Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 449/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4, art. 30 par. 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 734, art. 735, art. 747
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 667 par. 1 i 2, art. 935 par. 1 i 3, art. 666 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Sygn. akt II SA/Gd 449/01(s) W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: NSA Krzysztof Ziółkowski, Asesor WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Barbara Kroczak, po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. M. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 listopada 2000 r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie ustalenia kosztu robót remontowych w budynku 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 15 września 2000 r. Nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz I. M. i J. M. kwotę 3 044 (trzy tysiące czterdzieści cztery) zł 90 (dziewięćdziesiąt) gr. Tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Gd 449/01(s)

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 listopada 2000 r. na podstawie art. 145 § l pkt 4, art. 151 § l oraz art. 138 § l pkt l k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia 15 września 2000 r. odmawiającą uchylenia decyzji z dnia 29 maja 1991 r. Nr [...] ustalającej koszt robót remontowych w budynku położonym w G. przy ul. M. [...] (obecnie P. [...]).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pismem z dnia 8 grudnia 2000 r. I. i J. M., wystąpili do Prezydenta Miasta z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Nr [...] z dnia 29 maja 1991 r. ustalającą koszt robót remontowych w budynku położonym w G. przy ul. M. [...]. Wnioskodawcy wskazali na naruszenie art. 145 § l pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków. Decyzją Nr [...] z dnia 15 marca 2000 r. Prezydent Miasta odmówił wznowienia postępowania wskazując, że wnioskodawcy naruszyli miesięczny termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia 18 maja 2000 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi i instancji. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2000 r. Nr [...] Prezydent Miasta wznowił postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Nr [...] z dnia 29 maja 1991 r. ustalającą koszt robót remontowych w budynku położonym w G. przy ul. M. [...]. Decyzją z dnia 12 lipca 2000 r Nr [...] Prezydent Miasta ponownie odmówił wznowienia postępowania wskazując, że wnioskodawcy naruszyli miesięczny termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia 17 sierpnia 2000 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na naruszenia przepisów procesowych, którymi zostało dotknięte postępowanie w przedmiotowej sprawie. Decyzją z dnia 15 września 2000 r. Nr [...] Prezydent Miasta odmówił uchylenia decyzji Nr [...] z dnia 29 maja 1991 r. ustalającej koszt robót remontowych w budynku położonym w G. przy ul. M. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 16 maja 1988 r. ustanowiony został kurator spadku, któremu były doręczane wszystkie oświadczenia organów administracji w przedmiotowej sprawie, strona brała zatem udział w postępowaniu. I. i J. M. w odwołaniu od tej decyzji wnieśli o jej uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia przepisów art. 145 § l pkt 4, art. 149 § 2 oraz art. 151 k.p.a. oraz art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 roku o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż organ I instancji zasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie nie zachodziła przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego przewidziana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jaką jest niezawiniony przez stronę brak udziału w postępowaniu. Jak wynika z akt sprawy, w postępowaniu tym strona była bowiem zgodnie z art. 30 § 5 k.p.a. reprezentowana przez kuratora spadku powołanego przez Sąd Rejonowy. Organ odwoławczy stwierdził, że pozostałe podniesione przez skarżących argumenty nie mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu wznowieniowym, a zarzut rażącego naruszenia prawa, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może stanowić podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

