Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 518/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3 ust. 1 pkt 1  3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędzia WSA Zofia Skrzynecka (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 31 lipca 2014r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 30 grudnia 2013 r. M.W. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca) wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej również jako: "ZUS", "Zakład", "organ rentowy") o umorzenie należności z tytułu składek.

Wskazując w podstawie prawnej powyższego wniosku przepis art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442), zwanej dalej "u.s.u.s", skarżący powołał się na trudną sytuację finansową. Wyjaśnił, że od 1992 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych ciągnikiem. Na jego utrzymaniu pozostają żona i studiujący syn. W latach 2008 – 2012 uzyskiwał niewielkie dochody z uwagi na dekoniunkturę w branży, w której prowadzi działalność. W jego ocenie, wymagalność zaległości z tytułu składek doprowadzi do jego bankructwa i likwidacji działalności gospodarczej.

Uzupełniając powyższy wniosek w dniu 31 stycznia 2014 r., skarżący wskazał, że osiągnął dochód za 2013 r. w wysokości 21.314 zł. Obciążają go zobowiązania prywatne w wysokości 44.353 zł. Pobiera świadczenie rentowe w wysokości 576 zł miesięcznie, ponosi przy tym wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 935 zł oraz wydatki na leczenie w wysokości 80 zł. Nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną T., która w 2013 r. uzyskała dochód netto w wysokości 11.514 zł. Skarżący podniósł, że z uwagi na obecną sytuację gospodarczą na lokalnym rynku usług nie widzi perspektywy uregulowania należności z tytułu składek ZUS. Jak zaznaczył, nie posiada dokumentacji o stanie zdrowia, niemniej została ona dołączona do wniosku o rentę, a zatem materiał ten jest w posiadaniu organu. Wskazał, że praca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej stanowi dla niego rodzaj terapii, nie ma natomiast możliwości podjęcia innego zatrudnienia z uwagi na wiek i na schorzenia. Dodał, że likwidacja działalności gospodarczej będzie miała również wpływ na sytuację finansową jego syna, który w razie problemów zdrowotnych skarżącego przejmuje zlecenia w ramach prowadzonej przez niego odrębnej działalności gospodarczej. Podkreślił ponadto, że dochody żony nie pokrywają zobowiązań rodziny z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego oraz edukacji najmłodszego syna.

Decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za marzec 2009 r. – czerwiec 2011 r., sierpień – październik 2011 r., grudzień 2011 r., kwiecień 2012 r., czerwiec 2012 r., na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2012 r. oraz na Fundusz Pracy za marzec 2009 r. – czerwiec 2011 r., sierpień – październik 2011 r., grudzień 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę. W ocenie Zakładu, w sprawie nie wystąpiły przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej rozporządzeniem.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona, reprezentowana przez adwokata R.K., zarzuciła zaskarżonej decyzji nierozpatrzenie istoty sprawy, błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, a także naruszenie przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Wskazała m.in., że kredyt bankowy został zaciągnięty w celu spłaty zobowiązań powstałych w związku z prowadzoną działalnością, przy czym organ powinien w swych rozważaniach uwzględnić, że w aktualnych warunkach zaciągniecie kredytu możliwe jest wyłącznie w oparciu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Skarżący odwołał się ponadto do wyroków: WSA w Szczecinie z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 593/11, oraz WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2033/11. Podniósł, że na bieżąco składał do ZUS deklaracje, w których ujawnił fakt, że jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą i pobiera świadczenie rentowe. Natomiast ZUS, pomimo że posiadał wszelkie informacje, dopiero po kilku latach poinformował go, że na skutek nowelizacji przepisów prawa, jego sytuacja uległa zmianie i podlega on ubezpieczeniu społecznemu.

Utrzymując w mocy ww. decyzję "[...]", Zakład Ubezpieczeń Społecznych w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" wskazał, że skarżący, prowadząc działalność gospodarczą nie dopełnił ustawowego obowiązku opłacania należnych składek wynikającego z art. 46 ust. 1 u.s.u.s, co doprowadziło do powstania zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, które na dzień złożenia wniosku wynosiło łącznie 34.987,44 zł i obejmowało należność główna w wysokości 24.341,58 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 10.645,86 zł.

