Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 822/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 61, art. 66
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1892
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Dnia 9 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2017 roku sprawy ze skarg Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości A w Ł. i H. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz: a) Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości A w Ł. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych; b) H. R. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." – oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 290 ze zm.) – zwanej także: "ustawą" – uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...], nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. A 13/15 i H. R. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej w Ł. ul. A 13/15:

1. Zlikwidowanie w lokalu mieszkalnym nr 10 w pomieszczeniu łazienki poziomego metalowego przewodu wentylacji grawitacyjnej oraz pozostawienie otworu wentylacyjnego między łazienką i wc;

2. Udrożnienie pionowego kanału wentylacyjnego, poprzez (a) próbę udrożnienia z dachu specjalistycznymi narzędziami kominiarskimi, a jeżeli ta się nie powiedzie (b) próbę udrożnienia od dołu, tj. poprzez wykucie odpowiedniego otworu i przewiercenie niedrożności od spodu, a w przypadku braku powodzenia (c) rozkucie otworów wyczystnych w lokalu położonym bezpośrednio nad lokalem nr 10 (w lokalu nr 13 na II piętrze);

3. Wykonanie mechanicznego frezowania ścian kanału wentylacyjnego, następnie uszczelnienie go na całej wysokości;

4. Osadzenie kratki wentylacyjnej bezpośrednio w otworze wylotowym istniejącego przewodu wentylacyjnego trzonu kominowego;

5. Zapewnienie właściwego napływu powietrza poprzez wykonanie w dolnej części skrzydła drzwi do łazienki otworów nawiewnych o powierzchni netto 200 cm2, bądź odpowiedniej szczeliny (podcięcie drzwi);

6. Zapewnienie wymiany powietrza w całym lokalu nr 10 poprzez doprowadzenie powietrza z zewnątrz przez okna lub w inny skuteczny sposób - według "Projektu usunięcia nieprawidłowości w zakresie wentylacji pomieszczeń wc i łazienki w lokalu mieszkalnym nr 10 w budynku mieszkalnym przy ul. A 13/15 w Ł." oraz "Aneksem do projektu usunięcia nieprawidłowości w zakresie wentylacji pomieszczeń we i łazienki w lokalu mieszkalnym nr 10 w budynku mieszkalnym przy ul. A 13/15 w Ł." opracowanych przez mgr inż. arch. J. K. (upr. bud. nr [...]) oraz mgr inż. C. D. (upr. bud. nr [...]), w terminie do dnia 30 września 2016r.

Organ II instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że pismem z dnia 13 czerwca 2012r. M. R., działający jako pełnomocnik H. R., poinformował o braku drożności łazienkowych przewodów wentylacyjnych w lokalu nr 10 przy ul. A 13/15 w Ł., wnioskując o wydanie decyzji nakazującej usunięcie tej nieprawidłowości. Następnie pismem z dnia 27 lipca 2012r. uzupełniono powyższy wniosek, wskazując, że nie jest zasadnym zdemontowanie blaszanego kanału wentylacyjnego, ponieważ kanał ten pozostaje zamontowany w stanie oryginalnym, tj. według projektu z okresu jego budowy z lat 1988-1989 i nie wprowadzono żadnych zmian konstrukcyjnych czy modernizacyjnych kanałów wentylacyjnych.

W wyniku oględzin-ekspertyzy urządzeń ogrzewczo-kominowych przeprowadzonych w lokalu nr 10 przy ul. A nr 13/15 w Ł., w opinii z dnia 16 lutego 2012r. mistrz kominiarski, Z. R., stwierdził, że przewód wentylacyjny jest zablokowany na II piętrze; próba udrożnienia z dachu nie dała rezultatu; w celu udrożnienia przewodu należy wykuć otwór w łazience, w lokalu nr 13. W dniu 14 listopada 2012r. PINB w Ł. przeprowadził oględziny w lokalu nr 10 przy ul. A nr 13/15 w Ł. w sprawie przewodu wentylacyjnego w łazience i wc, w wyniku których stwierdzono, że łazienka jest wentylowana za pomocą kanału poziomego, który przebiega przez pomieszczenie węzła sanitarnego, w kanale tym jest kratka wentylacyjna, która wentyluje pomieszczenie wc. Kanał ten jest podłączony do kanału wentylacyjnego w ścianie budynku. Kanał poziomy jest wykonany z blachy. Według opinii kominiarskiej z dnia 16 lutego 2012r. przewód wentylacyjny jest zablokowany. W łazience widoczne ślady zagrzybienia na suficie i ścianach, na fugach między kaflami. Na ścianie nad wanną widoczne ubytki farby i tynku. Zabudowa kanału wentylacyjnego istnieje od początku istnienia budynku. Podobny sposób zabudowy jest w innych lokalach mieszkalnych.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], PINB w Ł. - na podstawie art. 81 c ust. 2 w związku z art 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego - nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej nieruchomości w Ł. przy ul. A 13/15 przedłożenie ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez odpowiednio uprawnioną osobę wraz z jednoznacznym wskazaniem sposobu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego w zakresie prawidłowości wentylacji w istniejących pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych (łazienki i wc), znajdujących się w lokalu mieszkalnym nr 10, w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na nieruchomości w Ł. przy ul. A 13/15 w terminie do dnia 31 grudnia 2015r.

