Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1562/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 8a, 13b, 15c ust. 1, 22a ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej MSWiA/organ) decyzją

z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Pana J. K. (dalej wnioskodawca/skarżący) z dnia [...] stycznia 2017 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy

z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723 dalej ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy).

Skarżący wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r. wystąpił do MSWiA

o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że służbę rozpoczął

w dniu [...] stycznia 1987 r. w ramach odbywania zasadniczej służby wojskowej. Następnie w dniu [...] września 1988 r. podjął studia w Wyższej Szkole Oficerskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w [...], a następnie w Wyższej Szkole Policji w [...]. Po ukończeniu studiów pełnił służbę w różnych komórkach Policji, od [...] stycznia 1994 r. zajmował się zwalczaniem przestępczości zorganizowanej, do [...] kwietnia 2000 r. pracując w Wydziałach d/z Przestępczości Zorganizowanej Komend Wojewódzkich Policji oraz Komendy Głównej Policji, zaś po tej dacie w komórkach Centralnego Biura Śledczego Policji. Biorąc powyższe pod uwagę skarżący wniósł o uznanie jego służby w rozumieniu art. 8a ustawy za krótkotrwałą, gdyż obejmowała ona okres niespełna dwóch lat, tj. od dnia [...] września 1988 r. do dnia [...] lipca 1990 r., przy czym był to okres związany ze szkoleniem zawodowym uznanym następnie przez Wyższą Szkołę Policji w S., nigdy nie pełnił natomiast służby w innych jednostkach i komórkach wymienionych w art. 13b ustawy. Podniósł ponadto, że jego służba jako funkcjonariusza Policji trwała 26 lat, zadania swoje wykonywał rzetelnie i zgodnie z prawem, wielokrotnie był nagradzany i awansowany, nigdy nie był karany dyscyplinarnie, otrzymywał pozytywne opinie od przełożonych, a oceny wywiązywania się z obowiązków i realizacji zadań były określane jako "zgodne z wymaganiami" lub "powyżej wymagań". W ramach służby wielokrotnie podejmował czynności związane bezpośrednio z ryzykiem zagrożenia zdrowia lub życia, prowadził śledztwa o dużym ciężarze gatunkowym

i międzynarodowym zasięgu. Zaznaczył, iż w trakcie swojej służby był wielokrotnie nagradzany i awansowany na stanowiskach służbowych, nigdy nie był karany dyscyplinarnie, a także nie prowadzono w stosunku do niego postępowania dyscyplinarnego.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy

art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Organ wskazał, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] stycznia 2016 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy. Z informacji udzielonych przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 1 roku i 11 miesięcy, przy całkowitym okresie służby wynoszącym 28 lat 11 miesięcy i 24 dni. Z akt osobowych skarżącego wynika, że rzetelnie wykonywał swoje obowiązki służbowe w okresie po dniu 12 września 1989 r. i przyznawano mu zwiększony dodatek służbowy do uposażenia, był również odznaczony Brązowym oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi a nadto Brązową i Srebrną Odznaką Zasłużony Policjant. Nie stwierdzono, aby wobec skarżącego prowadzone były postępowania dyscyplinarne, ustalono natomiast, że w ramach obowiązków służbowych realizował on działania, w których istniało zagrożenie zdrowia lub życia. Organ podkreślił, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa była pełniona przez okres 1 roku i 11 miesięcy. W ocenie Ministra taki okres służby zarówno

w ujęciu bezwzględnym – długość tego okresu, jak i proporcjonalnym – stosunek długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania przez skarżącego obowiązków służbowych po dniu 12 września 1989 r., jednakże z uwagi na przyjmowaną interpretację tych przepisów uznał że, uprawnienie z art. 8a ustawy

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy ma charakter wyjątkowy; dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna,

a "rzetelność służby" oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami. Zdaniem organu tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Skarżący wniósł skargę na ww. decyzję z [...] października 2018 r.

