Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 119/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-09-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 243, art. 254 par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 22 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 119/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 20 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania bez wymaganego pozwolenia gier na automatach o niskich wygranych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

"A" Spółka z o.o. w [...] (dalej: Spółka), reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 20 grudnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania bez wymaganego pozwolenia gier na automatach o niskich wygranych.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 marca 2014 r., skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu stosunkowego od skargi w kwocie 1.102 zł. Wezwanie zostało doręczone w dniu 18 marca 2014 r.

W dniu 25 marca 2014 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), Spółka złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Podała, że prowadzi działalność związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Uzasadniając wniosek Spółka wskazała, że aktualnie nie posiada środków pozwalających na uiszczenie wpisu od skargi i że zostały wobec niej wydane 22 decyzje w przedmiocie kar pieniężnych na podstawie ustawy o grach hazardowych, na łączną kwotę 1.046.262 zł. Skarżąca wyjaśniła, że jej nieuregulowane zobowiązania z tytułu zapłaty ceny za zakupione automaty do gier wynoszą 2.087.913,37 zł. Zobowiązania miesięczne wynoszą natomiast ok. 95.329 zł, w tym składki na ubezpieczenie społeczne od osób zatrudnionych 2.838 zł oraz z tytułu wynagrodzeń 25.268 zł, a kwota 67.223 zł to pozostałe koszty, jak czynsz najmu, obsługa księgowa, zakup materiałów, paliwa oraz inne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, według danych na grudzień 2013 r. Dodała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 1.228.000 zł, wartość środków trwałych 386.702,20 zł, strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 165.257,03 zł. Stan kont na trzech rachunkach bankowych wynosi 4.895,92 zł, 16,91 euro i ujemne saldo 3,50 zł.

Pismem z dnia 10 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wezwał Spółkę do złożenia, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, następujących wyjaśnień i dokumentów:

- poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2012,

- poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2013, lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych w roku 2013 dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów - na podstawie przedkładanych miesięcznych zeznań),

- poświadczonych za zgodność z oryginałem deklaracji VAT-7 za ostanie 4 miesiące (od grudnia 2013 r. do marca 2014 r.),

- zestawienia przychodów ze sprzedaży za okres od stycznia 2014 r. do marca 2014 r.,

- zestawienia kosztów zakupu za okres od stycznia 2014 r. do marca 2014 r.,

- tabeli amortyzacji środków trwałych,

- bilansu oraz rachunku zysków i strat za rok 2013,

- aktualnego bilansu zysków i strat w roku 2014 ,

- złożenia wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach za okres od stycznia 2014 r. do marca 2014 r.,

- w przypadku, gdyby rachunki bankowe były zajęte, przedstawienie potwierdzającego ten fakt zaświadczenia wystawionego przez bank, informującego o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z rachunków - stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku,

- wskazania, czy w związku z deklarowaną trudną sytuacją finansową spółki, został ustalony obowiązek dokonania dopłat przez jej wspólników i przedstawienie uchwały wzywającej do ich dokonania, ewentualnie wskazania innego źródła finansowania bieżącej działalności spółki,

- przekazanie informacji o otrzymanej ewentualnie pomocy publicznej w ciągu ostatnich dwóch lat,

- wskazania tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej siedzibę Spółki oraz udokumentowania wysokości ponoszonych z tego tytułu kosztów.

Skarżąca, po otrzymaniu powyższego wezwania w dniu 29 kwietnia 2014 r., w piśmie z dnia 12 maja 2014 r., przesłanym do tut. Sądu w dniu 13 maja 2014 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), wyjaśniła, że wspólnicy spółki nie podjęli uchwały ustalającej obowiązek dokonania dopłat. Ponadto, Spółka nie korzystała z pomocy publicznej i nie otrzymała z tego tytułu jakichkolwiek świadczeń. W załączeniu skarżąca przesłała następujące dokumenty:

- rejestry sprzedaży i zakupu towarów i usług z buforem za okres od stycznia do marca 2014 r.,

- deklarację CIT-8 za rok 2012 r., według której skarżąca osiągnęła przychód w kwocie 19.981.965,46 zł, koszty jego uzyskania wyniosły 19.726.994,89, dochód po odliczeniu straty z lat ubiegłych, 254.970,57 zł.

