Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 332/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie: WSA Halina Jakubiec ( spr.) WSA Elżbieta Kremer Protokolant: Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2004 r sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 19 stycznia 2001 r nr [...] w przedmiocie długu celnego skargę oddala


UZASADNIENIE

W dniu [...] 1997 r Z. P. zgłosił do odprawy celnej samochód marki [...] , przywieziony z Niemiec , przedstawiając świadectwo przewozowe EUR 2 nr [...]z dnia [...] 1997 r celem zastosowania wobec tego towaru obniżonej stawki celnej.

Dyrektor Urzędu Celnego w Krakowie zakwestionował przedłożony dowód pochodzenia towaru i w decyzji zawartej w dowodzie odprawy celnej dokonał wymiaru cła przy zastosowaniu autonomicznej stawki celnej tj. w wysokości 35% nie mniej niż 1.250 ECU.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w [...] , po rozpatrzeniu odwołania od w/w decyzji , utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wyjaśniając , że świadectwo przewozowe EUR 2 zostało wypełnione nieprawidłowo , gdyż w polu 10 tego dokumentu nie wpisano masy brutto towaru . W ocenie organu odwoławczego stanowiło to naruszenie Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony , a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony (załącznik do Dz.U. z 1994 r Nr 11 , poz.38) . Zgodnie z postanowieniami tego protokołu wszystkie rubryki w formularzu EUR 2 winny być kompletne i wypełnione. Brak zapisu w polu 10 przedmiotowego świadectwa uniemożliwia stwierdzenie , czy towar objęty tym dokumentem jest tym samym towarem , co zgłoszony do odprawy celnej przez skarżącego . Naczelny Sąd Administracyjny , rozpatrując skargę na w/w decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł , wyrokiem z dnia 22 października 1997 r , syg.akt I SA/Kr 287/97 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd stwierdził m.in. , że brak informacji w polu 10 świadectwa przewozowego o wadze towaru nie ma istotnego znaczenia dla sprawy , gdyż sprowadzony przez skarżącego samochód jest rzeczą oznaczoną co do tożsamości, a nie co do gatunku i w związku z tym waga tego pojazdu nie jest konieczna do stwierdzenia jego tożsamości. Rozpatrując ponownie niniejszą sprawę Dyrektor Urzędu Celnego w [...] w dniu [...] 1998 r wydał decyzję wymierzającą cło od przedmiotowego samochodu przy zastosowaniu obniżonej stawki celnej na podstawie świadectwa pochodzenia EUR 2 tj.w wysokości 25% nie mniej niż 893 ECU. Organ celny w/w dokument pochodzenia towaru przesłał do zweryfikowania przez niemieckie władze celne , które pismem z dnia [...] 1998 r poinformowały o negatywnym wyniku przeprowadzonej weryfikacji. Ta okoliczność stanowiła podstawę do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art.245 § l pkt.5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 , poz.926 ze zm.) . Decyzją z dnia [...] 1998 r organ celny uchylił swoją decyzję z dnia [...] 1998 r i wymierzył cło od przedmiotowego pojazdu przy zastosowaniu autonomicznej stawki celnej.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się wnosząc o jej uchylenie , jednak Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 19 stycznia 2001 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

W dniu [...] 2001 r do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga na powyższą decyzję , w której skarżący zarzucił wadliwą interpretację prawną istniejącego stanu faktycznego i w konsekwencji naruszenie prawa. W/w wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów celnych , iż sporny samochód nie posiada statusu unijnego pochodzenia towaru , co jest przeszkodą w zastosowaniu obniżonej stawki celnej. Stanowisko to skarżący uznał za oczywiście nieuzasadnione . Negatywna weryfikacja świadectwa pochodzenia towaru wynika z faktu , że firma , w której pojazd został zakupiony , przestała istnieć . Ta okoliczność - w ocenie skarżącego - nie może wywoływać negatywnych skutków dla niego .