Rozpoznając ponownie sprawę w aspekcie przesłanki umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, Zakład stwierdził, że skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje z tego tytułu dochód. Pobiera również okresową rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kwocie netto 576,37 zł miesięcznie, przyznaną mu do dnia 30 listopada 2014 r. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, która osiągnęła w 2013 r. dochód z wynagrodzenia w wysokości 11.514,23 zł. We wniosku skarżący wskazał, że na jego utrzymaniu pozostaje studiujący syn, jednakże nie wymienił go wśród członków rodziny w złożonym w dniu 31 stycznia 2014 r. na formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym. Podał, że ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem rodziny w łącznej kwocie 935 zł miesięcznie, w tym z tytułu czynszu w wysokości 669,45 zł oraz zakupu energii elektrycznej w wysokości ok. 88 zł, a także gazu, której to opłaty jednak nie udokumentował. Przedłożył natomiast blankiet wpłaty wynoszącej 72,28 zł na rzecz Spółki A za okres od 1 stycznia do 1 lutego 2014 r. Wskazał, iż miesięczne wydatki na leczenie stanowią kwotę 80 zł, jednakże nie przedłożył na tę okoliczność żadnych dowodów. Oprócz zadłużenia wobec ZUS skarżącego obciąża kredyt bankowy na kwotę 44.353,27 zł udzielony na okres 36 miesięcy, przy czym pierwsza rata, której termin zapłaty przypadał do dnia 24 stycznia 2014 r. wynosiła 680,49 zł, natomiast każda kolejna rata wynosi 1.594,50 zł miesięcznie. Organ wskazał również, że skarżący posiada wraz z żoną spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 75,80 m2 położonego w E. przy ul. "[...]". Jest ponadto właścicielem ciągnika rolniczego Ursus C360, rok produkcji 1964 r., przyczepy ciężarowej Sanok D45, rok produkcji 1968 r., przyczepy ciężarowej rolniczej Autosan D45, rok produkcji 1991 r., ciągnika rolniczego Ursus 912, rok produkcji 1987 r., ciągnika rolniczego Zetor 7211.2, rok produkcji 1989 r., przyczepy lekkiej SAM 0.3-0.5T, rok produkcji 2003 r., przyczepy ciężarowej Zremb D43, rok produkcji 1966 r., przyczepy ciężarowej Autosan D45, rok produkcji 1968 r., przyczepy specjalnej POM ŚREM PS5, rok produkcji 1965 r., przyczepy ciężarowej Autosan D47B, rok produkcji 1980 r. Ponadto wraz z żoną są współwłaścicielami samochodu Seat Toledo, rok produkcji 1999 r., oraz wraz z synem T.W. – samochodu osobowego Volkswagen Passat, rok produkcji 1995 r.

W ocenie Zakładu, skarżący wraz z żoną uzyskują dochód, który wystarcza na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych rodziny. Ponadto mają zapewnione warunki mieszkaniowe. Skarżący posiada przy tym zdolność kredytową, świadczącą o kondycji finansowej pozwalającej na wywiązanie się z warunków umowy kredytowej. Wskazano, że niezależnie od celu, na jaki zostały przeznaczone środki z kredytu, podpisując umowę kredytową, strona była świadoma posiadania zadłużenia z tytułu składek ZUS oraz dokonała oceny swoich możliwości finansowych, pozwalających na regulowanie zadłużenia wobec banku w 36 ratach. W związku z tym, zdaniem Zakładu, spłata rat kredytu nie powinna być przeszkodą regulowania należności z tytułu składek, a bank nie może zostać postawiony w pozycji uprzywilejowanej. Sytuacja finansowa, w której znajduje się strona, jest niewątpliwie trudna, jednak nie udowodniono, że w związku z tą sytuacją podejmowane byłyby działania mające na celu uzyskiwanie dodatkowego wsparcia finansowego w formie dotacji, zasiłków lub innych form pomocy materialnej dotowanych ze środków instytucji socjalnych. Zdaniem Zakładu, umorzenie składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się z tych zobowiązań. W niniejszej sprawie nie wykazano również, że sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę należności. Skarżący dysponuje potencjałem na przyszłość, posiada określone umiejętności, a zatem nie jest wykluczone, że w przyszłości sytuacja życiowa może ulec poprawie na tyle, że będzie możliwość uregulowania należności np. w formie układu ratalnego.

W ocenie ZUS, w sytuacji skarżącego nie wystąpiło również nadzwyczajne zdarzenie, w następstwie którego zostałby on pozbawiona środków finansowych na spłatę należnych zobowiązań, a tym samym nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o przepis § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Skarżący nie udowodnił również, że jego stan zdrowia bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny trwale uniemożliwia wykonywanie pracy zarobkowej. Z decyzji o ustaleniu prawa do renty z dnia "[...]", wynika, że jest on częściowo niezdolny do pracy na okres do 30 listopada 2014 r., a zatem nie występują przeciwwskazania do podjęcia zatrudnienia.