I. M. i J. M. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Miejskiego z dnia 29 maja 1991 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa ewentualnie uchylenia zaskarżonych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta jako wydanych z rażącym naruszeniem praw strony do obrony jej interesów. Nadto skarżący złożyli wniosek o zwrot kosztów postępowania – kosztów wpisu w wysokości 629 zł 90 gr. i kosztów zastępstwa procesowego - wynagrodzenia adwokata w wysokości 8 000 zł oraz opłaty skarbowej w wysokości 15 zł.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że właścicielem nieruchomości położonej w G. przy ul. M. [...] był S. Ł. zmarły 19.10.1969 r., a administrację domu na jego zlecenie prowadziło A w G. , któremu S. Ł. złożył odpis swego testamentu ze wskazaniem wszystkich swoich spadkobierców. Skarżący w 1991 r. nie wiedzieli o istnieniu tego testamentu. Prawa spadkowe stwierdzone zostały postanowieniem Sądu Rejonowego z. dnia 27.03.1998 r. w sprawie [...]. Skarżący są współwłaścicielami nieruchomości. Przy ujawnieniu praw spadkowych i zakładaniu księgi wieczystej ze starej księgi wieczystej przeniesiono hipotekę w kwocie 314.932.790.- starych złotych zapisaną na rzecz Skarbu Państwa - Urzędu Miejskiego. Skarżącym udało się ustalić podstawę wpisu hipoteki dopiero w grudniu 1999 r., kiedy to w aktach A znaleziono odpis decyzji z 29 maja 1991 r. w sprawie ustalenia kosztów remontu budynku. W dniu 8 grudnia 1999 r. złożone zostało podanie o wznowienie postępowania w sprawie [...] zarzucające naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 28 i nast. k.p.a. oraz naruszenie przy ustaleniu wysokości kosztów robót remontowych treści art. 8 ust 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. (t.j. Dz.U. 36 poz. 249 z, 1968 r.) Skarżący wskazali, iż z rozdzielnika zamieszczonego na odpisie decyzji wynika, iż jej odpis doręczono A i dwóm spadkobiercom: R. G., do którego odpis nie mógł dotrzeć, gdyż zmarł on 14.11.1990 r. oraz H. G., który w tym czasie przebywał w P. a nie w G., dokąd korespondencja skierowano. Istnieją zatem wątpliwości, czy decyzja o ustaleniu kosztów remontu została H. G. doręczona. Zarzuty w tym zakresie i wniosek o zobowiązania Urzędu Miasta do przedłożenia dowodów doręczenia odpisów decyzji R. G., a w szczególności H. G., podniesione w odwołaniu nie zostały w ogóle przez organ odwoławczy rozpoznane. Skarżący stwierdzili, że o otrzymaniu decyzji przez stronę postępowania nie może świadczyć rozdzielnik wskazujący komu należy doręczyć odpis decyzji, gdyż z jego treści nie wynika, że faktycznie odpis decyzji doręczono, ani fakt posiadania odpisu decyzji przez ówczesnego zarządcę nieruchomości - A, ponieważ obciążanie właścicieli nieruchomości kosztami remontu jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i doręczenie odpisu do rąk zarządcy nie może zastępować doręczenia jej stronie. Skarżący zakwestionowali stanowisko organów administracji, że za strony działał skutecznie kurator ustanowiony przez Sąd w osobie H. G. Wobec braku dowodu doręczenia odpisu decyzji do rąk H. G., doszło do naruszenia praw właścicieli nieruchomości do obrony ich interesów, co zdaniem skarżących skutkuje nieważnością wydanej decyzji. Nadto skarżący podnieśli zarzuty dotyczące zasadności ustanowienia kuratora, wskazując, że zarówno Urzędowi Miasta, sprawującemu zarząd nieruchomością A, Sądowi i ustanowionemu kuratorowi – H. G. znani byli co najmniej od dnia 16 maja 1988 r. wszyscy spadkobiercy S. Ł. i brak było podstaw do ustanowienia kuratora w celu zaakceptowania przez niego kosztów remontu, a podstawowa rola kuratora spadku — dążenie do ustalenia spadkobierców nie postała przez H. G. spełniona. Nadto skarżący stwierdzili, że Sąd nie nałożył na kuratora spadku obowiązku składania sprawozdań ze sprawowanej kurateli, a sam nie sprawował kontroli nad spadkiem, ani wbrew treści art. 666 k.p.c. nie zarządził spisu inwentarza. Skarżący zakwestionowali wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, iż dla stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu wysokości kosztów remontu, potrzebne jest wniesienie odrębnej sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wskazując, iż już w podaniu o wznowienie postępowania powołali się na naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.c. polegające na naruszeniu praw do obrony ich interesów, a więc na poważne naruszenie prawa powodujące nieważność wydanej decyzji, a w odwołaniu zarzucili naruszenie przepisów art. 145 § 1, art. 148 § 2 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. precyzując alternatywny wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji lub uznanie tej decyzji za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa. Organ administracji mógł więc stwierdzić nieważność decyzji w niniejszym postępowaniu. Nadto skarżący podnieśli zarzut błędnego ustalenia w decyzji z dnia 29 maja 1991 r. wysokości kosztów remontu obciążających właścicieli nieruchomości, niezgodny z art. 8 ust 2 ustawy z. dn. 22.04.19 59 r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (t.j. Dz.U. z 1968 r. Nr 36 poz. 249). Zgodnie z tym przepisem o wysokości obciążenia hipotecznego winna stanowić ocena wartości nieruchomości po wykonaniu remontu i wzrost wartości nieruchomości wynikający z porównania tych dwóch wartości (wartość po remoncie minus wartość przed remontem), natomiast w decyzji obciążono właścicieli nieruchomości sumą faktur przedstawionych przez wykonawcę remontu pomniejszoną o wpłaty na Fundusz Gospodarki Mieszkaniowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Postanowieniem Prezydenta Miasta z dnia 28 czerwca 2000 r. Nr [...] wszczęto postępowanie wznowieniowe dotyczące decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29 maja 1991 r. Nr [...] ustalającej koszt robót remontowych budynku. Stronami tego postępowania winny być wszystkie podmioty biorące udział w postępowaniu, którego dotyczy podanie o wznowienie postępowania lub ich następcy prawni. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji wydane zostały po przeprowadzeniu postępowania z udziałem jedynie wnioskodawców, z pominięciem innych właścicieli budynku położonego w G. przy ul. M. [...] (obecnie P. [...]), których nie powiadomiono o wszczęciu postępowania.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. fakt, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu uzasadnia wznowienie postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przepis ten nie uzależnia uchylenia decyzji lub postanowienia od istotnego wpływu wymienionego uchybienia na wynik sprawy. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką uchylenia decyzji przez sąd administracyjny bez względu na to czy miało ono wpływ na wynik sprawy. (vide: uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r. sygn. akt III RN 200/01, nie publ., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 979/98 nie publ., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 1999 r. 1999 r. sygn. akt IV SA 1149/97 Lex Nr 47807) Zaskarżona decyzja oraz decyzja ja poprzedzająca podlegały zatem uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na zaistnienie podstawy wznowienia postępowania.