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ celny stwierdził , że warunkiem zastosowania obniżonej stawki celnej jest m.in. przedłożenie prawidłowego dowodu pochodzenia - prawidłowego tak pod względem formalnym , jak i materialnym. W rozpatrywanej sprawie weryfikacja świadectwa przewozowego na formularzu EUR 2 przedłożonego przez skarżącego została dokonana w trybie art.27 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego , który jest jedyną przewidzianą w tym Protokole formą kontroli dowodów pochodzenia towaru . Wynik w/w kontroli jest wiążący dla władz celnych kraju importu i nie podlega dalszej weryfikacji w toku instancji . Negatywny wynik weryfikacji powoduje , że pomimo przedłożenia dowodu pochodzenia , samochód będący przedmiotem odprawy celnej dokonanej na wniosek skarżącego , nie może być traktowany jako "produkt pochodzący".

W toku postępowania sądowego skarżący przedłożył książkę samochodową spornego pojazdu wnosząc o uznanie tego dowodu na okoliczność pochodzenia towaru.

Dyrektor Izby Celnej w [...] , ustosunkowując się do powyższego stwierdził , że książka samochodowa nie może stanowić dowodu potwierdzającego unijne pochodzenie towaru , gdyż zgodnie z Protokołem Nr 4 Układu Europejskiego , dokumentami takimi są świadectwo przewozowe EUR l oraz świadectwo przewozowe na formularzu EUR 2, a tym samym żaden inny dokument nie może stanowić dowodu , że dany towar jest "produktem pochodzącym" w myśl Układu Europejskiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) .

W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie jest sporny . Skarżący zgłosił do odprawy celnej przewieziony z Niemiec samochód marki [...], deklarując niemieckie pochodzenie towaru i wnioskując o zastosowanie obniżonej stawki celnej .

W związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 1997 r , syg.akt I SA/Kr 287/97 świadectwo przewozowe EUR 2 przedłożone przez skarżącego zostało uznane przez organ celny jako podstawa do uznania unijnego pochodzenia towaru i zastosowania obniżonych stawek celnych. Decyzją z dnia [...] 1998 r samochód skarżącego został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym po dokonaniu wymiaru cła według stawki celnej obniżonej.

Podkreślić należy , że kontrola organów celnych w/w świadectwa przewozowego EUR 2 na tym etapie postępowania była dokonana pod względem formalnym , a więc czy formularz był zgodny ze wzorem i czy był poprawnie wypełniony . W takim zakresie rozstrzygał również Naczelny Sąd Administracyjny w w/w wyroku z dnia 22 października 1997 . Sąd uznał , iż brak zapisu w polu 10 przedmiotowego dokumentu nie stanowi przeszkody w ustaleniu tożsamości towaru i uznaniu tego dowodu jako podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej. Organ celny I instancji wydając decyzję w dniu [...] 1998 r uwzględnił stanowisko Sądu co do poprawności formalnej przedłożonego świadectwa przewozowego EUR 2.

W momencie dokonywania odprawy celnej organ celny nie jest w stanie ocenić prawidłowości i rzetelności wystawionego dowodu pochodzenia pod względem materialnym i ocenić status pochodzenia towaru objętego tym dokumentem. W związku z tym obok możliwości kontroli celnej przed wydaniem decyzji Ó dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym , organy te są uprawnione do przeprowadzenia tzw. kontroli postimportowej. Podkreślić należy , że "kontrola celna" jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art.2 pkt.11 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r -Prawo celne (Dz.U. z 1994 r Nr 71, poz.312 ze zm.) i oznacza czynności sprawdzające podejmowane przez organy celne w celu zabezpieczenia zgodności obrotu towarowego z zagranicą z prawem i umowami międzynarodowymi. W ramach tak rozumianej kontroli mieści się również możliwość sprawdzenia dokumentów , na podstawie których importer wnioskował o uzyskanie preferencji celnych np. w postaci obniżonej stawki celnej z Unii Europejskiej.

W przypadku towarów pochodzących z Unii Europejskiej , których pochodzenie importer udokumentował dowodem pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR 2 , możliwość weryfikacji takiego dowodu wynika z postanowień obowiązującej w handlu między Rzeczypospolitą Polską a krajami Unii Europejskiej umowy międzynarodowej , jaką jest Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony , a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony (Dz.U. z 1995 r Nr 11, poz.38 ).

