Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 829/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Ryszard Pęk Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant : st. sekr. sądowy Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody D. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] 2013 r. o nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego [...] kwotę 100 (słownie: sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...] Wojewoda D., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej: ustawa, po rozpatrzeniu odwołania [...] (strona, zainteresowany, odwołujący się, skarżący) od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] 2013 r., nr [...] orzekającej o wymeldowaniu w/w z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W., zakwestionowaną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie wymeldowania strony z miejsca pobytu stałego wszczęte zostało przez Prezydenta W. w dniu 27 maja 2013 r. Fakt niezamieszkiwania przez zainteresowanego w rzeczonym lokalu wskazany został przez [...], współwłaścicielkę nieruchomości. W złożonym wniosku wyjaśniła, że w/w dobrowolnie opuścił rzeczoną nieruchomość w roku 2010, zabierając ze sobą wszystkie rzeczy osobiste. W pozwie rozwodowym (kopia dołączona do akt sprawy) sam miał wskazać: "Wnioskodawcy mieszkają oddzielnie i prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe od 2010 roku i nie istnieje możliwość ani nie ma chęci na ich ponowne zamieszkiwanie. Po wyprowadzeniu się Powoda strony nie utrzymują kontaktu ze sobą, a każdy z małżonków prowadzi odrębne życie. Uczucie pomiędzy małżonkami całkowicie wygasło i nie widzą oni szans na dalsze trwanie związku". Na poparcie swoich twierdzeń wskazała świadka w osobie [...].

W dniu 10 czerwca 2013 r. zeznania do protokołu złożył zainteresowany. Stwierdził, że mieszka na stałe w miejscu zameldowania i przechowuje tam wszystkie rzeczy osobiste. W spornym lokalu przebywa średnio dwa razy w tygodniu, co związane jest bezpośrednio z wykonywaną pracą. Jak podniósł, nigdy trwale nie opuścił przedmiotowej nieruchomości i nie zamierza tego robić. Na koniec dodał: "Dopiero po zakończeniu sprawy rozwodowej i podziału majątku zostanie określony sposób korzystania z domu". Adresem do korespondencji, jaki podał jest lokal przy ul. [...]. W piśmie sporządzonym w tym samym dniu nadmienił, że jest współwłaścicielem mieszkania, a to że "czasowo" przebywa poza domem wynika z charakteru jego pracy i "skomplikowanych stosunków rodzinnych".

W kolejnych czynnościach wyjaśniających organ I instancji przesłuchał w charakterze świadka [...], syna stron. Jak oznajmił, zamieszkuje na stałe w lokalu przy ul. [...]. Świadek potwierdził również, że w 2010 r. strona wyprowadziła się z przedmiotowego mieszkania, zabierając większość swoich rzeczy osobistych. Od momentu opuszczenia spornego lokalu "pojawia się okazjonalnie tj. 3-4 razy od 2010 roku". Od tego też czasu strona nie nocowała pod spornym adresem.

Pismem z dnia 17 czerwca 2013 r. [...] złożyła dodatkowe wyjaśnienia. Zaprzeczyła, jakoby strona zamieszkiwała nadal (nawet czasowo) w miejscu zameldowania, czy też przechowywała w tym miejscu swoje rzeczy. Nie interesuje się domem i nie partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości. Dnia 15 lutego 2013 r. zainteresowany złożył pozew o rozwód, z którego treści bezsprzecznie wynika, że dobrowolnie opuścił rzeczony lokal.

W dniu 27 czerwca 2013 r. przesłuchano [...], który stwierdził, że zainteresowany od około 2 lat nie mieszka w spornym lokalu. Wymieniony wyprowadził się dobrowolnie, nie pozostawiając w miejscu zameldowania żadnych rzeczy.

Po dokonaniu powyższych ustaleń organ I instancji wezwał strony do zapoznania się z materiałem dowodowym, dając jednocześnie możliwość wniesienia ewentualnych uwag bądź żądań.

Następnie, decyzją z dnia 30 lipca 2013 r., orzekł o wymeldowaniu strony z miejsca dotychczasowego pobytu stałego.

Od tego rozstrzygnięcia zainteresowany wniósł odwołanie.

