Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2185/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2
journal: Dz.U. 1982 nr 40 poz 268
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.) Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Andrzej Góraj Protokolant referent stażysta Aleksandra Olczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K. M. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym 1) uchyla zaskarżony rozkaz personalny w części utrzymującej w mocy rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. w części odmawiającej przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] stycznia 1983 r. do dnia [...] października 1986 r. oraz od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r. oraz rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. w części odmawiającej przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] stycznia 1983 r. do dnia [...] października 1986 r. oraz od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r., 2) w pozostałym zakresie skargę oddala, 3) zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz K. M. kwotę 257 zł ( dwieście pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] października 2012 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy własny rozkaz personalny z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] odmawiający K. M. przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] października 1986 r. oraz od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego organ przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

[...] K. M. raportem z dnia [...] maja 2012 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji z prośbą "o zaliczenie lat pracy do wysługi w okresie od [...] września 1982 r. do [...] grudnia 1989 r. za pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców P. i H. M., z wyłączeniem okresu od [...] października 1986 r. do [...] października 1988 r.", w którym to pełnił zasadniczą służbę wojskową. Do przedmiotowego raportu załączył oświadczenie, w którym poinformował, że praca w gospodarstwie rolnym rodziców trwała od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] grudnia 1989 r., zeznania dwóch świadków potwierdzające, iż wymieniony w wymienionym okresie wykonywał stałą pracę w pełnym wymiarze czasu w gospodarstwie rolnym rodziców w miejscowości L., zaświadczenie Starosty [...] z dnia [...] maja 2012 r. informujące o posiadanym przez Państwa P. i H. M. gospodarstwie rolnym, zaświadczenie z Urzędu [...] z dnia [...] maja 2012 r. potwierdzające adres zameldowania na pobyt stały K. M. oraz zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień [...] z dnia [...] maja 2012 r. o pełnionej służbie wojskowej w okresie od dnia [...] października 1986 r. do dnia [...] października 1988 r.

Organ pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. wezwał stronę do uzupełnienia żądania, tj. przedstawienia dokumentacji potwierdzającej objęcie przedmiotowego gospodarstwa rolnego i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem (wraz z precyzyjnym wskazaniem objętej części, mogącej być uznaną za samodzielne gospodarstwo rolne), zaświadczenia właściwego urzędu gminy potwierdzającego okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym lub informującego o braku dokumentów uzasadniających wydanie przedmiotowego zaświadczenia oraz zaświadczenia o miejscu zameldowania (zamieszkiwania) rodziców we wnioskowanym okresie. Ponadto, pismem z dnia [...] lipca 2012 r. organ zwrócił się do świadków o uzupełnienie złożonych zeznań.

W dniu [...] czerwca 2012 r. do organu wpłynęło pismo K. M., przy którym nadesłał wypis aktu notarialnego umowy darowizny sporządzonego w dniu [...] grudnia 2011 r., pismo Urzędu Miejskiego w B. datowane na "[...]" stanowiące, iż urząd nie posiada dokumentacji potwierdzającej staż pracy zainteresowanego w gospodarstwie rolnym rodziców, potwierdzenie zameldowania rodziców strony z dnia [...] czerwca 2012 r., zaświadczenie Urzędu Gminy w E. z dnia [...] czerwca 2012 r. informujące, że K. M. jest podatnikiem podatku rolnego z gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości W. o powierzchni przeliczeniowej użytków rolnych 2,0655 ha oraz zaświadczenie wydane z upoważnienia Burmistrza B. z dnia [...] czerwca 2012 r. stwierdzające, że K. M. jest podatnikiem podatku rolnego z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego w miejscowości L. o powierzchni przeliczeniowej użytków rolnych 2,8035 ha.

Następnie w dniach [...] i [...] lipca 2012 r. do Biura Kadr i Szkolenia Komendy Głównej Policji wpłynęły wyjaśnienia świadków stanowiące uzupełnienie złożonych wcześniej zeznań.

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Komendant Główny Policji, działając na podstawie § 4 ust. 1 pkt 5 i § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia (Dz. U. nr 152, poz. 1732 ze zm.) w związku z art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. nr 54, poz. 310), odmówił K. M. przyznania wymienionemu prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] października 1986 r. oraz od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r.

K. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając zaskarżonemu rozkazowi personalnemu naruszenie: (1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób wybiórczy i całkowicie dowolny, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego, (2) art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, (3) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewłaściwe uzasadnienie rozkazu personalnego.

