Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2005/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 34
journal: Dz.U. 1997 nr 114 poz 739
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant spec. Karolina Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] czerwca 2017r. Nr [...] Komendant Główny Straży Granicznej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. zwanej dalej k.p.a) w zw. z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1990 ze zm. zwanej dalej " ustawą") po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika obywatela [...] , pana M.K., utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] w sprawie odmowy w/w wjazdu na granicy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] marca 2017 r. do kontroli granicznej na kierunku wjazdowym do Polski w przejściu granicznym Placówki Straży Granicznej w [...] zgłosił się odwołujący, legitymujący się ważnym paszportem wydanym przez władze [...].

Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] stwierdzając, że cudzoziemiec nie posiada ważnej wizy lub innych ważnych dokumentów uprawniających do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium, na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach odmówił mu wjazdu na terytorium RP.

Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika odwołała się od przedmiotowej decyzji domagając się jej uchylenia i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyjęcie jej wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz umożliwienie wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Odwołujący się wniósł również o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka, pani M.K. (Fundacja M.) na okoliczność tego, że strona przed przekroczeniem granicy miała zamiar złożyć wniosek o objęcie jej ochroną międzynarodową, oraz, że w momencie stawienia się na przejściu granicznym taki, i tylko taki wniosek złożyła, co z kolei nie zostało odnotowane przez Straż Graniczną. Odwołujący się wnosi również o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności skarżonej decyzji. Ww. wyjaśnia, że w dniu [...] marca 2017 r. cudzoziemiec stawił się na granicy RP celem ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Organ II instancji po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem w sprawie oraz złożonym odwołaniem przywołał treść art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia (UE) nr 2016/399 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. L 77 z dnia 23 marca 2016 r., s. 1), artykułu 14 kodeksu granicznego Schengen oraz art. 28 ustawy.

Wskazał, że w dniu [...] marca 2017 r., w kolejowym przejściu granicznym w [...] , stawili się przedstawiciele organizacji pozarządowych i adwokaci, posiadający pełnomocnictwa do reprezentowania 26 (z grupy 151) cudzoziemców, którzy zgłosili się do kontroli granicznej bez dokumentów zezwalających na wjazd i pobyt na terytorium RP. Większość cudzoziemców deklarowała ekonomiczny charakter swojej podróży, a część z nich odmawiała podawania jej szczegółów, ograniczając się jedynie do stwierdzenia "adwokat". ("Komunikat dotyczący sytuacji w przejściu granicznym w [...] ", źródło: [...] Odwołujący znajdował się w grupie tychże cudzoziemców.

Cudzoziemcy stawiający się na wjazd na terytorium RP każdorazowo podlegają odrębnej odprawie granicznej przeprowadzanej w przejściu granicznym przez funkcjonariuszy Straży Granicznej. Odprawa graniczna stanowi zespół czynności kontrolnych przeprowadzanych w przejściu granicznym przez funkcjonariuszy Straży Granicznej. Ma ona na celu m.in. skuteczną weryfikację spełniania przez cudzoziemca warunków wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zapewnienie płynności ruchu granicznego. Funkcjonariusze Straży Granicznej z chwilą stawienia się cudzoziemca na granicy dokonują weryfikacji dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na terytorium RP, jak miało to miejsce w omawianej sprawie. Odwołujący nie posiadał ważnej wizy lub innego dokumentu pobytowego uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP, wobec czego został przekazany w celu prowadzenia dalszych czynności na tzw. "drugą linię kontroli". W trakcie czynności kontroli drugiej linii ustalono, że celem jego podróży jest odnalezienie i udanie się do krewnych, którzy znajdują się gdzieś w Europie. Notatka z tejże czynności została włączona do akt sprawy prowadzonej w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy. Mając na uwadze to, że cudzoziemiec nie posiadał ważnej wizy lub innych ważnych dokumentów uprawniających do wjazdu na terytorium RP i pobytu na tym terytorium oraz to, iż w sprawie nie wystąpiła którakolwiek z przesłanek negatywnych, określonych w art. 28 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, w szczególności ta z pkt 2 lit. b) tegoż przepisu, tj. cudzoziemiec nie złożył wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, spełnił on przesłankę z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, odmówiono mu wjazdu na granicy.

