Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 696/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-10-06 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 260, art. 239 pkt 1 lit. a, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 255
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys, , , po rozpoznaniu w dniu 6 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2011 r. skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje ustanowienie pełnomocnika procesowego w osobie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołał się na okoliczność, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Równocześnie dał wyraz swojemu niezadowoleniu z pracy adwokatów, którzy reprezentowali go w innych postępowaniach sądowych i dlatego podniósł, iż żąda ustanowienia "adwokata z Unii Europejskiej".

Wnioskodawca oświadczył, iż gospodaruje samotnie, zamieszkuje w wynajmowanym lokalu o powierzchni 32,11 m2 oraz, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro ani nieruchomości. Zadeklarował też, że nie uzyskuje żadnego dochodu wywodząc, iż od marca 2010 r. nie jest mu wypłacany zasiłek stały z pomocy społecznej, gdyż "nie wpuszcza urzędników MOPR z Z. do mieszkania" i "przeżył z kradzieży". Do wniosku dołączył między innymi zaświadczenie z dnia [...] września 2010 r., potwierdzające fakt, iż wyżej wymieniony do marca 2010 r. był objęty pomocą w formie zasiłku stałego.

Referendarz sądowy uznał, iż podane we wniosku dane są niewystarczające do oceny jego sytuacji materialnej strony, dlatego też zarządzeniem z dnia 11 sierpnia 2011 r. zwrócił się o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołał.

Wezwał skarżącego do :

- podania orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, wydatki na zakup żywności, środków czystości, odzieży itp.). Wskazał przy tym, że wydatki z tytułu czynszu i opłat za tzw. media powinny być udokumentowane stosownymi fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty itp.

- wskazania źródeł, z których skarżący aktualnie czerpie środki na pokrycie wspomnianych wyżej kosztów utrzymania.

W odpowiedzi wnioskujący nadesłał postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmawiające wydania zaświadczenia o dochodach za rok 2010, z którego treści wynika, że nie składał on zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za ten rok. Przedłożył również między innymi pisma procesowe datowane na [...] sierpnia oraz [...] września 2011 r., w których oświadczył, że nie uzyskuje żadnego dochodu i utrzymuje się z kradzieży. Do drugiego z wyżej wymienionych pism procesowych dołączył przy tym pismo zatytułowane jako "doniesienie na samego siebie za przeżycie z kradzieży", złożone w dniu [...] sierpnia 2011 r. w Prokuraturze Rejonowej w Z., w treści którego zawarł następujące sformułowanie: "wnoszę przed Prokuratorem i Sądem odmowie zeznań oraz odmowie odpowiedzi na pytania dot. dokonanych kradzieży, nie poddam się dobrowolnie karze i nie przyznam się do winy, natomiast podtrzymam, że przeżyłem z kradzieży".

Postanowieniem z dnia 12 września 2011r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W toku rozpoznania wniosku uwzględnił także dokumenty źródłowe dołączone do akt innej sprawy, w zakresie której skarżący również ubiegał się o przyznanie prawa pomocy, zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygn. akt IV SA/Gl 284/11, a mianowicie: zaświadczenie potwierdzające fakt, iż na dzień [...] lipca 2011 r. posiadał zaległości czynszowe na kwotę 1.214,21 zł, pismo z dnia [...] lutego 2011 r., odmawiające mu umorzenia zaległości z tego tytułu, wezwanie do zapłaty omawianej należności, "rozliczenie z tytułu dostarczania energii elektrycznej" za okres od [...] listopada 2009 r. do [...] listopada 2010 r., w którym ujęta została "należność do zapłaty" w kwocie 173,73 zł (stan na dzień [...] listopada 2010 r.) oraz kolejne zaświadczenie wydane w dniu [...] sierpnia 2011 r. przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. potwierdzające, że pobierał świadczenia w ramach pomocy społecznej do [...] marca 2010 r., aktualnie jednak z nich nie korzysta i od [...] października 2009 r. nie wpuszcza do swojego mieszkania pracownika socjalnego na zaplanowane wywiady środowiskowe. Wzięto nadto pod uwagę złożone w zakresie tej sprawy oświadczenie M. R., w którym podał, iż nie obciążają go żadne pożyczki, nie otrzymuje wsparcia w postaci świadczeń z pomocy społecznej i nie wpuszcza do mieszkania pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., gdyż ci, jak podał - "zaplanowali zabójstwo" jego osoby.

