Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2436/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1 oraz par. 2 pkt 2 art. 151 par. 1 w zw. z 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 6 w zw. z art. 170 i art. 171, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28, art. 138 par. 1 pkt 3, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 9
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 6 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2011 nr 163 poz 981
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant: starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 1431/12 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w C. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 9 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wykonania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1431/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę [...] S.A w C. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 9 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wykonanych robót budowlanych.

Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Dnia 16 marca 2011 r. pismem skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Żywcu (dalej PINB) R. B.a domagał się wszczęcia postępowania w sprawie samowolnego wybudowania czterech ujęć wód podziemnych przez [...] S.A. z siedzibą w C. w bezpośrednim sąsiedztwie jego działek położonych w J.. Po przeprowadzeniu w dniu 13 kwietnia 2011 r. oględzin terenu inwestycji i zaznajomieniu się z dokumentacją prowadzonych prac PINB pismem z dnia 11 maja 2011 r. poinformował R.a B.ę, że w świetle poczynionych przez niego ustaleń [...] S.A. wykonał na działkach nr [...]-[...] oraz nr [...], za zgodą ich właścicieli, cztery odwierty próbne w utworach trzeciorzędowych i czwartorzędowych w celu poszukiwania wody podziemnej. Przedmiotowe prace geologiczne zostały wykonane na podstawie decyzji Starosty Żywieckiego z dnia 24 listopada 2008 r. w oparciu o przepisy obowiązującej wówczas ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.). W związku z tym ewentualne zastrzeżenia dotyczące wykonania tych odwiertów R. B.a powinien kierować do Okręgowego Urzędu Górniczego w Krakowie. PINB poinformował także R.a B.ę, że [...] S.A. po zbadaniu jakości wody i wielkości jej zasobów uzyskał od Starosty Żywieckiego pozwolenie wodnoprawne na pobór wód podziemnych z wykonanych odwiertów (decyzja z dnia 3 marca 2011 r., Nr [...]). Udzielone pozwolenie wodnoprawne stanowić będzie podstawę do ubiegania się przez inwestora o pozwolenie na budowę ujęć wody na opisanych wyżej działkach. Aktualnie zaś wykonane zostało jedynie tymczasowe zabezpieczenie wykonanych odwiertów przed ich zanieczyszczeniem i skażeniem.

Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., PINB odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wykonanych przez [...] S.A. opisanych wyżej czterech odwiertów. Wyjaśnił, że ogrodzenie wykonane wokół odwiertów nie wymagało pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Dodatkowo wskazał, że udzielił także pozwolenia na użytkowanie wybudowanego przez inwestora wodociągu przemysłowego wraz z kablem technicznym (budowę tę [...] S.A. ukończył w dniu 8 kwietnia 2011 r.). Organ ten wskazał także, że organem właściwym w sprawie zabezpieczenia otworów wiertniczych i zgodności realizacji tych robót z projektem prac geologicznych jest właściwy urząd górniczy, a nie organ nadzoru budowlanego.

Zażalenie na to postanowienie złożył R. B.a, zarzucając posłużenie się przez PINB rażąco niewłaściwą wykładnią przepisów Prawa geologicznego i górniczego z 1994 r., co doprowadziło do uznania wykonanych przez inwestora robót budowlanych za zabezpieczenie otworów wiertniczych. W związku z tym zarzucił także rażące naruszenie przez ten organ art. 49 b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej ,,p.b.") przez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wybudowania obiektu budowlanego bez dopełnienia obowiązku zgłoszenia.

Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2011 r., Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił zaskarżone postanowienie w całości. W uzasadnieniu stwierdził, że w jego przekonaniu organ nadzoru budowlanego przed wydaniem postanowienia opartego na przepisie art. 61 a k.p.a. może przeprowadzić postępowanie wstępne w oparciu o przepisy art. 81 i art. 81a p.b. w celu ustalenia czy nie zachodzą inne uzasadnione przyczyny wykluczające wszczęcie postępowania. Organ pierwszej instancji nie ustalił czy wniosek o wszczęcie postępowania pochodził od strony oraz oparł się jedynie na przedłożonych mu kopiach dokumentów nie ustalając czy pozostają one w dalszym ciągu w obrocie prawnym. Po analizie przepisów art. 2 i art. 84 p.b. oraz art. 57 Prawa geologicznego i górniczego z 1994 r., organ II instancji stwierdził następnie, że przepisy tej ostatnio wskazanej ustawy nie włączają stosowania w sprawie Prawa budowlanego. Sytuacja taka w przedmiotowej sprawie mogłaby bowiem mieć miejsce, gdyby objęte postępowaniem studnie stanowiły część zakładu górniczego i zostały zrealizowane w ramach ruchu takiego zakładu. Okoliczność tej jednak PINB nie ustalił, a w szczególności nie stwierdził czy działalność [...] S.A. może zostać potraktowana jako prowadzenie zakładu górniczego. W ocenie ŚWINB wydobywanie wody nie stanowiącej wody leczniczej nie może być jednak uznane jako prowadzenie zakładu górniczego. PINB nie ustalił też, jakiego rodzaju wody mają być wydobywane przez ten podmiot, a także czy podmiot ten uzyskał koncesję na wydobywanie kopalin. Gdyby zaś okazało się, że w sprawie będzie właściwym organ nadzoru górniczego to i tak brak byłoby podstaw do wydania postanowienia opartego na art. 61 a k.p.a., bowiem PINB winien byłby przekazać złożony wniosek do tego organu.