Wobec powyższego za chybione w ocenie organu należy uznać zarzuty pełnomocnika strony dotyczące naruszenia przepisów ustawy o cudzoziemcach i ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Przepisy art. 26 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowią, że przyjęcie przez komendanta placówki lub oddziału Straży Granicznej od cudzoziemca wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej następuje wyłącznie na skutek zgłoszenia przez niego osobiście chęci ubiegania się o tego rodzaju ochronę. Wniosek przyjmowany jest przez funkcjonariuszy Straży Granicznej na formularzu, którego wzór został określony w drodze rozporządzenia przez Ministra Spraw Wewnętrznych, a cudzoziemiec osobiście udziela wymaganych informacji i odpowiedzi na zadawane pytania. Co do zasady, przyjęcie wniosku następuje w dniu, w którym cudzoziemiec zadeklarował zamiar jego złożenia. W wyjątkowych sytuacjach, gdy z przyczyn leżących po stronie organu Straży Granicznej wniosek nie może być przyjęty w dniu, w którym cudzoziemiec stawił się do siedziby organu, cudzoziemiec jest informowany o terminie i miejscu jego przyjęcia (art. 28 tej ustawy). Nie sposób przyjąć, aby organ Straży Granicznej miał obowiązek z chwilą stawienia się cudzoziemca na granicy podejmowania inicjatywy w zakresie "zaproponowania" mu przyjęcia od niego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Dla organu administracji wiążąca w tym przypadku jest jedynie wola samego cudzoziemca wyrażona przez niego w sposób samodzielny, bezpośredni w toku odprawy granicznej.

Organ uznał, że wbrew twierdzeniom odwołania w omawianej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Z materiału dowodowego wynika, że cudzoziemiec nie deklarował chęci złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Podczas czynności rozpytania przeprowadzonych przez funkcjonariuszy SG, oświadczył, że celem jego podróży jest odnalezienie, a następnie udanie się do krewnych, którzy znajdują się gdzieś w Europie. Okoliczności spełnienia przez cudzoziemca przesłanek do odmowy wjazdu nie budziły zatem żadnych wątpliwości.

Zarówno rozpytanie, jak i wszelkie czynności z udziałem cudzoziemca zostały przeprowadzone w języku [...]. Ani funkcjonariusz SG, ani cudzoziemiec nie zgłaszali jakichkolwiek problemów z komunikacją. Nie znajdują zatem potwierdzenia ani argumenty sformułowane w odwołaniu odnośnie deklarowania przez stronę chęci złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, ani zarzuty pod adresem funkcjonariuszy placówki Straży Granicznej, iż odmówili przyjęcia takiego wniosku. Zważywszy na zasadność generalnego domniemania legalności działania funkcjonariuszy publicznych, jak również rygory prawne w razie przekroczenia uprawnień, czy niedopełnienia obowiązków, określone w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, założenie najwyższej staranności działania funkcjonariusza jest uzasadnione.

Za bezpodstawne w ocenie organu należało również uznać zarzuty rażącego naruszenia prawa procesowego, w zakresie sformułowanym przez pełnomocnika strony w odwołaniu. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie bezsprzecznie wynika, że organ I instancji w prowadzonym postępowaniu nie dopuścił się naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] zrealizował obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Kierując się normą prawa materialnego ocenił, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają udowodnienia i jakie dowody w tym celu są potrzebne. Bezspornym jest fakt, iż w trakcie prowadzonych czynności administracyjnych z udziałem strony wzięto pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również fakty mające wpływ na rodzaj wydanego rozstrzygnięcia, co wskazuje na to, iż organ I instancji podjął czynności w toku wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności w sprawie.

