Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1828/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 497/14 w sprawie ze skargi P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za luty 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

II FZ 1828/14

UZASDNIENIE

Postanowieniem z dnia 8 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 497/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w sprawie ze skargi P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za luty 2011 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W uzasadnieniu Sąd podniósł, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że postępowanie w niniejszej sprawie jest jednym z wielu analogicznych, dotyczących decyzji wydanych przez Dyrektorów Izb Celnych na terenie całej Polski, a zatem łączne obciążenie spółki nie ogranicza się tylko do kwoty wpisu od skargi w niniejszej sprawie, ale do sumy wielu opłat sądowych, które obowiązana jest ponosić przed sądami administracyjnymi w całym kraju w kilkuset sprawach. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosiła, według bilansu za ostatni rok – 1.000.000 zł, wartość jej środków trwałych – 300.155,92 zł a wysokość zysku – 713.731,90 zł. Stan konta na posiadanym rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 180.334,29 zł. Spółka podniosła, że posiada w swoim majątku automaty o niskich wygranych, które ze względu na przewidziane w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. u. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) eliminowanie z rynku działalności podmiotów urządzających tego rodzaju gry, nie przedstawiają obecnie realnej wartości.

Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy.

Zaskarżonym postanowieniem Sąd odmówił przyznania prawa pomocy. Zdaniem Sądu, konieczność opłacenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nawet przy uwzględnieniu tego obowiązku jednocześnie we wszystkich sprawach, nie wpłynie znacząco na działalność strony skarżącej. Sąd pierwszej instancji podniósł, że saldo na rachunku bankowym spółki w miesiącu, w którym została wniesiona skarga wyniosło ponad 140.000 zł. Z kolei w miesiącach styczeń i luty 2014 r. skarżąca dokonała dostawy towarów i świadczenia usług na kwoty wynoszące ponad 500.000 zł, natomiast przychód ze sprzedaży uzyskany w 2013 r. wyniósł ponad 38.000.000 zł. Zdaniem Sądu, przytoczone dane wyraźnie wskazują, że spółka miała możliwości poczynienia stosownych rezerw na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie, przy uwzględnieniu takiego samego obowiązku jednocześnie we wszystkich sprawach. Jeśli chodzi o konieczność ponoszenia kosztów w innych sądach w kraju, strona nie podała nawet przybliżonych kwot, którymi jest obciążona, zatem nie było podstaw do dokonania oceny wpływu tej okoliczności na zasadność przedmiotowego wniosku. Sąd zauważył również, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny zdolności płatniczych podmiotu nie jest kategoria dochodu, lecz przychodu. Za nie bez znaczenia uznano fakt, że spółka, mimo trudnej sytuacji finansowej, na którą się powołuje, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Końcowo dodano, że niekorzystna dla spółki nowelizacja ustawy o grach hazardowych zmieniająca dotychczasowe zasady udzielania licencji na automaty do gier nie może wyłączać powinności ponoszenia kosztów postępowania sądowego, które immanentnie są związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej.

Na ww. postanowienie spółka wniosła zażalenie, w którym zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przy ocenie sytuacji majątkowej spółki takich okoliczności jak: wielość prowadzonych w całym kraju postępowań, brak możliwości zbycia aktywów spółki, czy konieczność zachowania środków na realizację bieżących zobowiązań, co skutkowało bezpodstawną odmową przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazując na powyższe naruszenie, spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Uzasadniając swoje zażalenie spółka podniosła m.in, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił faktu, że działalność spółki ze swej istoty wymaga posiadania - tylko z pozoru znacznych - zasobów obrotowych. W praktyce bowiem spółka musi mieć możliwość regulowania na bieżąco i bez opóźnień zobowiązań względem wynajmujących lokale, wypłacania wygranych, opłacania serwisu i obsługi urządzeń. Spółka musi również na bieżąco uiszczać zryczałtowany podatek od gier niezależnie od tego, czy działalność przynosi pozytywny wynik finansowy. Z tego też względu stan rachunku bankowego spółki, przy uwzględnieniu specyfiki prowadzonej działalności i jej rozmiarów, nie jest wcale wysoki. Błędem jest wywodzenie wniosków o korzystnej sytuacji spółki z rozmiarów prowadzonej działalności. O sytuacji majątkowej spółki nie świadczy również wartość bilansowa aktywów takich, jak środki trwałe czy inwestycje. Wartość bilansowa nie odzwierciedla bowiem ich wartości rzeczywistej, a jedynie wartość księgową, która znacząco odbiega od wartości rzeczywistej.

Z uwagi na obecną sytuację prawną automaty o niskich wygranych mają realnie wartość rynkową taką, jak materiały wtórne, które można z nich uzyskać po demontażu, albowiem na rynku brak potencjalnych nabywców tych urządzeń w celu ich dalszej eksploatacji zgodnej z przeznaczeniem. Wykorzystanie tych automatów jako automatów o niskich wygranych, zgodnie z ich konstrukcją i specyfiką, nie będzie możliwe najpóźniej z końcem 2015 r. w związku z wygaśnięciem posiadanych zezwoleń. W ocenie spółki, Sąd pierwszej instancji powinien także mieć na względzie fakt, że przedmiotowe postępowanie nie stanowi typowego elementu działalności spółki i innych spółek działających na rynku automatów o niskich wygranych, a jedynie próbę ochrony przed niedającą się przewidzieć agresywną polityką państwa względem przedsiębiorców branży hazardowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie spółki nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (postanowienia NSA z dna 25 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1178/14 - dotyczące tożsamej sprawy spółki; z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt II FZ 1102/13, z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 185/10; z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 156/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo w rozpoznawanej sprawie zbadał zasadność przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, analizując sytuację majątkową spółki, zobrazowaną jej oświadczeniami oraz przedłożonymi do akt sprawy dokumentami źródłowymi.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że konieczność opłacenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nawet przy uwzględnieniu tego obowiązku jednocześnie we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, nie wpłynie znacząco na działalność strony skarżącej. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności - przedłożone oświadczenie świadczy bowiem o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Wszystkie podane wartości wielokrotnie przewyższają wartość wpisu.

Bezzasadny jest podnoszony w zażaleniu przez spółkę argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, bowiem nie stanowią one jedynego majątku spółki. Spółka może dysponować środkami zebranymi na rachunku bankowym. Nie przedstawiła bowiem dokumentów, które wskazywałyby na ewentualne zajęcie prowadzonego rachunku bankowego, uniemożliwiające swobodne korzystanie ze środków na nim zgromadzonych. Na możliwość poniesienia kosztów postępowań sądowych wskazuje ponadto saldo rachunku na koniec lutego 2014 r. wynoszące 147.883,78 zł.

W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że spółka, która dysponuje środkami trwałymi o tak wysokiej wartości, a ponadto dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi na rachunku bieżącym, nie jest w stanie partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania.

Podkreślenia wymaga, że z zażalenia nie wynikają żadne konkretne informacje o aktualnej sytuacji finansowej, a ponadto w zasadzie nie nawiązano w nim do argumentacji Sądu pierwszej instancji.

W ocenie Sądu Odwoławczego, spółka nie wykazała, iż wydanie wskazanej kwoty wpisu sądowego jest w stanie w jakikolwiek sposób zakłócić bieżącą działalność spółki, stąd też prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, iż spółka nie spełnia ustawowych przesłanek dla przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.