Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 350/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: zobowiązano do załatwienia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 2014 poz 782
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; I. zobowiązuje Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie do załatwienia w terminie 14 dni wniosku K. G. z dnia 2 sierpnia 2014 r. w zakresie miejscowości zamieszkania sędziów; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. w pozostałym zakresie postępowanie umarza; I. zasądza od Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie na rzecz skarżącego K. G. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

tSygn. akt II SAB/Kr 350/14

Uzasadnienie:

W dniu [...] sierpnia 2014 r. K. G. zwrócił się do Prezesa Sądu Apelacyjnego o podanie informacji publicznej w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów sądu – z rozbiciem na poszczególne wydziały, w następuje kolejności: imię i nazwisko sędziego; data urodzenia sędziego; miejscowość zamieszkania sędziego.

W odpowiedzi na powyższe, w dniu [...] sierpnia 2014 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w K. przesłał wnioskodawcy listę sędziów orzekających w Sądzie Apelacyjnym w K. z podziałem na wydziały. Jednocześnie podał, że informacje dotyczące daty urodzenia oraz miejscowości zamieszkania sędziów nie dotyczą spraw publicznych, a zatem nie są informacją publiczną rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz dotyczą danych osobowych, podlegających ochronie prawnej na podstawie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych.

W dniu [...] września 2014 r. K. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zarzucając naruszenie przepisów art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie wskutek przyjęcia, że data urodzenia i miejscowość zamieszkania sędziego nie stanowi informacji publicznej; art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez ich niezastosowanie mimo, że objęte żądaniem wniosku dane stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ww. ustawy.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi i stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Wedle skarżącego informacja o dacie urodzenia sędziego jest informacją mającą związek z pełnieniem funkcji publicznej. Zakreśla ona bowiem cezurę czasową pełnienia funkcji sędziego. Zgodnie z art. 61 § 1 pkt 5 ustawy z dnia z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 427 - t.j. ze zm.) na stanowisko sędziego w sądzie rejonowym może być powołany ten, kto ukończył 29 lat. Jednocześnie w myśl art. 69 § 1 tej ustawy sędzia przechodzi w stan spoczynku co do zasady z dniem ukończenia 67 roku życia, a może przejść w stan spoczynku na swój wniosek po ukończeniu 55 lat przez kobietę i 60 lat przez mężczyznę (art. 69 § 2 powołanej ustawy). Z treści przytoczonych przepisów wynika, że ustawodawca przyjmuje wprost, iż sędziami sądu rejonowego nie mogą być osoby poniżej i powyżej określonego wieku, co oznacza, że dane odnoszące się do daty urodzenia sędziego są nierozerwalnie związane z tą funkcją, a zatem stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p. (por. II SA/Wa 1002/12, I OSK 2872/12, II SAB/Wa 51/12, II SAB/Rz 60/14). Nadto sylwetki osób przedstawianych Prezydentowi RP do powołania na urząd sędziego są w bardzo szerokim zakresie opisywane w uchwałach Krajowej Rady Sądownictwa. Każdy taki opis zaczyna się od daty urodzenia przyszłego sędziego.

K. G. wskazał, że z przepisu art. 95 u.s.p. wynika również, że informacja o miejscowości zamieszkania sędziego ma ścisły związek z pełnieniem przezeń funkcji publicznej i nie pozostaje bez wpływu na warunki jej wykonywania. Dojazdy z miejsca zamieszkania do siedziby sądu i z powrotem są uciążliwe i czasochłonne, co może rzutować na jakość wykonywanej pracy. Nadto generują należności zwiększające wydatki budżetowe sądu (które w całości finansowane są ze środków publicznych). Im większa odległość od miejscowości zamieszkania sędziego do miejscowości będącej siedzibą sądu, tym większy jest negatywny wpływ na jakość pracy sędziego i tym większe są wydatki ponoszone ze środków publicznych na pokrycie kosztów dojazdu. Dostrzegł to również prawodawca ustalając regułę zamieszkania sędziego w miejscu pełnienia służby i dopuszczając od niej jedynie uzasadnione odstępstwa. Występując z wnioskiem skarżący chciał ustalić skalę tych odstępstw, a w przyszłości skalę wydatków publicznych z tym związanych.

W dniu [...] września 2014 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w K. przekazał skarżącemu informacje w zakresie dat urodzenia sędziów Sądu Apelacyjnego w K. oraz odległości od miejsca zamieszkania do siedziby sądu tych z nich, którzy zamieszkują poza K..

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w K. podzielił ocenę skarżącego, że dane dotyczące dat urodzenia sędziów stanowią informację publiczną w świetle treści art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej.

