Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 23/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 165, art. 165 a § 1, art. 241 § 2 pkt 2, art. 240 § 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko Protokolant Sekretarz sądowy Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi TF S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego dotyczącego stwierdzenia i zwrotu oprocentowania od nieterminowego zwrotu bezpośredniego podatku od towarów i usług za kwiecień 1996 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Go 23/12

U Z A S A D N I E N I E

Skarżące TF S.A., wniosło skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] listopada 2011 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] sierpnia 2011 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu oprocentowania od nieterminowego zwrotu bezpośredniego podatku od towarów i usług za kwiecień 1996 r.

Rozstrzygnięcia organów podatkowych zapadły na podstawie następującego stanu faktycznego sprawy.

Pismem z dnia [...] października 2010r. skarżące TF wystąpiło do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o "zwrot oprocentowania od nieterminowego zwrotu bezpośredniego podatku VAT za kwiecień 1995r. "

Uzasadniając wniosek wskazano, że "zwrot bezpośredni podatku VAT za miesiąc kwiecień I996r. dokonany został dopiero [...].12.1997r., a więc po terminie nie zawierał oprocentowania za okres od dnia [...].06.1996r. do dnia [...].12.1997r.", zatem wnosi o "zwrot brakującego oprocentowania wraz z odsetkami od dnia dokonania zwrotu ".

Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. skarżące TF poinformowało, że wniosek z dnia [...] października 2010r. winien dotyczyć zwrotu oprocentowania od nieterminowego zwrotu bezpośredniego podatku VAT za kwiecień 1996 r., a nie jak błędnie podano za miesiąc kwiecień 1995 r. Organ I instancji, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty za kwiecień 1996r., stwierdzając w uzasadnieniu brak podstaw prawnych do orzekania w sprawie. Strona skarżąca złożyła odwołanie od wskazanej decyzji, w którym zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, skutkujące błędnym rozstrzygnięciem oraz niewykonanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego SK 63/06 i SK 21/08. Wskazując na powyższe uchybienia, wniesiono o "stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa ewentualnie o jej uchylenie w całości i spowodowanie dokonania zwrotu należnego podatnikowi oprocentowania od nieterminowego zwrotu nadwyżki podatku VAT za kwiecień I996 r. ".

W uzasadnieniu podkreślono również, że "ustalenie w zaskarżonej decyzji daty zwrotu nadwyżki podatku VAT za kwiecień 1996r. na konto "zabezpieczające", jak również "daty i kwoty dokonanego zaliczkowo zwrotu odsetek od nieterminowego dokonania tego zwrotu niezgodne są z dokumentami w tej sprawie przekazanymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Dyrektorowi Izby Skarbowej za pismem [...]r. z dnia [...].12.2009r". W ocenie skarżącego TF "już tylko z tego powodu zaskarżona decyzja winna być uchylona". Nadto wskazano, że do obowiązków organów podatkowych należy wykonywanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego, a za "nieuzasadniony" uznano "pogląd o przedawnieniu prawa podatnika do żądania poprawnego naliczenia należnych odsetek od nieterminowego zwrotu nadwyżki podatku VAT". Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż skoro strona wnosiła o "zwrot oprocentowania od nieterminowego zwrotu bezpośredniego podatku VAT za kwiecień I996r." wraz z odsetkami od dnia dokonania zwrotu, bowiem "zwrot bezpośredni podatku od towarów i usług za kwiecień 1996 r., dokonany (...) w dniu [...] grudnia 1997 r., nie zawierał oprocentowania za okres od dnia [...].06.1996 r. do dnia [...].12.1997r:", zatem organ podatkowy w pierwszej kolejności winien przeprowadzić z udziałem wnioskodawcy postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy sformułowane przez stronę żądanie nie stanowi ewentualnego wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem, tym bardziej, że strona, powołując się na niewykonanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego SK 63/06 i SK 21/08, zarzuciła organowi I instancji błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, skutkujące błędnym rozstrzygnięciem. Po wyjaśnieniu powyższej okoliczności, organ podatkowy pierwszej instancji winien następnie ustalić, czy żądanie Spółki wszczyna postępowanie w sprawie.