Przy piśmie z dnia 18 listopada 2015r. M. R. przekazał kopię opinii z dnia 26 marca 2014r. biegłego sądowego dotyczącą wentylacji w przedmiotowym lokalu, którą sporządzono na potrzeby postępowania sądowego.

Przy piśmie z dnia 26 listopada 2015r. A Sp. z o.o., administrator Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. A 13/15 w Ł., przekazała opinię techniczną dotyczącą wentylacji w lokalu nr 10 przy ul. A 13/15 oraz projekt budowlany usunięcia nieprawidłowości w zakresie wentylacji w tym lokalu.

Następnie organ I instancji wydał decyzję z dnia [...], nr [...], nakazującą - na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego i art. 104 § 1 k.p.a. - Wspólnocie Mieszkaniowej nieruchomości w Ł. przy ul. A 13/15 oraz H. R., usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zlokalizowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. A 13/15 w zakresie lokalu mieszkalnego nr 10, poprzez: 1. Zlikwidowanie w pomieszczeniu łazienki poziomego metalowego przewodu wentylacji grawitacyjnej; 2. Udrożnienie pionowego kanału wentylacyjnego, poprzez (a) próbę udrożnienia z dachu specjalistycznymi narzędziami kominiarskimi, a jeżeli ta się nie powiedzie (b) próbę udrożnienia od dołu, tj. poprzez wykucie odpowiedniego otworu i przewiercenie niedrożności od spodu, a w przypadku braku powodzenia (c) rozkucie otworów wyczystnych w lokalu położonym bezpośrednio nad lokalem nr 10 (w lokalu nr 13 na II piętrze); 3. Wykonanie mechanicznego frezowania ścian kanału wentylacyjnego, następnie uszczelnienie go na całej wysokości; 4. Osadzenie kratki wentylacyjnej bezpośrednio w otworze wylotowym istniejącego przewodu wentylacyjnego trzonu kominowego; 5. Połączenie łazienki i w.c. w jedno pomieszczenie poprzez rozebranie części ścianki działowej pomiędzy nimi; 6. Zapewnienie właściwego napływu powietrza poprzez wykonanie w dolnej części skrzydła drzwi do łazienki otworów nawiewnych o powierzchni netto 200 cm2, bądź odpowiedniej szczeliny (podcięcie drzwi) - według "Projektu usunięcia nieprawidłowości w zakresie wentylacji pomieszczeń wc i łazienki w lokalu mieszkalnym nr 10 w budynku mieszkalnym przy ul. A 13/15 w Ł." oraz "Aneksem do projektu usunięcia nieprawidłowości w zakresie wentylacji pomieszczeń wc i łazienki w lokalu mieszkalnym nr 10 w budynku mieszkalnym przy ul. A 13/15 w Ł." opracowanych przez mgr inż. arch. J. K. (upr. bud. nr [...]) oraz mgr inż. C. D. (upr. bud. nr [...]) - w terminie do dnia 30 września 2016r.

W odwołaniu od ww. decyzji H. R., reprezentowana przez M. R., wskazała, że projektanci J. K. i C. D., którzy zaprojektowali sposoby usunięcia nieprawidłowości, nie dokonali wizji lokalnej w lokalu nr 10 przy ul. A w Ł., lecz osobiście badał ten kanał wentylacyjny za pomocą specjalistycznego sprzętu mistrz kominiarski, P. R., który sporządził opinię techniczną w tej sprawie. Odwołująca wskazała na odmienne określenie sposobów usunięcia nieprawidłowości w zaskarżonej decyzji, polegającej - w razie niepowodzenia próby udrożnienia kanału z dachu specjalistycznymi narzędziami kominiarskimi - na próbie udrożnienia od dołu, tj. poprzez wykucie odpowiedniego otworu i przewiercenie niedrożności od spodu, a w przypadku braku powodzenia rozkucie otworów wyczystnych w lokalu położonym bezpośrednio nad lokalem nr 10 (w lokalu nr 13 na II piętrze), podczas, kiedy mistrz kominiarski, P. R. wskazał, że należy podjąć próbę udrożnienia kanału z poziomu dachu z użyciem specjalistycznych narzędzi kominiarskich, a w przypadku braku powodzenia konieczne będzie rozkucie otworów wyczystnych w lokalu położonym bezpośrednio nad lokalem nr 10, tj. w lokalu nr 13, położonym na II piętrze. Co więcej, zakwestionowano roboty wskazane w pkt 1, 4 i 5 decyzji, gdyż połączenie obydwu pomieszczeń przy użyciu blaszanego kanału sprawdza się we wszystkich pozostałych mieszkaniach w tej kamienicy, w których brak jest zagrzybienia, warunkiem jest jednak drożna wentylacja.

