Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 502/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Adam Lipiński, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi W. R. i K. R. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367), Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] , odmawiającą przyznania W. R. i K. R. prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ulicy [...] w [...] , w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes WAM podniósł, że lokal mieszkalny przy ulicy [...] został wynajęty w dniu 2 września 1975 r. I. Z., zwanej "pracownikiem", na czas trwania stosunku pracy. Lokal ten składa się z 2 pokoi, kuchni i łazienki, o łącznej powierzchni użytkowej 50,65 m2, w tym powierzchni użytkowej podstawowej 32,12 m2. I. Z. zmarła w dniu [...] kwietnia 2009 r., wcześniej w dniu [...] marca 2008 r. zmarł jej mąż A. Z.

W dniu 6 kwietnia 2009 r. W. R. (z domu Z.) wystąpiła o uregulowanie stanu prawnego do lokalu przy ulicy [...] , po śmierci mamy. Do wniosku zainteresowana dołączyła odpis skrócony aktu małżeństwa zawartego w dniu [...] listopada 1995 r. w [...] z K. R., zaświadczenie o zatrudnieniu W. R. w sklepie [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. w [...] , zaświadczenie z dnia [...] kwietnia 2009 r. o zatrudnieniu K.R. od dnia [...] kwietnia 2008 r. na czas nieokreślony w [...] jako [...] , oświadczenia W. i K. R., iż nie posiadają innego lokalu mieszkalnego, że nie są członkami spółdzielni mieszkaniowej, nie posiadają działki budowlanej i nic nie jest im przepisane notarialnie na terenie kraju oraz umowę najmu z dnia [...] kwietnia 2004 r. lokalu mieszkalnego w [...] przy ulicy [...] na czas oznaczony do dnia [...] lutego 2005 r., a także poświadczenie zameldowania W. R. na pobyt stały przy ulicy [...] w [...] .

W odpowiedzi Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] , poinformował W. R. pismem z dnia 12 maja 2009 r. o zakończeniu postępowania w sprawie wydania jej decyzji o prawie zamieszkiwania, a następnie pismem z dnia 21 lipca 2009 r. pouczył zainteresowaną, że może wystąpić na drogę sądową z powództwem o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu.

Sąd Rejonowy w [...] Wydział Cywilny wyrokiem z dnia [...] września 2009 r. oddalił powództwo W. R. przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej o wstąpienie w stosunek najmu.

W dniu 30 listopada 2009 r. pełnomocnik W. i K. R. dołączył zaświadczenie potwierdzające, że ich syn T. R. jest uczniem szkoły podstawowej w [...] , świadectwo pracy W. R. z dnia [...] listopada 2009 r., potwierdzające jej zatrudnienie w okresie od [...] września 2006 r. do [...] listopada 2009 r. oraz świadectwo pracy K. R. z dnia [...] kwietnia 2009 r. potwierdzające jego zatrudnienie w [...] w okresie od dnia [...] kwietnia 2008 r. do dnia [...] kwietnia 2009 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] , Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] orzekł o odmowie przyznania W. i K. R. prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ulicy [...] , w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

W wyniku odwołania złożonego przez pełnomocnika adwokata K. P., Prezes WAM decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Prezes WAM zarzucił organowi naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z art. 8, 9 i 10 kpa i polecił, ażeby w trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy ustalił strony postępowania administracyjnego. Ponadto zobowiązał organ I instancji do prawidłowego przytoczenia treści przepisu art. 29 pow. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

W dniu 2 lipca 2010 r. pełnomocnik zainteresowanych przesłał Dyrektorowi WAM w [...] decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] marca 2010 r. przyznającą W. R. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy) w łącznej wysokości 640 zł z terminem realizacji od dnia 8 marca 2010 r. do dnia 30 czerwca 2010 r.

W trakcie postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że K. R. nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych od dnia 23 lipca 2010 r. z powodu niestawienia się w urzędzie w wyznaczonym terminie, zaś W. R. zatrudniona jest jako sprzedawca – kasjer w sklepie [...] , na umowę o pracę na czas określony do dnia 31 marca 2011 r., a jej średnie wynagrodzenie brutto z 3 miesięcy wynosi 1946,88 zł.

Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r. orzekł o odmowie wydania W. i K. R. decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ulicy [...] .