Organ I instancji, ponownie rozpatrując sprawę, pismem z dnia [...] lipca 2011r. wezwał skarżące TF, do określenia "czy mając na względzie ostateczną decyzję Izby Skarbowej z dnia [...].11.1997 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...].10.1997r.: Nr [...] odmawiającej zapłaty odsetek (oprocentowania) od odsetek za zwlokę w kwocie 90.454,30 zł i liczonych za czas od daty dokonania zwrotu podatku VAT za miesiąc kwiecień 1996 r. do daty zwrotu odsetek w kwocie 90.454,30 zł oraz mając na względzie, iż Podatnik w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].02.2011 r. Nr [...] powołał się na niewykonanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego SK 63/06 i SK 21/08, wniosek Podatnika z dnia [...].10.2010 r. uzupełniony wnioskiem z dnia [...].11.201()r. jest wnioskiem Podatnika o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem lub czy Podatnik wnosi o potraktowanie wniosku z dnia [...].10.2010 r. jako wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Izby Skarbowej z dnia [...].11.1997r. Nr [...]".

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. strona skarżąca nie potwierdziła, że wniosek z dnia [...] października 2010r. uzupełniony wnioskiem z dnia [...] listopada 2010r. jest wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem, jak również nie wskazała, by wniosek z dnia [...] października 2010r. traktować jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...] listopada 1997r. Wskazała natomiast, że "kwota 427.882 zł wg ostatecznych ustaleń wpłynęła w dniu [...].11.l996 r. ", natomiast ,, kwota 90.454,30 zł wpłynęła na konto depozytowe w dniu [...].08.1997 r. ". Zdaniem strony "kwota 90.454,30 zł nie wpłynęła w poprawnym terminie, ponieważ winna wpłynąć w dniu [...].11.1996 r. ", a "zwłoka we wpływie kwoty 90.454,30 zł nie miała żadnego znaczenia dla naliczania odsetek za zwlokę od zobowiązań podatkowych aż do wyroku Trybunatu Konstytucyjnego SK 63/06. Dopiero w/w wyrok przesądził, że daty od jakich organ podatkowy przetrzymywał na zabezpieczeniu określone kwoty mają dla naliczania odsetek za zwlokę od zabezpieczonych zobowiązań. Oznacza to, że dopiero po wyroku TK SK 63/06 okazało się, że zwrot kwoty 90.454,30 zł dokonany w dniu [...].08.1997r., a który winien być dokonany w dniu [...].11.1996 r. skutkował powstaniem nadpłaty, o zwrot której toczy się niniejsze postępowanie. Nadpłatę stanowi nie zwrócona do dnia dzisiejszego część z kwoty 427.882 zł, zwrotu bezpośredniego podatku VAT za kwiecień 1996 r. ponieważ wpłaty w dniach [...].11.1996 r. kwoty 427.882 zł i [...].11.1997r. kwoty 90.454,30 zł, nie pokrywają w całości należnej podatnikowi kwoty zwrotu bezpośredniego wraz z odsetkami za zwłokę, po uwzględnieniu skutków wyroku TK SK 63/06".

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011r. organ I instancji odmówił wszczęcia, na wniosek skarżącego TF, postępowania podatkowego dotyczącego stwierdzenia i zwrotu oprocentowania od nieterminowego zwrotu bezpośredniego podatku od towarów i usług za kwiecień 1996r.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 165 a § 1 i 2 w zw. z art. 79 § 2 oraz art. 80 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. ). W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że sprawa będąca przedmiotem wniosku, została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją organu II instancji oraz prawomocnie zakończona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Po 1877/97. Podkreślono, że decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego i stanowi ostateczne rozstrzygniecie sprawy. W ocenie organu stanu tego nie zmienia również okoliczność, iż w chwili wydania wskazanej decyzji nie znane były, powołane we wniosku, wyroki TK SK63/06 i 21/08. Organ podkreślił, że od momentu, w którym decyzja stała się ostateczna, może być wzruszona jedynie w trybie wznowienia postępowania. Podkreślono również, że organ nie prowadził postępowania w celu merytorycznego zbadania sprawy w zakresie oprocentowania zwrotu bezpośredniego podatku VAT za kwiecień 1996 r., a ograniczył się jedynie do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia charakteru złożonego przez stronę wniosku i ustalenia, czy żądanie nie stanowi ewentualnie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem.

