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 75 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 19 ust. 1-5, art. 62
journal: Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 135, art. 152, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 3 lutego 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot - Szustowska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Czesława Nowak - Kolczyńska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza 1. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego J. S. kwotę 2.349,00 zł (dwa tysiące trzysta czterdzieści dziewięć złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 273 ust. 1 pkt 1, art. 281, art. 284 ust. 1, art. 285 i art. 286 ust. 1, art. 288 ust. 1, art. 292 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) w związku z art. 13 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 113, poz. 954 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. nr 55, poz. 477), obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 października 2003 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2004 (M.P. Nr 50, poz. 782), art. 23 § 3 pkt 1, art. 53 § 1, art. 55 § 1 i § 2, art. 63 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) utrzymało w mocy decyzje Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] określające J. S., prowadzącemu "Gospodarstwo S." w Ś. nr 5, gm. D., wysokość zaległości w opłacie za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w okresie od IV kwartału 2003 r. do IV kwartału 2004 r.

W sprawie ustalono, iż decyzjami z dnia [...] r. Nr [...], Wojewoda [...] powołując w podstawie prawnej art. 201 ust. 1, art. 202 ust. 2, 4 i 6, art. 211 ust. 3a i art. 378 ust. 2 pkt 1a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, ust. 6 pkt 8a załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U nr 122, poz. 1055 ze zm.), § 2 ust. 1 pkt 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U nr 257, poz. 2573 ze zm.), a także załączonych analiz uciążliwości, udzielił J.S. pozwolenia zintegrowanego, między innymi na wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza w ramach prowadzonej instalacji podlegającej obowiązkowi posiadania takiego pozwolenia dla poszczególnych Oddziałów "Gospodarstwa S.", zlokalizowanych w T. i G., gm. D. oraz w Ś., gm. D. o łącznej obsadzie ponad 206 tysięcy sztuk niosek.

Marszałek Województwa [...], pismem z dnia 19 marca 2008 r. (doręczonym 25 marca 2008 r.), wezwał J.S. do przedstawienia informacji o ilości stanowisk dla drobiu w poszczególnych okresach sprawozdawczych, między innymi od IV kwartału 2003 r. do IV kwartału 2004 r., a także sporządzenia zaległych wykazów informacji z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza za ww. okres, jeśli instalacja wymagała pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza.

W odpowiedzi, wezwany wskazał, iż liczba stanowisk dla kur w poszczególnych okresach wynosiła: w 2004 r. – około 100 tysięcy sztuk, a w 2003 r. – około 90 tysięcy sztuk

Kolejnym wezwaniem z dnia z dnia 24 października 2008 r. (doręczonym w dniu 27 października 2008 r.) Marszałek Województwa [...], zakreślając termin siedmiodniowy, zobowiązał J.S. do sporządzenia i przesłania zaległych kwartalnych ewidencji dotyczących wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, między innymi za okres od IV kwartału 2003 r. do IV kwartału 2004 r. oraz uregulowania należności z tego tytułu, a także podania informacji o czasie pracy mieszalni pasz w odniesieniu do miesiąca. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.

W dniu 9 marca 2009 r. Marszałek Województwa [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości zaległości w opłatach z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza w okresie od IV kwartału 2003 r. do IV kwartału 2004 r.

Decyzjami z dnia [...] r. nr [...] Marszałek Województwa [...] określił dla J.S. właściciela Gospodarstwa S. wysokość zaległości w opłacie za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza:

- w IV kwartale 2003 r. - w kwocie 4 796,00 zł, na którą składają się: opłata podstawowa 2 398,00 zł i opłata podwyższona 2 398,00 zł, zaś

- za okres od I kwartału 2004 r. do IV kwartału 2004 r. – w kwocie po 5 440,00 zł za każdy kwartał (w tym: opłata podstawowa – 2 720,00 zł i opłata podwyższona – 2 720,00 zł),

wraz z należnymi odsetkami na dzień dokonania wpłaty.

