Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 134/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 15 ust 1 pkt 6, art 18 ust 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 52 poz 525
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jedn.
article: art 178a par 1
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 862/10 w sprawie ze skargi B. H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B.H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz w związku z art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), cofnął B.H. pozwolenie na broń palną myśliwską. Organ stwierdził, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań Nowe Miasto i Wilda z dnia 7 lipca 2009 r. sygn. akt VI K 1044/09 skarżący został uznany za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że na drodze publicznej, kierował samochodem w stanie nietrzeźwości wynoszącym 1,50 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu w pierwszym badaniu i 1,45 mg/l w drugim. Organ wskazał także, że skarżący posiada pozytywną opinię w macierzystym kole łowieckim oraz w miejscu zamieszkania. Jednak zdaniem organu uznanie skarżącego winnym popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji świadczy o braku poszanowania dla ustalonego porządku prawnego, co w konsekwencji dyskwalifikuje go do dalszego posiadania broni i to niezależnie od pozytywnej opinii środowiskowej. Każde bowiem świadome naruszenie przepisów prawa powoduje utratę zaufania do osoby posiadającej pozwolenie na broń, gdyż nie daje ona gwarancji użycia broni zgodnie z obwiązującymi w tym zakresie regulacjami. Z tego powodu interes skarżącego w posiadaniu broni winien ustąpić na rzecz interesu społecznego przejawiającego się w fakcie posiadania pozwolenia na broń przez osoby przestrzegające ustalonego porządku prawnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący uznał ją za krzywdzącą i niezgodną z treścią art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Podkreślił, że nie nadużywa alkoholu i nie leczył się odwykowo.

Zaskarżoną decyzją Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w pełni zgadzając się ze stanowiskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu zaznaczył, że przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji ma charakter obligatoryjny w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa co do użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a katalog okoliczności, w tym przestępstw, których popełnienie lub o których oskarżenie może wzbudzić obawy niezgodnego z prawem użycia broni palnej, jest otwarty. Wystarczy zatem domniemanie organu na podstawie innych okoliczności, co do użycia broni przez jej posiadacza w sposób niezgodny z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego.

W skardze na powyższą decyzję B.H. zarzucił jej naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 oraz z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i naruszenie prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. gdyż organ nie ma prawa stosować miernika szczególnej staranności, zaś on sam jest człowiekiem powszechnie znanym z przestrzegania prawa i szanowanym, o czym świadczy całe jego dotychczasowe życie. Zaś dywagacje organu co do pośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia innych osób ma charakter "co by było gdyby". Skarżący nie możne także być karanym dwa razy za ten sam czyn. Ponadto przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy wymienia enumeratywnie przestępstwa stanowiące podstawę cofnięcia pozwolenia na broń i nie umieszczono w tym przepisie przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, ani nie ma też wytycznych ustawodawcy do innego interpretowania tego przepisu.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji wyjaśnił, że co prawda przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., nie zostało wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, jednakże zauważyć należy, że użycie w tym przepisie sformułowania "w szczególności skazanym" oznacza, że katalog sytuacji objętych dyspozycją tego przepisu jest otwarty. A zatem organ administracji dokonując oceny istnienia uzasadnionej obawy co do użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, może stwierdzić, że fakt popełnienia innych przestępstw, nieznajdujących się w powyższym katalogu, daje podstawy do przyjęcia, iż taka obawa zachodzi. Zdaniem Sądu, Komendant Główny Policji dokonał wyczerpujących ustaleń i prawidłowo ocenił, że w przypadku skarżącego zachodzi uzasadniona obawa, iż może on użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Podkreślił także, że fakt skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. nie tylko oznacza, że skarżący dopuścił się zachowania niezgodnego z obowiązującym prawem, ale świadczy o nieodpowiedzialności, lekkomyślności i braku wyobraźni sprawcy takiego czynu co do następstw własnego zachowania. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości stwarza, w ocenie Sądu, realne zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym i naraża na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia pozostałych uczestników ruchu drogowego, a także osoby trzecie. Ponadto Sąd uznał, że dotychczasowy nienaganny tryb życia, w tym pozytywne opinie, nie mogły mieć wpływu na decyzje organów Policji. Wyrok, jaki zapadł w stosunku do skarżącego, pozwolił organowi na uznanie, że jest on osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B.H. domagając się jego uchylenia i rozpoznania sprawy, uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całego materiału dowodowego sprawy i oparcie się jedynie na skazującym wyroku karnym, nie uwzględniając szczególnych okoliczności popełniania tego przestępstwa, zachowania skarżącego po popełnieniu przestępstwa, upływu czasu od jego popełniania, wcześniejszej drogi życiowej skarżącego, pozytywnych opinii o skarżącym. A także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przez ich błędną wykładnię, polegającą na bezzasadnym przyjęciu, iż co do skarżącego zachodzi uzasadniona obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, podczas gdy takiej obawy nie ma.

Odpowiedź na skargę kasacyjna wniósł Komendant Główny Policji domagając się jej oddalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy, tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Natomiast skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie ma usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że nie zasługuje na uwzględnienie.

Konstrukcja skargi kasacyjnej w zakresie redakcji zarzutów w niej zawartych pozwala w pierwszej kolejności na ustosunkowanie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji polegającą na wadliwym przyjęciu, iż wyrok skazujący jako zapadły w sprawie o popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, tj. prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości pozwala organowi na uznanie, że skarżący jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zarzut ten jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje nieusprawiedliwiony.

