Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 219/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.145 par.1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par.2
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi H. Cz. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 14 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa w sprawie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2006 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z dnia 14 grudnia 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – dalej jako "Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR" działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm. – dalej jako "ustawa o ARIMR") po rozpatrzeniu odwołania H. C. – dalej jako "Skarżący" od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – dalej jako "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR" z dnia 15 października 2015 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z dnia 12 grudnia 2006 r. z naruszeniem prawa, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

W dniu 28 kwietnia 2006 r. Skarżący, działając jako rolnik, wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z wnioskiem o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2006.

Decyzją z dnia 12 grudnia 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał Skarżącemu płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2006.

Decyzja została doręczona w dniu 14 grudnia 2006 r. Strona nie wniosła odwołania, w związku z powyższym przedmiotowa decyzja stała się ostateczna.

W dniu 8 kwietnia 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o udzielenie informacji z jakiego tytułu Skarżący ubiegał się od 2004 roku o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, tj. do działki nr [...] o powierzchni 6,2524 ha i nr [...] o powierzchni 1,9176 ha, położonej w Z., gmina C., skoro wskazane grunty wydzierżawił dla W. C.. Organ wskazał, iż umowy dzierżawy zawarto dnia 15 stycznia 2001 r. na okres 15 lat. Działkę nr [...] o powierzchni 1,9176 ha w dniu 1 lutego 2013 r. nabył aktem notarialnym W. C., natomiast działkę nr [...] o powierzchni 6,2524 ha Skarżący darował córce E. C. w dniu 24 kwietnia 2013 r. aktem notarialnym [...].

W dniu 15 lipca 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło oświadczenie Skarżącego z dnia 28 kwietnia 2014 r. wniesione do KRUS, w którym wskazał, iż działki [...] i [...], położone w Z. użytkuje W. C. i pobiera pożytki z tych działek, zaś dotacje z działki nr [...] pobierał Skarżący.

W związku z wyjściem na jaw nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nieznanych organowi orzekającemu w sprawie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z dnia 16 lipca 2014 r. wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia 12 grudnia 2006 r.

Decyzją z dnia 28 maja 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, iż decyzja z dnia 12 grudnia 2006 r. została wydana z naruszeniem prawa.

W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 8 września 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 28 maja 2015 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji nie odniósł się do całego zebranego materiału dowodowego, a w szczególności zeznań świadka, W. C. złożonych w dniu12 listopada 2014 r., iż W. C. i Skarżący wspólnie podejmowali decyzje odnośnie zasiewów na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] oraz pism Skarżącego z dnia 8 stycznia 2015 r. oraz z dnia 18 lutego 2015 r., w których Skarżący wskazał, iż działka ewidencyjna nr [...] użytkowana była wspólnie przez niego i jego brata W. C.. Organ pierwszej instancji nie wskazał czy uwzględnił ww. dowody czy odmówił ich wiarygodności i mocy dowodowej. Organ stwierdził, iż Skarżący nie prowadził działalności rolniczej w 2006 r. na działce ewidencyjnej [...]/2, wydzierżawionej w dniu 15 stycznia 2001 r. i zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2006, bowiem z pisma przekazanego przez KRUS wynika, że Skarżący wydzierżawił m.in. działkę ewidencyjną nr [...] w dniu 15 stycznia 2001 r.

