Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 539/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1, art. 40 i art. 42
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2010 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. (dalej PINB), działając w oparciu o przepis art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm. – aktualnie t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), nakazał H. W. oraz Z. W. wykonanie szeregu robót budowlanych w terminie do dnia [...] roku. Adresaci tego nakazu w szczególności mieli: wykonać wentylację wyciągową naturalną w pomieszczeniu kuchennym, zlikwidować część tarasu o szerokości 1,7 m na odcinku równoległym do przebiegu z działką nr 1 od strony tej działki, wykonać balustrady na tarasie w odległości 1,7 m od granicy oraz wykonać balustrady w wychodzących na taras drzwiach balkonowych. Opisany nakaz został wydany celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budynku mieszkalnego posadowionego na parceli nr [...] w R., przy ul. [...] Stanowiące przedmiot postępowania samowolnie zrealizowane roboty budowlane wykonywane zostały w trzech etapach. W pierwszym etapie, który miał miejsce w latach 70 – tych ub. wieku, rozebrano istniejącą przybudówkę gospodarczą i w jej miejsce na poziomie parteru wykonano podpiwniczoną dobudowę składającą się z kuchni oraz wiatrołapu, a na wysokości piętra urządzono taras. W latach 80 - tych nadbudowano zasadniczą część budynku i zaadaptowano nieużytkowe poddasze na pomieszczenia mieszkalne. Wreszcie na początku lat 90 –tych wykonano zadaszenie nad częścią tarasu oraz nad wejściem do piwnicy.

Decyzja PINB została wydana po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zainicjowanego skargą A. P. (w aktach sprawy brak przedmiotowej skargi) oraz wnioskiem H. W. , w którym wystąpiła ona o udzielenie pozwolenia na użytkowanie opisanego budynku mieszkalnego. Wskazać należy, że działka 2 na której został posadowiony przedmiotowy budynek stanowiła wcześniej wraz z obecną dzialką nr 1 jedną nieruchomość oznaczoną jako działka nr 3. Na nieruchomości tej został wybudowany przed II wojną światową budynek mieszkalny. W 1966 roku dokonano podziału nieruchomości na dwie działki, a podziałem tym objęty został również budynek mieszkalny. W następstwie tego podziału działka nr 2 przypadła poprzednikom prawnym H. W., a działka nr 1 przypadła poprzednikom prawnym A. P. Granica między działkami przy ul. [...] została natomiast ustalona wzdłuż zewnętrznej ściany budynku nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia PINB podał, że przedmiotowa samowola budowlana miała miejsce przed [...] roku i w związku z tym przeprowadził postępowanie w trybie przepisów Prawa budowlanego z 1974 roku. Organ uznał także brak podstaw zastosowania do stwierdzonej samowoli przepisów art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku, bowiem działka nr 2 znajduje się na terenie przeznaczonym pod mieszkalnictwo i usługi oraz nie stwierdzono, aby obiekt powodował niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. To ostatnie ustalenie organ oparł na opinii technicznej dołączonej do inwentaryzacji budynku, którą przedłożyli H. i Z. W. Z opinii tej wynikało, że roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i nie stanowią zagrożenia dla osób przebywających w budynku. Zawarty w decyzji nakaz wykonania robót budowlanych ma na celu doprowadzenie tego obiektu do stanu zgodnego z przepisami zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. z 1966r. Nr 10, poz. 44) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). PINB odniósł się także do stanowiska współwłaściciela sąsiedniej nieruchomości, który sprzeciwił się akceptacji samowolnie wykonanych robót w związku z wykorzystaniem w ich toku ściany nośnej jego budynku. PINB uznał, że organy nadzoru budowlanego nie mają kompetencji do rozstrzygania tej kwestii. Wykorzystanie bowiem ściany sąsiedniego budynku przez inwestorów stanowiło zagadnienie cywilnoprawne i nie miało ono znaczenia przy rozważaniu możliwości dopuszczenia do użytkowania obiektu budowlanego.

