Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 630/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Sędziowie Asesor WSA Izabela Głowacka - Klimas Asesor WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2005 r. sprawy ze skargi A. Z. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...]; 2. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych kwotę 200 (dwieście) złotych na rzecz A. Z. tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 630/05

UZASADNIENIE

A. Z. podaniem z dnia 22 kwietnia 2004 r. wystąpił o dopuszczenie do egzaminu konkursowego przeprowadzanego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...] w roku 2004. Egzamin został przeprowadzony w dniu 25 maja 2004 r., w wyniku którego A. Z. uzyskał łącznie w pierwszym jego etapie 72,5 pkt.

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych (Rada OIRP) uchwałą Nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. odmówiła A. Z. wpisu na listę aplikantów radcowskich z uwagi na uzyskanie, w wyniku egzaminu, 72,5 pkt na wymaganą ilość 75 pkt.

Na skutek zaskarżenia tej uchwały przez A. Z. Krajowa Rada Radców Prawnych (KRRP) uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2004 r. uchyliła uchwałę Rady OIRP Nr [...]z dnia [...] czerwca 2004 r.

Od uchwały tej A. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą następnie cofnął pismem z dnia 28 lutego 2005 r. i w związku z tym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia 10 marca 2005 r. (sygn. akt VI SA/Wa 109/05) postępowanie sądowoadministracyjne umorzył.

Na skutek uchylenia, przez Krajową Radę Radców Prawnych, uprzedniej uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwałą z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...], na podstawie art. 33 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) w związku z § 12 Zasad przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską (Załącznik Nr 1 do uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych Nr 418/V/2001 z dnia 15 grudnia 2001 r.) oraz § 18 Regulaminu postępowania rad okręgowych izb radców prawnych i Krajowej Rady Radców Prawnych w sprawie wpisu na listy radców prawnych i aplikantów radcowskich, prowadzenia tych list oraz stosowanych wzorów dokumentów (Załącznik Nr 1 do uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych Nr 485/V/2002 z 13 września 2002 r.), postanowiła odmówić wpisu A. Z. na listę aplikantów radcowskich Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w cyklu szkolenia: 2004 – 2008 r.

Po ponownych przeanalizowaniu sprawy, w świetle zarzutów podniesionych przez A. Z., opartych na treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. wydanego w sprawie P 21/02 (Dz. U. Nr 34, poz. 303), Rada OIRRP w [...], uznając je za bezzasadne, ponownie odmówiła wpisu. Powołując się na art. 33 ust. 2 w/w ustawy o radcach prawnych. Rad wskazała, że konkurs został przeprowadzony na zasadach określonych uchwałami korporacji i sam jego przebieg, jak i wydane uchwały miały miejsce przed wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. Nadto w wyniku konkursu A. Z. uzyskał mniejszą ilość punktów od wymaganej (na wymagane 75 pkt otrzymał 72,5 pkt).

Od uchwały tej A. Z. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie i wpisanie na listę aplikantów radcowskich. Skarżący zarzucał uchwale naruszenie art. 7, art. 31 ust. 3, art. 65 i art. 87 Konstytucji RP, art. 33 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 1 i art. 41 pkt 3 ustawy o radcach prawnych oraz art. 6, art. 7 i art. 8 kpa. wskazując, że w skutek tych naruszeń zaskarżona uchwała została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa.).

Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. wydanego w sprawie P 21/02 (Dz. U. Nr 34, poz. 303) skarżący twierdził, iż art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych utracił moc. Zatem konkurs przeprowadzony według zasad określonych uchwałami korporacji, a opartych na tym przepisie, którego niekonstytucyjność, w świetle art. 87 ust. 1 Konstytucji, stwierdził Trybunał Konstytucyjny, nie mógł stanowić podstawy do odmowy wpisu. Skarżący uznał, że pozostałe wymagania, określone art. 24 i 33 ust. 1 ustawy o radcach prawnych spełnił. W związku z powyższym, powołując się na art. 65 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w kontekście art. 33 ust. 2 w/w ustawy o radcach prawnych, w przekonaniu skarżącego, po spełnieniu wymagań formalnych warunkiem wpisu na listę aplikantów radcowskich był jedynie udział w konkursie. Ponieważ organ korporacyjny powinien działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa, wprowadzenie dodatkowych wymogów wpisania na listę aplikantów stanowiło, w ocenie skarżącego naruszenie także art. 6, art. 7 i art. 8 kpa.