Zdaniem Prezesa Sądu Apelacyjnego zapis art. 95 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, w kontekście wniosku skarżącego, pozwala na wyprowadzenie wniosku, że informacja publiczną nie jest w istocie nazwa miejscowości zamieszkiwania sędziów, ale informacja pozwalająca na ustalenie którzy sędziowie zamieszkują w miejscu pełnienia służby, a którzy poza nią i w jakiej odległości od sądu. Stosownie bowiem do zapisu art. 95 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych sędzia powinien mieszkać w miejscowości będącej siedzibą sądu, w którym pełni służbę. Prezes sądu okręgowego w stosunku do sędziego sądu rejonowego oraz sędziego sądu okręgowego, prezes sądu apelacyjnego w stosunku do sędziego tego sądu, a Minister Sprawiedliwości w stosunku do prezesa sądu okręgowego i prezesa sądu apelacyjnego, w uzasadnionych przypadkach, może wyrazić zgodę na zamieszkanie sędziego w innej miejscowości (§ 2). W razie uzyskania zgody, o której mowa w § 2 sędziemu przysługuje zwrot kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do siedziby sądu, ustalonych na zasadach obowiązujących przy ustalaniu wysokości należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. Zwrot kosztów jednak nie przysługuje, jeżeli zmiana miejsca służbowego nastąpiła w wyniku orzeczenia kary dyscyplinarnej wymienionej w art. 109 § 1 pkt 4 oraz orzeczenia sądu dyscyplinarnego o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe ze względu na powagę stanowiska.

Zamieszkiwanie przez sędziów w innych miejscowościach, niż te, które są siedzibą sądu, w których pełnią służbę może mieć wpływ na jakość wykonywanej pracy przez sędziów dojeżdżających z miejsca zamieszkania do siedziby sądu i z powrotem, jak również generuje należności zwiększające wydatki budżetowe sądu. W tym zakresie udzielona informacja spełnia wszelkie wymagania informacji publicznej koniecznej do ustalenia kwestii objętych regulacją art. 95 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych.

W ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. taki sposób udzielenia informacji publicznej niweluje zagrożenia wynikające z ujawnienia tzw. wrażliwych wiadomości na temat konkretnej nazwy miejscowości zamieszkiwania przez sędziego, które mogą powodować zagrożenia wynikające z pozycji zawodowej sędziego zarówno dla niego samego, jak i dla jego rodziny. Wystarczające winno być udzielenie informacji wskazującej, którzy z sędziów zamieszkują w miejscowości poza siedzibą sądu z przywołaniem odległości tych miejscowości od siedziby Sądu. Taka informacja odpowiada zapisowi art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż informacja o nazwie miejscowości, w której sędzia zamieszkuje nie ma w świetle powyższych wywodów związku z pełnieniem przez niego jego funkcji publicznych. Informacja o miejscowości zamieszkania sędziego wykracza, zgodnie z treścią uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 marca 2006 roku, K 17/05 poza niezbędność określoną potrzebą transparentności życia publicznego ocenianą zgodnie ze standardami przyjętymi w demokratycznym Państwie. Informacja ta nie ma znaczenia dla oceny funkcjonowania instytucji oraz osób pełniących funkcje publiczne i wreszcie informacja ta przekreśla w istocie sens ochrony do życia prywatnego. W konsekwencji udzielenie wnioskującemu o podanie nazw miejscowości zamieszkiwania poszczególnych sędziów Sądu informacji wskazującej, którzy z sędziów zamieszkują w miejscowości poza siedzibą Sądu z przywołaniem odległości od siedziby Sądu winno być postrzegane jak wystarczające i spełniające potrzebą transparentności życia publicznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Prezes Sądu Apelacyjnego jest, w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r., podmiotem zobowiązanym do udostępniania będących w jego posiadaniu informacji publicznej, a Sędziowie orzekając w sprawach należących do kognicji sądów jako organów władzy publicznej, są osobami pełniącymi funkcje publiczne. Te dwie tezy nie są kwestionowane i nie wymagają szerszego uzasadnienia. Stanowią one punkt wyjścia do oceny zasadności zarzutu bezczynności.

Wniosek skarżącego w znacznej części został załatwiony zgodnie z oczekiwaniem. Udostępniona została, chociaż dopiero po wniesieniu skargi, informacja o datach urodzeń Sędziów Sądu Apelacyjnego w K.

Nie została natomiast udostępniona informacja o nazwach miejscowości innych niż K., w których zamieszkują Sędziowie tego Sądu. Z tą, żądaną przez skarżącego informacją, nie jest bowiem tożsama (udzielona) informacja o odległościach tych "innych" miejscowości od K.

Wniosek o udostępnienie informacji został sformułowany precyzyjnie; jego jednoznaczna treść nie budzi najmniejszych wątpliwości.

Podmiot zobowiązany związany jest treścią wniosku zarówno co do zakresu żądanej informacji, jak i sposobu i formy jej udostępnienia. Ustawa przewiduje możliwość odstępstwa od owego związania - tylko jednak co do sposobu i formy udostępnienia informacji. Nawet zresztą dla tego, "formalnego" odstępstwa, ustawa przewiduje tryb specjalny, regulowany przepisem art. 14 ustawy. Dopuszczalne jest oczywiście udzielenie informacji szerszej, niż określono to we wniosku. Udzielenie jednak informacji innej, niż precyzyjnie określona w żądaniu, choćby w przekonaniu podmiotu zobowiązanego winnej zaspokoić oczekiwania wnioskodawcy, nie jest załatwieniem wniosku zgodnym z ustawą.