Odwołanie od tej decyzji wnieśli T. i A. P. wskazując na okoliczności podnoszone w ich wcześniejszych pismach kierowanych do PINB. Podkreślili, że elementy konstrukcyjne budynku inwestorów opierają się na zewnętrznej ścianie ich domu, a okoliczność ta stwarza zagrożenie dla ich życia i zdrowia. Powyższe stwierdzenie potwierdzają "wyraźne spękania budynku".

Decyzją z dnia [...]roku, nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej [...]WINB) działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 40 Prawa budowlane z 1974 roku w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu zaakceptował stanowisko PINB zarówno w przedmiocie ustaleń dotyczących stanu faktycznego, jak i jego kwalifikacji prawnej. W szczególności podzielił pogląd tego organu, o braku przesłanek do orzeczenia rozbiórki na podstawie przepisów art. 37 ust. 1 przepisów Prawa budowlanego z 1974 roku oraz zasadność wydania decyzji opartej na art. 40 tej ustawy. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących wykorzystania w czasie robót ściany nośnej sąsiedniego budynku [...]WINB wskazał na możliwość dochodzenia roszczeń z tego tytułu w postępowaniu przed sądami powszechnymi.

Decyzja [...]WINB nie utrzymała się obrocie prawnym, bowiem została ona uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 marca 2007 roku, sygn. akt II SA/Gl 813/06. W ocenie WSA orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że likwidacja stwierdzonej samowoli powinna nastąpić na gruncie przepisów Prawa budowlanego z 1974 roku, a więc art. 37, art. 40 i art. 42 tej ustawy. Zdaniem Sądu organy prawidłowo wykluczyły także przesłankę uniemożliwiającą legalizację przedmiotowej samowoli, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku. Uznanie natomiast przez organy braku wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy nastąpiło z naruszeniem art. 7, art. 75 § 1 art. 77 i art. 80 k.p.a. Za niewystarczające dla wykluczenia omawianej przesłanki Sąd uznał w szczególności poprzestanie na odwołaniu się do opinii technicznej dołączonej do przedstawionej przez skarżących inwentaryzacji. Orzekające w sprawie organy nie wypowiedziały się także w kwestii wykorzystania ściany zewnętrznej budynku A. P. w kontekście wskazanego przez niego zagrożenia bezpieczeństwa jego budynku oraz zdrowia i mienia przebywających w nim osób. Przesądzając, że kwestia badania własności ściany znajdującej się w granicy działek nie mieści się w kompetencjach organów nadzoru budowlanego WSA wskazał jednocześnie, iż okoliczność ta nie zwalniała organów od ustalenia czy samowolnie wykonana nadbudowa i rozbudowa z wykorzystaniem tej ściany nie spowodowała niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia. W zaleceniach dotyczących ponownego postępowania Sąd nakazał przeprowadzenie dowodów na okoliczność wpływu samowolnej budowy i rozbudowy na ścianę znajdującą się w granicy działek i budynek inwestora pod kątem okoliczności, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 roku.

W następstwie tego wyroku decyzją z dnia [...] roku [...]WINB uchylił w całości decyzję PINB z [...] roku i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu tej decyzji nakazał organowi I instancji uzupełnienie postępowania w zakresie wskazanym w wyroku WSA.

Ponownie rozpatrując sprawę postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...], PINB nałożył na H. i Z. W. obowiązek przedłożenia opinii technicznej dotyczącej ściany wspólnej budynków w granicy działek nr 2 i nr 1 oraz budynku mieszkalnego inwestorów. W podstawie prawnej tego postanowienia wskazany został art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Pełnomocnik A. P., adwokat A. D., w piśmie z dnia [...]roku zwróciła uwagę PINB, że w postanowieniu tym błędnie określono ścianę oddzielającą budynki nr [...] i nr [...], gdyż ściana której ma dotyczyć ekspertyza nie jest ścianą wspólną obu budynków lecz stanowi wyłączną własność jej mandanta. Do pisma tego dołączona została potwierdzająca tę okoliczność kopia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] roku, sygn. akt I C 172/06 wraz z uzasadnieniem oraz kopie wydanych w tej sprawie opinii biegłych sądowych.