- deklarację CIT-8 za rok 2013, według której przychód wyniósł 13.809.026,72 zł, koszty jego uzyskania 13.793.474,83 zł, a dochód 15.551,89 zł.

- deklaracje VAT dla podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2013 r. do marca 2014 r., z których wynika, że świadczyła w tym okresie usługi lub dostarczała towarów, czyli w poszczególnych miesiącach ogólnie dokonała sprzedaży towarów lub usług za kwoty wynoszące odpowiednio: 41.364 zł, 39.960 zł, 88.037 zł oraz 33.814 zł. .

- rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r., z którego wynika, że w roku 2013 poniosła stratę 162.257,15 zł, natomiast jej przychody wyniosły 13.472.637,89 zł netto, koszty działalności operacyjnej 13.747.079,46 zł, przy czym strata ze sprzedaży 274.441,57 zł, a zysk ze sprzedaży niefinansowych środków trwałych 49.990,75 zł.

- rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r., z którego wynika, że w tym okresie przychody wyniosły 161.810,53 zł netto, koszty działalności operacyjnej 325.697,40 zł, strata ze sprzedaży 163.886,87 zł, a strata z działalności gospodarczej 204.658,24 zł.

- tabelę amortyzacji środków trwałych za rok 2014, według której wartość środków trwałych, pod dokonaniu planowanych odpisów amortyzacyjnych, wynosi 559.009,96 zł. Wskazane w tabeli środki trwałe oraz ich wartość początkowa to m.in. grunty 90.000 zł, budynki 234.420,39 zł, kotły 18.180,15 zł, zestaw komputerowy 3.051,29 zł, centrala telefoniczna 4.910,39 zł, meble biurowe 5.000 zł, kserokopiarka 8.945,04 zł, samochód [...] 43.246,56 zł, dwa samochody [...]- [...] o wartości 478,30 zł każdy, adaptacja pomieszczenia o wartości 8.2742,69 zł, oprogramowanie 4.500 zł, elektroniczna archiwizacja danych automatów o niskich wygranych 9.000 zł, program zarządzający administracją urządzeń 13.008 zł, dystrybutor wody gorącej 2.939,88 zł, ekspresy ciśnieniowe o wartości 900 zł (2 szt.), 975 zł (1 szt.), 2.450 zł (1 szt.), 2.600 zł (1 szt.), 2.640 zł (2 szt.), 4 ekspresy do kawy na kapsułki wartości po 675,90 zł (jeden z nich podlegał amortyzacji zupełnej do 100% wartości), 5 automatów sprzedających kawę wartości po 9.503,89 zł.

- wyciąg z rachunku bankowego nr [...] za okres od 13 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r.,

- wyciąg z rachunku bankowego nr [...], prowadzonego w euro, za okres od 31 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r., z saldem końcowym 1,48 euro,

- wyciąg z rachunku bankowego nr [...] za okres od 2 stycznia 2013 r. do 3 marca 2014 r., z saldem 16,50 zł. Z rachunku tego w dniu 13 stycznia 2014 r. przekazano środki w kwocie 13827,99 zł na rachunek nr [...],

- zaświadczenie Banku z dnia 9 maja 2014 r. odnośnie powyższych trzech rachunków bankowych skarżącej, z którego wynika, że na dwóch pierwszych z nich skarżąca posiadała środki wynoszące odpowiednio 23.696,54 zł i 187,45 euro, natomiast na trzecim rachunku stan środków był zerowy. Na dzień 8 maja 2014 r. na powyższych rachunkach istnieje zajęcie egzekucyjne na podstawie tytułu wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w Warszawie, na kwotę łączną 1.136.392 zł, od której będą naliczane odsetki. Na częściową realizację zajęcia zostały przeznaczone środki w łącznej kwocie 1.679,39 zł,

- umowę najmu lokalu użytkowego z 1 września 2009 r. wraz z aneksem z dnia 31 grudnia 2013 r., zawartą pomiędzy skarżącą, a firmą [...] (będącym jednocześnie Prezesem Zarządu skarżącej Spółki) wraz z fakturą zaliczkową nr [...], z terminem zapłaty 2 stycznia 2014 r., na kwotę 37.392 zł brutto (30.400 zł netto) tytułem zaliczki za okres wynajmu od 1 stycznia 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r.

Skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, do których zaliczają się opłaty sądowe i zwrot wydatków, co określa art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 119/14, doręczonym skarżącej w dniu 15 lipca 2014 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odmówił przyznania Spółce pomocy.

W dniu 22 lipca 2014 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), skarżąca od powyższego postanowienia wniosła sprzeciw, kwestionując ocenę kondycji finansowej Spółki dokonaną przez referendarza sądowego, która według Spółki nie znajduje potwierdzenia w przedstawionych dokumentach. Zarzuciła, że ocena stanu majątkowego powinna być dokonana według stanu z daty jak najbardziej tożsamej z datą orzekania w zakresie wniosku skarżącej, w związku z czym uwzględnienie dokumentów dotyczących wyników finansowych Spółki sprzed 6 miesięcy nie może być uznane za właściwe. Podniosła, że podobnie wybiórczo są traktowane pozycje bilansu.

Wskazała również, że środki pieniężne według stanu na 31 grudnia 2013 r., którymi mogła swobodnie dysponować, zostały wykorzystane na bieżące koszty (wydatki) związane z działalnością gospodarczą, takie jak wypłaty wynagrodzeń i naliczone od nich składki ZUS, koszty paliwa, usług telekomunikacyjnych, wynajmu pomieszczeń, obsługi księgowo-kadrowej.

Ponadto Spółka podniosła, że kapitał zakładowy w kwocie 1.288.000 zł został wpłacony przez udziałowców, przy czym został on w całości wykorzystany na sfinansowanie kosztów zakupu automatów o niskich wygranych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, stąd posiadanie przez skarżącą kapitału zakładowego w kwocie 1.288.000 zł nie oznacza, że dysponuje ona środkami pieniężnymi w takiej kwocie, czy choćby jej częścią. Odnośnie kapitału rezerwowego skarżąca wskazała, że według bilansu na dzień 31 grudnia 2013 r. wynosił on 602.187.28 zł, ale jego istnienie również nie oznacza posiadania przez Spółkę środków pieniężnych o jego równowartości. Kapitał zapasowy jest pozycją bilansową po stronie pasywów, korespondującą z odpowiednimi pozycjami z aktywów bilansu, przy czym nie są to środki pieniężne. Ponadto, stosownie do decyzji podjętych przez Zgromadzenie Wspólników, strata wykazywana w bilansie skarżącej za rok 2013 została pokryta ze środków kapitału zapasowego w wysokości 253.081.15 zł. W pozostałej części kapitał zakładowy w wysokości 349.106,13 zł, zgodnie z podjętymi uchwałami, będzie przeznaczony na finansowanie straty z działalności w latach następnych. Spółka zaakcentowała, że stany kapitałów nie odzwierciedlają stanu środków pieniężnych skarżącej na rachunkach bankowych i w kasie. Kolejną wadliwością, zdaniem skarżącej, jest przyjęcie przez referendarza sądowego, że wysokość przychodów Spółki świadczy o możliwości poniesienia przez nią jakichkolwiek kosztów postępowania i jest to przykład wadliwej oceny sytuacji finansowej, gdyż z przychodami wiążą się ponoszone wydatki.

W dniu 14 sierpnia 2014 r. skarżąca uiściła na konto bankowe tut. Sądu wymagany wpis od skargi.

W związku z powyższym, na mocy zarządzenia Sądu z dnia 22 sierpnia 2014 r., skarżąca została wezwana do wskazania, czy nadal podtrzymuje sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2014 r., czy też cofa sprzeciw i cofa wniosek o przyznanie prawa pomocy.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Spółka w piśmie z dnia 8 września 2014 r. stwierdziła, że cofa sprzeciw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie.