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej WSA w Warszawie), podkreślając, że w trakcie odbywania zasadniczej służby wojskowej skorzystał

z możliwości podjęcia nauki w szkole oficerskiej MSW w [...], której słuchaczem został w dniu [...] września 1988 r. i od tego dnia według IPN jest liczona służba na rzecz totalitarnego państwa, podczas gdy skarżący rozpoczął naukę w tej szkole w trakcie odbywania zasadniczej służby wojskowej i tym samym jego służba

w okresie służby, wynikającym z ustawy o powszechnym obowiązku obrony, nie powinna być uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa. Ponadto wyjaśnił, że słuchacze szkoły oficerskiej w [...] zaliczeni byli do etatów SB, co jednak nie determinowało ich przydziału do jednostki po ukończeniu szkoły. Z końcem stycznia 1988 r. skarżący zakończył zasadniczą służbę wojskową i z tą datą został funkcjonariuszem w służbie stałej. Z opinii ówczesnego przełożonego wynika, że wymieniony jest lepiej przygotowany do służby w MO, gdyż nigdy nie pracował

w wydziałach operacyjnych SB. Wskazał, że od [...] października 1988 r. szkoła

w [...] została przekształcona w filię Akademii Spraw Wewnętrznych MSW

i nowy rocznik studentów rozpoczynających naukę w 1989 r. w rozumieniu ustawy nie pełni już służby na rzecz totalitarnego państwa, pomimo że studiując również etatowo byli zaliczeni do SB.

WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 8 maja 2019 r. (sygn. akt II SA/Wa 2185/18) uchylił zaskarżoną decyzję.

Zdaniem WSA w Warszawie, organ niewystarczająco ocenił kwestię krótkotrwałości służby skarżącego, który przepracował mniej niż 10% swojego stażu pracy na rzecz totalitarnego Państwa. Nadto WSA w Warszawie stwierdził, że organ w ogóle nie uzasadnił stanowiska w przedmiocie okresów związanych z odbywaniem zasadniczej służby wojskowej oraz nauki w Wyższej Szkole Oficerskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w [...], a następnie w Wyższej Szkole Policji

w [...]. W ocenie Sądu organ dokonał jedynie ogólnych rozważań, że dokonania i służba powinny spełniać przesłanki zakreślone w pkt 2 i części wstępnej art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy a nie odniósł się

w ogóle do faktów przywoływanych przez skarżącego. Wobec tego Sąd uznał, że sprawa skarżącego musi być wnikliwie rozważona przez organ administracji, a wyniki tych analiz muszą znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia.

Wyrok ten został zaskarżony skargą kasacyjną złożoną przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej organ podtrzymał argumenty przedstawione w decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) wyrokiem z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1976/19 oddalił skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych

i Administracji. Zdaniem NSA zasada sprawiedliwości społecznej opisana

w przepisach ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy jest wyznacznikiem zmierzającym do tego, aby Państwo podejmowało wobec swoich obywateli działania, które nie będą miały cech dowolności. Zasada ta powinna uwzględniać indywidualne przypadki, które pozwalają na rozważanie szczególnej sytuacji danego podmiotu. Wskazał, że w doktrynie podnosi się, że "w ujęciu art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest bowiem demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości społecznej, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równego w stosunkach społecznych i powstrzymywania się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów" (P. Tuleja [w:] Konstytucja RP tom I Komentarz do art. 1-86, red. M. Safian, L. Bosek, Warszawa 2016, s. 243). Sąd wskazał, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy ma zastosowanie do osób, które przeszły weryfikację funkcjonariuszy na początku lat dziewięćdziesiątych, co oznacza, że Rzeczpospolita Polska uznała, iż ich dotychczasowa służba nie nosi znamion wskazujących na popełnienie w okresie Polski Ludowej czynów niegodnych.

Zdaniem NSA organ, oceniając spełnianie przez uprawnionego warunków

do wydania wobec niego decyzji z art. 8a ust. 1 ustawy powinien zbadać nie tylko występowanie okoliczności dotyczących krótkotrwałej służby i rzetelnego wykonywania zadań, ale również ocenić, w sytuacji gdy nie zostaną one spełnione, czy nie występują inne szczególne okoliczności pozwalające na zastosowanie dobrodziejstwa z art. 8a ustawy. Takie rozumienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" oznacza, że informacja z IPN, o której mowa w art. 13a ustawy nie stanowi, jak słusznie wskazał to Sąd pierwszej instancji, swego rodzaju niepodważalnego i ostatecznego orzeczenia przesadzającego kwestie związane

z pełnieniem służby przez byłego funkcjonariusza na rzecz totalitarnego państwa.