Wskazując na zasadność rozstrzygnięcia organ podał, iż stosownie do art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 2, art. 286 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. W terminie wniesienia opłaty podmiot korzystający ze środowiska zobowiązany jest do przedłożenia marszałkowi wykazu zawierającego informacje i dane wykorzystane do ustalenia wysokości opłaty. Na mocy art. 285 ust. 1, przedmiotową opłatę nalicza się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce. W IV kwartale 2003 r. obowiązywało w tej materii rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska, a w roku 2004 Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 15 października 2003 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2004. Jednocześnie stosownie do art. 8 ustawy z dnia 24 lutego 2006 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw, do opłat za korzystanie ze środowiska należnych do dnia 30 czerwca 2005 r. stosuje się przepisy art. 285 ust. 2, art. 288 ust. 1 i art. 289 ust. 1 w brzmieniu dotychczasowym. W razie nieuiszczenia wymaganej opłaty przez podmiot zobowiązany, marszałek województwa, na mocy art. 288 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, wymierza opłatę na podstawie własnych ustaleń lub kontroli oraz wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Zgodnie z art. 292 pkt 1 cytowanej ustawy podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 100%, w przypadku braku wymaganego pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza.

Dalej organ wyjaśnił, iż J.S. nie przedstawił ewidencji za okres od IV kwartału 2003 r. do IV kwartału 2004 r., dlatego wysokość należnej opłaty ustalono zgodnie z art. 23 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, której przepisy, zgodnie z art. 281 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, stosuje się odpowiednio. Zastosowano metodę porównawczą wewnętrzną na podstawie czasu pracy oraz rodzaju i ilości substancji zanieczyszczających dopuszczonych do wprowadzania do powietrza zgodnie z pozwoleniami zintegrowanymi wydanymi dla Gospodarstwa S. Według tych pozwoleń, instalacja obejmuje trzy oddziały: Kurnik Ś. o obsadzie ponad 60 tysięcy sztuk niosek, zlokalizowany w Ś., gm. D., Kurnik J. o obsadzie ponad 60 tysięcy sztuk niosek, zlokalizowany w G., gm. D. oraz Kurnik w T., gm. D. o obsadzie 86 tysięcy sztuk niosek. Przy czym do wyliczenia opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza organ przyjął liczbę stanowisk dla kur, wskazaną przez stronę, to jest, w IV kwartale 2003 r. 90 tysięcy/206 tysięcy, co stanowiło 44% wartości wskaźników takich jak amoniak, siarkowodór oraz pył, a w okresie od I do IV kwartału 2004 r. 100 tysięcy/206 tysięcy, co dało 48,5% dopuszczalnych wskaźników.

W odwołaniach od powyższych decyzji J.S. wniósł o ich uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 288 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska i powołując się na komentarz do tego przepisu [w] K. Gruszecki Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Lex 2008, wyd. II, wywiódł, iż z gramatycznej wykładni przepisu ust. 2 tego artykułu wynika, że marszałek województwa nie może wykorzystywać do ustalenia podstawy wymierzonej opłaty za korzystanie ze środowiska jednocześnie ustaleń własnych oraz dowodów dostarczonych przez podmiot korzystający ze środowiska. W przepisie tym ustawodawca posłużył się spójnikiem "lub" będącym przejawem alternatywy, która nakazuje stosować jedne lub drugie środki dowodowe, ale nigdy obu naraz. W każdym z tych przypadków, zgodnie z art. 288 ust. 2 pkt 2 ustawy, organ powinien uwzględnić inne dane techniczne i technologiczne. Umożliwiają one teoretyczną weryfikację prawidłowości pomiarów dokonanych przez organ administracji lub podmiot kontrolowany.

Zarzucił ponadto, iż z analizy uzasadnienia decyzji nie wynika na jakich danych opierał się organ określając wysokość zaległej opłaty za korzystanie ze środowiska. Nie wynika również jakie pomiary zostały dokonane i przez kogo. Brak powyższych danych oraz kryteriów ich przyjęcia – zdaniem odwołującego – doprowadziło do błędnego wyliczenia w decyzji czasu pracy emitorów np. w zakresie mieszalni pasz – czas pracy podany w decyzji to 1000 godzin, podczas gdy faktyczny czas pracy mieszalni to 5 dni w tygodniu po 8 godzin, co w przeliczeniu na kwartał daje 528 godzin.

Powołanymi na wstępie decyzjami z dnia 24 czerwca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone decyzje.

W uzasadnieniach, organ przytoczył rozważania zawarte w decyzjach organu I instancji, zarzuty odwołań oraz ponownie, nieco innymi słowami, powtórzył argumenty Marszałka Województwa [...] zawarte w utrzymanych decyzjach. Odnosząc się do zarzutów odwołującego podniósł, iż informacja udzielona przez stronę w piśmie z dnia 8 kwietnia 2008 r. nie ma charakteru o jakim mowa w art. 288 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, gdyż nie jest w rozumieniu tego przepisu pomiarem dokonanym przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłaty.

