Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 447/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 28 ust. 3a i 3b
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jarosław Szaro (spr.), Sędzia WSA Piotr Popek, Asesor WSA Jacek Boratyn, Protokolant sekr. sąd. Karolina Dźwierzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2019 r. sprawy ze skargi I.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od lutego 2004 roku do stycznia 2019 roku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 12 lutego 2019 r. I. W. (dalej: Zobowiązana / Skarżąca) zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej: ZUS) o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od lutego 2014 r. do stycznia 2019 r. Zobowiązana wyjaśniła, że prowadzi zakład kosmetyczny ponosząc przy tym wydatki związane z zapłatą czynszu w kwocie 317,17 zł, opłaty za energię, wodę, wydatki na sterylizację przyborów i narzędzi, zakup preparatów do wykonywania zabiegów kosmetycznych. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Zobowiązana osiąga przychody w przedziale od 640 zł do 1500 zł.

We wniosku wskazano także, że powodem powstania zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na przestrzeni lat było uzyskiwanie niskich dochodów z działalności gospodarczej. Zobowiązana wskazała także, że nie posiada dochodów, ani majątku pozwalającego jej na spłatę zadłużenia. Mąż Zobowiązanej posiada orzeczenie o niepełnosprawności i niezdolności do samodzielnej egzystencji.

We wniosku podniesiono również, że ewentualna spłata zadłużenia może pozbawić Zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokajania potrzeb życiowych. Do wniosku przedłożono także dokumenty świadczące o obecnej sytuacji materialnej Zobowiązanej.

Decyzją wydaną w dniu [...] maja 2019 r. nr [...], ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu odmawia umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres 02.2004 - 01.2019 w łącznej kwocie 236 946,41 zł, w tym z tytułu :

1) składek-121 625,41 zł,

2) kosztów upomnienia - 243,20 zł,

3) odsetek liczonych na 12 lutego 2019 r. -115 078,00 zł.

Organ rentowy odmówił także umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek za okres 02.20104 - 01.2019 w łącznej kwocie 178 614,81 zł, w tym z tytułu:

1) Składek 107 094,61 zł,

2) kosztów upomnienia - 243,20 zł,

3) odsetek liczonych na 12 lutego 2019 r. -71 277,00 zł.

W toku postępowania wyjaśniającego ZUS ustalił, że Zobowiązana prowadzi działalność gospodarczą od 1 października 1990 r. do chwili obecnej. Ustalono także, że Zobowiązana prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Utrzymują się z dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 3 100 zł – miesięcznie 258,33 zł. Mąż Zobowiązanej pobiera emeryturę w kwocie 760,45 zł brutto, tj. 736,31 zł netto.

Jak podała Zobowiązana, ponosi ona stałe wydatki związane z utrzymaniem takie jak zapłata za czynsz w kwocie 500 zł oraz z tytułu opłat eksploatacyjnych

w kwocie 200 zł. Nie posiada ona innych zobowiązań pieniężnych, poza należnościami wobec ZUS. Zobowiązania nie posiada również żadnych nieruchomości, ruchomości, wierzytelności ani praw majątkowych. Jest właścicielem samochodu osobowego marki Daewoo Nubira z 1998 r.

Organ rentowy ocenił, że w sprawie nie upłynął jeszcze termin, w którym zaległości mogą być dochodzone. Wyjaśniono, że w stosunku do powstałych zaległości, wszczęto postępowanie egzekucyjne w dniu 12 grudnia 2003 r., co spowodowało, że bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu. Następnie, postawieniem z dnia [...] marca 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. umorzył postępowanie egzekucyjne za zaległości za okres od maja 2002 r. do listopada 2010 r.

Organ I instancji uznał, że w sprawie brak jest podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm. - dalej: u.s.u.s.). Organ rentowy wyjaśnił, że w stosunku do prowadzonej przez Zobowiązaną działalności nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Wskazano również, że kwota zadłużenia jest wyższa niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Organ skonstatował, że co prawda aktualnie prowadzona egzekucja jest nieskuteczna z tytułu braku wpłat egzekucyjnych, aczkolwiek nie została ona zakończona. Prowadzone postępowanie egzekucyjne dotychczas nie zostało uznane przez organ jako całkowicie nieściągalne. Organ w tym zakresie stwierdził, że nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

W dalszej kolejności ZUS zbadał, czy istnieje podstawa do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s., który dopuszcza umorzenie należności mimo braku całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym interes osoby zobowiązanej do opłacenia składek. W tym celu ZUS dokonał analizy przesłanek wydania decyzji o umorzeniu należności zawartych w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365 ze zm. - dalej: rozporządzenie z 2003r.).