Dodatkowo w dniu [...] września 2012 r. do organu wpłynęły poświadczone notarialnie zeznania świadków, potwierdzające wykonywanie przez K. M. pracy w gospodarstwie rolnym w okresie od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] grudnia 1989 r. z wyłączeniem okresu od dnia [...] października 1986 r. do dnia [...] października 1988 r.

W dalszej części uzasadnienia rozkazu personalnego z dnia [...] października 2012 r. organ wskazał, że zaliczenie policjantowi do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym może nastąpić w oparciu o unormowania ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Unormowania te stanowią bowiem odrębne przepisy w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego, zgodnie z którym do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1 - 4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Następnie organ powołał treść art. 1 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, zgodnie z którym wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem. W myśl zaś art. 1 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy, wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Organ podniósł, że rozstrzygając o możliwości przyznania K. M. prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] grudnia 1982 r. należało dokonać oceny, czy spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 1 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, tj. czy wymieniony po ukończeniu 16 roku życia pracował we wskazanym okresie w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, a następnie czy objął to gospodarstwo i rozpoczął jego prowadzenie osobiście lub wraz ze współmałżonkiem. Niespełnienie chociażby jednej z wymienionych w powołanym przepisie przesłanek wykluczało jego zastosowanie. Dalej organ wskazał, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż Państwo P. i H. M. w 2011 r. darowali działkę niezabudowaną o powierzchni 1,74 ha położoną w miejscowości L. oraz działkę o powierzchni 1,53 ha położoną w miejscowości W. synowi K. M. oraz jego małżonce w formie aktu notarialnego. Powyższe oznaczało, że K. M. objął gospodarstwo rolne prowadzone przez rodziców, spełniając tym samym jedną z przesłanek określonych w art. 1 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Zdaniem organu, nie można natomiast stwierdzić, aby skarżący spełnił pozostałe przesłanki wymienione w cytowanym przepisie, tj. pracował po ukończeniu 16 roku życia we wspomnianym gospodarstwie rolnym oraz rozpoczął jego prowadzenie osobiście lub wraz ze współmałżonkiem.

Organ zauważył, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 cyt. ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Natomiast ust. 2 tego artykułu stanowi, że jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. Z kolei z ust. 3 tego artykułu wynika, że w przypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne.

W związku z powyższym jako dowód w przedmiotowej sprawie dopuszczono zeznania świadków złożone w dniu [...] maja 2012 r. Dodatkowo uwzględniono zeznania świadków złożone w dniu [...] września 2012 r.

Dalej organ wskazał, że przedstawiane w sprawie zeznania świadków powinny być na tyle wiarygodne, aby można je było potraktować jako równoważne w zakresie wartości dowodowej z informacjami zawartymi w świadectwach służby czy świadectwach pracy, które co do zasady stanowią podstawowy dowód w takim postępowaniu. Organ podkreślił, że pracodawca może zakwestionować zaświadczenie urzędu gminy albo treść przedstawionych innych dokumentów, jeżeli dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny stan faktyczny niż wskazany w tych dokumentach.

W rozpatrywanej sprawie świadkowie: M. N. i H. G. zgodnie twierdzili, że K. M. w okresie od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] grudnia 1989 r. wykonywał prace rolne w gospodarstwie rolnym rodziców, położonym w miejscowości L. Wskazali przy tym, że przez cały powyższy okres praca była stała i wykonywana w pełnym wymiarze czasu. Zaznaczyli też, iż nie jest im wiadome, czy w okresie objętym zeznaniem zainteresowany posiadał inne źródło utrzymania, a także czy z tytułu tej pracy był ubezpieczony. W uzupełnieniu swoich zeznań podali, że we wskazanym okresie stale przebywali w swoim miejscu zamieszkania. Podkreślili, że rodzice K. M. prowadzili typowe gospodarstwo ogólnorolne. Zainteresowany był przez nich widywany przy pieleniu warzyw, zbieraniu plonów, zwożeniu słomy do stodoły, przygotowywaniu warzyw do sprzedaży, wyprowadzaniu krów na pastwisko, wywożeniu obornika na pola, dokarmianiu zwierząt.