Strona skarżąca, pismem z [...] sierpnia 2011 r. złożyła zażalenie, w którym zarzuciła organowi ,,brak podstawy prawnej i błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy", wnosząc o uchylenie ww. postanowienia w całości i zobowiązanie organu do bezzwłocznego rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. W uzasadnieniu zażalenia stwierdzono, że ,, uzasadnienie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji oparte jest na bezzasadnym uznaniu, że niniejsze postępowanie jest tożsame z postępowaniem zakończonym decyzją Izby Skarbowej z dnia [...].11.1997r. Wskazano przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Izby Skarbowej z dnia [...].11.1997r. było żądanie wypłaty odsetek od odsetek. Natomiast przedmiotem niniejszego postępowania jest żądanie w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego SK 63/06 wypłaty brakujących odsetek od nieterminowego zwrotu nadpłaty, zatem nie są to postępowania tożsame.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] listopada 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zgodnie z art. 165 Ordynacji podatkowej, postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast stosownie do art. 165 a § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadku gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Inne przyczyny, o których mowa w art. 165 a § 1 to w szczególności brak w przepisach podatkowych podstawy do rozpatrzenia żądania danej treści w trybie postępowania podatkowego, sytuacja, w której w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, czy też sytuacja, w której wydane zostało przez organ podatkowy orzeczenie (decyzja, postanowienie).

Podkreślono, że treść żądania winna znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego. Organ podatkowy w pierwszej kolejności ustala, czy istotnie obowiązuje norma, na podstawie której strona może domagać się określonej treści rozstrzygnięcia. Warunkuje to bowiem dopuszczalność wszczęcia postępowania. Jeżeli podstawa taka w przepisach prawa materialnego istnieje, to zarówno podstawa prawna, jak i treść żądania determinują przedmiot postępowania, a wydane orzeczenie dotyczy tak właśnie zdefiniowanego przedmiotu. Jeżeli natomiast okaże się, że w sprawie toczy się postępowanie podatkowe lub też w danej sprawie zostało wydane orzeczenie, wówczas organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania. Ocena dopuszczalności lub niedopuszczalności postępowania musi więc odnosić się do stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wniesienia podania.

Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 27 maja 1996r. TF złożyło deklarację dla podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 1996r. wykazując kwotę do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 427.882.00 zł.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 1996r. nr [...] Urząd Skarbowy zawiesił postępowanie w sprawie zwrotu bezpośredniego podatku od towarów i usług wykazanego w deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 1996r. z uwagi na prowadzone przez Prokuraturę Rejonową postępowanie dotyczące wyłudzenia przez Spółkę zwrotów bezpośrednich podatku VAT.

Decyzją z dnia [...] czerwca 1996r., nr [...], Urząd Skarbowy orzekł o zabezpieczeniu ,,należności pieniężnej w wysokości 6.000.000 zł (...) z tytułu podatku od towarów i usług za 1995r. na majątku TF Spółki z o.o.". W oparciu o ww. decyzję wydane zostało postanowienie Nr [...] o zabezpieczeniu na majątku Spółki, należności pieniężnej z tytułu podatku od towarów i usług za 1995r. w wysokości 6.000.000 zł poprzez zajęcie wierzytelności, rachunków bankowych i ruchomości. Na podstawie ww. decyzji zabezpieczającej oraz wydanego w dniu [...] września 1996 r. postanowienia organ podatkowy dokonywał w latach 1996-2000 zabezpieczenia należności pieniężnej z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za 1995 r.

Organ II instancji wskazał również, że z akt sprawy wynika, iż zgodnie z zawiadomieniem o zabezpieczeniu wierzytelności pieniężnej z dnia [...] listopada 1996r. nr [...] Urząd Skarbowy dokonał zwrotu podatku VAT w kwocie 427.882,00 zł przekazując go na zabezpieczenie na koncie depozytowym zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 1995r.