Według ZUS, w stosunku do zobowiązanej nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w tym przepisie, gdyż Zobowiązana prowadzi działalność gospodarczą. Rodzina Zobowiązanej posiada dwa źródła dochodu w łącznej kwocie ok. 994,64 zł oraz ze stałymi miesięcznymi wydatkami w kwocie ok. 700 zł. Na zaspokojenie pozostałych potrzeb życiowych pozostaje rodzinie kwota w wysokości 294,68 zł. Jak organ zauważył, co prawda rodzina może mieć problemy z zaspokajaniem pozostałych potrzeb życiowych, aczkolwiek nie ma ona trudności w zaspokajaniu podstawowych potrzeb. Organ rentowy wskazał ponadto, że rodzina nie korzysta z pomocy społecznej, co w ocenie ZUS wskazuje, że aktualna sytuacja majątkowa Zobowiązanej nie wymusza konieczności ubiegania się o dodatkowe środki. W ocenie ZUS wynik finansowy z tytułu prowadzenia działalności jest zmienny w okresach i koszty utrzymania rodziny pokrywane są z uzyskiwanych dochodów.

Organ rentowy skonstatował, że aktualna sytuacja finansowa Zobowiązanej nie wyklucza możliwości spłaty zadłużenia, dlatego też nie jest przesłanką do umorzenia należnych zobowiązań w oparciu o omawiane przepisy prawa.

ZUS wyjaśnił także, że podniesione przez Zobowiązaną okoliczności dot. sytuacji zdrowotnej męża miałyby zastosowanie wówczas, gdyby pozbawiały Zobowiązaną możliwości pozyskania dochodu na spłatę zadłużenia. Zobowiązana zaś nadal prowadzi działalność gospodarczą i działalność ta stanowi źródło dochodów rodziny. Pokreślono także, że z przedłożonych do akt dokumentów także nie wynika, aby Zobowiązana z uwagi na stan zdrowia nie mogła osiągać dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia.

Organ rentowy nie przychylił się do argumentacji przedstawionej we wniosku dotyczącej niskich dochodów z działalności gospodarczej jako powodu powstania przedmiotowych zaległości. W ocenie organu – kłopoty finansowe nie mogą zwalniać Zobowiązanej z obowiązku opłacenia należności. W przedstawionej sytuacji umorzenie należności naruszałoby interes publiczny wskutek przyznania nieuzasadnionej preferencji osobie zobowiązanej względem innych podmiotów gospodarczych, które pomimo przejściowych problemów finansowych ponosiły ciążące na nich obowiązki wobec ZUS.

Organ rentowy podkreślił, że aktualna sytuacja finansowa Zobowiązanej nie wyklucza możliwości spłaty zadłużenia, stąd też nie jest przesłanką do umorzenia należnych zobowiązań. Organ podkreślił, że nie bagatelizuje sytuację zdrowotną i finansową Zobowiązanej, aczkolwiek opłacanie składek z tytułu prowadzenia działalności jest ustawowym obowiązkiem płatnika. Brak zaś możliwości jednorazowej ich zapłaty nie daje podstaw do umorzenia należności.

ZUS w odniesieniu do nieopłaconych składek finansowanych przez ubezpieczonych wyjaśnił, że potrącanie składek z wynagrodzenia pracownika i następnie ich nieodprowadzania do ZUS stanowi naruszenie obowiązujących norm prawa.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych skonstatował, że na odmowę uwzględnienia wniosku Zobowiązanej przełożyły się następujące czynniki: okoliczność, że sytuacja materialna Zobowiązanej nie ma charakteru permanentnego; organ rentowy sprawuje pieczę na rzetelnym dysponowaniem zasobami fundusz ubezpieczeń społecznych; niewywiązywanie z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych płatników, a także narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Podkreślono, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje przesłanek do stwierdzenia istnienia przesłanek, które skutkowałyby umorzeniem należności z tytułu składek.

Na powyższą decyzję Zobowiązana złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy:

- art. 28 ust. 3 u.s.u.s. poprzez błędną jego wykładnię w zakresie kryteriów ustalania stanu nieściągalności składek na ubezpieczenie społeczne,

- naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 4 k.p.a. poprzez ocenę dowodów sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego, z faktami znanymi urzędowo powszechnie oraz z domniemaniami faktycznymi w zakresie: przyszłych możliwości zarobkowych Skarżącej, trudności Skarżącej w zapewnieniu utrzymania sobie i rodzinie oraz w zakresie hipotezy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i uznanie za nieudowodnione, że problemy zdrowotne męża Skarżącej i koniczność sprawowania opieki nad nim umożliwiły Skarżącej pozyskiwanie dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia bądź przyczyniły się do zamknięcia działalności gospodarczej i pozbawiły całkowicie źródła dochodów oraz że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiałoby Skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm, dalej: P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2019 r. odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W tym miejscy podkreślić należy, że podstawą prawną umorzenia należności

z tytułu składek jest powołany w decyzjach art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Powyższy przepis daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 u.s.u.s., przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na fundusz pracy, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności i nie jest to przez Skarżącego kwestionowane, co stanowi przesłankę uniemożliwiającą uwzględnienie wniosku Skarżącego na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.