Wykonując nakaz zawarty w postanowieniu z dnia [...] roku inwestorzy przedłożyli w dniu [...] roku ocenę stanu technicznego budynku przy ul. [...] w R. sporządzoną przez mgr inż. J. K., posiadającego wymagane uprawnienia budowlane. Ocena ta z uwagi na błędne oznaczenie ujętych w niej działek ewidencyjnych oraz ich właścicieli została uzupełniona drugą oceną przedłożoną przez rzeczoznawcę w [...]roku. Według złożonych ekspertyz wytrzymałość ściany "wspólnej" mimo jej obustronnej nadbudowy nie została przekroczona i nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa. Stwierdzone zaś uszkodzenia obu budynków, w świetle sporządzonych ocen, nie zostały spowodowane wykonaną nadbudową i mimo, że wymagają naprawy nie stwarzają zagrożenia bezpieczeństwa dla ich użytkowników.

Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] PINB powołując się na art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych w budynku położonym na parceli nr 2 w R.. Zdaniem organu przedłożona przez inwestorów ocena techniczna wykluczyła zastosowanie w sprawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 roku. Jednocześnie PINB stwierdził, że inwestorzy wykonali również roboty niezbędne do doprowadzenia nadbudowanego i rozbudowanego budynku do stanu zgodnego z przepisami, do których wykonania zostali zobowiązani decyzją z [...]roku. W szczególności wykonana została wentylacja wyciągowa naturalna w dobudowanym pomieszczeniu kuchennym, zlikwidowano część tarasu od strony granicy z działką 1 w pasie o szerokości 1,70 m oraz wykonano nakazaną balustradę na tarasie i w drzwiach balonowych prowadzących na taras. Mając na uwadze te ustalenia PINB uznał, że w sprawie brak było przesłanek do zastosowania art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku, co spowodowało bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania. Odnosząc się do zastrzeżeń zgłoszonych przez pełnomocnika A. P. kwestionujących rzetelność przedłożonej ekspertyzy organ stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zdaniem PINB pozbawiona znaczenia była w również podniesiona przez pełnomocnika sprawa pochodzącego z 1925 roku projektu budowlanego sporządzonego na zamówienie K. S. Na ten projekt budowlany powoływała się H. W. twierdząc, że jest to projekt pierwotny budynku istniejącego na działce nr 3 Tymczasem A. P. dowodził, że projekt ten nie dotyczył budynku będącego przedmiotem postępowania. W ocenie PINB projekt ten nie był jednak przedmiotem jego zainteresowania, bowiem prowadzone postępowanie nie dotyczyło stanu prawnego budynku przed jego podziałem.

W odwołaniu od tej decyzji A. P. domagał się jej uchylenia w całości, względnie ponownego przekazania sprawy organowi I instancji. Uzasadniając te żądania zarzucił oparcie się przez PINB na błędnych ustaleniach faktycznych, które polegały na uznaniu, że rozbudowa i nadbudowa budynku położonego na działce nr 2 w R. nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Zdaniem odwołującego się takie stanowisko narusza przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 roku. W ocenie A. P. przywołane przepisy prawa procesowego, jak również przepisy art. 8 i art. 80 k.p.a., zostały naruszone także w związku brakiem sprawdzenia przez PINB uszkodzeń jego budynku. Organ I instancji bezpodstawnie nie uwzględnił także jego wniosku dotyczącego zlecenia niezależnemu rzeczoznawcy wykonania oceny technicznej wykluczającej lub potwierdzającej istnienie przesłanek wynikających z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 roku. Odwołujący się zarzucił ponadto niewykonanie przez PINB zaleceń wynikających z zapadłego w sprawie wyroku WSA w Gliwicach. W szczegółowym uzasadnieniu odwołania zakwestionował rzetelność przedłożonej przez inwestorów oceny technicznej. Podkreślił, że wskazując na bezpodstawne posługiwanie się przez H. W. projektem budowlanym z 1925 roku chciał zwrócić uwagę PINB na niezrozumiałe ustalenia dotyczące nadbudowy i dobudowy budynku przy ul. [...], w sytuacji braku informacji na temat tego budynku przed rozpoczęciem robót oraz braku ustaleń dotyczących czasu jego budowy. A. W. podniósł także, że na spornej ścianie po obu stronach znajdują się tapety, kafelki lub boazeria, a wykonujący ocenę dotyczącą stanu technicznego tej ściany nie usunął tych "ulepszeń". Autor oceny technicznej nie usunął także części wykonanego przez małżonków W. ocieplenia ściany ich budynku oraz nie zbadał stanu fundamentów poprzestając jedynie na ustnych informacjach stron postępowania. Zaskakujące jest tym samym stwierdzenie zamieszczone w opinii dotyczące trudności ustalenia w sposób jednoznaczny przyczyn szkód w budynku odwołującego się przy jednoczesnym wykluczeniu z grona tych przyczyn wykonanej nadbudowy sąsiedniego budynku.