3. Decyzją z dnia 15 października 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, iż decyzja z dnia 12 grudnia 2006 r. została wydana z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że po ponownym przeanalizowaniu materiału zgromadzonego w sprawie, podtrzymuje stanowisko, iż Skarżący nie prowadził działalności rolniczej w 2006 r. na działce ewidencyjnej [...], wydzierżawionej w dniu 15 stycznia 2001 r. i zadeklarowanej we wniosku o przyznanie na rok 2006. Jako dowód, któremu organ dał wiarę jest przekazane pismo przez Placówkę Terenową KRUS, z którego wynika, że Skarżący wydzierżawił w dniu 15 stycznia 2001 r. m.in. działkę ewidencyjną [...] o powierzchni 6,2524 ha. Na potwierdzenie powyższego do pisma dołączono kserokopie umowy dzierżawy z dnia 15 stycznia 2001 r. zawartej na okres 15 lat pomiędzy H. i D. C. a W. C. Do pisma dołączono kserokopie oświadczenia Skarżącego z dnia 28 września 2014 r., w którym oświadczył, iż działki [...] i [...] użytkuje W. C. i pobiera pożytki z tych działek. Dotacje zaś z działki [...]/2 pobiera Skarżący, a potem wspólnie się z tego rozliczają. Zgodnie z przepisami o płatnościach to Pan W. C. jako użytkownik działki [...] miał prawo otrzymać do tej działki dotację. Ponadto w umowie dzierżawy pomiędzy Skarżącym a W. C. w pkt. 5 jest zapis świadczący o tym, iż dzierżawca tj. W. C. z dniem 15 stycznia 2001 r. przystępuje do użytkowania działki [...]. Kolejnym dowodem, któremu organ dał wiarę jest oświadczenie z dnia 28 września 2014 r. złożone w KRUS, w którym Skarżący uprzedzony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań zgodnie z art. 233 Kodeksu Karnego oświadczył, iż W. C. użytkuje działkę rolną [...]. Organ pierwszej instancji wskazał, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia ustalenie, że Skarżący we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2006 nieprawidłowo zadeklarował powierzchnię działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej [...] Skarżący nie był bowiem faktycznym posiadaczem i użytkownikiem tych gruntów. Jednocześnie organ podkreślił, iż Skarżący podpisał na wniosku oświadczenie, iż znane mu są zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem oraz skutki składania fałszywych oświadczeń. Tym samym, przedkładając w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2006, strona przyjęła pełną odpowiedzialność za całość zawartych w nim deklaracji, jak również dała podstawę do uznania, że znane są jej warunki udzielania określonych płatności.

W dniu 22 października 2014 r. Kierownik ARiMR wezwał W. C. w charakterze świadka do złożenia wyjaśnień kto użytkował działki ewidencyjne [...]/2 i [...]/3 w latach 2004-2013. W dniu 12 listopada 2014 r., podczas składania wyjaśnień przez W. , pracownik zadał pytanie, kto faktycznie użytkował grunty rolne będące przedmiotem wezwania, tj. działki ewidencyjne [...]/2 i [...]/3 w latach 2004-2013. W. C. odpowiedział, że on je użytkował. Następnie w odpowiedzi na pytanie o szczegóły tego użytkowania, dopowiedział, iż grunty rolne były obrabiane, siane i orane. Świadek oświadczył, iż to Skarżący kupował nawozy a decyzje o tym co siać bracia podejmowali wspólnie, podatki płacą wspólnie (jednak dokumenty i potwierdzenia są wystawione na Skarżącego). W. C. był świadomy tego, iż jego brat składa wnioski o dopłaty do ARiMR. W. C. oświadczył, iż pieniądze z dotacji były zainwestowane w działki. W oświadczeniu z dnia 13 stycznia 2015 r., Skarżący oświadczył, że "Pan W., któremu wydzierżawiłem 5,80 ha gruntów, podejmuje decyzje odnośnie zasiewów, działań agrotechnicznych, które następnie wspólnie wykonujemy". Organ rozpatrując ponownie materiał zgromadzony w sprawie nie dał wiary oświadczeniom złożonym przez stronę na okoliczność wznowienia postępowania. Owe oświadczenia strony zostały złożone w celu uniknięcia konsekwencji do błędnie zadeklarowanej działki [...] w roku 2006 - zwrot nienależnie pobranych płatności do tej działki. W ocenie organu złożone przez Skarżącego i W. C. oświadczenia jednoznacznie wskazują, iż to W. C. był faktycznym użytkownikiem działki [...]/2.

4. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego w postaci przepisu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji wniosków o przyznanie płatności w związku z przepisem art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny - poprzez przyjęcie za podstawę wydanej decyzji kryteriów innych niż opisane we wskazanych wyżej przepisach, pomimo powołania ich jako podstawy prawnej wydanego orzeczenia; obrazę przepisów o postępowaniu mogący mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie przepisu art. 7 i art. 77 k.p.a., art. 8 i art. 11 k.p.a., art. 80 k.p.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie decyzji w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 12 grudnia 2006 r. o przyznaniu płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2006.

