Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 403/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 200 ,art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 123 § 1 i art. 200 ,art. 120 i nast. ,art. 210 § 4 ,art. 191 ,art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 725
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art. 6 ust. 6 ,art. 3 ust. 3 ,ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi T.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz kwotę [...],- zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] marca 2021 r. T. B. wniósł skargę na decyzje Samorządowe Kolegium Odwoławcze z [...] stycznia 2021 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] września 2020 r. nr [...], którą ustalona została wysokość podatku od nieruchomości za 2020 r.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której Wójt, powołując się m. in. na art. 274a 1 i art. 155 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa"), wezwał skarżącego do złożenia informacji w sprawie podatku na 2020 r. Podatnik złożył dwie informacje podatkowe drogą mailową w dniu [...] kwietnia 2020 r., w której zadeklarował powierzchnię budynków mieszkalnych - [...] m˛ oraz powierzchnię gruntów przynależnych do zamieszkałych budynków i lokali mieszkalnych - [...] m˛. W przypadku drugiej nieruchomości złożył informację podatkową (na skutek nabycia spadku po zmarłej J. B. - postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z [...] czerwca 2018 r. sygn. akt I Ns [...]), w której zadeklarował powierzchnię budynków mieszkalnych - kondygnacja o wysokości powyżej [...] m – [...] m˛ i kondygnacja o wysokości od [...] do [...] m - [...]m˛ oraz powierzchnię gruntów przynależnych do zamieszkałych budynków i lokali mieszkalnych - [...] m˛.

Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. organ pierwszej instancji wszczął postępowanie podatkowe w zakresie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2020 r., uzasadniając to wszczęcie powielającym się odwoływaniem podatnika od decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. W trakcie prowadzonego postępowania uzyskał informację z rejestru gruntów na dzień 1 stycznia 2020 r., z której wynika, że będące własnością skarżącego działki to tereny mieszkaniowe o ogólnej powierzchni: działka nr [...] –[...] ha; działka nr [...] - [...] ha. Dołączył również do akt odpisy ksiąg wieczystych o numerach [...] i [...] W pierwszej z nich zapisana została działka nr [...] o powierzchni [...] ha i sposobie korzystania – tereny mieszkaniowe (B), będąca własnością skarżącego na ww. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. W drugiej wpisana została działka nr [...] o powierzchni [...] ha i sposobie korzystania – tereny mieszkaniowe (B), będąca własnością skarżącego na podstawie umowy darowizny z [...] stycznia 2007 r.

W dniu [...] czerwca 2019 r. skarżący przedłożył do akt sprawy fragment opinii geodezyjnej biegłego sądowego wraz ze szkicem graficznym działek o numerach [...] do [...], celem udowodnienia, że część działki nr [...] "znajduje się w posiadaniu samoistnym działki [...] (wł. [...]) i [...] (wł. [...]", ponieważ właściciele ww. nieruchomości użytkują część działki [...], za które podatek reguluje skarżący.

W odpowiedzi na zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy skarżący w piśmie z [...] sierpnia 2020 r. wskazał, że w dalszym ciągu Wójt ani Starosta nie rozpatrują zgłoszonych przez niego wniosków dowodowych, a w szczególności uzgodnienia powierzchni jego działek, dlatego wniósł o opodatkowanie zgodne ze złożoną deklaracją podatkowa na 2020 r. lub odstąpienie od wydania decyzji podatkowych na 2020 r. Nie zgodził się z naliczeniem podatku w oparciu o informację z rejestru gruntów i budynków, ponieważ jest ona oparta na podstawie operatu, który nie posiada spokojnego uzgodnienia granic jego działek ze wszystkimi sąsiadującymi nieruchomościami. Zaznaczył, że działki nr [...] i [...] nie posiadają prawnego dostępu do drogi publicznej, ale nowi właściciele postawili płoty na przedłużeniu granic swoich działek, aż do drogi publicznej. Taki stan użytkowania ww. działek nie jest zgodny z prawem i zapisami w ewidencji oraz księgach wieczystych. Część powierzchni działki nr [...] znajduje się we władaniu p. [...] oraz p. [...]. Skarżący, powołując się na przepis art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm.; dalej: "u.p.o.l."), stwierdził, że wobec tego wyjaśnienia wymaga jaką działkę posiada on jako jej właściciel i czy uzasadnione są twierdzenia, że jej część znajduje się w posiadaniu samoistnym innego podmiotu.

