Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1416/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3, art.145, art. 134 par. 1art. 153, art. 152, art.200 i art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.234, art.210 par. 4, art.180 par. 1, art. 122, art.187 par. 1, art. 191, art.145 par. 2, art. 121,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki Asesor sądowy WSA Małgorzata Bejgerowska (spr) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009r. sprawy ze skargi E i W M na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę [...] ( [...] złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że decyzja wymieniona w punkcie I nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ M. Bejgerowska /-/ S. Zapalska /-/ J. Małecki


UZASADNIENIE

Burmistrz decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r., nr 9, poz. 84 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.o.l."), ustalił małżonkom E i W M podatek za rok [...] od nieruchomości położonej w K przy ul. Z [...] w wysokości [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podatkowy wskazał, że przyjął do rozliczenia następujące powierzchnie nieruchomości: budynki mieszkalne o powierzchni użytkowej [...] m², budynki pozostałe o łącznej powierzchni użytkowej [...] m², tj. budynki po byłej kaflarni – [...] m² i pozostałe (budynek nr [...] administracyjno – mieszkalny) – [...] m² i grunty pozostałe – [...] m².

W odwołaniu od powyższej decyzji strony wniosły o jej uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia zasad postępowania podatkowego oraz nieuwzględnienie przez organ podatkowy okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na wymiar podatku. Odwołujący się podnieśli, że organ pierwszej instancji nie ustalił prawidłowej wielkości powierzchni użytkowej nieruchomości podlegających opodatkowaniu, która byłaby powierzchnią rzeczywistą i pewną, gdyż powierzchnia użytkowa przybliżona lub domniemana nie może być podstawą opodatkowania. W ocenie odwołujących się przedmiotowe postępowanie winno zostać umorzone z uwagi na fakt, iż przedmiot opodatkowania, tj. budynki zostały rozebrane. Wskazano, że rozbiórka obiektów produkcyjnych, nieczynnego zakładu kaflarni, oznaczonych nr: [...] została zakończona w dniu [...], zaś budynku administracyjno – mieszkalnego w dniu [...].

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza i ustaliło małżonkom E i W M podatek od nieruchomości za rok [...] w kwocie [...]. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy uwzględnił fakt całkowitej rozbiórki obiektu nr [...] i rozebrania dachów na pozostałych budynkach, tj. obiektach nr [...] do dnia [...], co potwierdzają zapisy w dzienniku rozbiórki nr [...]. W związku z powyższym stwierdzono, że przedmiotowe obiekty straciły od dnia [...] charakter budynków i organ odwoławczy uznał, zgodnie z art. 6 ust. 4 i ust. 5 u.p.o.l., że obowiązek podatkowy, dotyczący tych budynków wygasł z upływem miesiąca [...], za wyjątkiem budynku administracyjno-mieszkalnego (istniejącego do [...]).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że podatnik WM, w złożonej w dniu [...], informacji w sprawie podatku od nieruchomości za [...] wskazał, że powierzchnia użytkowa pomieszczeń mieszkalnych w budynku administracyjno – mieszkalnym wynosi [...] m², a w odwołaniu podano, że rozbiórka budynku administracyjno - mieszkalnego została zakończona w dniu [...], a więc budynek ten istniał w [...]. Organ odwoławczy, obliczając powierzchnię użytkową budynków, oparł się na danych zawartych w książkach obiektów budowlanych poszczególnych budynków w [...], z których wynika, że powierzchnia obiektu budowlanego nr [...] wynosiła [...] m², obiektu budowlanego nr [...]-[...] m², obiektu budowlanego nr [...] – [...] m², obiektu budowlanego nr [...] – [...] m², obiektu budowlanego nr [...] – [...] m².

Organ odwoławczy w sentencji decyzji z dnia [...] ustalił podatnikom podatek od nieruchomości za rok 2004 w kwocie [...], natomiast, w treści uzasadnienia stwierdzono, że wymiar podatku za ten rok wynosi [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego małżonkowie Ei WM wnieśli o uchylenie powyższej decyzji, podnosząc zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej w skrócie: O.p.) przez niepełne powołanie podstawy prawnej; art. 210 § 1 pkt 5 w związku z art. 210 § 4 O.p. przez błędne uzasadnienie rozstrzygnięcia (brak spójności miedzy rozstrzygnięciem, a uzasadnieniem); art. 127 w związku z art. 208 O.p. przez błędną wykładnię i niezastosowanie art. 208 O.p.; art. 210 § 4 O.p. w związku z art. 180 O.p. gdyż uzasadnienie nie zawiera wskazania przyczyn, dla których niektórym dowodom organ drugiej instancji odmówił wiarygodności, a nadto art. 121, art. 122, art. 187, art. 191, art. 198 O.p., ponieważ postępowanie nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz art. 123 Op., gdyż umożliwiono stronie wypowiedzenie się dopiero po rozpatrzeniu odwołania. Skarżący podkreślili, że w sentencji zaskarżonej decyzji ustalono podatek w wysokości [...], natomiast w uzasadnieniu tej decyzji podano, iż podatek ten wynosi [...].

