Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 114/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49 ust. 1 i 2, art. 59f ust. 1, art. 59 ust. 1-3, art. 52, art. 17, art. 18
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Teza: Podmiotem, wobec którego ustalana jest opłata legalizacyjna, może być jedynie taki podmiot, na który zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane będzie mógł zostać nałożony obowiązek rozbiórki obiektu wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej.

TEZY

Podmiotem, wobec którego ustalana jest opłata legalizacyjna, może być jedynie taki podmiot, na który zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane będzie mógł zostać nałożony obowiązek rozbiórki obiektu wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Z. D. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej; oddala skargę


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. postanowieniem z dnia [...] 2013 r., znak: [...], nr [...] wydanym na podstawie art. 49 ust. 1 i 2, art. 59g ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz.1623) ustalił Z. D. opłatę legalizacyjną w kwocie 50000 zł dotyczącą budowy budynku mieszkalnego na nieruchomości w [...], gm. [...] działka nr [...].

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., znak [...], po rozpatrzeniu zażalenia Z. D. na powyższe postanowienie organu l instancji, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż na ówczesnym etapie rozpoznania sprawy przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. wydawanie postanowienia ustalającego wysokość opłaty legalizacyjnej było przedwczesne, bowiem z zebranego materiału dowodowego nie sposób było wywnioskować czy przedłożony przez inwestora projekt budowlany jest zgodny z prawem, albowiem projektu takiego w aktach sprawy przekazanych organowi II instancji wraz z zażaleniem w ogóle nie było.

Postanowieniem z dnia 11 września 2013 r., znak [...], nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. ustalił Z. D. opłatę legalizacyjną w kwocie 50000 zł dotyczącą budowy budynku mieszkalnego na nieruchomości w [...], gm. [...] działka nr [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, iż Z. D. będący inwestorem powyżej inwestycji składając w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w S. cztery egzemplarze projektu budowlanego budynku mieszkalnego w [...], działka nr ewid. [...] wraz z oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, decyzjami Burmistrza Miasta i Gminy [...]: [...] z dnia [...] 2011 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji: budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr 28 w [...], gm. [...],[...] z dnia 13 lipca 2012 r. o przeniesieniu decyzji [...] z dnia [...] 2011 r. na rzecz [...] Z. D. , [...] z dnia [...] 2012 r. o zmianie decyzji o warunkach zabudowy [...] z dnia [...] 2011 r. oraz pozwolenie Wojewódzkiego konserwatora Zabytków nr [...], [...] z dnia [...] 2013 r. o pozwoleniu na przeprowadzenie badań archeologicznych w związku z realizacją inwestycji: budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego na nieruchomości w [...], działka nr ewid, [...]; na mocy art. 48 ust.. 5 złożył wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. zbadał: kompletność projektu budowlanego i zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz naliczył opłatę legalizacyjną zgodnie z art. 59f ust. 1 w związku z art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego. Opłata ta ustalona została jako iloczyn: stawki opłaty (zgodnie z art. 59f ust. 2 wynosi 500 zl), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (wg załącznika do ustawy budynek mieszkalny jednorodzinny należy do kategorii I, stąd współczynnik wynosi 2,0), współczynnika wielkości obiektu budowlanego (wg załącznika do ustawy - dla budynku mieszkalnego wynosi on 1,0) i 50 (podwyższenie stawki opłaty legalizacyjnej na mocy art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego) wynosi 50.000 zł.

Na powyższe postanowienie zażalenie w terminie prawem przewidzianym wywiódł Z. D. podnosząc, iż skoro kontrola budynku położonego na działce nr [...] w [...] przeprowadzona była na podstawie donosu złożonego przez M. N., to w sytuacji gdy donos ten został następnie przez M. N. wycofany, to sprawa stała się bezprzedmiotowa.