Decyzją z [...] września 2020 r. Wójt ustalił skarżącemu podatek od nieruchomości (działki nr [...] i [...]) za 2020 r. w kwocie [...]zł, przyjmując do obliczenia jego wysokości powierzchnie budynków zadeklarowane przez skarżącego w złożonych informacjach, przyjmując tym samym, że są wiarygodne i przesądzające o podstawach wymiaru podatku. Natomiast ustalenia podatku za grunty organ przyjął na podstawie danych z rejestru gruntów, stwierdzając, że dane zawarte w tejże ewidencji, stosownie do treści art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2019 r. poz. 725 ze zm.; dalej: "P.g.k."), są podstawą do określenia powierzchni gruntów do wymiaru podatku od nieruchomości. Ponadto zaznaczył, że w aktach znajdują się wydruki z ksiąg wieczystych wg stanu [...] lipca 2020 r., potwierdzające powierzchnię opodatkowanych działek. Jednocześnie Wójt powołał się na pismo Starostwa Powiatowego z [...] lipca 2016 r., które wyjaśniało, że powołany przez skarżącego § 43 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa dotyczy procesu zakładania ewidencji gruntów i budynków, a nie jej modernizacji. Modernizacja ewidencji gruntów i budynków została uregulowana przepisami art. 24a u.g.n., zgodnie z którym modernizacja nie kończy się decyzją administracyjną. Organ dodał, że skarżący od kilku lat nie zgadza się z kierowanymi do niego decyzjami w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości, kwestionując jako podstawę jego wymiaru podatku zapisy w ewidencji gruntów i budynków, ale zastrzeżenia podatnika nie znajdują potwierdzenia w ewidencji.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, podtrzymując wnioski złożone w piśmie z [...] sierpnia 2020 r., podniósł, że od wielu lat czuje się okradany nie tylko z powierzchni nieruchomości, ale i z naliczania mu podatków od nieruchomości, które użytkują osoby trzecie. W obszernym uzasadnieniu odwołania skarżący powołał się na okoliczność znajdowania się części opodatkowanej działki nr [...] w posiadaniu samoistnym innych podmiotów, zarzucając organowi naruszenie przepisów proceduralnych (art. 122, art. 123 § 1, art. 165 § 5, art. 180, art. 187, art. 194 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej) z uwagi na przepis art. 3 ust.3 u.p.o.l. Zdaniem skarżącego wyjaśnienia wymaga jaką działkę posiada jej właściciel i czy jej część znajduje się w posiadaniu samoistnym innego podmiotu. Ponadto zarzucił ustalenie wysokości zobowiązania niezgodnie ze złożoną przez niego deklaracją i wniósł o naliczenie podatku według tej deklaracji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2021 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że z urzędu jest mu znanym fakt, iż od kilku lat podatnik nie zgadza się z kierowanymi do niego decyzjami w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości położonej w [...], kwestionując jako podstawę tego wymiaru zapisy w ewidencji gruntów i budynków. Powielając ustalenia Wójta, dokonane na podstawie tej ewidencji i zapisów w księgach wieczystych oraz porównując je z danymi wskazanymi przez skarżącego w złożonej przez niego informacji, organ odwoławczy stwierdził, że zastrzeżenia podatnika co do powierzchni nieruchomości nie znajdują potwierdzenia w zmianach danych w ewidencji lub księgach wieczystych. Wobec tego powyższe zarzuty nie mogą wpływać na zmianę ustawowych proceduralnych zasad ustalania wysokości zobowiązań podatkowych. Podstawę ustalania wysokości podatków stanowią bowiem co do zasady dane wynikające z ewidencji gruntów prowadzonej na podstawie przepisów P.g.k. Ponadto SKO podkreśliło, że Wójt wobec zawiadomił podatnika o możliwości zapoznania się z materiałami postępowania i wypowiedzenia się w tym przedmiocie, co podatnik uczynił [...] sierpnia 2020 r. (przeglądał akta sprawy i złożył pismo). Kolegium również zaznaczyło, że spory pomiędzy podatnikiem a organami ewidencyjnymi nie mogą być rozwiązywane w ramach postępowania podatkowego, zaś w decyzji organ zastosował poprawne stawki podatkowe, wynikające ze wskazanego aktu prawa miejscowego.