Wykonywanie przez K. M. stałej pracy w pełnym wymiarze czasu w gospodarstwie rolnym w okresie od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] grudnia 1989 r., z wyłączeniem okresu od dnia [...] października 1986 r. do dnia [...] października 1988 r., potwierdził także K. S. oraz rodzice skarżącego, którzy zgodnie wskazali, że syn mieszkał i pracował w gospodarstwie rolnym wraz z nimi i rodzeństwem. Zajęcia, które wykonywał miały charakter samodzielny, przy czym nie była to pomoc doraźna, lecz praca w pełnym zakresie obowiązków, na równi z rodzicami. Efekt tych prac stanowił źródło utrzymania rodziny.

Organ zauważył następnie, że K. M. w latach 1981 - 1983 uczęszczał do Zasadniczej Szkoły [...] w B. (oddalonej od miejsca zamieszkania o około 6 km), a następnie w latach 1983 - 1986 do Technikum [...] w W. (około 30 km od miejscowości L.). W ocenie Komendanta Głównego Policji, obowiązkowe uczestniczenie skarżącego w tym czasie w trwających 7-8 godzin lekcyjnych zajęciach szkolnych, długotrwałe dojazdy do i ze szkoły, jak również konieczność domowego przygotowania się do obowiązków szkolnych, wykluczały wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze, który mógłby mieć istotne znaczenie dla funkcjonowania tego gospodarstwa. Organ podkreślił, że w danym okresie to nauka w szkole ponadpodstawowej i związane z nią obowiązki były głównym celem i zadaniem K. M., a tym samym niemożliwe było wykonywanie przez wymienionego czynności w gospodarstwie rolnym wtedy, gdy istniała taka potrzeba, a jedynie wówczas, gdy zainteresowany miał taką możliwość. W konsekwencji, w omawianym przypadku nie można mówić o wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym, a jedynie o świadczeniu doraźnej pomocy w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika. Taka doraźna pomoc, którą zapewne obserwowali świadkowie, wymaga niewątpliwie poświęcenia określonego czasu, jednakże nie może być ona utożsamiana z pojęciem pracy w gospodarstwie rolnym.

W świetle powyższego organ uznał zeznania świadków za niewiarygodne i wynikające z błędnej interpretacji poczynionych obserwacji. Dodatkowo stwierdził, że trudno dać wiarę, iż świadkowie po ponad 20 latach doskonale pamiętają okoliczności związane z wykonywaniem przez K. M. określonych czynności w gospodarstwie rolnym rodziców, w szczególności z uwzględnieniem zakresu i wymiaru tych czynności.

Ustosunkowując się do możliwości przyznania K. M. prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] stycznia 1983 r. do dnia [...] października 1986 r. oraz od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r. w oparciu o art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., Komendant Główny Policji wskazał, że do oceny stanu faktycznego mającego miejsce w ww. okresie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. nr 40, poz. 268 ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 2 tej ustawy, przez określenie domownika należało rozumieć członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegały obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowiła ich główne źródło utrzymania. Poszczególne elementy definiujące musiały wystąpić łącznie.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie organu, nie można mówić o pracy w gospodarstwie rolnym w powoływanym okresie. Tym samym skarżący nie może być uznany za domownika w rozumieniu ww. przepisów i w konsekwencji korzystać z uprawnienia wynikającego z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności organ stwierdził, że brak było podstaw do przyznania K. M. prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] października 1986 r. oraz od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego, Komendant Główny Policji stwierdził, że wydając rozkaz personalny z dnia [...] sierpnia 2012 r. organ zgodnie z art. 77 k.p.a., w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Stosownie do art. 80 k.p.a. organ ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy poszczególne okoliczności zostały udowodnione. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a to z kolei stanowi podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. W kontekście zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a., organ wskazał, że strona posiadała wiedzę dotyczącą prowadzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego, wszczętego na jej wniosek. K. M. nie utracił możliwości zrealizowania uprawnień wynikających z ww. przepisu w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednakże składając wspomniany wniosek skarżący nie przedstawił żadnych nowych dowodów lub okoliczności, które rzutowałyby na treść podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

K. M. złożył na powyższy rozkaz personalny skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia "domownik", polegającej na przyjęciu, iż ma w tym przypadku zastosowanie przepis art. 2 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, podczas gdy organ winien ocenić status skarżącego w charakterze domownika w spornym okresie w oparciu o przepisy obowiązujące w chwili orzekania przez organ, to jest w oparciu o art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. nr 7, poz. 25 ze zm.);