W istocie, co wynika z treści art. 13a ust. 1 ustawy taka informacja ma jedynie charakter dokumentu urzędowego potwierdzającego fakt oraz okres służby

w wymienionych w art. 13b ustawy instytucjach i formacjach. NSA podzielił stanowisko WSA w Warszawie, że powyższa informacja nie przesądza o tym, czy służba w tym okresie miała charakter realizacji zadań polegających na bezpośrednim zaangażowaniu w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru. Informacja sporządzana na podstawie art. 13a ustawy stanowi zatem dokument urzędowy.

Wskazując na brzmienie art. 76 § 1 i 2 k.p.a., NSA podał, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania lub inne podmioty w zakresie poruczonych im

z mocy prawa lub porozumienia spraw stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Nie wyłącza to jednak możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów - art. 76 § 3 k.p.a.

NSA uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw,

i z tego powodu, orzekł jak w sentencji.

W wyniku powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu [...] marca 2020 r. przekazał do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji akta sprawy wraz ze stwierdzeniem prawomocności wyroku.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. organ odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Przywołując treść art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy uznał, że jego zdaniem wskazane w tym przepisie przesłanki powinny być spełnione łącznie. Wskazał, że ustawa nakłada na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpoznawana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. W jego ocenie nieostrość przesłanek oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

Podniósł, że pierwsza z przesłanek - krótkotrwałość służby - musi być każdorazowo oceniana indywidualnie; winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa; dodatkowo należy ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym - w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza; oznacza to, że - obok oceny, czy dany okres może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym - należy go oceniać także abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.

Zdaniem organu druga z przesłanek – rzetelność wykonywania zadań

i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia czy życia – posiada również charakter nieostry; winna być ona oceniana każdorazowo indywidualnie; analogicznie, w oparciu o wykładnię językową, pojęcie rzetelność,

w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych, należy definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy – przyjętych na siebie obowiązków.

Organ uznał, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa była pełniona przez okres 1 roku i 11 miesięcy. W jego ocenie taki okres służby zarówno w ujęciu bezwzględnym – długość tego okresu, jak i proporcjonalnym – stosunek długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Organ nie zakwestionował rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych po dniu 12 września 1989 r.

W ocenie organu obie przesłanki, tj. krótkotrwałość służby i rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. muszą być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione, a niespełnienie choćby jednej z nich nie pozwala na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.

Odnosząc się do przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, przemawiającego za wyłączeniem stosowania przepisów ogólnych (art. 15c, 22a

i 24a ustawy), organ wskazał, że spełnienie tego warunku trzeba postrzegać przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów, mogących stawiać pod znakiem zapytania rzetelność służby konkretnej osoby. Wobec tego uznał, że brak jest podstaw do dokonania rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem strony skutkującego wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.

Skargę na powyższe orzeczenie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż służba jaką pełnił w rozumieniu tego przepisu nie była "krótkotrwała", a przypadek nie jest "szczególnie uzasadniony".

Wskazał, że decyzja MSWiA z dnia [...] października 2018 r. nr [...], była niekorzystna dla niego, niezgodna z prawem i zasadami sprawiedliwości państwa demokratycznego, była przedmiotem skargi do WSA w Warszawie. Po rozpoznaniu na rozprawie Sąd wyrokiem z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2185/18 (dalej wyrok WSA) uchylił zaskarżoną decyzję. MSWiA od wyroku złożyło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA w dniu 12 grudnia 2019 roku, również na rozprawie, wyrokiem l OSK 1976/19 (dalej wyrok NSA) oddalił skargę. Wyrok z chwilą ogłoszenia stał się prawomocny, a organ zobowiązany był

do ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania nowej decyzji uwzględniającej zawarte przy wyrokach WSA i NSA uzasadnienia orzeczeń obejmujące m.in. szczegółową wykładnię przepisu art. 8a ustawy, dokonane przez składy orzekające w tych sprawach.