5. Decyzją z dnia 14 grudnia 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia 15 października 2015 r. o stwierdzeniu wydania decyzji nr 0217-2006-006220 z dnia 12 grudnia 2006 r. z naruszeniem prawa jest prawidłowe.

Organ powołał treść art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 2, art. 150, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., przepisy § 1 ust. 2, § 2, § 3 ust. 1 pkt 1 i § 13, § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku Nr 174, poz. 1809 ze zm. z 2004 r. Nr 213, poz. 2160, z 2005 r. Nr 22, poz. 179, Nr 131, poz. 1095, z 2006 r. Nr 75, poz. 521) - zwanego dalej rozporządzeniem, art. 5 ust. 1a w związku z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 ze zm. Nr 42, poz. 386, Nr 148, poz. 1551, Nr 162, poz. 1709, z 2005 r. Nr 10, poz. 64) i stwierdził, że płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt przysługuje faktycznemu użytkownikowi zadeklarowanych we wniosku działek rolnych.

Organ wyjaśnił, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. nie zawierają definicji legalnej pojęcia "posiadania", zatem w tym zakresie należy stosować przepisy Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.).

Stosownie do treści art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego.

Zdaniem organu, wskazanie w tym ostatnio wymienionym przepisie na "posiadanie" przez rolnika gospodarstwa rolnego, a nie na dysponowanie do niego prawem własności, czy innym tytułem prawnym, oznacza, że płatności do gruntów dotyczą tych podmiotów, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych.

Sam tytuł prawny do gruntu (własność, dzierżawa) nie może stanowić podstawy do uzyskania płatności, gdyż nie musi się wiązać z posiadaniem danej działki rolnej, która może być utrzymywana w dobrej kulturze rolnej przez innego producenta rolnego. Istotne jest ustalenie, kto i w jakim okresie był faktycznym użytkownikiem spornych gruntów.

W ocenie organu, postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, zostało ukierunkowane przez organ pierwszej instancji na wyjaśnienie, czy Skarżący spełnił warunki do przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2006, w tym w szczególności czy był faktycznym posiadaczem i użytkownikiem deklarowanych gruntów, stosownie do wskazanej regulacji prawnej.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, weryfikując niniejszą sprawę w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie stwierdził, iż rozstrzygnięcie wydane przez organ pierwszej instancji jest słuszne i odpowiada przepisom prawa, zatem organ pierwszej instancji prawidłowo wykluczył działkę ewidencyjną nr [...]/2, którą Skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności na rok 2006.

Przywołując stan faktyczny sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że faktycznym użytkownikiem działki ewidencyjnej nr [...]/2, a także osobą, która utrzymywała grunty, zgodnie z normami i przestrzegała wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek na rok 2006 był W. C. a nie Skarżący.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci przepisu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji wniosków o przyznanie płatności w związku z przepisem art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny organ stwierdził, że Skarżący nie spełnił przesłanek do otrzymania płatności na rok 2006 wynikających z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., bowiem nie był faktycznym użytkownikiem działki ewidencyjnej nr [...]/2 w roku 2006. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji nie powołał wskazanej podstawy prawnej, dlatego zarzut jest niezasadny.

Organ uznał również za bezzasadne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, bowiem organ podjął wszelkie czynności zmierzające do rzetelnego wyjaśnienia sprawy, wezwał stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących faktycznego użytkowania gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, przesłuchał W. C. w charakterze świadka i umożliwił stronie branie udziału w składaniu wyjaśnień przez świadka, umożliwił też stronie branie udziału w toku postępowania i składanie wyjaśnień, zgodnie z art. 10 k.p.a. Zatem materiał dowodowy został zgromadzony i rozpoznany zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a., tj. w sposób wszechstronny i kompletny.

