Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1363/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 par. 1, art. 134, art. 153,  art. 145 par. 1  lit. a i c,  art. 152,  art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 10 , art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3,  art. 16 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 3,  art. 3
journal: Dz.U. 1968 nr 3 poz 13
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2008 roku nr [...]; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego K. S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].07.2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2008 r., którą stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi W., L. i J., gm. G..

W uzasadnieniu podniósł, iż z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpiła M. K. zarzucając, że bez jej zgody scaleniem została objęta działka nr ew. [...], zabudowana budynkiem mieszkalnym przeznaczonym do rozbiórki, stajnią drewnianą oraz stodołą w dobrym stanie, a także należąca do jej męża –J. K. - działka nrew. [...] (projektowano na niej posadowienie budynku mieszkalnego). Wydzielona w wyniku scalenia działka nr ew. [...] nie odpowiada wartości działek budowlanych wniesionych do scalenia przez nią i jej męża. Stwierdzając nieważność decyzji z 1980 roku Minister przywołał następujące przesłanki:

przedscaleniowa zabudowana działka siedliskowa nr ew. [...] należąca do

M. K. dołączona została do gruntu przydzielonego w wyniku scalenia

K. S. i weszła w skład wydzielonej dla niego działki nr [...];

grunty zabudowane mogły być scalane tylko na wniosek właściciela. Istniał

wymóg uzyskania zgody właścicieli działek na objecie ich gruntów zabudowanych

postępowaniem scaleniowym, objecie ich scaleniem przy braku takiej zgody

stanowiło naruszenie art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i

wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3 poz. 13);

zgoda winna być wyrażona wyraźnie pisemnie lub ustnie, z odnotowaniem

tego faktu w protokole włączonym do akt postępowania, na co wskazywał § 8 pkt 2

instrukcji nr 1 Ministra Rolnictwa z dnia 17.03.1973 r. (UR g. 003-1/73). Następowało

to więc w formie deklaracji stanowiącej załącznik nr 13 do tej instrukcji;

brak w aktach sprawy takiej dekaracji na objęcie scaleniem gruntów pod

zabudowaniami, w szczególności na zmianę przebiegu tych granic świadczy o

niewyrażeniu przez właścicieli zgody na objęcie scaleniem działek o numerach [...], [...] i [...];

- złożenie w rejestrze szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem oraz w wykazie uczestników scalenia gruntów w sprawie projektu oraz warunków objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów własnoręcznych podpisów nie jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na dokonanie scalenia obejmującego ich działki siedliskowe, a oznacza zgodę na przydzielenie gruntów ekwiwalentnych.

Mając na względzie wskazane przesłanki Minister raz jeszcze rozpoznając sprawę, na skutek wniesionego przez K. S. wniosku o ponowne jej rozpatrzenie uznał, iż istniały przesłanki do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi W. "w wyżej wymienionej części".

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się K. S. reprezentowany przez pełnomocnika. Zarzucił, iż w jego ocenie nie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z 1980 roku, a organ błędnie wyłożył art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów. Skutkowało to niewłaściwym zastosowaniem art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 16 Kpa. Nadto zarzucił bezpodstawne stwierdzenie nieważności w całości decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., mimo iż wnioskodawcy wnosili o to jedynie w części. Rozstrzygnięto więc ponad żądanie wnioskodawców, bez podania podstaw takiego orzeczenia, a więc z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący zakwestionował pominięcie wnioskowanego przez niego wyznaczenia rozprawy administracyjnej oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność ostatecznego wyjaśnienia różnic w zebranym graficznym materiale dowodowym. Jednocześnie w skardze zarzucono wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem artykułów 7, 10, 11, 77 § 1, 78, 80, 81 oraz 107 § 1 i 3 Kpa. Odnosząc się do wskazań i oceny prawnej zawartych w uprzednio wydanym, prawomocnym wyroku WSA z dnia 24.04.2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/06 skarżący zarzucił niezastosowanie się Ministra do wielu zawartych tam wskazań, nie wykonanie nałożonych przez Sąd obowiązków. Zauważył także, iż brak było podstaw do oparcia zaskarżonego rozstrzygnięcia na instrukcji nr 1 Ministra Rolnictwa z dnia 17.03.1973 r., jako że nie była aktem powszechnie obowiązującym i naruszenie jej treści nie