Pismem z dnia [...] stycznia 1997r. TF wezwała Urząd Skarbowy do ,,zapłaty odsetek za zwłokę, z tytułu zwłoki w dokonaniu zwrotu bezpośredniego podatku VAT za miesiąc kwiecień 1996 roku". W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca wskazała, że "podatnik złożył deklarację podatkową w dniu 27 maja 1996t:, a zatem zwrot podatku winien być dokonany do dnia 21 czerwca 1996r.". Skoro "ostatecznie zwrotu podatku dokonano [...] listopada 1996r. zabezpieczając jednocześnie przyszłe i niepewne należności Skarbu Państwa", tak więc "kwota zwrotu podatku wynosi 427.882,00 zł, a zwłoka w zwrocie 150 dni, odsetki za zwłokę wynoszą 89.855,20 zl i takiej kwoty odsetek domaga się podatnik ".

Decyzją z dnia [...] lutego 1997r., nr [...] Urząd Skarbowy odmówił naliczenia i zwrotu odsetek za zwłokę z tytułu zwłoki w dokonaniu zwrotu bezpośredniego podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 1996 r.

Decyzją z dnia [...] maja 1997r., nr [...] Izba Skarbowa, po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] marca 1997r. złożonego przez TF na ww. decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 1997r., nr [...], utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Powyższą decyzję zaskarżono do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu.

Dalej organ wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 1997r. nr [...], po uwzględnieniu skargi, Izba Skarbowa uchyliła w całości decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 1997r. i orzekła o obowiązku naliczenia odsetek z tytułu zwłoki w dokonaniu zwrotu bezpośredniego podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 1996r. od dnia [...] czerwca 1996 r. do dnia zwrotu podatku.

W dniu [...] sierpnia 1997r. Urząd Skarbowy dokonał zwrotu odsetek za zwłokę w zakresie określonym ww. decyzją Izby Skarbowej. Zwrot odsetek z tytułu zwłoki w dokonaniu zwrotu bezpośredniego podatku VAT za miesiąc kwiecień 1996r. liczony był od dnia 22 czerwca 1996r. do dnia zwrotu podatku tj. do dnia [...] listopada 1996r. w wysokości 90.454.30 zł został przekazany na zabezpieczenie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 1995 r.

Pismem z dnia [...] września 1997r. skarżące TF wezwało Urząd Skarbowy do "zapluty odsetek (oprocentowania) od odsetek za zwlokę w kwocie 90.454,30 zł liczonych za czas od daty dokonania zwrotu podatku VAT za kwiecień I996r. ([...] listopada 1996r.) do daty zwrotu odsetek w kwocie 90.454,30 zł, to znaczy do [...] sierpnia I997r. ". W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że ,,decyzją Izba Skarbowa uznała zasadność roszczeniu strony o zapłatę odsetek za zwlokę o zwrocie podatku VAT za kwiecień 1996 rok. ". Skoro "Izba Skarbowa przyznała stronie rację co do tego, że za czas od [...] czerwcu do [...] listopada 1996 roku stronie należą się odsetki za zwłokę w zwrocie podatku ", to zdaniem strony ,, stanowisko Izby Skarbowej wskazuje na to, że kwota odsetek winna być zwrócona razem z kwotą zwracanego podatku VAT, to znaczy [...] listopada 1996r. Tymczasem w dniu [...] listopada 1996 roku zwrócono stronic tylko podatek VAT bez odsetek. "

Urząd Skarbowy, po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...] października 1997r., nr [...] nie wyraził zgody na zapłatę odsetek (oprocentowania) od odsetek za zwłokę w kwocie 90.454,30 zł liczonych za czas od daty dokonania zwrotu podatku VAT za miesiąc kwiecień 1996 r. ([...] listopada 1996r.) do daty zwrotu odsetek w kwocie 90.454,30 zł, to znaczy do [...] sierpnia 1997 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 1997r. nr [...] Izba Skarbowa, po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] października 1997r. złożonego przez TF, na decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] października 1997r., nr [...], utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 czerwca 1998r. w sprawie sygn. akt I SA/Po 1977/97 oddalił skargę TF Sp. z o.o. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 1997r. [...].

