Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 740/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 119 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 123 § 1, art. 179 § 1, art. 178
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi F. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia i doręczenia kopii z dokumentacji sprawy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, którym utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie odmowy spełnienia żądania dotyczącego wniosku o sporządzenie i doręczenie kopii notatki praz protokołu przesłuchania świadka.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie wszczął, z urzędu, postępowanie w sprawie nałożenia na F. w W. (dalej: Strona, Skarżący, Spółka), kary pieniężnej określonej w art. art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych, na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

Następnie decyzją nr [...] dnia [...] listopada 2018 r. Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie nałożył na Spółkę karę pieniężną za urządzanie gier hazardowych na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia w kwocie 600.000,00 zł.

Do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wpłynęło odwołanie Strony od decyzji Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie.

W dniu [...] stycznia 2019 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wpłynął wniosek nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. o sporządzenie i doręczenie kopii notatki z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz protokołu przesłuchania świadka R. B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. , włączonych do materiału dowodowego postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie odmówił spełnienia żądania dotyczącego wniosku o sporządzenie i doręczenie kopii notatki z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz protokołu przesłuchania świadka R. B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. włączonych do materiału dowodowego postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r.

W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotem wniosku z dnia [...] stycznia 2019 r. jest przekazanie Spółce konkretnych kserokopii dokumentów włączonych do akt sprawy postanowieniem Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r., który włączył m.in. do akt przedmiotowej sprawy: notatkę z dnia [...] kwietnia 2018 r., protokół z przesłuchania świadka R. B. z dnia [...] kwietnia 2018 r.

Organ stwierdził, iż należy mieć na uwadze, że w tym samym dniu Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. postanowił wyłączyć z akt postępowania ww. dokumenty, z uwagi na konieczność ochrony danych identyfikujących inne osoby czy też podmioty gospodarcze, które nie są stroną postępowania, a których dane w aktach sprawy występują. Ponadto w ww. postanowieniu Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie zawarł informację, że dążąc do zapewnienia Stronie możliwości czynnego udział w postępowaniu (art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej), Strona ma możliwość zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy kopiami ww. dokumentów z trwale usuniętymi informacjami prawnie chronionymi o podmiotach, które w aktach występują, a nie są stroną postępowania.

Pismem z dnia [...] marca 2019 r. Spółka złożyła zażalenie na to postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz doręczenie Stronie kopii wnioskowanych dokumentów.

Zaskarżonemu postanowieniu Strona zarzuciła:

1. naruszenie art. 179 § 1 w zw. z art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej z dnia 29 sierpnia 1997 roku (Dz.U. z 2018 r. poz.800), a to poprzez odmowę sporządzenia i doręczenia wnioskowanych przez Stronę dokumentów tj. notatki z dnia 11.04.2019 r. oraz protokołu przesłuchania R. B. z dnia [...].04.2018 r. ze względu na rzekome zagrożenie interesu publicznego;

2. naruszenie przepisu art. 178 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 179 § 1 i art. 123 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez niewydanie odpisu/kserokopii dokumentu włączonego do materiału dowodowego niniejszego postępowania.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w sprawie odmowy spełnienia żądania dotyczącego wniosku o sporządzenie i doręczenie kopii notatki z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz protokołu przesłuchania świadka R. B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. włączonych do materiału dowodowego postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że regulacja zawarta w 178 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej nie ma charakteru absolutnego i doznaje określonych art. 179 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa ograniczeń. Ten ostatnio wskazany przepis stanowi, że art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny.

W ocenie organu analiza powyższych przepisów wskazuje, że normują one dwie różne sytuacje prawne. W pierwszej z nich, z mocy samego prawa, stronie nie przysługuje prawo do zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami zawierającymi informacje niejawne. W drugiej zaś, prawo strony do wglądu w akta sprawy, w odniesieniu do innych dokumentów, zostaje ograniczone przez organ podatkowy, który wyłączy z akt sprawy określone dokumenty ze względu na interes publiczny. W pierwszym przypadku organ stwierdza, że strona nie ma uprawnienia do wglądu w dokumenty, natomiast w drugim przypadku organ wskazuje dokumenty oraz konkretyzuje wymagania ochrony interesu publicznego, które dają podstawę do ich wyłączenia od wglądu.