Podnosząc powyższe argumenty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i odstąpienie od wymierzenia opłaty.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., znak [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu swojego orzeczenia organ wskazał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że Z. D. działając w warunkach samowoli budowlanej buduje na terenie nieruchomości nr [...] w [...] budynek mieszkalny jednorodzinny. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał prowadzenie nielegalnych robót i nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia organowi zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy [...] o zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego), przedstawienia organowi czterech egzemplarzy projektu budowlanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego na nieruchomości w [...], gm. [...], dz. nr ew. [...], opracowanego przez osobę o odpowiednich uprawnieniach budowlanych oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę właściwej izby samorządu zawodowego, a także obowiązek złożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wszelkie roboty budowlane można rozpocząć wyłącznie na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej o pozwoleniu na budowę a art. 29 i 30 Prawa budowlanego mówiący o wyjątkach od tej reguły, z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie zwalnia budynków mieszkalnych jednorodzinnych. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że Z. D. rozpoczął budowę budynku mieszkalnego w [...] na działce nr [...] bez wymaganej prawem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a więc w warunkach samowoli budowlanej. Rozpoczęcie wykonywania robót budowlanych bez uzyskania ostatecznej decyzji pozwolenia na budowę jest traktowane jako samowola budowlana, zagrożona - na mocy art. 48 Prawa budowlanego - nakazem rozbiórki. Prawo budowlane przewiduje jednak pewne mechanizmy umożliwiające, w ściśle określonych przypadkach, odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu i jego zalegalizowanie. Regulacja tych mechanizmów w przypadku budowy obiektu bez wymaganego pozwolenia zawarta jest w art. 48 - 49a Prawa budowlanego.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. podjął działania zmierzające do legalizacji obiektu i postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., znak [...], opartym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego nakazał inwestorowi - Z. D. wstrzymać budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego w [...], gm. [...] nr ewid. działki [...] oraz przedstawić 4 egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami pozwoleniami i zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy [...] o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W art. 49 Prawa budowlanego, stanowiącym kontynuację przepisu art. 48, została uregulowana dalsza procedura legalizacji samowoli budowlanej. I tak organ nadzoru budowlanego, który otrzymał w wyznaczonym terminie dokumenty, o których mowa w art. 48 ust. 3 jest zobowiązany zbadać: zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. W razie stwierdzenia naruszeń w tym zakresie organ postanowieniem nakłada obowiązek usunięcia w określonym terminie wskazanych nieprawidłowości. Niewykonanie tego obowiązku skutkuje wydaniem nakazu przymusowej rozbiórki. W przypadku, gdy nie stwierdzono nieprawidłowości w wyżej wymienionym zakresie lub nieprawidłowości takie zostały usunięte w wyznaczonym terminie, organ nadzoru budowlanego, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej.

W przedmiotowej sprawie, wobec wykonania przez Z. D. nałożonych nań obowiązków, organ na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego ustalił opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 zł.

Z art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane bezpośrednio wynika, iż jednym z warunków zatwierdzenia projektu budowlanego i ewentualnego (jeśli to konieczne) udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych jest uiszczenie opłaty legalizacyjnej. Sposób naliczania tej opłaty został szczegółowo opisany w art. 49 ust. 2 i 59f ustawy Prawo budowlane, gdzie ustawodawca nakazuje do opłaty legalizacyjnej stosować przepisy dotyczące kar, z tym że kwotę jaka wyszła z obliczenia kary należy pomnożyć pięćdziesięciokrotnie. W przedmiotowej sprawie oznacza to, że przy zastosowaniu sztywno ustalonej przez Prawo budowlane stawki (s) - 500 zł pomnożonej przez kategorię obiektu, która dla budynków mieszkalnych jednorodzinnych wynosi 2 (k) oraz współczynnik wielkości obiektu (w) określony jako 1, - iloczyn tych współczynników wynosi 1000 zł, co zwiększone pięćdziesięciokrotnie daje kwotę 50.000 zł.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu wyjaśnił dalej, iż ustalenie opłaty legalizacyjnej jest jednym z etapów procedury legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, której organ nadzoru budowlanego nie może pominąć z powodu sytuacji inwestora, a wysokość ustalonej opłaty legalizacyjnej nie jest uzależniona od uznania organu nadzoru budowlanego. W razie zaistnienia przesłanek określonych w przepisach ustawy Prawo budowlane organ ten ma obowiązek podjęcia rozstrzygnięcia w tym zakresie. Brak jest przy tym podstawy prawnej do uzależniania przez organ nadzoru budowlanego wysokości opłaty legalizacyjnej od jakichkolwiek czynników zewnętrznych.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że wysokość opłaty legalizacyjnej została w niniejszej sprawie ustalona zgodnie z art. 49 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo budowlane i przy odpowiednim zastosowaniu art. 59f ust. 1 ustawy Prawo budowlane, przy czym za prawidłowe należy uznać zakwalifikowanie przedmiotowego obiektu do kategorii I określonej w Załączniku Nr 1 do ustawy Prawo budowlane.