Zakład nie przychylił się ponadto do argumentacji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż przyczyną uzasadniającą umorzenie należności składkowych może być okoliczność, że zaległości nie są wynikiem celowego i umyślnego działania, lecz są wynikiem zmiany przepisów oraz niewiedzy strony i braku stosownej informacji ze strony organu. Wskazano, że w celu ułatwienia płatnikom wywiązywania się z nałożonych na nich obowiązków, ZUS opublikował poradniki i wyjaśnienia, które są dostępne m.in. na stronach internetowych oraz w jednostkach terenowych ZUS.

Końcowo, Zakład odwołał się do uznaniowego charakteru decyzji w przedmiocie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, wskazując, że instytucja ta znajduje zastosowanie jedynie w bardzo wyjątkowych przypadkach, co znajduje uzasadnienie w tym, że system ubezpieczeń oparty jest na zasadzie solidaryzmu społecznego. Niewywiązywanie się zaś z obowiązku świadczeń, mających postać składek na poszczególne fundusze, zakłóca funkcjonowanie tego systemu, prowadząc do przerzucenia ciężaru na ogół społeczeństwa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie powyższej decyzji w całości i orzeczenie zgodnie z jej żądaniem. Zaskarżonej decyzji zarzuciła nierozpatrzenie istoty sprawy, błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, a także naruszenie przepisów § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia.

W uzasadnieniu wyraziła stanowisko, że zaskarżona decyzja jest przykładem przyjętej od dawna praktyki Zakładu, zgodnie z którą ubezpieczonemu (pomimo uwiarygodnienia i udowodnienia swojej niekorzystnej sytuacji) nie przysługuje umorzenie składek. Zdaniem strony, przedłożenie dodatkowych dowodów, czy też twierdzeń przez ubezpieczonego na wezwanie organu z dnia 26 marca 2014 r. nie było konieczne, gdyż organ był w posiadaniu wszelkich niezbędnych dokumentów do korzystnego dla niej rozpoznania sprawy. Jednocześnie ZUS na s. 3 zaskarżonej decyzji stwierdził, że ubezpieczony i jego żona uzyskują dochód, który wystarcza na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Nie wziął jednak pod uwagę, iż sytuacja rodziny strony uległaby rażącemu pogorszeniu, gdyby ZUS nie zwolnił jej od zapłaty zaległych składek, a z takim to stanem mamy do czynienia aktualnie. W kwestii oceny Zakładu odnoszącej się do potencjalnych możliwości, skarżący zaznaczył, że potwierdza ona dowolność rozstrzygnięcia organu. Dodał, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odnosi się do powołanych przez niego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy orzeczeń sądowych, a dodatkowo stanowi powtórzenie argumentacji przytaczanej w uprzednio wydanej decyzji z dnia "[...]".

Podtrzymując zarzuty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący wskazał, że kredyt bankowy została zaciągnięty w celu spłaty zobowiązań powstałych w związku z prowadzoną działalnością, przy czym organ powinien w swych rozważaniach uwzględnić, że w aktualnych warunkach zaciągniecie kredytu możliwe jest w oparciu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej.

Odwołując się do wyroku WSA w Szczecinie z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 593/11, wskazał, że ograniczenie definicji "ważny interes zobowiązanego" wyłącznie do nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych zdarzeń losowych, mających bezpośredni wpływ na sytuację dłużnika, byłoby zbyt daleko idące. Ważny interes zainteresowanego w rozumieniu wskazanej powyżej regulacji należy widzieć szerzej, mając na uwadze także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia członków najbliższej rodziny. Wskazując z kolei na wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2033/11, podniósł, że instytucja umorzenia zaległości wobec ZUS nie znajduje zastosowania, gdzie żadne szczególne zdarzenia losowe nie wystąpiły, zobowiązany ma zachowaną pełną zdolność do pracy zarobkowej, a nadto majątek ruchomy i nieruchomy znacznej wartości.

Zdaniem skarżącego, w świetle tych orzeczeń nie sposób zgodzić ze stanowiskiem ZUS, iż nie wykazał on wystąpienia nadzwyczajnego zdarzenia, a opłacenie należności z tytułu składek nie mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności, jak również, że nie miałoby wpływu na pogorszenie sytuacji materialnej członków jego rodziny, czy też to, że stan zdrowia nie ma wpływu na możliwości zarobkowania strony.