W wyniku skargi wniesionej przez [...] S.A. powyższe postanowienie zostało uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 735/11. Powodem uchylenia tego postanowienia było stwierdzenie przez WSA w Gliwicach naruszenia szeregu przepisów postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ten stwierdził, że organ odwoławczy nie ustalił mimo zgłoszonych wątpliwości czy wnoszący zażalenie od postanowienia PINB posiadał przymiot strony postępowania. WSA stwierdził jednocześnie, że zrealizowane przez [...] S.A. roboty i obiekty mogły odpowiadać treści art. 3 pkt 1 i pkt 7 p.b., uznał jednak, że istotne znaczenie winno mieć ustalenie czy otwory te zostały obudowane jako ujęcia wód podziemnych. Roboty takie stanowiłyby bowiem wówczas roboty budowlane o jakich mowa w art. 29 ust. 2 pkt 10 p.b., a zatem wymagałyby zgłoszenia. W przypadku braku takiego zgłoszenia PINB winien zaś wszcząć postępowanie legalizacyjne oparte na przepisie art. 49b Prawa budowlanego. WSA nakazał następnie ŚWINB uzupełnienie materiału dowodowego celem rozstrzygnięcia wątpliwości i ustalenia czy istotnie - jak twierdzi inwestor - wykonano jedynie zabezpieczenie wykonanych odwiertów, czy też - jak podnosił wnoszący zażalenie - powstałe obiekty służą również do korzystania z wód podziemnych. Okoliczność, że inwestor ma w przyszłości zamiar zastąpić dotychczasowe obudowy i pompy innymi stałymi urządzeniami nie może zaś przesądzać o kwalifikacji tych "tymczasowych obiektów".

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy ŚWINB postanowieniem z dnia 9 października 2012 r. ponownie uchylił w całości zaskarżone postanowienie PINB. W podstawie prawnej tego orzeczenia tym razem organ ten wskazał art. 61a § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 k.p.a. Podał, że kierując się wskazaniami co dalszego postępowania zamieszczonymi w w/w wyroku wystąpił do Starosty Żywieckiego o udostępnienie danych z ewidencji gruntów i budynków odnoszących się do nieruchomości, na których zostały zrealizowane kontrolowane roboty oraz nieruchomości leżących w sąsiedztwie tych terenów, w tym gruntów stanowiących własność wnoszącego zażalenie R.a B.y. ŚWINB uzyskał też odpisy decyzji wydanych w sprawach pozostających w związku z pracami podjętymi przez [...] S.A., które dotyczyły wykonania odwiertów oraz zagospodarowania wód podziemnych na nieruchomościach położonych w J.i. Organ ten otrzymał także odpis wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1739/11, którym uchylona został decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie z dnia 13 września 2011 r. Nr [...], uchylająca decyzję Starosty Żywieckiego z dnia 3 marca 2011 r. i przekazująca temu organowi do ponownego rozpatrzenia sprawę udzielenia [...] S.A. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych do produkcji naturalnych wód źródlanych i napojów oraz na wykonanie urządzeń służących do poboru wód podziemnych ze studni [...] 20, [...] 21, [...] 22, [...] 23. W wyroku tym WSA w Krakowie stwierdził, że stronami postępowania w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego są władający powierzchnią ziemi w obrębie lejów depresyjnych, czyli działek znajdujących się w zasięgu oddziaływania podziemnych studni. W oparciu o ten wyrok oraz wypisy z ewidencji gruntów i budynków ŚWINB stwierdził, że nieruchomość R.a B.y znajduje się w zasięgu leja depresji, a co zatem idzie w zasięgu oddziaływania zrealizowanych studni i na tej podstawie uznał, że przysługuje mu przymiot strony w postępowaniu w sprawie dotyczącej legalności wybudowanych studni.

W ramach prowadzonego postępowania dowodowego ŚWINB nakazał także PINB przeprowadzenie kolejnych oględzin terenów w J.i, na których wykonane zostały przez [...] S.A. przedmiotowe odwierty. W toku oględzin przeprowadzonych w dniu 17 sierpnia 2012 r. ustalono, że wszystkie wykonane odwierty zostały obudowane kręgami betonowymi o średnicy 120 cm i nakryte pokrywą betonową z zamykanym włazem metalowym. Wewnątrz obudów umieszczono głowice zamykające rury osłonowe z wyprowadzonym przewodem PE oraz przewody elektryczne. Według przedstawicieli inwestora wewnątrz rury osłonowej zlokalizowane zostały pompy wodne, która jednak są nieużytkowane. Na działce nr [...] (ujęcie [...] 23) znajduje się także przyłącze elektryczne oraz studzienka telekomunikacyjna służąca do sterowania pompą, instalacją alarmową oraz telewizją przemysłową. W sąsiedztwie trzech pozostałych studni zainstalowane zostały kamery monitorujące, kierunkowe umieszczone na drewnianych słupach. W oparciu o te ustalenia ŚWINB doszedł do przekonania, że otwory wiertnicze wykonane przez [...] S.A. zostały zrealizowane w celu wydobywania wód podziemnych. Uzasadnione jest także zdaniem tego organu stanowisko, że faktycznie inwestor zrealizował ujęcie wód podziemnych. Powołując się na przeprowadzoną przez WSA w Gliwicach wykładnię art. 29 ust. 2 pkt 10 p.b. stwierdził następnie, że ustawodawca nie uzależnia zastosowania tego przepisu od kwestii czy wykonane ujęcie wód podziemnych jest aktualnie wykorzystywane oraz czy ma ono charakter stały, a nie tymczasowy. W związku z wejściem w życie nowej ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981 ze zm.) nie można także odwoływać się do definicji "ujęcia wód podziemnych" zamieszczonej w poprzednio obowiązującej ustawie (art. 6 pkt 5a ustawy z dnia 4 lutego 1994 r.). Także sposób oznakowania zrealizowanych studni ("ujęcie wodne [...]" 20 – 22) oraz udzielone pozwolenie wodnoprawne na pobór wód wskazują, że wykonane otwory wiertnicze są konstrukcyjnie przygotowane do poboru wód podziemnych.