Na wstępie, w związku z treścią oświadczenia skarżącej Spółki, należy stwierdzić, że cofnięcie sprzeciwu nie może wywołać skutków procesowych. Zgodnie bowiem z art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego powoduje, że rozstrzygnięcie to traci moc ex lege. W konsekwencji, wobec wyeliminowania tego postanowienia z porządku prawnego, pozostaje nadal do rozpoznania złożony wcześniej przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy. Innymi słowy, cofnięcie przez Spółkę wyłącznie wniesionego sprzeciwu nie może przywrócić mocy obowiązującej postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2014 r. Prawnie doniosły skutek miałoby ewentualnie jednoczesne cofnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego jednak skarżąca nie uczyniła. W takiej sytuacji Sąd jest zobowiązany do ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez stronę (por. postanowienie NSA z 23 grudnia 2004 r., FZ 375/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 119, dostępne również, tak jak inne powoływane orzeczenia, na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rozpoznając powyższy wniosek należy mieć na względzie, że skarżąca Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a.

Na zasadzie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania Określenie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę.

Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

W tym miejscu podkreślić trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191).

Dostrzec należy, że w niniejszej sprawie, poza powoływaniem się na stratę, skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej. Skoro Spółka osiąga przychód, to kwestią jej wyboru jest, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych. Zaakcentować w tym miejscu należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi.

Odnośnie kapitału zakładowego Spółki, zgodzić należy się ze stwierdzeniem, że w sensie ścisłym jest on traktowany jako wielkość formalna stanowiąca sumę udziałów w kapitale zakładowym. W bilansie, jako zapisowi rachunkowemu po stronie pasywnej, odpowiada mu po stronie aktywów suma składników majątkowych, które zostały nabyte jako wkłady majątkowe wspólników. Majątek ten, jak i wkłady pieniężne czy też rzeczowe, mogą być zmienione w inne wartości majątkowe. Czym innym jest więc formalnie kapitał zakładowy, a czym innym majątek Spółki. Jednakże kapitał zakładowy, stanowiąc określoną wartość zapisaną w bilansie Spółki po stronie biernej (pasywa), określa obowiązek utrzymania majątku na poziomie, który zgodnie z umową spółka zobowiązana jest utrzymywać przez cały czas swego istnienia (por. A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, t. I, Wyd. Wolter Kluwer business, Warszawa 2013, s. 620 i powołana tam literatura oraz postanowienie WSA w Olsztynie z 24 lipca 2014 r., II SA/Ol 626/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy przy tym zauważyć, że skoro kapitał zakładowy jest wartością formalną, która jest stała (wynika z postanowień umowy spółki), to jest ona punktem odniesienia do straty i zysku spółki, przy czym strata lub zysk nie zmieniają jego wysokości. Zmieniają natomiast wysokość, w jakiej kapitał jest pokryty realnym majątkiem spółki. Nie można jednak zapominać, że brak pełnego pokrycia kapitału zakładowego ma swoje istotne konsekwencje prawne. Z art. 233 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030, z późn. zm.) wynika konieczność podjęcia decyzji o dalszej działalności spółki w przypadku, gdy bilans wykaże stratę przewyższającą sumę kapitału zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego.

Ponieważ Spółka nie obniżyła kwoty kapitału zakładowego, zatem wynosi on nadal 1.288.000 zł, przez co należy domniemywać, że skarżąca posiada majątek na jego pokrycie. W związku z argumentem o przeznaczeniu kwoty 2.087.913,37 zł na zakup automatów do gier, która nie została jeszcze spłacona ze środków pochodzących z kapitału zakładowego, zauważyć przyjdzie, że Spółka w żaden sposób nie wykazała faktu zakupu automatów na powyższą kwotę, ani też stopnia zadłużenia z tego tytułu. Ponadto, kwota ta znacznie przewyższa kapitał zakładowy Spółki. W sytuacji, gdy wielkość kapitału pozostaje niezmieniona, należy przyjąć, że Spółka posiada środki na jego pokrycie.