Skarżący podniósł ponownie, że na bieżąco składał do ZUS deklaracje, w których ujawnił fakt, że jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą i pobiera świadczenie rentowe. ZUS zaś, pomimo że posiadał wszelkie dokumenty, dopiero po kilku latach poinformował, że na skutek nowelizacji przepisów prawa sytuacja skarżącego uległa zmianie i podlega on ubezpieczeniu społecznemu.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Podkreślenia wymaga również, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Natomiast na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, sprowadzający się zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) do kryterium jej zgodności z prawem, ma istotne znaczenie dla katalogu możliwych rozstrzygnięć sądu, który został wskazany w art. 145 § 1 p.p.s.a. Przepis ten bowiem stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi na decyzję sąd może ją uchylić w całości albo w części (pkt 1), stwierdzić jej nieważność w całości lub w części (pkt 2) lub też stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa (pkt 3).

O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia przedmiotowych należności należy do wyłącznej kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, a więc i do umorzenia należności z tytułu składek. Niezależnie więc od rezultatu kontroli sądowej, jakiej poddawana jest zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja, nie istnieje możliwość orzeczenia przez Sąd o umorzeniu składek, a tego zdaje się oczekiwać skarżący, domagając się w skardze uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia zgodnie z jego żądaniem.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji ZUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych i w rozporządzeniu wykonawczym, oraz w oparciu o akta sprawy, Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na powołanie przez stronę w podstawie prawnej wniosku o umorzenie należności z tytułu składek przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz konsekwentne odnoszenie się przez stronę w toku całego postępowania do przesłanek określonych w ww. przepisie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia dalsze rozważania Sądu koncentrować się będą wokół badania prawidłowości odmowy zastosowania przez organ instytucji umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o wskazane wyżej normy prawne.

Przepis art. 28 ust. 1 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Zgodnie z ustępem 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział natomiast możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pod pojęciem "należności z tytułu składek" ustawodawca określił składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę, przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).

Stosownie zaś do art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Zaakcentować należy, iż użycie w art. 28 ust. 1 u.s.u.s. zwrotu "mogą być umarzane" wskazujące na jedynie możliwość umorzenia, a nie obligatoryjność umorzenia w przypadku wystąpienia przesłanek umorzenia. Oznacza to, że nawet jeżeli zaistnieje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., to nie musi ona wywołać umorzenia należnych Zakładowi składek. Powyższe uregulowania dają zatem podstawy Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uprawnienie do działania w ramach uznania administracyjnego oznacza, na gruncie analizowanego przypadku, że do uznania organu pozostawiono stwierdzenie istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości lub odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia.

Biorąc pod uwagę argumenty skargi sugerujące, że dla pozytywnego rozstrzygnięcia wystarczające jest spełnienie przesłanek pozwalających na umorzenie składek, trzeba zauważyć, że decyzje o charakterze uznaniowym należy odróżniać od innego rodzaju decyzji administracyjnych, jakimi są tzw. decyzje związane. W przypadku decyzji związanej występuje sytuacja, w której przepis prawa, w razie spełnienia się przedstawionych w nim przesłanek, nakłada na organ orzekający obowiązek wydania decyzji określonej treści. W art. 28 ust. 1 i ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca nie tylko pozostawił organowi prawo wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, ale i wskazując przesłanki, które powinny być w takim przypadku brane pod uwagę, posłużył się niedookreślonym w żadnym przepisie ustawy pojęciem "uzasadniony przypadek".

Jednak nie można przyjąć, że uznanie administracyjne oznacza zupełną dowolność sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej jako: "K.p.a.", organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, iż w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący porządek prawny. Swoboda uznania organu administracji jest – przynajmniej na gruncie K.p.a. – ograniczona tym, że organ stosujący prawo jest zobowiązany mieć na względzie w toku postępowania "interes społeczny i słuszny interes obywateli", o których mowa w art. 7 K.p.a. (por. Janusz Borkowski w: Barbara Adamiak Janusz Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", 11. wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2011 r., strony 396-397). Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia również organu od obowiązku przeprowadzenia postępowania w prawidłowy sposób. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 K.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § K.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Wydanie decyzji musi być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych.