Po analizie przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze ŚWINB stwierdził, że w sprawie wybudowanych ujęć wód podziemnych nie są właściwe organy nadzoru górniczego. Wedle art. 5 ust.1 wskazanej ustawy kopalinami nie są bowiem wody, z wyjątkiem wód leczniczych, wód termalnych i solanek. Ponadto stosownie do jej art. 3 pkt 1, przepisów tej ustawy nie stosuje się do korzystania z wód w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami. Spółki [...] S.A. nie można zatem traktować jako zakładu górniczego.

W końcowej części uzasadnienia postanowienia ŚWINB wypowiedział się w sprawie odpowiedniego zastosowania w postępowaniu zażaleniowym art. 138 k.p.a., a w szczególności odpowiedniego stosowania art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 tej ustawy w części dotyczącej umorzenia postępowania pierwszej instancji. Po analizie wypowiadanych w tej kwestii poglądów doktryny oraz stanowiska WSA w Gliwicach zajętego w wyroku II SA/Gl 735/11 uznał, że skoro istnieją w przedmiotowej sprawie podstawy do ingerencji organów nadzoru budowlanego ze względu na zaistniałą samowolę budowlaną należało jedynie uchylić postanowienie PINB odmawiające wszczęcia postępowania, celem wdrożenia przez ten organ postępowania legalizacyjnego.

W skardze na to postanowienie [...] S.A. zarzuciła wydanie tego orzeczenia z naruszeniem art. 28 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., art. 6 w zw. z art. 170 i art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej zwanej p.p.s.a.), art. 77 § 1 k.p.a., art. 153 p.p.s.a., § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi (Dz. U. Nr 109, poz. 961). Skarżąca twierdziła, że na podstawie uzyskanego pozwolenia na prace geologiczne jedynie wykonała i zabezpieczyła otwory poszukiwawczo-rozpoznawcze w celu ochrony źródeł wody przed zanieczyszczeniem i niekontrolowanym dostępem osób trzecich. Do tych prac nie mają zastosowania przepisy Prawa budowlanego a przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze, zatem organy nadzoru budowlanego jako niewłaściwe powinny ewentualnie odmówić wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W piśmie procesowym z dnia 27 grudnia 2012 r. [...]S.A. wskazał dodatkowo, że ŚWINB stwierdzając w odpowiedzi na skargę, że "zasięg oddziaływania obudów może być zdecydowanie mniejszy i sprowadzać się jedynie do samych działek, na których obudowy te się znajdują" potwierdził zasadność zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. przyjął, że niewątpliwie skarżąca spółka zrealizowała obudowy czterech ujęć wód podziemnych. Za chybiony tym samym uznał zarzut [...] S.A., że uznanie właściwości organów nadzoru budowlanego do rozpatrzenia sprawy realizacji przedmiotowych obudów ujęć wód podziemnych prowadzi do naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, (...). Sąd podzielił w tej mierze stanowisko ŚWINB zajęte w odpowiedzi na skargę, że wyłączenie stosowania przepisów prawa budowlanego i zastosowanie w ich miejsce przepisów prawa geologicznego i górniczego - stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 1 p.b. - ma miejsce w odniesieniu do obiektów budowlanych zakładów górniczych. Wybudowanych zaś przez [...] S.A. studni: [...] 20, [...] 21, [...] 22 i [...] 23 nie można zaliczyć od obiektów budowlanych zakładu górniczego. Nieuprawnione tym samym jest także stanowisko, że skoro przepis § 2 ust. 3 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia nakazuje odpowiednie stosownie jego regulacji do robót geologicznych wykonanych techniką wiertniczą, w tym także do zabezpieczenia wykonanych odwiertów, to inwestor był zwolniony z obowiązku zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej robót budowlanych polegających na wykonaniu obudów ujęć wód podziemnych zlokalizowanych za pomocą wykonanych odwiertów. Sąd powołał się także na pismo Dyrektora Wydziału Ochrony środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, które dowodzi, że zrealizowane obudowy czterech ujęć wody nie służą wyłącznie do zabezpieczenia wykonanych odwiertów. Z pisma tego bowiem wynika, że z przedmiotowych ujęć wody od pierwszego półrocza 2011 r. pobierana jest woda i to w dużych ilościach.

