Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 422/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Maria Kwiecińska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 01 grudnia 2005r. przy udziale sprawy ze skargi T.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie wymiaru cła I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz T.K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. obciąża Dyrektora Izby Skarbowej kosztami sądowym w kwocie [...] złotych od obowiązku uiszczenia których strona skarżąca została zwolniona i nakazuje ściągnąć od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu kwotę [...] złotych pod rygorem egzekucji, IV. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Kwiecińska /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego przyjął 13 zgłoszeń celnych SAD OBR nr [...] z dnia [...] roku, [...] z dnia [...] roku, [...] z dnia [...] roku, [...] z dnia [...] roku, [...] z dnia [...] roku, [...] z dnia [...] roku, [...] z dnia [...] roku, [...] z dnia [...] roku, [...] z dnia [...] roku, [...] z dnia [...] roku, [...] z dnia [...] roku, [...] z dnia [...] roku obejmując przedmiotowy towar (odzież używaną sortowaną - kod PCN 6309 00 00 0) procedurą dopuszczenia do obrotu i określając kwotę długu celnego w oparciu o obniżone stawki celne dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej. Niemieckie władze celne dokonały weryfikacji deklaracji eksportera sporządzonych na fakturach dołączonych odpowiednio do powyższych dokumentów SAD, w wyniku której nie potwierdziły rzetelności danych w nich zawartych i poinformowały polski organ celny pismem nr [...]z dnia [...] roku, o tym że towary figurujące na fakturach są towarami niepochodzącymi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 Układu Europejskiego.

Okoliczności te stanowiły podstawę do wydania przez Dyrektora Urzędu Celnego w dniu [...] roku decyzji nr [...], uznającej przedmiotowe zgłoszenia celne za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanych preferencji, stawek celnych i obliczenia kwoty długu celnego oraz określającej tę kwotę w oparciu o stawki celne autonomiczne. Decyzja ta została podjęta przez organ I instancji na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami), art. 13, art. 19 §1, art. 20§1, art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i c, art. 83, art. 85 §1, art. 209 § 1 pkt 1, art. 231 §1 pkt 1, art. 262 i art. 266 Kodeksu celnego (Dz.U. Nr 75 z 2001 roku, poz. 802 z późniejszymi zmianami) , art. 16 ust 1 lit b, art. 21 i art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 roku (załącznik do Dz.U. Nr 104 z 1997 roku , poz. 662 ze zmianami), § 11 ust 1 i ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 ze zmianami) oraz §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 roku w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 107, poz. 1217 ze zmianami).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że zastosowanie stawek celnych obniżonych dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej uzależnione było w okresie dokonywania spornych zgłoszeń celnych - zgodnie z przepisem ust 5 Części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej oraz postanowieniem art. 18 i art. 16 protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 roku - od jednoczesnego spełnienia następujących warunków:

- dany towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 Układu Europejskiego,

- pochodzenie to zostało udokumentowane prawidłowo w sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze,

- spełniono warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Zgodnie natomiast z art. 32 Protokołu nr 4 dopuszczalna jest dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru, którą można przeprowadzać wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu. Ponieważ wyniki weryfikacji dokonanej w niniejszej sprawie przez niemieckie władze celne (wiążące dla organów polskich) nie potwierdziły faktu pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej, należało stwierdzić brak podstaw do zastosowania obniżonej stawki celnej, która została zdeklarowana na podstawie dokumentów poświadczających nieprawdę. Organ celny podkreślił, że towar - odzież używana - objęty procedurą dopuszczenia do obrotu wg przedmiotowych zgłoszeń celnych znajduje się na liście towarów przywożonych na Polski obszar celny, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Ponieważ strona nie przedłożyła wymaganych świadectw pochodzenia przedmiotowego towaru, należało ustalić kwotę długu celnego według stawek autonomicznych, w oparciu o zapisy o kraju jego pochodzenia zamieszczone w powyższych fakturach.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. K. podniósł, że dla zgłoszeń celnych SAD OBR Nr:

- [...] z dnia [...] r.

- [...] z dnia [...] r.

- [...] z dnia [...] r.

- [...] z dnia [...] r.

- [...] z dnia [...] r.

zostało wystawione retrospektywnie i dosłane do Urzędu Celnego świadectwo pochodzenia Nr [...] ( przy piśmie z dnia [...] r.).