Organ wskazał, że Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno- Skarbowego w Warszawie postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. wyłączył z akt sprawy dokumenty, z uwagi na konieczność ochrony danych identyfikujących inne osoby, które nie są stroną postępowania, a których dane w aktach sprawy występują.

Zatem w ocenie organu można mówić tu o zaistnieniu przesłanki wskazanej w art. 179 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Tym samym zachodzi druga wskazana wcześniej sytuacja tj. strona zawnioskowała o realizację prawa wglądu w akta sprawy, w szczególności w prawo do wglądu w dokumenty wyłączone.

Zdaniem organu Dyrektor Izby prawidłowo odmówił Spółce zapoznania się z dokumentami wyłączonymi ze sprawy, powołując się na interes publiczny. W pierwszej kolejności podkreślono, że wyłączone dokumenty zawierają informacje o podmiotach trzecich podlegające ochronie (tj. tajemnicy skarbowej). Udostępnienie Spółce informacji o danych wykraczających poza inne czynności, stanowiłoby w tym przypadku naruszenie obowiązku zachowania tajemnicy skarbowej przez organ, do czego jest zobowiązany na mocy przepisów art. 239 i 294 ustawy Ordynacja podatkowa. Mając na względzie interes publiczny, organ prowadząc postępowanie odwoławcze w sprawie nałożenia kary pieniężnej na Stronę nie może ujawniać danych innych podmiotów, które zostały uzyskane w trakcie czynności kontrolnych, jeżeli uznaje je za dane prawnie chronione. Ponadto, ujawnienie tych danych stanowiłoby naruszenie interesu publicznego rozumianego, jako dobro osób trzecich. W tym celu ustawodawca wprowadził instrumenty pozwalające z jednej strony na wykorzystanie dokumentacji podmiotu będącego osobą trzecią - w zakresie prowadzonego postępowania do Strony, a z drugiej strony ochronę wartości prawnie chronionych tej osoby trzeciej.

Mając na względzie interes publiczny, organ I instancji prowadząc postępowanie odwoławcze wobec Spółki nie ujawnił danych innych podmiotów, ponieważ są to dane prawnie chronione. Organ podkreślił także, że skorzystanie przez organ z możliwości przewidzianej w art. 179 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa zawsze wiąże się z dolegliwościami dla strony. Przepis ten przewiduje sytuacje, w których indywidualny interes podatnika i jego uprawnienia muszą ustąpić ze względu na konieczność ochrony innych wartości. Faktyczny wpływ ograniczenia jawności materiału dowodowego (w związku z wyłączeniem określonych dokumentów z akt sprawy) na prawa strony w konkretnej sprawie może być jednak oceniany wyłącznie z perspektywy całego postępowania podatkowego i jego wyniku, nie zaś w ramach kontroli postanowienia odmawiającego wglądu w akta sprawy. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 123 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział na każdym etapie postępowania, a przede wszystkim umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Nie można mówić jednocześnie o naruszeniu obowiązku organu do zapewnienie czynnego udziału stronie w postępowaniu, w przypadku gdy organ ten korzysta z prawnych środków ochrony innych stron lub w ogóle pojętego interesu społecznego. Ustawodawca celowo wprowadził pewne instytucje, w tym tą wskazaną w art. 179 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa - niewątpliwie ograniczającą prawa strony - ale po to by chronić inne wartości. Podkreślono ponadto, że zarówno Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie jak i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na każdym etapie postępowania umożliwili Spółce wzięcie czynnego udziału, bowiem - jak wynika z akt sprawy - Spółce oraz Pełnomocnikowi umożliwiono przeglądanie akt postępowania, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. F. w W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie z dnia [...] marca 2019 r. zarzucając organowi:

