Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 962/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Inne
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 par. 1, art.145 par.1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 44 oraz art. 39, art. 134, art127 par. 3, art. 129 par 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del.NSA Janusz Furmanek (spr.) Protokolant asystent Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 17 września 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 766/11 w sprawie ze skargi S.F. na postanowienie Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

II OSK 962/12

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu skargi S. F. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2011 r. (znak [...]) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. (znak [...]) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił S.F. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji własnej z dnia [...] lipca 2011 r. (znak [...]) na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w ww. decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. S. F. został prawidłowo pouczony o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. – do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone stronie w trybie zastępczym (art. 44 k.p.a.), a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony dopiero w dniu 17 sierpnia 2011 r., a zatem już po upływie ustawowego 14-dniowego terminu do jego wniesienia. Pismem z dnia 8 września 2011 r. organ poinformował stronę, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony z uchybieniem terminu. Jednocześnie organ pouczył wnioskodawcę o treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Pismem z dnia 15 września 2011 r. strona wystąpiła o przywrócenie terminu, wskazując ogólnie, że jego uchybienie nastąpiło bez jej winy i powołując się na art. 57 § 5, art. 35 § 1 - 5, art. 36 § 1 k.p.a., jak również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 3 lutego 2011r., sygn. akt II SA/Ke 8/11.

Organ, odmawiając S.F. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że wnioskodawca nie wskazał jaka była przyczyna uchybienia terminu, jak również nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, kiedy ustąpiły przyczyny uzasadniające uchybienie terminu i nie wykazał, aby wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wskazano przy tym, że uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu nie odnosi się do kwestii uchybionego przez stronę terminu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach S. F. wniósł o "obiektywne rozpatrzenie sprawy". W załączeniu strona przedstawiła m.in. "zażalenie" na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, w którym powołała się na rozmowę telefoniczną z Naczelnikiem Wydziału Departamentu Orzecznictwa, przeprowadzoną w dniu 2 sierpnia 2011 r., informując o kradzieży awiza ze skrzynki pocztowej. Tym samym, zdaniem skarżącego, przyczyna nieodebrania korespondencji została wyjaśniona – stosownie do art. 81 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. Dodatkowo S.F. zadeklarował gotowość powołania świadków w celu udowodnienia ww. okoliczności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Po rozpoznaniu powyższej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 18 stycznia 2012 r. oddalił skargę.

W uzasadnieniu swojego orzeczenia Sąd I instancji wskazał na wstępie, że organ prawidłowo wskazał na treść art. 58 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, materiał dowodowy zebrany w aktach administracyjnych sprawy nie pozwalał przyjąć istnienia przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. – co słusznie zauważył Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W tym zakresie Sąd wskazał, że przesyłka zawierająca decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. została doręczona stronie w trybie zastępczym (art. 44 k.p.a.).

Przedstawiając szczegółowo przesłanki konieczne dla uznania prawidłowości doręczenia w trybie doręczenia zastępczego Sąd doszedł do przekonania, że na gruncie niniejszej sprawy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do przyjęcia, że prawidłowe doręczenie przedmiotowej przesyłki S.F. nastąpiło w dniu 27 lipca 2011 r. W szczególności WSA w Kielcach wskazał, że datę tą potwierdzają, znajdujące się na dowodzie doręczenia i kopercie, w której była przesyłka (k. 344), odciski pieczęci "awizowano dn." z adnotacją dnia lipca 2011 r., w którym to nastąpiło – "13", pieczęć "adresat nieobecny, mieszkanie zamknięte, awizowano", "awizowane powtórnie" przy stemplu z datą 20 lipca 2011 r., zaopatrzone stosownym podpisem doręczyciela oraz "zwrot nie podjęto w terminie" przy stemplu z datą 29 lipca 2011 r. Z kolei – zdaniem Sądu I instancji - okoliczność pozostawienia awiza w skrzynce pocztowej S. F. potwierdził w treści swojego "zażalenia" i pisma z 2.08.2011 r. (k. 367 i k. 349 akt adm.).

Zdaniem Sądu meriti, organ, mając na uwadze dyspozycję art. 107 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., prawidłowo zawarł w wydanej decyzji pouczenie o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – w terminie 14 dni od doręczenia tego rozstrzygnięcia. Tymczasem S. F. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dopiero w dniu 17 sierpnia 2011r. (data nadania przesyłki z przedmiotowym pismem – k. 352 akt adm.), a zatem z uchybieniem ustawowego terminu. O powyższym organ poinformował stronę pismem z dnia 8 września 2011 r., pouczając jednocześnie o treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. oraz o konieczności uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W odpowiedzi S.F. złożył w dniu 15 września 2011 r. wniosek o przywrócenie terminu (k. 360 akt adm.), wskazując jedynie w sposób ogólny, że do jego uchybienia doszło bez jego winy. W uzasadnieniu skarżący powołał się na art. 57 § 5, art. 35 § 1 - 5, art. 36 § 1 k.p.a., jak również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 3 lutego 2011r., sygn. akt: II SA/Ke 8/11.