W ocenie Sądu I instancji zasadnie organ odwoławczy stwierdził także, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. z uwagi na to, że wnioskującemu o wszczęcie postępowania w sprawie legalności wybudowania obudów ujęć wód podziemnych [...] 20-23 nie przysługiwał przymiot strony postępowania, które winno mieć na celu doprowadzenie samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Powołany przepis art. 61 a § 1 k.p.a. posługuje się pojęciem "żądanie strony", przez które należy rozumieć inicjatywę podmiotu mającego legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a., czyli podmiotu którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo który żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Sąd przyjął, że dowody zebrane przez organ odwoławczy w dodatkowym postępowaniu przeprowadzonym w trybie art. 136 k.p.a. wskazują, że R. B.a wraz z żoną J. B.a są we wspólności majątkowej małżeńskiej właścicielami nieruchomości składającej się m.in. z trzech działek nr 1370, 1368, 1366, które sąsiadują bezpośrednio trzema działkami, na których zrealizowano ujęcia wody [...] 23 (działka nr 1365, [...] 21 (działki 1363 i 1364) i [...] 20 (działka nr 327/1). Bez wątpienia posiada on zatem jako właściciel sąsiednich nieruchomości interes prawny w doprowadzeniu do zgodności z prawem samowolnie zrealizowanych przez skarżącą spółkę robót budowlanych. Organ odwoławczy ustalając posiadanie interesu prawnego przez R.a B.ę do jego udziału w kontrolowanym postępowaniu w charakterze strony błędnie posłużył się pojęciem obszaru oddziaływania spornych ujęć wód podziemnych nawiązując do ustaleń zawartych w nieprawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 marca 2012r., II SA/Kr 1739/11. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. W wyroku tym skład orzekający uznał, że działki skarżącego obok innych działek znajdujących się w obrębie leja depresyjnego znalazły się w obszarze oddziaływania wykonanych studni przez co ich właścicielom przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód z tych studni. Odnosząc się do tej argumentacji Sąd podzielił stanowisko strony skarżącej, że legitymacja strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego nie musi być tożsama z legitymacją strony w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 49 b p.b.. Wskazał, że mając na uwadze niefortunne posłużenie się przez organ II instancji pojęciem obszaru oddziaływania obiektu trzeba przyjąć, że przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu (art. 3 pkt 20 p.b.). Pojęciem tym następnie ustawodawca posłużył się w art. 28 ust. 2 tej ustawy, który stanowi, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Wskazane unormowanie wyznacza krąg stron postępowania jednak tylko w sprawach o pozwolenie na budowę i nie można go stosować ustalając status stron w postępowaniach legalizacyjnych toczących się w oparciu o przepisy art. 48, art. 49b, czy w postępowaniu naprawczym prowadzonym w trybie art. 51 p.b. W postępowaniach tych krąg stron postępowania wyznaczony jest bowiem wyłącznie przepisem art. 28 k.p.a. Podkreślenia przy tym wymaga, że właściciel działki sąsiadującej bezpośrednio z terenem inwestycji realizowanej bądź wykonanej z naruszeniem przepisów prawa budowlanego ma co do zasady przymiot strony w tych postępowaniach. Ma on bowiem prawo do ustalenia czy w wyniku takich robót budowlanych nie zostały naruszone jego prawa chronione przysługującym mu prawem własności.

W konsekwencji powyższych rozważań Sąd I instancji uznał, że R. B.a przysługiwał przymiot strony kontrolowanego postępowania i mógł on skutecznie wnieść zażalenie od postanowienia PINB opartego na przepisie art. 61 a ust. 1 k.p.a. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, że ŚWINB naruszył art. 153 p.p.s.a. Z powołanych względów także wskazane przez skarżącą spółkę naruszenia przez ŚWINB przepisów art. 6 k.p.a. w zw. z art. 170 i 171 p.p.s.a. nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Z uwagi na to, że kontrolowane postępowanie zapadło w wyniku rozpatrzenia zażalenia od postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie samowolnie zrealizowanych robót budowlanych, a także liczbę zgromadzonych w tej sprawie dowodów i materiałów za niezasadny uznał Sąd I instancji zarzut wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a. z powodu braku szerszego odniesienia się przez organ do decyzji Starosty Żywieckiego zatwierdzającej projekt prac geologiczno-górniczych przedstawiony przez [...] S.A., a także do decyzji tego organu zatwierdzającej przedłożony przez tą spółkę projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę sieci wodociągowej.

W końcowej części rozważań uznał, że prawidłowo skonstruowana została sentencja postanowienia organu nadzoru budowlanego drugiej instancji. Organ ten uznając brak podstaw do odmowy wszczęcia postępowania przez PINB i konieczność jego dalszego prowadzenia zasadnie uchylił jedynie postanowienie organu I instancji w oparciu o art. art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z odesłaniem zawartym w art. 144 k.p.a. Sąd podzielił w tej kwestii pogląd B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2000, s. 554, że stosowanie postanowień przepisu art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. musi mieć miejsce z zachowaniem zasady odpowiedniości, co oznacza, iż w niektórych sprawach nie będzie go można stosować i wówczas wystarczające będzie wyłącznie wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