- naruszenie art. 233 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, poprzez jego błędne zastosowanie tj. pozostawienie w obrocie prawnym wadliwego orzeczenia, w sytuacji gdy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie powinno zostać uchylone, jako obarczone takimi wadami, które skutecznie eliminują je z obrotu prawnego;

- naruszenie art. 179 § 1 w zw. z art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej, a to poprzez odmowę sporządzenia i doręczenia wnioskowanych przez Stronę dokumentów tj. notatki z dnia [...].04.2019 r. oraz protokołu przesłuchania świadka R. B. z dnia [...].04.2018 r., ze względu na rzekome zagrożenie interesu publicznego;

- naruszenie przepisu art. 178 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 179 § 1 i art. 123 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez niewydanie odpisu/kserokopii dokumentu włączonego do materiału dowodowego niniejszego postępowania.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uchylenie poprzedzającego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, alternatywnie zaskarżonego postanowienia i nakazanie doręczenia Stronie wnioskowanych przez nią dokumentów oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podnosząc argumenty wyrażane wcześniej w swoim rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowoadministracyjnej kontroli decyzji administracyjnej (postanowienia) wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumiane jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji (postanowienia) uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia), względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a).

W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w przywołanym trybie nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym.

Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy należy zwrócić uwagę, że w ocenie Sądu nie można uznać, że samo wszczęcie postępowania powoduje, że wszystkie dokumenty na temat podatnika znajdujące się w posiadaniu organu podatkowego mechanicznie stają się częścią akt tego postępowania.

W niniejszej sprawie objęte przez Skarżącego wnioskiem o sporządzenie i doręczenie kopii dokumenty zostały wyłączone z akt sprawy.

Wynika to z treści akt administracyjnych, albowiem dokumenty włączone do akt sprawy postanowieniem Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r., który włączył m.in. do akt przedmiotowej sprawy: notatkę z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz protokół z przesłuchania świadka R. B. z dnia [...] kwietnia 2018 r., zostały następnie z tych akt wyłączone.

W tym samym bowiem dniu Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. postanowił wyłączyć z akt postępowania sporne dokumenty, z uwagi na konieczność ochrony danych identyfikujących inne osoby czy też podmioty gospodarcze, które nie są stroną postępowania, a których dane w aktach sprawy występują.

Należy przy tym podkreślić, że w treści tego postanowienia Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie zawarł informację, że dążąc do zapewnienia Stronie możliwości czynnego udział w postępowaniu (wynikającą z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej), Strona ma możliwość zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy kopiami ww. dokumentów z trwale usuniętymi informacjami prawnie chronionymi o podmiotach, które w aktach występują, a nie są stroną postępowania.

Przez akta rozumieć należy spersonalizowany (dotyczący konkretnego adresata) zbiór udokumentowania czynności i danych określonego rodzaju postępowania podatkowego, który tworzy wskazane i rozróżniane w art. 293 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2019 r., poz. 900; dalej jako O.p.) akta dokumentujące czynności sprawdzające, akta postępowania podatkowego albo akta kontroli podatkowej (patrz: wyrok NSA z 8 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 690/08; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl). Akta sprawy mogą zawierać także dokumenty niebędące dowodami w sprawie (np. analizy, notatki, anonimy itp.). Podkreślenia wymaga , że wnioskowane dokumenty zostały wyłączone z akt sprawy, a nadto organ wskazał Skarżącemu, że może zapoznać się z ich treścią (w formie po usunięciu danych identyfikujących).