W skargach, J.S. wnosił o uchylenie zaskarżonych decyzji i decyzji je poprzedzających oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucił naruszenie:

- art. 288 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez brak wskazania na podstawie jakich pomiarów dokonywanych przez organ lub przez podmiot korzystający ze środowiska, organ dokonał ustaleń własnych w rozumieniu w/w przepisu i w konsekwencji wymierzył zaległą opłatę,

- art. 288 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy poprzez brak uwzględnienia w toku postępowania informacji strony zawartej w odwołaniu o nieprawidłowym przyjęciu przez Marszałka Województwa [...] czasu pracy emitorów, co ma znaczenie przy ustalaniu wysokości należnej opłaty,

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, co w konsekwencji skutkuje brakiem ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości, jaki jest czas pracy emitorów w aspekcie ustalania należnej opłaty w prawidłowej wysokości,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia skarżonej decyzji co do podnoszonej, w odwołaniu, sprzeczności pomiędzy treścią decyzji Marszałka Województwa [...], a danymi podanymi przez stronę co do czasu pracy emitorów.

Uzasadniając, strona powtórzyła argumentację odwołania, dodatkowo podnosząc, że organ odwoławczy pomimo, iż obowiązany był ponownie merytorycznie rozpoznać sprawę w jej całokształcie, to znaczy rozpoznać wszystkie wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji, nie uczynił tego. Nie wypowiedział się w zakresie wskazywanej rozbieżności co do czasu pracy emitorów, który to wskaźnik ma niewątpliwy wpływ na ustalenie wysokości opłaty za korzystanie ze środowiska.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o ich oddalenie.

Na rozprawie w dniu 13 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 11 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., połączył sprawy ze skarg J.S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] oznaczone sygnaturami akt II SA/Łd 742- 746/09 celem ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, prowadząc dalej jako sprawę pod sygnaturą akt II Sa/Łd 742/09.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skargi podlegają uwzględnieniu, chociaż nie z powodu zarzutów w nich zawartych.

Sąd administracyjny sprawując sądową kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych) nie jest związany granicami skargi (zgłoszonymi zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną), lecz obejmuje zakresem rozpoznania wszystkie rozstrzygnięcia wydane w danej sprawie administracyjnej, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 i 135 p.p.s.a.).

Uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organy administracji, wbrew zasadzie prawdy obiektywnej, nie ustaliły należycie stanu faktycznego sprawy, a przyjęte ustalenia oparły na niekompletnym materiale dowodowym. Uniemożliwia to ocenę, czy właściwie zastosowano prawo materialne.

Przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 ze zm.), powoływanej dalej jako p.o.ś. stanowią, że opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (art. 273 ust. 1 pkt 1), a jej wysokość zależy od ich ilości i rodzaju (art. 274 ust. 1 pkt 1).

Zobowiązanym do jej ponoszenia jest podmiot korzystający ze środowiska, przez który rozumie się, między innymi, osobę prowadzącą działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie chowu lub hodowli zwierząt (art. 275 w zw. z art. 3 pkt 20 p.o.ś.).

Podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska (art. 276 ust. 1 p.o.ś.).

Zasadą jest, że wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów z instalacji wymaga pozwolenia. W przypadku zaś prowadzenia instalacji, której funkcjonowanie ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości wymagane jest pozwolenie zintegrowane (art. 201 ust. 1 p.o.ś.). Minister Środowiska, korzystając z delegacji art. 201 ust. 2 p.o.ś., w rozporządzeniu z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz.U. nr 122, poz. 1055), w ust. 6 pkt 8 pod lit. a załącznika do tego rozporządzenia, wymienia jako inne rodzaje instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, instalacje "do chowu lub hodowli drobiu o więcej niż 40.000 stanowisk dla drobiu".

Powyższe regulacje jednoznacznie wskazują, iż J.S., jako prowadzący instalacje do chowu drobiu o obsadzie ponad 206 tysięcy sztuk niosek wprowadzającej gazy i pyły do powietrza miał obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz posiadania pozwolenia zintegrowanego.