Mając na uwadze treść wniosku za prawidłowe – zdaniem Sądu I instancji - należało uznać ustalenia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o niespełnieniu określonej w art. 58 § 1 k.p.a. przesłanki uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tym zakresie WSA w Kielcach podniósł, że samo powołanie się przez wnioskodawcę na przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej (art. 35 § 1 - 5 i art. 36 § 1 k.p.a.) oraz zachowania terminu poprzez m.in. nadanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego (art. 57 § 5 k.p.a.) jest niewystarczające.

Odnosząc się natomiast do twierdzeń S.F. o "kradzieży" ze skrzynki pocztowej awiza, informującego o pozostawieniu przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. w urzędzie pocztowym – przedstawionych w "zażaleniu" z dnia 26 września 2011 r. (wysłanego w dniu 27 września 2011 r.) na postanowienie organu z dnia [...] września 2011 r. – Sąd wyjaśnił, że wobec złożenia przez stronę przedmiotowych wyjaśnień już po wydaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ, orzekając w przedmiocie przywrócenia terminu, nie mógł się w żaden sposób do nich ustosunkować. Przesłanka bowiem braku winy w uchybieniu terminu wskazywana przez stronę już po wydaniu postanowienia z dnia [...] września 2011 r. nie mogła mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Końcowo, odnosząc się do zgłoszonej przez skarżącego gotowości powołania świadków na okoliczność uprawdopodobnienia kradzieży awiza ze skrzynki pocztowej WSA w Kielcach wskazał, że zgodnie z art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. Sąd może jedynie – z urzędu lub na wniosek stron – przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Natomiast w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań świadków.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik S.F. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a., poprzez naruszenie:

- art. 135 ustawy p.p.s.a. na skutek niezastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, co było niezbędne dla końcowego jej załatwienia, przez niezrealizowanie obowiązku uchylenia zaskarżonej decyzji organu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych;

- art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z artykułem 134 § 1 ustawy p.p.s.a., przez nieuzasadnione przyjęcie, iż brak jest w niniejszej sprawie substratu zaskarżenia;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c poprzez nieuchylenie postanowienia, które zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 44, art. 50 § 1, art. 64 § 2, art. 140 § 2 k.p.a., poprzez uchybienie ich stosowaniu;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c poprzez nieuchylenie postanowienia, które zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 44 k.p.a., poprzez uznanie, ze decyzja organu została skutecznie doręczona skarżącemu;

- art. 106 § 3 i § 5 w zw. z art. 113 § 1 oraz w zw. z art. 6 ustawy p.p.s.a., przez nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających wskazywanych przez skarżącego, niedostateczne wyjaśnienie sprawy i nieudzielenie wystarczających wskazówek stronie występującej bez fachowego pełnomocnika.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Na rozprawie przed naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wnosił i wywodził jak w skardze kasacyjnej, wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09, opubl. w ONSA i wsa z 2010 r., nr 1, poz. 1), niezależnie od tego, czy zostały sformułowane w sposób prawidłowy.

W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 ustawy p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa nie wymaga w tym przypadku, aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy. Wystarczy uznanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 337). A zatem, aby Sąd I instancji mógł zastosować ten przepis ustawa wymaga stwierdzenia, iż organ administracji dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Taka sytuacja – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wystąpiła w niniejszej sprawie, czego nie dostrzegł WSA w Kielcach oddalając skargę.

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.

W myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kontrola dopuszczalności odwołania, w tym zachowania terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. jest pierwszą czynnością jaką organ odwoławczy podejmuje po otrzymaniu odwołania.

Odwołanie - jak stanowi art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. - wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zauważyć przy tym należy, że w niniejszej sprawie sprawa dotyczy decyzji – wydanej w I instancji – przez Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a zatem zgodnie z art. 127 § 3 stronie przysługiwało prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przy czym – jak stanowi art. 127 § 3 in fine – do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Właściwe zatem ustalenie daty doręczenia stronie zaskarżonej decyzji jak i złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mają fundamentalne znaczenie dla ustalenia zachowania terminu, o jakim mowa w art. 129 § 2 k.p.a. W razie bowiem złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po upływie przepisanego terminu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania (odpowiednio wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) - zgodnie z art. 134 k.p.a.

O uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy można mówić tylko wówczas, gdy termin ten rozpoczął swój bieg. W przypadku, gdy decyzja organu administracji publicznej jest doręczana stronom, termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy biegnie od daty prawidłowego doręczenia decyzji. Ustawodawca, łącząc określone skutki prawne ze skutecznym doręczeniem pisma stronie (m.in. rozpoczęcie biegu terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a.), przewidział jednocześnie określone zasady doręczania pism przez organ administracji publicznej. Zasady te regulują przepisy rozdziału 8 "Doręczanie" Działu I Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mianowicie, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 k.p.a.). Osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy - art. 42 § 1 k.p.a. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej - art. 42 § 2 k.p.a. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i § 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie - art. 42 § 2 k.p.a.

W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a. - w przypadku doręczania pisma przez pocztę - przechowuje ona pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej – tzw. doręczenie zastępcze w trybie art. 44 k.p.a.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1 art. 44, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata - § 2 art. 44 k.p.a. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3 art. 44 k.p.a.). Doręczenie takie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy - art. 44 § 4 k.p.a.

Aby uznać doręczenie zastępcze za dokonane prawidłowo muszą łącznie zostać spełnione przesłanki określone w art. 44 k.p.a. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia decyzji stronie. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego i dlatego nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów z art. 44 k.p.a., w tym wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż strona zeń korzystająca nie będzie mogła skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia (por. podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt II RN 70/00). O fakcie złożenia przesyłki na określony czas w placówce pocztowej musi być dokonana stosowna adnotacja doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki. Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowione w art. 44 k.p.a. Bezwarunkowo konieczna jest wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 44 k.p.a.

Z tych też względów należy przede wszystkim podzielić stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej, iż Sąd I instancji błędnie uznał, że zaskarżona decyzja wydana w pierwszej instancji została prawidłowo doręczona w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 27 lipca 2011 r.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że przyjął on za organem administracji, iż decyzja organu I instancji z dnia [...] lipca 2011 r., po podwójnym awizowaniu, powróciła do organu I instancji jako nieodebrana i uznana została za doręczoną (w trybie art. 44 k.p.a.) w dniu 27 lipca 2011 r.

Tymczasem – w ocenie NSA - doręczenie pisma skarżącemu, w trybie art. 44 k.p.a. budzi istotne wątpliwości.

Jak bowiem wynika z akt administracyjnych sprawy, potwierdzenie odbioru załączone do decyzji organu I instancji nie zawiera żadnych informacji o sposobie powiadomienia adresata o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana.

Zauważyć w związku z tym należy, że obowiązujące w dacie doręczania przesyłki rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. z 2004 r. Nr 5, poz. 34 ze zm.) – jako akt wykonawczy do ustawy Prawo pocztowe - reguluje m.in. zasady dokumentowania wykonania usługi doręczenia przesyłek rejestrowanych. Kwestia doręczenia przesyłek regulowana jest podobnie jak we wskazanych powyżej przepisach k.p.a. I tak, jeżeli w chwili doręczenia przesyłki rejestrowanej stwierdzono nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do jej odbioru, o których mowa w art. 26 ustawy zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana, operator wyznaczony pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zawiadomienie to ma postać papierową.

Przy czym, czynności operatora mają swoje odzwierciedlenie we wzorze potwierdzenia odbioru pisma dołączanym do niego po dokonaniu doręczenia. Zawiera on m.in. cztery punkty, w których doręczyciel odnotowuje, że: pismo doręczył i komu (pkt 1); pisma nie doręczył w sposób określony w pkt 1 i pozostawił je w Urzędzie Pocztowym (a) właściwym toap (b) o czym umieścił zawiadomienie na drzwiach mieszkania adresata lub w skrzynce pocztowej (pkt 2); pisma nie doręczono ponieważ adresat lub jego domownik odmówili przyjęcia pisma uprzedzając ich o miejscu pozostawienia pisma w: miejscu doręczenia (a), Urzędzie Pocztowym (b), właściwym toap (c); pisma nie doręczono ponieważ ... (pkt 4), po czym wymienia się miejscowość, podaje datę czynności i składa podpis.

Tymczasem potwierdzenie dołączone do decyzji organu I instancji nie zawiera żadnych z tych danych, nie sposób zatem było jednoznacznie ustalić, czy i w jaki sposób adresat został poinformowany o próbie doręczenia mu przesyłki i gdzie możliwe było jej późniejsze odebranie. Sąd I instancji przyjął za organem, że fakt umieszczenia na kopercie z korespondencją adnotacji o dwukrotnym awizowaniu jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia spełnienia przesłanek z art. 44 k.p.a.