Art.27 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego wprowadza możliwość weryfikacji dowodów pochodzenia przez władze celne kraju importu , gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentów lub rzetelności informacji dotyczących prawdziwego pochodzenia sprowadzanych produktów. Weryfikacja przeprowadzona przez władze celne kraju eksportu jest jedyną przewidzianą przez protokołu Nr 4 formą kontroli dowodów pochodzenia towaru. Wynik tej weryfikacji jest wiążący dla władz celnych kraju importu i nie może być przez nie podważany.

W niniejszej sprawie , organy celne po wydaniu decyzji dopuszczającej przedmiotowy samochód na polski obszar celny przy zastosowaniu obniżonej stawki celnej , w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w przedłożonym przez skarżącego dokumencie przewozowym EUR 2 , zwróciły się do Głównego Urzędu Ceł o przekazanie , w trybie art.27 Protokołu Nr 4Układu Europejskiego , dowodu pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR 2 do zweryfikowania przez upoważnione do tego niemieckie władze celne.

Weryfikacja wykazała , że towar objęty w/w świadectwem przewozowym EUR 2 nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu w/w Protokołu Nr 4 , a zatem kontrola ta ujawniła stan faktyczny i prawny odmienny od zadeklarowanego przez skarżącego i przyjętego w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...]1998 r.

W świetle uzyskanego materiału dowodowego tj. wyników dochodzenia niemieckich służb celnych , organ celny I instancji miał podstawy prawne do uznania , że przyjęte w wydanej decyzji preferencyjne pochodzenie towaru nie odpowiada rzeczywistości . Ta okoliczność uzasadniała wznowienie postępowania celnego , uchylenie decyzji organu celnego I instancji i dokonanie wymiaru cła według podstawowej stawki w wysokości 35% minimum 1.250 ECU.

Odnośnie stawek celnych stwierdzić należy , że Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczypospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Obniżone stawki celne są stosowane , o ile towary , do których się odnoszą , spełniają warunki do ich zastosowania.

Zgodnie z postanowieniami art.13 i 16 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego stosowanie stawek celnych obniżonych jest możliwe w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków:

1/ towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej , w rozumieniu postanowień Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego

2/ pochodzenie towaru zostało udokumentowane w sposób określony w w/w Protokole Nr 4

3/ został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Niezachowanie nawet jednego z tych warunków uniemożliwia zastosowanie stawki celnej obniżonej.

Produkty pochodzące ze Wspólnoty Europejskiej korzystają w imporcie do Polski - na mocy art.10 i 22 Protokołu Nr 4 - z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia jako dowodu pochodzenia: A/ świadectwa przewozowego EUR 1 lub B/ świadectwa przewozowego na formularzu EUR 2 .

W rozpatrywanej sprawie uzyskane w drodze współpracy administracyjnej ustalenie niemieckich władz celnych , iż opisany w świadectwie przewozowym EUR 2 samochód nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego spowodował brak możliwości uwzględnienia dla wymiaru cła stawki celnej obniżonej , ze względu na naruszenie opisanych wyżej przepisów umowy. Weryfikacja dowiodła , że towar nie ma preferencyjnego , unijnego pochodzenia , nie może więc korzystać w obrocie handlowym pomiędzy Polską i Unią Europejską z postanowień umowy międzynarodowej i winien zostać dopuszczony do obrotu na zasadach ogólnych.

Powyższej oceny nie zmienia fakt nadesłania przez skarżącego w toku postępowania sądowego książki w/w pojazdu , gdyż jak wyżej wykazano , organ celny związany jest wynikiem weryfikacji przeprowadzonej przez właściwe organy celne kraju eksportu.

Do zakresu postępowania celnego nie należy dochodzenie przyczyn wadliwości przedłożonego przez skarżącego dowodu pochodzenia , ani tym bardziej ustalanie osoby odpowiedzialnej za niesłuszne jego wystawienie. Organ celny bada jedynie , czy towar posiada preferencyjne unijne pochodzenie uprawniające do zastosowania obniżonej stawki celnej UE.

Zgodnie z art.l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy celne naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.l45 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, dlatego Sąd działając na podstawie art.151 w/w ustawy orzekł jak w sentencji.