W skardze na powyższą decyzję podatnik wniósł o jej uchylenie w całości i wydanie nowej decyzji merytorycznej na okoliczność ustalenia rzeczywistej wielkości gruntu działki [...] i [...] zgodnie z księgami wieczystymi oraz ustalenie jaka część działki [...] znajduje się w posiadaniu samoistnym innego podmiotu. Skarżący stwierdził, że jako właściciel działki nr [...] włada i użytkuję na gruncie w [...] zatem tylko [...] ha i za taki areał powinienem płacić podatek gruntowy, a nie od powierzchni [...] ha. W ocenie strony, jeżeli kwestionuje ona powierzchnię nabytej nieruchomości w toku postępowania podatkowego, to należy przeprowadzić czynności takie jak: oględziny - wizję lokalną na gruncie lub rozgraniczenie z urzędu. Organ powinien też przedłożyć do akt sprawy mapy geodezyjnej powierzchni działki [...], stan dotychczasowy i stan nowy powierzchni ww. działki oraz działek do niej przyległych, ksero dokumentów, kiedy te zmiany nastąpiły i na podstawie jakiego dokumentu, oraz ile gruntu działki [...] skarżącego znajduje się w posiadaniu i użytkowaniu p. [...] (działka [...]), ile w posiadaniu i użytkowaniu p. [...] (działka [...]) oraz ile w posiadaniu i użytkowaniu Wojewódzkiego Zarządu Dróg [...] w [...] (działka [...]). Mając powyższe na uwadze, skarżący zarzucił ww. decyzji naruszenie:

1. art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej przez niewyznaczenie 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji,

2. art. 122, art. 165 § 5, art.180, art. 187 § 1, art. 194 Ordynacji podatkowej przez ich niezastosowanie, sprowadzające się do tego, że organy obu instancji nie odpowiedziały podatnikowi na podstawowe pytanie i wnioski zawarte w piśmie z [...] sierpnia 2020 r. i [...] października 2020 r.;