mogło przesądzać o podstawach do stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej. Zasadności tezy postawionej przez Ministra przeczy też brak wniesienia odwołania przez M. K. oraz J. K. od kwestionowanej w trybie nieważnościowym decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., a także fakt opłacania przez nich po scaleniu podatku rolnego, co świadczy o tym, że znali powierzchnie przydzielonych im gruntów. Nawiązując do wskazań zawartych w uprzednim wyroku WSA z dnia 24.04.2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/06 skarżący podniósł również, iż Minister przemilczał w swym rozstrzygnięciu m. in. istotne zalecenie Sądu polegające na konieczności ustalenia, czy w trakcie ponownego rozpoznawania sprawy wyszły na jaw nowe okoliczności, skutkujące obowiązkiem wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym, które do Sądu wpłynęło w dniu [...].12.2009 r. M. K. oraz J. K. stwierdzili, że nadal użytkują działkę siedliskową nr [...] w granicach sprzed scalenia. Wybudowali na niej budynek gospodarczy. W efekcie trwale zagospodarowali cześć działki nr ew. [...], która w wyniku scalenia weszła w skład wydzielonej K. S. działki nr [...]. O przebiegu granicy, według projektu scalenia, dowiedzieli się dopiero po złożeniu w 2005 r. do Urzędu miasta i gminy w G. wniosku o rozgraniczenie działek [...] i [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz

powołaną podstawą prawną. Jednocześnie w myśl art.153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy skład orzekający doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszyła zarówno przepisy prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, jak i przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie podkreślenia wymaga, iż Minister w decyzji z dnia [...].09.2008 r. rozstrzygnął sprawę ponad żądanie wnioskodawcy - co trafnie podniósł pełnomocnik skarżącego - stwierdzając nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi W., L, i J, gm. G.nie w tylko w żądanej części, a w całości. Wskazują na to sentencja, a pośrednio i uzasadnienie tej decyzji. W dodatku uczynił to nie podając żadnych merytorycznych podstaw takiego rozstrzygnięcia. Uchybienia tego nie skorygowała zaskarżona decyzja, utrzymując w mocy decyzję Ministra z dnia [...].09.2008 r. W uzasadnieniu obu decyzji Ministra nie zawarto rozważań, które pozwoliłyby ustalić przesłanki, jakimi organ kierował się eliminując z obrotu prawnego decyzję scaleniową z 1980 r. w całości. Faktu tego nie zmienia nadmienienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż istniała podstawa do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., "w wyżej wymienionej części". Zarówno sentencja tej decyzji jak i wywody jej uzasadnienia nie sprecyzowały bliżej owej częściowości. Wręcz przeciwnie sentencja zaskarżonej decyzji stwierdza, iż utrzymuje w mocy uprzednią decyzję Ministra, stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., bez określenia w jakiej czyni to części. Należy z tego domniemywać, że utrzymana została ona w mocy w całości, jako całkowicie eliminująca decyzję scaleniową. Okoliczność, iż nie kontrolowano owej decyzji scaleniowej poza jej częścią dotyczącą działek M. i J. K. oraz K. S., czyni wadliwym to rozstrzygnięcie, jako naruszające - w części

rozstrzygnięcia wykraczającej poza złożony wniosek - art. 7, 10, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 Kpa.