Jak na to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 2391/17, NSA podzielił pogląd doktryny, że strona może korzystać z uprawnienia przewidzianego w przepisach Ordynacji podatkowej na każdym etapie postępowania, począwszy od jego wszczęcia. Tylko od strony zależy sposób korzystania z tego prawa – czy będzie to czynić na bieżąco (wielokrotnie) w trakcie całego postępowania, czy jednorazowo przed wydaniem decyzji, czy też w ogóle nie będzie z niego korzystała (zob. L. Etel, Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany do art. 178, LEX/el. 2019). Zatem prawo wglądu do akt sprawy możliwe jest do zrealizowania przez stronę (podatnika) od dnia wszczęcia postępowania. Z kolei przez akta sprawy administracyjnej należy rozumieć pełną dokumentację przeprowadzonych dowodów i innych czynności procesowych oraz czynności prawno-materialnych, pozwalającą na kontrolę prawidłowości ustaleń poczynionych przez organy prowadzące postępowanie i kontrolę zgodności z prawem kwestionowanego aktu (zob. wyrok NSA z 31 sierpnia 2017 r. , sygn. akt II FSK 1986/15). Dokumenty, które nie zostały włączone do akt sprawy w przewidzianym trybie nie są elementem tych akt i strona nie może ich przeglądać, sporządzać z nich notatek, odpisów oraz kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń.

Z kolei z treści art. 178 § 1 O.p. wynika, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Na podstawie art. 179 § 1 O.p. przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Stosownie do § 2 i § 3 tego przepisu, odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1 następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Podkreśleniu wymaga, iż tylko w przypadku, gdy strona skarżąca wystąpi formalnie o udostępnienie jej dokumentów objętych ochroną, o której mowa w art. 179 § 1 O.p., organ jest zobligowany do wydania postanowienia w trybie art. 179 § 2 O.p. (patrz: wyrok NSA z dnia 2.08.2012 r., sygn. akt I FSK 1671/11, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17.09.2008 r., sygn. akt I SA/Bk 229/08). Postanowienie, o którym mowa w art. 179 § 2 O.p. jest postanowieniem odrębnym od postanowienia o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy. Przypomnieć należy, że strona może żądać wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, nie tylko w trakcie postępowania, ale również po jego zakończeniu (art. 178 § 1 O.p.). Natomiast organ jest zobligowany do wydania postanowienia o którym mowa w art. 179 § 2 O.p. nie z własnej inicjatywy ale na skutek wniosku strony. Dopiero wówczas strona, której odmówiono umożliwienia zapoznania się z wyłączonymi dokumentami (sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów) dysponuje prawem do złożenia zażalenia od postanowienia wydanego w tym zakresie w trybie art. 179 § 2 O.p.

Konieczność dokonania wyłączenia dokumentów z akt w formie postanowienia uzasadniona jest dodatkowo gwarancjami zasad ogólnych postępowania podatkowego, które zawarte są w O.p., przede wszystkim zasady postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), udzielania informacji (art. 121 § 2 O.p.) oraz jawności postępowania wyłącznie dla stron (art. 129 O.p.). Strona ma prawo wiedzieć, a poprzez wydanie postanowienia otrzyma taką informację skierowaną bezpośrednio do niej, że część dokumentów dotyczących postępowania została wyłączona z akt sprawy i w rezultacie uniemożliwiono jej dostęp do nich.

Podsumowując ten aspekt, wyłączenie dokumentów z akt sprawy na podstawie art. 179 O.p. ma charakter prawny i faktyczny. W sensie prawnym wyłączenie oznacza ograniczenie prawa strony płynącego z art. 178 O.p., ale nie odbiera takim dokumentom walorów dowodu w postępowaniu podatkowym. Wyłączenie odnosi się tylko co do prawa strony do wglądu do nich.