3. art. 165 § 5, art. 187 i art. 194 Ordynacji podatkowej przez nieodniesienie się do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia faktów i dowodów przedstawionych przez stronę.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowy z [...] września 2021 r. skarżący podtrzymał wszystkie złożone wnioski, zarzucając zaskarżanej decyzji naruszenie art. 121 §1, art. 122, art. 123 § 1, art. 165, art. 187 § 1, art. 200 § 1, art. 216, 217 § 1 i art. 220 § 1 Ordynacji podatkowej. Podkreśli, że Kolegium w praktyce zaniechało przeprowadzenia rzetelnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, bezkrytycznie powielając stanowisko organu pierwszej instancji. SKO nie zadbało o to, czy Wójt prawidłowo zebrał materiał dowodowy oraz czy z należytą starannością dążył do wyjaśnienia zaistniałych w sprawie wątpliwości dotyczących rzeczywistej, podlegającej opodatkowaniu powierzchni nieruchomości, skoro podatnik udowodnił, iż część gruntu znajduje się w posiadaniu osób trzecich. Ograniczyło się wyłącznie do apriorycznego stwierdzenia, że organy podatkowe bezwzględnie związane są danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków. Natomiast Wójt zgromadził materiał dowodowy w sposób nie dający podstaw do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i dokonania jego rzetelnej oceny prawnej. Skarżący przedstawił szereg argumentów, popartych dołączonymi do akt sprawy dokumentami, które podważały poczynione przez Wójta ustalenia faktyczne, jak i złożył szereg wniosków dowodowych. Tym samym bezspornie naruszono przepisy postępowania podatkowego i - wbrew twierdzeniom SKO - naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący podkreślił, że zaskarżona decyzja szkodzi jego interesom, gdyż skutkuje faktycznym zawyżeniem powierzchni opodatkowanej nieruchomości, którą w części użytkują osoby trzecie.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest powierzchnia gruntów, stanowiących własność skarżącego, opodatkowanych podatkiem od nieruchomości za 2020 r. Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma fakt, że podatek dotyczy dwóch działek, tj.: nr [...], stanowiącej własność skarżącego od 2007 r. oraz nr [...], której własność skarżący uzyskał w wyniku nabycia spadku po matce, co zostało stwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z [...] czerwca 2018 r. w sprawie I NS [...]. Przedstawiane w toku postępowania podatkowego, jak i sądowego, przez skarżącego stanowisko jest takie, że z jednej strony zarzuca on organowi podatkowemu błędne oparcie się na danych z ewidencji gruntów, a nie powierzchni tych gruntów określonej w złożonej przez niego informacji o nieruchomości, która jest wyższa niż powierzchnia zamieszczona w ewidencji, a z drugiej strony kwestionuje powierzchnię działki nr [...], żądając przyjęcia jej w niższej wysokości z powodu samoistnego posiadania części nieruchomości przez osoby trzecie (właścicieli sąsiednich nieruchomości). Również żądania skarżącego wydają się wzajemnie sprzeczne, bowiem wnosi on o opodatkowanie nieruchomości zgodnie z wartościami zadeklarowanymi w informacji, albo o odstąpienie od opodatkowania z uwagi na samoistne posiadanie części nieruchomości przez osoby trzecie. Niemniej jednak, bez względu na charakter i zasadność powyższych żądań, zadaniem organów podatkowych jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania podatkowego, w którym ustalony zostanie stan faktyczny, będący podstawą do zastosowania właściwych przepisów prawa materialnego. Natomiast sądowa kontrola wydanego po przeprowadzeniu tego postępowania ostatecznego rozstrzygnięcia organu podatkowego ma za zadanie sprawdzenie legalności zaskarżonego aktu, po uprzednim zweryfikowaniu prawidłowości prowadzącego do jego wydania postępowania podatkowego.

Na wstępie należy wskazać, że ani z akt administracyjnych, ani z decyzji organów obu instancji nie wynika, czy skarżący przed wezwaniem go w kontrolowanej sprawie (pismem z [...] marca 2020 r.) do przedłożenia informacji o nieruchomościach, taką informację wcześniej składał i to w stosunku do obu objętych postępowaniem działek. Powyższe wezwanie, jak i postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie podatku za 2020 r. organ pierwszej instancji uzasadniał powielającym się odwoływaniem podatnika od wydawanych decyzji podatkowych. Sąd przypomina, że powodem wszczęcia postępowania podatkowego powinny być wątpliwości co do zadeklarowanej przez skarżącego powierzchni działek, skoro nie była ona zgodna z powierzchnią wynikającą z dostępnej organowi podatkowemu ewidencji gruntów i budynków, nie zaś powielające się odwołania podatnika, których składanie jest jego uprawnieniem, bez względu na argumenty w nich podnoszone.

Przechodząc do dalszych rozważań, należy w pierwszej kolejności odnieść się do opodatkowania działki nr [...], której powierzchnia w ewidencji gruntów wynosi [...] m˛ ([...] ha), zaś skarżący w złożonej informacji zadeklarował powierzchnię [...] m˛. Sąd stwierdza, że organ podatkowy prawidłowo przyjął do opodatkowania powierzchnię wynikającą z ewidencji, nie zaś zadeklarowaną przez skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 P.g.k., podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądów administracyjnych na tle tego przepisu przyjmuje się, że dane wynikające z ewidencji - w szczególności w przypadku wymiaru podatku od nieruchomości - mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów (por. uchwała NSA z 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (ich zmiana może mieć miejsce tylko w stosownym trybie administracyjnym, a organy podatkowe nie mają możliwości ich samodzielnego korygowania). Do kategorii tej zaliczyć można dane ewidencyjne dotyczące przeznaczenia, funkcji, obszaru i granic działek gruntu, a także rodzaju zabudowy i powierzchni użytkowej położonych na tych gruntach budynków. Drugą kategorię stanowią dane o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być w pewnych - niejako wyjątkowych - sytuacjach przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów proceduralnych. Może to mieć miejsce m.in. w sytuacji, gdy dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (np. możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej). W takiej sytuacji organ podatkowy zobligowany jest do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, sprzecznych z prawnie wiążącymi danymi innego rejestru publicznego lub tych danych ewidencyjnych, które wykluczają zastosowanie regulacji zawartych w ustawie podatkowej, mających znaczenie dla wymiaru podatku (por. wyrok NSA z 1 marca 2018 r., II FSK 458/16).