W wyniku odwołania złożonego przez pełnomocnika zainteresowanych Prezes WAM uchylił decyzję organu I instancji, zarzucając organowi naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia 3 czerwca 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] zwrócił się do stron o wyjaśnienie, czy oprócz W. i K. R. są inne osoby będące stronami postępowania. Jednocześnie organ zwrócił się o przesłanie aktualnych dokumentów: zaświadczenia o zatrudnieniu W. R. i K. R. wraz z informacją o wysokości uzyskiwanych dochodów, zaświadczenia o zatrudnieniu K. R. wraz z informacją o wysokości uzyskiwanych dochodów, a jeżeli K. R. nie pracuje to zaświadczenia z Urzędu Pracy o zarejestrowaniu jako osoby bezrobotnej, wypełnionego oświadczenia w sprawie tytułu prawnego do innego lokalu lub nieruchomości. Pismem z dnia 14 czerwca 2011 r. pełnomocnik stron przesłał wyjaśnienia wraz z załącznikami. Do pisma dołączył zaświadczenie z dnia [...] czerwca 2011 r., z którego wynika, że W. R. zatrudniona jest na czas określony od dnia 4 stycznia 2010 r. do dnia 31 marca 2012 r. w wymiarze 1 etatu na stanowisku sprzedawca – kasjer, a jej średnie wynagrodzenie brutto z 3 miesięcy wynosi 2030,22 zł, zaświadczenie z dnia [...] czerwca 2011 r. z Powiatowego Urzędu Pracy w [...] , z którego wynika, że K.R. był zarejestrowany w tut. Urzędzie jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od 24 listopada 2009 r. do 22 lipca 2010 r., a także oświadczenie obu stron z dnia 13 czerwca 2011 r., że nie posiadają innego lokalu mieszkalnego, nie są członkami spółdzielni mieszkaniowej, nie posiadają działki budowlanej i nie jest im przypisane notarialnie nic na terenie kraju.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] orzekł o odmowie wydania W. i K. R. decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ulicy [...] w [...] , w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r.

W wyniku odwołania złożonego przez pełnomocnika zainteresowanych Prezes WAM decyzją z dnia [...] października 2011 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zarzucając organowi naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego i wskazując, że w decyzji zabrakło analizy głównego aspektu omawianej sprawy, czyli sytuacji wnioskujących. Zdaniem organu odwoławczego nie do zaakceptowania jest stanowisko, iż okoliczność występowania w danej miejscowości niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych, jest samoistną i generalną przesłanką decyzji odmownej w przedmiocie prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Prezes WAM wskazał w szczególności w stosunku do K. R., że nadal budzi wątpliwości czy posiada on jakiekolwiek dochody, skoro nie jest zarejestrowany jako bezrobotny oraz czy jest ubezpieczony, zwłaszcza w sytuacji, gdy jak wskazał pełnomocnik, zainteresowany cierpi na dolegliwości kręgosłupa i dolegliwości migrenowe, które uniemożliwiają mu podjęcie zatrudnienia, ale z którymi z powodów finansowych nie jest w stanie sobie poradzić (wykup leków). W związku z tym organ polecił wyjaśnić czy K.R. stara się o pomoc organów państwa, w szczególności czy wystąpił o przyznanie renty, o orzeczenie niepełnosprawności, itd.

Na pytania w tej kwestii zadane pełnomocnikowi zainteresowanych w dniu 2 listopada 2011 r. wyjaśnił on, że K. R. nie posiada dochodów i nie jest ubezpieczony, nie stara się o pomoc jakichkolwiek organów państwa, ponieważ aktualnie poszukuje pracy, nie wystąpił o przyznanie renty, o orzeczenie o niepełnosprawności, ponieważ schorzenia, które posiada nie są podstawą do ich wydania. Pełnomocnik wyjaśnił również, że najemcą lokalu, w którym zameldowany jest K. R. jest T. R. (matka), a właścicielem są P. (mieszkanie służbowe). Ponadto pełnomocnik zainteresowanych wyjaśnił, że W. i K. R. nie złożyli wniosku o przydział lokalu mieszkalnego z zasobów miasta, a ich sytuacja dotycząca zatrudnienia i stanu zdrowia nie zmieniła się. W związku z powyższym organ zwrócił się do pełnomocnika stron pismem z dnia 4 listopada 2011 r. o wskazanie powodów, dla których W. i K. R. nie ubiegali się o przydział lokalu mieszkalnego z zasobów miasta. Pełnomocnik w dniu 17 listopada 2011 r. wskazał, że nie spełniają oni wymagań określonych w uchwale nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. w sprawie określania zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy [...] .