Jak dalej wskazał organ odwoławczy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W przepisie tym wskazano, iż opuszczenie lokalu jest podstawową przesłanką, której zaistnienie rodzi obowiązek danej osoby zainicjowania postępowania o wymeldowanie z lokalu lub też może doprowadzić do wymeldowania na skutek wniosku złożonego przez inną osobę, a nawet z urzędu. Brak ustawowej definicji pojęcia opuszczenia lokalu spowodował, że stało się ono przedmiotem licznych orzeczeń i komentarzy. Z uwzględnieniem jednolitego stanowiska doktryny i judykatury należy stwierdzić, iż przy ustalaniu, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ustawy, należy badać przede wszystkim zamiar osoby, która ma być wymeldowana, trwałość tego zamiaru i dobrowolność podjęcia decyzji o opuszczeniu lokalu.

W dorobku orzeczniczym Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowane zostało stanowisko, iż nawet kwestia dobrowolności ma drugorzędne znaczenie, o ile tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Przyczyna opuszczenia niekoniecznie musi więc mieć znaczenie dla oceny czy podlegająca wymeldowaniu osoba dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym miejscu. Najistotniejsze zatem dla oceny prawidłowości podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia organu I instancji jest to, czy w zgromadzonym materiale dowodowym odzwierciedlił się w sposób obiektywny zamiar zainteresowanego zerwania wszelkich więzów z lokalem. Zamiar ma zatem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim sensie fizycznym, praca, nauka) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23.04.2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 07.12.2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Katowicach z dnia 18.12.2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00). W tym miejscu godzi się wskazać, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22.05.2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05). Sporadyczne, krótkotrwałe pobyty w mieszaniu z całą pewnością nie dają podstawy do uznania, że w mieszkaniu tym skoncentrowane zostały czynności życiowe strony.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanek dobrowolności i trwałości opuszczenia mieszkania przez odwołującego się daje solidne podstawy ku twierdzeniu, że decyzja wydana przez organ I instancji jest najzupełniej słuszna. Strona, według powołanych w sprawie świadków, opuściła rzeczony lokal już w 2010 r. Co istotne, okoliczność ta potwierdzona została przede wszystkim oświadczeniami samego zainteresowanego, złożonymi w pozwie o rozwód: "Wnioskodawcy mieszkają oddzielnie i prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe od 2010 roku i nie istnieje możliwość ani nie ma chęci na ich ponowne zamieszkiwanie. Po wyprowadzeniu się Powoda strony nie utrzymują kontaktu ze sobą, a każdy z małżonków prowadzi odrębne życie. Uczucie pomiędzy małżonkami całkowicie wygasło i nie widzą oni szans na dalsze trwanie związku. Reasumując trzeba stwierdzić, że pomiędzy małżonkami od około 9 lat nie ma więzi psychicznej oraz fizycznej, zaś od ponad 3 lat nie ma także związków gospodarczych. Nastąpił pomiędzy stronami zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Utrzymanie tego związku nie leży ani w interesie społecznym ani w interesie dorosłych już dzieci stron".

W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, trudno nie dojść do wniosku, że odwołujący się opuścił miejsce zameldowania wypełniając wskazane w/w przesłanki, a więc w sposób dobrowolny i trwały. Organ odwoławczy nie może zawierzać deklaracjom zainteresowanego, jakoby rzeczony lokal był nadal jego miejscem stałego pobytu, gdy on sam zaprzecza utrzymywaniu jakiegokolwiek kontaktu z [...], która zamieszkuje przecież we wspomnianym mieszkaniu. Wątpliwym pozostaje również, jakoby strona miała realną chęć zamieszkiwania w tym miejscu, wobec tak podkreślanego rozpadu małżeństwa i całkowitego wygaśnięcia uczucia między stronami. Warto wytłumaczyć jednak stronie, że fakt wymeldowania z lokalu w żadnym stopniu nie wiąże się z utratą prawa do dysponowania nim. Ewidencja ma stanowić urzędowy rejestr potwierdzający stan faktyczny pobytu w określonym lokalu, a nie stan prawny. Kwestie praw do lokalu mają co do zasady charakter cywilnoprawny i do ich rozstrzygania kompetentne są wyłącznie sądy powszechne, a nie organy administracji publicznej orzekające w sprawach meldunkowych. Charakter porządkowy zarówno aktu zameldowania jak i wymeldowania oznacza, że akt taki nie stanowi źródła powstania jakichkolwiek praw majątkowych, zwłaszcza do domu, czy mieszkania. Akty te nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. Kwestie majątkowych rozliczeń byłych małżonków nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej o wymeldowanie. Organ w sprawie o wymeldowanie ustala jedynie, czy doszło do opuszczenia danego lokalu i czy ma ono charakter trwały i dobrowolny.