Wskazał, że cały okres jego służby w MSW wyniósł blisko 29 lat (bez 6 dni), natomiast okres służby jako pełnionej na rzecz państwa "totalitarnego", zgodnie

z informacją IPN, którą bezkrytycznie posługuje się organ, wyniósł jeden rok i 11 miesięcy. Podniósł, że wielokrotnie w czasie trwania postępowania wskazywał

w pismach, że pięć miesięcy tego okresu obejmowało jeszcze czas zasadniczej służby wojskowej, a ta zgodnie z art. 13c pkt. 2 ustawy nie powinna być uznawana za "służbę na rzecz państwa totalitarnego". Ponadto okres jedenastu miesięcy

od września 1989 do lipca 1990 był w opinii organu również okresem służby na rzecz "totalitarnego" państwa, mimo że państwo to kierowane było już przez Premiera T. M.. Niezależnie od wskazanych zastrzeżeń co do określenia okresu służby na rzecz państwa "totalitarnego" dokonanych przez organ, w ujęciu proporcjonalnym okres 1 roku i 11 miesięcy, stanowi jedynie 6,6%, wobec 29 lat całej służby. Zdaniem organu taki ułamek stanowi bezwzględną przeszkodę w uznaniu służby w rozumieniu art. 8a ustawy jako krótkotrwałej.

Podniósł, że identyczne zdanie organ prezentował przy wydaniu pierwszej decyzji nr [...] z dnia [...] października 2018 r., która to decyzja poddana kontroli sądowej nie obroniła się i została prawomocnie uchylona wyrokiem NSA.

Jego zdaniem organ ponownie powiela metodą kopiuj - wklej swoje wcześniejsze przemyślenia z pierwszej decyzji co do znaczenia przesłanek zawartych w art. 8a ustawy. Wskazał, że organ zamiast wykorzystać wyczerpującą wykładnię zawartą w wyrokach WSA i NSA uporczywie korzysta z wykładni przy użyciu słownika wyrazów bliskoznacznych.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty.

Wobec powyższego wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz wskazanie organowi rozstrzygnięcia sprawy poprzez zobowiązanie go do wydania

w terminie określonym przez sąd, decyzji wyłączającej stosowanie wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja MSWiA z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c,

art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby

w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej P.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r.

i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę

w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane

po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.

Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru – za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru – za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.

Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie

z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa

w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się

z uwzględnieniem pełnych miesięcy.

W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa,

o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia

1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności

do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1

i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji,

o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4).

Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób,

o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

W ocenie Sądu orzekającego w tej sprawie zasadne jest twierdzenie WSA

w Warszawie zawarte w uzasadnieniu do wyroku z dnia 8 maja 2019 r. (sygn. akt II SA/Wa 2185/18), że organ administracji trafnie scharakteryzował uwarunkowania formalne sprawy, w tym przywołał treść stosownych regulacji normatywnych oraz właściwy sposób ich rozumienia, wedle zasad wykładni językowej – w szczególności, jak należy określać ramy dla zastosowania wyjątku, przewidzianego w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej niemniej jednak ponownie rozpoznając sprawę nie odniósł rozważań do konkretnego przypadku skarżącego, opisywanego przez niego.

Do okoliczności faktycznych jego zatrudnienia, w tym wykonywanej pracy, uzyskanych orderów i odznaczeń oraz ocen służby (znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy).

W wyrokach:

1. WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2019 r. (sygn. akt II SA/Wa 2185/18) uchylającym decyzję z dnia 11 października 2018 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej

oraz

2. NSA z dnia 12 grudnia 2019 r. (sygn. akt I OSK 1976/19) oddalającym skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji,

jednoznacznie stwierdzono nieprawidłową interpretację przepisów zastosowaną przez MSWiA do określonego stanu faktycznego.

W sprawie bezsporne jest, że cały okres służby skarżącego w MSW wyniósł blisko 29 lat (bez 6 dni), natomiast okres służby jako pełnionej na rzecz państwa "totalitarnego", zgodnie z informacją IPN, którą posługuje się organ, wyniósł jeden rok i 11 miesięcy. W ocenie organu "prawie dwuletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego

i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem." W ocenie NSA i WSA a także Sądu orzekającego w tej sprawie, jeżeli w toku postępowania wyrażona w informacji IPN ocena w kwestii istotnej, jak okres "pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa" jest kwestionowana, rolą organu administracji jest odniesienie się co do meritum sformułowanych zarzutów. Organ może to także uczynić zwróciwszy się wcześniej

o dodatkowe wyjaśnienia od instytucji wyspecjalizowanej, jaką jest IPN. Wynika to

z zasady swobodnej oceny dowodów oraz ustalenia w postępowaniu administracyjnym prawdy materialnej (art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.).