Decyzją z dnia [...]roku, nr [...],[...]WINB uchylił decyzję PINB z dnia [...]roku i orzekł o umorzeniu postępowania prowadzonego na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku. W uzasadnieniu wskazał, że w toku ponownie prowadzonego postępowania PINB przeprowadził dowody dotyczące wpływu samowolnie wykonanej nadbudowy i rozbudowy budynku przy ul. [...] na sąsiedni budynek. Wskazał, że ściana położona między budynkami przy ul. [...]stanowiła w budynku powstałym w latach dwudziestych ubiegłego stulecia ścianę działową pomiędzy kuchnią i pokojem a klatką schodową. Budynek ten został następnie fizycznie podzielony na dwie części wzdłuż linii zewnętrznej tej ściany. Zdaniem [...]WINB wykonana przez osobę posiadająca odpowiednie uprawnienia budowlane ocena techniczna wykazała, że samowolnie rozbudowany obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, jak też nie pogarsza warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Tym samym całkowicie wykluczone zostały przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 roku, a co zatem idzie PINB wykonał zalecenia zawarte w wyroku WSA w Gliwicach. Za nieuzasadnione organ odwoławczy uznał także podniesione przez odwołującego się zarzuty dotyczące braku ustaleń wskazujących na przyczyny złego stanu technicznego jego budynku. Zauważył jednocześnie, że stan techniczny budynku przy ul. [...] w R., który nie ma związku z prowadzonym postępowaniem może stanowić przedmiot odrębnego postępowania.

W dalszej części uzasadnienia decyzji [...]WINB stwierdził, że wykluczenie istnienia przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 roku rodzi po stronie organu nadzoru budowlanego obowiązek nakazania na podstawie decyzji wydanej na podstawie art. 40 tej ustawy wykonania zmian i przeróbek w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Wykonanie przez inwestora decyzji opartej na tym przepisie nie oznacza jednak ustania stanu samowoli, gdyż stan ten likwiduje dopiero decyzja wydana na podstawie art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 roku, o którą musi się ubiegać sam inwestor. Tym samym stwierdzenie wykonania przez inwestorów robót budowlanych nakazanych decyzją z dnia [...] roku oraz stwierdzenie braku potrzeby formułowania nowych nakazów na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku, obligowało organ do umorzenia postępowania w zakresie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, a nie do umorzenia postępowania w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (w aktach sprawy znajdują się dwie nie różniące się zasadniczo treścią wersje skargi z dnia [...]roku, jedna podpisana osobiście przez skarżącego, a druga przez jego pełnomocnika adwokat A. D.) A. P. powtórzył wszystkie zarzuty i żądania kierowane do organów nadzoru budowlanego, które sformułował w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Odnosząc się do argumentów zawartych w uzasadnieniu decyzji [...]WINB skarżący wskazał, że część z nich opartych zostało na błędnych założeniach, które przyjął rzeczoznawca odwołując się do projektu budowlanego z 1925 r. W tej sytuacji PINB nieprawidłowo uznał, że projekt ten nie stanowił przedmiotu postępowania oraz materiału dowodowego w sprawie.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podkreślił wykonanie zaleceń sformułowanych w wyroku WSA z 2007 roku. Podkreślił, że oględziny i analiza konstrukcji budynku nie wykazały związku przyczynowego między uszkodzeniami budynku skarżącego, a wykonaną samowolnie nadbudową. Nie stwierdzono także uszkodzeń ściany oddzielającej oba budynki, które wskazywałyby na przekroczenie dopuszczalnych naprężeń w wyniku dodatkowego obciążenia tej ściany. To ostatnie zostało potwierdzone obliczeniami statycznymi znajdującymi się w opinii technicznej. Przedłożona przez inwestorów ocena techniczna była kompletna, jasna i precyzyjna i w związku z tym PINB nie miał podstaw do nałożenia obowiązku sporządzenia kolejnej oceny technicznej, na koszt małżonków W. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej PINB ocenił także charakter "pęknięć woskowatych" uwidocznionych na zdjęciach przesłanych przez skarżącego. Wskazał bowiem, że pęknięcia te nie wskazują na zagrożenie bezpieczeństwa i z oczywistych względów nie mogą mieć wpływu na wynik postępowania i treść wydanej w sprawie decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek Sąd nie podzielił większości podniesionych w niej zarzutów.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Zgodnie z przepisem art. 105 § 1 k.p.a., który powołany został w podstawach prawnych decyzji organów obu instancji, w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przywołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że umorzenie postępowania powinno być traktowane jako środek ostateczny i mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Celem postępowania administracyjnego jest bowiem załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej co do istoty.

