Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 279/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93,  art. 42 i  art. 92
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie transportu drogowego i przewozów – kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz na podstawie art. 93 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), a także § 3 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz. U. Nr 151, poz. 1089 ze zm.) nałożył na J. K. karę pieniężną w wysokości 3000 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dniu 30 marca 2008 r. na drodze krajowej nr [...] w C. funkcjonariusze celi przeprowadzili kontrolę zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 3.500 kg oraz przyczepy uniwersalnej marki [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 1.800 kg na okoliczność przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym. W trakcie tej kontroli kierujący zespołem pojazdów nie okazał funkcjonariuszom karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. W oświadczeniu złożonym do protokołu podał, że nie wiedział o konieczności wykupienia takiej karty. W następstwie zaistniałej sytuacji funkcjonariusze stwierdzili wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Na daną okoliczność sporządzony został protokół kontroli, który został przez kontrolowanego bez zastrzeżeń podpisany. W dalszej części uzasadnienia podkreślono, że postępowanie w sprawie wszczęte zostało w dniu 3 grudnia 2009 r. Zaznaczono również, że w sprawie tej zastosowanie posiadają przepisy ustawy o transporcie drogowym obowiązujące w dniu 30 marca 2008 r., nadto w tym zakresie odwołano się do stanowiska doktryny prawa administracyjnego oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, iż do zdarzeń będących przedmiotem decyzji zastosowanie mają przepisy obowiązujące w czasie, gdy zdarzenia te miały miejsce. W dalszej części uzasadnienia organ ten przywołał postanowienia ustawy o transporcie drogowym, a w szczególności treść art. 1 ust. 1 tej ustawy określającego zakres przedmiotowy tego aktu normatywnego. Przywołano również treść art. 3 ust. 1 powyższej ustawy określającego zakres negatywny stosowania przywołanego unormowania w stosunku do pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy oraz art. 42 ust. 1 powyższej ustawy przewidującego obowiązek uiszczenia stosownej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Następnie organ pierwszej instancji przywołał postanowienia rozporządzenia z 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz. U. Nr 151, poz. 1089 ze zm.). Stosownie do postanowień przywołanych powyżej przepisów kartę opłaty winien zakupić i wypełnić podmiot wykonujący przewóz drogowy przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu. W rozpatrywanej sprawie strona nie nabyła przedmiotowej karty jak również nie została ona wypełniona, a tym samym stosowna opłata nie została uiszczona. Zdaniem organu przewóz nie podlegał wyłączeniom określonym w art. 3 ustawy o transporcie drogowym, albowiem łączna masa zespołu pojazdów wynosiła 5300 kg i przewóz ten odbywany był bez uiszczenia opłaty drogowej, a tym samym naruszone zostały przepisy powyższej ustawy oraz powoływanego rozporządzenia. W końcowej części uzasadnienia organ pierwszej instancji podkreślił, że przepisy ustawy o transporcie drogowym w sposób precyzyjny i ścisły określają prawa i obowiązki przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy oraz konsekwencje niezastosowania się do nich. Z tego też powodu organ administracji nie ma możliwości dowolnego wyboru sankcji oraz jej wysokości w przypadku stwierdzenia ich naruszenia. Okoliczność ta przesądziła o niezbędności wymierzenia kary w wysokości 3.000 zł., ponieważ wynika ona z pkt 4.1. załącznika do ustawy. W podsumowaniu swojego orzeczenia organ zauważył, że brak znajomości unormowań prawnych ( nieświadomość obowiązku ) nie jest okolicznością wyłączającą niezbędność nałożenia kary.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J. K., w imieniu którego odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w B. wniosła radca prawny M. O. W odwołaniu tym zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 42 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 6 a ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 3 lit. "h" rozporządzenia WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady ( EWG ) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 jak również uchylającego rozporządzenie Rady ( EWG) nr 3820/85, a także naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 12, art. 35 oraz 36 Kodeksu postępowania administracyjnego a także art. 6 tego Kodeksu. W motywach odwołania pełnomocnik strony przedstawił wpierw sytuację faktyczną, która zaistniała 30 marca 2008 r. to jest w dniu kontroli pojazdu prowadzonego przez stronę. Następnie podkreślono, że strona nie wykonywała przewozu drogowego w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, a tym samym nie była zobowiązana do uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Następnie pełnomocnik strony odniósł się do unormowań rozporządzenia ( WE ) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r., a w szczególności art. 3 lit. "h", który stanowi, że rozporządzenie to nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 7,5 t używanymi do niehandlowego przewozu. Jest to zatem inny przewóz o jakim mowa w art. 4 ust. 6a ustawy o transporcie drogowym, do którego ta ustawa nie ma zastosowania.

W konkluzji tej części odwołania uznano, że strona wykonywała przewóz drogowy w rozumieniu rozporządzenia WE nr 561/2006, a zatem również w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, a tym samym nie mają do niego zastosowania przepisy nakładające obowiązek opłaty za przejazd po drogach krajowych. Końcowa część odwołania poświęcona została naruszeniom Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności unormowaniom dotyczącym zasady szybkości prowadzenia postępowania i terminów załatwienia sprawy. Podkreślono również, że uchybienia w tym zakresie wpływają na naruszenie zasady przewidzianej art. 8 tego Kodeksu.

Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jak również art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 4 pkt 6a, art. 42, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 4, art. 93 ust. 1 i ust. 1a ustawy o transporcie drogowym utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, w tym omówił wydarzenia, które miały miejsce w dniu 30 marca 2008 r. jak również działania, które zostały podjęte przez organ pierwszej instancji oraz zastrzeżenia strony względem wydanej przez niego decyzji. Przechodząc następnie do analizy przedmiotowej sprawy organ odwoławczy podkreślił, że postanowienia art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego wyposażają go w uprawnienia o charakterze merytorycznym, które umożliwiają mu ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy w kontekście jej całokształtu. Następnie organ odwoławczy ponownie przybliżył sytuację faktyczną, która zaistniała w dniu 30 marca 2008 r. jak również podstawowe informacje o charakterze faktograficznym. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przywołał w całości unormowania prawne, które jego zdaniem w rozpatrywanej sprawie posiadają zastosowanie. W tej części uzasadnienia przywołał brzmienie poszczególnych przepisów ustawy o transporcie drogowym jak również rozporządzenia WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, a także rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych. W konkluzji tej części rozważań organ odwoławczy uznał, że za bezsporną okoliczność uznać należy, że kierowany przez stronę zespół pojazdów poruszał się w dniu 30 marca 2008 r. po drodze krajowej nr[...]oraz w chwili kontroli drogowej kierowca nie posiadał w tym pojeździe dowodu potwierdzającego wniesienie opłaty za przejazd po drogach krajowych. Nadto dowód taki nie został przedstawiony w okresie późniejszym, w toku prowadzonego postępowania. Następnie organ podkreślił, że po dacie kontroli drogowej, a przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji doszło do zmiany przepisów prawa i aktualnie zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zostały wyłączone z obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych w przypadku pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton. Zmiana tego przepisu stanowiła wdrożenie przez Państwo Polskie przepisów art. 1 pkt 2 lit. "a" dyrektywy 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe. Nadto powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zaakcentowano, że w sprawach opłat za przejazd po drogach krajowych miarodajny jest stan prawny z daty kontroli drogowej, nie zaś decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do sposobu rozumienia przepisów intertemporalnych i w tym zakresie odwołał się do stanowisk prezentowanych w literaturze przedmiotu dotyczących prawa prywatnego i sformułowany w niej wniosek, że nowa ustawa nie ma być stosowana przy ocenie tak pozytywnych, jak i negatywnych skutków zdarzeń prawnych, które nastąpiły przed jej wejściem w życie. W konkluzji rozważań dotyczących wyboru stanu prawnego mające zastosowanie w sprawie organ odwoławczy stwierdził, że sankcja administracyjna z tytułu naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym powinna być stosowana na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia to jest kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 30 marca 2008 r. Odnosząc się do okoliczności, iż zmiana art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowiła wdrożenie przez Państwo Polskie przepisów art. 1 pkt 2 lit. "a" dyrektywy 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe, podkreślono, że zgodnie z art. 2 ust. 1 powyższej dyrektywy zmieniającej Państwom Członkowskim Wspólnoty wyznaczono termin na wprowadzenie przepisów ustawowych, wykonawczych administracyjnych niezbędnych do wykonania zaleceń tej dyrektywy – najpóźniej do dnia 10 czerwca 2008 r. Podkreślono również, że wyznaczony w dyrektywie termin jest późniejszym od daty przeprowadzonej kontroli drogowej. Skutkuje to tym, że postanowienia dyrektywy nie mogą być bezpośrednio zastosowane w sprawie wyłączenia z obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych w przypadku pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton, a tym samym, nie może stanowić podstawy prawnej do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do zarzutu naruszenia art. 3 lit. "h" rozporządzenia WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady ( EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 jak również uchylającego rozporządzenie Rady ( EWG) nr 3820/85 i podkreślił, że rozporządzenie to w przedmiotowej sprawie nie może być wykorzystywane, ponieważ poświęcone jest innym zagadnieniom dotyczącym czasu przejazdu po drogach, a nie problemom związanym z ponoszeniem opłat za przejazd po drogach. Co doprowadziło organ do przyjęcia stanowiska, iż zarzut strony jest nietrafny, że w momencie kontroli nie wykonywała przewozu drogowego jak również twierdzenie, że strona nie była zobowiązana do uiszczenia opłaty za przejazd, czy też posiadanie stosownej karty. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że bez znaczenia są podnoszone przez stronę argumenty dotyczące charakteru wyjazdu do Austrii bowiem przewozem drogowym jest każda podróż odbywana w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy, co oznacza, że wykonywany w dniu 30 marca 2008 r. przez J. K. przewóz drogowy niewątpliwie podlegał przepisom ustawy o transporcie drogowym, ponieważ do przewozów drogowych wykonywanych przez podmiot niebędący przedsiębiorcą stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ odwoławczy przywołał stosowne orzeczenie sądu administracyjnego. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy zaakcentował, że brak posiadania dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych jest równoznaczny z nie uiszczeniem opłaty, a tym samym organ pierwszej instancji zasadnie nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości wskazanej w osnowie swojego rozstrzygnięcia. W tej części uzasadnienia organ odwoławczy podzielił stanowisko strony, że postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było w nadmiernie wydłużonym okresie czasu, ponieważ między dniem przeprowadzenia kontroli a wydaniem decyzji przez organ odwoławczy upłynęło ponad dwa lata, jednakże zdaniem organu odwoławczego uchybienia w zakresie terminowości załatwienia sprawy nie mogą wpływać na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia. Nadto zauważono, że strona nie skorzystała z przysługujących jej możliwości dotyczących bezczynności organu administracji publicznej. Podkreślono również, że decyzja organu pierwszej instancji była prawidłowa, a tym samym zasługuje na utrzymanie w mocy.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J. K., w imieniu którego pełnomocnik radca prawny M. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzuciła organom administracji naruszenie przepisów prawa materialnego a w szczególności art. 42 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 3 lit. "h" rozporządzenia WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady ( EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85. Zdaniem skarżącego decyzje organów administracji wydane zostały z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 marca 2008 r., a w szczególności ze stwierdzeniem organów celnych, że skarżący we wskazanym dniu dokonywał przewozu drogowego w rozumieniu przedmiotowej ustawy. Nadto zdaniem skarżącego nie wykonywał transportu drogowego w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, ponieważ unormowanie to odnosi się do przedsiębiorców, a on nie jest przedsiębiorcą, gdyż w dniu kontroli takiej działalności nie wykonywał. Z tego też powodu nie podziela stanowiska organów, że wykonywał niezarobkowy przewóz drogowy, jak również wykonywanego przez niego przejazdu nie można zakwalifikować jako inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Zdaniem skarżącego nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że do celów stosowania ustawy polskiej sięgnąć należy jedynie do art. 4 rozporządzenia WE nr 561/2006 definiującego pojęcie przewozu drogowego, ponieważ gdy ustawodawca tak zamierzał to we wskazanym art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym przywołałby pożądany artykuł prawa unijnego. Następnie skarżący odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazał na rozumienie pojęcia przewozu drogowego na gruncie polskiego ustawodawstwa w zestawieniu z unormowaniami unijnymi. Zdaniem skarżącego ustalenie znaczenia art. 4 ust. 6a ustawy o transporcie drogowym wymaga odwołania się do treści art. 4 rozporządzenia WE oraz art. 3 lit. "h" rozporządzenia WE, zgodnie z którym rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 ton używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy. W dalszej części skargi skarżący utrzymuje, że organy administracji pozostają w błędzie twierdząc, iż w dniu przeprowadzania kontroli miał legitymować się opłatą za przejazd po drogach krajowych i okazać ją uprawnionym organom, ponieważ ustawa o transporcie drogowym takiego obowiązku na niego nie nakłada. Jego zdaniem nie wykonywał on przewozu drogowego w rozumieniu ustawy. W dalszej części skargi pełnomocnik skarżącego zaakcentował, iż przywołane w uzasadnieniu orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie ma zastosowania do przedmiotowej sprawy. W konkluzji swojej skargi skarżący podkreślił, że mając na uwadze okoliczności sprawy dokonywany przez niego przejazd można uznać za przewóz wykonywany w warunkach regulowanych rozporządzeniem WE 561/2006, a tym samym przewóz ten nie jest przewozem drogowym w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie wniesionej skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze organ ten nie podzielił ich i zajął odmienne stanowisko od tego, które zostało zaprezentowane w skardze. Nadto organ ten na tę okoliczność przedstawił rozbudowaną argumentację, która sprowadza się do tego, że rozporządzenie WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania, ponieważ ukierunkowane jest na inne zagadnienia niż opłaty za przejazd po drogach. W dalszej części odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przybliżył mechanizm wprowadzania Dyrektywy 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, która skierowana była do Państw Członkowskich z zastrzeżeniem wprowadzenia w życie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych najpóźniej do 10 czerwca 2008 r., co oznacza, że w dniu przeprowadzania kontroli Dyrektywa ta nie wywoływała jeszcze skutku normatywnego. W końcowej części odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przedstawił stanowisko doktryny w zakresie interpretacji art. 42 ustawy o transporcie drogowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie przyjdzie zauważyć, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż podał to skarżący w swojej skardze. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że w sprawie niesporny jest stan faktyczny sprawy, natomiast strony tego postępowania odmiennie interpretują przepisy prawa mające znaczenie w tej sprawie. Z tego też powodu zasadnym będzie przypomnienie stanu faktycznego, ponieważ determinował on będzie rodzaje norm prawnych mających zastosowanie w sprawie. W dniu [...] J. K. kierował zestawem samochodowym na który składał się pojazd [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 3.500 kg oraz przyczepa marki Sam o dopuszczalnej masie całkowitej 1.800 kg i drogą krajową nr 1 udawał się do Wiednia i jak wynika z jego oświadczenia zamieszczonego w protokole z przeprowadzonej kontroli, po to, aby przewieź rzeczy siostry, która przeprowadza się do kraju. W trakcie przedmiotowej kontroli J. K. nie okazał karty opłaty drogowej z tytułu przejazdu po drogach krajowych. Przedstawiony powyżej stan faktyczny stał się podstawą wydania kwestionowanej decyzji. Podstawą prawną rozstrzygnięcia organów administracji stały się unormowania ustawy o drogach publicznych. Przywołane stwierdzenie nie oddaje złożoności sytuacji, ponieważ jak zostało zaznaczone zdarzenie będące podstawą prowadzonego postępowania miało miejsce w dniu 30 marca 2008 r., natomiast organy administracji stosowne postępowanie podjęły w dniu 3 grudnia 2009 r. informując stronę o uruchomieniu postępowania administracyjnego zmierzającego do nałożenia na J. K. kary pieniężnej z tytułu poruszania się po drogach krajowych bez uiszczenia stosownej opłaty. Decyzja organu pierwszej instancji wydana została w dniu [...] a decyzja organu odwoławczego w dniu [...] Zestawienie powyższych dat pozwala stwierdzić, że między dniem zdarzenia będącego podstawą przedmiotowego postępowania, a wydaniem decyzji ostatecznej w sprawie minęły 33 miesiące. W tym okresie czasu zmianie uległ także stan normatywny leżący u podstaw wydania przedmiotowej decyzji, zatem rodzi się pierwsza wątpliwość, czy organ administracji winien stosować przepisy obowiązujące w dniu przeprowadzenia kontroli przez pracowników uprawnionych organów administracji publicznej, czy też przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji administracyjnej przez organy administracji publicznej wpierw przez organ pierwszej instancji a następnie przez organ odwoławczy. Warto podkreślić, że na gruncie prawa administracyjnego obowiązuje podstawowa zasada, że organ administracji obowiązany jest stosować przepisy prawa obowiązujące w dniu wydania decyzji administracyjnej, jednakże przedmiotowa zasada nie posiada bezwzględnego charakteru, ponieważ występują sytuacje, kiedy organ administracji obowiązany jest stosować unormowania prawne obowiązujące nie w dniu wydania decyzji lecz obowiązujące w dniu określonego zdarzenia. Nadto w tym zakresie przepisy przejściowe wprowadzające poszczególne unormowania prawne mogą wprowadzać odmienne reguły obowiązujące przy ustalaniu stanu normatywnego w sprawie.

Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy przyjdzie podzielić stanowisko organów administracji prezentowane w uzasadnieniach podejmowanych rozstrzygnięć, a w szczególności akcentowane w motywach rozstrzygnięcia organu odwoławczego, że w sprawach dotyczących nakładania kar pieniężnych z tytułu nie uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych zastosowanie mają przepisy obowiązujące w dniu przeprowadzenia kontroli przez pracowników uprawnionego organu administracji, co oznacza, że w ramach rozpatrywanej sprawy kluczowe znaczenie posiadają normy prawne obowiązujące w dniu 30 marca 2008 r. Wskazana data odgrywa w tym zakresie istotną rolę, jednakże nie jest to równoznaczne z tym, że w sprawie tej zastosowanie będą miały wyłącznie normy prawne obowiązujące w tym dniu, ponieważ dostrzec należy to, iż normy te w okresie między wskazanym dniem, a wydaniem decyzji przez organ odwoławczy ulegały zmianom i z tego powodu niezbędne jest zwrócenie uwagi na to, czy przepisy przejściowe przyjmowanych zmian ustawy o transporcie drogowym nie zawierają w przedmiotowym zakresie jakichś dodatkowych rozwiązań prawnych, które będą rzutowały na ocenę norm prawnych będących podstawą podejmowanych rozstrzygnięć.

W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane przez WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 253/11 Lex 821560). W wyroku tym wskazuje się, że zgodnie z zasadą wyprowadzoną w orzecznictwie z art. 6 i 138 kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej wydając decyzję administracyjną, stosuje przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania decyzji, jednakże z uwzględnieniem koniecznych wyjątków, gdy na przykład nowe przepisy wprowadzają surowszy wymiar kary ( por. uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. I OPS 1/06). Pogląd nakazujący bezpośrednie stosowanie przepisów nowych pozostaje też w zgodzie z zasadami konstytucyjnymi, a w szczególności z zasadą praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i z zasadą demokratycznego państwa prawnego sformułowaną w art. 2 Konstytucji. Obowiązywania tej ogólnej zasady, nakazującej organom administracji publicznej stosować w toku wydawania decyzji przepisy prawa, które obowiązują w chwili orzekania, nie wyklucza milczenie ustawodawcy co do przepisów przejściowych dotyczących stanów faktycznych zaistniałych w innym reżimie prawnym.

W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, iż na gruncie prawa administracyjnego w odmienny sposób należy widzieć bezpośrednie stosowanie norm mających charakter represyjny, zbliżony do tego, który pełnią normy prawa karnego oraz normy takiego charakteru nie posiadające. Bezpośrednie stosowanie znowelizowanych przepisów w stanie faktycznym niniejszej sprawy uzasadnia represyjny charakter omawianych przepisów, których istota polega na wymierzeniu kary administracyjnej podmiotowi dopuszczającemu się ich naruszenia. Nadto normy te z natury swej bliskie są normom występującym na gruncie prawa karnego. Dostrzec należy, że problematyka bezpośredniego stosowania norm prawa karnego, a w praktyce norm zbliżonych do norm prawa karnego była przedmiotem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Wskazać należy, że Trybunał ten wypowiadając się na temat reguł stanowienia przepisów karnych i ich zgodności z podstawowymi normami i zasadami konstytucyjnymi zauważał, że powszechnie akceptowane standardy odnoszące się do prawa karnego, powinny dotyczyć nie tylko przepisów karnych sensu stricte, ale także wszystkich przepisów o charakterze represyjnym, a więc wszystkich przepisów, których celem jest poddanie obywatela jakiejś formie ukarania ( orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1994 r. U.7/93, OTK 1994, nr 1, poz. 5, z dnia 26 kwietnia 1995 r. K.11/94, OTK 1995, nr 1, poz. 12, z dnia 3 listopada 2004 r. K.18/03, OTK-A 2004, nr 10, poz. 103). W wyroku z dnia 8 lipca 2003 r., P 10/02

( OTK-A z 2003 r., nr 6, poz. 62). Tego typu normami są normy prawa administracyjnego przewidujące nałożenie kary na podmiot dopuszczający się naruszenia obowiązujących unormowań prawnych. Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził, że zakres stosowania art. 42 Konstytucji obejmuje nie tylko odpowiedzialność karną w ścisłym tego słowa znaczeniu, a więc odpowiedzialność za przestępstwa, ale również inne formy odpowiedzialności prawnej związane z wymierzeniem kar wobec jednostki, czy podmiotu do którego dana norma jest adresowana. Stanowisko to zostało potwierdzone w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 listopada 2004 r. K. 18/03, w którym Trybunał wyjaśnił, że istotne znaczenie ma to, czy z uwagi na represyjny charakter norm istnieje konieczność stosowania w ramach określonego postępowania gwarancji konstytucyjnych dotyczących odpowiedzialności karnej. Ustawowe znaczenie pojęcia "odpowiedzialności karnej" nie może rzutować na treść tego pojęcia użytego w Konstytucji RP, ponieważ przepisów Konstytucji RP nie można wyjaśniać poprzez odwołanie się do znaczenia przepisów ustaw zwykłych. Z tego właśnie względu należy przyjąć, że zakres stosowania art. 42 Konstytucji RP obejmuje nie tylko odpowiedzialność karną w ścisłym tego słowa znaczeniu, a więc odpowiedzialność za przestępstwa, ale również i inne formy odpowiedzialności prawnej związane z wymierzeniem kar wobec jednostki, także wówczas gdy kary te wymierzane są przez organy niebędące sądami, a tym samym są organami administracji publicznej. W art. 42 ust. 1 Konstytucji RP wyrażono szereg fundamentalnych zasad prawa represyjnego, które powinny mieć odpowiednie zastosowanie również i w innych postępowaniach o charakterze represyjnym, które nie są wprost utożsamiane z postępowaniem karnym. Bez wątpienia zasadą taką jest zakaz wstecznego działania ustawy wprowadzającej lub zaostrzającej odpowiedzialność karną, wyrażający się następującą maksymą lex severior retro non agit ( wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2002 r., P. 12/01, OTK-A 2002, nr 4, poz. 50; z dnia 26 listopada 2003 r., SK 22/02, OTK-A 2003, nr 9, poz. 97).

W konsekwencji należy przyjmować, że również w odniesieniu do orzeczeń rozstrzygających o sankcjach administracyjnych zastosowanie znajduje zasada lex mitior retro agit, zgodnie z którą prawo może działać wstecz, o ile jest ono korzystniejsze dla osoby ukaranej ( por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 562/09, wyrok WSA w Poznaniu II SA/Po 894/10 publ., czy wyrok tutejszego Sądu z dnia 22 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/GL 770/10).

Przywołana powyżej zasada doznaje istotnego wzmocnienia na gruncie rozpatrywanej sprawy, ponieważ faktycznie w dniu zdarzenia, które stało się podstawą uruchomienia przedmiotowego postępowania obowiązywały unormowania prawne pozwalające nałożyć na skarżącego opłatę za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia stosownej opłaty. Nadto można dostrzec, że w przypadku prawidłowego funkcjonowania organu administracji, był on w stanie bez nadmiernego wysiłku nałożyć na skarżącego przedmiotową karę, ponieważ ustawa zmieniająca stan normatywny przyjęta została w grudniu 2008 r., a tym samym organ administracji dysponował długim terminem, w którym mógł takie postępowanie zakończyć, jednakże podkreślić należy, że postępowanie w sprawie uruchomione zostało w grudniu ale roku następnego, czyli 2009 r., a zostało zakończone w grudniu kolejnego roku a mianowicie 2010 r. Oznacza to, że w dniu wszczęcia postępowania administracyjnego przez organ administracji obowiązywały już inne unormowania prawne, które nie przewidywały sankcji karnej za poruszanie się takim pojazdem, którym skarżący poruszał się 30 marca 2008 r. W tym miejscu podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyklarowała się linia orzecznicza odwołująca się do zaprezentowanej wykładni przepisów prawa. Oznacza to, że argumenty podnoszone przez organy administracji, a odwołujące się do stosowania przepisów prawa z dnia wystąpienia zdarzenia uzasadniającego nałożenie kary administracyjnej nie mogą być uwzględnione. Nadto można dostrzec, iż przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych odnoszą się do stanu normatywnego obowiązującego przed wprowadzeniem istotnej nowelizacji ustawy o transporcie drogowym z grudnia 2008 r.

Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie zauważyć, że kara administracyjna winna spełniać głównie funkcję prewencyjną. Skoro zatem ustawodawca zrezygnował z dalszego obowiązku uiszczania przez pojazdy o masie poniżej 12 ton opłaty drogowej, to obecnie nałożenie przedmiotowej karty na skarżącego nie spełnia już wskazanej roli. Prowadzi to z kolei do wniosku, że jeżeli po kontroli drogowej, której wyniki uzasadniały wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary administracyjnej z tytułu nieziszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, ustawodawca zniósł obowiązek uiszczania takiej opłaty, to organ traci podstawę prawną uzasadniającą rozstrzyganie w przedmiocie kary. Organ I i II instancji powinien był zatem uwzględnić znowelizowany stan prawny, obowiązujący w chwili orzekania, a nie stan prawny, jaki obowiązywał w dniu kontroli.

W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik skarżącego w odwołaniu od decyzji organu administracji pierwszej instancji, jak również w skardze do tutejszego Sądu akcentuje, że organy administracji dopuściły się naruszenia treści art. 4 rozporządzenia WE oraz art. 3 lit. "h" rozporządzenia WE, zgodnie z którym rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 ton używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie nie można podzielić argumentacji pełnomocnika skarżącego, ponieważ rozporządzenia ( WE ) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady ( EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 ( Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006 r., str. 1), nie ma w tej sprawie zastosowania. Stosownie do postanowień artykułu 1 rozporządzenia ustanawia ono przepisy dotyczące czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku kierowców wykonujących przewóz drogowy rzeczy i osób w celu ujednolicenia warunków konkurencji pomiędzy poszczególnymi rodzajami transportu lądowego, zwłaszcza w odniesieniu do sektora transportu drogowego oraz w celu poprawy warunków pracy i bezpieczeństwa drogowego. Niniejsze rozporządzenie ma na celu także przyczynienie się do polepszenia metod monitorowania i egzekwowania przepisów przez Państwa Członkowskie oraz poprawy warunków pracy w transporcie drogowym. Nadto po myśli art. 3 lit. "h" tego rozporządzenia nie ma ono zastosowania do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczanej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy. W świetle przywołanych unormowań prawnych przedmiotowe rozporządzenie nie odnosi się do kwestii przewozu drogowego lecz reguluje kwestie związane z warunkami prowadzenia pojazdu ujmowanymi od strony ochrony praw kierującego, zatem nie posiada ono wpływu na podejmowanie rozstrzygnięć objętych przedmiotem prowadzonego postępowania. W tym zakresie skład orzekający przychyla się do stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu kontrolowanych rozstrzygnięć przez organy administracji.

Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który mając na uwadze ustalenia zawarte w niniejszym wyroku winien przeprowadzić stosowne postępowanie administracyjne zgodnie ze wskazaniami zamieszczonymi w wyroku jak również mając na uwadze przepisy prawa materialnego jak i Kodeksu postępowania administracyjnego, a następnie podjąć stosowną decyzję.

Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji nałożono na skarżącego karę pieniężną za przewóz drogowy bez uiszczenia stosownej opłaty, Sąd stosownie do postanowień art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że decyzja ta nie może być wykonywana.

O kosztach postępowania Sąd orzekał stosownie do postanowień art. 200 wyżej wymienionej ustawy, jak również § 6 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" wskazanej powyżej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

su.