Następnie organ II instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że organ I instancji zasadnie prowadzi postępowanie w sprawie stanu technicznego przedmiotowego kanału wentylacyjnego, skoro podczas oględzin ustalono, że lokal jest zagrzybiony, a już w opinii kominiarskiej z dnia 16 lutego 2012r. wskazano, iż przewód wentylacyjny jest zablokowany na II piętrze, a próba udrożnienia z dachu nie dała rezultatu. Tym niemniej jednak zasadnym było nałożenie obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej ze względu na konieczność zastosowania wiadomości specjalnych i użycia specjalistycznego sprzętu, celem ustalenia aktualnego stanu rzeczy. Ze względu na to, że sprawa dotyczy przewodów wentylacyjnych, logicznym jest, że ekspertyza winna zostać sporządzona przez mistrza kominiarskiego, posiadającego wiedzę w przedmiotowym zakresie i dysponującego odpowiednim sprzętem technicznym.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że sprawie przedłożono opinię mistrza kominiarskiego P. R., nie przedkładając jednak stosownej kopii posiadanych uprawnień. W opinii tej wskazano, że przedmiotowy kanał wentylacyjny jest całkowicie niedrożny, a wartość przepływu powietrza dla wc i łazienki wynosi "zero". Stosując specjalistyczny sprzęt, stwierdzono, że długość kanału wentylacyjnego, jaką powinien on mieć na odcinku od wlotu do kanału wentylacyjnego w lokalu (miejsce włączenia poziomego kanału blaszanego do murowanego kanału wentylacyjnego pionowego) do wylotu kanału ponad dachem wynosi 10,40 mb, natomiast długość kanału (drożność) mierzona z poziomu dachu od wylotu kanału w dół wynosi 9 mb, a zatem brakuje odcinka 1,40 mb, wobec czego na tej wysokości występuje zagruzowanie kanału, co ustalono telewizyjną kamerą kominową. Wskazano, że niedrożność kanału jest główną, podstawową przyczyną wadliwie działającej wentylacji łazienki i wc. Ponadto, stwierdzono, że przewód wentylacyjny lokalu nr 10 jest nieszczelny, wnętrze przewodu wentylacyjnego wykonane jest bardzo niedbale, wskutek czego jego przekrój zmienia się. Aby przywrócić funkcjonowanie wentylacji łazienki w lokalu nr 10 należy: 1. Zamontować otwory nawiewne o powierzchni 200 cm2 w dolnej części drzwi od łazienki i wc, 2; Wykonać udrożnienie kanału wentylacyjnego z poziomu dachu z użyciem specjalistycznych narzędzi kominiarskich, a w przypadku braku powodzenia rozkucie otworów wyczystnych w lokalu położonym bezpośrednio nad lokalem nr 10 (w lokalu nr 13 na II piętrze); 3. Wykonać frezowanie mechaniczne kanału wentylacyjnego; 4. Wykonać uszczelnienie na całej długości od wewnątrz masą cementową kanału wentylacyjnego, a w celu zwiększenia skuteczności działania wentylacji zaleca się rozdzielić podłączenia wentylacji wc i łazienki do osobnych kanałów wentylacyjnych. Na opinię tę powołali się autorzy "Projektu usunięcia nieprawidłowości w zakresie wentylacji pomieszczeń wc i łazienki w lokalu mieszkalnym nr 10 w budynku mieszkalnym przy ul. A 13/15 w Ł." oraz "Aneksu do projektu usunięcia nieprawidłowości w zakresie wentylacji pomieszczeń wc i łazienki w lokalu mieszkalnym nr 10 w budynku mieszkalnym przy ul. A 13/15 w Ł.". W opracowaniach tych wskazano nawet, że zakres opracowania obejmuje - odpowiednio - projekt usunięcia oraz uzupełnienie do projektu usunięcia "nieprawidłowości stanu technicznego w zakresie prawidłowości wentylacji istniejących pomieszczeń higieniczno-sanitarnych (łazienka i wc), wskazanych w ekspertyzie technicznej pt. "Opinia dotycząca wentylacji w lokalu nr 10 budynku położonego w Ł. przy ul. A 13/15" z listopada 2015 r., opracowanej przez mistrza kominiarskiego, P. R.. Z opracowań tych wynika, że nie przeprowadzono żadnych własnych ustaleń stanu technicznego przedmiotowej wentylacji, lecz w całości oparto się w tym zakresie na ustaleniach specjalistycznych przeprowadzonych przez mistrza kominiarskiego, P. R.. Jednakże co do sposobu usunięcia niedrożności zaproponowano własne rozwiązanie w postaci przewiertu zakorkowanego przewodu na wysokości ok. 1,40m ponad otworem wlotowym do pionowego kanału wentylacyjnego w w.c. lokalu nr 10; przebicie należy wykonać od dołu poprzez wykucie w ścianie kominowej w lokalu nr 10 odpowiedniego otworu, umożliwiającego umieszczenie w kanale urządzenia do rozwiercenia korka.