Zdaniem organu w sprawie nie doszło do naruszenia art. 8, art. 11 i art. 80 k.p.a., bowiem zakres postępowania dowodowego i wyjaśniającego jest prawidłowy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie organu wpłynięcie w dniu 8 kwietnia 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR informacji z KRUS odnośnie wydzierżawienia przez Skarżącego deklarowanej, przez niego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2006, działki ewidencyjnej nr [...]/2 jest dla organu rozstrzygającego sprawę nowym dowodem w sprawie i to dowodem mającym wpływ na rozstrzygnięcie, czego efektem jest uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie nowej decyzji w stanie zmienionym z uwzględnieniem nowych okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji dotychczasowej (fakt wydzierżawienia działki ewidencyjnej w roku 2001), ale nieznanych organowi.

6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:

- obrazę przepisów prawa materialnego w postaci przepisu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji wniosków o przyznanie płatności w związku z przepisem art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny - poprzez przyjęcie za podstawę wydanej decyzji kryteriów innych niż opisane we wskazanych wyżej przepisach, pomimo powołania ich jako podstawy prawnej wydanego orzeczenia podczas gdy Skarżący był posiadaczem gruntów rolnych, na które rolnikowi przysługuje płatność, Skarżący prowadził działalność rolniczą na działce ewidencyjnej nr [...]/2, a nadto strona postępowania oraz W. C. współkorzystali, a zatem byli współposiadaczami gruntów rolnych, na które rolnikowi przysługuje płatność;

- obrazę przepisów o postępowaniu mogący mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie przepisu art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez wybiórcze i niepełne zgromadzenie w sprawie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę prowadzącą do poczynienia ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym sprawy; art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie w sposób nie budzący zaufania jej uczestników do władzy publicznej, w szczególności zaś poprzez brak wyjaśnienia uczestnikom postępowania przyczyn nieuwzględnienia wyjaśnień złożonych przez stronę postępowania; art. 80 k.p.a. polegające na przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów, a tym samym wydanie zaskarżonej decyzji bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego.

7. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

8.1. Skarga nie jest zasadna.

8.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

8.3. Należy wskazać, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 14 grudnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 15 października 2015 r., stwierdzającą wydanie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 12 grudnia 2006 r. przyznającej Skarżącemu płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2006 rok z naruszeniem prawa.

W rozpoznawanej sprawie sądowa kontrola sprowadzała się w pierwszej kolejności do przesądzenia dwóch podstawowych kwestii, tj. 1) zasadności wznowienia postępowania przez organy administracji rolnej; 2) oceny wydania przez te organy we wznowionym postępowaniu decyzji zgodnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Dokonując oceny w tak zakreślonych granicach, skład orzekający nie dopatrzył się naruszeń prawa mających lub mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do niekwestionowanego w sprawie faktu wydzierżawienia przez Skarżącego - przed wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie pierwotnej, ostatecznej decyzji - na mocy umowy z dnia 15 stycznia 2001 r. działki o numerze ewidencyjnym [...]/2 objętej wnioskiem o płatności, o którym to fakcie organ pierwszej instancji nie miał wiedzy przy podejmowaniu rozstrzygnięcia o przyznaniu płatności, uznać należało, iż bez wątpienia ziściła się przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. ujawniona została istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna, a zarazem nowy dowód w postaci umowy dzierżawy, który co prawda istniał w dniu wydania decyzji, lecz nie był znany organowi. Jakakolwiek zmiana areału gruntów znajdujących się w posiadaniu Skarżącego jest bowiem istotną okolicznością w rozumieniu przywołanego przepisu, którą organ musi mieć na uwadze przy podejmowaniu decyzji, niezależnie od brzmienia przepisu formułującego wymóg posiadania nieruchomości rolnych przez wnioskodawcę, deklarującego grunty do płatności. Ujawnienie tej okoliczności uprawniało Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do wznowienia postępowania w sprawie płatności, o które ubiegał się Skarżący.

Zaistnienie przedstawionej przesłanki wznowienia postępowania przesądzało z kolei o konieczności stwierdzenia wydania pierwotnej decyzji z naruszeniem prawa, stosownie do dyspozycji przepisu art. 151 § 2 k.p.a., bowiem uchylenie wskazanej decyzji nie było możliwe z uwagi na treść przepisu art. 146 § 1 k.p.a tj. na upływ pięciu lat od dnia doręczenia decyzji Skarżącemu, a naruszenie prawa polegało na tym, co organ w sposób niebudzący wątpliwości ustalił, że Skarżący nie był faktycznym użytkownikiem działki objętej wnioskiem o płatności.