Jednocześnie, w świetle poglądów ugruntowanych w orzecznictwie, dostrzec należy, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu", lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, aby w końcowym rozliczeniu minimalizować, bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe, zaś strata jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jej powstanie nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej (por. postanowienia NSA: z 13 lutego 2014 r., II FZ 1543/13, LEX nr 1422842; z 5 września 2013 r., II OZ 707/13, LEX nr 1405523; z 25 września 2012 r., I GZ 228/12, LEX nr 1328331),

Z tych względów przychód skarżącej, który w roku 2013 r. wyniósł 13.472.637,89 zł, jest wielkością, którą trzeba brać pod uwagę przy ocenie możliwości płatniczych spółki, w tym uiszczenia przez nią wpisów sądowych, bez pomocy ze strony Państwa.

W kontekście zarzutu Spółki dotyczącego przyjęcia do oceny jej sytuacji majątkowej danych z ostatnich 6 miesięcy przed dniem orzekania o prawie pomocy, przyjdzie wyjaśnić, że zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W myśl art. 256 pkt 2 P.p.s.a., Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia rodzaje dokumentów źródłowych, o których mowa w art. 255, oraz okresy, za jakie mają być dokumentowane dane o majątku, dochodach i stanie rodzinnym; dokumentami tymi mogą być w szczególności odpisy zeznań podatkowych, wyciągi lub wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wypisy z rejestrów urzędowych, odpis aktualnych bilansów oraz zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności i otrzymywanych świadczeń.

Zgodnie z § 4 wydanego na podstawie powyższej delegacji ustawowej, rozporządzenia RM z dnia 16 grudnia 2003 r. (Dz. U. z 2003 r., nr 227, poz. 2245) w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy, dokumentami źródłowymi które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym, mogą być w szczególności:

1) odpisy zeznań podatkowych za ostanie dwa lata kalendarzowe,

2) wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,

3) wypisy z rejestrów urzędowych,

4) odpisy aktualnych bilansów,

5) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat;

Stosownie do § 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia, skarżąca została wezwana do nadesłania deklaracji podatkowych za ostanie dwa lata kalendarzowe, a ponadto do nadesłania wyciągów z kont bankowych za okres od stycznia 2014 r. do marca 2014 r. Zakreślenie takiego właśnie czasokresu było w pełni uzasadnione, jeśli zważyć, że skarżąca odebrała wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w dniu 18 marca 2014 r., wniosek na urzędowym formularzu wysłała do Sądu w dniu 25 marca 2014 r. (faktyczna data wpływu 28 marca 2014 r.), a wezwana została do jego uzupełnienia pismem z dnia 10 kwietnia 2014 r. doręczonym w dniu 29 kwietnia 2014 r., na które odpowiedziała w dniu 13 maja 2014 r. (faktyczna data wpływu do Sądu 16 maja 2014 r.).

W ocenie Sądu, skoro skarżąca zobowiązana została do wpłaty wpisu w marcu 2014 r., to przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy powinien być brany pod uwagę stan majątkowy strony najbardziej zbliżony do tego okresu. Z uwagi na tryb doręczania przesyłki przewidziany w art. 73 P.p.s.a., data orzekania może znacznie odbiegać od daty, w której adresat odebrał wezwanie do uiszczenia wpisu, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Jeśli Spółka wskazuje, że na dzień 31 grudnia 2013 r. posiadała środki wynoszące 155.274,89 zł, z czego w kasie 126.776,17 zł, a na rachunkach bankowych 28.498,72 zł, to tym bardziej powinna była z kwoty tej wygospodarować oszczędności na poczet spodziewanych wpisów sądowych. Tym bardziej, że w treści sprzeciwu (str. 2 pkt a - środki finansowe) wskazano, iż środkami pieniężnymi według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. skarżąca mogła swobodnie dysponować i że zostały one wykorzystane na bieżące wydatki (koszty) związane z działalnością gospodarczą, takie jak wypłaty wynagrodzeń i naliczane od nich składki ZUS, koszty paliwa, usług telekomunikacyjnych, wynajmu pomieszczeń, obsługi księgowo-kadrowej. Przyjęcie proponowanej przez skarżącą zasady, iż powinno się brać pod uwagę stan majątkowy Spółki z daty orzekania, prowadziłoby do sytuacji, gdy przy przedłużaniu postępowania (na co istotny wpływ ma obieg przesyłek pocztowych, w tym ich długi odbiór przez stronę, zasadniczo w ostatnim możliwym dniu, czy też wysyłanie pism w ostatnim dniu terminu), prowadziłoby do znacznych rozbieżności. Wnioskodawca bowiem, który dowiedział się znacznie wcześniej o obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, miałby wówczas czas na wydatkowanie np. środków pieniężnych.