W związku z zarzutem skargi w kwestii rozbieżności wysokości podatku od nieruchomości wskazanej w sentencji oraz w uzasadnieniu decyzji, SKO, postanowieniem z dnia [...]., sprostowało wysokość podatku ustaloną w sentencji decyzji na kwotę [...]ł, uznając ją za omyłkę pisarską.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...], uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], stwierdzając, że rozbieżność pomiędzy sentencją zaskarżonej decyzji, a jej uzasadnieniem w sytuacji, gdy rozbieżność ta dotyczy wymiaru podatku, nie może być zakwalifikowana jako oczywista omyłka, skoro spór dotyczy wymiaru podatku, a tym samym nie można było skutecznie zmienić w innym trybie sentencji decyzji w tym zakresie. Jednocześnie Sąd nie podzielił zarzutów skargi w kwestii naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 187, art. 191, art. 197 i art. 198 O.p.

W dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję, nr [...], mocą której uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] i ustaliło podatnikom podatek od nieruchomości za [...] w wysokości [...].

Na powyższą decyzję strony wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, żądając o jej uchylenia w części dotyczącej podatku od budynków i umorzenie postępowania w tym zakresie. Skarżący powtórzyli zarzuty, zawarte we wcześniejszej skardze dotyczące naruszenia prawa procesowego, tj. art. 210 § 1 pkt 4 O.p., art. 127 w zw. z art. 208 O.p., art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 180 O.p., art. 121 O.p. oraz zarzut nie rozpatrzenia wniosku stron o umorzenie postępowania. W ocenie skarżących organy podatkowe nie ustaliły rzeczywistej powierzchni użytkowej, podlegającej opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Wyrokiem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny, sygn. akt [...], uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Sąd wskazał między innymi, że organ podatkowy nie wyjaśnił dlaczego jako powierzchnię mieszkalną w budynku administracyjno – mieszkalnym (nr [...]) przyjęto [...] m² (wykazaną przez podatników w informacji za [...]), a nie jak uznał organ pierwszej instancji powierzchnię [...] m² (wynikającą z dokumentacji rozbiórki i aktu notarialnego). Sąd zwrócił uwagę, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w myśl art. 210 § 4 O.p., winno zawierać uzasadnienie faktyczne i wskazanie faktów uznanych przez organ podatkowy za udowodnione oraz wyjaśnienie z jakich przyczyn nie dano wiary innym dowodom. Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnienia kwestii powierzchni budynków, których opomiarowanie jest niemożliwe ze względu na ich rozbiórkę, przesądza o naruszeniu powołanego przepisu. Sąd uznał zatem, że winny być uzupełnione braki przedmiotowej decyzji w zakresie prawidłowego i wyczerpującego odniesienia się przez organ podatkowy do powierzchni budynków, będących podstawą obliczenia podatku zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.

