Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 851/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżone zarządzenie
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1103
law: Ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych,  jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2018 r. sprawy ze skargi Gminy S. na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie nadania nazwy ulicy uchyla zaskarżone zarządzenie zastępcze.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem nadzorczym z dnia 23 maja 2018 r., nr 178/2018, w sprawie nadania nazwy ulicy Wojewoda Kujawsko-Pomorski na podstawie art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz. U. z 2018 r. poz. 1103, dalej zwana ustawą o zakazie propagowania komunizmu), po zasięgnięciu opinii Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zarządził ulicy o nazwie Bojowników o Wolność i Demokrację położonej w mieście Sępólno Krajeńskie, nadać nazwę Gryfa Pomorskiego

W uzasadnieniu zarządzenia organ wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu, obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, upamiętniające osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagujące taki ustrój w inny sposób, właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zmienia w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie. Na podstawie art. 6 ust. 2 cyt. ustawy, w przypadku niewykonania obowiązku przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego, wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze, w którym nadaje nazwę zgodną z art. 1 ustawy w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym upłynął termin na podjęcie działań przez organ jednostki samorządu terytorialnego.

Rada Miejska w Sępólnie Krajeńskim nie wykonała ustawowego obowiązku i nie dokonała w wyznaczonym przez ustawodawcę terminie zmiany nazwy ul. Bojowników o Wolność i Demokrację. W związku z powyższym Wojewoda zwrócił się pismem z 13.10.2017 r., w trybie art. 6 ust. 3 ustawy o zakazie propagowania komunizmu, do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej jako IPN) o wydanie opinii potwierdzającej niezgodność nazwy obowiązującej w dniu wejścia ustawy w życie z normą art. 1 ustawy.

W ocenie Wojewody, nazwa ulicy Bojowników o Wolność i Demokrację jest niezgodna z art. 1 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu. Jak wynika z opinii IPN, nazwa bezpośrednio nawiązuje do związku kombatanckiego, utworzonego w 1949 r. przez władze komunistyczne - Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Miał on zrzeszać byłych uczestników propagandowo interpretowanych "walk narodowowyzwoleńczych i rewolucyjnych", w tym: uczestników rewolucji bolszewickiej, wojny domowej w Rosji, wyselekcjonowanych uczestników powstań narodowych, uczestników wojny domowej w Hiszpanii, wyselekcjonowanych żołnierzy z regularnych formacji wojskowych i konspiracyjnych organizacji zbrojnych z okresu II wojny światowej, więźniów obozów koncentracyjnych, a także działaczy komunistycznych, robotniczych, żołnierzy KBW oraz funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej biorących udział w walkach przeciw podziemiu niepodległościowemu. W statucie związku odwoływano się do programu Polskiej Partii Robotniczej, do propagandowych haseł sojuszu ze Związkiem Sowieckim. Władze komunistyczne nie pozwalały na jawną działalność żadnych innych organizacji kombatanckich.

ZBoWiD, jako jedyna koncesjonowana organizacja kombatancka, był szeroko wykorzystywany przez partię komunistyczną w działaniach propagandowych. Kluczową rolę odgrywali w nim działacze komunistyczni - w tym komuniści ze zbrojnych organizacji Polskiej Partii Robotniczej (Gwardii Ludowej, Armii Ludowej), dowódcy z armii Berlinga i Żymierskiego, funkcjonariusze UB i MO. Dopiero z czasem stopniowo umożliwiano w szerszym zakresie nabywanie praw kombatanckich przez żołnierzy Armii Krajowej i frontowych formacji Polskich Sił Zbrojnych. Byli oni w ramach ZBoWiD w pełni podporządkowani zasadom działalności organizacji narzuconym przez partię komunistyczną. Przyjmowani do organizacji kombatanci z niektórych formacji, innych niż komunistyczne, nigdy nie mieli decydującego wpływu na zasadnicze zręby kształtu ideowo-politycznego organizacji. We władzach ZBoWiD byli m.in. ludzie współodpowiedzialni za budowę systemu komunistycznego, także współodpowiedzialni za zbrodnie stalinowskiej bezpieki.