Wysokość należnej opłaty powinien ustalić we własnym zakresie, według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce i wnieść na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego, do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału (art. 284 ust. 1 i art. 285 ust. 1 p.o.ś. oraz przepis art. 285 ust. 2 w brzmieniu obowiązującym przed zmianą ustawy p.o.ś. z dnia 18 maja 2005).

Miał też obowiązek przedłożyć marszałkowi województwa wykaz zawierający informacje i dane wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat (art. 286 ust. 1 p.o.ś.). Powinien również prowadzić, aktualizowaną co pół roku, ewidencję zawierającą informacje o ilości i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te ilości (art. 287 ust. 1 pkt 1 p.o.ś.).

Wobec tego, iż J.S. jako podmiot korzystający ze środowiska nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat – Marszałek Województwa [...] wymierzył opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń, stosownie do regulacji art. 288 ust. 1 p.o.ś.

Decyzja ta stwierdza jedynie powstanie z mocy prawa obowiązku poniesienia opłaty z tytułu korzystania ze środowiska.

Zgodnie z art. 288 ust. 2 p.o.ś. Marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie:

1) pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat;

2) innych danych technicznych i technologicznych.

Ustawodawca, w tym przepisie, pozostawił Marszałkowi wybór co do przyjęcia podstawy ustalania wymiaru opłaty i najwłaściwszej, w okolicznościach danej sprawy, metody. Tak, aby zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, był władny podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Stanowi to logiczną konsekwencję wcześniejszych przepisów, pozwalających podmiotom wnoszącym opłaty we własnym zakresie szacować wielkości należnych opłat w oparciu o dostępne dane, nie precyzując stopnia dokładności takiego szacunku. Tym samym organ administracji określając podstawę tej szczególnej opłaty, w sytuacji kiedy brak jest wykazów zawierających informacje i dane o rodzaju i wielkości emisji gazów i pyłów do powietrza w danym okresie, może w drodze oszacowania zastosować metodę porównawczą wewnętrzną, tak jak to uczynił w niniejszej sprawie. A na co pozwalało mu unormowanie art. 23 § 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), której przepisy działu III znajdują odpowiednie zastosowanie do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska (art. 281 ust. 1 p.o.ś.). Organ dokonał więc porównania wielkości emisji, określonych w decyzjach Wojewody [...] z dnia [...] r. udzielających J. S. pozwolenia zintegrowanego, między innymi, na wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza w ramach prowadzonej instalacji, dla poszczególnych oddziałów "Gospodarstwa S.", o łącznej obsadzie ponad 206 tysięcy sztuk niosek, korygując przyjęte wartości faktyczną wielkością stanowisk dla kur w okresie od IV kwartału 2003 r. do IV kwartału 2004 r., wskazaną przez stronę. I odpowiednio w IV kwartale 2003 r. przyjął 44% wartości dopuszczalnych wskaźników takich jak siarkowodór, amoniak oraz pył, a w okresie od I do IV kwartału 2004 r. – 48,5%.

Niezrozumiałym, w tych warunkach, pozostaje zarzut skarżącego, iż z uzasadnienia decyzji nie wynika na jakich danych opierał się organ określając wysokość zaległej opłaty za korzystanie ze środowiska. W sytuacji, gdy dane te zostały wskazane i szczegółowo przedstawione w tabelach, zawartych w treści uzasadnienia decyzji organu I instancji. Obrazują one, w szczególności, sposób wyliczenia opłaty za emisję pyłów związanych z pracą mieszalni pasz w gm. D. Organ przyjmując czas pracy kwartalnej tego emitora, zgodnie z danymi podanymi przez stronę w analizie uciążliwości opracowanej dla tej instalacji (4000 godzin rocznie) i przyjętej w pozwoleniu zintegrowanym (1000 godzin kwartalnie) uwzględnił przy wyliczaniu wielkości emisji tego wskaźnika w kg/h, w IV kwartale 2003 r. – 44% podanych wartości, a w 2004 r. – 48,5%. Za podstawę wyliczenia wysokości opłaty z tytułu emisji pyłów związanych z pracą mieszalni pasz organ przyjął więc mniejszą ilość godzin niż żądał tego skarżący w odwołaniu. Uwzględnienie więc tego żądania przez organ odwoławczy prowadziłoby do działania na niekorzyść strony, co jest niedopuszczalne, gdy zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu rażącym.