W przypadku, gdy nie budzi wątpliwości fakt, że cudzoziemiec nie spełnia warunków wjazdu, obowiązkiem organu jest podjęcie określonych w przepisach prawa czynności w kierunku uniemożliwienia mu wjazdu i wydanie decyzji administracyjnej w tym zakresie, przy czym decyzja w tym przedmiocie podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. Takie działanie ma służyć przede wszystkim ochronie interesów państwa oraz ładu i porządku publicznego. Co istotne, organ administracji nie uniemożliwia stronie zrealizowania uprawnień wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego takich jak ustanowienie pełnomocnika, zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem w postępowaniu, wypowiedzenie się co do dowodów w sprawie czy wniesienie odwołania. O powyższej możliwości strona jest informowana każdorazowo w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania. Organ podkreślił, że zakres działań pełnomocnika w tego typu sprawach nie może wpływać na czynności związane z odprawą graniczną, które mają na celu szczegółową weryfikację warunków wjazdu bez zakłóceń płynności odpraw granicznych osób przekraczających granicę w tym samym miejscu i w tym samym czasie.

Biorąc powyższe pod uwagę oraz odnosząc się do argumentacji podniesionej w odwołaniu, organ wskazał, iż kontrola drugiej linii jest odprawą szczegółową przeprowadzaną, w myśl przepisów kodeksu granicznego Schengen, w innym miejscu niż to, w którym dokonywane są czynności odprawy pierwszej linii (standardowa odprawa wszystkich osób). Kluczowym jest, iż uczestnikami odprawy granicznej, w tym tej dokonywanej na drugiej linii są wyłącznie: odprawiany podróżny (w niniejszej sprawie obywatel państwa trzeciego), który samodzielnie uzasadnia cel podróży oraz funkcjonariusze SG, posiadający stosowne upoważnienia w tym zakresie (m.in. dostęp do pomieszczeń służbowych i możliwości przetwarzania danych w systemach informatycznych wspomagających czynności odprawy granicznej). Charakter kontroli na drugiej linii oraz miejsce jej prowadzenia (specjalnie wydzielona strefa w infrastrukturze przejścia granicznego) uniemożliwiają dopuszczenie do nich osób trzecich. Nawet gdyby prawdą było, iż cudzoziemiec dysponował pełnomocnictwem już w chwili kontroli granicznej, to ów pełnomocnik i tak nie zostałby dopuszczony do czynności odprawy granicznej albowiem, na tym etapie realizowania tychże czynności nie jest możliwy udział pełnomocnika ustanowionego przez cudzoziemca w ewentualnym postępowaniu w przedmiocie odmowy wjazdu. Podkreślenia wymaga, iż zakres działań pełnomocnika, w tego rodzaju sprawach, nie może wpływać na czynności odprawy granicznej, których celem jest dokonanie szczegółowej weryfikacji warunków wjazdu i pobytu dokonywana bez zakłóceń płynności odpraw podróżnych przekraczających granicę w tym samym miejscu i czasie. Nadto, w przypadku, gdy okoliczności niespełniania przez cudzoziemca warunków wjazdu nie budzą wątpliwości a obowiązujące przepisy obligują organ do wydania w danym stanie faktycznym decyzji określonego rodzaju, realizowanie przez organ w toku postępowania administracyjnego pewnych czynności, takich jak np. zapewnienie ustanowionemu pełnomocnikowi możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji oraz zgłoszenia żądań w wyznaczonym terminie prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużania postępowania i wiązałoby się z nawet kilkutygodniowym pobytem cudzoziemca w pomieszczeniach przejścia granicznego do czasu wydania rozstrzygnięcia, co jest prawnie niemożliwe i obiektywnie niewykonalne. Podkreślenia wymaga, że decyzja o odmowie wjazdu na terytorium RP wydawana jest w trakcie odprawy granicznej cudzoziemcowi, któremu nie zezwolono na przekroczenie granicy państwowej RP. W sytuacji, gdy cudzoziemiec jest reprezentowany przez pełnomocnika, decyzja jest niezwłocznie doręczana pełnomocnikowi, który ma również możliwość zapoznania się z całością materiałów dotyczących sprawy. Na marginesie, warto zaznaczyć, że zarówno pełnomocnictwo, jak i wniosek o dopuszczenia pełnomocnika do udziału we wszystkich czynnościach prowadzonych z udziałem cudzoziemca zostały złożone już po zakończeniu postępowania w przedmiocie odmowy wjazdu cudzoziemcowi.