Jednym z elementów walki z Kościołem w okresie stalinizmu było stworzenie przy ZBoWiD tzw. Komisji Księży. Służyła ona jako narzędzie komunistów do rozbijania więzi pomiędzy niższym i wyższym duchowieństwem.

W świetle przytoczonych faktów historycznych nie ulega kwestii, że Związek Bojowników o Wolność i Demokrację stanowi symbol komunizmu, o jakim mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu. Powyższe znajduje dodatkowe odzwierciedlenie w nazwie ulicy, która wskazaną komunistyczną organizację upamiętnia. Tym samym nazwa ta ma charakter propagujący komunizm, a co za tym idzie, jest niezgodna z art. 1 ust. 1 cyt. ustawy.

Skargę na powyższe zarządzenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyła Gmina Sępólno Krajeńskie zarzucając mu:

1) sprzeczność istotnych ustaleń ze stanem faktycznym, polegającą na wadliwym przyjęciu, że nazwa ulicy Bojowników o Wolność i Demokrację symbolizuje lub propaguje komunizm lub inny ustrój totalitarny, poprzez wadliwe uznanie, że nazwa ta bezpośrednio nawiązuje do związku kombatanckiego utworzonego w 1949 r. przez władze komunistyczne - Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, co doprowadziło do niesłusznego przyjęcia, że nazwa ta jest niezgodna z art. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu, podczas gdy niezgodność ta nie zachodzi;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

art. 1 ust. 1 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że nazwa ulicy Bojowników o Wolność i Demokrację jest nazwą symbolizującą lub propagującą komunizm, podczas gdy nazwa ta upamiętnia wszystkich znanych i nieznanych bojowników, którzy z bronią w ręku lub metodami pokojowymi, walczyli o wolność, suwerenność i niepodległość kraju;

art. 6 ust. 1-2 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że organ stanowiący Gminy Sępólno Krajeńskie miał obowiązek dokonania zmiany nazwy ulicy Bojowników o Wolność i Demokrację, a wskutek niewykonania tego obowiązku po stronie organu nadzorczego zaktualizował się obowiązek (i uprawnienie) wydania zarządzenia zastępczego w tej sprawie, podczas gdy nie ziściły się ustawowe przesłanki obligujące organ Gminy Sępólno Krajeńskie do zmiany nazwy ulicy, a w konsekwencji - organ nadzoru nie miał podstaw do wydania skarżonego zarządzenia zastępczego.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia zastępczego w całości.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nazwa ulicy Bojowników o Wolność i Demokrację została nadania uchwałą nr XXIX/62/68 Miejskiej Rady Narodowej w Sępólnie Krajeńskim z dnia 28 czerwca 1968 r. w sprawie: nadania nazw ulicom i zmiany nazw ulic na trenie miasta Sępólna Krajeńskiego.

Wojewoda poczynił nieprawidłowe ustalenia faktyczne, polegające na wadliwym przyjęciu, że nazwa ulicy Bojowników o Wolność i Demokrację symbolizuje lub propaguje komunizm lub inny ustrój totalitarny, poprzez wadliwe uznanie, że nazwa ta bezpośrednio nawiązuje do związku kombatanckiego utworzonego w 1949 r. przez władze komunistyczne - Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, co doprowadziło do niesłusznego przyjęcia, że nazwa ta jest niezgodna z art. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu. Nazwa ulicy Bojowników o Wolność i Demokrację nie symbolizuje ani nie propaguje komunizmu ani żadnego innego systemu totalitarnego, co zresztą znajduje jednoznaczne i nie budzące wątpliwości potwierdzenie w aktualnym orzecznictwie. Tezę potwierdzającą powyższe twierdzenia zaprezentowano np. w wyroku WSA w Szczecinie z 4.04.2018 r. sygn.: II SA/Sz 1416/17.