Dokonując merytorycznej oceny przyjętego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska, Sąd stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowody nie dawał podstaw do przyjętej przez organy obu instancji oceny, iż w sprawie nie zaistniała przewidziana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podstawa wznowienia postępowania bowiem postępowanie w sprawie ustalenia kosztów remontu budynku przeprowadzono prawidłowo z udziałem kuratora spadku.

Przede wszystkim za zasadny uznać należy podniesiony w skardze zarzut, iż organy obu instancji nie przeprowadziły dowodów na okoliczność faktu doręczenia wydanej decyzji kuratorowi, w szczególności brak jest potwierdzenia odbioru takiej przesyłki przez adresata, a organ odwoławczy nie ustosunkował się w ogóle do zarzutów w tym zakresie. W sytuacji gdy skarżący kwestionowali fakt doręczenia decyzji kuratorowi, twierdząc, iż nie zamieszkiwał on pod adresem wskazanym w tzw. rozdzielniku do decyzji, dla stwierdzenia iż w toku postępowania nie doszło do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw okoliczność doręczenia decyzji stronie postępowania winna być przez organ wykazana. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego faktu doręczenia decyzji nie można domniemywać, a obowiązkiem organów jest wyjaśnienie, czy decyzje zostały stronie doręczone (vide: wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 1997 r. sygn. akt II S.A./Kr 865/96 ONSA 1998/2/68, wyrok NSA z dnia 11 maja 2001 r. sygn. akt IV S.A. 505/99 Lex Nr 53446)