W związku z powyższym wniósł o naliczenie należności od towarów objętych wymienionymi zgłoszeniami celnymi, według stawki celnej konwencyjnej, która w roku 2000 r. wynosiła 19,7 %.

Wskazał również, że co do pozostałych zgłoszeń celnych objętych zaskarżoną decyzją a wystawionych w okresie [...] r. - [...] r., Izba Handlowo-Przemysłowa w N. odmówiła wystawienia Certyfikatu Pochodzenia powołując się na obowiązujące w tym zakresie porozumienie polsko-niemieckie, zgodnie z którym certyfikat retrospektywny może być jedynie wystawiony dla rachunków celnych wystawionych do dnia [...] r.

Również jednak odnośnie towarów (odzieży używanej) objętych zgłoszeniami celnymi datowanymi do dnia [...] r. wniósł zastosowanie analogicznej stawki celnej konwencyjnej.

Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] roku uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zastosowanych stawek celnych i wysokości długu celnego oraz określił ten dług w oparciu o stawki celne konwencyjne na podstawie świadectwa pochodzenia nr [...] z dnia [...] r. utrzymując w pozostałej części decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, że po zwolnieniu towarów organ celny ma możliwość zweryfikowania zgłoszenia celnego oraz dołączonych do niego dokumentów w terminie 3 lat od dnia przyjęcia tego zgłoszenia, co wynika z przepisów art. 70 i art. 65 §5 Kodeksu celnego. Czynności kontrolne dotyczące danych zawartych w zgłoszeniu można też dokonywać po zwolnieniu towarów (art. 83 § 2 i § 3 Kodeksu celnego). W przypadku odzieży używanej stosowanie kontroli po zwolnieniu towarów jest uzasadnione charakterem towaru, który narzuca podejrzenie co do zasadności i poprawności wystawionych przez eksporterów dowodów preferencyjnego pochodzenia towarów w trybie przepisów Protokołu 4 Układu Europejskiego. Kontrolę taką zapewnia weryfikacja dowodów pochodzenia przeprowadzona na podstawie art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. Taka weryfikacja została przeprowadzona w niniejszej sprawie, a jej wyniki są wiążące dla organów celnych kraju importu i stanowią usankcjonowany prawnie dowód w sprawie. Skoro więc niemieckie władze celne poinformowały, że sporna odzież używana nie ma statusu "produktu pochodzącego" w rozumieniu Protokołu 4 Układu Europejskiego, to deklaracje eksportera na fakturach nie mogły stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej. Ostatecznie wobec przedłożenia świadectwa pochodzenia właściwa była stawka konwencyjna 19,7 % co do tych towarów, które zostały objęte zgłoszeniami celnymi wymienionymi w świadectwie pochodzenia. Zgodnie natomiast z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, zgłoszony towar - odzież używana jest objęty wykazem towarów przywożonych na polski obszar celny, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Co do towarów nie objętych świadectwem pochodzenia, zastosowanie stawki konwencyjnej nie było możliwe.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. K. zarzucił organowi II instancji niedokonanie wystarczających ustaleń dotyczących przetworzonego towaru w oparciu o prawo krajowe i bezkrytyczne przyjęcie stanowiska organu niemieckiego. Według skarżącego polskie władze celne mogą odstąpić od zastosowania negatywnego wyniku weryfikacji dowodów pochodzenia towaru jeżeli odpowiedź władz celnych eksportera nie zawiera informacji wystarczających do ustalenia jego rzeczywistego pochodzenia, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Miał on ponadto zostać pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu celnym.

W uzupełnieniu skargi ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji i doprecyzował zarzuty podkreślając, że jedynym dowodem w sprawie na którym organy celne oparły swoją decyzję jest odpowiedź niemieckich władz celnych udzielona na zapytanie polskich władz celnych, które nie wskazały powodów weryfikacji posiadanych dokumentów. Wskazał również na lakoniczne sformułowanie wniosku weryfikacyjnego, które uniemożliwiło racjonalną ocenę pochodzenia przedmiotowego towaru i spowodowało wadliwe przeprowadzenie postępowania weryfikacyjnego, które powinno było zostać oparte na wynikach rewizji celnej dokonywanej w kraju importu przy dokonywaniu zgłoszeń celnych bezpośrednio po wprowadzeniu towaru na polski obszar celny.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego a podlegająca rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z zm.), zwanej dalej przepisami wprowadzającymi zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych powodów niż wskazywał skarżący. Sąd administracyjny- nie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. Nr 153, poz 1270, zwanej p.p.s.a.)- sprawuje bowiem kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 135 p.p.s.a..