Poza tym, w przypadku spółek prawa handlowego, przy dokonywaniu oceny przesłanek wynikających z art. 246 § 2 P.p.s.a., zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze zasadnie wskazuje się, że badaniu podlega także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (patrz postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009 r., I FZ 66/09, LEX nr 564255 oraz M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck ,Warszawa 2013, s. 880). Dodać też przyjdzie, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (por. postanowienia NSA: z 18 stycznia 2008 r., I OZ 809/07, LEX nr 1016547 i z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191 oraz M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, op. cit., s. 883).

W przekonaniu Sądu, osoba prawna wnioskująca o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., II OZ 266/08, LEX nr 479009 oraz z 4 kwietnia 2008 r., I GZ 62/08, LEX nr 477828; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski , op. cit., s. 898). Zwrócić też należy uwagę na pogląd, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeśli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć opłaty sądowe także przez żądanie dopłat od wspólników. Jeśli tego nie uczyniła powinna wykazać przyczyny niemożności uzyskania dopłat (por. postanowienie WSA w Warszawie z 30 czerwca 2008 r., III SA/Wa 641/08, LEX nr 1073111; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, op. cit, s. 899). W aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest również pogląd, że skarżąca, działająca w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może pokryć koszty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników Przeszkody w żądaniu dopłat od wspólnika, nie stanowi nawet to, że możliwości takich nie przewidziano w umowie spółki. Nie ma bowiem przeszkód, aby dokonać zmiany w umowie spółki w tym zakresie, w sytuacji, gdy odpowiednie uregulowania prawne umożliwiają zastosowanie takiego rozwiązania (por. postanowienia NSA: z 13 lutego 2014 r., II FZ 1543/13, LEX nr 1422842; z 6 lipca 2011 r., II FZ 275/11, LEX nr 1083185). Powyższe poglądy Sąd w pełni aprobuje.

Zważyć też przyjdzie, że realizowane zajęcie komornicze na rachunku bankowym, nie może przesądzać o złej kondycji majątkowej spółki. Zaaprobować należy tezę, że sam fakt obciążenia rachunku bankowego spółki nie jest wystarczający do uznania, iż spełnia ona przesłanki do przyznania jej prawa pomocy. Nawet bowiem w razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, stosownie do art. 7522 § 1 K.p.c., sąd na wniosek zobowiązanego, złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenie mu postanowienia o zabezpieczeniu, określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego (blokada środków do oznaczonej wysokości) nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego (por. postanowienia NSA z 9 kwietnia 2009 r., I FZ 66/09, LEX nr 564255 oraz z 13 lutego 2014 r., II FZ 1543/13, LEX nr 1422842).

Reasumując, ocena sytuacji finansowej skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych prowadzi do wniosku, że Spółka nie wykazała istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Skarżąca posiada bowiem znaczny majątek oraz środki finansowe pozwalające na poniesienie kosztów sądowych, niezależnie od tego, że łączna wysokość wpisów w 22 sprawach wynosi 29.118 zł. Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, osiąga z niej przychody; posiada także majątek trwały oraz wysoki kapitał rezerwowy, a przy tym nie wykorzystała wszystkich możliwych sposobów zdobycia środków na pokrycie kosztów sądowych (dopłaty wspólników). Brak jest zatem podstaw żeby przyjąć, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.