Odnosząc się zaś do twierdzeń zainteresowanego, jakoby w miejscu zameldowania pozostawił rzeczy osobiste i przebywał tam sporadycznie, "średnio dwa razy w tygodniu czasem częściej lub rzadziej" wyjaśnić należy, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1938/11 sporadyczne przebywanie w mieszkaniu czy przechowywanie rzeczy nie mogą świadczyć, że osoba przebywa w lokalu z zamiarem stałego pobytu. Skoro, jak już wcześniej zaznaczono, miejsce stałego pobytu to miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy, przyjmuje wizyty, to też sama okoliczność, iż w mieszkaniu tym znajdują się rzeczy należące do tej osoby, podczas gdy ona sama nie przebywa w lokalu, nie może stanowić dowodu, że stale tam zamieszkuje. Opuszczenie lokalu nie musi być bowiem połączone z jego opróżnieniem ze wszystkich rzeczy należących do opuszczającego lokal. Pozostawienie rzeczy nawet o charakterze osobistym nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w spornym lokalu. Co również zdaje się istotnym dla sprawy i dla samego zainteresowanego kwestia prowadzenia przez niego działalności gospodarczej w miejscu zameldowania nie ma znaczenia dla zasadności podjętej w sprawie decyzji o wymeldowaniu. Powołać należy się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 922/10, gdzie wywiedziono, iż celem ewidencji ludności jest rejestracja faktycznego miejsca pobytu osób, wymeldowanie z pobytu stałego nie stoi więc na przeszkodzie dalszemu wykonywaniu działalności gospodarczej. Brak jest przepisów prawa, które zakazywałyby wymeldowania, z uwagi na prowadzenie w miejscu zamieszkania działalności gospodarczej. Na osobie prowadzącej taką działalność spoczywać zaś będą obowiązki uaktualnienia tej ewidencji i wskazanie nowego adresu.

Odwołujący się twierdzi, że nie dokona dobrowolnego wymeldowania ze spornego adresu, ponieważ nie posiada innego miejsca, w którym mógłby dokonać owej czynności. Wskazać i podkreślić więc należy, że w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2143/10 zwrócono uwagę, iż w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych zawarto niesłuszny pogląd, jakoby mogło dojść do opuszczenia przez daną osobę miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, musi temu towarzyszyć zerwanie przez nią związków z lokalem dotychczasowym i pozyskanie nowego miejsca pobytu stałego, w którym koncentrowałoby się jej centrum życiowe. Stwierdzono, iż wprawdzie w większości sytuacji czytelną oznaką opuszczenia miejsca pobytu stałego jest zerwanie z nim wszystkich więzi, jednak faktu tego nie można uznać za warunek konieczny wymeldowania. Można bowiem wskazać przykłady, kiedy osoba niemieszkająca w dotychczasowym lokalu zameldowania posiada z nim więzi, których nie chce zrywać, np. jest właścicielem tego lokalu, spotyka się w lokalu ze swymi dziećmi, jest z nim emocjonalnie związana. W konsekwencji należy uznać, że to nie zerwanie więzi z lokalem decyduje o jego opuszczeniu, lecz utrata lokalu, jako miejsca koncentrowania się w nim centrum życiowego, a więc jego ważnej funkcji, którą dotychczas pełnił. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie nie zgodził się jednak z przytoczonym wyżej stanowiskiem, jakoby utracie miejsca stałego pobytu musiała towarzyszyć fizyczna nieobecność i wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar urządzenia w innym miejscu trwałego centrum życiowego. Zaznaczył, że o ile opuszczenie miejsca pobytu stałego z reguły musi być objęte wolą (pomijając sytuacje wyjątkowe), to nie można uznać, iż musi temu towarzyszyć dodatkowa wola pozyskania innego miejsca pobytu stałego. Nie wynika to bowiem z żadnego przepisu prawa. Przepis art. 5 ust. 2 ustawy stanowi co prawda, że "w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego", lecz przepis ten i przepisy innych aktów normatywnych nie wymagają, aby każdy obywatel posiadał miejsce pobytu stałego. Konstytucja RP w art. 52 ust. 1 zapewnia każdemu wolność poruszania się po terytorium RP oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu. Swobodzie i wolności wyboru miejsca zamieszkania oraz pobytu nie towarzyszy przymus przynależności do jakiegoś miejsca pobytu stałego. Organ odwoławczy w zupełności popiera stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym względzie. W niniejszym postępowaniu liczy się przede wszystkim fakt, iż odwołujący się opuścił miejsce stałego zameldowania i nie ma rzeczywistej woli zamieszkiwania tam w przyszłości. Pozyskanie nowego centrum życiowego, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie ma więc żadnego znaczenia. Udowodnionym bowiem zostało, że zainteresowany z własnej woli wyprowadził się ze spornego lokalu i jak twierdzi: "pomiędzy małżonkami od około 9 lat nie ma więzi psychicznej oraz fizycznej, zaś od ponad 3 lat nie ma także związków gospodarczych. Nastąpił pomiędzy stronami zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Utrzymanie tego związku nie leży ani w interesie społecznym ani w interesie dorosłych już dzieci stron."