Przede wszystkim należy stwierdzić, iż nie może być zaakceptowany wyrażony w skardze i piśmie uzupełniającym pełnomocnika pogląd ( podparty stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w uzasadnieniu wyroku z dnia [...]r. [...]) co do charakteru i hierarchii Protokołu 4 do Układu Europejskiego jako źródła prawa. Ta umowa została podpisana i ratyfikowana przed wejściem w życie aktualnie obowiązującej Konstytucji, która precyzyjnie uregulowała miejsce umów międzynarodowych w hierarchii aktów prawnych. Zgodnie z przepisem przejściowym, a mianowicie art. 241 ust. 1 Konstytucji RP umowy międzynarodowe ratyfikowane dotychczas przez Rzeczpospolitą Polską na podstawie obowiązujących w czasie ich ratyfikacji przepisów konstytucyjnych i ogłoszone w Dzienniku Ustaw uznaje się za umowy ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i stosuje się do nich przepisy art. 91 Konstytucji, jeżeli z treści umowy międzynarodowej wynika, że dotyczą one kategorii spraw wymienionych w art. 89 ust. 1 Konstytucji.

Skoro zarówno Układ Europejski, jak i Protokół 4 do tego Układu zostały ratyfikowane i ogłoszone w Dzienniku Ustaw, a ta umowa międzynarodowa dotyczy problematyki określonej w art. 89 ust. 1 Konstytucji RP, Układ Europejski traktowany jest jako umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i ma pierwszeństwo na wypadek kolizji z ustawą (por. wyrok NSA z 4.10.2002r., I SA /Łd 1597/01).

Wobec tego, zgodnie z art. 32 Protokołu 4 organy celne uprawnione były do dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia przeprowadzonej wyrywkowo lub w sytuacji istnienia uzasadnionych wątpliwości co do ich autentyczności, statusu pochodzenia sprawdzonych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Weryfikacja przeprowadzona przez władze celne kraju eksportera jest jedyną, przewidzianą przez Protokół formą kontroli dowodów pochodzenia towarów, a jej wynik jest wiążący dla polskich władz celnych i nie może być przez nie podważony w jakikolwiek sposób. Negatywny wynik weryfikacji uzasadnia odmowę preferencyjnego traktowania towaru, a w konsekwencji zastosowania niepreferencyjnej stawki celnej.

Taki wynik stanowi więc dowód w sprawie i w rozpatrywanej sprawie organy celne powołały się w uzasadnieniu decyzji na pismo niemieckich władz celnych Nr [...], w którym zakwestionowano rzetelność danych zawartych w deklaracjach eksportera. Jednakże pismo to sporządzone w jęz. niemieckim nie zostało przetłumaczone na język polski. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że obcojęzyczne dokumenty bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski nie mogą być uznane - w świetle art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej - za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem - art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dn. 07.10.1999r. o języku polskim - Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm. ( por. wyrok NSA w Warszawie z 09.02.2001r., III SA 2339/99, wyrok WSA w Warszawie z 16.01.2004r., III SA 2719/02 i wyrok WSA w Warszawie z 17.03.2004r., III SA 2512/02).

Dodatkowo wskazać należy, iż w niniejszej sprawie w przedłożonych aktach administracyjnych nie znalazło się w ogóle świadectwo pochodzenia Nr [...] z dnia [...] r. wystawione przez niemieckie władze celne a stanowiące podstawę wydania przez organ II instancji zaskarżonej decyzji.

Sąd nie miał więc możliwości, w niniejszej sprawie, zapoznania się z treścią tego świadectwa, nie wiadomo również, czy zostało ono przetłumaczone na język polski.

Zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy celne zobowiązane będą zlecić urzędowe przetłumaczenie powyższego obcojęzycznego dokumentu stanowiącego kluczowy dowód w sprawie i umożliwić stronie zapoznanie się z nim w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego.

Z tych względów orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

/- / M. Kosewska /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kwiecińska