Organ II instancji podkreślił, że opinia mistrza kominiarskiego, P. R., nie stanowi opracowania, na podstawie którego orzeczono zakres robót w skarżonej decyzji, nie jest także częścią składową opracowań, o których wyżej mowa. Tym niemniej jednak oparto się na niej w zakresie wiadomości specjalnych i ustalenia stanu faktycznego, wobec czego nie można stwierdzić, że opracowania te przedstawiają samodzielne spostrzeżenia.

Organ odwoławczy stwierdził, że stan faktyczny dotyczący lokalizacji niedrożności przewodu nie zmienia się na przestrzeni lat. Z akt sprawy wynika bowiem, że niedrożność przewodu wentylacyjnego stwierdził już w 2012r. mistrz kominiarski, Z. R.. Ponadto, jak już wskazano powyżej, dokonane spostrzeżenia wymagały wiadomości specjalnych i specjalistycznego sprzętu, co mogło zapewnić jedynie badanie odpowiednio wykwalifikowanego kominiarza.

Organ II instancji przypomniał także, że postanowieniem z dnia [...], nr [...], PINB w Ł. nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej nieruchomości w Ł. przy ul. A 13/15, aby odpowiednio uprawniona osoba jednoznacznie wskazała sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego w zakresie prawidłowości wentylacji w istniejących pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych, a ponieważ likwidacja istniejących nieprawidłowości wymaga dokonania stosownego zakresu robót budowlanych, koniecznym było, aby zalecenia te zostały opracowane przez osoby uprawnione do sporządzania projektów budowlanych.

Na ostateczną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. A 13/16 w Ł., której skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Łd 822/16 oraz H. R., której skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Łd 823/16.

W swojej skardze Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. A 13/16 w Ł. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane poprzez:

a) nakazanie skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej dokonanie w pkt 5 i 6 decyzji czynności, które nie dotyczą nieruchomości wspólnej, a w konsekwencji nie mogą obciążać Wspólnoty Mieszkaniowej jako niepełnej osoby prawnej, a nadto poprzez nakazanie skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej dokonanie w pkt 6 czynności, która nie jest w żaden sposób związana ze stanem technicznym obiektu budowlanego, a nadto która nie nadaje się do wykonania;

b) określenie terminu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na dzień 30 września 2016r., w sytuacji gdy termin ten nie jest realny do dokonania czynności naprawczych wymienionych w sentencji decyzji - tym bardziej jeśli uwzględnić fakt, iż organ I instancji uznał za odpowiedni dla dokonania tych czynności termin 3 miesięcy.

Ponadto skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa zarzuciła naruszenie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. oraz art. 80 w zw. z art. 9 i art. 140 k.p.a. polegającym na braku wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn i podstaw modyfikacji decyzji organu I instancji w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia, w szczególności wobec braku wskazania, dlaczego obowiązki nałożone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. były nie wystarczające do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa podniosła, że podmiotowość prawna wspólnoty mieszkaniowej w sprawach z zakresu utrzymania obiektów budowlanych (rozdział 6 ustawy Prawo budowlane) występuje wówczas, jeżeli dotyczy części wspólnych budynku. Taką częścią wspólną są przewody kominowe, które jakkolwiek służą poszczególnym lokalom, to jednak przez sam fakt takiego użytkowania nie przestają być częścią wspólną budynku. Likwidacja lub przebudowa poszczególnych przewodów może bowiem mieć wpływ na wentylację i odprowadzanie spalin z innych lokali oraz zakłócać prawidłowe funkcjonowanie całego komina. Odpowiedzialność wspólnoty mieszkaniowej może dotyczyć jednak tylko części wspólnych budynku. Urządzenia i części budynku, w tym urządzenia służące wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych nie wchodzą w skład nieruchomości wspólnej. Nakazy określone w art. 66 Prawa budowlanego mogą zatem dotyczyć usunięcia nieprawidłowości samego obiektu, co w konkretnym przypadku nie wyklucza - tak jak wskazano wyżej - nałożenia obowiązku wykonania określonych robót również w lokalu lub lokalach. Chodzi tu jednak o takie roboty, które mają na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości.

