Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2328/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant sekr. sąd. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2020 r. sprawy ze skargi L. F. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie uprzywilejowania pojazdów w ruchu drogowym oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygn. VII SA/Wa 2328/19

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018r., poz. 1990 ze zm., w skrócie: "u.p.r.d.") oraz art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ("k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku L.F. - odmówił wydania zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdów samochodowych marki [...], nr rej. [...] oraz [...], nr rej. [...].

Uzasadniając decyzję, Minister wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 13 maja 2019 r., uzupełnionym 12 lipca 2019 r. L.F., zwrócił się o wydanie zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym ww. pojazdów samochodowych. Wnioskodawca wskazał, że pojazdy są wykorzystywane do realizacji umowy zawartej z miastem G. w zakresie czynności związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.

Minister wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego podnosząc wątpliwości, co do potrzeby uprzywilejowania tych pojazdów w ruchu drogowym.

Skarżący powoływał zapisy umowy zawartej z miastem G. oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w sprawach uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdów.

Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, Minister wskazał, że art. 53 ust. 1 u.p.r.d. stanowi o wyjątkach od ogólnych zasad poruszania się po drogach.

Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt. 12 u.p.r.d., zezwolenie ministra właściwego do spraw wewnętrznych może zostać udzielone jedynie jednostkom, których pojazdy proponowane do uprzywilejowania w ruchu drogowym, są używane w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.

Przedmiotowe pojazdy proponowane do uprzywilejowania w ruchu drogowym, wykorzystywane są do usuwania powstałych wskutek zdarzeń w komunikacji drogowej: substancji ropopochodnych, substancji innego rodzaju, płynnych i półpłynnych i innych, wyciekłych z pojazdów oraz innych odpadów z jezdni, poboczy, chodników, zatok autobusowych i parkingów w pasie drogowym, stanowiącym własność Miasta G., dla których zarządcą jest Prezydent Miasta G. - w granicach administracyjnych miasta.

W opinii Ministra, współpraca z Państwową Strażą Pożarną oraz Policją w ramach ww. umowy nie powoduje, że pojazdy proponowane do uprzywilejowania w ruchu drogowym uczestniczą stale i bezpośrednio w działaniach związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.

Minister stwierdził, iż umowa zobowiązuje stronę do przejęcia drogi na odcinku zanieczyszczonym substancją ropopochodną lub inną od Straży Pożarnej lub Policji, jeżeli służby te były już na miejscu zdarzenia, czyli po zakończeniu przez nie działań ratowniczych, rozumianych jako usunięcie bezpośredniego zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego oraz mienia. Wnioskodawca realizuje swoje usługi po zakończeniu działań ratowniczych przez służby do tego powołane. Jednocześnie z powołanej umowy jasno wynika, że zobowiązany jest do wykonywania poleceń Kierującego Działaniami Ratowniczymi Straży Pożarnej lub Policji, podczas realizowania czynności służbowych.

We wniosku podnoszono również, że uprzywilejowanie pojazdów w ruchu drogowym jest istotne, aby spełnić warunek wynikający z umowy - dotyczący przyjazdu na miejsce zdarzenia bez zbędnej zwłoki, tj. w ciągu 15 minut od otrzymania zgłoszenia.

W tym kontekście Minister stwierdził, iż nie może wydawać zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdów w zależności od zapisów umów. Takie zobowiązanie nie może mieć wpływu na decyzję organu, gdyż bada on tylko, czy zgłoszony pojazd jest wykorzystywany do bezpośredniego ratowania życia lub zdrowia ludzkiego.

W tej sprawie brak jest przesłanek do uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdów, wykorzystywanych do świadczenia usług związanych z usuwaniem powstałych wskutek zdarzeń w komunikacji drogowej: substancji ropopochodnych i innego rodzaju oraz innych odpadów z jezdni, poboczy, chodników, które stanowią własność Miasta G. Realizacja usług wykonywanych przez wnioskodawcę nie jest związana z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.

Minister wskazał, iż o wykonywaniu określonych czynności na drodze informują uczestników ruchu drogowego, np. światła barwy żółtej. Natomiast światła barwy niebieskiej na pojazdach samochodowych przypisane są pojazdom uprzywilejowanym w ruchu drogowym, które zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt. 12 u.p.r.d. wykorzystywane są w związku z bezpośrednim ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.

Wnioskodawca ubiegając się o uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdów powinien dowieść, iż pojazdy rzeczywiście wykorzystywane są stale i bezpośrednio w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. W sprawie nie zachodzą okoliczności, które dawałaby podstawę do wydania zezwolenia. Powoływanie się na wyroki, które zostały wydane w innych konkretnych okolicznościach, nie ma wpływu na proces decyzyjny w tym postępowaniu.

Nadanie atrybutu pojazdu uprzywilejowanego w ruchu drogowym może nastąpić tylko wtedy, gdy zostaną spełnione przesłanki wynikające z art. 53 ust. 1 pkt 12 u.p.r.d. Możliwość taka dotyczy jedynie bezpośrednich działań faktycznych związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Ograniczenie liczby pojazdów korzystających z uprzywilejowania w ruchu drogowym, ma wpływ na bezpieczeństwo pozostałych uczestników tego ruchu. Poruszanie się pojazdu uprzywilejowanego w warunkach natężającego się stale ruchu drogowego powoduje dodatkową dezorganizację i zagrożenie bezpieczeństwa innych uczestników ruchu.

L.F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2019 r., zarzucając naruszenie przepisów:

1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, błędne przyjęcie, że pojazdy samochodowe objęte wnioskiem nie są używane w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego;

2) przepisów postępowania - w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak również dowolność działania organu i brak wyważenia pomiędzy interesem społecznym, a uzasadnionym interesem obywateli.

W uzasadnieniu skargi powoływał się na postanowienia umowy nr [...] i wskazywał, że objęte wnioskiem pojazdy używane są w akcjach związanych bezpośrednio z ratowaniem życia i zdrowia ludzi.

Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Skarga jest niezasadna.

Podstawą materialnoprawną wydanej decyzji był przepis art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018r., poz. 1990 ze zm.), stanowiący, że pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym może być pojazd samochodowy jednostki niewymienionej w pkt 1-11, jeżeli jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, na podstawie zezwolenia ministra właściwego dla spraw wewnętrznych.

Treść przepisu wskazuje, że zezwolenia są wydawane w ramach uznania administracyjnego przy spełnieniu przesłanek w nim zawartych, a więc jeżeli pojazd jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.

Należy podkreślić, że z użyciem sformułowania ratowanie łączy się element nagłości, związany z wystąpieniem nieprzewidzianych zdarzeń zagrażających życiu lub zdrowiu, w sposób wymagający podjęcia natychmiastowego, nie cierpiącego zwłoki działania. W orzecznictwie wskazuje się, że w tego typu sprawach, kontrola sądu administracyjnego polega na badaniu czy decyzja nie posiada cech dowolności, a więc czy w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy obywateli (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II SA 1081/98 z dnia 9 października 1998 r., LEX nr 41419).

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ nie przekroczył granic swobodnego uznania, a decyzja odpowiada kryterium racjonalności w ramach swobody podjętej decyzji. Organ z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego opisanych w art. 7, 77, 107 k.p.a. przeprowadził postępowanie, wskazał przesłanki którymi kierował się wydając zaskarżoną decyzję i swoje stanowisko prawidłowo uzasadnił.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikało, że proponowane do uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdy wykorzystywane są w celach związanych z bezpośrednim ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.

Sąd podziela argumenty organu uzasadniające odmowę uwzględnienia wniosku. W orzecznictwie wskazuje się silną konieczność limitowania kategorii pojazdów uprzywilejowanych w ruchu drogowym.

Organ dokonał szczegółowej analizy umowy nr [...] zawartej pomiędzy L. F., a miastem G.i wyprowadził z niej prawidłowe wnioski.

W tej sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 53 ust. 1 pkt 12 u.p.r.d., wskazujące, że objęte wnioskiem samochody są używane bezpośrednio w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. W szczególności przesłanki te nie wynikają z powoływanej umowy zawartej z miastem G.

Fakt, że skarżący musi szybko docierać do określonego miejsca, sam w sobie nie powoduje spełnienia przesłanek z art. 53 ust. 1 pkt 12 u.p.r.d.

Przesłanką do zastosowania odstępstwa od reguł poruszania się po drogach publicznych, wynikającą z ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie jest fakt zobowiązania się w rozumieniu cywilistycznym, do świadczenia usług mających, co trzeba przyznać znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Przesłanką ustawową jest bowiem rzeczywiste i stałe używanie pojazdów w związku z bezpośrednim ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.

W tej sprawie nie występuje element bezpośredniości, a działania firmy skarżącego mają funkcję uzupełniającą w stosunku do działań służb ratowniczych.

Art. 53 ust. 1 pkt. 12 u.p.r.d. ma charakter przepisu iuris stricti. Przewiduje on warunek udzielenia przedmiotowej zgody - pojazd musi być używany w związku z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego.