Ponadto, jak wynika z poglądów orzecznictwa, stanowisko IPN w niniejszej sprawie nie jest dla organu nadzoru wiążące (por. np. wyrok WSA w Olsztynie z 5.04.2018 r., sygn. II SA/Ol 94/18). To na Wojewodzie spoczywa obowiązek poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do zastosowania przepisu materialno-prawnego i tym samym wydania zarządzenia zastępczego, które merytorycznie załatwia sprawę. Tym samym, sam fakt wydania przez IPN opinii o niezgodności nazwy ulicy z art. 1 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu nie przesądza o prawidłowości zajętego przez organ nadzoru stanowiska w tej sprawie.

Dalej skarżąca wskazała, że skarżone zarządzenie zastępcze wydane zostało pomimo naruszenia istotnych przepisów procedury, tj. art. 2 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 3 ustawy o zakazie propagowania komunizmu. Zgodnie z ww. normami, wydanie zarządzenia zastępczego, o którym mowa w ust. 2 art. 6 cyt. ustawy (tj. zarządzenia w sprawie zmiany nazwy symbolizującej komunizm lub inny ustrój totalitarny), wymaga opinii IPN potwierdzającej niezgodność nazwy obowiązującej w dniu wejścia w życie ustawy z art. 1. Opinia ta jest zaś przedstawiana w terminie miesiąca, a w sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w terminie 2 miesięcy, od dnia doręczenia żądania wojewody. W niniejszej sprawie doszło do znacznego przekroczenia ww. terminu przez IPN. Jak wynika bowiem wyraźnie z treści uzasadnienia skarżonego zarządzenia zastępczego, Wojewoda zwrócił się do IPN o wydanie opinii w kwestii oceny zgodności nazwy ulicy Bojowników o Wolność i Demokrację z przepisem art. 1 ustawy pismem z 13.10.2017 r. Pismo to wpłynęło do IPN 16.10.2017 r., wobec czego termin na wydanie przedmiotowej opinii upłynął najpóźniej 16.12.2017 r., zaś przedmiotowa opinia wpłynęła do organu nadzoru dopiero 30.04.2018 r. Tym samym, skarżone zarządzenie zastępcze wydane zostało pomimo uchybienia przez IPN określonemu ustawowo terminowi. Wprawdzie zgodnie z treścią przepisu art. 2 ust. 3 zd. 2 ustawy, oczekiwanie na opinię wstrzymuje bieg terminu na stwierdzenie nieważności aktu, wobec czego skarżony akt wydany został z zachowaniem terminu ustawowego, nie sposób jednak przyjąć, że fakt niedochowania terminu wydania opinii przez IPN winien pozostawać bez znaczenia dla postępowania w sprawie zmiany nazwy ulicy.

Dodatkowo skarżąca wskazała, że pismem z 19.10.2016 r. Kierownik Referatu Gospodarki Komunalnej i Rolnictwa Urzędu Miejskiego w Sępólnie Krajeńskim, działając z upoważnienia organu wykonawczego Gminy Sępólno Krajeńskie, zwrócił się do IPN z prośbą o wydanie opinii na temat nazw trzech ulic (w tym ulicy Bojowników o Wolność i Demokrację), podkreślając, iż opinia IPN pozwoli Gminie na wypełnienie ewentualnego obowiązku wynikającego z przepisów ustawy. Wobec braku reakcji, prośba ta została ponowiona pismem z 15.12.2016 r. Dnia 10.04.2017 r. do Urzędu Miejskiego w Sępólnie Krajeńskim wpłynęło pismo IPN z 3.04.2017 r., w którego treści podano, że opinia dotycząca nazwy ulicy o Bojowników o Wolność i Demokrację jest w opracowaniu i zostanie dosłana w terminie późniejszym. Kolejne pismo IPN z 30.05.2017 r. również nie dostarczyło Gminie pisemnej odpowiedzi na pytanie o konieczność zmiany nazwy ulicy Bojowników o Wolność i Demokrację, pomimo starań czynionych celem jej uzyskania. Przedstawiciel Urzędu Miejskiego w Sępólnie Krajeńskim, w wyniku kontaktu telefonicznego z IPN uzyskał ustne stanowisko pracownika tej instytucji o braku konieczności zmiany nazwy ulicy Bojowników o Wolność i Demokrację z uwagi na fakt, iż nazwa ta nie odnosi się do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację - powyższe wyjaśnienia przestawiono organowi nadzorczemu w piśmie Burmistrza Sępólna Krajeńskiego z 15.11.2017 r. Prośbę do IPN o przesłanie opinii dot. spornej ulicy ponowiono także w piśmie Burmistrza Sępólna Krajeńskiego z 5.06.2018 r. Powyższe jednoznacznie wskazuje na brak bierności Gminy i jej organów, a także o podjętych działaniach, mających na celu uzyskanie stanowiska IPN w sprawie spornej nazwy oraz o stanowisku przedstawionym przez ww. instytucję w drodze telefonicznej.