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] odmówił przyznania W. i K. R. prawa zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w [...] , w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r.

W odwołaniu, złożonym przez pełnomocnika stron, zarzucił on decyzji organu I instancji naruszenie prawa procesowego poprzez wydanie decyzji bez wystąpienia do Ministra Obrony Narodowej o wyrażenie zgody na przyznanie prawa zamieszkiwania, naruszenie prawa materialnego, sprzeczność istotnych ustaleń Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez ustalenie, że odwołujący się znajdują się w trudnej sytuacji, która to jednak sytuacja nie należy do wyjątkowych, oraz że odwołujący spełniają kryteria określone w uchwale nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., gdy zdaniem pełnomocnika odwołujących się strony tych kryteriów nie spełniają. Pełnomocnik zarzucił również, że organ w uzasadnieniu decyzji pominął, że stan zdrowia K. R. jest na tyle zły, że nie pozwala mu na podjęcie zatrudnienia.

Organ odwoławczy, rozpoznając merytorycznie sprawę stwierdził, że postępowanie z wniosku W. R., a następnie K. R. o przyznanie prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ulicy [...] na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. zostało wszczęte przed 1 lipca 2010 r. i nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143). W dniu 1 lipca 2010 r. wszedł w życie przepis art. 1 pkt 28 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, zasadniczo zmieniający treść art. 29 ww. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Jednakże jak stanowi przepis art. 18 ust. 1 tej noweli, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym. Oznacza to zatem, że powyższa sprawa podlega rozpatrzeniu zgodnie z art. 29 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Organ przywołując treść tego przepisu wskazał, iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku osoby innej niż żołnierz służby stałej jest dyrektor oddziału regionalnego Agencji. Warunkiem prawnej dopuszczalności przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym jest spełnienie dwóch akcentowanych przez ustawodawcę przesłanek: wyjątkowości sytuacji oraz zgody Ministra Obrony Narodowej. Organ rozpatrując wniosek strony - złożony w trybie art. 29 ustawy – zobowiązany jest odnieść się do podanych przez stronę okoliczności indywidualnych, na których opiera przekonanie, że znajduje się w sytuacji wyjątkowej i wywodzi dla siebie określone skutki prawne (wydanie decyzji). Forma "organ może wydać decyzję" użyta w ww. przepisie daje potencjalną możliwość przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w sytuacji wyjątkowej, a nie obowiązek przyznania takiego prawa.

Ustawodawca nie sprecyzował, co należy rozumieć pod pojęciem "sytuacji wyjątkowej", natomiast zgodnie z definicją zawartą w Słowniku Języka Polskiego na wyjątkowość sytuacji składa się – bardzo rzadkie, wyróżniające się czymś, szczególne, osobliwe – położenie, w jakim ktoś się znajduje. Oceny wyjątkowości sytuacji dokonuje organ rozstrzygający sprawę, zaś ciężar udowodnienia i wykazania okoliczności wyjątkowych spoczywa na osobie ubiegającej się o wydanie decyzji. "Sytuacji wyjątkowej" należy upatrywać w takich stanach, zdarzeniach, które w sposób oczywisty odbiegają od ogólnie akceptowanej normy. Organ podkreślił, że "wyjątkowość", w rozumieniu powołanego przepisu, powinna wiązać się ze szczególną sytuacją, w której znalazł się wnioskodawca.

Uzasadniając decyzję, organ odwoławczy oprócz argumentów zawartych już w decyzji organu I instancji odniósł się do argumentów wnioskodawców i wskazał, że nie dopatrzył się żadnych okoliczności, które pozwoliłyby ocenić sytuację zainteresowanych jako wyjątkową. Organ wskazał, że W. R. i K. R. upatrują wyjątkowość swojej sytuacji przede wszystkim w trudnej sytuacji finansowej, braku tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego oraz w dolegliwościach zdrowotnych K. R.