Organ podkreślił, że formacja graniczna obowiązana jest także przeciwdziałać nielegalnej migracji i chronić dostępu do terytorium RP osobom nie spełniającym warunków wjazdu i pobytu na nim. Niniejsze obowiązki nałożone na Straż Graniczną wynikają z przepisów kodeksu granicznego Schengen, w szczególności z art. 13, natomiast wszystkie działania realizowane przez Straż Graniczną wobec cudzoziemców na drugiej linii kontroli granicznej w trakcie odprawy granicznej uregulowane są w artykule 8 tegoż kodeksu. Organy Straży Granicznej każdorazowo przeprowadzają, indywidualną, wnikliwą ocenę konkretnej sytuacji na podstawie rozpytania cudzoziemca odnośnie szczegółów dotyczących celu wjazdu i pobytu. Jeżeli w trakcie odprawy cudzoziemiec podaje wyłącznie ekonomiczne lub osobiste, natury rodzinnej przyczyny wjazdu, komendant placówki Straży Granicznej obowiązany jest wszcząć postępowanie w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy. Z obserwacji funkcjonariuszy Straży Granicznej wynika, że cudzoziemcy nie posiadający ważnych wiz lub innych ważnych dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy, niejednokrotnie komunikują się pomiędzy sobą, instruując, jakich sformułowań używać w rozmowie z funkcjonariuszami SG, aby bez problemu przekroczyć granicę. Słowa - klucze, ułatwiające zdaniem cudzoziemców przekroczenie granicy, to: "azyl", "uchodźca" oraz inne ich odpowiedniki komunikowane w języku [...]. Organy Straży Granicznej, każdorazowo, w sposób zindywidualizowany i bezpośredni dążą do uzyskania od cudzoziemca informacji w zakresie zdefiniowania artykułowanych przez niego słów, albowiem "automatyczne" i natychmiastowe odstępowanie od czynności kontrolnych, w przypadku użycia przez cudzoziemca w/w sformułowań, jak również nie podejmowanie działań ukierunkowanych na ustalenie rzeczywistych powodów stawienia się na granicy, prowadziłoby do absurdalnych sytuacji, w wyniku których, każda osoba, nie spełniająca warunków wjazdu, stawiająca się na granicy i wypowiadająca słowo "azyl", automatycznie uzyskiwałaby prawo wjazdu i pobytu na tym terytorium. Takie zachowanie cudzoziemców powoduje konieczność przeprowadzenia w każdym przypadku indywidualnej wnikliwej oceny sytuacji na podstawie ich rozpytania odnośnie szczegółów wjazdu i pobytu. Jak już wcześniej wskazano, taka szczegółowa odprawa przeprowadzana jest na drugiej linii kontroli. Jeżeli w trakcie niej cudzoziemiec podaje wyłącznie ekonomiczne lub osobiste, natury rodzinnej przyczyny wjazdu, komendant placówki Straży Granicznej obowiązany jest wszcząć postępowanie w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy. Zasadnym jest zatem uznanie, że na wolę złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej składa się całość wypowiedzi cudzoziemca podczas odprawy granicznej.