W uzasadnieniu wskazał, że M. R. korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, zatem jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlegał rozpoznaniu. Natomiast co do wniosku skarżącego o przyznanie adwokata stwierdził, że odstępując od złożenia żądanych w wezwaniu z dnia 11sierpnia 2011r. wyjaśnień co do ponoszonych kosztów utrzymania oraz co do źródeł, z których czerpie środki na ich pokrycie, M. R. nie rozwiał wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym i możliwościach płatniczych. W związku z czym skarżący nie zachował przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ponadto referendarz stwierdził, iż w ostatnim okresie skarżący złożył w tut. Sądzie wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w 80 sprawach. Skoro strona żąda sfinansowania przez budżet państwa udziału fachowego pełnomocnika w tak dużej ilości spraw, tym bardziej powinna dochować szczególnej staranności w udzielaniu wyjaśnień dotyczących jego sytuacji majątkowej.

W piśmie procesowym złożonym z dnia [...] września 2011r. skarżący zawarł sprzeciw. Stwierdził, iż nie posiada żadnych dochodów oraz oświadczył, że utrzymuje się z kradzieży.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Po ponownym rozpoznaniu wniosku strony skarżącej Sąd nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia.

Przyznanie stronie prawa pomocy oznacza przejęcie przez Skarb Państwa ciężaru finansowego związanego z pokryciem powstałych w sprawie kosztów.

Trzeba bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 P.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, niepubl., z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09, niepubl., oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09, niepubl.).

W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Mając na względzie to, że skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie zasiłku celowego, czyli w sprawie z zakresu pomocy społecznej, skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zgodnie z regulacją art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Zatem żądanie to nie podlega rozpoznaniu, gdyż prawo pomocy w tym zakresie służy z mocy prawa.

Odnosząc się więc wyłącznie do żądania ustanowienia adwokata należy stwierdzić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Tymczasem, w opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, M. R. nie wykazał okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy. Nadto, pomimo wezwania, nie udzielił odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób obecnie pokrywa koszty swojego utrzymania, takie jak wyżywienie, zakup środków czystości, należności z tytułu opłat za wodę, prąd, gaz. Określenie, iż "utrzymuje się z kradzieży" nie może być uznane za wystarczające dla wskazania źródła dochodów, z którego skarżący pokrywa bieżące wydatki. Takie udzielenie odpowiedzi na wezwanie Sądu może zostać potraktowane jako lekceważenie przez skarżącego swoich obowiązków procesowych, gdyż to na nim spoczywa obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej, a Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są mu znane.

W tej sytuacji, skoro skarżący nie uzupełnił danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z wezwaniem z dnia 11 sierpnia 2011r., to nie jest możliwe określenie jego aktualnego stanu majątkowego. Co prawda zadeklarował on brak jakichkolwiek dochodów od kwietnia 2010r. oraz brak oszczędności i zaciągniętych pożyczek, a z akt administracyjnych i nadesłanych przez skarżącego dokumentów wywieść można drogą domniemania, że sytuacja zdrowotna i finansowa skarżącego jest trudna, to jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż instytucja prawa pomocy jest instytucją, w której ze środków budżetowych pozwala się na realizację indywidualnych interesów. Tym samym takie wsparcie ma cechy wyjątkowe i bazować musi na wyraźnie ustalonych okolicznościach. Wykazanie takich okoliczności leży w interesie strony, a w związku z tym należy do jej obowiązków. Ich zaniedbanie rodzi negatywne skutki wynikające z braku możliwości oceny zasadności żadania zgłoszonego w tej materii.

Mając na uwadze wszystkie powołane wyżej okoliczności Sąd postanowił jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.