W tych okolicznościach, zdaniem skarżącego, zaskarżona uchwała, jako oparta na uchwałach określających zasady przeprowadzania konkursu, została wydana bez podstawy prawnej, a także z rażącym naruszeniem prawa, tj. z naruszeniem art. 33 ustawy o radcach prawnych.

Nadto skarżący zarzucał uchwale Nr [...] z dnia [...] października 2004 r. wydanie z naruszeniem art. 138 § 2 kpa., bowiem wnosił o wydanie decyzji merytorycznej, a Rada wydała decyzję kasacyjną.

Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. na podstawie art. 33 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) oraz art. 138 § 1 kpa., utrzymała zaskarżoną uchwałę w mocy.

W uzasadnieniu uchwały KRRP podała, że Rada OIRP w [...] przeprowadziła konkurs w oparciu o art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Zasady przeprowadzenia konkursu wynikały z uchwał KRRP Nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. ze zmianą Nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r. w sprawie przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską oraz Nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r. w sprawie zasad sporządzania testu oraz pytań do rozmów kwalifikacyjnych (...) i kryteriów jej oceny do konkursu (...). Skarżący był, za pomocą prasy i Internetu, poinformowany w styczniu i lutym 2004 r. o tych zasadach, zatem przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W ocenie Rady zwrot "postępowanie konkursowe" użyty w wyroku Trybunału Konstytucyjnego należy rozumieć szeroko. Postępowanie to stanowi rodzaj postępowania administracyjnego, podlegającego rygorom ustawy o radcach prawnych, a w sprawach tam nieuregulowanych, Kodeksowi postępowania administracyjnego. Postępowanie o wpis na listę aplikantów radcowskich toczy się na wniosek zainteresowanego i rozstrzygnięcie w tej sprawie następuje uchwałą odpowiedniej rady. Tylko jednym z elementów podjęcia tej uchwały jest wynik egzaminu, który został przeprowadzony przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a więc na podstawie obowiązujących przepisów.

Odnosząc się do zarzutu wydania uchwały z rażącym naruszeniem prawa, Rada stwierdziła, że skarżący nie przedstawił argumentów uzasadniających ten zarzut.

Na powyższą uchwałę A. Z. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się jej uchylenia.

Skarżący stawiał zarzut naruszenia przepisów: Konstytucji RP - art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 3, art. 65 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 190 ust. 1; kpa. – art. 6, art. 7, art. 8, art. 19, art. 20, art. 77, art. 128 i art. 138; przepisów ustawy o radcach prawnych – art. 33, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 3 oraz wydanie uchwały z rażącym naruszeniem art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.