Organ II instancji wskazał nadto nadto, że uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest obligatoryjnym elementem procesu legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu, a bez uiszczenia przez inwestora opłaty legalizacyjnej organ nie może wydać decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót. Legalizacja samowoli budowlanej jako taka nie jest więc obowiązkiem inwestora, ale jego uprawnieniem. Uiszczenie przez inwestora - Z. D. opłaty legalizacyjnej spowoduje wydanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na wznowienie robót, natomiast nieuiszczenie tej opłaty spowoduje konieczność wydania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. decyzji nakazującej rozbiórkę nielegalnego dwulokalowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. [...] w [...].

Ustosunkowując się do zawartych w zażaleniu argumentów odnośnie wycofania donosu Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu wyjasnił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest samowolna budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, stanowiąca naruszenie przepisów prawa budowlanego, nie zaś rozpatrywanie donosu. Stąd wycofanie donosu nie oznacza automatycznie, iż możliwe jest umorzenie postępowania - albowiem pomimo "wycofania donosu" stan naruszenia prawa poprzez samowolną budowę budynku mieszkalnego nadal się utrzymuje.

Z postanowieniem powyższym nie zgodził się Z. D..

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skardze Z. D. zarzucił, że postanowienie to zostało wydane przeciwko niewłaściwej osobie i wniósł o jego uchylenie w całości.

W uzasadnieniu skargi Z. D. wskazał, iż postępowanie w sprawie zostało wszczęte słusznie, jednakże biorąc pod uwagę stan faktyczny tej sprawy postanowienie powinno być wydane w stosunku do generalnego wykonawcy inwestycji K. Ł i wyznaczonego przez niego kierownika budowy T. W. i to te osoby powinny zostać zobowiązane postanowieniem do zapłaty opłaty legalizacyjnej w ustalonej przez organ kwocie.

Argumentując powyższe stanowisko skarżący podniósł, iż w dniu 2 lipca 2012 r. zawarł z K. Ł. - właścicielem firmy A umowę o generalne wykonawstwo przedmiotowej inwestycji. Zgodnie z treścią tej umowy przekazanie terenu budowy wraz z pozwoleniem na budowę miało nastąpić do dnia 23 lipca 2012 r. Z kolei zgodnie z § 9 punkt 1 tej samej umowy przedstawicielem generalnego wykonawcy na placu budowy był kierownik budowy [...] T. W. Na mocy ustnej umowy pomiędzy Z. D., a T. W., ten ostatni zajmował się uzyskaniem pozwolenia na budowę i działał w tym zakresie w Starostwie Powiatowym w S. w imieniu inwestora, będąc jednocześnie przedstawicielem generalnego wykonawcy. Dalej skarżący podniósł, iż mieszka daleko od miejsca inwestycji i dlatego zawarł umowy z T. W. i K. Ł., aby zajmowali się oni tą budową w całym zakresie, a on miał tylko regularnie płacić. Zdaniem skarżącego powyższe oznacza, iż miał on prawo mieć przekonanie, że budowa będzie realizowana w sposób prawidłowy zarówno w aspekcie technicznym jak i formalnoprawnym. Skarżący podkreślił, iż na terenie budowy nie był obecny, a wszystkimi sprawami zajmowali się wyżej wymienieni. Skarżący podniósł, iż teren budowy generalny wykonawca objął faktycznie 23 lipca 2012 r. i nie przekazał mu żadnej informacji, iż brak jest pozwolenia na budowę, choć zgodnie z § 6 umowy zobowiązany był on powiadomić go pisemnie o brakach w dokumentacji, a takim był brak pozwolenia na budowę oraz dokonać odpowiedniego wpisu w dzienniku budowy celem uzasadnienia powstałego opóźnienia.