Rozpatrując ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...], nr [...], uchyliło decyzję Burmistrza z dnia [...] i ustaliło małżonkom E i WM podatek od nieruchomości za rok [...] w kwocie [...]. W motywach powyższej decyzji organ drugiej instancji przyjął, że z dniem [...] budynki nr [...] straciły charakter budynków w rozumieniu przepisów prawa. W związku z tym organ ustalił wymiar podatku od nieruchomości o łącznej powierzchni [...] m² za [...]. Organ odwoławczy powołał się na informację w sprawie podatku od nieruchomości za [...], złożoną przez podatnika w dniu [...], w której podano, że powierzchnia użytkowa pomieszczeń mieszkalnych w budynku administracyjno – mieszkalnym (nr [...]) wynosi [...] m², a z odwołania wynika, że rozbiórka tego budynku została zakończona w dniu [...], a więc budynek ten istniał w [...]. Według organu podatkowego z powołanej powyżej informacji wynika, że powierzchnia mieszkalna wykazana w akcie notarialnym, tj. [...] m² została zwiększona do powierzchni użytkowej [...] m². Stąd też w zaskarżonej decyzji ustalono wymiar podatku od powierzchni mieszkalnej [...] m², a jako powierzchnię pozostałej części budynku administracyjno – mieszkalnego podano [...] m² .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opierając się na informacjach złożonych przez podatnika i danych wynikających z książek obiektów budowlanych w zakresie powierzchni budynków oraz uchwale Rady Miejskiej, nr [...], z dnia [...] w sprawie ustalenia wysokości stawek podatku od nieruchomości w sprawie stawek podatku od nieruchomości, ustaliło, że wymiar podatku wynosi [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję małżonkowie E i WM, reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli o jej uchylenie w części dotyczącej podatku od budynków i umorzenie postępowania w tym zakresie. Skarżący zarzucili przedmiotowej decyzji naruszenie art. 233 § 1, art. 121, art. 210 § 4 w związku z art. 180 O.p. oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej w skrócie: P.p.s.a.). Skarżący wskazali, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie powinno orzekać co do istoty, jak uczyniło, a jedynie ewentualnie uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać ją do ponownego rozpatrzenia. Powołując się na uzasadnienie wyroku z dnia 26 lutego 2008 r. WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1123/07, skarżący podnieśli, że organ odwoławczy nie zastosował się do wskazań Sądu i nie wyjaśnił rozbieżności między decyzjami organu pierwszej i drugiej instancji co do powierzchni mieszkalnej budynku. Zdaniem skarżących nie wskazano jaka faktycznie powierzchnia wewnętrzna budynków powinna być wzięta pod uwagę przy ich opodatkowaniu w przypadku, gdy nie było możliwe dokonanie stosownych pomiarów, a nadto decyzja nie została doręczona odrębnie każdemu z małżonków. Skarżący wskazali, że wbrew twierdzeniom SKO w przedmiotowych budynkach nie tylko dokonano remontów, ale zostały one również zmodernizowane i przebudowane co mogło spowodować zmianę powierzchni użytkowej. Reasumując podatnicy zarzucili organowi odwoławczemu, że w postępowaniu podatkowym nie wyjaśniono istotnych dla sprawy faktów, tj. rzeczywistej powierzchni budynków, która stanowi podstawę wymiaru wyliczenia podatku.

Odnosząc się do dowodów w postaci książek obiektów budowlanych skarżący podnieśli, że ich zdaniem nie są one dokumentami urzędowymi, a zatem nie mogą być dowodami bezpośrednimi. Stąd organ podatkowy nie powinien uznać książek za dowód, gdyż okoliczności sprawy wskazują, że były one prowadzone w sposób nierzetelny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, nie odnosząc się merytorycznie do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznając wniesioną skargę, zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej w skrócie: P.p.s.a.), Sąd bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności czy przy jej wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do jego wznowienia, względnie mającego istotny wpływ na wynik tego postępowania (art. 145 P.p.s.a.). Jednocześnie w myśl przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią Sąd nie jest związany zarzutami skargi i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w badanej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie tylko z przyczyn w niej wskazanych.

Rozpatrzenie skargi należy rozpocząć od kwestii procesowych, albowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny w oparciu o prawidłowo przeprowadzone i rozpatrzone dowody, a także w zgodzie z wymogami formalnymi, daje dopiero podstawy do rozpatrzenia prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w analizowanej sprawie, tożsamej przedmiotowo i podmiotowo, został wydany prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 lutego 2008 r., o sygn. akt I SA/Po 1123/07. W orzeczeniu tym Sąd w sposób jednoznaczny stwierdził, że istnieją rozbieżności w decyzjach organów obu instancji co do przyjętej powierzchni mieszkalnej budynku (organ pierwszej instancji przyjął [...] m², a organ drugiej instancji – [...] m²). Zgodnie zatem z wytycznymi Sądu zadaniem organów podatkowych, przy ponownym rozpoznaniu spawy, było wyjaśnienie powyższej rozbieżności i odniesienie się do ustaleń w tym zakresie. Nie ulega zatem wątpliwości, że funkcjonujące w obrocie prawnym prawomocne orzeczenie WSA w Poznaniu z dnia 26 lutego 2008 r., zawiera wyraźne wytyczne dla organów podatkowych co do dalszego toku postępowania podatkowego w analizowanej sprawie.

W myśl art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. To, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże w sprawie sąd, oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy.

Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej i zaleceniom wyrażonym w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie podatkowym i na sądzie. Może być on wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego w drodze skargi kasacyjnej. Jeśli żadna z tych okoliczności nie nastąpiła, to zarówno sąd administracyjny, jak i organ jest związany oceną prawną i wskazaniami sformułowanymi w prawomocnym wyroku w tej samej sprawie. W realiach niniejszej sprawy organ podatkowy był zatem obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 26 lutego 2008 r. Aktualne ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd ogranicza się jedynie do kontroli, czy organy podatkowe prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku, oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniałyby już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny Sądu, i co do których Sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organów, ponownie oceniane być nie mogą.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że wbrew zaleceniom znajdującym się w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 26 lutego 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło dlaczego jako powierzchnię części budynku nr [...] administracyjno – mieszkalnego przeznaczoną na cele mieszkalne, przyjęto [...] m², a nie jak to uznał organ pierwszej instancji – [...] m². Nie sposób bowiem uznać za przekonywujące twierdzenie organu podatkowego, że powierzchnia mieszkalna wykazana w akcie notarialnym, tj. [...] m² została zwiększona do powierzchni użytkowej [...] m², skoro nie potwierdza tego żaden dokument znajdujący się w aktach sprawy. Wbrew bowiem stanowisku zawartemu w zaskarżonej decyzji z informacji, złożonej w dniu [...]. przez podatnika w sprawie podatku od nieruchomości za rok [...], nie wynika, aby powierzchnia mieszkalna została zwiększona i w jaki sposób. Nie ulega wątpliwości, że w tym zakresie organ podatkowy nie dokonał żadnych wyjaśnień, nawet nie przesłuchał na tę okoliczność podatników i nie zwrócił się do nich o dostarczenie dokumentów potwierdzających rzeczywistą powierzchnię mieszkalną lub fakt zwiększenia tej powierzchni, co zważywszy na niemożność opomiarowania przedmiotowego budynku z uwagi na jego rozbiórkę, było jednym z niewielu sposobów możliwie precyzyjnego ustalenia rzeczywistej powierzchni nieruchomości podlegającej opodatkowaniu.

Abstrahując od niewykonania zaleceń sądu orzekającego w tożsamej sprawie, należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 234 O.p., ustanawiającym fundamentalną zasadę - zakaz reformationis in peius, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Od tej zasady istnieją dwa wyjątki, a mianowicie w przypadku, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie wynika jednak, aby którykolwiek z przytoczonych wyjątków występował i był przedmiotem analizy, a zatem brak było podstaw, aby odstąpić od tej zasady.

Zaskarżona decyzja narusza wspomnianą zasadę, gdyż w istocie jest rozstrzygnięciem na niekorzyść podatnika, pogarsza bowiem jego sytuację, przyjmując większą powierzchnię zarówno mieszkalną, jak i pozostałych budynków, będących przedmiotem opodatkowania. Decyzja organu pierwszej instancji w części ustalającej powierzchnię i wymiar podatku dotyczącego mieszkania, tj. [...] m² (podatek [...]ł), jest korzystniejsza dla skarżących niż decyzja organu odwoławczego, w której przyjęto powierzchnię [...] m² (podatek [...] zł). Wprawdzie ostatecznie organ drugiej instancji wymierzył podatek łączny kwotowo niższy niż organ pierwszoinstancyjny, ale w istocie zwiększył powierzchnię użytkową pozostałych budynków z [...] m² (suma [...] m² i [...] m²) do [...] m² (suma [...] m² i [...] m²), od której to powierzchni stawka podatku wynosi [...] za 1m². Nie sposób jednocześnie ustalić w oparciu o jakie dane powierzchnia budynku administracyjno – mieszkalnego (oznaczonego błędnie nr [...] zamiast nr [...]), pozostała po odliczeniu powierzchni mieszkalnej, wynosi w zaskarżonej decyzji [...] m², podczas gdy w decyzji organu pierwszej instancji jest ona mniejsza i wynosi [...] m², pomimo przyjęcia przez ten organ mniejszej powierzchni mieszkalnej, tj. [...] m².

Wprawdzie, jak wspomniano, wymiar podatku w decyzji organu odwoławczego (w kwocie [...]) jest niższy niż w decyzji Burmistrza (w wysokości [...]), ale stan taki wynika ze sposobu obliczenia należności, czyli jedynie za [...] co do budynków, które zostały rozebrane lub pozbawione dachu do [...]. W tym też zakresie ustalenia i wyliczenia organu podatkowego, działającego jako organ kasatoryjny i reformatoryjny, są prawidłowe. W konsekwencji jednak decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uchylająca decyzję organu pierwszej instancji w zakresie ustalającym większą powierzchnię nieruchomości podlegającą opodatkowaniu, jest niekorzystna dla stron, bo z tego powodu wymiar podatku jest w istocie wyższy.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę opiera się na ustalenia faktycznych, które przyjął WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 26 lutego 2008 r., brak bowiem nowych okoliczności, które zaistniałyby po wydaniu tego wyroku. Z uwagi jednak na fakt, że kwestia zakazu reformationis in peius nie była przedmiotem oceny w wyroku z dnia 26 lutego 2008 r., nie istniały przeszkody, aby Sąd w niniejszym składzie kwestię tę zbadał i ocenił.