W praktyce organów stosowana jest tzw. zasada włączania i wyłączania dokumentów. W przypadku kiedy do akt sprawy zgodnie z regułą zawartą w art. 187 O.p. włączane są postanowieniem dokumenty, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a więc będą stanowić dowód w postępowaniu podatkowym, ale ze względu na ich treść zachodzą przesłanki ograniczenia dostępu do nich stronie postępowania, tego samego dnia powinny zostać wydane dwa postanowienia. Jedno o włączeniu dokumentu do akt postępowania, a drugie o jego wyłączeniu. Stwierdzić należy, że jeżeli organ nie wyeliminuje na czas dokumentów, które objęte są ustawowymi przesłankami wyłączenia, powinien zrobić to najpóźniej w momencie żądania strony zapoznania się z aktami. Dokumenty te powinny zostać wtedy usunięte z akt, a dopiero wówczas stronie zostanie umożliwiony dostęp do materiałów zgromadzonych w postępowaniu (zob. M. Szubiakowski, Udostępnianie akt w postępowaniu podatkowym, Prz. Pod. 2000, Nr 3, s. 35).

W przedmiotowej sprawie DIAS odmówił Stronie zapoznania się z dokumentami, które zostały wyłączone ze względu na interes publiczny. Jak wskazał organ II instancji w realiach tej sprawy "interesem publicznym" było dobro wspólne.

Pojęcie "interesu publicznego", nie jest prawnie zdefiniowane. Zgodnie z orzecznictwem sądowym można przyjąć, że pod pojęciem tym należy rozumieć korzyść służącą ogółowi; dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie takich wartość wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (patrz: wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 210/10).

Określenie działania w imię interesu publicznego wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). W ocenie Sądu organ wskazał więc jaka przesłanka z art. 179 § 1 O.p. jest podstawą wyłączenia danych identyfikujących z akt sprawy i wbrew zarzutom skargi uzasadnił podstawę odmowy zapoznania się z nimi przez Stronę skarżącą, a więc de facto wyjaśnił przyczyny ich wyłączenia z akt sprawy.

Jednocześnie w ocenie Sądu wymaga podkreśleniu, że mimo iż wnioskowane dokumenty zostały wyłączone z akt sprawy, organ wskazał Skarżącemu, że może zapoznać się z ich treścią (w formie po usunięciu danych identyfikujących).

W tym miejscu Sąd pragnie wskazać, iż jest mu z urzędu znana, z racji rozpoznawania sprawy skarżącej Spółki dot. nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia (sygn. akt V SA/Wa 770/19), całość materiału dowodowego zebranego w tej sprawie, w tym dokumentów, o które występowała w niniejszej sprawie skarżąca Spółka. We wskazanej sprawie WSA wyrokiem z dnia 25 września 2010 r. oddalił skargę Strony skarżącej.

Sedno sprawy poddanej ocenie sądowo-administracyjnej wiąże się z ustaleniem czy organy podatkowe w toku prowadzonego postępowania zasadnie odmówiły stronie wglądu, sporządzenia notatek kopii lub odpisów wyłączonych uprzednio z akt sprawy .

W istocie spór dotyczy sposobu wywiązania się przez organ z obowiązku wynikającego z art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. stanowiska o odmowie możliwości zapoznania się z określonymi dokumentami. Zgodnie z tym przepisem strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Unormowanie to wyraża zasadę nakazującą organowi podatkowemu umożliwienie stronie wglądu w akta sprawy.

Strona w treści skargi sformułowała zarzut naruszenia 179 § 1 O.p., zgodnie z którym przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. W art. 179 § 1 O.p. przewidziany został wyjątek od przytoczonej uprzednio reguły wynikającej z art. 178 tej ustawy. Jak na to słusznie zwrócił uwagę WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 19 maja 2016 r. (sygn. akt III SA/Wa 1531/15), aby odmowę wglądu do akt uznać za prawidłową, w wydanym w tym przedmiocie postanowieniu organ powinien wykazać, że jawność określonych dokumentów podlega wyłączeniu z uwagi na to, że:

1) zwierają one informacje niejawne, albo/i

2) nie zawierają one informacji niejawnych, ale ich jawność została wyłączona ze względu na interes publiczny.

Nie jest w sprawie sporne, że organy powołały się na drugą z wymienionych przesłanek, tj. przesłankę interesu publicznego.