Zdaniem Sądu, organ niewystarczająco i nieprzekonująco ocenił kwestię krótkotrwałości służby skarżącego, który przepracował mniej niż 10% swojego stażu pracy na rzecz totalitarnego Państwa. Organ uznał, że krótkotrwałość może dotyczyć tygodni, najwyżej miesięcy, ale nie odniósł tego twierdzenia do konkretnego przypadku skarżącego. Nadto organ nie odniósł się do podkreślanej przez skarżącego okoliczności, że niezgodnie ze stanem faktycznym, do ww. okresu zaliczono mu okres zasadniczej służby wojskowej oraz nauki w Wyższej Szkole Oficerskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w [...], a następnie w Wyższej Szkole Policji w [...]. W tym zakresie nie można uznać, aby stanowisko organu zostało w ogóle uzasadnione.

Skarżący wskazywał, że pięć miesięcy tego okresu obejmowało jeszcze czas zasadniczej służby wojskowej, a ta zgodnie z art. 13c pkt. 2 ustawy nie powinna być uznawana za "służbę na rzecz państwa totalitarnego". Ponadto podnosił, że okres jedenastu miesięcy od września 1989 do lipca 1990 był w opinii organu okresem służby na rzecz "totalitarnego" państwa, mimo że państwo to kierowane było już przez Premiera T. M.

Wbrew temu co orzekły sądy we wskazanych w sprawie wyrokach, organ ponownie przyjmuje, "że w sytuacji, w której całkowity okres służby strony wynosi 28 lat, 11 miesięcy i 24 dni, z czego 1 rok i 11 miesięcy, to służba na rzecz totalitarnego państwa, to zdaniem organu służba ta nie była krótkotrwale pełniona na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, nie może być oceniony jako krótkotrwały, mając na uwadze powyżej przytoczone znaczenie tego słowa."

Skarżący w toku postępowania przywoływał szereg okoliczności, które – jego zdaniem – przemawiają ze szczególnym charakterem pełnionej przez niego służby, jak wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych lub dochodzeniowo- śledczych albo interwencji w celu ochrony osób, mienia lub przywrócenia porządku publicznego w sytuacjach, w których istniało zagrożenie życia lub zdrowia, potwierdzona rzetelność w jej trakcie, nagradzanie orderami i odznaczeniami

za sposób pełnienia służby, przyznawanie dodatków za pracę (tzw. "wysługę"). Organ administracji odnotował daną argumentację i nie zakwestionował powołanych faktów. Należy zauważyć, że podobnie jak w poprzednim postępowaniu organ nie ocenił ich w kontekście zakreślonych ustawą przesłanek z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Organ jedynie wskazał, że nie zachodzą podstawy

do zastosowania wyjątku (jeżeli tak to dlaczego?).

Poprzestając na ogólnym wskazaniu, że dokonania i służba powinny spełniać przesłanki zakreślone w pkt 2 i części wstępnej art. 8a ust. 1, organ nie odniósł się

w ogóle do faktów przywoływanych przez skarżącego.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że stanowisko prezentowane przez organ w skarżonej decyzji w ocenie Sądu nie poddaje się kontroli sądowej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko:

1. uzasadnić stanowisko co do przesłanki krótkotrwałości służby,

2. odnieść się do przesłanek – przemawiających za lub nie szczególnym charakterem pełnionej przez skarżącego służby,

3. ocenić informacje IPN co do pracy na rzecz totalitarnego Państwa,

4. okoliczności faktycznych jego zatrudnienia, w tym wykonywanej pracy, uzyskanych orderów i odznaczeń oraz ocen służby.

Sprawa skarżącego musi być zatem wnikliwie rozważona przez organ administracji, a wyniki tych analiz muszą znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia.

Po dokonaniu tych analiz organ wyda decyzję w odniesieniu do konkretnego przypadku skarżącego. Wyjaśnienie tych okoliczności powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w myśl art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107

§ 3, wobec art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. Naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie – zdaniem Sądu – wywarło istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.