Należy nadmienić, że uprzednio toczyło się już postępowanie w tym przedmiocie przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który stwierdził nieważność przedmiotowej decyzji o scaleniu, w żądanej przez małżonków K. części i na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Obie te decyzje, wydane w postępowaniu nieważnościowym, zostały jednakże uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24.04.2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/06. Wskazany wyrok uprawomocniając się rozstrzygnął wiele szczegółowych kwestii, wiążąc w tym zakresie zarówno Ministra, ponownie rozpatrującego tę sprawę, jak i Sąd kontrolujący obecnie po raz kolejny trafność wydanych rozstrzygnięć organu naczelnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął wówczas na stanowisku, że przepisy dotyczące stwierdzania nieważności decyzji, jako stanowiące wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 K.p.a.), nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Zatem dla wykazania, że kontrolowana decyzja dotknięta jest wadą z art. 156 §1 pkt2 Kpa konieczne jest stwierdzenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa materialnego przez organ orzekający w sprawie lub dokonanie przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny ze zgromadzoną w aktach dokumentacją sprawy lub innymi oczywistymi, znanymi temu organowi faktami.

Sąd wskazał wówczas, że podniesione w ówczesnej, zaskarżonej decyzji okoliczności nie mogą stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej z 1980 r., gdyż albo nie zostały w sposób właściwy wykazane albo w ogóle nie mogą stanowić o nieważności decyzji w przedmiocie scalenia.

Przy rozpatrywaniu sprawy znalazły zastosowanie przepisy ustawy o scalaniu i wymianie gruntów z 1968 roku. W jej świetle grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem bez zgody ich właściciela (art. 1 ust. 3). Organ orzekający w sprawie uznał, iż zgoda taka nie została wyrażona, gdyż w aktach postępowania scaleniowego brak jest dokumentu, który potwierdzałby fakt wyrażenia zgody na objęcie scaleniem działek siedliskowych należących do małżonków K. tj. działki nr [...] i [...]. Jednak, jak zaznaczył wówczas WSA, przepisy ustawy o wymianie i scalaniu gruntów nie wskazywały szczególnej formy, w jakiej zgoda taka miałaby być

wyrażana. To stanowisko wiązało zarówno organ administracji publicznej, jak i Sąd obecnie orzekający.

W aktach administracyjnych zawarty jest sporządzony przez Wojewodę [...] wyciąg z dokumentacji scaleniowej. Na jego podstawie można stwierdzić, iż jeżeli chodzi o działkę nr ew. [...], stanowiącą własność M. K., to brak jest jej zastrzeżeń co do objęcia tej działki scaleniem. WSA poprzednio kontrolując rozstrzygnięcie Ministra wyraził pogląd, że potwierdzone podpisem określenie życzeń, co do przydzielenia działek zamiennych za działki wskazane w rejestrze szacunkowym może być rozumiane, jako wyrażenie zgody na objecie określonej działki scaleniem. To stanowisko również ma charakter wiążący.

W wykazie oświadczeń uczestników scalenia pod poz. [...] i [...] (k. 24 dokumentacji), gdzie wskazano działki zamienne za działki wniesione do scalenia figuruje podpis J. K., męża M. K.. Z dokumentów wynika jednoznacznie, iż do czasu zakończenia scalenia J. K. wyrażał zgodę na objecie działki nr ew. [...] procedurą scalenia, choć stanowiła ona własność jego żony. W orzecznictwie prezentowany był pogląd, iż zgoda na objecie gruntów zabudowanych scaleniem w myśl ustawy z 1968 roku nie może być domniemana (patrz wyrok NSA sygn. akt II SA 589/98 opubl. lex nr 41716). Uprzednio orzekający WSA stwierdził jednakże, iż zastrzeżenie takie może dotyczyć wyłącznie sytuacji, gdy określona osoba w żadnej formie nie wyrażała w toku postępowania zgody na objecie gruntów scaleniem. Przyjął równocześnie, że sytuacja taka nie występuje w rozpoznawanej sprawie, gdzie z dokumentacji wynika jednoznacznie, iż J. K. w toku całego postępowania faktycznie wyrażał zgodę na dokonanie scalenia obejmującego jego działkę siedliskową, a później na przyznanie mu określonej działki jako ekwiwalentnej. Sąd mylnie przyjął jednak wówczas, że działka o nr ew. [...] przed scaleniem stanowiła własność J. K., gdy w rzeczywistości przed scaleniem była własnością jego żony M. K., na co poza oświadczeniami uczestniczki, wskazuje m. in. wydany jej akt własności ziemi z dnia [...].12.1976 r., nr [...] (k. 2 akt admin. sprawy). W tym stanie rzeczy obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego wniosek o stwierdzenie nieważności winno być ustalenie, czy oświadczenie akceptujące, w sprawie projektu oraz warunków objęcia w posiadanie nowowydzielonych gruntów, mógł skutecznie w imieniu żony złożyć jej mąż – J. K., jak to uczynił w dniu [...].08.1980 r. - pod