A. Z. wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. (P 21/02) stwierdzający niezgodność z Konstytucją RP art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zm.). Konsekwencją tego wyroku, w ocenie skarżącego, utraciły mocy obowiązującą przepisy korporacyjne (uchwały) wydane na podstawie art. 60 pkt 8b w/w ustawy. Zatem utraciły moc obowiązującą zasady przeprowadzania konkursów na aplikację radcowską, określone w Załączniku Nr 1 do uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych Nr 418/V/2001 z dnia 15 grudnia 2001 r. i nie mogły stanowić podstawy, po ogłoszeniu wyroku Trybunały Konstytucyjnego, do nieuwzględnienia wniosku skarżącego o wpis na listę aplikantów radcowskich. W związku z powyższym, skarżący stwierdzając, że spełnił warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 – 5 w związku z art. 33 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, powinien zostać wpisany na listę aplikantów radcowskich. Dokonując interpretacji art. 33 ust. 2 w/w ustawy skarżący uważał, iż sam udział w egzaminie konkursowym był wystarczający do spełnienia warunku z tego przepisu, gdyż określanie limitów punktowych, w związku ze stwierdzeniem Trybunału Konstytucyjnego, iż art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych, nie jest zgodny z Konstytucją, nie znajduje uzasadnienia prawnego. Są to bowiem warunki dodatkowe, które przestały obowiązywać. Powyższy wywód doprowadził skarżącego do stwierdzenia, że decyzja Nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. została wydana bez podstawy prawnej. Nadto A. Z. wskazał na niekonsekwencję w rozstrzygnięciach organów administracji samorządowej. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2004 r. KRRP uchyliła uchwałę Rady OIRP w [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. przy takiej samej, jak twierdzi skarżący, argumentacji jak zawartej w odwołaniu od uchwały tej rady Nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r.

W dalszej części skargi A. Z. wskazuje, iż egzamin odbył się dwuetapowo w dniach 22 maja 2004 r. (test) i w czerwcu 2004 r. (rozmowa kwalifikacyjna do której skarżącego nie dopuszczono z uwagi na niewystarczającą ilość uzyskanych punktów). Powyższe daty dowodzą, iż egzamin odbył się po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (4 marca 2004 r.) stwierdzającego, że przepis art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z Konstytucją RP.

Skarżący dalej wywodził, iż określenie KRRP "postępowanie konkursowe", mające stwierdzać, że tylko jednym z jego elementów jest egzamin, niczego nie zmienia, bowiem w zaskarżonych uchwałach nie stwierdzono by skarżący nie spełniał przesłanek z ustawy o radcach prawnych stanowiących podstawę do wpisu na listę aplikantów radcowskich. Wymagania te były spełnione także w dacie złożenia wniosku. Natomiast w świetle faktu, dotyczącego daty wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jak stwierdza to skarżący powołując się na wyroki NSA w tym zakresie, twierdzenie organu administracji, iż do wszczętego postępowania o przyjęcia na aplikację należało stosować przepisy dotychczasowe, jest niezgodnie z art. 6 kpa. i art. 7 Konstytucji RP.

Wniosek o stwierdzenie nieważności uchwały Radu OIRP w [...], zawarty w odwołaniu, skarżący uzasadniał wydaniem jej bez podstawy prawnej.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych, w powołaniu się na argumenty zawarte w zaskarżonej uchwale, wnosiła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), która art. 1 wprowadziła ustawę z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 2 ustawę z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), z dniem 1 stycznia 2004 r.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy).

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy art. 31 ust. 1 i art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zm.).

Art. 31 ust. 1 w/w ustawy określa termin w jakim rada okręgowej izby radców prawnych powinna podjąć uchwałę w sprawie wpisu na listę radców prawnych. Natomiast art. 33 ust. 1-2 i ust. 4 ustawy o radcach prawnych określa warunki jakie powinien spełnić starający się o wpis.

Zgodnie z tymi warunkami A. Z. powinien legitymować się dyplomem ukończenia wyższych studiów prawniczych i uzyskaniem tytułu magistra, korzystać z pełni władz obywatelskich, posiadać pełną zdolność do czynności prawnych, być nieskazitelnego charakteru i dawać rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Wpis na listę aplikantów radcowskich następuje, stosownie do art. 33 ust. 2 w/w ustawy o radcach prawnych po przeprowadzeniu konkursu przez radę okręgowej izby radców prawnych, który to konkurs przeprowadza się raz w roku (art. 33 ust. 3 ustawy o radcach prawnych).

A. Z. wymienione warunki spełnił, jednakże wynik konkursu okazał się dla niego negatywny.

Rada OIRP w [...] przeprowadziła konkurs na podstawie regulaminu wydanego w oparciu o przepis art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zm.).