Odnosząc się do pkt 5 zaskarżonej decyzji Wspólnota Mieszkaniowa wskazała, że drzwi do łazienki znajdujące się wewnątrz lokalu mieszkalnego niewątpliwie nie stanowią części nieruchomości wspólnej. Stanowią one własność właściciela lokalu wchodzącego w skład Wspólnoty Mieszkaniowej i to wyłącznie on może dokonywać dyspozycji w zakresie ich substancji i wyglądu. Niewątpliwie też fakt występowania otworów nawiewnych w drzwiach bądź szczeliny (powstałej w następstwie podcięcia) sam w sobie nie ma przełożenia na prawidłowość funkcjonowania wentylacji grawitacyjnej w całym budynku wielorodzinnym, a wyłącznie ogranicza się do prawidłowości funkcjonowania takiej wentylacji w ramach danego lokalu mieszkalnego. W tym kontekście kwestia istnienia lub braku istnienia otworów nawiewnych lub szczeliny w drzwiach do łazienki nie ma wpływu na prawidłowość funkcjonowania całego komina wentylacyjnego. Należy również wskazać, iż to wyłącznie na właścicielu lokalu ciąży obowiązek przystosowania urządzeń występujących w lokalu, które w ramach istniejącej wentylacji grawitacyjnej umożliwią jej prawidłowe funkcjonowania w ramach lokalu mieszkalnego. Konkludując należy wskazać, iż jeśli właściciel lokalu mieszkalnego nie posiada w nim urządzeń umożliwiających prawidłowe funkcjonowania wentylacji grawitacyjnej to wyłącznie na nim ciąży obowiązek ich dostosowania do odpowiedniego stanu.

Zdaniem skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej podobne uwagi należy odnieść do pkt 6 zaskarżonej decyzji, gdyż dopływ powietrza do lokalu mieszkalnego poprzez okna może zapewnić wyłącznie osoba w nim przebywająca poprzez jego otwarcie (uchylenie, rozszczelnienie itp.). Wspólnota Mieszkaniowa nie ma możliwości podjęcia jakichkolwiek czynności faktycznych, które pozwoliłyby na zapewnienie wymiany powietrza w całym lokalu poprzez doprowadzenia powietrza z zewnątrz przez okna. Trudno wyobrazić sobie zresztą "inny skuteczny sposób", którym Wspólnota Mieszkaniowa miałaby zapewnić wymianę powietrza w całym lokalu. Co zresztą istotne organ odwoławczy w ogóle nie wskazuje jakie to inne skuteczne sposoby w tym zakresie miał na myśli. Zdaniem skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej, analizowany punkt decyzji organu odwoławczego niewątpliwie nie nadaje się do wykonania w drodze zastosowania środków egzekucyjnych. Także zatem i z powyższych względu kwestionowana decyzja winna być uchylona.

Niezależnie od powyższego skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa podniosła, iż organ odwoławczy zakreślił jej zdecydowanie za krótki termin do zrealizowania obowiązków, o których mowa w decyzji. Jest to bowiem de facto termin 1 miesiąca. Tymczasem organ I instancji, nakazując realizację obowiązków, zakreślił termin 3 miesięczny. Organ odwoławczy nie wziął pod uwagę tego, iż w okresie po wniesieniu odwołania przez H. R. Wspólnota Mieszkaniowa nie wykonywała jakichkolwiek prac - czekając na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Niewątpliwie termin na wykonanie prac wymienionych w decyzji winien być odpowiedni i wynosić minimum 3 miesiące. W tym kontekście zaskarżona decyzja jawi się jako wadliwa.

Na zakończenie skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa wskazała, że analizując treść decyzji organu odwoławczego i jej uzasadnienia nie sposób odnaleźć omówienia przyczyn i podstaw modyfikacji decyzji organu I instancji w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia. W szczególności nie wskazano, dlaczego obowiązki nałożone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. były niewystarczające do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Nie wyjaśniono również przyczyn, dla których nałożono na skarżącą Wspólnotę Mieszkaniową dokonania czynności, które nie dotycząc nieruchomości wspólnej. Wreszcie nie wyjaśniono, dlaczego i na jakiej podstawie, zdaniem organu, Wspólnota Mieszkaniowa miałaby podejmować czynności dotyczące elementów składowych lokalu mieszkalnego (drzwi do łazienki, okien), w tym w jaki sposób i przy użyciu jakich środków przewidzianych normami technicznymi Wspólnota Mieszkaniowa miałaby zapewnić wymianę powietrza w lokalu nr 10.