poz. [...] (k. 24 dokumentacji), czy uzyskał w tym zakresie stosowne umocowanie. Ustaleń tych należy dokonać uwzględniając fakt, iż z kwestionariusza życzeń wynika, że M. K. nie sprzeciwiała się objęciu jej działki siedliskowej scaleniem (poz. [...]- k. 11 dokumentacji).

W razie uprawomocnienia się niniejszego wyroku kwestia ta będzie wymagać wyjaśnienia w ponownie prowadzonym nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym. Celem regulacji art. 1 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów było bowiem wykluczenie zmiany sytuacji prawnej gruntów zabudowanych, wbrew woli ich właścicieli. Uprzednio orzekający w sprawie WSA przesądził, że z regulacji tej nie wynikał wprost szczególny obowiązek uzyskiwania oświadczeń zainteresowanych osób w konkretnej formie. Sąd stwierdził również, że nie można z tej regulacji wywodzić żadnych skutków prawnych w sytuacji, gdy w świetle dokumentacji scalenia określona osoba uczestniczyła w postępowaniu scaleniowym nie kwestionując objęcia określonego gruntu scaleniem, a następnie akceptując grunty przydzielone jako ekwiwalent. Zatem, z uwagi na nadzwyczajny tryb prowadzonego obecnie postępowania, ocena ewentualnego naruszenia wymagania wynikającego z art. 1 ust. 3 musi być dokonywana w kontekście rażącego, a więc oczywistego uchybienia wymogowi uzyskania zgody właściciela zabudowanego gruntu, objętego scaleniem. W tym też zakresie Minister, po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, winien będzie dokonać stosownej oceny, wyjaśniając czy uczestniczka w sposób oczywisty kwestionowała oświadczenie złożone w jej imieniu przez męża w [...].08.1980 r.

Wobec tak sprecyzowanej w uprzednim wyroku WSA oceny prawnej, organ nie mógł w swych kolejnych rozstrzygnięciach zaprezentować odmiennej oceny prawnej, a więc pozostającej w sprzeczności z zawartą w wiążącym, prawomocnym wyroku WSA z dnia 24.04.2006 r. Wbrew owemu związaniu uczynił to jednak wyrażając opinię, iż brak wypełnienia stosownej deklaracji, stanowiącej załącznik nr 13 do instrukcji, lub wyrażenie zgody ustnej, z pominięciem odnotowania tego faktu w protokole, włączonym do akt postępowania, który to obowiązek wywiódł z § 8 pkt 2 instrukcji nr 1 Ministra Rolnictwa z dnia 17.03.1973 r. (UR g. 003-1/73), winno skutkować uznaniem, że właściciel nie wyraził zgody na objęcie scaleniem jego zabudowanej nieruchomości.

Minister naruszył więc tym samym art. 153 P.p.s.a.