W skardze kasacyjnej [...] SA zaskarżyła powyższy wyrok w całości i zarzuciła Sądowi I Instancji naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącego WSA w Gliwicach:

a) wadliwie wykonał swój ustrojowy obowiązek kontroli zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, czym naruszył art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 2 p.p.s.a., gdyż nie rozpoznał prawidłowo przytaczanych przez skarżącego w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przez organ wydający zaskarżony akt szeregu wskazanych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego,

b) naruszył art. 151 § 1 w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia, pomimo naruszenia przez zaskarżone postanowienie przepisów prawa (co miało istotny wpływ na wynik sprawy), które polegały na nieuwzględnieniu szeregu podnoszonych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego, a to:

- art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ, że krąg stron postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego jest tożsamy z kręgiem stron postępowania w przedmiocie legalizacji potencjalnej samowoli budowlanej,

- art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez uznanie, iż należało rozpatrzeć zażalenie R.a B.y,

- art. 6 w zw. z art. 170 i art. 171 p.p.s.a. poprzez uznanie, że kwestia legitymacji R.a B.y została przesądzona w wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 marca 2012 r., II SA/Kr 1739/11 chociaż wyrok ten nie jest prawomocny oraz iż stanowisko WSA zajęte w tym wyroku ma bezpośredni wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania w kontrolowanej sprawie,

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie okoliczności, że obowiązek wykonania tymczasowych zabezpieczeń wynikał bezpośrednio z zezwolenia na wykonanie otworów geologicznych poszukiwawczo-rozpoznawczych oraz brak odniesienia się do decyzji Starosty Żywieckiego, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę sieci wodociągowej. Sąd bezpodstawnie także przyjął, że wyłączenie stosowania przepisów Prawa budowlanego i zastosowanie w ich miejsce przepisów Prawa geologicznego i górniczego ma miejsce wyłącznie do obiektów budowlanych zakładów górniczych, a za takowe Sąd nie uznał wybudowanych przez skarżącą studni [...] 20, [...] 21, [...] 22 i [...] 23,

- art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wskazań zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 23 lutego 2012 r., II SA/GI 735/11, w zakresie ustalenia legitymacji procesowej R.a B.y do wniesienia zażalenia.

W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj.:

a) art. 3 pkt 9 p.b. poprzez przyjęcie, że w myśl powołanego przepisu studnia głębinowa wraz z obudową stanowi urządzenie budowlane, a w związku z tym, iż ma do niej zastosowanie art. 30 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 10 powołanej ustawy, dotyczący obowiązku zgłoszenia robót budowlanych w postaci obudowy studni,

b) art. 6 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze w zw. z § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad, jakim powinny odpowiadać dokumentacje hydrogeologiczne i geologiczno-inżynierskie (Dz. U. Nr 153, poz. 1779), poprzez niezastosowanie powołanych przepisów, a tym samym przyjęcie, że czynności związane z wykonaniem studni głębinowej nie stanowią robót geologicznych w rozumieniu powołanych przepisów. Sąd bezpodstawnie bowiem przyjął, że wyłączenie stosowania przepisów Prawa budowlanego i zastosowanie w ich miejsce przepisów Prawa geologicznego i górniczego ma miejsce wyłącznie do obiektów budowlanych zakładów górniczych, a za takowe Sąd nie uznał wybudowanych przez skarżącą studni [...] 20, 21, 22 i 23.

W ocenie skarżącej kasacyjnie Spółki, zarówno Powiatowy, jak i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego niezasadnie uznali, że w sprawie zastosowanie miały przepisy prawa budowlanego, a Sąd to stanowisko zaakceptował. Sąd pominął bowiem fakt, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, a to § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi (Dz. U. Nr 109, poz. 961). Naruszenie tej regulacji doprowadziło do przyjęcia, iż zachodzą podstawy do przeprowadzenia kontroli przez organy nadzoru budowlanego. Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że skarżąca jedynie wykonała i zabezpieczyła otwory poszukiwawczo-rozpoznawcze w celu ochrony źródeł wody przed zanieczyszczeniami i niekontrolowanym dostępem osób trzecich.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Zatem w pierwszej kolejności odnieść się należy do naruszenia przepisów postępowania.

Jako pierwszy sformułowano zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez wadliwie wykonanie ustrojowego obowiązku kontroli zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem. Są to przepisy ustrojowe określające zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, kryterium tej kontroli oraz rodzaj spraw objętych tą kontrolą. Rozpoznając skargę Spółki Sąd pierwszej instancji przeprowadził kontrolę zaskarżonego postanowienia co do jego zgodności z prawem oddalając skargę. Skoro tak, to nie może być skuteczny zarzut, że Sąd naruszył wskazane przepisy. To, że skarżąca nie zgadza się z tą oceną, nie znaczy, że Sąd naruszył wskazane przepisy. Podważanie prawidłowości oceny zarzutów zawartych w skardze może opierać się na zarzutach naruszenia szczegółowych przepisów mających zastosowanie w sprawie, co skarżąca spółka czyni w innych zarzutach skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. który stanowi, że organ administracji jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, trzeba przypomnieć, że przedmiotem kontroli jest postanowienie organu drugiej instancji, który uchylił postanowienie PINB którym odmówiono na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wszczęcia postępowania, mającego wyjaśnić legalność wykonanych przez spółkę robót. Siłą rzeczy, postępowanie wyjaśniające które zobowiązane są przeprowadzić organy nadzoru budowlanego, powinny się ograniczyć do ustalenia okoliczności mających odpowiedzieć na pytanie czy koniecznym jest wszczęcie postępowania a nie wszystkich okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy (ewentualnej samowoli budowlanej). W tym kontekście nie ulega wątpliwości, że jak to prawidłowo przyjął Sąd Wojewódzki, że bardzo szeroko przeprowadzone przez organy administracji postępowanie wyjaśniające, w zupełności pozwala na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcie w kwestii wszczęcia postępowania. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej zarówno organ drugiej instancji jak i Sąd nie zakwestionowali obowiązku zabezpieczenia przez Spółkę wykonanych odwiertów, uznali jednak, że Spółka wykonała roboty które wykroczyły poza ten obowiązek i wykonały roboty które wskazują, że powstały obudowy ujęć wód podziemnych. Przy tym zbędnym było na tym etapie sprawy odnoszenie się do decyzji Starosty Żywieckiego zatwierdzającego projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę sieci wodociągowej, skoro roboty dotyczące wodociągu nie były objęte zakresem sprawy.

Pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczą kwestii przysługiwania przymiotu strony R.owi B.a. Trudno nawet dociec, na czym opiera się sformułowany w tym zakresie zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organ drugiej instancji ponownie rozpoznając sprawę zastosował się do wskazań zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 735/11 w zakresie ustalania legitymacji procesowej R.a B.y do wniesienia zażalenia. Organ ten w toku ponownego postępowania przeprowadził szereg czynności wyjaśniających mających na celu bezpośrednie wyjaśnienie statusu R.a B.y. Organ zwrócił się do WSA w Krakowie o odpis wyroku II SA/Kr 1739/12, a do WSA w Gliwicach o odpis protokołu rozprawy w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 735/11, zwrócił się do Starosty Żywieckiego o dane z ewidencji gruntów i budynków, a także do organów administracji wodnej o kopie tych rozstrzygnięć, w których postępowania toczyły się z udziałem R.a B.y. W oparciu o ustalone w ten sposób okoliczności organ uznał, że R. B.a ma przymiot strony w niniejszej sprawie. Rację ma skarżąca kasacyjnie, że organ ten wadliwie oparł swoje stanowisko w tym zakresie na wyroku WSA w Krakowie w sprawie dotyczącej pozwolenia wodnoprawnego i utożsamił krąg stron w niniejszej sprawie z kręgiem stron postępowania dotyczącego pozwolenia wodnoprwnego. Ten błąd organu nie miał jednak wpływu na wynik sprawy. Skarżąca kasacyjnie nie zauważa bowiem, że Sąd pierwszej instancji wskazał na ten błąd i przedstawił szeroką argumentację podważającą tok rozumowania organu. Ale wyraźnie także wskazał, że wynik tego rozumowania, mianowicie to, że R.owi B.a przysługuje w niniejszej sprawie przymiot strony, jest prawidłowy. Sąd pierwszej instancji przeprowadził własny wywód oparty na art. 28 k.p.a. potwierdzający tę okoliczność. Naczelny Sąd administracyjny podziela stanowisko Sądu Wojewódzkiego.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że legitymację R.a B.y należy rozpatrywać w oparciu o treść art. 28 k.p.a. Należy zwrócić tu uwagę na niekonsekwencję autora skargi kasacyjnej. Z jednej strony wyraźnie przyznaje, że gdyby uznać ( z tym jednak nie zgadza się ), że w sprawie do wykonanych robót należy zastosować przepisy prawa budowlanego, okoliczność iż nieruchomości, których właścicielem jest R. B.a, sąsiadują bezpośrednio nieruchomościami na których wykonano kwestionowane prace, stanowiłaby przesłankę jego interesu prawnego. Z drugiej strony wskazuje, że przeprowadzone prace pozostają bez jakiegokolwiek wpływu na nieruchomości R.a B.y, co przesądza, że jest on pozbawiony interesu prawnego. Należy zatem dodatkowo wskazać, że jak prawidłowo przyjął Sąd Wojewódzki w sprawie mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego, zatem właściwym w sprawie są organy nadzoru budowlanego (o tym będzie w dalszej części uzasadnienia). To implikuje, jak już wskazano, konieczność zastosowania art. 28 k.p.a. Zgodnie z jego treścią stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jest kategorią znajdującą uzasadnienie przede wszystkim w normach prawa materialnego, przy czym interes prawny może być wywodzony również spoza materialnego prawa administracyjnego np. z przepisów normujących stosunki cywilnoprawne (tak już J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996 r. s. 199). Interes prawny musi być rozumiany jako obiektywna, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Musi być to interes, który wynika z określonego przepisu prawa odnoszącego się wprost do podmiotu zgłaszającego zastrzeżenia i musi dotyczyć bezpośrednio tego podmiotu. Interes może znajdować ochronę w przepisach kodeksu cywilnego, przede wszystkim tych, które regulują sferę uprawnień przysługujących właścicielowi nieruchomości. Przywołać w tym miejscu należy wyrok NSA z dnia 8 marca 2005 r. sygn. akt OSK 682/04 w którym wskazano, że właściciel nieruchomości sąsiedniej ma interes prawny wynikający z art. 140 k.c. do uczestniczenia jako strona w postępowaniach administracyjnych, w których może zapaść decyzja tak kształtująca stosunki na sąsiedniej nieruchomości (sposób korzystania z niej), że będzie to miało wpływ na wykonywanie prawa własności przez właściciela sąsiedniej nieruchomości. Z kolei w wyroku z dnia 3 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1505/07 NSA zaakceptował pogląd, że wykazanie interesu prawnego przez uprawnionego może polegać na wykazaniu wpływu zamierzenia inwestycyjnego na możliwość korzystania z nieruchomości oraz wykazaniu, że czyjeś zamierzenie może wpływać na sferę uprawnień związanych z korzystaniem z nieruchomości. Chodzi tu szczególnie o nieruchomości bezpośrednio sąsiadujące. Ustalając krąg osób, które mają interes prawny w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej należy badać czy, a jeśli tak, to jak daleko sięgać będzie oddziaływanie inwestycji oraz jej charakter. Krąg stron postępowania może być bardzo szeroki jednakże zawsze będą to podmioty legitymujące się tytułem prawnym do nieruchomości znajdującej się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji.

