Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1701/98
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2000-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Policja
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 6, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ - nie wyklucza uznania za działalność kombatancką uczestnictwa w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu, jeżeli działalność ta była prowadzona w ramach służby w Milicji Obywatelskiej.

TEZY

Przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ - nie wyklucza uznania za działalność kombatancką uczestnictwa w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu, jeżeli działalność ta była prowadzona w ramach służby w Milicji Obywatelskiej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Czesława B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21 sierpnia 1998 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 czerwca 1998 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w oparciu o przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tj. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ - pozbawił uprawnień kombatanckich Czesława B. syna Stanisława ur. 5 września 1927 r. w B. D. przyznanych przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację decyzją z dnia 29 grudnia 1983 r. z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 18 lutego 1946 r. do 4 października 1946 r.

W uzasadnieniu tej decyzji zauważono, iż Czesław B. uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej na podstawie zaświadczenia WUSW Rz. z dnia 26 września 1983 r.

W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że Czesław B. otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w szeregach milicji Obywatelskiej /pismo Komendy Wojewódzkiej Policji w Rz. z 18 maja 1998 r./.

Wobec powyższego konkludowano, iż w świetle obecnie obowiązującej ustawy, jakakolwiek działalność w szeregach Milicji Obywatelskiej nie może być uznana za działalność kombatancką lub równorzędną z kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy o kombatantach (...).

Stwierdzono zatem, że Czesław B. otrzymał uprawnienia kombatanckie - wyłącznie z tytułu działalności w 1946 r. w charakterze "uczestników walk o utrwalenie władzy ludowej" a w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które otrzymały je wyłącznie z tytułu utrwalenia władzy ludowej.

Z tych też powodów orzeczono o pozbawieniu strony nabytych wcześniej uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Czesław B. podkreślił, iż z zaświadczenia WUSW w Rz. z dnia 26 września 1983 r. wynika także, iż oprócz utrwalania władzy brał udział w walkach z bandami UPA w L. a w zakwestionowanej decyzji nie wzięto tęgo fakty pod uwagę.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia 21 sierpnia 1998 r. (...) - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 24 czerwca 1998 r. (...).

W motywach tego rozstrzygnięcia w szczególności zauważono, że Czesław B. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walce o utrwalenie władzy ludowej w szeregach Milicji Obywatelskiej. Na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach (...) przyznaje się uprawnienia kombatanckie z tytułu "uczestniczenia w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu".

Milicja Obywatelska natomiast nie była zmilitaryzowaną służbą państwową.

Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Czesław B. W skardze raz jeszcze zauważył, że brał udział w walkach z bandami podziemia o wolność ojczyzny a przeważnie były to wówczas bandy UPA.

Strona przeciwna odpowiadając na skargę wniosła o oddalenie skargi i podtrzymując argumentację z zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. nr 142 poz. 950 ze zm./ zwaną w dalszej części niniejszej uzasadnienia ustawą.

Przepis art. 1 ust. 1 powołanej ustawy uznaje za kombatanta osobę, która brała udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenności, niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.

Sformułowana w tym przepisie ogólna definicja kombatanta została w dalszym przepisie ustępu drugiego skonkretyzowana przy pomocy oznaczeń bardziej szczegółowych, które nie mogą być pomijane przy rozstrzyganiu wątpliwości, czy określona osoba może być uznana za kombatanta i czy jej działalność ma charakter działalności kombatanckiej.

Należy w szczególności wskazać, że o ile w przepisie ustępu drugiego w pkt 1 i pkt 2 powtórzone zostały przesłanki pełnienia służby wojskowej w Wojsku Polskim lub polskich formacjach i organizacjach wojskowych, o których mowa w ustępie pierwszym, to w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy za działalność kombatancką należy rozumieć uczestnictwo w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołany przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy - nie wyklucza uznania za działalność kombatancką uczestnictwa w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu, jeżeli działalność ta była prowadzona w ramach służby w Milicji Obywatelskiej.

Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego - Milicja Obywatelska była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 omawianej ustawy /por. wyrok z 17 września 1999 r. V SA 369/99; wyrok z dnia 21 września 1999 r. II SA/Wr 1006/98 - wyrok z dnia 5 października 1999 r. II SA/Ka 2156/97 - nie publ./.

Natomiast na zasadzie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które z mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o utrwalenie władzy ludowej".

Taka treść ww. przepisu prowadzi do stwierdzenia, iż udokumentowanie innej jeszcze działalności stanowiącej w myśl przepisów ustawy o kombatantach walkę o "utrzymanie terytoriów Polski oraz o suwerenność i niepodległość kraju" musi stanowić o braku podstaw do zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy.

W rozpoznawanej sprawie organ orzekający pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej powołują się na zapis ww. uregulowania art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy. Podkreślono, że skarżący nabył przedmiotowe uprawnienia wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej i do tego w szeregach Milicji Obywatelskiej a jakakolwiek działalność w szeregach Milicji Obywatelskiej nie może być uznana za działalność kombatancką lub równorzędną z kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy o kombatantach.

Z powyższym stanowiskiem w sposób oczywisty nie można się zgodzić a to z związku z poczynionymi we wstępnej części tego uzasadnienia wywodami. Taka interpretacja ustawy narusza prawo w szczególności ww. przepisy.

Skarżący konsekwentnie podaje, iż jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej w B. D. powiat L. brał udział na tym terenie w walkach z bandami UPA. Fakt ten potwierdził w deklaracji członkowskiej wpisując tę informację (...) w ankiecie członka zwyczajnego ZBoWiD (...) oraz we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy a także w skardze.

Okoliczność ta nie była przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oceniana, natomiast winna ona zostać poddana wnikliwej analizie, bowiem jak już wyżej zauważono wykazanie przez skarżącego, iż w ramach zmilitaryzowanej służby państwowej w Milicji Obywatelskiej uczestniczył w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią to wówczas zdaniem Sądu może skutecznie ubiegać się o status kombatanta.

Zatem w tym zakresie winny być poczynione ustalenia organu, które potwierdziłyby wersję skarżącego - walki w ramach Milicji Obywatelskiej z bandami UPA.

Nie można pominąć tej okoliczności, dlatego też uznano skarżoną decyzję oraz ją poprzedzającą o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich za naruszającą prawo materialne przez błędną jego wykładnię jak również uchybiającą zasadom procedury administracyjnej określonej w art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa.

Z tych też powodów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Orzeczenie o kosztach zapadło w oparciu o zapis art. 55 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.