Dostrzegając różnice w sentencjach zapadłych w sprawie decyzji organów obu instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł jednak zaakceptować poglądów leżących u podstaw obu tych orzeczeń. W szczególności Sąd nie dopatrzył się wystąpienia w kontrolowanym postępowaniu przesłanek uzasadniających jego umorzenie z uwagi na stwierdzoną bezprzedmiotowość. Bezprzedmiotowość postępowania, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza bowiem niemożność wydania w sprawie decyzji załatwiającej sprawę co do istoty w związku z brakiem któregoś z elementów administracyjnego stosunku prawnego. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada zatem w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przesłanką bezprzedmiotowości postępowania jest także brak podstaw do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany wydać na podstawie przepisów prawa materialnego orzeczenie o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2003 roku, III SA 2225/01, Biul. Skarb. 2003/6/25). Z sentencji oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji [...]WINB wynika, że organ ten dostrzegł błędne umorzenie przez PINB postępowania legalizacyjnego toczącego się w sprawie samowolnie zrealizowanej nadbudowy i dobudowy do budynku mieszkalnego oraz innych samowolnie zrealizowanych robót budowlanych na parceli nr 2 w R. Organ II instancji zasadnie też uznał, że wykonanie decyzji wydanej na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku nie oznacza ustania stanu samowoli, gdyż likwiduje go dopiero decyzja oparta na przepisie art. 42 ust. 3 tej ustawy. W sytuacji gdy inwestor wykonał już roboty budowlane nakazane decyzją z dnia [...]roku, która to decyzja uchylona następnie została wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 15 marca 2007 roku, sygn. akt II SA/Gl 813/06, należało zdaniem [...]WINB umorzyć jedynie postępowania prowadzone w zakresie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku.

Pomijając błędne powołanie się na uchylenie przez WSA w Gliwicach decyzji PINB z [...]roku (wyrokiem tym uchylona została bowiem jedynie oparta na przepisie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzja [...]WINB), stanowisko [...]WINB nie zasługuje na aprobatę. Postępowanie administracyjne prowadzone w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 roku w związku z odesłaniem zawartym w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 roku, bowiem może się zakończyć albo decyzją nakazującą rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 roku, albo decyzją zezwalającą na użytkowanie obiektu opartą na przepisie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 roku. W przypadku, gdy organ nadzoru budowlanego wykluczy możliwość zastosowania w sprawie przepisów art. 37 Prawa budowlanego z 1974 roku, a jednocześnie stwierdzi brak przesłanek faktycznych uzasadniających wydanie w drodze decyzji nakazów określonych w art. 40 omawianej ustawy, winien kontynuować postępowanie w trybie art. 42 tej ustawy, a nie umarzać postępowania, w tym także w zakresie określonym w art. 40 ustawy. W sytuacji zaś, gdy samowolnie nadbudowany i rozbudowany obiekt spełnia wszystkie wymogi prawa budowlanego formą jego legalizacji jest pozwolenie na użytkowanie stwierdzające zdatność nadbudowanego i rozbudowanego obiektu do użytkowania. W tym kontekście zauważyć należy także, że uwadze [...]WINB umknęło, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte m.in. na wniosek inwestora H.W. z dnia [...] roku, w którym wystąpiła ona o udzielenie pozwolenia na użytkowanie (k – 28 akt administracyjnych). Wydanie zatem przez organ decyzji umarzającej postępowanie w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty narusza w sposób oczywisty dyspozycję art. 105 § 1 k.p.a. Z tego też względu Sąd uchylił zarówno decyzję PINB umarzającą postępowanie w sprawie, jak i decyzję [...]WINB umarzająca postępowanie prowadzone na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku.