Przenosząc te wywody na grunt niniejszej sprawy należy zgodzić się z ŚWINB i Sądem pierwszej instancji, że R. B.a przysługuje przymiot strony. W sytuacji gdy R. B.a podnosi zarzut niekorzystnego oddziaływania inwestycji na sposób korzystania z jej nieruchomości, interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. wynika z przepisów kodeksu cywilnego (które gwarantują właścicielowi prawo korzystania z nieruchomości). Dodać należy tu, że nie ulega wątpliwości, iż wybudowanie czterech ujęć wodnych, które jak wynika z dołączonych do akt map, znajdują się na działkach bezpośrednio graniczących z nieruchomością R.a B.y i które otaczają jego działki, wpłynie na sposób korzystania z jego działek m.in. poprzez zagrożenie obniżenia się poziomu wód podziemnych i wymuszenie sposobu zabudowy dostosowanego do znajdujących się obok ujęć wód podziemnych. Konsekwencją uznania R.a B.y za stronę była konieczność rozpoznania jego zażalenia przez organ drugiej instancji i brak podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego w oparciu o art. 138 § 1 pkt. 3 k.p.a.

W rezultacie braku naruszenia przez ŚWINB przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, Sąd pierwszej instancji prawidłowo na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, nie naruszając art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego należy stwierdzić, że i one okazały się niezasadne. Na wstępie należy wskazać na wadę konstrukcyjną zarzutu naruszenia "art. 6 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze w zw. z § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad, jakim powinny odpowiadać dokumentacje hydrogeologiczne i geologiczno-inżynierskie (Dz. U. Nr 153, poz. 1779)". Zarówno w sformułowanej podstawie kasacyjnej, jak w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie wskazano przepisy którego Prawa geologicznego i górniczego zostały naruszone. Przepis art. 6 ust. 2 Prawa geologicznego i górniczego z dnia 9 czerwca 2011 r. ( Dz. U. z 20011 r. Nr 163, poz. 981 ze zm.) obowiązującego na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie dotyczy problemu zawartego w tym zarzucie, natomiast ustępu 3 art. 6 nie zawiera. Podobnie § 2 wskazanego rozporządzenia nie zawiera ust. 3. Taka sytuacja uniemożliwia ocenę tych zarzutów przez Sąd Kasacyjny.

Oceniając zasadniczy zarzut prawa materialnego tj. art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że w myśl powołanego przepisu studnia głębinowa wraz z obudową stanowi urządzenie budowlane, a w związku z tym, iż ma do niej zastosowanie art. 30 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 10 powołanej ustawy, dotyczący obowiązku zgłoszenia robót budowlanych w postaci obudowy studni, stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował stanowisko ŚWINB, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego, bowiem z ustalonych dla potrzeb rozstrzygnięcia o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania okoliczności wskazują na to, że spółka wykonała roboty budowlane polegające na wykonaniu czterech obudów ujęć wód podziemnych. Tym samym nie można się zgodzić ze stanowiskiem Spółki, że wykonała jedynie odwierty i zabezpieczyła je zgodnie z przepisami wykonawczymi do Prawa geologicznego i górniczego a ocena prawidłowości wykonania tych prac nie podlega właściwości organów nadzoru budowlanego.