2. art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., poprzez ich niezastosowanie, polegające na niezaliczeniu skarżącemu do stażu pracy przypadającego przed 1 stycznia 1983 r. okresu od dnia [...] września 1982 do dnia [...] grudnia 1982 r. oraz przypadającego po dniu 31 grudnia 1982 r. okresu od dnia [...] stycznia 1983 r. do dnia [...] października 1986 r. i od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r., pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, mimo spełnienia wszystkich przesłanek przewidzianych odpowiednio w powołanych przepisach oraz przyjęciu, iż sam fakt kształcenia się osoby pozostającej z rolnikiem w gospodarstwie rolnym w szkole ponadpodstawowej wyklucza wykonywanie przez nią w tym gospodarstwie stałej pracy;

3. § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, poprzez jego niezastosowanie i tym samym niezaliczenie do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, okresów pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w okresach wskazanych we wniosku, jako innego okresu podlegającego wliczeniu do okresu pracy lub służby;

4. art. 80 i art. 75 § 1 k.p.a., poprzez dokonanie oceny zeznań świadków w sposób całkowicie dowolny, tj. w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, odmawiając im bezzasadnie wiarygodności, podczas gdy zeznania te są spójne i wzajemnie ze sobą korespondują, jak również stanowią źródło dowodowe równej mocy w odniesieniu do innych źródeł dowodowych, o których mowa w art. 75 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż organ dokonując wykładni art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., w kontekście wymogu pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych, w okresie od [...] stycznia 1983 r. do dnia [...] października 1986 r. i od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r. przyjął, iż znajdują zastosowanie przepisy nieobowiązującej ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin.

W ocenie skarżącego, przyjęcie takiej wykładni jest błędne. Biorąc bowiem pod uwagę, że ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników uchylająca ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu rolników indywidualnych i członków ich rodzin nie zawiera żadnych przepisów intertemporalnych, które wskazywałyby przypadki stosowania ustawy uchylonej, w niniejszej sprawie winny mieć zastosowanie przepisy obowiązujące w dniu orzekania przez organ. Tym samym, organ winien dla określenia pojęcia domownika posłużyć się definicją zawartą w art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skarżący podkreślił, że przyjęcie definicji domownika w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. wyznacza inne warunki, jakie muszą zostać spełnione dla uznania danej osoby za domownika, niż ma to miejsce w przypadku przepisu art. 6 pkt 2 obowiązującej aktualnie ustawy.

Skarżący przywołał następnie orzecznictwo Sądu Najwyższego, w którym sąd ten dokonywał wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym". Sąd Najwyższy wskazał m.in. na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, że ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych.

Skarżący podkreślił, że w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym, jak rolnik, i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na poparcie powyższego stanowiska skarżący powołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zdaniem K. M., w zakresie podstawy prawnej określonej w art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. spełnił on przesłanki uznania go za domownika w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. miał w tym okresie ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym, stale pracował w tym gospodarstwie i nie był związany z rolnikiem stosunkiem pracy. Zatem jego praca w indywidualnym gospodarstwie rodziców w okresie od dnia [...] stycznia 1983 r. do dnia [...] października 1986 r. oraz od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r. powinny zostać przez organ zaliczone do stażu służby.

Ze zgromadzonego w i sprawie materiału dowodowego - z zeznań pięciu świadków, w tym rodziców skarżącego stale z nim zamieszkujących, jednoznacznie wynika, iż wykonywał on we wskazanych okresach systematycznie i samodzielnie wszelkiego rodzaju prace niezbędne w gospodarstwie rolnym. W ocenie świadków, jego praca nie miała charakteru doraźnego była to praca w pełnym zakresie obowiązków, realizowana regularnie po powrocie ze szkoły, albowiem przez cały okres odbywania nauki w szkołach ponadpodstawowych nie korzystał z internatu.

Zaznaczył, że organ w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu w ogóle nie zajął stanowiska, z jakich przyczyn odmówił skarżącemu zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od [...] października 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r. do stażu pracy skoro, jak sam wskazuje, K. M. pobierał naukę w Technikum [...] w W. tylko do 1986 r.