Podkreślić należy, że kontrolowane decyzje organów nadzoru budowlanego zostały wydane w następstwie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 marca 2007 r., II SA/Gl 813/06, a zatem należało zbadać czy orzekający w sprawie organ zastosował się do oceny prawnej zawartej w tym wyroku. Stosownie do art. 153 p.p.s.a. zarówno bowiem [...]WINB, ale także i WSA w Gliwicach były związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w tym orzeczeniu. W przywołanym wyroku, jak już wspomniano, WSA zgodził się ze stanowiskiem organów, co do konieczności likwidacji stwierdzonej samowoli w trybie art. 37, art. 40 i art. 42 Prawa budowlanego z 1974 roku. Wskazując organowi dalszy tryb postępowania Sąd nakazał zaś uzupełnienie ustaleń faktycznych dotyczących wpływu samowolnej nadbudowy i rozbudowy na ścianę znajdującą się w granicy działek i na budynek inwestora pod kątem okoliczności, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy. Stwierdził także, że "jeżeli w następstwie uzupełnionego postępowania ponownie organy orzekające wykluczą przesłankę rozbiórki z art. 37 ust. 1 pkt 2 i w ramach postępowania legalizacyjnego podejmą decyzję z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 rok, to powinny mieć na uwadze, iż doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami powinno odbyć się na podstawie warunków technicznych obowiązujących w dacie tej decyzji". Z zacytowanego fragmentu uzasadnienia wyroku wynika, że WSA dopuścił w nim możliwość wydania, po wykluczeniu przesłanki rozbiórki wynikającej z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, decyzji opartej na przepisie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku. Wskazania tego nie można było jednak rozumieć jako konieczności umorzenia postępowania w przypadku wykonania przez inwestorów zmian i przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami, które zostały nakazane wcześniejszą decyzją wyeliminowaną następnie z obrotu prawnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi w pierwszym rzędzie za niezasadny należy uznać zarzut dotyczący niewykonania przez organy nadzoru budowlanego zaleceń zawartych w wyroku z [...] roku. Zgodzić należy się ze stanowiskiem [...]WINB, że zebrane w sprawie dowody pozwalają na wykluczenie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 roku. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawiają wnioski wynikające z oceny technicznej przedłożonej przez inwestora, wyniki oględzin przeprowadzonych przez pracowników organu I instancji oraz pomocniczo ekspertyza techniczna autorstwa inż. S. A. dołączona do wniosku o pozwolenie na użytkowanie, którą WSA w wyroku z dnia 15 marca 2007 roku uznał za niewystarczającą. Za wykluczeniem przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 przemawiają także pośrednio ustalenia wynikające z opinii budowlanej z dnia [...]roku, sporządzonej przez biegłego sądowego mgr inż. Z.G. Uwierzytelniony odpis tej opinii przedłożył organom nadzoru budowlanego pełnomocnik skarżącego. Przedmiotem tej opinii było ustalenie m.in. rozmiaru uszkodzenia ściany rozgraniczającej budynki przy ul. [...], przyczyn jej uszkodzenia oraz rozpoznanie ewentualnych zagrożeń na przyszłość związanych z uszkodzeniem ściany. Przedmiotowa opinia została sporządzona dla Sądu Rejonowego w Wodzisławiu [...]w sprawie o sygnaturze akt I C 172/06, która toczyła się z powództwa A. P. o ochronę własności. Z oceny tej wynika, że do wykonania ściany rozdzielającej budynki [...]użyto zaprawy wapiennej, a cegły z których jest ona zbudowana nie zostały ułożone w kierunku długości muru, co powoduje jej małą wytrzymałość w kierunku podłużnym. Z opinii biegłego sądowego wynika, że doszło do uszkodzenia przedmiotowej ściany w dwóch miejscach, a bezpośrednią tego przyczyną było umieszczenie w niej przewodu wodociągowego w trakcie robót budowlanych prowadzonych w łazience znajdującej się na parterze budynku nr [...]. Z przedłożonej oceny wynika wreszcie, że w celu wzmocnienia tej ściany A. P. winien zabetonować istniejące w niej przewody kominowe. Z opinii tej nie wynika natomiast, aby przyczyną złego stanu technicznego przedmiotowej ściany była nadbudowa i rozbudowa budynku nr [...]