Odnotowania wymaga również uwaga, ze z cytowanych wyżej unormowań u.s.u.s. wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję o odmowie umorzenia składek, jeżeli w sprawie nie zachodzi żadna z ustawowych przesłanek umorzenia. Dopiero, gdy w sprawie wystąpi chociażby jedna z ustawowych przesłanek umorzenia składek, Zakład orzeka w granicach uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z pierwszą z omawianych sytuacji. W ocenie Sądu, prawidłowe rozstrzygnięcie Zakładu, iż w sprawie nie wystąpiła żadna ze wskazanych przez skarżącego przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, determinowało podjęcie decyzji o odmowie umorzenia tych należności.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości skarżącego, a w związku z tym nie wymagało też szerszego komentarza Sądu to, iż w jego sytuacji nie mogła znaleźć zastosowania norma prawna wyrażona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, albowiem strona nie powołała się na okoliczność poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Podobnie należało odnieść się do przesłanki wyrażonej w § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia, tj. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W odniesieniu do tej przesłanki ZUS trafnie wyeksponował bowiem, że pomimo powołania się przez stronę na trudną sytuację zdrowotną, fakt, iż skarżący prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą wskazuje, że jego stan zdrowia nie skutkuje wskazanym w ww. przepisie pozbawieniem zobowiązanego możliwości zarobkowania pozwalającego na opłacenie należności.

Ponadto zaakcentowania wymagało, że skarżącemu przyznano rentę na okres do dnia 30 listopada 2014 r., w związku z czym, leżąca u podstaw decyzji o ustaleniu prawa do renty, stwierdzona przez lekarza ZUS niezdolność skarżącego do pracy, nie ma charakteru trwałego. Na tym etapie, przedwczesne byłoby zatem wykluczenie w oparciu o ww. przesłankę możliwości uiszczenia w przyszłości przez stronę zaległości z tytułu składek ZUS, skoro strona nie udowodniła, iż nie ma i nie będzie miała również w przyszłości możliwości uzyskiwania dochodu celem opłacenia dochodzonych od niej należności. I choć ww. przepis § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie statuuje jako przesłanki umorzenia takiego stanu zdrowia zobowiązanego lub członka jego rodziny, który w sposób trwały wykluczał możliwość uzyskiwania przez zobowiązanego dochodu umożliwiającego opłacenie należności, to odwołując się do ogólnych reguł rozstrzygania w oparciu o uznanie administracyjne, nakazujących przede wszystkim wyważenie interesu prywatnego z interesem publicznym, uznać należy, że całkowitą rezygnację przez organ z dochodzenia należności uzasadnia, w świetle tego przepisu, jedynie taka sytuacja, w której stan zdrowia zobowiązanego lub członka jego rodziny, nie pozwalający na uzyskiwanie dochodów celem uiszczenia należności, nie rokuje poprawy na przyszłość.

Odnosząc się natomiast szerzej do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, co było uzasadnione w świetle powołanej przez stronę we wniosku o umorzenie sytuacji finansowej, wskazać należy, że w świetle tego przepisu, istotne jest dokonanie oceny, czy spłacenie należności pociągnęłoby dla skarżącego oraz jego rodziny zbyt ciężkie skutki, gdyż pozbawiłoby jego oraz rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 1196/12 (opubl. na stronie internetowej: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl), do takiej oceny niezbędna jest szczegółowa analiza sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny (dochodów i wydatków), stanu zdrowia i wieku w kontekście możliwości podjęcia zatrudnienia i uzyskiwania z tego tytułu dochodów, a następnie wyciągnięcie wniosków, czy spłacenie zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie pozbawiłoby zobowiązanego oraz jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Również w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09 (http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl), NSA podkreślił, że "zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a usus oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego jest (...) zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, mając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia w przypadku skarżącego zagraża jego egzystencji, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji".

NSA wskazywał przy tym wielokrotnie w swym orzecznictwie, czego przykładem jest tu m.in. wyrok z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II GSK 922/12 (opubl.: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ciężar dowodzenia wskazanych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Zaniechanie więc przeciwstawienia stanowisku organów administracji publicznej dowodów na okoliczność sytuacji materialnej, zdrowotnej oraz ponoszonych wydatków na utrzymanie nie może stanowić przekonującego argumentu uzasadniającego ocenę o wadliwości decyzji ZUS odmawiającej umorzenia należnych składek. Strona postępowania nie jest bowiem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Podkreślenia przy tym wymaga, że choć ciężar dowodu istnienia przesłanek umorzenia spoczywa, co do zasady, na wnioskodawcy, to jednak organ administracji odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń. Prawidłowość powyższych działań organu podlega kontroli sądowej, w ramach której sąd ocenia, czy materiał dowodowy zgromadzony został w sposób wystarczający dla ustalenia istnienia (lub nieistnienia) przesłanek umorzenia oraz czy został prawidłowo oceniony, a następnie, czy z oceny tej zostały wyciągnięte wnioski właściwe pod względem logicznym i pod względem prawnym.