Przepis art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, stanowiący podstawę prawną wydania regulaminu przeprowadzania egzaminu, został uznany przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 za niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że dopuszczał – co do osób niebędących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych – możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego o zbadanie zgodności m.in. cytowanych przepisów z ustawą zasadniczą.

Art. 33 ust. 2 w/w ustawy o radcach prawnych, jak wskazano wyżej, określa sposób wyłaniania aplikantów radcowskich, przez przeprowadzenie egzaminu konkursowego, lecz nie zasady, zgodnie z którymi ów konkurs był przeprowadzany. Określanie tych zasad zostało przekazane, art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych, do kompetencji Krajowej Rady Radców Prawnych. Zatem oczywistym jest, iż przepis art. 33 ust. 2 w/w ustawy mógł być wykonywany jedynie w oparciu o art. 60 pkt 8b tego aktu normatywnego, albowiem bez określenia zasad konkursu jego przeprowadzenie było niemożliwe.

W związku z tym nie powinno budzić żadnych wątpliwości stwierdzenie, że aczkolwiek podstawę prawną zaskarżonych uchwał określono z przepisu art. 33 ustawy o radcach prawnych, to postępowanie administracyjne wywodziło swoje umocowanie z treści art. 60 pkt 8b tej ustawy.

Zasady regulaminu konkursu na aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie niezgodnego z Konstytucją RP przepisu art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych, miały zasadniczy wpływ na treść uchwały Nr [...] podjętej w dniu [...] listopada 2004 r. przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o odmowie wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich. Regulamin, na podstawie którego przeprowadzono konkurs został wydany na podstawie niezgodnego z Konstytucją RP upoważnienia ustawowego, albowiem z naruszeniem art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Regulamin konkursu, który był aktem wewnętrznym organów samorządu radcowskiego, nie mógł stanowić podstawy do podjęcia uchwały co do obywateli, którzy nie podlegali temu organowi samorządowemu.

Kryteria oceny kandydatów, poprzez przeprowadzenie konkursu, powinny być określone w aktach prawa powszechnie obowiązującego, albowiem tylko te akty prawa mogą stanowić podstawę dla sądowej kontroli legalności decyzji indywidualnych. Akty korporacji zawodowych, zgodnie z założeniami konstytucyjnego systemu źródeł prawa, nie mogą być źródłami prawa powszechnie obowiązującego, a tym samym stosowanego do osób nie wchodzących jeszcze w skład korporacji zawodowej. Podstawę prawną decyzji w ich sprawach mogą stanowić jedynie akty powszechnie obowiązujące, wymienione w art. 87 Konstytucji RP, a nie akty o charakterze wewnętrznym, jakimi są uchwały korporacji. Fakt ich wydania na podstawie art. 60 pkt 8b w/w ustawy o radcach prawnych, nie zmienił ich natury prawnej i nie nadał im przymiotu aktów powszechnie obowiązujących.

W tym przedmiocie, przed wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 20 kwietnia 1994 r. (SA/Kr 1428/93) stwierdzając, iż zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, a decyzje administracyjne mogą być wydawane tylko na podstawie prawa powszechnie obowiązującego.

Zasadniczą kwestią w rozpoznawanej sprawie jest wydanie uchwał Nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. i Nr [...] z [...] grudnia 2004 r. w zmienionej sytuacji prawnej skutkiem wejścia w życie, w dniu 4 marca 2004 r., wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. w sprawie P 21/02. Skutkiem powyższego wyroku, zasady przeprowadzania egzaminu konkursowego, stanowiące Załączniku Nr 1 do uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych Nr 418/V/2001 z dnia 15 grudnia 2001 r., wydanej na podstawie art. 60 pkt 8b w/w ustawy o radcach prawnych, w dacie przeprowadzania egzaminu nie obowiązywały.

Trybunał Konstytucyjny w wydanym wyroku nie wprowadził warunku obowiązywania art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych przez czas określony od wejścia w życie orzeczenia, jak przykładowo w wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r. (P. 6/02).