Zgodnie z art. 22 ust. 1 P.g.k. ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie. Z kolei właściciele i osoby władające obowiązane są zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian (art. 22 ust. 2 tej ustawy). Stosownie natomiast do § 49 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454 ze zm.) o dokonanych zmianach w danych ewidencyjnych starosta zawiadamia organy podatkowe. W przypadku zmian danych mających znaczenie dla wymiaru podatków: od nieruchomości, rolnego i leśnego. Zawiadomienie to zawiera w szczególności oznaczenie dokumentu, który stanowił podstawę do zmiany, oraz datę jej wprowadzenia. Z przytoczonej regulacji wynika zatem, że datą zmiany treści ewidencji jest data określona w skierowanym do organu podatkowego zawiadomieniu starosty. Powinna być ona również odnotowana w dzienniku zmian. Dopiero z tą datą dokonania zmiany w ewidencji, określone grunty zmieniają swój charakter dla celów podatkowych. Wyłącznie zatem starostowie upoważnieni są do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Zważywszy powyższe rozważania stwierdzić należy, że powierzchnia gruntu wykazana w ewidencji gruntów i budynków stanowi dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy przy wymiarze podatku od nieruchomości. W rezultacie tak długo, jak długo zawarte w ewidencji zapisy nie ulegną zmianie, organ podatkowy nie jest władny do przyjęcia innej powierzchni gruntu na potrzeby wymiaru podatku od nieruchomości. Jednocześnie należy podkreślić, że związanie organów podatkowych, na podstawie art. 21 ust. 1 P.g.k., danymi z ewidencji gruntów i budynków oznacza, że organy podatkowe nie są uprawnione do ustalania powierzchni gruntu i budynków we własnym zakresie, ani nie mają obowiązku uwzględniać żadnych wniosków dowodowych podatników, którzy w postępowaniu podatkowym kwestionują powierzchnię gruntu ujawnioną w ewidencji. Wobec jednoznacznego nakazu uwzględnienia przy wymierzaniu podatku danych wynikających z ewidencji, takie żądania nie prowadzą bowiem do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 20 marca 2018 r., II FSK 755/17). Jedyną prawnie dopuszczalną drogą do zakwestionowania powierzchni ujawnionej w ewidencji jest postępowanie przed organem prowadzącym tę ewidencję. Natomiast ze zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego (wypis z ewidencji gruntów i budynków, odpis księgi wieczystej Kw nr [...]) jednoznacznie wynika, że skarżący na dzień 1 stycznia 2020 r. pozostawał właścicielem podlegającej opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości działki nr [...] (grunt o powierzchni [...] ha oraz budynek mieszkalny o powierzchni [...] m˛). W związku z tym Wójt, będąc związany zapisami wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, zasadnie ustalił podatnikowi zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2020 r. w stosunku do działki nr [...] w kwocie [...]zł, co wynika z przedstawionej w decyzji organu pierwszej instancji tabeli. Uwzględniając powyższe, Sąd stwierdza, że organy podatkowe przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowanie dowodowe, w którym zebrały materiał niezbędny dla rozstrzygnięcia opodatkowania działki nr [...].