Konkludując, materiał dowodowy sprawy bezsprzecznie wykazał, że odwołujący się opuścił miejsce stałego zameldowania. W ocenie zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego, opuszczenie to bez wątpienia nosiło znamiona trwałości i dobrowolności. W skierowanym do Sądu Okręgowego [...] Wydział Cywilny Rodzinny pozwie strona zawarła jednoznaczne oświadczenie, iż opuściła miejsce stałego zameldowania w 2010 r. i nie widzi możliwości dalszego, wspólnego w nim zamieszkiwania. Pamiętać należy przy tym, że powstały między stronami konflikt nie może być jedyną przesłanką decydującą o wydaniu orzeczenia w sprawie o wymeldowanie. Już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 140/07 stwierdził, iż sam fakt istnienia konfliktu między stronami postępowania nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Nie traci bowiem co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem. W ocenie organu II instancji zainteresowany wyprowadził się z mieszkania dobrowolnie, obawia się jednak, że wymeldowanie go z lokalu uniemożliwi dalsze współdecydowanie o nim. Należy raz jeszcze podkreślić i zapewnić, że jako współwłaściciel przedmiotowego mieszkania zaineresowany posiada prawo dysponowania nim a wymeldowanie w żaden sposób prawa tego nie uniemożliwi. Faktem jest jednak, że strona nie przebywa pod tym adresem już od niemal 3 lat, utrzymując w ten sposób niedozwoloną przepisami prawa fikcję meldunkową. Organów administracji decydujących w sprawie o wymeldowanie nie interesują roszczenia małżonków względem danej nieruchomości, skupiają się jedynie na ustaleniu, czy dana osoba przebywa pod spornym adresem, czy nie. Deklaracje strony odnoszące się do sporadycznych wizyt w lokalu czy chęci zamieszkiwania w nim na stałe sprzeczne są z oświadczeniami składanymi przezeń przed Sądem Okręgowym. Zamiar zamieszkiwania nie może być przyjmowany bezkrytycznie, lecz oceniany obiektywnie na podstawie ogółu zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ten zaś niewątpliwie potwierdza, że zamiar przebywania w mieszkaniu jest jedynie deklaracją gołosłowną, niepopartą żadnym faktycznym działaniem.

Podkreślenia wymaga fakt, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (gdy zaniechano realizacji obowiązku wymeldowania się) jest jedynym warunkiem niezbędnym do orzeczenia o wymeldowaniu. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy nie wiąże bowiem wymeldowania z prawem do lokalu. Na mocy art. 9 ust. 2a ustawy zameldowanie w lokalu służy bowiem wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Realizacja obowiązku meldunkowego służy zatem jedynie zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, polegającej na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób, jak też służy ochronie interesów samych zainteresowanych, umożliwiając ich odnalezienie.

Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- błędne jej uzasadnienie, oparte tylko na zeznaniach świadków wnioskującej o wymeldowanie i wyrwanych z kontekstu zdań z pozwu rozwodowego;

- błędność i szablonowość, a także niedozwolone określenie przez organ orzekający sposobu realizacji jej podstawowych funkcji życiowych w miejscu zamieszkania, narzucenie sposobu wypoczynku, pracy i kontaktów towarzyskich;

- brak dopuszczenia dowodów w postaci:

1) przesłuchania świadka [...]; 2) akt spraw o wskazanych w skardze sygnaturach, toczących się w Sądzie Okręgowym [...]; 3) potwierdzeń przelewów i faktur VAT za usługi hotelowe;

i nieustosunkowanie się do nich;

- brak podania obiektywnych przesłanek dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu;

- niezgodne ze stanem faktycznym stwierdzenie w uzasadnieniu: "...nie ma rzeczywistej woli zamieszkania tam w przyszłości".