Mając na uwadze treść tego przepisu rozporządzenia, organ przeprowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie, stwierdzając, iż pomimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, w sprawie nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Z ustaleń Zakładu wynikało, że skarżący nie występował o udzielenie pomocy społecznej. Uzyskuje dochód ze świadczenia rentowego w kwocie 576,37 netto miesięcznie oraz z tytułu działalności gospodarczej w wysokości ok. 1.776 zł miesięcznie (dane za 2013 r.). Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 959,52 zł netto miesięcznie (dane za 2013 r.). Miesięczny dochód netto rodziny oscyluje zatem wokół kwoty 3.311,89 zł. Opierając się na oświadczeniu skarżącego przyjęto ponadto, że stałe obciążenia z tytułu kosztów utrzymania, bez wyżywienia i ubrania, wynoszą miesięcznie 935 zł, zaś wydatki na leki wynoszą 80 zł. Skarżący jest też obowiązany do spłat rat kredytu bankowego w wysokości 1.594,50 zł miesięcznie. Niewyjaśniona pozostała natomiast kwestia, czy na utrzymaniu skarżącego i jego żony pozostaje studiujący syn, jak deklarował skarżący we wniosku z dnia 30 grudnia 2013 r., gdyż w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z dnia 30 stycznia 2014 r. skarżący jako członka rodziny, tj. osobę wspólnie zamieszkującą i gospodarującą, podał jedynie żonę T. Ponadto według treści złożonego przez stronę zawiadomienia spółdzielni mieszkaniowej o wysokości opłat z tytułu używania lokalu mieszkalnego, jest on zamieszkiwany przez 2 osoby, tj. skarżącego i jego żonę. Pomimo zaś wezwania z dnia 26 marca 2014 r., wystosowanego już po dniu wydania decyzji z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, w której zasygnalizowano powyższe niejasności, skarżący nie złożył wyjaśnień odnoszących się do tej kwestii.

Z akt administracyjnych sprawy wynika ponadto, że skarżący i jego żona posiadają prawo własności lokalu mieszkalnego o pow. 75,80 m2 (w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie wskazano, iż jest to jedynie spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego), a ponadto skarżący jest właścicielem zarejestrowanych na niego środków transportu w postaci 3 ciągników rolniczych i 7 przyczep oraz współwłaścicielem 2 samochodów osobowych. Ustalenia w zakresie posiadanego majątku zostały szczegółowo opisane w zaskarżonej decyzji.

Opierając się na powyższych ustaleniach, ZUS nie kwestionował trudnej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny, na którą, jak wskazywał skarżący, zasadniczy wpływ ma dekoniunktura na rynku usług transportowych ciągnikiem, a także jego stan zdrowia. Stwierdził jednak, że nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, gdyż osiągane przez skarżącego i jego żonę miesięczne dochody gwarantują zabezpieczenie ich egzystencji, a ponadto mają oni zabezpieczone warunki mieszkaniowe. Podkreślił też, iż skarżący, mimo iż jest rencistą, prowadzi działalność gospodarczą i osiąga dochód gwarantujący zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Oczywiste jest, że Zakład rozróżnił brak możliwości jednorazowego uiszczenia zaległości, jako zbyt dolegliwej, z uwagi na wszystkie ujawnione okoliczności; natomiast jako realne ocenił spłacanie w przyszłości zobowiązania w układzie ratalnym. Nie można zatem odmówić ZUS racji, że w istniejącej sytuacji, udzielenie ulgi byłoby przedwczesne, tym bardziej, że posiadany majątek ruchomy stanowi rezerwę majątkową, którą sam skarżący może uruchomić w razie potrzeby, a i możliwa jest egzekucja z tego majątku bez podważania podstaw egzystencji rodziny.