Zatem nie można przyjąć za uzasadnione założenie Krajowej Rady Radców Prawnych zmierzające do stwierdzenia, iż skoro do postępowania o wpis na listę aplikantów ma zastosowanie przepis art. 61 § 3 kpa., to postępowanie to, do jego zakończenia decyzją (uchwałą) ostateczną, powinno toczyć się na podstawie przepisów dotychczasowych. W doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, iż organy administracji muszą rozpoznawać sprawy na podstawie obowiązującego prawa mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym; "Punktem odniesienia dla oceny legalności decyzji w trybie art. 156-158 k.p.a., jest stan rzeczy w chwili jej wydania" – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2003 r. (IV SA 99/02).

Zasada ta wynika także z art. 6 kpa. stanowiącego, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to działanie w oparciu o obowiązującą normę prawną, prawidłowe ustalenie znaczenia tej normy, niewadliwe dokonanie subsumcji oraz prawidłowe ustalenie następstw prawnych. Dotyczy to zastosowania zarówno normy prawa materialnego, jak i normy prawa procesowego.

W rozpoznawanej sprawie należy wskazać na treść art. 190 ust. 1 Konstytucji RP stanowiący, iż orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Stwierdzając, iż przepis art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP Trybunał Konstytucyjny pozbawił go mocy obowiązującej.

Zatem zastosowanie zasad przeprowadzenia egzaminu ustanowionych na podstawie tego przepisu, po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, stanowiło oparcie postępowania administracyjnego na przepisie aktu normatywnego nie stanowiącym już upoważnienia do przeprowadzenia tego postępowania.

Innymi słowy organy korporacji radców prawnych przeprowadziły to postępowanie (egzamin na aplikację radcowską) bez podstawy prawnej określającej zasady tego postępowania, w rezultacie wydając uchwały spełniające przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa., albowiem w sytuacji, kiedy postępowanie administracyjne jest dotknięte wadą nieważności, decyzje (uchwały) zatwierdzające wynik tego postępowania także stają się nieważne.

Jak wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, między innymi, w wyroku z dnia 14 sierpnia 2001 r. (I SA 556/00) "Brak podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) musi być rzeczywisty, a nie tylko polegający na braku przytoczenia w decyzji przepisu prawa jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia". Brak podstawy prawnej zachodzi wówczas, gdy decyzja (uchwała) "...została oparta na przepisach aktu normatywnego, w którym organ przekroczył upoważnienie lub go nie posiadał, wreszcie gdy decyzja oparta została na akcie nie będącym aktem powszechnie obowiązującym (vide wyrok NSA z 8.02.1983 r., I SA 1294/82, ONSA 1/98, poz. 5, wyrok NSA z 25.10.1984 r. III SA 671/84, ONSA 2/84, poz. 96, H. Poleszak - Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w postępowaniu przed NSA, NP 1984, nr 1, s. 22-23)" - uzasadnienie do powołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Odnosząc się jedynie ubocznie do poglądu skarżącego Sąd orzekający w sprawie nie uznał, iż można przyjąć za uzasadnioną tezę, iż spełnienie warunku z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) ma wymiar wyłącznie formalny, co miałoby znaczyć, że warunek ten został spełniony przez sam fakt przystąpienia do konkursu. Celem bowiem egzaminu konkursowego nie jest samo uczestnictwo w nim kandydata na aplikanta radcowskiego lecz dokonanie sprawdzenia wiadomości. Konkurs nie ma charakteru kursu lub wykładu, w którym kandydat pozyskuje informacje określone programem lecz jest egzaminem, aczkolwiek kandydat nie otrzymuje po jego zakończeniu dyplomu lub świadectwa, jednakże otrzymuje uprawnienie dalszego szkolenia się i (w zakresie ograniczonym, gdyż pod patronatem) wykonywania zawodu.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 200 w związku z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.