W ocenie WSA, wyrażonej w wyroku z dnia 24.04.2006 r., organ nie wykazał również aby scalenie zostało dokonane z rażącym naruszeniem art. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, co do obowiązku przyznania gruntów ekwiwalentnych. Zagadnienie ekwiwalentności wszystkich gruntów przydzielonych osobom, wnioskującym o stwierdzenie nieważności zatwierdzenia tego projektu scalenia, nie było przedmiotem analizy organów orzekających w sprawie. Rozważano jedynie ekwiwalentność przydzielonych gruntów mających charakter działek siedliskowych. Oznacza to, jak wywiódł wówczas WSA, iż nie wykazano dotąd, aby doszło do rażącego naruszenia prawa w zakresie przydzielania gruntów ekwiwalentnych.

Nawiązując do podniesionej w poprzednim postępowaniu sądowym przesłanki nieważności, wynikającej z nieścisłości występujących w dokumentacji geodezyjnej scalenia WSA stwierdził, iż organ administracji nie wskazał na czym oparł twierdzenia o rozbieżnościach dotyczących sporządzonych ówcześnie map i planów scalenia oraz nie wskazał, w kontekście uchybienia jakiemu przepisowi oceniał to naruszenie. Sąd uznał wówczas, że wobec faktu, iż dokumentacja znajdująca się aktualnie w zasobie geodezyjnym budzi wątpliwości, co potwierdzają wyspecjalizowane organy administracji w tym zakresie, ewentualne wykazanie naruszeń, które musiałyby mieć charakter oczywisty, o ile miałyby prowadzić do stwierdzenia nieważności, wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego w rozumieniu Kpa i zgromadzenia przekonującej dokumentacji, potwierdzającej twierdzenia o wadliwości dokumentacji scaleniowej, ze wskazaniem skutków stwierdzonej wadliwości w kontekście możliwości zakwalifikowania jej jako rażącego naruszenia określonego przepisu. Obecnie rozpoznając ponownie tę sprawę Minister nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń. Wydane, kolejne decyzje nie zawierają żadnych rozważań w tym przedmiocie, choć przytoczonymi wskazaniami organ był związany. W celu wyjaśnienia powstałych wątpliwości nie przeprowadzono ani rozprawy administracyjnej, ani nie zlecono sporządzenia stosownej opinii przez biegłego geodetę.

W 2006 r. WSA nawiązując do zamieszczonych w zaskarżonej decyzji twierdzeń organu, iż wynikające z planu scalenia granice przecinały zabudowania małżonków K. stwierdził, że wymaga wyjaśnienia przede wszystkim kwestia czy konkretne budynki istniały w okresie przeprowadzania scalania. Zawarte we wskazanej wcześniej dokumentacji akt administracyjnych mapy (k. 38-40) stanowią

wyłącznie odzwierciedlenie aktualnego zagospodarowania działek. Organ administracji potwierdził zaś w zaskarżonej decyzji, iż nastąpiła określona zabudowa spornej części działki, co dodatkowo uwiarygodnia złożona wraz ze skargą mapa pomiarowo scaleniowa stanowiąca podstawę zakładania ksiąg wieczystych, znajdująca się w Sądzie Rejonowym (k. 28). WSA zarzucił wówczas, że nie wyjaśniono, czy właśnie nowopowstała zabudowa nie przecina granicy działek, co oznaczałoby, iż fakt ten jest bez znaczenia dla oceny wydanej wcześniej decyzji w przedmiocie scalania. W przypadku natomiast ustalenia, iż granica działek przecinała zabudowę istniejącą według stanu w okresie przeprowadzania scalania należy, ustalić okoliczność ta była znana organom orzekającym w sprawie. Stanowisko przeciwne stanowiłoby przesłankę do wznowienia postępowania, o ile faktycznie nie były one znane organowi, który ją wydawał (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.). Nie dopuszczalne byłoby bowiem, w oparciu o wystąpienie tych samych przesłanek, stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż skutki prawne nieważności są dalej idące. Na sformułowanie tego zalecenia i brak jego wykonania wskazał w obecnie złożonej skardze pełnomocnik skarżącego.