Jednakże na mocy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia z 2003r., zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z punktu widzenia niniejszej sprawy istotne są pkt 1 i 3 § 3 ww. rozporządzenia, gdyż okoliczności, na które powołuje się Skarżący to trudna sytuacja majątkowa oraz zły stan jego zdrowia, nie wystąpiła natomiast ani klęska żywiołowa, ani inne nadzwyczajne zdarzenie, które wyrządziłoby straty materialne i uniemożliwiło dalsze prowadzenie działalności.

To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast, co należy mocno wyartykułować kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3, bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór konsekwencji prawnej, to drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności z tytułu zaległych składek.

W niniejszej sprawie Skarżąca domagała się umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia powołując się przede wszystkim na złą sytuację materialną, a także na chorobę męża.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ rentowy ustalił, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwa domowe wraz z mężem. Ponosi ona koszty związane z zapłatą za czynsz w kwocie 500 zł raz z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie 200 zł. Rodzinie Skarżącej pozostaje kwota 294,68 zł na zaspokojenie pozostałych potrzeb życiowych. Nie posiada ona innych zobowiązań pieniężnych, poza należnościami wobec ZUS. Zobowiązania nie posiada również żadnych nieruchomości, ruchomości, wierzytelności ani praw majątkowych. Jest właścicielem samochodu osobowego marki Daewoo Nubira z 1998 r.

Ustalono ponadto, że Zobowiązana nie korzysta ze środków pomocy społecznej, która to pomoc udzielana jest osobom znajdującym się w bardzo trudnej sytuacji materialnej

Organ wskazał, że Zobowiązana utrzymuje się z dochodów pochodzących z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w kwocie 258,33 zł/ miesięcznie oraz ze świadczenia emerytalnego męża w kwocie 736,31 zł. W ocenie organu rentowego, sytuacja finansowa Zobowiązanej jest trudna, aczkolwiek nie uzasadnia ona stwierdzenia, że trudności płatnicze zobowiązanej mają charakter stały i pogłębiający się, tym bardziej, że istnieje realna szansa na poprawę sytuacji finansowej, ponieważ Zobowiązana w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą.

Zdaniem Sądu, organ rentowy prawidłowo ustalił sytuację osobistą, majątkową Skarżącej oraz jej możliwości płatnicze. W tym miejscu pokreślenia wymaga, z uwagi na wnioskowy charakter wywołania postępowania w przedmiocie umorzenia należności, to na ubiegającym się o pozytywne załatwienie jego sprawy spoczywa ciężar wykazania istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie.

W złożonym wniosku Zobowiązana co prawda, powołuje się na zły stan zdrowia męża, aczkolwiek okoliczność ta nie powoduje utraty możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez Zobowiązaną, tym samym uzyskiwania dochodów. Jak ustalił organ rentowy – mąż Skarżącego nie wymaga sprawowania nad nim stałej opieki. Słusznie zatem organ uznał, że nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2003r. tj. przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ustalono również, że skarżący nie korzysta ze środków pomocy społecznej i o taką pomoc się nie ubiegał.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych słusznie stwierdził ZUS, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia uzasadniająca - na zasadzie wyjątku - umorzenie należności z tytułu składek - pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Rolą Skarżącej było wykazać, czego nie uczyniła, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ skutkowałoby to zbyt ciężkimi i dotkliwymi skutkami.

W ocenie Sądu, słusznie organ rentowy ocenił, że spłata zadłużenia w formie układu ratalnego nie pozbawiłaby rodziny Zobowiązanej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb.

W niniejszej sprawie wbrew zarzutom Skarżącej organ uwzględnił stan majątkowy, sytuację ekonomiczną oraz rodzinną Skarżącej wskazując, z jakich powodów wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia zaległych należności. Dopuścił wszystkie dowody przedłożone przez Zobowiązaną, na podstawie których wnikliwie i rzetelnie przeanalizował sytuację majątkową skarżącej. Skarżąca miała

w toku postępowania administracyjnego prawo wglądu do akt sprawy i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Faktem jest, że Skarżąca pomimo, że deklaruje stan materialny, który rzeczywiście uniemożliwia mu samodzielną egzystencję, ale też jednocześnie, co słusznie podkreśla ZUS, nie szuka wsparcia w instytucjach państwowych i samorządowych. Nieracjonalna i niekonsekwentna jest postawa Skarżącej, która upatruje czegoś wręcz uwłaczającego godności w sięganiu po środki opieki społecznej, a jednocześnie domaga się przerzucenia na Skarb Państwa kosztów prowadzonej działalności gospodarczej.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, że materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Obowiązkiem organu jest rozważenie wykazanych przez stronę okoliczności i dokonanie ich oceny pod względem istnienia przesłanek umorzeniowych. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty. A zatem zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. nie mogły odnieść przewidywanego przez Skarżącą skutku.