W sprawie nie budzi wątpliwości legalność wykonania samych odwiertów poszukiwawczo-rozpoznawczych, gdyż te zostały zrealizowane w oparciu o decyzję Starosty Żywieckiego z dnia 24 listopada 2008 r. Zagadnieniem do rozstrzygnięcia pozostawało jednak to, czy Spółka przekroczyła zakres prac wyznaczony w tej decyzji i wykonała dodatkowe roboty budowlane polegające na wykonaniu obudów ujęć wód podziemnych. Z punktu widzenia zastosowania jako podstawy orzekania Prawa budowlanego istotne znaczenie miało zatem ustalenie czy odwierty te zostały obudowane jako ujęcia wód podziemnych. Wówczas bowiem takie roboty stanowią roboty budowlane o jakich mowa w art. 29 ust. 2 pkt 10 Prawa budowlanego, co skutkowałoby w dalszej kolejności przyjęcie, że wymagały one zgłoszenia a zrealizowane bez zgłoszenia powinny być objęte postępowaniem legalizacyjnym na podstawie art. 49b Prawa budowlanego, który to przepis jako podstawę działania organów wskazywał również uczestnik postępowania R. B.a. W świetle treści art. 29 ust. 2 pkt 10 Prawa budowlanego w rozpoznawanej sprawie należało zatem ustalić czy objęte nią odwierty zostały konstrukcyjnie przygotowane do korzystania z wód podziemnych oraz czy zostały obudowane w celu takiego z nich korzystania. Z ustaleń dokonanych dla potrzeb niniejszej sprawy wynika, że wszystkie wykonane odwierty zostały obudowane kręgami betonowymi o średnicy 120 cm i nakryte pokrywą betonową z zamykanym włazem metalowym. Wewnątrz obudów umieszczono głowice zamykające rury osłonowe z wyprowadzonym przewodem PE oraz przewody elektryczne, wewnątrz rury osłonowej zlokalizowane zostały pompy wodne, na działce nr 1365 (ujęcie [...] 23) znajduje się także przyłącze elektryczne oraz studzienka telekomunikacyjna służąca do sterowania pompami, instalacją alarmową oraz telewizją przemysłową. W sąsiedztwie trzech pozostałych studni zainstalowane zostały kamery monitorujące, kierunkowe umieszczone na drewnianych słupach. Teren obiektów jest ogrodzony i oznakowany. Ponadto z pisma Dyrektora Wydziału Ochrony środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego dnia 6 lutego 2013 r., wynika, że zrealizowane obudowy czterech ujęć wody nie służą wyłącznie do zabezpieczenia wykonanych odwiertów. Z pisma tego bowiem wynika, że z przedmiotowych ujęć wód od pierwszego półrocza 2011 r. pobierana była woda i to w dużych ilościach, w drugim półroczu 2012 r. pobór sięgnął 38363 m3. Za pobór tych wód spółka odprowadzała pokaźne opłaty.

Powyższe okoliczności wskazują, że wykonane obiekty nie są zabezpieczonymi odwiertami badawczo-rozpoznawczymi. Spółka na podstawie uzyskanego pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód rozpoczęła eksploatację wybudowanych obiektów przygotowanych już wcześniej do poboru wód na dużą skalę. Gdyby Spółka na podstawie pozwolenia na wykonanie próbnych odwiertów jedynie je wykonała i zabezpieczyła, to niemożliwym byłaby ich późniejsza eksploatacja poprzez pobór tak dużej ilości wód, byłoby bowiem niezbędne wykonanie nowych robót umożliwiających taki pobór. Tymczasem spółka wykonała dotychczas na te potrzeby jedynie wodociąg, nie wykonując żądnych dodatkowych prac przy ujęciach wód. Jak twierdzi wykona je dopiero na podstawie stosownego pozwolenia. Zatem organ i Sąd dokonały prawidłowej kwalifikacji wybudowanych obiektów jako obudowy ujęć wodnych, których realizacja wymaga stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 10 Prawa budowlanego zgłoszenia. Bez znaczenia dla takiej oceny są zamierzenia Spółki, dotyczące zastąpienia dotychczasowych obudów innymi, jak twierdzi, stałymi obudowami odpowiadającymi standardom Spółki, bowiem na ich kwalifikację jako obiektów budowlanych, w sytuacji gdy nie ma legalnej definicji obudów ujęć wód podziemnych wskazuje, zarówno ich funkcja i sposób wykorzystania, jak i wygląd oraz konstrukcja przedstawiona na obszernej dokumentacji fotograficznej sporządzonej podczas oględzin.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela także argumentację Sądu pierwszej instancji przedstawioną na poparcie stanowiska o właściwości organów nadzoru budowlanego do rozpoznania sprawy wynikającej z przepisów Prawa budowlanego. Przepisy Prawa budowlanego zgodnie z treścią jego art. 2 ust. 2 pkt 1 nie naruszają przepisów odrębnych, a w szczególności prawa geologicznego i górniczego ale tylko w odniesieniu do obiektów budowlanych zakładów górniczych. Skarżąca nie zaprzecza, że nie jest zakładem górniczym. W rezultacie w niniejszej sprawie mają zastosowanie regulacje zawarte w Prawie budowlanym. Trudno także się zgodzić, że o wyłączeniu przepisów Prawa budowlanego w niniejszej sprawie przesądza przepis § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi (Dz. U. Nr 109, poz. 961). Z przepisu tego wynika, że rozporządzenie to stosuje się odpowiednio do robót geologicznych wykonywanych techniką wiertniczą. Jednak jak już wykazano wyżej, skarżąca Spółka wykonała nie tylko odwierty i ich zabezpieczenie, które to podlegają przepisom tego rozporządzenia ale obudowy ujęć wód podziemnych, których wykonanie reguluje art. 29 ust. 2 pkt. 10 Prawa budowlanego, bowiem wprost operuje pojęciem "wykonywania obudowy ujęć wód podziemnych", zatem bezpośrednio odnosi się do obiektów, które wykonano w przedmiotowej sprawie. Nie sposób wobec tego twierdzić, że takie obudowy nie podlegają regulacji Prawa budowlanego, skoro ustawa o nich traktuje.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw, oddalił.