W ocenie Sądu zaproponowane przez organ rozumienie przesłanki interesu publicznego należy uznać za poprawne i wpisujące się w poglądy prezentowane w tej kwestii w judykaturze. Zasadnie zatem uznano, że "interesem publicznym" było dobro wspólne, korzyść służąca ogółowi oraz, że jest to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie takich wartość wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej.

Odnosząc powyższe rozważania do realiów faktycznych sprawy, zwrócić wypada uwagę, że wyłączeniu podlegały informacje dot. podmiotów trzecich podlegające ochronie (tj. tajemnicy skarbowej). Niewątpliwie ich udostępnienie osobom trzecim (nawet stronie), stanowiłoby w tym przypadku naruszenie obowiązku zachowania tajemnicy skarbowej przez organ, do czego jest zobowiązany na mocy przepisów art. 239 i 294 O.p. Trzeba zgodzić się z organem, że organ prowadząc postępowanie odwoławcze w sprawie nałożenia kary pieniężnej na Stronę nie może ujawniać danych innych podmiotów, które zostały uzyskane w trakcie czynności kontrolnych, jeżeli uznaje je za dane prawnie chronione. Ponadto, ujawnienie tych danych stanowiłoby naruszenie interesu publicznego rozumianego, jako dobro osób trzecich. W tym celu ustawodawca wprowadził instrumenty pozwalające z jednej strony na wykorzystanie dokumentacji podmiotu będącego osobą trzecią - w zakresie prowadzonego postępowania do Strony, a z drugiej strony ochronę wartości prawnie chronionych tej osoby trzeciej.

Okoliczność ta niewątpliwie mieści się w przesłance interesu publicznego, nakazującej m.in. respektowanie zasad bezpieczeństwa, organ I instancji prowadząc postępowanie odwoławcze wobec Spółki nie ujawnił danych innych podmiotów, ponieważ są to dane prawnie chronione. Z drugiej strony w omawianym przypadku trudno mówić o naruszeniu jakichkolwiek praw podmiotowych podatnika, skoro organ oparł się na treści zeznań oraz notatce, których z akt sprawy nie wyłączono. Z akt sprawy zostały bowiem wyłączone tylko dane identyfikujące, nie zaś treść zeznania czy notatki. Wbrew zatem twierdzeniom Strony skarżącej organy w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, wyjaśniły na czym polega w konkretnym przypadku interes publiczny.

Zdaniem Sądu były zatem podstawy do niezastosowania art. 178 O.p., a w konsekwencji zastosowania art. 179 § 1 O.p.

Brak jest zatem w sprawie podstaw do stwierdzenia, że organy podatkowe naruszyły art. 120 O.p. , poprzez działanie niezgodne z przepisami prawa, art. 121 O.p. poprzez niezasadną odmowę dostępu do akt, co narusza zasadę zaufania do organów podatkowych oraz zasadę swobodnego dostępu do akt sprawy i jawności postępowania, czy art. 123 i art. 129 O.p., poprzez brak zapewnienia stronie realizacji jej podstawowych praw w postępowaniu podatkowym, a tym samym stanowi przejaw naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i jawności postępowania,

Jak już wyżej wskazano, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem przepisu prawa materialnego wpływającym na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 litera a-c p.p.s.a.).

Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa materialnego czy procesowego na treść decyzji, a więc ukształtowanych w niej stosunków administracyjnoprawnych materialnych lub procesowych. Sąd, uchylając z tych powodów decyzję, musi zatem wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (patrz: wyrok NSA z 19 października 2011r., sygn. akt I OSK 915/11).

Dlatego też zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchylenie decyzji (postanowienia) może nastąpić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie przepisów miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w takim wypadku rzeczą Sądu jest wykazanie, że uchybienie przepisom prawa przez organ orzekający było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy rozstrzygnięcia byłoby lub mogłoby być inne.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.