W stosunku do zarzutów skargi dotyczących rzetelności oceny technicznej sporządzonej przez mgr inż. J. K. zauważyć należy, że autor tej oceny spełnia, w odróżnieniu od skarżącego, wszystkie wymagane przepisami prawa warunki niezbędne do pełnienia samodzielnych funkcji w budownictwie w rozumieniu art. 12 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku. Chcąc podważyć wiarygodność tej ekspertyzy strona skarżąca winna była przedłożyć stosowną kontrekspertyzę, a nie domagać się jej sporządzenia przez niezależnego rzeczoznawcę na koszt inwestorów. Gdyby skarżący przedłożył taką opinię, a organ odmówił przeprowadzenia z niej dowodu zasadny byłby wówczas zarzut naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. Wskazać także trzeba, że złożona przez inwestorów ekspertyza dotyczyła, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku WSA, wpływu rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego nr [...] na ścianę graniczną oraz zasadniczą część tego budynku. Tym samym celem tej oceny nie było ustalenie wszystkich przyczyn złego stanu technicznego przedmiotowej ściany, czy sąsiedniego budynku skarżącego.

W ocenie Sądu niezasadny był zarzut oparcia przedłożonej przez inwestorów oceny technicznej na projekcie budowlanym pochodzącym z 1925 roku. Oceny sporządzone przez J. K. z czerwca [...]roku i stycznia [...] roku nie odwoływały się bowiem w żaden sposób do projektu powstałego na zamówienie K. S.. Zamieszczone zaś w tych ekspertyzach stwierdzenia, że pierwotnie przedmiotowy obiekt był budynkiem jednorodzinnym, który został wybudowany w 1925 roku nie upoważniało do postawienia wyżej wskazanego zarzutu. Okoliczność, że budynki nr [...] i nr [...] stanowiły pierwotnie jeden budynek mieszkalny potwierdza zresztą znajdująca się w aktach sprawy kopia przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego szkicu polowego z dnia [...] roku ([...]). Na marginesie należy zauważyć, że pierwotnym projektem budowlanym budynku, który istniał na działce oznaczonej przed podziałem nr 3 winna dysponować nie tylko właścicielka budynku nr [...], ale także aktualny właściciel budynku nr [...].

Ponownie rozpatrując sprawę PINB rozważy wydanie decyzji udzielającej H. W. pozwolenia na użytkowanie samowolnie zrealizowanych części budynku na działce nr 2 w R. Decyzję tę stosownie do art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 roku organ winien poprzedzić ustaleniami dotyczącymi zdatności do użytkowania samowolnie wybudowanych części budynku mieszkalnego. Ustalenia te winny także uwzględniać stan techniczny ściany oddzielającej budynki nr [...] i nr [...].

Ujawnione naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O niewykonalności uchylonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Zasądzony od organu zwrot kosztów postępowania nie obejmuje zwrotu kosztów sądowych, bowiem skarżący został zwolniony od ich ponoszenia postanowieniem WSA w Gliwicach z dnia [...] roku.