Tym samym, stwierdzić należy, że nawet w przypadku uznania przez Sąd, iż obowiązek zmiany nazwy ulicy wystąpił, Gmina Sępólno Krajeńskie nie uchybiła temu obowiązkowi z przyczyn zawinionych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwana dalej P.p.s.a.) w zw. z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r. poz. 994, zwanej dalej u.s.g.) wskazuje, że rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Z art. 98 ust. 3 u.s.g. wynika, że do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie, którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze.

Dokonując w pierwszej kolejności oceny dopuszczalności skargi Sąd uznał, że została ona wniesiona w wymaganym terminie, a przed jej wniesieniem zachowano wymogi proceduralne, gdyż skargę poprzedziło podjęcie 27 czerwca 2018 r. przez Radę Miejską w Sępólnie Krajeńskim uchwały w sprawie wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargi na zarządzenie zastępcze Wojewody Kujawsko - Pomorskiego nr 178/2018 z dnia 23 maja 2018 r. w sprawie nadania nazwy ulicy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego zarządzenia nadzorczego stanowił art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o zakazie propagowania komunizmu, zgodnie z którym: "1. Obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, upamiętniające osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagujące taki ustrój w inny sposób, właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego albo związku, o którym mowa w art. 4, zmienia w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie.

2. W przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1, wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze, w którym nadaje nazwę zgodną z art. 1, w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym upłynął termin, o którym mowa w ust. 1."

Wychodząc z założenia, że nazwa ulicy Bojowników o Wolność i Demokrację symbolizuje komunizm, a Gmina nie dokonała obowiązku zmiany jej nazwy, Wojewoda wydał zaskarżone zarządzenie zastępcze.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu, nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, nadawane przez jednostki samorządu terytorialnego nie mogą upamiętniać osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących komunizm lub inny ustrój totalitarny, ani w inny sposób takiego ustroju propagować. W myśl art. 1 ust. 2 powołanej ustawy, za propagujące komunizm uważa się także nazwy odwołujące się do osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących represyjny, autorytarny i niesuwerenny system władzy w Polsce w latach 1944-1989.

W tym miejscu wskazać trzeba, że regulacje ustawy o zakazie propagowania komunizmu mają niewątpliwie charakter wyjątkowy, ograniczający ustawowe, wyłączne uprawnienie samorządu gminnego do nadawania i zmian nazw ulic. Podkreślić należy, że jest to uprawnienie szczególnie ważne, należące do zadań gminy związanych z zarządzaniem szeroko rozumianą przestrzenią w obrębie terytorium gminy. Nazewnictwo ulic i placów wiąże się bezpośrednio z tożsamością wspólnoty gminnej, która ma prawo poprzez swe demokratycznie wybrane organy swobodnie dokonywać wyboru ich nazw i patronów zgodnie z oczekiwaniami członków tej wspólnoty. Granice tej swobody wyznacza jednak prawo, a działanie w celu propagowania ustrojów totalitarnych wykracza poza te granice.