Przedmiotem powoływanej przez skarżącego umowy nie jest bezpośrednie ratowanie życia i zdrowia ludzkiego, a usuwanie powstałych wskutek zdarzeń w komunikacji drogowej: substancji ropopochodnych, substancji innego rodzaju, płynnych i półpłynnych i innych, wyciekłych z pojazdów oraz innych odpadów z jezdni, poboczy, chodników, zatok autobusowych i parkingów w pasie drogowym, stanowiącym własność miasta G. W ramach umowy skarżący współpracuje z Państwową Strażą Pożarną oraz Policją, których pojazdy stale i bezpośrednio uczestniczą w akcjach związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.

Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 6 przytoczonej umowy, skarżący zobowiązany jest do protokolarnego przejęcia drogi na odcinku zanieczyszczonym substancją ropopochodną lub inną od Straży Pożarnej lub Policji, jeżeli służby te były już na miejscu zdarzenia, po zakończeniu przez nie działań ratowniczych, rozumianych jako usunięcie bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego oraz mienia.

Zatem wnioskodawca realizuje swoje usługi po zakończeniu działań ratowniczych prowadzonych przez służby do tego powołane. Z kolei na podstawie § 2 ust. 1 pkt 10 umowy, skarżący jest zobowiązany do wykonywania, podczas zabezpieczenia miejsca zdarzenia, poleceń Kierującego Działaniami Ratowniczymi Straży Pożarnej lub Policji.

Przejęcie drogi na odcinku zanieczyszczonym substancją ropopochodna lub inną od Straży Pożarnej lub Policji nie przesądza o istnieniu sytuacji bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia, a jedynie o podejmowaniu działań o charakterze porządkowym, co pośrednio wpływa na bezpieczeństwo ruchu drogowego.

Czynności wykonywane przez skarżącego w ramach powołanej umowy, nie noszą cech przemawiających za uprzywilejowaniem jego pojazdów w ruchu drogowym. Nie jest to bowiem bezpośrednie uczestnictwo w akcji ratowania życia i zdrowia. Działania skarżącego są czynnościami mającymi charakter następczy w odniesieniu do działań jednostek ratowniczych.

Także konieczność spełnienia warunku określonego w umowie, co do przyjazdu na miejsce zdarzenia bez zbędnej zwłoki, tj. 15 minut od otrzymania zgłoszenia, nie jest samodzielną przesłanką zgody. Organ prawidłowo stwierdził, iż nie może uzależniać swojego rozstrzygnięcia od zapisów umowy. To wnioskodawca zobowiązał się do świadczenia usług - bez zbędnej zwłoki, tj. w czasie 15 minut od momentu otrzymania zgłoszenia.

Sąd w pełni zgadza się ze stanowiskiem organu, że działalność skarżącego, nie polega na ratowaniu zdrowia i życia ludzkiego w sposób bezpośredni i stały, a używanie pojazdów do czynności określonych w powołanej umowie z miastem, nie odpowiada kryteriom używania pojazdu w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego w rozumieniu art. 53 ust. 1 pkt 12 u.p.r.d.

W zaskarżonej decyzji organ słusznie wskazał, iż w sytuacji wykonywania określonych czynności na drodze, światła barwy żółtej informują uczestników ruchu drogowego o tym fakcie. Natomiast światła barwy niebieskiej na pojazdach samochodowych przypisane są pojazdom uprzywilejowanym w ruchu drogowym, które zgodnie z dyspozycją art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy – Prawo o ruchu drogowym wykorzystywane są w związku z bezpośrednim ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.

Sens uprzywilejowania niektórych pojazdów w ruchu, polega na ułatwieniu możliwie szybkiego dotarcia do określonego miejsca pojazdom bezpośrednio biorącym udział w akcjach ratowniczych, związanych z ratowaniem życia, zdrowia lub mienia. Skuteczność tego rozwiązania jest zachowana dopóty, dopóki liczba pojazdów uprzywilejowanych jest ograniczona do niezbędnego minimum.

Zasady doświadczenia życiowego wskazują też, że nie zawsze czynności porządkowe podejmowane przez wnioskodawcę łączyć się będą ze zdarzeniami drogowymi, gdzie powstaje bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia Natomiast tam gdzie zagrożenie życia i zdrowia wystąpi - zawsze będzie niezbędne działanie jednostek ratownictwa, gdyż skarżący nie jest uprawniony ani kompetentny do podejmowania takich czynności.

Organ odpowiednio wyważył interes skarżącego i interes społeczny łączący się z dążeniem do zapewnienia ochrony bezpieczeństwa w ruchu drogowym dla wszystkich uczestników ruchu. Uwzględnił też wymaganie, by udzielone zezwolenie na uprzywilejowanie pojazdu w ruchu drogowym odnosiło się do przypadków bezwzględnie uzasadnionych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2013 r., VII SA/Wa 2672/12)

W analizowanym postępowaniu nie doszło do naruszenia zarzucanych w skardze przepisów postępowania ani prawa materialnego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.