Za bezzasadny organ uznał także zarzut dotyczący naruszenia przez organ I instancji art. 32 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie opisanym przez pełnomocnika strony w odwołaniu. Odwołujący się nie deklarował podczas czynności kontroli granicznej, zarówno pierwszej, jak i drugiej linii woli ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej, a obowiązujące przepisy nie przewidują czynności przesłuchania cudzoziemca w czasie kontroli granicznej. Możliwość taka istnieje w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie domowy wjazdu na granicy, niemniej jednak, należy zauważyć że w myśl przepisu art. 34 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, czynności podejmowane w postępowaniu, o odmowie wjazdu, mogą być ograniczone jedynie do kontroli posiadanych przez cudzoziemca dokumentów, jeżeli okoliczności niespełnienia przez cudzoziemca warunków niezbędnych do przekroczenia granicy nie budzą wątpliwości. Ponadto, z treści art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego, cyt.; " Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę (...)" wynika, iż to organowi pozostawiono ocenę potrzeby przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony. Swoboda tej oceny jest jednak ograniczona treścią środka dowodowego jeżeli nie jest możliwe ustalenie stanu faktycznego z braku innych środków dowodowych. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Poza sporem pozostaje, iż cudzoziemiec stawiając się w dniu [...] marca 2017 r. do odprawy granicznej w przejściu granicznym w [...] nie posiadał dokumentu uprawniającego go do wjazdu i pobytu na terytorium RP. W związku z tym w celu przeprowadzenia dalszych czynności z jego udziałem, został przekazany do kontroli drugiej linii, w trakcie której Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] umożliwił mu w zrozumiałym dla niego języku przedstawienie faktycznych okoliczności opuszczenia kraju pochodzenia i zamierzonego pobytu na terytorium RP. Z uwagi na to, że fakt niespełniania przez cudzoziemca warunków wjazdu nie budził wątpliwości, a jego oświadczenia co do celu wjazdu były sformułowane precyzyjnie nie było konieczne przesłuchanie cudzoziemca w celu ustalenia dodatkowych okoliczności. Sporządzanie przez funkcjonariuszy Straży Granicznej każdorazowo notatek dotyczących czynności weryfikacyjnych podejmowanych wobec cudzoziemca, zawierających jego oświadczenia w zakresie okoliczności wjazdu oraz wyniki sprawdzeń dokonanych w dostępnych systemach informatycznych służy uzupełnieniu materiału dowodowego i pełni rolę informacyjną w przypadku ewentualnych działań podejmowanych wobec cudzoziemca, oraz dowodzi, że organ dochował wymaganej staranności w zakresie dokładnego określenia w sposób zindywidualizowany powodów wjazdu cudzoziemca na terytorium RP. Wskazano, że strona miała zapewnione prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania i w sposób bezpośredni i ciągły uczestniczyła we wszystkich czynnościach. Mogła swobodnie formułować oceny, czy składać wnioski dowodowe. Jednak nie wskazała dowodów, które pozwoliłyby na odmienną, niż dokonana przez organ, ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Prowadzenie dodatkowych czynności z udziałem Cudzoziemca było bezcelowe i służyłoby nieuzasadnionemu przedłużaniu postępowania, ponieważ zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności niezbędne do wydania decyzji w sprawie.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o przesłuchanie w sprawie w charakterze świadka pani M.K., na okoliczność tego, że strona przed przekroczeniem w dniu [...] marca 2017 r. granicy miała zamiar złożyć wniosek o objęcie jej ochroną międzynarodową, oraz, że w momencie stawienia się na przejściu granicznym, taki wniosek złożyła, należy wskazać, że w opinii organu odwoławczego przeprowadzanie wskazanego dowodu jest bezcelowe. Fakt, że cudzoziemiec, w rozmowach prowadzonych z panią M.K. informował o chęci ubiegania się o udzielenie ochrony na terytorium RP pozostaje bez znaczenia dla niniejszej sprawy, albowiem o przyjęciu tego rodzaju wniosku decydują wyłącznie okoliczności towarzyszące czynnościom kontroli granicznej cudzoziemca, w których pani M.K. nie uczestniczyła, nie ma zatem rzeczywistej wiedzy odnośnie tego, jakiej treści oświadczenia w jej toku składał. W związku z tym jej zeznania nie mają znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia. Jak wskazano powyżej, jedyną okolicznością warunkującą przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej jest wyrażona osobiście, w sposób bezpośredni i świadomy wola cudzoziemca w tym zakresie. Pan M.K. w toku kontroli granicznej deklarował wyłącznie osobiste (rodzinne) powody wjazdu na terytorium RP.