Z. D. podkreślił, iż nie wiedział, że budowę rozpoczęto bez pozwolenia, przy czym zarówno generalny wykonawca, jak i kierownik budowy jako osoby zajmujące się budowami od wielu lat musieli zdawać sobie sprawę z konsekwencji rozpoczęcia budowy bez wymaganego prawem prawomocnego pozwolenia. Z treści umowy pomiędzy skarżącym, a generalnym wykonawcą wynika jednoznacznie, że generalny wykonawca nie miał prawa rozpoczynać budowy bez pozwolenia.

Zdaniem skarżącego z powyższego wynika, iż pełną odpowiedzialność w tej sprawie powinny ponieść wyżej wymienione osoby.

Do skargi Z. D. dołączył kserokopię przywoływanej w niej umowy o generalne wykonawstwo.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż podniesione w skardze zarzuty nie wnoszą okoliczności, które nieznane byłyby wcześniej organowi, a które mogłyby wskazywać na naruszenie prawa materialnego - przepisów ustawy Prawo budowlane, oraz przepisów proceduralnych.

Występujący na rozprawie skarżący wnosił i wywodził jak w skardze, podkreślając, iż samowola budowlana nie była zawiniona przez niego, lecz przez osobę, której zlecił budowę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że odpowiada ono prawu.

Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu sądowym było postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013 r. i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [....] 2013 r. ustalające wobec Z. D. opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 zł w sprawie samowoli, polegającej na budowie jednorodzinnego dwulokalowego w [...], gm. [...] nr ewid. działki [...].

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji, przyjmując je za własne i czyniąc je podstawą swych rozważań.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż nie budzi wątpliwości, że przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny wzniesiony został jako samowola budowlana. Powyższemu nie zaprzeczył także skarżący.

Trafnie zatem organy nadzoru budowlanego zastosowały procedurę legalizacji przedmiotowego obiektu.

W ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo zastosowały przepisy art. 49 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego. Przepis art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, iż właściwy organ, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada:

1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,

3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane

- oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Jak określa art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu.

Zważyć należy, iż skarżący stosownie do nakazów wydanych postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z [...] 2012 r.. wylegitymował się ostateczną decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Przedłożył również projekt budowlany oraz oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Istniały zatem podstawy do ustalenia opłaty legalizacyjnej na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego.

W ocenie Sądu wysokość opłaty (50.000 zł) również została ustalona właściwie. Stosując odpowiednio na mocy art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego art. 59f ust. 1 tej ustawy, z uwzględnieniem zasady pięćdziesięciokrotnego podwyższenia stawki opłaty, należało wymierzyć opłatę legalizacyjną stanowiącą iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi 500 zł (art. 59 ust. 2 Prawa budowlanego), zaś kategorie obiektów, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy (art. 59 ust. 3 ustawy). Mając na uwadze, że przedmiotowa samowolna rozbudowa dotyczyła budynku mieszkalnego jednorodzinnego (kategoria I według załącznika) prawidłowo organy zastosowały współczynnik kategorii obiektu – 2,0 i współczynnik wielkości obiektu – 1,0. W rezultacie prawidłowo obliczono, iż iloczyn stawki opłaty (s) 500 zł, współczynnika kategorii obiektu (k) – 2,0, współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w) – 1, przy pięćdziesięciokrotnym podwyższeniu wynosi 50.000 zł.