W ocenie WSA wyrażonej w wyroku z dnia 24.04.2006 r. ewentualne ustalenie, iż okoliczność przebiegu granic działek przez istniejącą zabudowę była w sposób oczywisty znana organowi orzekającemu w sprawie bądź wykazanie, że nieznajomość tej kwestii wiązała się z naruszeniem określonego wymagania, wynikającego z regulacji normatywnych, mogłoby dopiero stanowić podstawę do rozważania, czy stwierdzona okoliczność stanowi rażące naruszenie prawa.

WSA odnosząc się wówczas do przesłanki dotyczącej braku wiedzy małżonków K. o fakcie zmiany granic działki i dokonywania określonych nakładów na tej działce stwierdził, iż kwestie wynikłe po wydaniu decyzji z 1980 roku, w tym brak uwzględniania skutków prawnych jej wydania, nie mogą mieć żadnego znaczenia dla oceny jej legalności, o ile została ona prawidłowo doręczona (w tym przypadku poprzez ogłoszenie) stronom. Sprawa dalszego użytkowania części działki nr ew. [...] przez małżonków K. może mieć jedynie znaczenie w kwestii ewentualnego stwierdzenia zasiedzenia części nieruchomości. Potwierdzenie takiego stanu może nastąpić jedynie we właściwym postępowaniu przed sądem powszechnym. Natomiast następstwa długotrwałego użytkowania gruntów, wbrew ustaleniom wynikającym z ostatecznej decyzji w przedmiocie scalenia, nie mogą być

likwidowane poprzez wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego, w drodze stwierdzenia jej nieważności.

Przytoczona ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone przez WSA w prawomocnym wyroku z dnia 24.04.2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/06 wiązały Ministra. Nie był więc uprawniony do prezentowania oceny prawnej, pozostającej w sprzeczności z zawartą we wskazanym wyroku. W szczególności brak było podstaw do oparcia zaprezentowanych przez Ministra wywodów co do interpretacji art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów, w zakresie formy wyrażania zgody na objęcie scaleniem gruntu zabudowanego na instrukcji nr 1 Ministra Rolnictwa z dnia 17.03.1973 r. (UR g. 003-1/73), nie stanowiącej aktu normatywnego, a mającej jedynie charakter wewnętrznego zalecenia, objaśnienia skierowanego do urzędników dokonujących scaleń. Z instrukcji tej wynikało zalecenie wypełnienia deklaracji stanowiącej załącznik nr 13 do tej instrukcji lub odnotowania zgody wyrażonej ustnie do protokołu, włączanego do akt sprawy. Naruszenie jej treści, z uwagi na jej charakter, nie mogło przesądzać o istnieniu podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej. Nie jest nadto oczywiste, na ile zalecenie to było wówczas przestrzegane.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić także, iż poza uprzednio wskazanymi uchybieniami procesowymi, zarówno zaskarżona decyzja Ministra, jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...].09.2008 r. wydane zostały nadto z naruszeniem art. 153 P.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc do odmiennej od wyrażonej w prawomocnym, uprzednim i wiążącym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24.04.2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/06 wykładni art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów. Nie wykonano nadto przytoczonych wskazań co do dalszego postępowania, sformułowanych przez Sąd we wskazanym wyroku, w tym zalecenia przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego w myśl Kpa, z rozważeniem przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, celem wyjaśnienia kwestii wątpliwych, wynikłych w tej sprawie.

Ze wskazanych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lita oraz c, a także art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, rozpoznając ponownie wniosek M. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi W., L,II i J., gm. G. należy uwzględnić wskazówki zawarte w uzasadnieniu tego wyroku oraz przytoczone w nim wskazania i ocenę prawną zawarte w uprzednim, prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24.04.2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/06, wiążącym w tej sprawie.