W ocenie organu odwoławczego postępowanie w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy Cudzoziemcowi przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony został, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., w sposób wyczerpujący a strona miała możliwość brania udziału w postępowaniu. Organ dokonał oceny powoływanych twierdzeń na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 80 k.p.a. Należy wskazać, że w obowiązującym stanie prawnym, zgodnie z art. 14 ust. 2 kodeks granicznego Schengen, decyzję w przedmiocie odmowy wjazdu oraz powody takiej decyzji przedstawia się na formularzu którego wzór określa załącznik V część B tegoż kodeksu. Wskazany formularz nie podlega modyfikacji w zakresie sporządzenia dodatkowego uzasadnienia, czy też wskazania dowodów, które legły u podstaw rozstrzygnięcia. Natomiast uzasadnienie prawne zawiera odniesienie wprost do art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Wydana w niniejszym postępowaniu decyzja czyni zadość wymogom określonym w art. 107 k.p.a., gdyż zawiera oznaczenie organu administracji publicznej, datę jej wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.

Za nieusprawiedliwione i całkowicie niezrozumiałe organ uznał zarzuty pełnomocnika strony, dotyczące nie wskazania w uzasadnieniu rozstrzygnięcia o odmowie wjazdu na granicy tego, że strona w czasie postępowania wnosiła o udzielenie jej ochrony międzynarodowej, co stanowi naruszenie warunków wskazanych w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., oraz utrudniania stronie, wbrew zasadzie dwuinstancyjności, procedury odwoławczej, tym samym naruszając również art. 14 ust. 2 kodeksu granicznego Schengen oraz art. 33 ust. 2 u. c. i art. 15 k.p.a. Komendant Główny Straży Granicznej nie jest organem właściwym w zakresie udzielenia ochrony międzynarodowej, o co wnioskuje skarżący w odwołaniu. Jeżeli zamiarem strony jest ubieganie się o udzielenie ochrony międzynarodowej, to winna zgłosić ten zamiar w chwili kontroli granicznej. Artykuł 24 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowi bowiem, że cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jedynie za pośrednictwem komendanta oddziału lub komendanta placówki Straży Granicznej. W sytuacji stawienia się przez cudzoziemca do odprawy granicznej i zadeklarowaniu przez niego osobiście, bezpośrednio w chwili przekraczania granicy RP chęci ubiegania się o ochronę międzynarodową, taki wniosek jest przez komendanta placówki Straży Granicznej przyjmowany.

Cudzoziemiec w dniu [...] marca 2017 r. nie deklarował woli ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej. W sytuacji, gdyby wola taka została przez stronę wyrażona, organ przyjąłby od niej wniosek w tym przedmiocie, a co za tym idzie nie wszczynałby postępowania administracyjnego w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy.

Należy podkreślić, że organy Straży Granicznej w chwili składania wniosku w tym przedmiocie w żadnym wypadku nie dokonują oceny zasadności udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej. Nie może być zatem mowy o naruszeniu przez organ I instancji art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Odnosząc się do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji należy organ wskazał, że obowiązek natychmiastowego wykonania decyzji wynika z art. 33 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach i tym samym, w myśl art. 130 § 3 pkt 2 k.p.a. stanowi wyjątek od zasady niewykonalności decyzji przed uzyskaniem cechy ostateczności (natychmiastowa wykonalność z mocy ustawy). Decyzja została wykonana w dniu jej wydania.

Biorąc powyższe pod uwagę należy podkreślić, że art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach stanowi jednoznacznie (nie ma mowy o wydaniu rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym), iż Komendant Placówki Straży Granicznej w [...], stwierdzając, że cudzoziemiec nie posiada ważnej wizy ani innego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP był obowiązany odmówić mu wjazdu.