Organ odnosząc się do stanu zdrowia K. R. i nieuznając, dolegliwości K. R. za ciężką chorobę, bądź kalectwo, a tym samym za sytuację wyjątkową, podał, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji pełnomocnik stron stwierdził co prawda, że stan zdrowia K. R. jest na tyle zły, że nie pozwala mu na podjęcie zatrudnienia, a z kolei we wcześniejszych wyjaśnieniach (z dnia 10 sierpnia 2011 r.) doprecyzował, że na podjęcie nowego zatrudnienia nie pozwalają zainteresowanemu dolegliwości kręgosłupa i dolegliwości migrenowe, jednak jak same strony przyznały w piśmie z dnia 2 listopada 2011 r., schorzenia K. R. nie kwalifikują się do przyznania mu renty ani orzeczenia o niepełnosprawności, a zatem nie wskazują na niemożność podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, tym bardziej, że stan zdrowia K. R. nie wymaga udzielenia mu pomocy osób trzecich.

Organ ustalił, że K. R. i W. R. są osobami sprawnymi w wieku produkcyjnym. K. R. ma 42 lata, jego żona 38 i ze względów zdrowotnych nie znajdują się w sytuacji wyjątkowej. Organ podkreślił również, że K. R. w dniu 23 lipca 2010 r. został wykreślony z rejestru bezrobotnych, w którym figurował od 24 listopada 2009 r., ponieważ nie stawił się w urzędzie w wyznaczonym terminie. Obecnie zainteresowany samodzielnie poszukuje pracy.

Organ wskazał następnie, że o wyjątkowości sytuacji nie może przesądzać brak własnego mieszkania, sytuacja taka nie należy bowiem do wyjątków. Pozyskanie mieszkania może nastąpić również poprzez praktykowany powszechnie najem od osób trzecich, z czego strony korzystały, mieszkając w [...] .

Organ podał ponadto, że zaspakajanie potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach należy do zadań własnych gminy, zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.). Organ wskazał, że z przedstawionych przez zainteresowanych dokumentów wynika, że rodzina W. i K. R. nie oczekuje na przydział lokalu z zasobów gminy, ponieważ nie złożyła takiego wniosku. Strony nie złożyły takiego wniosku w [...] , gdzie zamieszkują od 2009 r. ani też w [...] , gdzie zamieszkiwały od 2009 r.

Ponadto organ podał, że zainteresowani samowolnie wprowadzili się do lokalu mieszkalnego przy ulicy [...] w [...] , będącego w zasobie Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Prawomocne orzeczenie sądu z dnia [...] września 2009 r. potwierdziło, że strony nie wstąpiły w stosunek najmu tego lokalu, ponieważ w chwili śmierci I. Z. nie zamieszkiwały w tym lokalu. Organ podał też, że fakt zameldowania na pobyt stały W. R. w tym lokalu nie może przesądzić o wyjątkowości sytuacji ponieważ ma tylko charakter ewidencyjny.

Ponadto organ wskazał, że podstawowym obowiązkiem Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jest zaspakajanie potrzeb mieszkaniowych żołnierzy pełniących zawodową służbę wojskową, co oznacza, że oprócz wnikliwej oceny sytuacji ubiegającej się o wydanie decyzji w trybie art. 29 powołanej ustawy organ zobowiązany jest zbadać własne potrzeby mieszkaniowe. Organ ustalił, że wg stanu na dzień 30 listopada 2011 r. na realizację prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w garnizonie [...] oczekiwało 86 żołnierzy zawodowych, w tym 26 posiadających rodziny o uprawnieniach do 3 norm i 12 żołnierzy zawodowych posiadających rodziny o uprawnieniach do 4 norm, zaś łącznie w [...] i miejscowościach pobliskich na przydział lokalu mieszkalnego od WAM oczekuje 710 żołnierzy zawodowych, w tym odpowiednio 208 żołnierzy zawodowych posiadających rodzinę o uprawnieniach do 3 norm i 54 żołnierzy zawodowych posiadających rodzinę o uprawnieniach do 4 norm.

Wobec niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych żołnierzy uprawnionych do otrzymania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, przyznanie tego lokalu W. i K. R. organ uznał za stojące w kolizji z interesem społecznym.