Skoro zatem bezpośrednia, daleko idąca ingerencja organu nadzoru w sferę wyłącznych, szczególnie istotnych kompetencji samorządu gminnego może mieć charakter jedynie wyjątkowy, to zgodnie z podstawowymi zasadami wykładni prawa, przepisy ustawy będącej podstawą dla takiej ingerencji muszą być interpretowane ściśle, przy uwzględnieniu jasno określonego celu ustawy, którym jest wyeliminowanie zjawiska "propagowania komunizmu". Ściśle zatem należy interpretować pojęcie "symbolu" mające zasadnicze znaczenie dla stosowania ustawy. Chodzi przy tym o taki symbol, którego użycie prowadziłoby do propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego. Symbol to przedmiot albo znak zastępujący, reprezentujący, oznaczający, przywodzący na myśl, jakieś pojęcie, czynność, przedmiot, widomy znak czegoś niewidzialnego (zob. W. Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Warszawa 1978, s. 936). Aby dany przedmiot, osobę lub grupę osób uznać za symbolizujące określony system polityczny, musi zostać niewątpliwie wykazane, że ich symboliczny charakter w sposób obiektywny kojarzy się z tym systemem. Tylko wtedy, gdy symbol jest czytelny i rozpoznawalny, można przyjąć, że stanowi on "znak" danej idei czy systemu. Postaciami symbolicznymi dla komunizmu są jego współtwórcy czy prominentni działacze, tacy jak np. W. Lenin, J. Stalin, B. Bierut, W. Gomułka. Ich rola w tworzeniu systemu komunistycznego jest oczywista i znana powszechnie, przy czym oczywiście osoby te wymieniono przykładowo i można znaleźć w historii wiele innych postaci, organizacji cywilnych lub wojskowych, którym można by przypisać niechlubny charakter symboli komunizmu.

W ocenie Sądu nie symbolizują natomiast komunizmu osoby lub grupy osób, które pozostawały w różny sposób związane z tym systemem przez działania własne lub będąc wykorzystywane przez ówczesną władzę, lecz nie są współcześnie jednoznacznie kojarzone z komunizmem. Ponownie wskazać należy, że celem ustawy jest - jak sam jej tytuł wskazuje - zapobieżenie propagowaniu ustrojów totalitarnych, zwłaszcza komunizmu. Formą tego propagowania może być nadawanie lub utrzymywanie nazw ulic lub obiektów symbolizujących komunizm. Propagowanie jednak danej idei lub systemu politycznego poprzez używanie symboli może mieć miejsce tylko wtedy, gdy znaczenie tych symboli jest jasne i czytelne, nie budzące uzasadnionych wątpliwości. Aby zatem można było mówić o symbolach komunizmu i jego propagowaniu przy pomocy tych symboli, patroni ulic objęci tą regulacją musieliby kojarzyć się jednoznacznie z tym systemem. Dopóki nazwisko danej osoby/nazwa grupy osób nie stanowi powszechnie rozpoznawalnego "znaku", "uosobienia" idei lub praktyki komunizmu lub innego ustroju totalitarnego, dopóty nie może być mowy o tym, by uznać za uzasadnioną ingerencję organu nadzoru w sferę chronionej konstytucyjnie samodzielności gminy na podstawie przepisów ustawy o zakazie propagowania komunizmu.

Reasumując w niniejszej sprawie Wojewoda winien w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości ustalić, na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, że ulica Bojowników o Wolność i Demokrację symbolizuje komunizm.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że opinia IPN niewątpliwie stanowi dowód w sprawie, który jednak podlega ocenie przez organ i z całą pewnością nie może być uznana za wiążącą. Według opinii IPN – zaaprobowanej przez Wojewodę – "upamiętniona we wskazanej nazwie organizacja symbolizuje komunizm w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy". Dalej IPN wskazał w swojej opinii, że "Nazwa bezpośrednio nawiązuje do związku kombatanckiego, utworzonego w 1949 r. przez władze komunistyczne Związku Bojowników o Wolność i Demokrację" i opisuje historię Związku. W konkluzji IPN stwierdził, że "W świetle przytoczonych faktów historycznych nie ulega kwestii, iż Związek Bojowników o Wolność i Demokrację stanowi symbol komunizmu, o jakim mowa w art. 1 ust 1 ustawy. Powyższe znajduje dodatkowe odzwierciedlenie w nazwie ulicy, która wskazaną komunistyczną organizację upamiętnia. Tym samym nazwa ta ma charakter propagujący komunizm, a co za tym idzie jest niezgodna z art. 1 ust. 1 ustawy." Również uzasadnienie zaskarżonego zarządzenia odwołuje się do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację wskazując, że "W świetle przytoczonych faktów historycznych nie ulega kwestii, że Związek Bojowników o Wolność i Demokrację stanowi symbol komunizmu, o jakim mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu. Powyższe znajduje dodatkowe odzwierciedlenie w nazwie ulicy, która wskazaną komunistyczną organizację upamiętnia."

