Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 640/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Dariusz Chaciński Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2015 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny

1. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia 1 września 1948 r. złożonego przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w [...], o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...], orzekł o odmowie ustanowienia na rzecz L. G., A. Ż. i B. G. prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w ewidencji gruntów i budynków jako działki z obrębu [...] nr: [...]., [...], [...], [...], [...], [...], [...]., [...], pochodzącego z dawnej nieruchomości hip. [...].

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że ww. nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę [...] nastąpiło dnia 19 kwietnia 1948 r., to jest z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...]. Termin do zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upływał w dniu 19 października 1948 r. Wniosek w tym terminie nie został zgłoszony, a wniosek złożony dnia 1 września 1948 r. przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny nie może być uznany za skuteczny.

2. Odwołanie od decyzji wniósł A. Ż. (skarżący) stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony w terminie do Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego, a skuteczność wniosków złożonych w trybie dekretu przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny potwierdza orzecznictwo sądowe.

3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że urzędy likwidacyjne, utworzone dekretem z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87), także po zmianach dokonanych ustawą z dnia 18 listopada 1948 r. o zmianie organizacji i zakresu działania urzędów likwidacyjnych (Dz. U. Nr 57, poz. 454) nie były legitymowane do działania w imieniu byłych właścicieli nieruchomości [...], w tym do składania w ich imieniu wniosków w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Zdaniem Kolegium, Okręgowy Urząd Likwidacyjny nie mógł występować w roli pełnomocnika strony postępowania administracyjnego. Wynika to z treści art. 12 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.). Kolegium wskazało, że nawet gdyby przyjąć, że wniosek zostałby zgłoszony przez osobę spełniającą wymogi art. 12 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, to zatwierdzenie tego wniosku przez stronę mogłoby być skuteczne jedynie co do terminu wygaśnięcia uprawnienia.

Kolegium podało, że po upływie terminu i wygaśnięciu uprawnienia, zarówno złożenie wniosku przez stronę, jak i zatwierdzenie przez stronę wniosku złożonego przez pełnomocnika działającego bez upoważnienia strony, byłoby bezprzedmiotowe. Wobec tego, że termin ten nie podlega przywróceniu, złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej po terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej, bez względu na przyczynę uchybienia.

4. Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując, że sprawa potraktowana została niezgodnie z obowiązującym prawem i orzecznictwem. Wniosek dekretowy został złożony przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w dniu 1 września 1948 r., czyli w stosownym terminie i w porozumieniu z właścicielem. Nie uwzględnienie ww. okoliczności jest naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa, mającym istotny wpływ na wynik sprawy i podważa zaufanie obywateli do obowiązującego porządku prawnego. Przypadki gdzie było współdziałanie pomiędzy urzędem likwidacyjnym a właścicielem w zakresie składania wniosków w trybie art. 7 dekretu są uznawane za zgodne z obowiązującym prawem (m.in. wyroki z dnia 4 lutego 2000 r., sygn. akt IV SA 2448/97, z dnia 15 marca 2005 r. sygn. akt 8/04 i z 6 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 66/11).

5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

II. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej jako: "Ppsa"), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

2. Zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest kwestia, czy w niespornych okolicznościach faktycznych tej sprawy i stanie prawnym mającym do niej zastosowanie, właściwy jest pogląd, że nie może się toczyć postępowanie administracyjne w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ponieważ nie istnieje wniosek wymagający merytorycznego rozpoznania w myśl art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W szczególności oceny wymaga, czy złożony przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w [...] wniosek z dnia 1 września 1948 r. nie był skuteczny, gdyż wnoszący go organ nie był uprawniony do jego złożenia w imieniu dotychczasowych właścicieli nieruchomości, jak uznały organy orzekające w przedmiotowej sprawie.

3. Przypadki zgłaszania wniosków przez okręgowe bądź rejonowe urzędy likwidacyjne orzecznictwo sądowe odnotowywało wielokrotnie zajmując w tych sprawach stanowisko, iż co do zasady urzędy likwidacyjne, powołane dekretem z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87), nie miały w katalogu swoich zadań ustalonym przepisami tego dekretu i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministrów Skarbu i Ziem Odzyskanych z dnia 23 grudnia 1948 r. o zakresie działania i organizacji urzędów likwidacyjnych (Dz. U. Nr 62, poz. 485), kompetencji do reprezentowania dotychczasowych właścicieli w sprawach przyznania praw do gruntów [...]. Wnioski urzędów likwidacyjnych zgłaszane do organów właściwych do ich rozpatrzenia, nie mające żadnego oparcia w wyrażonej przez właścicieli zgodzie na takie działanie, nie mogły wywoływać skutków określonych w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

4. Zdaniem Sadu, organy dokonały prawidłowej wykładni i prawidłowo zastosowały przepisy art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Skład orzekający w niniejszej sprawie opowiada się za utrwalonym poglądem, według którego urzędy likwidacyjne, utworzone dekretem z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, nie były legitymowane do działania w imieniu byłych właścicieli nieruchomości [...], w tym do składania w ich imieniu wniosków w trybie dekretu (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2000 r., sygn. akt I SA 1236/00, LEX nr 54184; wyrok NSA z dnia 15 marca 2005 r., sygn. akt OSK 8/04, LEX nr 176106; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 440/05, LEX nr 193974). Organ także trafnie uznał, że Okręgowy Urząd Likwidacyjny nie mógł występować w roli pełnomocnika strony postępowania administracyjnego.

5. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach rozpoznawanej sprawy bezspornie wynika, że Urząd Likwidacyjny złożył wniosek w dniu 1 września 1948 r. (w terminie), jednak we wniosku tym brak jest jakichkolwiek danych byłych właścicieli (imienia, nazwiska, adresu) co oznacza, że nie kontaktowali się oni z Urzędem Likwidacyjnym i nie dali mu pełnomocnictwa do działania. Wniosek o przywrócenie posiadania w 1/12 części złożony przez H. J. G. został "skonsumowany" poprzez wydanie [...] października 1948 r. decyzji o przywróceniu posiadania. Wnioskodawczyni nie protestowała przeciwko treści tej decyzji i nie wskazywała, że jej wniosek został źle zrozumiany przez organ. Brak było podstaw, aby uznać, że wniosek złożony do urzędu likwidacyjnego jest w rzeczywistości wnioskiem dekretowym. Zatem organ administracji publicznej - zgodnie z przepisami wówczas obowiązującego Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 1928 r. nr 36, poz. 341) - rozpoznał wniosek zgodnie z intencją wnioskodawcy w trybie i terminie określonym w dekrecie z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

6. Trudno po kilkudziesięciu latach zatem przyjąć na podstawie okoliczności nie mających jakiegokolwiek pokrycia w materiale dowodowym, że miało miejsce współdziałanie osoby składającej wniosek z urzędem likwidacyjnym. Powołane w skardze wyroki sądów administracyjnych została wydane w odmiennych stanach faktycznych. Sąd uznał zatem, że organ, rozpatrując przedmiotową sprawę, nie naruszył, wbrew stanowisku skargi, prawa procesowego, ani prawa materialnego, właściwie ocenił materiał dokumentacyjny czemu dał wyraz w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej decyzji.

7. Dla niniejszej sprawy nie ma też znaczenia decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...], którego rozstrzygnięcie w żaden sposób nie przesądziło o tym, że wniosek dekretowy został złożony przed podmiot do tego uprawniony.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 Ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.