Stanowiący podstawę udziału w postępowaniu kuratora spadku art. 30 § 5 k.p.a. stanowi, że w sprawach dotyczących spadków nie objętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej. Ocena istnienia przytaczanej przez skarżących podstawy wznowienia postępowania wymagała nie tylko ustalenia udziału kuratora w postępowaniu i prawidłowości doręczenia decyzji kuratorowi, lecz również istnienia przesłanek udziału tego kuratora jako strony w postępowaniu administracyjnym. Organ winien zatem dokonać ustaleń czy spadek w czasie trwania postępowania administracyjnego był spadkiem nieobjętym, jeżeli tak czy w okresie tym A nie sprawowało zarządu majątkiem masy spadkowej. Możliwość działania jako strona w postępowaniu administracyjnym przez kuratora spadku ograniczona jest bowiem do sytuacji gdy spadek nie został objęty przez spadkobierców i brak jest zarządcy masy spadkowej.

Z treści 30 § 5 k.p.a. wynika, że w pierwszej kolejności w sprawach dotyczących spadków nie objętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej. Z okoliczności sprawy wynika, iż istniał podmiot wykonujący zarząd nieruchomością po śmierci spadkodawcy. Spadkodawca, jak wynika z akt sprawy, zawarł bowiem umowę o zarząd nieruchomości z A. Do umowy tej znajdują zgodnie z art. 734 k.c. i 735 k.c. zastosowanie przepisy dotyczące umowy zlecenia. Art. 747 k.c. stanowi, iż w braku odmiennej umowy zlecenie nie wygasa wskutek śmierci dającego zlecenie. Treść umowy zawartej przez spadkodawcę z zarządcą nie została w toku postępowania administracyjnego ustalona, brak jest zatem możliwości oceny czy umowa ta wygasła wskutek śmierci spadkodawcy. Organy administracji nie dokonały także ustalenia czy w czasie toczącego się postępowania administracyjnego umowa ta nadal obowiązywała czy też wygasła jako zawarta na czas określony bądź wskutek jej wypowiedzenia przez A. W przypadku istnienia zarządcy spadku brak było podstaw do występowania w charakterze strony przez kuratora spadku, a zgodnie z treścią art. 30 § 5 k.p.a. strona winna być reprezentowana w postępowaniu administracyjnym przez zarządcę, o ile zarządca z uwagi na zakres sprawowanego zarządu jest uprawniony do udziału w konkretnym postępowaniu administracyjnym.

Podkreślić należy, że art. 30 § 5 k.p.a. daje osobom w nim wymienionym wyłącznie legitymację procesową, w postępowaniu administracyjnym dotyczącym spadków nie objętych, z przepisu tego nie wynikają natomiast jakiekolwiek uprawnienia materialnoprawne tych osób (vide: wyrok NSA z dnia 6 stycznia 1995 r. sygn. akt IV S.A. 1922/93 ONSA 1996 /1/27) Zakres tych uprawnień określa w przypadku zarządu treść czynności prawnej stanowiącej podstawę ustanowienia zarządu.

Zarząd to całokształt czynności faktycznych i prawnych, które dotyczą danego majątku. Pod pojęciem zarządu rozumieć zatem należy wszelkie czynności i decyzje dotyczące przedmiotu prawa, konieczne zarówno w toku normalnej eksploatacji rzeczy, jak i w sytuacjach wykraczających poza ten tok. Na zarząd składają się czynności zwykłego zarządu jak i przekraczające granice zwykłego zarządu. Ocena czy dana czynność pozostaje w zakresie zwykłego zarządu jest uzależniona od jej charakteru jak i wielkości zarządzanej masy. Pod pojęciem zwykłego zarządu, należy rozumieć załatwianie bieżących spraw związanych z normalna eksploatacją rzeczy i utrzymaniem jej w stanie nie pogorszonym, w ramach jej aktualnego przeznaczenia. Pozostałe czynności zaliczane są do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. W ocenie Sądu strona na podstawie art. 30 § 5 k.p.a. może być reprezentowana przez zarządcę spadku nieobjętego jedynie wówczas gdy charakter sprawy administracyjnej pozostaje w zakresie rodzaju sprawowanego zarządu. Sprawy administracyjne mogą mieć różną wagę z punktu widzenia charakteru zarządu. W niniejszej sprawie należało zatem ustalić jaki był zakres zarządu sprawowanego przez A oraz dokonać oceny czy sprawa dotycząca remontu budynku pozostawała w zakresie zwykłego zarządu majątkiem masy spadkowej czy też przekraczała granice zwykłego zarządu. O ile wykonanie bieżącego remontu budynku zmierzającego do zachowania jego substancji nie przekracza granic zwykłego zarządu, o tyle wykonanie remontu kapitalnego (generalnego) związanego z wysokimi kosztami, przekracza granice zwykłego zarządu. Remont taki jest bowiem czynnością odbiegającą od zwykłych wydatków i ciężarów związanych z rzeczą, a czynności o takim charakterze przekraczają zakres zwykłego zarządu. (vide: System prawa cywilnego pod red. Witolda Czachórskiego tom II Prawo własności i inne prawa rzeczowe Ossolineum 1977 r. str.413)