Zdaniem Sądu, organ administracji przed wydaniem decyzji zgromadził i rozpatrzył materiał dowodowy dotyczący wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w tym w szczególności okoliczności istotnych z punktu widzenia przepisu rozporządzenia, a dotyczących możliwości zarobkowych skarżącego, jego sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i majątkowej. W zaskarżonej decyzji poddano analizie zarówno dochody uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę oraz ponoszone stałe wydatki, ustalając, że skarżący i jego rodzina posiadają środki na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb życiowych. Z akt administracyjnych wynika również, że ZUS dopuścił wszystkie dowody przedłożone przez skarżącego na okoliczność jego sytuacji finansowej. Przeprowadził również szczegółowe postępowanie wyjaśniające dotyczące ww. okoliczności. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie niewadliwych ustaleń faktyczny.

Na uwadze należy mieć natomiast, że przewidziane w § 3 rozporządzenia umorzenie należności z tytułu składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu np. na znikome źródło dochodów, ciężki stan zdrowia czy inne względy społeczne, nie jest realnie możliwe wywiązanie się ze zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jak już wyżej zasygnalizowano, odstąpienie od obowiązku regulowania należności z tytułu składek jest możliwe jedynie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że strona nie tylko obecnie, ale również w przyszłości, nie będzie miała możliwości spłaty zaległości. W sytuacji natomiast, gdy strona osiąga dochód ze świadczenia rentowego oraz, jak wskazuje analiza akt sprawy, prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dodatkowe środki, a łączna kwota przychodów rodziny nie wskazuje na zagrożenie egzystencji zobowiązanego i jego rodziny na skutek egzekucji należności z tytułu składek, nie sposób uznać, by wystąpiły podstawy do zastosowania najdalej idącej formy pomocy w postaci całkowitej rezygnacji z dochodzenia tych należności. Zasadnie w niniejszej sprawie uznano zatem, że sytuacja materialna skarżącego nie przemawia za całkowitym umorzeniem należności. Analiza zebranego materiału nie wskazuje, by skarżący znajdował się w stanie ubóstwa, czy w sytuacji, w której pomimo ograniczenia wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania, nie posiada środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Sąd podziela więc stanowisko organu rozpoznającego ponownie wniosek, iż po tak zebranym i ocenionym materiale dowodowym niezbędnym dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego i wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, w stanie faktycznym sprawy nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia i, w konsekwencji, prawidłowym było również rozstrzygnięcie o odmowie umorzenia należności składkowych.

Okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie znaczy, iż dowody te nie zostały wyczerpująco rozpatrzone. Skarga w istocie ogranicza się do polemiki z zasadnością niezastosowania przepisów rozporządzenia dla umorzenia jego należności. Według skarżącego, nie znajdowało potwierdzenia w zgromadzonym materiale stanowisko Zakładu, że strona nie wykazała, iż niezwolnienie jej z obowiązku zapłaty zaległych składek spowoduje zbyt ciężkie skutki finansowe. ZUS, sygnalizując co prawda w uzasadnieniu skarżonej decyzji pewne mankamenty w zakresie postępowania wyjaśniającego spowodowane rozbieżnościami w wyjaśnieniach strony (np. w zakresie ilości osób pozostających we wspólnym ze skarżącym gospodarstwie domowym, czy też w zakresie udokumentowania wysokości wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania i kosztów leczenia), poddał ocenie wszystkie okoliczności odnoszące się do jej sytuacji majątkowej i finansowej, zaś odmowy umorzenia należności z tytułu składek nie oparł na argumencie odnoszącym się do nieudokumentowania ww. okoliczności, lecz dokonał merytorycznej oceny sytuacji skarżącego. Sytuacja przedstawiona przez stronę, choć w sposób niepełny i wskazujący na pewne luki, nie uniemożliwiała bowiem przeprowadzenia analizy w kontekście istnienia przesłanek umorzenia należności. W oparciu o tę ocenę wywiódł, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, a tym samym nie było też podstaw do przejścia do następnego etapu postępowania, w którym to dopiero organ w oparciu o uznanie administracyjne rozważa, czy w danej sprawie istnieją podstawy do umorzenia należności.