Sąd nie podziela również zarzutu naruszenia prawa materialnego – art. 288 ust. 2 p.o.ś. i przedstawionej wykładni ograniczającej organ administracji w jednoczesnym korzystaniu z wielu źródeł i środków dowodowych dla ustalenia podstawy wymiaru opłaty. Nawiązując do wcześniejszych rozważań w tym zakresie podziela natomiast stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 828/08, iż "skoro nawet podmioty wnoszące opłaty we własnym zakresie są uprawnione do szacowania wielkości należnej opłaty w oparciu o dostępne dane, tego rodzaju metoda jest dopuszczalna również w przypadku gdy oplata jest wymierzana na podstawie ustaleń organu administracji, gdy podmiot nie wnosi należnej opłaty (na zasadzie art. 288 ust. 1 p.o.ś.). Konkluzję taką potwierdza treść art. 288 ust. 2 pkt 2, w myśl którego marszałek województwa może dokonywać ustaleń na podstawie określonych danych technicznych lub technologicznych" (Lex nr 507763).

W ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie, interpretacja gramatyczna przeprowadzona przez skarżącego nie znajduje oparcia w opracowaniach językoznawczych, gdzie spójnik "lub" określa się jako łączący dwie części zdania, wskazując że przynajmniej jedna część jest prawdziwa. Co oczywiście nie wyklucza prawdziwości obu części zdania. Słownik Języka Polskiego pod red. M. Szymczaka, PWN Warszawa 1988 r., podaje, iż spójnik "lub" wyraża możliwość wymienności albo wzajemnej wyłączności części zdania (PWN Warszawa 1988 r.). Tak więc wykładnia przepisu art. 288 ust. 2 p.o.ś. i to zarówno językowa, jak i systemowa, nie prowadzi do ograniczenia środków dowodowych służących organowi do właściwego ustalenia wielkości opłat. Zwłaszcza, że organ administracji dla właściwego wyjaśnienia sprawy ma obowiązek dopuścić jako dowód wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.).

Podkreślić należy, iż przy ustalaniu wysokości opłaty podstawowej organ zastosował stawki opłat w myśl art. 290 ust. 1 p.o.ś., określone na podstawie art. 290 ust. 2 p.o.ś., odpowiednio za IV kwartał 2003 r., rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska ( Dz. U nr 55, poz. 477), które weszło w życie z dniem 1 kwietnia 2003 r. A zgodnie z delegacją art. 291 ust. 2 p.o.ś., za cztery kwartały 2004 roku, obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 15 października 2003 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2004 (M.P. Nr 50, poz. 782). Jednostkowe stawki opłat za gazy i pyły wprowadzane do powietrza określone zostały w obu aktach na tym samym poziomie (amoniak – 0,33; siarkowodór – 0,96; pyły – 0,44). Tym samym błędne wskazanie w treści uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ł. z dnia [...] r., nr [...], obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 października 2003 r., zamiast rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003 r., nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia wysokości opłaty podstawowej. Zwrócić należy uwagę, że w komparycji kwestionowanego aktu organ odwoławczy wskazał prawidłową podstawę rozstrzygnięcia, powołując rozporządzenie RM z dnia 18 marca 2003 r.

Tego rodzaju wadliwością dotknięta jest również decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] wskazująca w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, jako podstawę ustalenia należnych opłat, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 października 2001 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. nr 130, poz. 1453 ze zm.), które co prawda określa stawki w innej wysokości niż rozporządzenie RM z 18 marca 2003 r., ale organ zastosował właściwe stawki i w komparycji decyzji wskazał prawidłowy akt. Nie mogło to również mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.

To, co mogło w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy to kwestia braku ustalenia, w jakim terminie J.S. zobowiązany był uzyskać pozwolenie zintegrowane. W szczególności, czy w okresie od IV kwartału 2003 r. do IV kwartału 2004 r., winien legitymować się owym pozwoleniem, a w konsekwencji, czy w przypadku jego braku powinien ponosić opłatę podwyższoną o 100%, stosownie do regulacji art. 292 p.o.ś. (w brzmieniu obowiązującym od 12 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2005 r.).

Brak ustaleń w tym zakresie uzasadnia zarzut zaniechania obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.).