Punktem wyjścia dla Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę jest przekonanie, że prawo posiadania broni nie należy w Polsce do wolności i praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP. Prawa tego nie gwarantują przepisów prawa międzynarodowego, w tym również prawa europejskiego. Prawo do posiadania broni jest ściśle reglamentowane w zakresie udzielania pozwolenia na broń jak też w okresie korzystania z przyznanego już decyzją administracyjną uprawnienia. W związku z tym, zarówno organy właściwe do wydawania pozwoleń na posiadanie broni jak i sądy administracyjne muszą brać pod uwagę nie tylko subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, ale także mieć wzgląd na interes bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Zauważyć należy, iż zaskarżone decyzje podjęte zostały na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustaw z dnia 21 maja 1999 r. o broni i Amunicji (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji organ cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. Natomiast ze względu na fakt podany jako uzasadnienie zaskarżonych decyzji w sprawie organ zastosował przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Z dyspozycji tej normy prawa wynika, iż pozwoleń na broń nie wydaje się (a także cofa się już wydane) osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.

Wskazany wyżej przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wyliczający negatywne przesłanki wyłączające możliwość wydania pozwolenia na broń, mający charakter bezwzględnie wiążący, w zestawieniu z powołanym wyżej art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji oznacza, że obligatoryjnemu cofnięciu podlega pozwolenie na broń wydane m. in. osobom, którym z określonych w tym przepisie przyczyn pozwolenie takie nie powinno być w ogóle wydane.

Zastosowanie przez organ policji powołanego przepisu i cofnięcie pozwolenia na broń jest zatem obligatoryjne w każdym przypadku gdy strona należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Są osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności zaś skazane prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z literalnego brzmienia cytowanego przepisu wynika w sposób oczywisty, że ma on przede wszystkim zastosowani do osób skazanych lub wobec których toczy się postępowanie za którekolwiek z przestępstw wskazanych w tym przepisie. W takim przypadku jednostka, która została skazana prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw z mocy prawa jest uznawana za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Mówiąc innymi słowy, sam fakt popełnienia powyższego przestępstwa uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 18 listopada 209 r., II OPS 4/09).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie bezsporny jest fakt skazania skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego za przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego a więc nie za przestępstwo przeciwko życiu zdrowiu lub mieniu. W takiej sytuacji, rozpoznając sprawę cofnięcia pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania strony prawomocnym wyrokiem, albowiem warunkiem cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni jest wskazanie w toku postępowania administracyjnego przez organy administracji, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy popełnieniem przez skarżącego danego przestępstwa (w tym przypadku przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji), a uzasadnioną obawą użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. Przy czym chodzi tu o tzw. adekwatny związek przyczynowy tzn. taki który pozwala na uznanie prawnej doniosłości tych następstw, które są dla ustalonych w toku postępowania wyjaśniającego okoliczności faktycznych zwykłe (typowe, normalne), a na odrzuceniu takich, które należy ocenić jako niezwykłe, nietypowe, nienormalne. Dlatego też, dla oceny spełnienia tej przesłanki, warunkującej cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni, niezbędne jest wzięcie pod uwagę nie tylko faktu popełnienia przestępstwa przez skarżącego ale również innych okoliczności faktycznych występujących w sprawie. Każdą sprawę należy indywidualizować i oceniać w jej całokształcie (por. uzasadnienie powołanej wyżej uchwały siedmiu sędziów NSA).

Takie przesłanki uzasadniające cofnięcie przedmiotowego pozwolenia w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały trafnie podniesione w tej sprawie.

Pierwszą z tych okoliczności jest fakt, że popełnione przestępstwo należy do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji a więc pośrednio godzi w życie i zdrowie człowieka. Niespornym pozostaje, że prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości naraża życie i zdrowie innych uczestników ruchu drogowego, zatem uznać należy, że skarżący siadając do samochodu w stanie nietrzeźwości zachował się lekkomyślnie, bezpodstawnie zakładając, że nie spowoduje wypadku, którego ofiara mogłaby doznać uszkodzenia ciała, nawet utracić życie.

Po drugie, skarżący dokonał powyższego przestępstwa w stanie nietrzeźwości, co oznacza, że po spożyciu alkoholu traci on umiejętność racjonalnego kierowania swoim działaniem. Skarżący wsiadając do samochodu w stanie nietrzeźwości, wiedział doskonale o zakazie prowadzenia pojazdu mechanicznych po spożyciu alkoholu jak i o niebezpieczeństwie jakie za sobą pociąga kierowanie pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości, co wiąże się ze świadomym lekceważeniem sobie obowiązujących norm.

Istotne jest przy tym, że jak stwierdził przedstawiciel organu w odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżący przekroczył dopuszczalny próg trzeźwości blisko sześciokrotnie. W tej sytuacji uznanie, iż świadczy to o rażącym lekceważeniu prawa i o istnieniu cech osobowych wskazanych przepisem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie może budzić uzasadnionych wątpliwości. W orzecznictwie NSA niejednokrotnie przyjmowano (por. wyroki z 9 kwietnia 2010 r., II OSK 2024/09, Lex nr 597476 i z 29 marca 2011 r., II OSK 558/10, Lex nr 992603), że sam fakt prawomocnego skazania za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości z zasady uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń, gdyż świadczy, że sprawca może użyć tej broni w sposób wskazany w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W tym kierunku poszły też zmiany ustawy o broni i amunicji dokonane ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 195), zgodnie z którą podstawą do pozbawienia pozwolenia na broń jest obecnie fakt skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego (art. 15 ust. 1 pkt 6b u.b.a.).

Skoro więc Sąd I instancji wyjaśnił stan faktyczny sprawy i ocenił jej okoliczności a także dokonał prawidłowej wykładni wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów, to zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za nieuzasadnione. Dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. NSA orzekł, jak w sentencji.