W ocenie organu II instancji, przytoczone okoliczności jednoznacznie wskazują, że zagadnienie dotyczące przedmiotowej sprawy było już przedmiotem rozstrzygnięcia, a wniosek strony z dnia [...] października 2010r. - pomimo błędnie podanych przez stronę dat terminu zwrotu podatku VAT za miesiąc kwiecień 1996 r. i dokonania jego zwrotu - jest tożsamy z już rozpoznaną i zakończoną sprawą. Dla zaistnienia tożsamości spraw konieczne jest, aby dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego, jak i faktycznego.

Tym samym rozstrzygniecie organu I instancji uznane zostało przez organ odwoławczy za prawidłowe.

Wskazane rozstrzygnięcie organu II instancji zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Strona skarżąca zarzuciła organowi podatkowemu błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, co skutkowało błędnym rozstrzygnięciem. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie Dyrektora Izby Skarbowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie skargi stanowi powielenie treści zażalenia od postanowienia organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów powszechnych (Dz. U nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość miedzy organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej ( § 1).

Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 ). Oznacza to, że w badaniu w postępowaniu sądowo-administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Dodać również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), zwaną dalej P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności.

Dokonana w tak zakreślonych granicach kontrola zaskarżonego postanowienia wskazuje, że jest ono zgodna z prawem.

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej, postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Stosownie jednak do art. 165 a § 1 Ordynacji podatkowej, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Komentowany przepis ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek. Jest on podyktowany ekonomiką postępowania. Jeżeli bowiem już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek strony można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie (art. 208 ), mija się z celem nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie.

Na podstawie art. 165 a oraz 165 § 3 Ordynacji podatkowej, można wskazać, że postępowanie wszczynane na wniosek toczy się w dwóch fazach. Stosownie do treści art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej., z dniem doręczenia organowi podatkowemu żądania strony następuje wszczęcie postępowania, jednak jest to faza postępowania wstępnego, w którym organ podatkowy bada, czy podanie pochodzi od osoby posiadającej legitymację procesową oraz czy nie zachodzą inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego .

Użyty w przepisie zwrot "z jakichkolwiek innych przyczyn nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2007 r., III SA/Wa 2207/06, LEX nr 328123). Niewątpliwie zwrot ten nie może być interpretowany rozszerzająco, gdyż oznaczałoby to ograniczenie prawa do procesu i w konsekwencji wykluczenia merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

W literaturze wskazuje się, że przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć:

1) braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego,

2) sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe oraz

3) przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja ,również nieostateczna, (por.:Komentarz do art.165(a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.05.8.60), [w:] C. Kosikowski (red.), L. Etel (red.), R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2011, wyd. IV.).

Organ podatkowy odmawia zatem wszczęcia postępowania podatkowego na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, jeżeli wcześniej w odniesieniu do tego samego podatku została wydana decyzja określająca zaległość podatkową (wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 września 2004 r., III SA 3279/03, OSP 2006, z. 3, poz. 31, z glosą aprobującą A. Bartosiewicza i R. Kubackiego).

Wskazany przepis został zasadnie zastosowany przez organy podatkowe do prawidłowo ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy.

Z akt postępowania administracyjnego wynika jednoznacznie, że pismem z dnia [...] stycznia 1997r. TF wezwała Urząd Skarbowy do ,,zapłaty odsetek za zwłokę, z tytułu zwłoki w dokonaniu zwrotu bezpośredniego podatku VAT za miesiąc kwiecień 1996 roku". W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca wskazała, że "podatnik złożył deklarację podatkową w dniu 27 maja 1996t:, a zatem zwrot podatku winien być dokonany do dnia 21 czerwca 1996r.". Skoro "ostatecznie zwrotu podatku dokonano [...] listopada 1996r. zabezpieczając jednocześnie przyszłe i niepewne należności Skarbu Państwa", tak więc "kwota zwrotu podatku wynosi 427.882,00 zł, a zwłoka w zwrocie 150 dni, odsetki za zwłokę wynoszą 89.855,20 zł i takiej kwoty odsetek domaga się podatnik ".

Decyzją z dnia [...] lutego 1997r., nr [...] Urząd Skarbowy odmówił naliczenia i zwrotu odsetek za zwłokę z tytułu zwłoki w dokonaniu zwrotu bezpośredniego podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 1996 r.