W myśl art. 19 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 100, poz. 1085 ze zm.) prowadzący istniejącą instalację, z której emisja wymaga pozwolenia zintegrowanego, powinien je uzyskać do dnia 1 stycznia 2004 r. (ust. 1). Minister właściwy do spraw środowiska, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki, może określić, w drodze rozporządzenia, późniejsze terminy do uzyskania pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem warunków ekonomicznych i technicznych w poszczególnych dziedzinach przemysłu oraz skali prowadzonej działalności; termin ten nie może przekroczyć dnia 31 października 2007 r. (ust. 2 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, obowiązującym od dnia 7 lutego 2003 r.).

W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 2, ustalone zostaną:

1) rodzaj instalacji,

2) termin uzyskania pozwolenia zintegrowanego (ust. 3).

W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 2, mogą zostać określone terminy do uzyskania pozwolenia zintegrowanego w zależności od terminu rozpoczęcia użytkowania instalacji (ust. 4).

Przez istniejącą instalację, o której mowa w ust. 1, rozumie się instalację, dla której pozwolenie na budowę zostało wydane przed dniem wejścia w życie ustawy, a której użytkowanie rozpocznie się nie później niż do dnia 30 czerwca 2003 r. (ust. 5).

Ustawa weszła w życie z dniem 1 października 2001 r. (art. 62).

Zgodnie z upoważnieniem wynikającym z art. 19 ust. 2 tej ustawy, Minister Środowiska rozporządzeniem z dnia 26 września 2003 r. w sprawie późniejszych terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego (Dz.U. nr 177, poz. 1736), w załączniku do rozporządzenia, określił późniejsze terminy do uzyskania pozwolenia zintegrowanego dla instalacji, dla których pozwolenie na budowę zostało wydane przed dniem 1 października 2001 r., a których użytkowanie rozpoczęło się nie później niż do dnia 30 czerwca 2003 r.

Pod poz. 6.8, wspomnianego załącznika, wskazał, iż dla instalacji do chowu lub hodowli drobiu o więcej niż 40.000 stanowisk dla drobiu, jeżeli termin rozpoczęcia użytkowania instalacji nastąpił po dniu 31 października 2000 r. to termin do uzyskania pozwolenia zintegrowanego upływa z dniem 30 kwietnia 2004 r. Jeżeli zaś termin rozpoczęcia użytkowania instalacji nastąpił przed dniem 31 października 2000 r. to termin do uzyskania pozwolenia zintegrowanego upływa z dniem 31 grudnia 2005 r.

W przypadku instalacji, których użytkowanie rozpoczęto przed dniem 30 października 2000 r., a następnie poddano je istotnej zmianie w rozumieniu art. 3 pkt 7 p.o.ś. powodującej konieczność ponownego oddania do użytku po tej dacie, terminem rozpoczęcia użytkowania instalacji jest dzień ponownego oddania jej do użytku; w pozostałych przypadkach terminem rozpoczęcia użytkowania instalacji jest dzień pierwszego oddania instalacji do użytku.

Organ, w myśl powyższych unormowań, będzie więc zobowiązany ustalić, osobno dla każdego z Oddziałów Gospodarstwa S., kiedy wydane zostało pozwolenie na budowę dla poszczególnych Kurników i kiedy rozpoczęło się ich użytkowanie, mając na względzie wskazane przez ustawodawcę daty, z którymi wiąże obowiązek uzyskania pozwolenia zintegrowanego, a w przypadku jego braku, sankcje w postaci opłaty podwyższonej.

Z informacji strony skarżącej zawartej w piśmie z dnia 26 stycznia 2010 r. wynika, że tylko Kurnik Ś., po jego modernizacji, oddano do użytku po 30 czerwca 2003 r., czyli po terminie uprawniającym do późniejszego uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Pozostałe obiekty były użytkowane przed dniem 31 października 2000 r., co by wskazywało, że termin do uzyskania pozwolenia zintegrowanego upływał dla tych instalacji 31 grudnia 2005 r. A w tej dacie J.S. legitymował się decyzjami Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] udzielającymi pozwolenia zintegrowanego dla Oddziału w T. i G.

Należy więc zweryfikować powyższe informacje i ustalić, w jakiej dacie dla poszczególnych instalacji uzyskano pozwolenie na budowę, w jakim terminie rozpoczęto ich użytkowanie i kiedy powstał obowiązek uzyskania pozwolenia zintegrowanego. A w konsekwencji, w stosunku do których instalacji – Oddziałów i za jaki okres, należało naliczyć opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia.

Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w sentencji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., określając zakres wykonania zaskarżonej decyzji w myśl art. 152 p.p.s.a. O kosztach rozstrzygnął na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

B.C.