Niezrozumiały jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 4 k.p.a. stanowiący, że Kodeks postępowania administracyjnego nie narusza szczególnych uprawnień wynikających z immunitetu dyplomatycznego i konsularnego oraz umów i zwyczajów międzynarodowych. Przedmiotowy przepis nie miał zastosowania w sprawie, a zatem ocenić go należy za całkowicie chybiony.

Niezależnie od tego co dotychczas powiedziano, zgodzić się należy, ze stanowiskiem ZUS, że nawet spełnienie przez Zobowiązaną przesłanek uprawniających do ubiegania się o przedmiotową ulgę, nie rodzi po stronie Zakładu automatycznego obowiązku jej udzielenia.

Brzmienie powołanych wyżej przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie (umorzenie należności ZUS) ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet zaistnienie przewidzianych w cytowanych przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi i daje jedynie potencjalną możliwość umorzenia należności. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi, który może, ale nie musi umorzyć należności. W tym kontekście ulga taka jest przywilejem, który może, lecz nie musi być przyznany wnioskodawcy. Nawet wykazanie przesłanek z u.s.u.s. czy rozporządzenia z 2003 r., nie oznacza, że organ ma obowiązek ją zastosować.

Tak więc decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 k.p.a. działają na podstawie przepisów prawa. Aby utrzymać się na płaszczyźnie swobodnej oceny, która ma także odniesienie także w ramach uznania administracyjnego, organ administracyjny ma obowiązek wskazać rzeczowe i logiczne argumenty przemawiające przeciwko zastosowaniu ulgi czy preferencji. W przeciwnym razie narazi się na zarzut dowolności rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu, Skarżąca nie ma racji zarzucają organowi, że oceniając jej wniosek o zastosowanie ulgi nie koncentruje się na okolicznościach aktualnych, lecz odnosi do tego co może nastąpić w przyszłości. Otóż jeżeli chodzi o ocenę przesłanek do umorzenia należności to niewątpliwie ma znaczenie aktualna sytuacja ubiegającej się o taką ulgę, to jednak przy odmowie motywowanej li tylko uznaniowych charakterem takiej decyzji znaczenie ma całokształt okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem zaszłości i zmian jakie mogą nastąpić w sytuacji zobowiązanej.

W orzecznictwie podkreśla się, że mimo, że co do zasady, ocena istnienia w sprawie okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych powinna być dokonana według stanu z dnia podejmowania decyzji, niemniej jednak przy rozstrzyganiu tego rodzaju spraw, nie można zupełnie tracić z pola widzenia okoliczności, które złożyły się na powstanie zaległości podatkowych (por. wyrok NSA z 8 sierpnia 2014 r. sygn. II FSK 2016/12). Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lipca 2011 r. sygn. II FSK 426/10, stwierdzając, że nie bez znaczenia dla oceny zasadności przyznania ulgi, pozostają okoliczności związane z powstaniem zaległości podatkowej.

W ocenie Sądu ZUS prawidłowo rozważył okoliczności, które przemawiają przeciwko zastosowaniu dobrodziejstwa takiej ulgi i to w najdalej idącej postaci. Jednym z usprawiedliwionych motywów przemawiających przeciwko zastosowaniu wobec Skarżącej takiego dobrodziejstwa jest właśnie to, że Skarżąca rokuje na przyszłość co do częściowej choćby spłaty oraz to, że zaległość, której umorzenia aktualnie ubiega się Skarżąca powstała od ponad dziesięciolecia prowadzenia przez nią działalności gospodarczej bez realizacji elementarnych powinności w zakresie należności publicznoprawnych związanych z tą działalnością.

Wskazać należy bowiem, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej prowadzeniem ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek wobec ZUS.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s., interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10).

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja zachowuje powyższe standardy,

a wnioski dotyczące braku spełnienia przez Skarżącą przesłanek umorzenia nie są dowolne, a choćby i zaistniały, to i tak organ nie był zobowiązany postąpić zgodnie z oczekiwaniem Skarżącej, nie przekraczając granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał jakimi przesłankami kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje, w ocenie Sądu, na akceptację.

Zatem stwierdzając, że ZUS nie uchybił wskazanym w skardze przepisom postępowania, oparł rozstrzygnięcie na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego i w sposób wyczerpujący je uzasadnił, Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Na marginesie podnieść należy, że zmiana stanu faktycznego lub uzyskanie nowych dowodów w sprawie po wydaniu wyroku przez Sąd, może stanowić podstawę do wystąpienia przez stronę z nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jest bowiem zobowiązany uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.