8.4. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu Skarżącego wyrażonemu w skardze, nie można skutecznie zarzucić organom naruszenia przepisów prawa materialnego.

W ocenie Sądu organ zasadnie powołał przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. oraz ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności i skonstatował, że nie zawierają one definicji legalnej pojęcia "posiadania", zatem w tym zakresie należy stosować przepisy Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci przepisu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji wniosków o przyznanie płatności w związku z przepisem art. 336 Kodeksu Cywilnego - poprzez przyjęcie za podstawę wydanej decyzji kryteriów innych niż opisane we wskazanych wyżej przepisach należy uznać, że jest on niezasadny.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, użytkowanych jako grunty orne, łąki lub pastwiska, a w przypadku pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 2, użytkowanych również jako sady. Ponadto zgodnie z art. 3 pkt 3 powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia.

W przedmiotowej sprawie organy stwierdziły, iż Skarżący nie spełnił przesłanek do otrzymania wnioskowanych płatności wynikających z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. w zw. z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r., bowiem nie był faktycznym użytkownikiem działki ewidencyjnej nr [...]/2.

Jednym z warunków uzyskania wymienionej płatności jest posiadanie działek rolnych o określonej powierzchni. Posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności. Pojęcie posiadania na gruncie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych pojęcie posiadania gruntów rolnych należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych (vide: wyrok NSA z 13 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 734/11; wyrok NSA z 16 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 537/11; wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 87/11; wyrok NSA z dnia 18 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 932/11, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. akt II GSK 1[...]/10, wyrok WSA z dnia 17 maja 2011 r sygn. akt III SA/Po 732/10, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 335/10).

Za takim rozumieniem pojęcia posiadania gruntów rolnych przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu pomocy nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować.

Odwołując się do przepisów Kodeksu cywilnego należy wskazać, że zgodnie z art. 336 K.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą (posiadacz zależny).

Jak wynika z niekwestionowanego w tym zakresie stanu faktycznego sprawy, działkę ewidencyjną nr [...]/2 objętą wnioskiem o płatności, Skarżący wydzierżawił W. C. na okres 15 lat na podstawie umowy dzierżawy z dnia 15 stycznia 2001 r.

Zgodnie z § 5 ww. umowy dzierżawca, tj. W. C. z dniem 15 stycznia 2001 r. przystępuje do użytkowania gruntów wymienionych w niniejszej umowie, w tym działki ewidencyjnej nr [...]/2. Powyższe zostało potwierdzone w aneksie do umowy dzierżawy zawartym w dniu 7 kwietnia 2014 r., w którym wskazano, iż strony zgodnie potwierdzają, że grunt nieprzerwanie i w sposób niezakłócony od dnia zawarcia umowy jest w posiadaniu dzierżawcy i wykorzystywany na cele rolnicze.

Ponadto z oświadczenia Skarżącego z dnia 28 września 2014 r. złożonego do Placówki Terenowej KRUS wynika, iż m.in. działkę ewidencyjną nr [...]/2 użytkuje W. C. i pobiera z niej pożytki. Powyższe potwierdził w dniu 12 listopada 2014 r. W. C., który stwierdził, iż to on w latach 2004-2013 użytkował działkę ewidencyjną nr [...]/2. Jednocześnie W. C. na pytanie pracownika Biura Powiatowego ARiMR kto podejmował decyzję co zasiać zeznał, że decyzję podejmował wspólnie ze Skarżącym.

Równocześnie z pisma Skarżącego z dnia 5 stycznia 2015 r. wynika, iż na działkach ewidencyjnych nr [...]Skarżący oraz jego brat W. dokonują wszelkich zabiegów agrotechnicznych, by utrzymać działki w dobrej kulturze rolnej. Skarżący wskazał, iż jego brat, któremu wydzierżawił ok. 5,80 ha gruntów podejmuje decyzje odnośnie zasiewów, działań agrotechnicznych, które następnie on i jego brat wykonują. Rolnik poinformował także, iż pracują wspólnie wykorzystując jego sprzęt rolniczy, korzystają z nabytych doświadczeń w rolnictwie oraz, iż ustalił z bratem, iż to on będzie składać wnioski obszarowe jako właściciel gruntów, a brat jako posiadacz będzie pobierał pożytki ze sprzedaży płodów rolnych.