Z powyższego wynika, że organ rozpatrując sprawę dokonywał oceny nazwy "Związek Bojowników o Wolność i Demokrację", co wprost wynika z zacytowanej treści uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia. Wojewoda natomiast nie wyjaśnia, w jaki sposób znajduje to przełożenie na nazwę ulicy "Bojowników o Wolność i Demokrację". Nazwa ta niewątpliwie upamiętnia konkretne osoby, a nie Związek (!) Bojowników o Wolność i Demokrację.

Nie kwestionując zatem historycznych faktów przywołanych w opinii IPN co do działalności Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, należy stwierdzić, że nie może ona być utożsamiana z nazwą Bojowników o Wolność i Demokrację, a Wojewoda nie wyjaśnił w należyty sposób tej kwestii, posługując się jedynie ogólnymi sformułowaniami, z których nie można wywnioskować, że ulica Bojowników o Wolność i Demokrację faktycznie symbolizuje komunizm.

Nie bez znaczenia pozostaje w tym zakresie kwestia oceny treści uchwały Miejskiej Rady Narodowej w Sępólnie Krajeńskim nr XXIX/62/68 z 28.06.1968 r., na mocy której nadano ulicy sporną nazwę. W aktach sprawy brak jest uzasadnienia powyższej uchwały i nie wynika z nich również, czy takowe istnieje, czy też nie, a to przecież z uzasadnienia uchwały o nadaniu nazwy ulicy można wywnioskować, jakie osoby/organizacje miała ona upamiętniać (znamienne jest, że nie nazwano ulicy wprost celem upamiętnienia ZBoWiD, poprzez nadanie jej nazwy Związku Bojowników o Wolność i Demokrację). Informacja o braku ww. uzasadnienia została dopiero wskazana w odpowiedzi na skargę, przy czym w aktach brak jest dokumentów potwierdzających, że podjęto próbę jego uzyskania.

W reasumpcji powyższych rozważań Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie zostało wykazane przez Wojewodę, iż zachodziły podstawy do zastosowania regulacji ustawy o zakazie propagowania komunizmu w odniesieniu do ulicy Bojowników o Wolność i Demokrację.

Nie były natomiast zasadne zarzuty skargi dotyczące nieterminowości przedłożenia opinii przez IPN, co miało, w ocenie skarżącej, świadczyć o tym, że nie uchybiła swojemu obowiązkowi z przyczyn przez siebie zawinionych. Kwestia zawinienia Gminy nie ma znaczenia dla oceny zaskarżonego zarządzenia.

Również nie był zasadny zarzut związany z nieoficjalnymi kontaktami pracownika Gminy z IPN, podczas których pracownik tego ostatniego miał wyrażać opinię, że nazwa ulicy Bojowników o Wolność i Demokrację faktycznie nie symbolizuje komunizmu. IPN swoje stanowisko w toku postępowania winien bowiem przedstawić w postaci opinii, o czym mówi art. 2 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu, co też ostatecznie uczynił.

Natomiast zarzut związany z nieprawidłowym ustaleniem, że ww. nazwa ulicy symbolizuje komunizm nie mógł zostać jednoznacznie oceniony przez Sąd z uwagi na braki postępowania dowodowego w tym zakresie. Nie ulega jednak wątpliwości, że w świetle akt sprawy okoliczność ta nie została przez Wojewodę wykazana.

Zgodnie z art. 148 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt. Uznając zatem, że zaskarżone zarządzenie zastępcze narusza art. 6 ust. 2 i 3 ustawy o zakazie propagowania komunizmu, Sąd orzekł na podstawie art. 148 P.p.s.a., jak w sentencji wyroku.