Decyzja Prezesa WAM z dnia [...] stycznia 2012 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez W. i K. R., reprezentowanych przez pełnomocnika – adwokata K. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucili decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, poprzez błędną jego wykładnię, jak również naruszenie prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 29 ustawy w związku z art. 106 kpa. Zarzucili również naruszenie art. 7, art. 77 § 1 kpa, art. 80 poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego oraz naruszenie art. 107 § 1 kpa w zw. z art. 8 i 9 kpa, poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji niezbędnych jej elementów i brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących przypomniał stan sprawy i wskazał, że organ w sposób błędny pojmuje treść i znaczenie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r. Pełnomocnik skarżących nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że warunkiem wydania decyzji pozytywnej w trybie pow. art. 29 ustawy jest uprzednie zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych, bowiem takiego kryterium nie zawiera ten przepis. Ponadto zarzucił, że organ w sposób błędny pojmuje sytuację wyjątkową. Uznał, że sytuacja skarżących należy do sytuacji wyjątkowych również z tego powodu, że od kwietnia 2009 r. czekają oni na rozstrzygnięcie kwestii ich prawa do lokalu na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Pełnomocnik skarżących uznał, że organ przekroczył granice uznania administracyjnego, oraz że ocena organu o sytuacji majątkowej skarżących jest zbyt pochopna poprzez uznanie, że sytuacja ta pozwala chociażby na wynajęcie mieszkania od osób trzecich, tak jak czyniły to strony przed 2009 r. Ponadto pełnomocnik skarżących zarzucił, że organ podjął zaskarżoną decyzję z pominięciem Ministra Obrony Narodowej, co jego zdaniem stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, tj. art. 145 § 1 pkt 6 kpa. Wskazał, że obowiązek współdziałania wynika z art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

W odpowiedzi na skargę Prezes WAM wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W sprawie bezspornym jest, że z uwagi na wszczęcie postępowania z wniosku strony z dnia 6 kwietnia 2009 r. podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacji, wprowadzonej ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143).

Powołany przepis uzależnia możliwości wydania pozytywnej dla strony decyzji od zaistnienia łącznie dwóch przesłanek, tj. wykazania przez stronę wyjątkowej sytuacji, w której się znalazła oraz wyrażenia zgody na wydanie takiej decyzji przez Ministra Obrony Narodowej. Jednakże uzyskanie zgody Ministra Obrony Narodowej, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących, jest wymagane wówczas, gdy organ WAM wstępnie oceni, że w sprawie zachodzi sytuacja wyjątkowa i jest możliwe pozytywne załatwienie wniosku wszczynającego postępowanie (patrz orzeczenia NSA z dnia 10 października 2008 r. o sygnaturze akt I OSK 1519/07). Z tego też względu niezasadny jest zarzut naruszenia przez organ przepisu art. 29 powołanej ustawy w zw. z art. 106 kpa.

Wskazać także należy, iż sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd powinien zatem badać, czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Wykładnia zaś przepisu art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP prowadzi do wniosku, że wydanie takiej decyzji na korzyść strony nie jest obligatoryjne – a zatem pozostawione jest uznaniu administracyjnemu, którego ramy zakreślają trzy wiodące dyrektywy: równość, proporcjonalność oraz wyważenie interesu strony i interesu publicznego.

Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji, należy wskazać, iż na wyjątkowość sytuacji składa się – bardzo rzadkie, wyróżniające się czymś, szczególne, osobliwe – położenie w jakim się ktoś znajduje. "Wyjątkowo" oznacza w sposób niezwykły, szczególny, bardzo rzadko, w szczególnych przypadkach – "Nowy Słownik Języka Polskiego" Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003 r. W powołanym przez organ wyroku z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1519/07 (publik. LEX nr 512273) NSA stwierdził, iż adresatem decyzji o prawie do lokalu mieszkalnego na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP są osoby, które z uwagi na wyjątkowe okoliczności, takie jak ciężka choroba, kalectwo, brak jakichkolwiek środków finansowych, szczególnie trudna sytuacja życiowa, znaczne zasługi zmarłego żołnierza uprawnionego do lokalu, wymagają swoistej opieki organu WAM w postaci zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych.

Z literalnego brzmienia art. 29 powołanej ustawy wynika, iż podmiotem ubiegającym się w tym trybie o prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym na czas określony może być tylko osoba niebędąca żołnierzem w służbie stałej. Przepis ten w istocie ma na celu zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych tym osobom, które zamieszkują w lokalu mieszkalnym z zasobów mieszkaniowych WAM bez tytułu prawnego, a z uwagi na szczególną sytuację życiową (o której mowa powyżej), bądź zasługi dla Obrony Narodowej, wymagają pomocy tego resortu. Innymi słowy, tryb przewidziany w art. 29 powołanej ustawy winien mieć zastosowanie do tej kategorii osób, które ubiegają się o prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym z zasobów WAM, a którym nie przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego na innej podstawie. To na osobie składającej wniosek o wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, pozostającym w zasobie mieszkaniowym WAM, w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się ona w "sytuacji wyjątkowej".