W sytuacji gdy zarządca był uprawniony jedynie do zwykłego zarządu a postępowanie administracyjne dotyczy kwestii przekraczającej zwykły zarząd, zarządca taki nie mógł reprezentować strony w takim postępowaniu. W tym zakresie wyrażone w skardze stanowisko, iż A nie mogło działać jako strona w postępowaniu o ustalenie kosztów remontu jest uzasadnione (o ile A było uprawnione do zarządu zwykłego a remont miał charakter remontu kapitalnego).

W sytuacji gdy spadek nie został objęty przez spadkobierców i nie było zarządcy uprawnionego do udziału w postępowaniu administracyjnym (z uwagi na brak zarządcy lub zakres sprawowanego przez niego zarządu) – zasadnie stroną postępowania był kurator spadku.

Jak wskazano w cytowanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 1995 r. sygn. akt IV S.A. 1922/93 art. 30 § 5 k.p.a. daje osobom w nim wymienionym - w tym ustanowionemu przez sąd kuratorowi - wyłącznie legitymację procesową, a z przepisu tego nie wynikają jego uprawnienia materialnoprawne. Uprawnienia te regulują przepisy k.p.c. dotyczące kuratora spadku. Zgodnie z art. 667 § 1 i 2 k.p.c. kurator spadku winien postarać się o wyjaśnienie kto jest spadkobiercą i zawiadomić spadkobierców o otwarciu spadku, kurator ten zarządza spadkiem pod nadzorem sądu spadku, a do sprawowania tego zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości.

Z art. 935 § 1 k.p.c. wynika, że zarządca nieruchomości w toku egzekucji z nieruchomości obowiązany jest wykonywać czynności potrzebne do prawidłowej gospodarki. Ma on prawo pobierać zamiast dłużnika wszelkie pożytki z nieruchomości, spieniężać je w granicach zwykłego zarządu oraz prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne. W sprawach wynikających z zarządu nieruchomością zarządca może pozywać i być pozywany. Natomiast zgodnie z art. 935 § 3 k.p.c. czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu zarządca może wykonywać tylko za zgodą strony, a w jej braku - za zezwoleniem sądu, który przed wydaniem postanowienia wysłucha wierzyciela, dłużnika i zarządcę, chyba że zwłoka groziłaby szkodą. Także w toczących się postępowaniach sądowych działanie zarządcy nieruchomości na rzecz reprezentowanego winno być, ograniczone wyłącznie do spraw zwykłego zarządu. (vide: uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1998 r. II CK 442/98 OSNC 1999/2/41) Swoje czynności zarządca nieruchomości sprawuje bowiem w ramach zwykłego zarządu i w tych granicach może pozywać i być pozywany. Także w postępowaniu administracyjnym kurator spadku nie może występować w charakterze strony w sprawie przekraczającej zakres zwykłego zarządu, a czynności w tym postępowaniu może on wykonywać tylko za zezwoleniem sądu. Zezwolenie takie kurator winien posiadać także wówczas gdy reprezentując stronę w postępowaniu czynności takich nie dokonuje, a jego udział ogranicza się do odbioru korespondencji. W toku postępowania także zaniechania strony wywołują bowiem skutki procesowe. Fakt, iż kurator jest przez sąd ustanawiany na wniosek organu administracji nie skutkuje upoważnieniem tego kuratora do dokonywania wszystkich czynności w każdym postępowaniu administracyjnym. Na etapie ustanawiania kuratora sąd nie bada charakteru postępowania jakie zamierza wszcząć organ administracyjny, ani oceniać czy udział w tym postępowaniu w związku z przekroczeniem granic zwykłego zarządu będzie wymagał zgody sądu. Zgodnie z art. 666 § 1 k.p.c. okoliczności takie nie są bowiem przesłankami ustanowienia kuratora spadku.