Na tej podstawie skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na jej rzecz.

Z kolei skarżąca H. R. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: art. 7, 8, art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy; dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego; nierozpoznanie wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów (pomimo zarzutów przez nią składanych), w zakresie wskazania przez J. K. i C. D. rozwiązania trudniejszego do wykonania, bardziej czasochłonnego wymagającego większego nakładu pracy i środków, a zatem niekorzystnego z punktu widzenia szeroko rozumianej logiki i ekonomii.

W uzasadnieniu skargi H. R. podniosła, że zarówno J. K. jak i C. D. nie byli w lokalu nr 10 przy ulicy A 13/15 i nie dokonali wizji lokalnej. Natomiast w ww. lokalu był mistrz kominiarski, P. R. (powołany przez Sąd Rejonowy dla Ł.-W. jako biegły sądowy w toczącej się obecnie sprawie dot. ww. wentylacji - sygnatura akt [...] który osobiście badał ww. kanał wentylacyjny, mierzył specjalistycznym sprzętem jego głębokość i precyzyjnie ustalił miejsce do udrożnienia czyli lokal nr 13 znajdujący się bezpośrednio nad lokalem nr 10 (opinia sądowa znajduje się w aktach PINB). To samo potwierdził w opinii przygotowanej z dnia 12 listopada 2015 roku.

Skarżąca wskazała, że na odcinku 1,40 mb występuje zagruzowanie kanału wentylacyjnego, które mogło być spowodowane niewłaściwie przeprowadzonym remontem u D. P. (członka zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej A 13/15,) zamieszkującej właśnie w lokalu nr 13, położonym na II piętrze. Ewentualne zagruzowanie otworu wentylacyjnego przez D. P. zasugerowali na ostatniej rozprawie sądowej z dnia [...] roku (sygnatura akt [...]) mistrz kominiarski Z. R. oraz mistrz kominiarski B. R.. Nie stwierdzali oni przed 2012 rokiem niedrożności kanału, a od wielu lat dokonywali corocznych przeglądów kominiarskich lokali mieszkalnych w kamienicy przy ulicy A 13/15. Ponadto zeznali, że w 2012 roku D. P. nie udostępniła lokalu celem udrożnienia wentylacji, co zakończyłoby sprawę już na tamtym etapie.

Skarżąca podniosła także, że w swojej decyzji zarówno PINB jak i [...]WINB w pierwszej kolejności wskazuje na rozwiązanie trudniejsze do wykonania, bardziej czasochłonne, wymagające większego nakładu pracy i środków a zatem niekorzystne z punktu widzenia szeroko rozumianej logiki i ekonomii. Natomiast rozwiązanie przedstawione przez P. R. jest najmniej inwazyjne, najprostsze i najłatwiejsze do wykonania. Ponadto co bardzo istotne pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej A 13/15 nigdy nie kwestionował opinii P. R..

H. R. dodała, że zastosowane w tej kamienicy rozwiązanie polegające na połączeniu przy użyciu blaszanego kanału obydwu pomieszczeń sprawdza się we wszystkich pozostałych mieszkaniach w tej kamienicy - warunkiem jest jednak drożna wentylacja. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest fakt, że w innych mieszkaniach nie występuje zagrzybienie. W jej ocenie, najprostszym rozwiązaniem i najbardziej uzasadnionym ekonomicznie jest rozkucie otworów wyczystnych w lokalu położonym bezpośrednio nad lokalem nr 10 (w lokalu nr 13 położonym na II piętrze) i usunięcie niedrożności zgodnie z opinią P. R. bez konieczności zlikwidowania blaszanego kanału.

Ponadto skarżąca oświadczyła, że w lokalu zapewniona jest wymiana powietrza poprzez doprowadzenie powietrza z zewnątrz przez okna. Na skuteczność wymiany powietrza ma jednak wpływ niesprawna wentylacja od 2012 roku.

Wobec powyższego skarżąca H. R. podważyła decyzję organu II instancji w punkcie 1 i 6 i na tej podstawie wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto skarżąca wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedziach na skargi [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skarg.

Postanowieniem z dnia 9 marca 2017r, wydanym na rozprawie orzeczono o połączeniu do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Łd 822/16 i II SA/Łd 823/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi są zasadne.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.).

Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa w stopniu wskazanym w powołanych wyżej przepisach, skutkując koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Trafne są bowiem te spośród zarzutów skargi, które dotyczą procesowej wadliwości podjętego rozstrzygnięcia, tak z uwagi na niewskazanie przyczyn reformacji decyzji organu I instancji, jak i niewystarczająco precyzyjny sposób określenia obowiązków, nałożonych na zobowiązanego.