Następnie skarżący, odnosząc się do drugiej z podstaw zaliczenia okresów pracy w gospodarstwie do stażu pracy, tj. art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., wskazał, że w okresie od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] grudnia 1982 r. wykonywał pracę w gospodarstwie swoich rodziców, co zostało powyżej wykazane i potwierdzone zeznaniami świadków, wykonywał pracę w okresie przed dniem 1 stycznia 1983 r., po ukończeniu 16 roku życia, nadto w 2011 r. objął wraz z małżonką gospodarstwo rolne rodziców i aktualnie je prowadzi.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem skarżącego organ bezpodstawnie odmówił mu zaliczenia do stażu służby, pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresach wskazanych we wniosku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje w części na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu jest rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] października 2012 r. utrzymujący w mocy własny rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. o odmowie przyznania K. M. prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] października 1986 r. oraz od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r.

Zgodnie z brzmieniem art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

(tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r., nr 287, poz. 1687 ze zm.), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia (art. 100). Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 101 ust. 1). Zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1).

Na podstawie art. 101 ust. 2 ww. ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. nr 152 poz. 1732 ze zm.), które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Tymi odrębnymi przepisami są art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. nr 54, poz. 310) oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. nr 7, poz. 25 ze zm.).

W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia

w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także: przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem (pkt 2), przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (pkt 3).

Stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 i 3 ww. ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. W przypadku, jeżeli organ gminy nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne.

Z kolei w świetle art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku - rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

W tym miejscu warto zaznaczyć, iż powołana wyżej ustawa - mocą jej art. 122 - uchyliła poprzednio regulującą przedmiotową materię ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 1989 r. nr 24, poz. 133 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 pkt 2 obowiązującej do dnia 31 grudnia 1990 r. ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r., przez domownika rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Wymienioną definicję domownika doprecyzowywało z kolei rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 1988 r. nr 2, poz. 10 ze zm.), również obowiązujące do dnia 31 grudnia 1990 r., które w § 2 ust. 1 stanowiło, że przy ustalaniu obowiązku ubezpieczenia domowników uznaje się, że domownik pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli zamieszkuje na terenie gospodarstwa rolnego prowadzonego przez rolnika lub w bezpośrednim jego sąsiedztwie, a praca domownika w gospodarstwie rolnym stanowi jego główne źródło utrzymania, jeżeli nie osiąga on dochodów z innych źródeł w wysokości przekraczającej miesięcznie połowę najniższego wynagrodzenia obowiązującego w gospodarce uspołecznionej. Praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej (§ 2 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia).

Biorąc bowiem pod uwagę, że ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, uchylająca ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, nie zawiera żadnych przepisów intertemporalnych, które wskazywałyby przypadki stosowania ustawy uchylonej, w niniejszej sprawie należało stosować - zgodnie z ogólną zasadą postępowania administracyjnego - przepisy obowiązujące w dniu orzekania przez organ.

W tym miejscu należy również odwołać się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2427/11 (publ.: CBOIS; orzeczenia.nsa.gov.pl) zauważył, iż tylko w przypadku, gdy zmiana prawa niesie ze sobą niekorzystne skutki dla obywatela, należy oceniać zdarzenie prawne według stanu obowiązującego w dacie, gdy miało ono miejsce. W przeciwnym wypadku mogłoby bowiem dojść do naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i wartości demokratycznego państwa prawnego. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodziła. Definicja legalna pojęcia "domownik" zawarta w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin stanowiła bowiem - w stosunku do obecnie obowiązujących przepisów - rozwiązanie mniej korzystne dla skarżącego. Skoro, jak już wyżej wskazano, w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników nie wprowadzono przepisów wyłączających lub ograniczających stosowanie przepisów nowych, należy przyjąć, że zamiarem racjonalnego ustawodawcy było doprowadzenie do stosowania ustawy nowej, która była korzystniejsza dla obywateli.

Tymczasem, dokonując oceny statusu skarżącego w charakterze domownika w spornym okresie jego pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, tj. od dnia [...] stycznia 1983 r. do dnia [...] października 1986 r. oraz od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r., organ błędnie prowadził rozważania w oparciu o art. 2 ust. 2 nieobowiązującej już ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. wskazano w szczególności, iż zgodnie z obowiązującymi w przedmiotowym okresie przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. niezbędnym wymogiem uznania za domownika było m.in. utrzymywanie się głównie z pracy w gospodarstwie rolnym. Organ zakwestionował spełnienie powyższej przesłanki wskazując, iż skarżący w latach objętych wnioskiem kontynuował naukę (w latach 1981 - 1983 w Zasadniczej Szkole [...] w B., a następnie, w latach 1983 - 1986 w Technikum [...] w W.), a konieczność dojazdu do ww. placówek oraz wymiar obowiązków szkolnych nie pozwalają na przyjęcie, że praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główny cel i zajęcie skarżącego, a w danym okresie była też jego głównym źródłem utrzymania. Zdaniem organu, okoliczności, iż praca skarżącego w gospodarstwie stanowiła jego główne źródło utrzymania, nie potwierdzają również zeznania świadków.