Jeżeli zatem udział w postępowaniu administracyjnym przekraczał zakres zwykłego zarządu majątkiem masy spadkowej kurator mógł reprezentować stronę w tym postępowaniu jedynie za zezwoleniem sądu. Brak takiego zezwolenia skutkuje uznaniem, iż kurator nie miał uprawnień do występowania jako strona w postępowaniu. Brak udziału uprawnionego reprezentanta strony w postępowaniu skutkuje natomiast uznaniem, iż strona była pozbawiona możliwości obrony swych praw i istnieniem podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Zarzuty skarżących odnośnie istnienia w niniejszej sprawie przesłanek nieważności decyzji oraz możliwości ich oceny przez organ odwoławczy są bezzasadne.

Przede wszystkim wskazać należy, że okoliczność braku udziału strony w postępowaniu, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie uzasadnia stwierdzenia nieważności postępowania, lecz stanowi zgodnie z art. 145 § pkt 4 k.p.a. podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Podstawa wznowienia postępowania nie może jednocześnie stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym, powodujące zaistnienie podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § pkt 4 k.p.a., nie może być uznane zarazem za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 sierpnia 1999 r. sygn. II S.A./Gd 1704/97 Lex Nr 44092). Dodatkowo wskazać należy, iż zgodnie z art. 157 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia działający z urzędu lub na wniosek. Stwierdzenie nieważności decyzji o ustaleniu kosztów remontu budynku nie mogło zatem nastąpić w wyniku rozpoznania podania o wznowienie postępowania przez organ I, ani II instancji.

Rozpoznawanie przez organ administracji zarzutów skarżących dotyczących naruszenia trybu ustalania kosztów remontu w decyzji z dnia 29 maja 1991 r., w sytuacji stwierdzenia braku przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a., było zbędne. Dopiero bowiem ustalenie przesłanek wznowienia postępowania czyni zasadnym merytoryczną ocenę decyzji wydanej w postępowaniu podlegającym wznowieniu.

W niniejszej sprawie zachodzi przewidziana w art. 145 § § 1 pkt 4 k.p.a. podstawa wznowienia postępowania administracyjnego wszczętego na skutek podania skarżących o wznowienie postępowania, z uwagi na niezapewnienie udziału wszystkich stron w postępowaniu wznowieniowym. Brak było zatem podstaw do stwierdzenia przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji. Istnienie podstawy wznowieniowej uzasadniało bowiem zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit b prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jej uchylenie. Natomiast naruszenie pozostałych przepisów prawa nie miało charakteru rażącego, w związku z czym w sprawie nie zaistniała przesłanka przewidziana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b w związku z art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził na rzecz skarżących kwotę 3 044 zł. 90 gr. tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 629 zł. 90 gr. tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego, kwotę 15 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwotę 2 400 zł. tytułem zwrotu kosztów wynagrodzenia adwokata, których wysokość ustalono stosownie do nakładu pracy i charakteru sprawy w granicach stawek wynikających z § 18 ust. 1 pkt 1 w związku z § 6 pkt 5 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.). Sąd nie uwzględnił wniosku strony o zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika w pozostałym zakresie, bowiem przekraczał on stawkę minimalną wynikającą z cytowanego rozporządzenia, a rodzaj i stopień zawiłości pracy oraz nakład pracy pełnomocnika, nie uzasadniał przyznania opłat w wyższej wysokości.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania. Ponieważ zaskarżona i uchylona decyzja dotyczyła odmowy uchylenia decyzji i nie podlegała wykonaniu, orzekanie o możliwości jej wykonania było bezprzedmiotowe.