Nadto skarżący podkreślił, że organ odwoławczy nie dopełnił obowiązku rozpatrzenia wszystkich materiałów dowodowych w sprawie oraz potraktował ją jednostronnie, uwzględniając głównie zeznania i oświadczenia wnioskującej o wymeldowanie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca Prezydenta W. z dnia [...] 2013 r., nr [...] orzekającej o wymeldowaniu w/w z miejsca pobytu stałego naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie

Podstawę materialnoprawną wydanych decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72).

Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Zamiar ten ma bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności.

Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będą więc faktyczne ustalenia poczynione w sprawie przez organ, stwierdzone i istniejące w sprawie okoliczności potwierdzające wolę wewnętrzną zainteresowanego opuszczenia lokalu. Ustalenie zatem, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, takiego postępowania organy jednak w sposób prawidłowy nie przeprowadziły.

Niewątpliwie, w całej rozciągłości podzielić należy pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05, Lex nr 192912), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest równocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd.

O opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organy administracji nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego sprawy, zatem nie było podstaw do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego ze spornego lokalu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy. Postępowanie administracyjne prowadzone przez organy orzekające na podstawie powołanej ustawy podlega procedurze postępowania administracyjnego. Zasady ogólne postępowania zostały określone w art. 6-16 k.p.a. Jednymi z naczelnych zasad postępowania są sformułowane w art. 7 k.p.a. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, nakładająca na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym oraz w art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału stron w postępowaniu. Zasady te realizuje szereg przepisów szczegółowych, a zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym i przepisy o tzw. gwarancjach czynnego udziału w postępowaniu. Nakładają one na organ administracji obowiązek dopuszczania jako dowodu w sprawie wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem w sprawie mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Istotne znaczenie ma przy tym właśnie zachowanie gwarancji czynnego udziału strony w tak dokonywanych czynnościach postępowania dowodowego (art. 10 § 1 w zw. z art. 78, art. 79, art. 83 i art. 86 k.p.a.).

Przepisy procedury administracyjnej statuują także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Jedynie bowiem na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (80 k.p.a.).

Treść uzasadnienia decyzji powinna więc dokumentować wypełnienie przez organ wymienionych obowiązków procesowych i odnosić się do zakresu przeprowadzonego postępowania w sprawie. Wydanie prawidłowej decyzji, w każdym przypadku poprzedzać powinno więc dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego istotnego w sprawie (stosownie do art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), zaś sama decyzja powinna być należycie uzasadniona – stosownie do wymogów art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu ustalenia organów administracji naruszają zasady postępowania administracyjnego w ten sposób, że przyjęta ocena zebranego materiału dowodowego ma znamiona oceny dowolnej, nie zaś oceny swobodnej, którą statuuje treść art. 80 k.p.a. Powołany przepis nie wyznacza organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2013 r. sygn. II GSK 1940/11, publ. Baza orzeczeń CBOIS). Tymczasem w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

W świetle powyższych uchybień Sąd uznał, że organ I instancji, a następnie organ II instancji, nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego sprawy, zatem zebrany materiał dowodowy nie dawał podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Organ orzekający nie odniósł się w ogóle do wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka [...]- będącego jego synem; nie oceniając znaczenia tego dowodu dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie dokonał również niezbędnych ustaleń w zakresie dokonania oględzin lokalu, przesłuchania świadków-sąsiadów, czy znajomych pod kątem przebywania tam skarżącego. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Rozpoznając sprawę ponownie organ ustosunkuje się do oceny zawartej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności zwróci uwagę na treść art. 7, art. 10, art. 75, art. 77, art. 79, art. 80, i art. 107 § 3 k.p.a. i obowiązki jakie przepisy te nakładają na organy orzekające w sprawach. Dopiero zebranie materiału dowodowego zgodnie z obowiązującymi przepisami pozwoli na dokonanie oceny spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy w odniesieniu do szczególnej sytuacji w jakiej znalazł się skarżący.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu decyzji organów I i II instancji. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Podstawę zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania (wpis sądowy) stanowił art. 200 p.p.s.a.