Decyzją z dnia [...] maja 1997r., nr [...] Izba Skarbowa, po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] marca 1997r. złożonego przez TF na ww. decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 1997r., nr [...], utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Powyższą decyzję zaskarżono do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 1997r. nr [...], po uwzględnieniu skargi, Izba Skarbowa uchyliła w całości decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 1997r. i orzekła o obowiązku naliczenia odsetek z tytułu zwłoki w dokonaniu zwrotu bezpośredniego podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 1996r. od dnia [...] czerwca 1996 r. do dnia zwrotu podatku.

W dniu [...] sierpnia 1997r. Urząd Skarbowy dokonał zwrotu odsetek za zwłokę w zakresie określonym ww. decyzją Izby Skarbowej. Zwrot odsetek z tytułu zwłoki w dokonaniu zwrotu bezpośredniego podatku VAT za miesiąc kwiecień 1996r. liczony był od dnia [...] czerwca 1996r. do dnia zwrotu podatku tj. do dnia [...] listopada 1996r. w wysokości 90.454.30 zł został przekazany na zabezpieczenie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 1995 r.

Pismem z dnia [...] września 1997r. skarżące TF wezwało Urząd Skarbowy do "zapluty odsetek ( oprocentowania) od odsetek za zwlokę w kwocie 90.454,30 zł liczonych za czas od daty dokonania zwrotu podatku VAT za kwiecień I996r. ([...] listopada 1996r.) do daty zwrotu odsetek w kwocie 90.454,30 zł, to znaczy do [...] sierpnia I997r. ". W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że ,,decyzją Izba Skarbowa uznała zasadność roszczeniu strony o zapłatę odsetek za zwlokę o zwrocie podatku VAT za kwiecień 1996 rok.". Skoro "Izba Skarbowa przyznała stronie rację co do tego, że za czas od [...] czerwcu do [...] listopada 1996 roku stronie należą się odsetki za zwłokę w zwrocie podatku ", to zdaniem strony ,, stanowisko Izby Skarbowej wskazuje na to, że kwota odsetek winna być zwrócona razem z kwotą zwracanego podatku VAT, to znaczy [...] listopada 1996r. Tymczasem w dniu [...] listopada 1996 roku zwrócono stronic tylko podatek VAT bez odsetek. "

Urząd Skarbowy, po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...] października 1997r., nr [...] nie wyraził zgody na zapłatę odsetek (oprocentowania) od odsetek za zwłokę w kwocie 90.454,30 zł liczonych za czas od daty dokonania zwrotu podatku VAT za miesiąc kwiecień 1996 r. ([...] listopada 1996r.) do daty zwrotu odsetek w kwocie 90.454,30 zł, to znaczy do [...] sierpnia 1997 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 1997r. nr [...] Izba Skarbowa, po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] października 1997r. złożonego przez TF, na decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] października 1997r., nr [...], utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 czerwca 1998r. w sprawie sygn. akt I SA/Po 1977/97 oddalił skargę TF Sp. z o.o. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 1997r. [...].

Zasadnie zatem uznały organy podatkowe, że przytoczone okoliczności jednoznacznie wskazują, że zagadnienie dotyczące przedmiotowej sprawy było już przedmiotem rozstrzygnięcia, zaś wniosek strony skarżącej z dnia [...] października 2010 r. jest tożsamy z już rozpoznaną i zakończoną sprawą. Dla zaistnienia bowiem tożsamości spraw konieczne jest, aby dotyczyły tego samego podmiotu oraz przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego, jak i faktycznego sprawy.

Nie ma zatem racji strona skarżąca zarzucają brak tożsamości obu postępowań i wskazując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 października 2007r. w sprawie sygn. akt SK 63/06 nie był podstawą złożonego wniosku z [...] września 1997r.

Podkreślić również należy, że złożony przez stronę skarżącą wniosek z [...] października 2010 r. odczytać należy jak swoistego rodzaju próbę "obejścia" skutków wynikających z art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez nadanie sprawie niejako "nowego", "innego" charakteru. Zgodnie z art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 8 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

/-/ J. Niedzielski /-/ D. Skupień /-/ K. Skowrońska-Pastuszko