Jeśli bowiem chodzi o podmiot, na który winny być nałożone obowiązki w trybie art. 66 ustawy Prawo budowane, wskazać należy na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, przewidujące, iż adresatem nakazu wykonania obowiązków wynikających z art. 66 w zw. z art. 61 ustawy, jeżeli dotyczą one części wspólnych nieruchomości, co do zasady pozostaje wspólnota mieszkaniowa. Ewentualny udział poszczególnych członków wspólnoty w postępowaniu jest uzależniony od wykazania przez nich, że prowadzone postępowanie przed organem nadzoru budowlanego dotyczy ich indywidualnego interesu prawnego. Chroniony interes prawny nie może jednak wynikać z samego podważania zasadności dokonywania określonych działań przez wspólnotę ze względów technicznych czy też względów mieszczących się w wymiarze ekonomicznym nakazu. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2013r., sygn. akt II OSK 583/12 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gliwicach z dnia 24 maja 2013r., sygn. akt II SA/Gl 1475/12, w Warszawie z dnia 19 października 2012r., sygn. akt VII SA/wa 428/12 i z dnia 11 września 2012r., sygn. akt VII SA/Wa 1063/12, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że jakkolwiek H. R. może posiadać status strony postępowania, którego przedmiotem jest stan techniczny budynku, obowiązki z art. 66 w zw. z art. 61 ustawy Prawo budowlane, o ile dotyczą stanu technicznego tego obiektu, nakładane być mogą wyłącznie na jego właściciela lub zarządcę.

Stąd też nie ma racji skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa, że nie jest ona uprawniona do usunięcia nieprawidłowości przez wykonanie otworów nawiewnych w drzwiach łazienkowych H. R.. Jakkolwiek bowiem prawdą jest, że drzwi łazienkowe stanowią element wyposażenia mieszkania i jako takie nie stanowią części wspólnej budynku, nie można zapominać o tym, że sprawa dotyczy drożności kanałów wentylacyjnych, które już niewątpliwie stanowią część wspólną budynku i za prawidłowe ich funkcjonowanie odpowiada właśnie Wspólnota. Zatem, jeżeli zachodzi konieczność ingerencji Wspólnoty w elementy wyposażenia mieszkania po to, aby przywrócić prawidłowe funkcjonowanie przewodów wentylacyjnych, to właściciel nie może się temu skutecznie sprzeciwić. Wspólnota powinna przeto wezwać właściciela lokalu do usunięcia nieprawidłowości w tych częściach lokalu, które nie stanowią części wspólnej budynku, a w przypadku odmowy zażądać udostępnienia lokalu na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 1892 ze zm.). Gdyby zaś i to okazało się bezskuteczne, jedyną drogą do wykonania niezbędnych prac byłoby wystąpienie z powództwem o nakazanie udostępnienia lokalu.

Jeśli zaś chodzi o obowiązek zapewnienia dopływu powietrza do pomieszczeń łazienki i wc, podzielić należy zarzuty Wspólnoty w zakresie braku precyzji w jego określeniu. Obowiązek nałożony na strony powinien być zaś konkretny, jasny, bez możliwości interpretacji, która może doprowadzić do wypaczenia nakazu albo błędnego jego odczytania. Ma zatem rację skarżąca Wspólnota, że nie ma wpływu na częstotliwość otwierania okien w lokalu H. R. i regularnego przewietrzania mieszkania. Tym bardziej nie jest jasne kto i gdzie poszukiwać ma "innego skutecznego sposobu zapewnienia wymiany powietrza w całym lokalu nr 10". Decyzja organu odwoławczego w tym zakresie, dotknięta jest przeto wadą dyskwalifikującą rozstrzygnięcie, choć w budownictwie znane są rozwiązania techniczne, które zapewniają odpowiedni dostęp świeżego powietrza do lokalu. Są to nawietrzaki, zwane również nawietrznikami albo nawiewnikami tj. specjalne wloty powietrza, które montowane są albo w oknach albo w ścianach i które zapewniają stały dostęp powietrza w zależności od przekroju tych urządzeń. Organ odwoławczy, choć na sporządzonym szkicu pomocniczym wskazał i miejsca ich usytuowania i wymagane parametry (naniesione w projekcie przez pracownika WINB czerwonym mazakiem rozwiązania), to jednak ostatecznie nie znalazło się to wśród obowiązków nałożonych na Wspólnotę.

Jeżeli chodzi natomiast o termin wykonania obowiązku, to trzeba zgodzić się ze Wspólnotą, że może się on okazać zbyt krótki, zwłaszcza jeżeli dojdzie do procesu o udostępnienie lokalu. W orzecznictwie podnosi się zaś, że termin, o którym mowa, musi być adekwatny do nakazanych robót budowlanych i dawać zobowiązanemu realne szanse na wykonanie obowiązku.