Powyższe stanowisko podtrzymał organ w decyzji z dnia [...] października 2012 r. Powołując art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin wskazał, iż skarżący nie wykonywał pracy w gospodarstwie rolnym w spornym okresie. Z tego względu nie może być uznany za domownika w rozumieniu cytowanych przepisów i w konsekwencji korzystać z uprawnienia, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

Zdaniem Sądu, w świetle powyższych uwag, zastosowanie w niniejszej sprawie mniej korzystnego rozwiązania odnośnie definicji domownika, przyjętego w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, stanowi o wadliwości rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2012 r. w części odmawiającej K. M. przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] stycznia 1983 r. do dnia [...] października 1986 r. oraz od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r., a także utrzymującego go w mocy, we wskazanej wyżej części, rozkazu personalnego tegoż organu z dnia [...] października 2012 r.

Powyższa wadliwość skutkowała uchyleniem obu ww. rozkazów personalnych we wskazanym zakresie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., o czym orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Rozpatrując sprawę ponownie organ obowiązany będzie dokonać oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście statusu skarżącego w charakterze domownika w ww. spornym okresie jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w oparciu o art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Dopiero tak dokonana ocena będzie mogła stanowić podstawę ewentualnej sądowej kontroli legalności podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

Czyniąc rozważania w powyższym zakresie organ weźmie pod uwagę wskazane niżej poglądy judykatury odnośnie przesłanki, o której mowa w art. 6 pkt 2 lit. c ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Mianowicie, wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r. o sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, iż mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno - gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją (tu: roślinną) w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r. o sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą. Wartym również powołania jest wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1998 r. o sygn. akt II UKN 299/98 (publ. OSNP 1999/24/799, OSNP - wkł. 1999/3/2) przedstawiający pogląd, iż dopuszczalność uwzględnienia pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze stałym należy co najmniej oceniać poprzez jej wykonywanie w wymiarze nie niższym niż połowa normalnie wymaganego czasu pracy w rolnictwie. "Wykonywanie niektórych czynności rolniczych w gospodarstwie rolnym, w okresie odbywania nauki w szkole średniej, wymagającej codziennych kilkusetkilometrowych dojazdów do niej, nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu okresów składkowych jako okresów pracy w gospodarstwie rolnym (...)". Zauważyć należy, że SN nie zastrzegł

w tym wyroku, iż pobieranie nauki w szkole średniej wyłącza możliwości uznania pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, lecz wyłącza takie uznanie tylko pobieranie nauki w miejscowości znacznie oddalonej od gospodarstwa rolnego, uniemożliwiające wykonywanie w nim pracy w wymiarze ponad połowy wymaganego czasu pracy w rolnictwie.

Podnieść również należy, że w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.

o ubezpieczeniu społecznym rolników charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym, nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym, jak rolnik, i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje zresztą już sam fakt rozróżnienia przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy definicji "rolnika" i "domownika". Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjąć, że skoro osoba mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego.

Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I OSK 321/11 (publ.: CBOIS; orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA stwierdził, że przykładowo nauka w szkole w systemie zaocznym, niepołączona z wykonywaniem dodatkowych zajęć zarobkowych, nie stanowi przeszkody do uznania tego okresu jako pracy

w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Wskazał też, że obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy. Sformułowanie "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego. Stała praca w gospodarstwie nie zawsze musi polegać na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, gdyż - na przykład ze względu na rodzaj produkcji - niekiedy nie będzie to nawet konieczne. Polega ona jednak na pewnej systematyczności i co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo. Ten element dyspozycyjności domownika, potwierdza również wymóg zamieszkania domownika na terenie gospodarstwa lub w jego pobliżu, czyli w takiej odległości, która umożliwia jak najszybsze dotarcie na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba i świadczenia na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga również pewnego psychicznego nastawienia polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym. Ten aspekt jest bardzo istotny, ponieważ stały charakter pomocy w gospodarstwie rolnym może być pojmowany w sposób o wiele bardziej racjonalny, przy rozumieniu "stałości" jako pozostawania w tym samym miejscu, trwałemu związaniu się z jakimś miejscem lub jakąś osobą, nieuleganiu zmianom (por. wyrok Sądu Najwyższego o sygn. akt II UK 42/06, publ. OSNP 2007/19-20/292). Pojmowana w ten sposób cecha "stałości" świadczy o istotnym znaczeniu nastawienia samego domownika na stałe świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym i odpowiadającą temu nastawieniu niezmienną możliwość skorzystania z jego pracy przez rolnika prowadzącego gospodarstwo.