Rozpoznając zarzuty podniesione w skardze z w pierwszym rzędzie wskazać należy, na charakter opłaty legalizacyjnej. Choć opłata ta niewątpliwie jest sui generis sankcją administracyjną z tytułu naruszenia przepisów prawa, to jej specyfika polega na tym, iż nie jest ona egzekwowana przymusowo, lecz jej uiszczenie pozostawione jest decyzji osoby zobowiązanej, która musi dokonać wyboru pomiędzy uiszczeniem tej opłaty, a rozbiórką obiektu wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej. Art. 49 ust. zdanie drugie ustawy prawo budowlane stanowi bowiem, iż w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1, to jest decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego, lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Dalej zauważyć należy, iż zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane to inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Skoro zaś przepis ten jako podmioty zobowiązane do dokonania rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego wymienia alternatywnie inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, to oczywistym jest, iż obowiązku tego nie można nałożyć na jakikolwiek inny podmiot, w tym w szczególności wykonawcę czy też kierownika budowy.

Wobec braku możliwości przymusowego egzekwowania w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji uiszczenia opłaty legalizacyjnej brak jest zatem racjonalnych przesłanek dla nakładania jej na podmiot, na który nie będzie można nałożyć obowiązku rozbiórki samowoli budowlanej w przypadku nieuiszczenia tej opłaty.

Inaczej rzec ujmując podmiotem wobec, którego ustalana jest opłata legalizacyjna może być jedynie taki podmiot, na który zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane będzie mógł zostać nałożony obowiązek rozbiórki obiektu wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej.

Jakiegokolwiek znaczenia prawnego nie mają w tym zakresie ustalenia umowne dokonane pomiędzy inwestorem, a generalnym wykonawcą czy też kierownikiem budowy. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest bowiem prawem inwestora, względnie właściciela obiektu budowlanego zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej, a skorzystanie z tego uprawnienia umożliwia mu legalizację nielegalnie wzniesionego obiektu i co za tym idzie uniknięcie konieczności dokonania jego rozbiórki. Skoro zaś obowiązek rozbiórki obiektu wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej ma charakter publicznoprawny i wynika z decyzji administracyjnej skierowanej do jednego z podmiotów określonych w art. 52 ustawy prawo budowlane, to nie można skutecznie modyfikować regulacji ustawowych obowiązujących w tym zakresie w drodze umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy inwestorem, a wykonawcą obiektu, względnie kierownikiem budowy.

Zgodnie z art. 17 ustawy Prawo budowlane uczestnikami procesu budowlanego, w rozumieniu ustawy, są inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, projektant i kierownik budowy lub kierownik robót, przy czym w myśl art. 18 tej samej ustawy to do obowiązków inwestora należy zorganizowanie procesu budowy. Skoro zaś za proces budowy odpowiada inwestor, to nawet okoliczność, iż został on wprowadzony w błąd prze osobę, która zobowiązała się uzyskać stosowne pozwolenie na budowę, a czego nie uczyniła, nie zwalnia skarżącego, będącego inwestorem i właścicielem budynku, od odpowiedzialności administracyjnej za skutki samowoli budowlanej. Ciążąca na inwestorze odpowiedzialność za prowadzenie budowy obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia, jest niezależna od winy inwestora i pobudek jego działania (analogicznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. II SA/Bk 411/10, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Reasumując bez znaczenia dla prowadzenia postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej, którego obligatoryjnym elementem jest przeprowadzenie procedury legalizacyjnej obejmującej między innymi ustalenie opłaty legalizacyjnej, pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność jakoby wykonawca robót budowlanych przystąpił do ich wykonania bez jego wiedzy, a kierownik budowy nie wywiązał się z przyjętego wobec skarżącego zobowiązania do uzyskania przez rozpoczęciem budowy decyzji o pozwoleniu na budowę (analogicznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. VIII SA/Wa 262/09, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W stosunku do osób w następstwie działania których poniósł on straty związane z koniecznością uiszczenia opłaty legalizacyjnej, względnie dokonania rozbiórki nielegalnie wzniesionego obiektu skarżący może natomiast formułować ewentualne roszczenia regresowe na gruncie prawa cywilnego.

Mając powyższe na uwadze sąd skargę jako niezasadną oddalił (art. 151 p.p.s.a.). Nietrafny okazał się bowiem jedyny zarzut skargi, a jednocześnie Sąd z urzędu nie dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu jakichkolwiek uchybień.