W praktyce nie ma jednak całkowitej pewności, czy sporna korespondencja – zawierająca decyzję organu I instancji – została faktycznie w tym trybie doręczona.

Nie sposób zgodzić się przy tym z twierdzeniami Sądu I instancji zawartymi w uzasadnianiu wyroku, iż okoliczność pozostawienia awiza w skrzynce pocztowej adresata potwierdził on sam – jak to uznał Sąd I instancji – w treści swojego zażalenia i pisma z dnia 2 sierpnia 2011 r. (k. 367 i k. 349 akt adm.). Faktem jest, iż niewątpliwie skarżący we wskazanym piśmie z dnia 2 sierpnia 2011 r. pisze o dwukrotnym awizowaniu spornej przesyłki pod jego nieobecność, a w "zażaleniu" z dnia 26 września 2011 r. odwołuje się do faktu "kradzieży" z jego skrzynki pocztowej awiza, to jednakże - w ocenie NSA – powyższe ustalenia nie mogą same w sobie zostać uznane za jednoznaczny dowód na spełnienie warunków doręczenia zastępczego spornej przesyłki w trybie art. 44 k.p.a., nie mogą one konwalidować braków w doręczeniu przesyłki (spełnienia warunków prawidłowego poinformowania adresata do próbie doręczenia przesyłki). Nie dają one pewności, że faktycznie sporna korespondencja została doręczona w trybie art. 44 k.p.a., a co za tym idzie skarżący został prawidłowo poinformowany o próbie jej doręczenia i możliwości jej odbioru w konkretnie wskazanym urzędzie pocztowym.

Wszelkie rozważania w tym zakresie mogą mieć jedynie teoretyczny charakter. Można bowiem przyjąć, że skarżący faktycznie wiedział o awizie, ale można też równie dobrze przyjąć, iż stwierdzenie o "dwukrotnym awizowaniu" – zawarte w jego piśmie z dnia 2 sierpnia 2011 r. – mogło wynikać z informacji przekazanej mu w rozmowie telefonicznej z tego samego dnia z pracownikiem organu, w której ten poinformował go, że decyzja została wysłana przez organ, wróciła z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" oraz informacji, że w związku z tym była dwukrotnie awizowana. Natomiast, co do argumentu uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, że skarżący potwierdził fakt pozostawienia awiza w skrzynce pocztowej w swoim zażaleniu z 26 września 2011 r., wskazać należy, że w tej części uzasadnianie Sądu meriti zwiera wewnętrzną sprzeczność. Z jednej bowiem strony Sąd przyjmuje domniemanie, że skarżący mógł wiedzieć o awizie (strona 3 uzasadnienia), a z drugiej strony stwierdza, że argumentacja skarżącego zawarta w zażaleniu z 26 września 2011 r. nie może być brana pod uwagę, albowiem złożone ono zostało już po wydaniu przez organ spornego rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia terminu.

Z tych wszystkich względów należało powziąć uzasadnione wątpliwości, czy decyzja organu I instancji z dnia [...] lipca 2011 r. została faktycznie prawidłowo doręczona, czy doręczenie tego pisma poprzez awizo było skuteczne.

Jest to o tyle doniosła okoliczność, że tylko spełnienie tej czynności w sposób nienasuwający zastrzeżeń będzie otwierać możliwości badania czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od takiego orzeczenia jest w ogóle przedmiotowy.

Pamiętać przy tym należy, iż skarżący, po powzięciu w dniu 2 sierpnia 2011 r. wiadomości o próbie doręczenia mu przesyłki wystąpił – pismem z tego samego dnia – o ponowne jej przesłanie. Organ sporną decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. przesłał na adres skarżącego raz jeszcze, a została ona odebrana w dniu 10 sierpnia 2011 r. Następnie w dniu 17 sierpnia 2011 r. wniósł do organu pismo z dnia 15 sierpnia 2011 r. potraktowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Dopiero po wyjaśnieniu kwestii prawidłowości doręczenia, wniosek skarżącego o przywrócenie terminu winien więc zostać oceniony w świetle okoliczności nakreślonych przez NSA w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Reasumując, powyższe ustalenia skutkują uchyleniem zaskarżonego wyroku, gdyż skarga została oddalona pomimo naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 134 ustawy p.p.s.a., oraz niewyjaśnienia czy został naruszony przepis art. 44 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji weźmie pod uwagę kwestię złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i oceni, czy jest to środek odwoławczy od orzeczenia organu I instancji z dnia [...] lipca 2011 r. i przede wszystkim zaleci mając na uwadze istotę niniejszego postępowania, wyjaśnienie czy doszło w niniejszej sprawie do naruszenia art. 44 k.p.a.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 ustawy p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 ustawy p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 powoływanej ustawy.

Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.