Prawo do informacji publicznej jest refleksem transparentności życia publicznego. Jawność działania struktur publicznych przejawia się także w poddaniu się swoistej kontroli każdego zainteresowanego w zakresie przez niego określonym i mieszczącym się w granicach prawa. To żądanie obywatela ("każdego") o udostępnienie informacji determinuje zatem zakres aktywności podmiotu zobowiązanego. Jeżeli żądanie dotyczy informacji prostych, to właściwej odpowiedzi nie stanowi udostępnienie tylko informacji przetworzonej, której tylko nieujawnionym substratem pozostaje żądana informacja prosta. Wszak wnioskodawca może być zainteresowany właśnie tą prostą informacją, której przetworzenie pozostaje w zasięgu jego własnych możliwości.

Prezes Sądu Apelacyjnego zakres udzielonej informacji dostosował nie do treści wniosku, lecz do zaprezentowanych w skardze motywów mających uzasadniać tezę o publicznym charakterze informacji żądanej, odniósł się przy tym do celu, w jakim skarżący ubiegał się o pozyskanie informacji. W istocie więc ustalał interes strony w uzyskaniu informacji, a tego przecież wnioskujący nie ma obowiązku ujawniać.

Prezes Sądu Apelacyjnego uznał jednocześnie, że informacja o nazwach miejscowości, w których zamieszkują Sędziowie, nie jest informacją publiczną. Tego poglądu sąd, przyjmując jako pewne założenie, że osoby wykonujące funkcje publiczne muszą zaakceptować szerszy zakres ingerencji w sferze ich prywatności niż w wypadku innych osób, nie podziela.

W zasadzie wszystkie argumenty, które zostały przywołane w odpowiedzi na skargę temu właśnie poglądowi przeczą. Miejsce zamieszkania Sędziego jest przedmiotem przywołanej w odpowiedzi na skargę regulacji ustrojowej. Ma ono znaczenie zarówno dla jakości pełnionej służby, jak i dla funkcjonowania sądu jako organu władzy i jako jednostki budżetowej. Informacja o nazwach tych miejscowości nie wykracza "poza niezbędność określoną potrzebą transparentności życia publicznego, ocenianą zgodnie ze standardami przyjętymi w demokratycznym państwie", a w swej naturze "nie przekreśla sensu (istoty) ochrony prawa do życia prywatnego" ( wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 marca 2006 r. sygn. akt K 17/05). Informacja taka nie wkracza w konstytucyjnie chronione prawo do prywatności sędziów i ich rodzin, nie ujawnia danych "wrażliwych". Dotyczy wyłącznie osób sędziów, a nie ich rodzin, i nie obejmuje dokładnych danych adresowych.

Wniosek skarżącego nie został załatwiony w terminie przewidzianym ustawą. Zobowiązany organ pozostawał w bezczynności, której biegu nie przerwała wadliwa odpowiedź z dnia [...] sierpnia 2014 r. W części wniosek został uwzględniony w toku postępowania zainicjowanego skargą i w tej części postępowanie sądowe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa), zostało umorzone.

W pozostałym zakresie wniosek winien być załatwiony z pominięciem przyjętej przez Prezesa Sądu Apelacyjnego przeszkody. O tym obowiązku orzeczono w punkcie I wyroku na podstawie art. 149 § 1 zd. 1ppsa.

Zgodnie z art. 149 § 1 zd. 2 w/w ustawy sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych od oceny charakteru bezczynności nie zwalnia sądu uwzględnienie skargi przez organ. Dlatego w rozpoznawanej sprawie sąd uwzględnił fakt bezczynności organu w odniesieniu do obu części wniosku.

Ustawa nie reguluje przesłanek takiego orzeczenia. Stwierdzenie zatem, czy bezczynność organu miała charakter rażący, stanowić musi wynik oceny sądowej, nawiązującej do okoliczności sprawy.

W rozpoznawanej sprawie należy uwzględnić to, że na pismo skarżącego z dnia [...] sierpnia 2014 r. udzielono niezwłocznie odpowiedzi uznając, że w ten sposób sprawa zostaje zamknięta. Prawdą jest, że odpowiedź ta nie stanowiła należytego załatwienia wniosku o udostepnienie informacji, ale błąd ten został w znacznej części naprawiony niezwłocznie po wniesieniu skargi, i to przy dołożeniu starań zmierzających do zaspokojenia oczekiwań skarżącego.

W opisanej sytuacji nie można było przyjąć, nawet przy uwzględnieniu specyfiki postępowania w sprawach o udostepnienie informacji publicznej, że stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, dlatego na podstawie art. 149 § 1 zd. 2 ppsa orzeczono jak w wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 w/w ustawy .