Orzekając ponownie w sprawie organ weźmie również pod uwagę okoliczność, iż skarżący zakończył pobieranie nauki w Technikum [...] w W. w 1986 r. W związku z powyższym organ rozważy, czy istnieją podstawy do odmowy skarżącemu przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r. Swoje stanowisko w sprawie należycie uzasadni czyniąc zadość obowiązkom wynikającym z art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a.

Jaki już wyżej podniesiono, żądanie skarżącego dotyczące przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za pracę w gospodarstwie rolnym obejmowało również okres od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] grudnia 1982 r.

Przy ocenie zasadności przedmiotowego żądania zastosowanie znajduje powołany wyżej przepis art. 1 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Z treści wymienionego wyżej przepisu wynika, że obok przesłanki pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, osoba ubiegająca się o zaliczenie tego okresu do pracowniczego stażu pracy, winna spełnić ponadto przesłankę objęcia tegoż gospodarstwa i rozpoczęcia jego prowadzenia osobiście lub ze współmałżonkiem, przy czym "objęcie" w rozumieniu przepisów ustawy oznacza "bezpośrednie objęcie". Natomiast przez pojęcie "prowadzenia gospodarstwa rolnego" należy uznać samodzielną lub przy pomocy innych osób (bliskich, pracowników najemnych) faktyczną pracę w gospodarstwie rolnym, wykonywaną na własny rachunek w charakterze właściciela bądź posiadacza w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego, przy czym faktyczna praca w gospodarstwie to nie tylko osobista, fizyczna praca w polu, ale także organizowanie pracy, zarządzanie gospodarstwem, decydowanie o rodzaju produkcji.

Jak wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, rodzice skarżącego – P. i H. M. w dniu [...] grudnia 2011 r. darowali działkę niezabudowaną nr ew. [...] o powierzchni 1,74 ha położoną w miejscowości L. oraz działkę nr ew. [...] o powierzchni 1,53 ha położoną w miejscowości W. synowi K. M. oraz jego małżonce (akt notarialny Repertorium A Nr [...]). Powyższe oznacza, że skarżący objął gospodarstwo rolne prowadzone przez rodziców, spełniając tym samym odnośną przesłankę z art. 1 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy z dnia 20 lipca 1990 r.

Posiadanie gospodarstwa rolnego nie jest jednak tożsame z jego prowadzeniem, tj. z bezpośrednią pracą na nim. Podkreślić należy, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających prowadzenie przez skarżącego gospodarstwa rolnego osobiście lub wraz ze współmałżonkiem, natomiast podnoszona w skardze okoliczność opłacania należności z tytułu podatku rolnego nie stanowi dowodu stałej pracy w gospodarstwie rolnym, bowiem owo opodatkowanie jest związane z własnością lub posiadaniem samoistnym, a nie z prowadzeniem danego gospodarstwa.

Sąd zauważa, iż w aktach sprawy znajduje się rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] października 2012 r., którym na mocy art. 62 ust. 1 ustawy o Policji udzielono skarżącemu zezwolenia na podjęcie zajęcia zarobkowego poza służbą, polegającego na prowadzeniu działalności rolniczej w zakresie produkcji roślinnej i wprowadzaniu do obrotu produktów roślinnych w czasie wolnym od służby - do dnia [...] października 2013 r. Rozkaz ten został jednak wydany po dacie wydania zaskarżonego rozkazu personalnego z dnia [...] października 2012 r. i z tego względu nie może mieć żadnego znaczenia dla oceny okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, której to oceny organ orzekający dokonuje według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania ostatecznego rozstrzygnięcia.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie spełnił przesłanki "prowadzenia gospodarstwa rolnego", o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Zatem organ prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] grudnia 1982 r.

Z tych względów, skarga w odnośnym zakresie podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku.

Wobec uchylenia w części zaskarżonego oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego jak w pkt 1 sentencji wyroku, o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., jak w pkt 3 sentencji.