Odnosząc się z kolei do zarzutów H. R., wskazać należy po pierwsze, że opinia mistrza kominiarskiego P. R. ma charakter jedynie opiniodawczy, dodatkowo zaś sporządzona została na potrzeby postępowania prowadzonego przed sądem powszechnym. Nie może więc stanowić wyłącznej podstawy do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, choć może być w tym zakresie bardzo potrzebna. W związku z tym, że wykonanie prac zaleconych przez biegłego wiąże się z wykonaniem robót budowlanych, trzeba zgodzić się z organami, że ostateczny sposób usunięcia nieprawidłowości powinny opracować osoby o uprawnieniach architektoniczno-budowlanych. Trafne wydaje się przy tym stanowisko projektantów, że odstąpili od ponownego badania drożności przewodów kominowych, skoro szczegółowo opisał to w swojej opinii biegły sądowy. Po drugie, w związku z tym, że to osoby przygotowujące ekspertyzę techniczną i projekt usunięcia nieprawidłowości mają odpowiednie w tym kierunku uprawnienia, właśnie one mogą w sposób odmienny określić kolejność wykonywanych robót, albo zaproponować inne roboty budowlane. Ważne jest jednak to, aby skutkiem tych robot było udrożnienie przewodów wentylacyjnych. Dlatego skarżąca nie może skutecznie kwestionować tego, że organ wybrał w pierwszej kolejności zalecenia projektantów, a dopiero później zalecenia biegłego. To że główne roboty budowlane będą wykonane w lokalu skarżącej, a nie w lokalu znajdującym się powyżej, z punktu widzenia prawidłowości określenia obowiązku, nie ma żadnego znaczenia, a wydaje się to rozwiązaniem o tyle prostszym, że Wspólnota będzie musiała uzyskać zgodę tylko jednego właściciela lokalu na jego udostępnienie. Osobną, lecz pozostającą poza kontrolą sądu administracyjnego, pozostaje kwestia, jaki wpływ na zakres nałożonych obowiązków (czy ich kolejność) miał fakt, że właścicielka lokalu nr 13 jest członkiem zarządu Wspólnoty oraz czy prowadzony przez nią remont w lokalu doprowadził do zagruzowania przewodów kominowych. Zarzuty te, oparte na przypuszczeniach skarżącej H. R., nie podlegają weryfikacji w postępowaniu administracyjnym czy sądowoadministracyjnym. W decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane organ administracji nie bada bowiem przyczyn, z powodu których obiekt może znajdować się w niewłaściwym stanie technicznym ani kto ponosi za niego odpowiedzialność. Ustalając zaś nieodpowiedni stan techniczny obiektu, organ obligowany jest do wydania rozstrzygnięcia, nakazującego usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 listopada 2015r., sygn. akt II SA/Łd 848/15, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Roboty budowlane objęte nakazem wydanym w oparciu o art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane mają wszakże charakter naprawczy. "Nieodpowiedni stan techniczny", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy to stan, który jest wynikiem niewłaściwego użytkowania obiektu, powstały wskutek zużycia pewnych jego elementów, pogorszenia substancji, braku remontów, właściwej dbałości o stan techniczny. Nie służy on natomiast do usuwania wadliwości projektowych, zaakceptowanych w ostatecznych decyzjach o pozwoleniu a budowę. (por. np. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Olsztynie z dnia 16 września 2014r., sygn. akt II SA/Ol 76/14, w Poznaniu z dnia 12 września 2014r., sygn. akt II SA/Po 482/14, w Gdańsku z dnia 13 sierpnia 2013r., sygn. akt II SA/Gd 287/14)

Jeśli zatem, jak podnosi skarżąca H. R., przegrody wydzielające wc z pomieszczeń łazienek w całym budynku oraz przewody wentylacyjne w lokalach, wykonane zostały w oparciu o zatwierdzony projekt budowlany, modyfikacja tych rozwiązań w oparciu o art. 66 ustawy Prawo budowlane, nie jest dopuszczalna. Skoro zaś organ ma zastrzeżenia do określonych rozwiązań konstrukcyjnych czy projektowych, ewentualne postępowanie w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem winno być prowadzone na podstawie właściwych przepisów, stosownie do poczynionych w tym zakresie ustaleń.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji, uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżących ich zwrot w kwotach równych uiszczonym wpisom od skarg (500 zł.), wynagrodzeniu pełnomocników, będących adwokatami, określonym na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz.1800) na kwoty 480 zł. oraz opłacie od pełnomocnictwa (17 zł.).

Prowadząc ponownie postępowanie odwoławcze organ odwoławczy, podejmując stosowne rozstrzygnięcie uwzględni, sformułowane powyżej poglądy prawne, należycie uzasadniając wydaną decyzję.

JK