W kwestii argumentacji skargi nawiązującej do zarzutów podniesionych już na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Sąd jako bezzasadne ocenił twierdzenia strony, że Zakład nie odniósł się do jej stanowiska. ZUS zawarł bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji swe stanowisko zarówno w kwestii zaciągniętego przez stronę kredytu bankowego, jak również okoliczności powstania zaległości z tytułu składek. Wbrew też twierdzeniom strony nie pominął powołanego przez nią orzecznictwa sądowego, niemniej jednak wywiódł z zaprezentowanych przez stronę tez i fragmentów uzasadnień wyroków sądów odmienne od niej wnioski. Odnosząc się do pierwszej z ww. okoliczności, Sąd podzielił ocenę ZUS, że zaciągnięcie przez skarżącego kredytu bankowego na kwotę 44.353,27 zł już w okresie istnienia zaległości z tytułu składek, wskazywało na istnienie w tym okresie zdolności płatniczej wnioskodawcy w wysokości umożliwiającej opłacenie zaległości z tytułu składek w układzie ratalnym. Ponadto spłata rat tego kredytu w wysokości 1.594,50 zł miesięcznie stanowi istotne obciążenie dla budżetu strony i jej rodziny, jednak nie ma podstaw do tego, by kwotę tę wyłączać ze środków, jakie strona może przeznaczyć na spłatę zaległości z tytułu składek, gdyż prowadziłoby to do niezasadnego preferowania zobowiązań cywilnoprawnych względem publicznoprawnych. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której zobowiązany poprzez instytucję umorzenia zaległości z tytułu składek poszukuje sposobu uchylenia się od obowiązku ich uiszczenia, regulując w tym samym czasie zobowiązania prywatnoprawne, których wysokość jest w dodatku wyższa od dochodzonych przez organ należności publicznoprawnych. Zauważenia przy tym wymaga, że według twierdzeń strony, kredyt ten został zaciągnięty w celu spłaty zobowiązań wygenerowanych w działalności gospodarczej, jednak przedmiotową spłatą strona nie objęła składek ZUS. Trafnie zauważył też w tym aspekcie organ, że zaciągając kredyt bankowy w ww. kwocie w czasie, kiedy istniały już zaległości w płatności składek ZUS, skarżący musiał dokonać oceny swych możliwości finansowych w zakresie spłaty obu tych zadłużeń. Niezasadne zatem jest domaganie się aktualnie przez stronę, by zwalniając ją z obowiązku uregulowania należności z tytułu składek, Skarb Państwa został obciążony konsekwencjami jej prywatnych decyzji w zakresie sposobu gospodarowania majątkiem.

Odnosząc się natomiast do argumentacji strony, że powstanie zaległości w płaceniu składek, a w szczególności odsetek od tych zaległości, jest zawinione przez organ, który w porę nie badał stanu wpłat i nie poinformował we właściwym czasie o tym, że skarżący zobowiązany jest, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, płacić składki, wskazać należy, że tej kwestii poświęcono w toku postępowania wiele uwagi, wskazując, że to zaniedbania ZUS doprowadziły do powstania zaległości, a skarżący jest jedynie ofiarą tej sytuacji, a nie świadomym sprawcą zadłużenia. Podkreślenia wymaga, że wśród przesłanek mogących stanowić podstawę umorzenia składek przepisy prawa nie wymieniają okoliczności związanych z przyczynami powstania zadłużenia. W związku z tym, prowadzenie postępowania w kierunku badania okoliczności z tym związanych, nie miało dostatecznego uzasadnienia. Sąd podzielił tym samym ocenę Zakładu, który w swej decyzji wskazywał na to, iż przedsiębiorca powinien dbać o właściwe wywiązywanie się z obowiązku z płacenia składek i opierać się w tym zakresie na obowiązujących przepisach prawnych zwłaszcza, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych jest ogólnie dostępna. Brak świadomości co do dotyczącej skarżącego zmiany przepisów, obowiązującej od 1 stycznia 2008r., nie usprawiedliwia zatem zaniedbania samego skarżącego.

Zdaniem sądu, w toku postępowania administracyjnego organ prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie cały materiał dowodowy. Wydanie decyzji poprzedzone zostało, zgodnie z art. 77 § 1 Kp.a., postępowaniem zmierzającym do ustalenia aktualnej sytuacji skarżącego, zaś ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów, jak i prawa materialnego. Organ wywiązał się też z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 K.p.a., wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Nie doszło zatem do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym wyrażonych w art. 7 K.p.a. zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej oraz zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także wyrażonej w art. 10 § 1 K.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Skarżący był bowiem pouczony o swoich uprawnieniach w tym postępowaniu administracyjnym, tak o możliwości złożenia wszelkich dokumentów świadczących o jego sytuacji finansowej i rodzinnej, jak i o możliwości złożenia końcowego oświadczenia w sprawie.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zatem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlegała oddaleniu.