Podobnie przedstawia się kwestia uwidocznionej w ewidencji gruntów i budynków powierzchni działki nr [...] i powyższe rozważania odnoszące się do wiążącego organy podatkowe charakteru tej ewidencji należy odnieść również do tej działki. Nadto Sądowi z urzędu wiadomym jest, że poprzednia właścicielka tej działki – matka skarżącego J. B. wszczęła przed organem ewidencyjnym postępowanie dotyczące działki nr [...], ale nie przyniosło ono zamierzonych skutków, o czym świadczy wyrok NSA z 21 października 2015 r., sygn. akt I OSK [...], oddalający skargę kasacyjną m. in. J. B. od wyroku WSA w Poznaniu z 18 września 2013 r., sygn. akt II SA/Po [...], którym Sąd oddalił jej skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z [...] czerwca 2012 r., nr [...], wydaną w przedmiocie odrzucenia zarzutów do danych zawartych w operacie opisowo-kartograficznym.

Jednakże w stosunku do działki nr [...], zdaniem Sądu, organy obu instancji nie wyjaśniły innej istotnej kwestii, która ostatecznie mogłaby wpłynąć na przyjętą do opodatkowania powierzchnię tej działki. Należy przypomnieć, że dopiero w 2018 r. Sąd Rejonowy w Z. stwierdził nabycie spadku po J. B. i na podstawie tego postanowienia skarżący został wpisany do księgi wieczystej ww. działki jako jej właściciel. Z akt sprawy nie wynika, czy – zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 6 ust. 6 u.p.o.l. – skarżący złożył organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych w związku z wystąpieniem okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku podatkowego, czy też informacja złożona przez skarżącego na wezwanie Wójta w kwietniu 2020 r. była pierwszą jego informacją dotyczącą działki nr [...]. Z akt sprawy nie wynika również, czy podatek od nieruchomości obejmującej tę działkę był ustalany już za lata wcześniejsze, tj. 2018 i 2019 r. Stąd też nie jest wiadomym, czy skarżący już wcześniej powoływał się na okoliczność samoistnego posiadania części działki nr [...]. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Na ten przepis i okoliczność posiadania samoistnego ww. działki przez osoby trzecie wskazywał skarżący jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji (pismo z [...] czerwca 2020 r. wraz z załącznikami, pismo z [...] sierpnia 2020 r.), następnie w odwołaniu od tej decyzji, a w dalszej kolejności w rozpoznawanej skardze. Okoliczność ta nie tylko nie podlegała jakimkolwiek ustaleniom ze strony organów podatkowych, ale one całkowicie ją zignorowały, nie odnosząc się w żaden sposób do niej w wydanych przez siebie decyzjach dotyczących podatku za 2020 r.

Należy zatem wskazać, że stosownie do treści art. 122 Ordynacji podatkowej, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Powołany wyżej przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Zasada ta znajduje rozwinięcie w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, nakazującej organowi podatkowemu zebranie i w sposób wyczerpujący rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Materiał dowodowy jest zupełny, jeśli zebrano i rozpatrzono wszystkie dowody, a udowodniony stan faktyczny stanowi pełną, spójną i logiczną całość. Organy podatkowe, gromadząc i oceniając dowody w sprawie, przeprowadzić muszą określone rozumowanie oraz wyciągnąć swobodne wnioski dotyczące stanu faktycznego sprawy. Pozwala na to zasada swobodnej oceny dowodów przewidziana w art. 191 Ordynacji podatkowej. Dokonane przez organ w toku prowadzonego postępowania podatkowego ustalenia faktyczne, jak i ich prawna kwalifikacja powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydawanego przez organ rozstrzygnięcia. Przepis art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej obliguje bowiem organ podatkowy, aby w uzasadnieniu faktycznym decyzji zawarte zostało w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Natomiast w kontrolowanej sprawie organy obu instancji w żaden sposób nie zajęły się podnoszoną przez skarżącego w trakcie postępowania w obu instancjach okolicznością samoistnego posiadania przez osoby trzecie będącej jego własnością działki [...], ignorując przedstawione przez niego dokumenty, nie czyniąc żadnych ustaleń, a w konsekwencji pomijając tę okoliczność w swoim rozstrzygnięciu. Takim postępowaniem naruszyły przytoczone wyżej przepisy postępowania, jak i zawartą w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Tymczasem w kontrolowanej sprawie kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia opodatkowania działki nr [...] ma ustalenie, czy jej właściciel (skarżący) jest jednocześnie posiadaczem samoistnym co do całości tej działki, czy może wskazywane przez niego osoby trzecie są samoistnymi posiadaczami jej części, a jeśli tak to jakiej części. Dopiero bowiem nie budzące wątpliwości ustalenie w zakresie tej okoliczności pozwoliłyby na prawidłowe określenie strony podmiotowej, a co za tym idzie również przedmiotowej opodatkowania działki nr [...].

Należy także wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest (podzielany również przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę) pogląd, że zarówno zastrzeżenie zawarte w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., jak i treść art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jednoznacznie wskazują, iż obowiązek podatkowy samoistnego posiadacza wyprzedza obowiązek podatkowy właściciela przedmiotu opodatkowania (por. wyroki NSA z 25 listopada 2020 r., II FSK 2766/18 i z 3 grudnia 2020 r., II FSK 1369/20). Powyższe oznacza, że w sytuacji, gdy przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży nie na właścicielu nieruchomości, ale na jej posiadaczu. Do uznania osoby fizycznej za podatnika podatku od nieruchomości nie jest konieczne ujawnienie posiadania samoistnego w urzędowych rejestrach, np. w ewidencji gruntów i budynków czy też nawet w księgach wieczystych. Zatem posiadacz samoistny nieruchomości "wyprzedza" właściciela w obowiązku zapłaty podatku, nawet jeśli ujawnione w księdze wieczystej prawo własności przysługuje innej osobie niż samoistny posiadacz nieruchomości (zob. Bogumił Pahl, Glosa do wyroku NSA z 24 maja 2013 r., II FSK 1749/11, LEX/el. 2013). Nadto, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że wobec braku odmiennego zdefiniowania posiadania samoistnego w ustawach podatkowych, pojęcie posiadania samoistnego użyte w art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.p.o.l. należy definiować przez odwołanie się do art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.; dalej: "K.c.") - por. wyroki NSA: z 11 września 2014 r., II FSK 917/14 i z 13 września 2018 r., II FSK 319/18. Ocena charakteru posiadania wiąże się z okolicznościami faktycznymi danej sprawy, z nich bowiem wynika czy posiadacz wykonywał czynności faktyczne wskazujące na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa i czy jego dyspozycje swą treścią odpowiadałyby dyspozycjom właściciela.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że w stosunku do działki nr [...] organy podatkowe nie sprostały spoczywającym na nich obowiązkom proceduralnymi i w żaden sposób nie wyjaśniły stanu faktycznego w tej kwestii, co będą zobowiązane uczynić przy ponownym rozpatrywaniu opodatkowania ww. działki w 2020 r. Natomiast dobór środków dowodowych, zmierzających do prawidłowego wyjaśnienia sprawy i poczynienia odpowiednich ustaleń faktycznych, należy do organu podatkowego, który działając na podstawie przepisów prawa (art. 120 i nast. Ordynacji podatkowej), dopuści jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

W ocenie Sądu, za częściowo zasadny należy natomiast uznać zarzut naruszenia art. 123 § 1 i art. 200 Ordynacji podatkowej przez jego niezastosowanie, tj. niewyznaczenie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Istotnie, organ odwoławczy nie dopełnił obowiązku wynikającego z powyższych przepisów, jednakże naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. SKO w postępowaniu odwoławczym nie przeprowadzało bowiem żadnych dowodów. Natomiast skarżący, wskutek zawiadomienia go przez Wójta przed zakończeniem postępowania pierwszoinstancyjnego wydaniem decyzji, zapoznał się z zebranym materiałem dowodowym, odnosząc się do niego w piśmie z [...] sierpnia 2020 r.

Mając na uwadze powyższe rozważania, a w rezultacie brak postępowania dowodowego w zakresie podnoszonej przez skarżącego okoliczności samoistnego posiadania części działki nr [...], a tym samym omówione wyżej naruszenia przepisów proceduralnych, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania, na które składają się jedynie koszty sądowe (wpis od skargi) Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.