W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie właściwie oceniły sytuację, w jakiej znaleźli się skarżący, zasadnie odmawiając jej cech wyjątkowości. Nie zasługuje bowiem na akceptację pogląd prezentowany przez pełnomocnika skarżących, że znajdują się oni w sytuacji wyjątkowej.

Podkreślenia wymaga, że nadrzędnym ustawowym celem organów wojskowych jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych w miejscowości, w której pełnią oni służbę wojskową, zaś wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym innym podmiotom stanowi odstępstwo od tej reguły i może być realizowane tylko w sytuacji wyjątkowej. Adresatami decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym z zasobów WAM winny być osoby, które z uwagi na wyjątkowe okoliczności, jak ciężka choroba, kalectwo, brak jakichkolwiek środków finansowych, szczególnie trudna sytuacja życiowa, znaczne zasługi, wymagają zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych, swoistej opieki organu WAM. Okoliczności, na które powoływali się skarżący w toku postępowania administracyjnego, nie dają podstaw do zakwalifikowania ich jako "sytuacji wyjątkowej".

Jak wynika z ustaleń organu skarżący są osobami w pełni sprawnymi, czynnymi zawodowo i zdolnymi zaspokajać własne potrzeby bytowe, nawet przy sygnalizowanych kłopotach zdrowotnych skarżącego: migrena i kłopoty z kręgosłupem. Wprawdzie jak wynika z obszernego materiału dowodowego K. R. pozostaje obecnie bez pracy i poszukuje jej na własną rękę z powodu wykreślenia go z ewidencji Urzędu Pracy, lecz w dobie gospodarki wolnorynkowej nie jest to sytuacja szczególna. Bezrobocie najczęściej ma charakter przejściowy i dotyka ok. 10% społeczeństwa w wieku tzw. produkcyjnym. Ponadto W. R. jest osobą pracującą, zatrudnioną w firmie [...] jako sprzedawca – kasjer.

Ponadto argument mówiący o braku środków finansowych na zakup lokalu mieszkalnego na wolnym rynku nie świadczy o konieczności zaspokojenia tych potrzeb przez WAM. Wiele gospodarstw domowych w Polsce, nie stać na zakup mieszkania na własność na wolnym rynku. Zabezpieczenia tych potrzeb nie można wiązać tylko z prawem własności lokalu mieszkalnego, lecz także z najmem na wolnym rynku, czy pomocą organów samorządowych w zakresie zaspakajania przedmiotowych potrzeb mieszkańców danej gminy. Skarżący nie są związani z resortem Obrony Narodowej.

Jak to dobitnie podkreślił Prezes WAM w zaskarżonej decyzji, potrzeby garnizonu [...] w zakresie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych i ich rodzin są znaczne i w analizowanym przypadku nie można interesu jednostki przedkładać nad interesem publicznym, utożsamianym z zabezpieczeniem potrzeb żołnierza zawodowego realizującego zadania związane z obronnością Państwa.

W okolicznościach niniejszej sprawy Prezes WAM nie naruszył granic uznania administracyjnego, przyznając prymat interesowi publicznemu nad interesem skarżących (art. 7 kpa). Wydał rozstrzygnięcie z poszanowaniem reguł procesowych i należycie je uzasadnił.

Niewątpliwie utrata tytułu prawnego do zajmowanego lokalu i brak innego mieszkania powoduje znalezienie się w trudnej sytuacji życiowej, ale takie sytuacje występują dość często, stają się udziałem dużej części rodzin, w tym z osobami o złym stanie zdrowia i samo przez się nie należą do wyjątkowych.

Organ nie naruszył zatem granic uznania administracyjnego, przyjmując, że ani sytuacja finansowa skarżących, ani też kłopoty zdrowotne skarżącego nie przemawia za zaistnieniem wyjątkowej sytuacji, o której mowa w art. 29 ustawy.

W ocenie Sądu, Prezes WAM wydając rozstrzygnięcie, uwzględnił całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zarówno sytuację skarżącej, jak i męża, jak i potrzeby Sił Zbrojnych, wyrazem czego jest uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo należy wskazać, że sąd administracyjny nie oceniał zaskarżonej decyzji pod kątem słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatrywał sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.