Ponadto w piśmie z dnia 18 lutego 2015 r. Skarżący wskazał, iż działka ewidencyjna nr [...]/2 użytkowana była wspólnie przez niego i jego brata W.. Ich współpraca przebiegała następująco: W. C. podejmował decyzje odnośnie zasiewów, działań agrotechnicznych, które następnie wspólnie, Skarżący i W. C., wykonywali wykorzystując sprzęt rolniczy Skarżącego. Skarżący ustalił z bratem, iż to on będzie składać wnioski obszarowe jako właściciel gruntów, a brat jako posiadacz będzie pobierał pożytki ze sprzedaży płodów rolnych. Z otrzymanych dopłat bezpośrednich rozliczali się niezwłocznie po ich wpływie na konto bankowe Skarżącego.

W ocenie Sądu przedstawione wyżej i ustalone w trakcie postępowania okoliczności, potwierdzają, iż stan wynikający z faktu zawarcia umowy dzierżawy z dnia 15 stycznia 2001 r., odpowiada rzeczywistości tj. że W. C. od dnia zawarcia umowy dzierżawy był faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych (działki o nr ew. [...]/2) zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Nie można bowiem odmówić słuszności stanowisku organu odwoławczego, który w rezultacie analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego przypisał walor wiarygodności zeznaniom i oświadczeniom strony oraz świadków, tym bardziej, jeśli się zważy, że treść tych zeznań i oświadczeń znajduje swoje odzwierciedlenie w fakcie zawarcia i treści umowy dzierżawy.

W odniesieniu do zarzutu, że Skarżący wraz z bratem W. wspólnie prowadzili gospodarstwo rolne, a zatem wspólnie korzystali z działki, na którą przyznano płatność, a w konsekwencji obaj byli jej posiadaczami dzieląc się obowiązkami związanymi z prowadzonymi uprawami oraz, iż brak jest jakiegokolwiek dowodu przemawiającego za tezą, że strona postępowania nie jest posiadaczem działki, na którą przyznana została płatność, słusznie wskazał Dyrektor, że zgodnie z oświadczeniem Skarżącego z dnia 5 stycznia 2015 r. i z dnia 18 lutego 2015 r. to W. C. podejmował decyzje odnośnie zasiewów, działań agrotechnicznych, a także jako posiadacz pobierał pożytki ze sprzedaży płodów rolnych. A zatem sam Skarżący potwierdził, iż W. C. jest posiadaczem działki ewidencyjnej nr [...]/2, miał swobodę podejmowania decyzji - co i kiedy uprawiać na tej działce oraz jakie zabiegi agrotechniczne należy przeprowadzić, a także zbierał z niej plony i je sprzedawał, pomimo iż dnia 12 listopada 2014 r. W. C. zeznał, że wspólnie podejmują decyzję co zasiać.

8.5. Podsumowując powyższe uznać należało, iż brak było podstaw do przyjęcia, jak domagał się tego Skarżący, że ocena stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organy ARiMR naruszyła art. 7, art. 77, czy art. 80 K.p.a. Z treści powołanych przepisów wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej podejmuje niezbędne czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący zbiera i rozpatruje cały materiał dowodowy oraz ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepisy te statuują m.in. zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznaczają one organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powyższe reguły, w ocenie składu orzekającego, zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie. Zgodzić się należy z organem, iż przymiot wiarygodności posiadają zeznania i oświadczenia świadków i skarżącego a większość dowodów przemawia za przyjętym w sprawie stanowiskiem organu.

8.6. W konsekwencji powyższego uznać należało, że organ w wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego prawidłowo stwierdził, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 12 grudnia 2006 r. przyznająca Skarżącemu płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2006 rok wydana została z naruszeniem prawa.

8.7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdzając tym samym wadliwości zaskarżonej decyzji i nie znajdując podstaw do jej uchylenia, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną.