Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 72/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 2016 poz 887
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Stanisław Marek Pietras, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi małoletniego K. B. reprezentowanego przez opiekuna prawnego Z. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], Prezes Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: "Prezes ZUS" lub "organ rentowy") - działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej: "k.p.a.") - w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy - utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] października 2017 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem K. B., reprezentowanego przez opiekuna prawnego Z. B. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") z dnia [...] września 2017 r. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm. - dalej także: "ustawa o emeryturach i rentach z FUS").

Zaskarżone postanowienie Prezesa ZUS zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Prezes Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania skarżącemu K. B., reprezentowanemu przez opiekuna prawnego Z. B. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezes ZUS - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymał w mocy w/w decyzję z dnia [...] maja 2014 r.

Na powyższa decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] lipca 2014 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1451/14 uchylił zaskarżoną decyzję organu rentowego.

Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji, sprawa trafiła do ponownego rozpatrzenia do organu rentowego.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes ZUS decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2014 r. odmawiającą przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS wskazał, że skarżący nie spełnia jednej z przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, albowiem jest uprawniony do świadczenia przyznanego przez organ emerytalno-rentowy w trybie zwykłym. Prezes ZUS poinformował jednocześnie stronę skarżącą, iż w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, przepisy cyt. ustawy nie przewidują zbiegu świadczenia przyznawanego w drodze wyjątku ze świadczeniami przyznawanymi przez organy emerytalno-rentowe w trybie zwykłym (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt II SA 388/01).

Wnioskiem z dnia [...] marca 2016 r. K. B., reprezentowany przez opiekuna prawnego Z.B. wystąpił do Prezesa ZUS z wnioskiem o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku z dniem [...] października 2011 r.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezes ZUS w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. poinformował skarżącego, że przepis art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS nie upoważnia Prezesa ZUS do przyznania świadczeń z datą wsteczną. Jednocześnie, organ rentowy wskazał, że decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. przyznał skarżącemu K. B. rentę z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] października 2013 r. W tej sytuacji, Prezes ZUS zauważył, że - w świetle przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS - fakt posiadania przez skarżącego świadczenia przyznanego na zasadach ogólnych wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, gdyż unormowania prawne nie przewidują zbiegu świadczenia przyznawanego w drodze wyjątku ze świadczeniami przyznawanymi przez organy emerytalno-rentowe w trybie zwykłym.

Wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. K. B., reprezentowany przez opiekuna prawnego Z. B., ponownie wystąpił do Prezesa ZUS z wnioskiem o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W wyniku rozpatrzenia wniosku strony skarżącej z dnia [...] września 2017 r., Prezes ZUS, działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., nr [...], odmówił wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu postanowienia Prezes ZUS zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postepowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Powołując się z kolei na treści art. 61a § 1 k.p.a., organ rentowy wskazał, że w sytuacji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Prezes ZUS podniósł, że sprawa uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku dla skarżącego K. B. została w sposób ostateczny rozstrzygnięta decyzją odmowną z dnia [...] sierpnia 2015 r.

Jednocześnie, organ rentowy zauważył, iż we wniosku z dnia [...] września 2017 r. skarżący nie powołał żadnych nowych okoliczności faktycznych mających wpływ na zmianę stanowiska zajętego dotychczas w sprawie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W związku z powyższym, Prezes ZUS uznał, iż brak jest podstaw do wszczęcia nowego postępowania w sprawie przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, iż sporne postanowienie Prezesa ZUS jest bezzasadne i nie zawiera ustosunkowania się do orzeczenia lekarza-orzecznika ZUS z dnia [...] kwietnia 2015 r., w którym ustalono datę powstania całkowitej niezdolności do pracy skarżącego w latach 1995-1996 r.

W tej sytuacji, skarżący uznał, że należy mu się korzystniejsza renta, która winna być przyznana od dnia [...] października 2011 r.

Skarżący potwierdził w uzasadnieniu, iż otrzymuje rentę w wysokości 880 złotych miesięcznie, niemniej uznał, iż organ rentowy winien rozważyć możliwość zastosowania wobec niego przepisu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W wyniku ponownego rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] , utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] października 2017 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu wydanego postanowienia Prezes ZUS, powołując się na przepis art. 61a § 1 k.p.a. - podniósł, iż w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, zachodzi przeszkoda do uruchomienia kolejnego postępowania w tej samej sprawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 października 2016 r., sygn. akt II SA/Go 550/16, czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1553/16; dostępne: http://orzeczenia nsa.gov.pl).

Organ wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. W konsekwencji, jak podniósł organ rentowy, na skutek odmowy wszczęcia postępowania brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego i rozstrzygania sprawy co do jej istoty.

Prezes ZUS stwierdził jednocześnie, że z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich, jak wskazał organ, ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby, która nie jest stronę tego postępowania, co w przedmiotowej sprawie nie zachodzi.

Drugą przesłanką, jak zauważył organ rentowy, jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania.

Zdaniem Prezesa ZUS, przez "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjny (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 977/15).

Prezes ZUS zauważył przy tym, że aby organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie przepisu art. 61a § 1 k.p.a., wystarczające jest ziszczenie się choćby jednego z wyżej przedstawionych warunków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 553/15).

Mając na względzie wskazane powyżej regulacje prawne, Prezes ZUS stwierdził, że wniosek skarżącego K. B. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku dotyczy kwestii, która stanowiła już przedmiot postępowania zakończonego decyzja ostateczną.

W tej sytuacji, zdaniem Prezesa ZUS, skoro poprzedni wniosek strony skarżącej został merytorycznie rozpatrzony, a zapadłe w tej sprawie rozstrzygnięcie jest ostateczne oraz od czasu poprzedniego rozstrzygnięcia stan faktyczny w sprawie co do istoty nie uległ zmianie, to nie ma podstaw do ponownego rozpoznawania tej samej sprawy.

Organ rentowy uznał zatem, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 557/2012, czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2093/13).

W piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa ZUS z dnia [...] listopada 2017 r.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie renty w drodze wyjątku z tytułu niezdolności skarżącego do pracy od dnia [...] października 2011 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Prezesowi ZUS do ponownego rozpatrzenia, skargi skarżący stwierdził w uzasadnieniu skargi, że na podstawie orzeczenia lekarza-orzecznika ZUS z dnia [...] kwietnia 2015 r. wynika jednoznacznie, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy, a powstanie całkowitej niezdolności do pracy nastąpiło w latach 1995-1996.

Mając na względzie powyższą okoliczność, strona skarżąca uznała, że winna ona zadecydować o uwzględnieniu wniosku o przyznanie renty w drodze wyjątku z tytułu niezdolności skarżącego do pracy.

Skarżący zauważył wprawdzie, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1451/14 nie zawiera wskazań do nabycia uprawnień do renty (daty nabycia uprawnień), to jednak decydujące znaczenie ma w tym przedmiocie powołane już orzeczenie lekarza-orzecznika ZUS stwierdzające datę powstania całkowitej niezdolności do pracy.

Reasumując, skarżący - podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w toku postepowania - wniósł o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku począwszy od dnia [...] października 2011 r.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też innych akt lub czynność z zakresu administracji z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną wyłącznie pod względem ich zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga K. B., reprezentowanego przez opiekuna prawnego Z. B., nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżone postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], jak i utrzymane nim w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] października 2017 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania zainicjowanego strony skarżącej z dnia [...] września 2017 r. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - nie naruszają przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wydając oba sporne postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego zainicjowanego wspomnianym wnioskiem skarżącego z dnia [...] września 2017 r. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku - nie dopuścił się naruszenia norm procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim art. 61a § 1 k.p.a., jak również przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Sąd uznał, że organ rentowy prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustosunkowując się jednocześnie do wszelkich wątpliwości i argumentów strony skarżącej.

Ponadto, w ocenie Sądu, wydając przedmiotowe postanowienia, Prezes Rady Ministrów nie dopuścił się również naruszenia norm prawa materialnego, w tym mającego zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie przepisu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Na wstępie merytorycznej oceny legalności obu spornych postanowień Prezesa ZUS, wskazać trzeba, iż podstawą prawną przedmiotowych postanowień organu rentowego był przepis art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Jak wynika z treści przytoczonego przepisu, ustawodawca wprowadził w nim dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Celem wprowadzenia tego przepisu do k.p.a. było odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. W intencji ustawodawcy rozwiązanie takie w sposób bardziej zrozumiały dla wnioskodawców odróżnia etap wstępny dotyczący wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania od etapu merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku (zob. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1575/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przy czym, należy zauważyć, że zarówno w doktrynie, jak i dotychczasowym orzecznictwie wskazuje się, że regulację art. 61a § 1 k.p.a., tj. odmowę wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn" stosuje się do sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a więc:

a) gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie (por. m. in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt III UK 16/15, LEX nr 1814918);

b) gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. m. in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1163/12, https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl);

c) gdy nastąpiło przedawnienie materialnoprawne, tj. upływ terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011 r., s. 298);

d) gdy sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta, a więc gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sytuacji, której legalność kontrolował sąd administracyjny, ale skargę oddalił (zob. m. in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 826/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać ponadto należy, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się więc aktem formalnym, a nie merytorycznym (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12, LEX nr 1216728; podobnie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14, LEX nr 1989306).

W rozpoznawanej sprawie, jako przesłankę zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. organ powołał okoliczność uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie przyznania skarżącemu świadczenia (renty z tytułu niezdolności do pracy) w drodze wyjątku poprzez wydanie ostatecznej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2015 r.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Prezes ZUS decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2014 r. odmawiającą przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Prezes ZUS wskazał, że skarżący nie spełnia jednej z przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, albowiem jest uprawniony do świadczenia przyznanego przez organ emerytalno-rentowy w trybie zwykłym.

Z akt sprawy wynika, iż powyższa decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] sierpnia 2015 r., z uwagi na jej niezaskarżenie do sądu administracyjnego, uzyskała przymiot ostateczności i prawomocności.

Należy w tej sytuacji zauważyć, że przepis art. 16 § 1 k.p.a. zawiera ustawową definicję decyzji ostatecznej, jako decyzji, od której nie służy środek zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Wydanie przez organ ostatecznej decyzji powoduje niemożność ponownego orzekania w tej sprawie w tzw. trybie podstawowym bez uprzedniego usunięcia z obrotu prawnego tej decyzji. Podkreślić należy, że wydanie decyzji w sprawie załatwionej już uprzednio decyzją ostateczną powoduje, że późniejsza decyzja obarczona będzie wadą nieważności, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata). Przepis ten stanowi bowiem, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Okoliczność, czy powaga rzeczy osądzonej w danym przypadku występuje, wymaga ustalenia tożsamości porównywanych spraw pod względem podmiotowym oraz przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa ma miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony. Natomiast, tożsamość w zakresie przedmiotu sprawy wyznacza tożsamość podstawy prawnej i faktycznej oraz treści żądania strony.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie - wbrew zarzutom strony skarżącej - uznać trzeba, że zaistniała zarówno tożsamość podmiotowa, jak i przedmiotowa, a w konsekwencji, Prezes ZUS zasadnie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Sąd uznał bowiem, iż na gruncie przedmiotowej sprawy nie ulega wątpliwości, że w sprawie występują te same podmioty, gdyż zarówno wniosek rozstrzygnięty decyzją ostateczną Prezesa ZUS z dnia [...] sierpnia 2015 r., jak również wniosek z dnia [...] września 2017 r. zostały złożone przez tę samą osobę - skarżącego K. B., reprezentowanego przez opiekuna prawnego Z. B.

Oba wspomniane wnioski zostały skierowane również do tego samego organu - Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W obu wskazanych wnioskach skarżący wnioskował o przyznanie świadczenia (renty) w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Należy w tym miejscu zwrócić jednocześnie uwagę, że stan prawny - mający znaczenie dla rozstrzygnięcia spraw zainicjowanych wspomnianymi wyżej wnioskami skarżącego - nie uległ zmianie, albowiem nie doszło w tym czasie do żadnej zmiany dyspozycji przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, czy to w zakresie podstawy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, czy też w zakresie przesłanek warunkujących przyznanie tego świadczenia przez Prezesa ZUS.

Ponadto, nie sposób przyjąć, iż w zakresie obu prowadzonych spraw zainicjowanych wnioskami skarżącego K. B. zmieniony został w sposób istotny (a więc w zakresie istotnych okoliczności prawotwórczych) stan faktyczny sprawy.

W ocenie Sądu, zauważyć należy, że w sprawie administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją Prezesa ZUS z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący uzasadniał złożony wniosek o przyznanie świadczenia (renty) w drodze wyjątku przede wszystkim poprzez odwołanie do kwestii wydanego w dniu [...] kwietnia 2015 r. orzeczenia lekarza-orzecznika ZUS ustalającego moment powstania całkowitej niezdolności do pracy skarżącego K. B. na lata 1995-1996.

Z kolei, we wniosku z dnia [...] września 2017 r., wnosząc o przyznanie tego samego świadczenia w drodze wyjątku, skarżący kolejny raz podnosił identyczne okoliczności, wskazując przede wszystkim na swoją całkowitą niezdolność do pracy stwierdzoną wspomnianym wyżej orzeczeniem lekarza-orzecznika ZUS z dnia [...] kwietnia 2015 r.

Na marginesie, warto zauważyć, że - jak słusznie podniósł również organ rentowy w odpowiedzi na skargę - można odnieść nieodparte wrażenie, że zarówno strona skarżąca, jak i reprezentujący ją profesjonalny pełnomocnik w osobie radcy prawnego, nie dostrzegają żadnej różnicy pomiędzy świadczeniem emerytalno-rentowym przyznawanym w trybie zwykłym i świadczeniem przyznawanym w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ignorując przy tym fakt aktualnego pobierania przez skarżącego renty przyznanej w trybie zwykłym. Co więcej, z uzasadnienia zarówno samego wniosku strony skarżącej z dnia [...] września 2017 r., inicjującego postępowanie, jak i środka zaskarżenia, a przede wszystkim z uzasadnienia samej skargi z dnia 14 grudnia 2017 r. wniesionej do Sądu wynika, że skarżący w istocie domaga się wyrównania renty za okres od dnia [...] października 2011 r., jednak ze względu na sposób formułowania tych pism - nie jest możliwe stwierdzenie tego z całą pewnością.

Niemniej, w ocenie Sądu, stwierdzić należy, że organ administracji publicznej ma obowiązek prowadzić postępowanie w zakresie wskazanym przez stronę, nie ma zaś prawa domyślać się, czego strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, w istocie może oczekiwać.

Tak czy inaczej, wskazać należy, iż - w świetle przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Prezes ZUS nie ma podstaw prawnych, aby wydać decyzję administracyjną przyznającą świadczenie (rentę) w drodze wyjątku osobie uprawnionej do świadczenia (renty) przyznanego w trybie zwykłym, a także nie jest w żaden sposób uprawniony do przyznania świadczenia w drodze wyjątku z datą wsteczną, z tytułu wyrównania czy to świadczeń przyznanych w trybie zwykłym, czy to świadczeń przyznanych w drodze wyjątku.

Przede wszystkim jednak, stwierdzić trzeba, że Prezes ZUS, rozpatrując wniosek strony skarżącej z dnia [...] września 2017 r., nie mógł wszcząć postępowania administracyjnego w sprawie przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem sprawa o przyznanie tego świadczenia została już zakończona prawomocną decyzją Prezesa ZUS z dnia [...] sierpnia 2015 r., zaś strona skarżąca nie wskazała na żadne nowe istotne okoliczności uzasadniające podjęcie nowego postepowania, bądź wznowienie postępowania już zakończonego prawomocną decyzją.

Według Sądu, podnoszone przez skarżącego we wniosku z dnia [...] września 2017 r. okoliczności nie świadczą o przedstawieniu przez stronę skarżącą nowej, istotnej dla przyznania świadczenia w drodze wyjątku, podstawy faktycznej.

Skoro, w ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy w swoim istotnym aspekcie nie uległ jakiejkolwiek zmianie, uznać należy, że zachodzi nie tylko tożsamość podmiotowa, lecz również tożsamość przedmiotowa sprawy w zakresie podstawy prawnej i treści żądania strony skarżącej.

W tej sytuacji, Sąd uznał, że organ zasadnie stwierdził, iż okoliczności, na które powołuje się skarżący w swym żądaniu z dnia [...] września 2017 r., zostały wzięte już pod uwagę w postępowaniu zakończonym ww. decyzją ostateczną Prezesa ZUS z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nie stanowią one nowych, istotnych dla sprawy okoliczności, które należałoby wyjaśnić i które mogłyby spowodować wydanie innej w swej istocie decyzji, niż ww. decyzja ostateczna z dnia [...] sierpnia 2015 r. Wydanie w tej sprawie decyzji administracyjnej, w której doszłoby do ponownej oceny, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, spowodowałoby, że decyzja taka obarczona byłaby wadą dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności, wskazaną w treści art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Prezesa ZUS odpowiada prawu, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Prezes ZUS, wydając oba sporne postanowienia, nie dopuścił się w toku postępowania naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa, o której mowa w art. 8 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle przepisu art. 61a § 1 k.p.a. - zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia 20 września 2017 r. o przyznanie świadczenia (renty) w drodze wyjątku.

W konsekwencji, należy - zdaniem Sądu - uznać, iż Prezes ZUS, wydając przedmiotowe postanowienia, nie naruszył nie tylko przepisu art. 61a § 1 k.p.a., ale również przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., albowiem wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a.