Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 649/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 36 i 37
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Małgorzata Miron (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi W.G. na bezczynność Prezydent [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o waloryzację odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku W.G., H. W., M. C. i J.W. z dnia [...] o waloryzację odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] ozn. hip. "[...]" działka [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej W.G. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W. G. pismem z dnia [...] złożyła skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ozn. hip. "[...]".

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

W dniu [...] J. P., R. P., H.W. i W. S. złożyli do Prezydenta [...] wniosek o zwrot albo o wypłacenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...] "[...] " Nr [...].

W dniu [...] M. C., J. W. i J. P. złożyli wniosek o wypłacenie odszkodowania za w/w nieruchomość.

Starosta Powiatu [...] decyzją nr [...] z dnia [...] umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że Prezydium Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] znak: [...] ustaliło wysokość odszkodowania i zobowiązało do jego wypłaty K. [...], a zatem ponowne wydanie decyzji w sprawie już rozstrzygniętej spowodowałoby, że decyzja obarczona byłaby wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Z kolei, w dniu [...] H. W., W. G., M. C. i J. W. złożyli wniosek o waloryzację odszkodowania przyznanego na mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...]. W dniu [...] Prezydent [...] decyzją nr [...] umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe.

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Prezydenta [...].

Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 listopada 2010 r. sygn. I SA/Wa 1051/10 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] i decyzję Prezydenta [...] z dnia [...].

W dniu [...] Wojewoda [...] zwrócił akta sprawy organowi pierwszej instancji w celu jej ponownego rozpatrzenia.

W związku z dalszą bezczynnością Prezydenta [...] w dniu [...] W. G. złożyła do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione, stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa i jednocześnie wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia [...].

W związku z niedotrzymaniem terminu wskazanego w postanowieniu Wojewody [...], W. G. w dniu [...] złożyła skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...]. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania merytorycznej decyzji w sprawie w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącej, po wielu miesiącach gromadzenia materiału dowodowego zachodzą przesłanki do wydania merytorycznej decyzji. W ocenie skarżącej, wszystkie powyższe okoliczności implikują uznanie, że dopuszczono się rażącego naruszenia art. 35 k.p.a., bowiem wskazany w petitum termin na załatwienie sprawy nie jest zbyt krótki, jeżeli weźmie się pod uwagę, że jedyną czynnością, którą musi wykonać organ, jest sporządzenie decyzji na piśmie.

Organ złożył odpowiedź na skargę, w której wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Przed Prezydentem [...] prowadzone jest - z wniosku H. W., W. G., M. C. i J. W. postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za grunt nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" dz. [...], zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 201 Or. Nr 102, poz. 651 ze zm.).

Organ wyjaśnił, iż w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie czy nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w ww. art. 215. Ze względu na złożony charakter postępowania w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji. Ponadto, organ wskazał, że pismem z dnia [...] strony zostały poinformowane o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu nr [...] z dnia [...] oraz że postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W myśl przepisu art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego rzędu.

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] strona skarżąca złożyła do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta [...] sprawy przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]".

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin do załatwienia sprawy do dnia [...]. Tym samym spełniony został formalny wymóg skuteczności złożenia skargi na bezczynność organu.

Oceniając zatem merytorycznie zasadność skargi należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale –mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie.

Zgodnie z ustanowioną w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej jako; k.p.a.) zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydania przez Sąd orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, iż organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał wniosku H. W., W. G., M. C. i J. W. z dnia [...] o waloryzację odszkodowania przyznanego za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce.

Jak wynika z akt sprawy, po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1051/10 decyzji Wojewody [...] z dnia [...] i decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] akta sprawy zostały przesłane przez organ odwoławczy do organu I instancji w dniu [...]. Od tej zatem daty rozpoczęły bieg terminy określone w art. 36 i 37 k.p.a. Tymczasem, mimo upływu ponad trzech lat od daty otrzymania akt w celu ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezydent [...] nie zakończył postępowania i nie wydał rozstrzygnięcia.

Na podstawie zgromadzonego materiału należy wskazać, iż w celu rozpoznania wniosku Prezydent [...] podejmował czynności w celu skompletowania materiału dowodowego sprawy, jednakże nie prowadził w długich okresach czasu innych czynności merytorycznych, a to co wykonał w terminie - od dnia zwrotu akt, powinien był wykonać w momencie ich zwrotu.

Podkreślenia wymaga, że organ pismem z dnia [...] przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia [...]. W piśmie tym nie wyjaśnił przyczyn przedłużającego się terminu zakończenia postępowania wyjaśniającego i dopiero po ponad dwóch latach prowadzenia postępowania zażądał od strony złożenia oświadczeń odnośnie wiedzy o wypłacie/braku wypłaty odszkodowania. Ponadto, organ nie rozstrzygnął sprawy w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...] i wskazał stronie nowy termin rozpoznania sprawy, tj. do dnia [...]. Z kolei, w odpowiedzi na skargę, niezałatwienia sprawy w terminie organ upatruje w złożonym charakterze postępowania i konieczności analizy zgromadzonej dokumentacji.

Z uwagi na to, iż organ dotychczas nie podjął czynności mających doprowadzić do rozpoznania przedmiotowego wniosku skarżącej, Sąd uznał zasadność skargi na bezczynność. Stanu tego nie wyłącza wyznaczanie przez organ I instancji nowych terminów na załatwienie sprawy. Należy bowiem mieć na uwadze, co podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przedłużanie terminu zakończenia postępowania, stanowiące nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., które zmierza w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy, uzasadnia przyjęcie, że organ pozostaje w bezczynności (patrz: wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 594/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 181/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niewątpliwie za uznaniem, że bezczynność miała charakter rażący przemawia również charakter sprawy. Przedmiotem postępowania jest wszak jedynie waloryzacja już ustalonego odszkodowania. Ilość czynności niezbędnych do rozpoznania takiego wniosku nie uzasadnia tak długiego prowadzenia postępowania.

Trafnie wskazano w uzasadnieniu postanowienia Wojewody [...], że zawiadomienie z dnia [...] o dodatkowym terminie załatwienia sprawy nie spełnia wymogów określonych w art. 36 k.p.a., gdyż w dacie złożenia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, organ I instancji pozostawał w bezczynności.

Czas trwania tego postępowania (ponad 3 lata), przy braku przyczyn usprawiedliwiających przekroczenie terminów określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, a także braku przyczyn usprawiedliwiających przekroczenie terminu wskazanego przez Wojewodę [...] uzasadnia stwierdzenie, iż bezczynność w załatwieniu sprawy ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Nie wystarczy przy tym samo językowe wyjaśnienie tego pojęcia, gdyż musi zostać ono osadzone w kontekście okoliczności sprawy, w której do naruszenia prawa doszło (patrz: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że skarga dotycząca zobowiązania organu do rozpoznania wniosku jest uzasadniona. Jednakże, zdaniem Sądu, należało wyznaczyć organowi dwumiesięczny termin do załatwienia sprawy, a nie termin czternastodniowy, o który wnosiła skarżąca. Wyznaczając ten termin Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie.

W ocenie Sądu, wskazane okoliczności nie uzasadniają celowości wymierzenia organowi grzywny w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a.

Konkludując, uznając skargę na bezczynność za uzasadnioną, Sąd orzekł zgodnie z przepisem art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 tej ustawy.