Zdaniem Sądu, wyjaśnienie rozbieżności w powierzchni mieszkalnej oraz pozostałych budynków istniejących do [...]. stało się na obecnym etapie sprawy bezprzedmiotowe w świetle opisanych powyżej uchybień proceduralnych, a powtórne ich zlecanie, spowoduje przewlekłość postępowania podatkowego. W tej sytuacji celowym i bardziej racjonalnym jest przyjęcie rozwiązania, zgodnego z podstawowymi zasadami prawa podatkowego, tj. reforamtionis in peius – zakaz orzekania na niekorzyść podatnika oraz in dubio pro tributario – zasada uwzględniania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść podatnika. Mając na względzie te zasady przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno uwzględnić powierzchnię nieruchomości (budynków i mieszkalną) przyjętą przez organ pierwszej instancji, jako korzystniejszą dla podatników i obliczyć podatek, do czasu przeprowadzenia prac rozbiórkowych. Rzeczą organu będzie przedstawienie wyników ustaleń i ich ocena w uzasadnieniu decyzji zgodnie z wymogiem zawartym w art. 210 § 4 O.p., Sąd podziela bowiem stanowisko skarżących, co do braku pełnej i wnikliwej oceny dowodów w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy zauważyć, że wbrew twierdzeniom skarżących książka obiektu budowlanego jest dokumentem, stwierdzającym to co zostało w nim zapisane i podlega ocenie przez organ, a dowodem w sprawie mogą być nie tylko dokumenty urzędowe. Zgodnie bowiem z przepisami zawartymi w Dziale IV O.p. organ podatkowy jako dowód może dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Organy podatkowe podejmują bowiem wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.). W ramach realizacji tego obowiązku organy podatkowe są zobowiązane w myśl art. 187 § 1 O.p. w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie zgodnie z art. 191 O.p. dokonać oceny, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Uwzględniając fakt, że na etapie postępowania odwoławczego skarżący byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzut nie doręczenia decyzji osobno każdemu z małżonków stał się bezprzedmiotowy, gdyż zaskarżona decyzja została doręczona, zgodnie z przepisami postępowania (art. 145 § 2 O.p.), prawidłowo umocowanemu radcy prawnemu, który reprezentuje oboje małżonków.

Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy nie miał podstaw do umorzenia postępowania podatkowego, z uwagi na rozbiórkę części budynków. Postępowanie w niniejszej sprawie nie stało się bezprzedmiotowe, chociażby z uwagi na posiadanie przez skarżących nieruchomości w postaci gruntu, co do którego wymiar podatku jest bezsporny. W tym miejscu należy wyjaśnić, że Sąd nie mógł rozpoznać wniosku, zawartego w skardze, w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie podatku od budynków. Jak wspomniano wcześniej sąd administracyjny, działający na podstawie przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Wobec powyższego żądanie pełnomocnika skarżących wykracza poza zakres kognicji Sądu.

Na marginesie Sąd zauważa, że treść odpowiedzi na skargę nie spełnia podstawowych warunków, jakim winna ona odpowiadać. Celem tego pisma jest przedstawienie stanowiska organu co do zarzutów skargi. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustosunkowało się do żadnego z zarzutów podniesionych przez skarżących, ograniczając się do skrótowego przedstawienia części stanu faktycznego sprawy i wyrażenia poglądu, że skarga jako niezasadna winna być oddalona.

Wskazane wcześniej naruszenia prawa procesowego (art. 121, art. 234, art. 210 § 4 O.p. oraz art. 153 P.p.s.a.) zdaniem Sądu, miały istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Ze względu na konieczność ponownego jej rozpatrzenia z zachowaniem norm proceduralnych, zaskarżone rozstrzygnięcie w jego obecnym kształcie uchyla się spod kontroli Sądu i nie może pozostać w obrocie prawnym.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł o jej uchyleniu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia znajduje swoje oparcie w treści art. 152 P.p.s.a. Koszty postępowania sądowego zasądzono na rzecz skarżących stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., w kwocie równej uiszczonemu wpisowi sądowemu i kosztów zastępstwa procesowego radcy prawego oraz niezbędnych wydatków w postaci opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

M. Bejgerowska S. Zapalska J. Małecki