Czynności przeprowadzone, w trakcie odprawy granicznej, wobec cudzoziemca w zakresie dostępu cudzoziemców do procedury uchodźczej zostały zrealizowane zgodnie z procedurą postępowania funkcjonariuszy Straży Granicznej dotyczącą umożliwienia cudzoziemcowi wjazdu na terytorium RP w celu poszukiwania ochrony międzynarodowej. W związku z tym, że Cudzoziemiec nie deklarował w dniu [...] marca 2017 r. chęci złożenia wniosku o udzielenie tego rodzaju ochrony i nie spełniał warunków wjazdu i pobytu na terytorium RP, Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] był obowiązany do zastosowania przepisów prawa materialnego i nie miał możliwości wyboru innego sposobu rozstrzygnięcia, poza odmową wjazdu na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M.K. reprezentowany przez profesjonalego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisów mających wpływ na wynik sprawy tj.:

(a) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a, poprzez nie podjęcie wszelkich czynności mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nie zebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w wyniku, czego bezpodstawnie przyjęto, że skarżący nie zadeklarował chęci ubiegania się o ochronę międzynarodową podczas kontroli granicznej w dniu [...] marca 2017 na przejściu granicznym w [...] , pomimo że z okoliczności sprawy wynika, iż deklarowaną przez Skarżącego przyczyną wjazdu do Polski było ubieganie się o ochronę międzynarodową;

b) art. 67 § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. oraz art. 34 § 1 pkt 1 ustawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w ramach postępowania, podczas którego sporządzono notatkę służbową z rozpytania cudzoziemca dotyczącego deklarowanego przez niego celu wjazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, zaś nie przeprowadzono przesłuchania skarżącego i nie sporządzono protokołu z tego przesłuchania, pomimo, iż informacje dotyczące celu wjazdu do Polski podawane przez Skarżącego mają istotne znaczenie w sprawie dotyczącej odmowy wjazdu, gdyż na ich podstawie wydaje się lub nie wydaje się (w przypadku zadeklarowania chęci ubiegania się o ochronę międzynarodową) decyzji o odmowie wjazdu;

c) art. 10 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. i art. 32 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w ramach postępowania, podczas którego nie zapewniono cudzoziemcowi i jego pełnomocnikowi czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji przez wydaniem decyzji o odmowie wjazdu, podczas gdy Strona ma prawo ustanowić pełnomocnika na każdym etapie postępowania, przez co bezpodstawnie uznano za udowodnioną okoliczności, iż cudzoziemiec ubiegał się o wjazd do Polski w celu ekonomicznym w sytuacji, gdy ani on sam ani jego pełnomocnik nie miał możliwości wypowiedzenia się co do tej okoliczności;

d) art. 28 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 2 pkt 2) lit. b ustawy oraz art. 6 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (wersja przekształcona) (dalej: dyrektywa 2013/32, dyrektywa proceduralna, Dz. U. UE L 180/60 z 29.06.2013 r.) - poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji o odmowie wjazdu na granicy, pomimo, że z okoliczności sprawy wynika, iż skarżący zarówno na granicy, jak i w odwołaniu od decyzji o odmowie wjazdu, jasno i dobitnie wyraził chęć złożenia osobiście i w miejscu do tego wyznaczonym wniosku o udzielenie mu ochrony międzynarodowej;

e) art. 14 ust. 1 i ust. 3 akapit 3 kodeksu granicznego Schengen poprzez ich nie zastosowanie i nie wzięcie pod uwagę szczególnych uregulowań dotyczących prawa cudzoziemca do ochrony międzynarodowej, co spowodowało nieuchylenie decyzji o odmowie wjazdu w sytuacji, gdy decyzja ta była nieuzasadniona, jak również niedokonanie innych wskazanych w tych przepisach czynności, w sytuacji, gdy skarżący w trakcie postępowania w sprawie odmowy wjazdu zadeklarował chęć łożenia wniosku o udzielenie mu ochrony międzynarodowej;

f) art. 73 ust. 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie pełnomocnikowi Skarżącego wglądu w akta sprawy przed wydaniem decyzji, pomimo skierowania przez pełnomocnika takiego żądania;

g) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia wydanej decyzji, a to z powodu nie wskazania w niej okoliczności, że Skarżący w czasie postępowania wnosił o udzielenie ochrony międzynarodowej i przyczyn faktycznych, dla których organ pominął wniosek Skarżącego oraz podstaw prawnych pominięcia składanego przez niego wniosku;

h) art. 89 § 1 i § 2 k.p.a oraz 136 k.p.a poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka M.K., podczas gdy świadek posiada istotne informacje na okoliczność zamiaru Strony złożenia w trakcie odprawy granicznej w [...] wniosku o objęcie ochroną międzynarodową oraz przygotowania przez Stronę wcześniej wzoru wniosku o objecie ochroną międzynarodową; a także zamiaru skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika przez Stronę;

i) art. 24 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2016, poz. 1836 z późn. zm., dalej: "u.u.c.o.") poprzez uniemożliwienie Stronie złożenia wniosku do Szefa Urzędu za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...].

Skarżący wniósł o uchylenie w całości obu decyzji. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację mającą potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ, odniósł się do zarzutów skargi, i uznając je za nieuzasadnione wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] czerwca 2017r. utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] marca 2017r. odmawiająca Skarżącemu wjazdu na granicy RP.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji orzekające w sprawie organy stwierdziły, że Skarżący zgłaszając się do kontroli granicznej w dniu [...] marca 2017r. nie posiadał ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu pobytowego uprawniającego do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium. W konsekwencji na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy odmówiono mu wjazdu na terytorium RP.

W rozpoznawanej sprawie Strona Skarżąca nie zarzuca jednak organom naruszenia art. 28 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy. Skarżący nie kwestionuje bowiem ustalonych przez nie okoliczności, iż w dniu [...] marca 2017r. podczas próby wjazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej nie posiadał ważnego dokumentu podróży, ważnej wizy lub innych ważnych dokumentów uprawniających do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium. Legitymował się bowiem jedynie paszportem.

Skarżący nie zgadza się i kwestionuje jednak poczynione przez organy ustalenia, w zakresie tego, że podczas kontroli granicznej nie wskazał, że chce złożyć wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Zarzuca także organom, że uniemożliwiły udział jego pełnomocnikowi przy czynnościach kontrolnych, jak również, iż nie przeprowadziły żądanych przez niego czynności dowodowych w zakresie przesłuchania wskazanego przez niego świadka.

Wskazać zatem należy, że zgodnie bowiem z art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy, przepisu ust. 1 nie stosuje się do cudzoziemca, który podczas kontroli granicznej:

a) zadeklarował zamiar złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w przypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 1 lub art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

b) złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Zgodnie zaś z art. 28 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w przypadku gdy z przyczyn leżących po stronie organu Straży Granicznej nie jest możliwe przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na formularzu w dniu, w którym cudzoziemiec stawił się osobiście w siedzibie tego organu i zadeklarował zamiar złożenia takiego wniosku, organ Straży Granicznej informuje cudzoziemca w języku dla niego zrozumiałym o terminie i miejscu przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz sporządza protokół z tej czynności. W ustępie 5 niniejszego przepisu wskazuje się jednak, że w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego rejestracja następują niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni roboczych od dnia przyjęcia deklaracji zamiaru złożenia takiego wniosku, a w razie masowego napływu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu uzyskania ochrony międzynarodowej - w terminie 10 dni roboczych. Przy czym zgodnie z ust. 6 organ Straży Granicznej rejestruje deklarację zamiaru złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w rejestrze, o którym mowa w art. 119 ust. 1 pkt 1.

Przenosząc powyższe unormowania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zarzuty skarżącego nie mogły prowadzić do zarzucenia organom, iż niewłaściwe rozpoznały niniejszą sprawę. Jak wynika z akt sprawy dokonujący odprawy skarżącego funkcjonariusz Placówki Straży Granicznej w [...] sporządził notatkę urzędową z [...] marca 2017r.. Wynika z niej, że skarżący zgłosił się do odprawy, nie posiadał wizy lub innego dokumentu pobytowego uprawniającego do wjazdu na teren RP. W trakcie podjętych czynności weryfikacyjnych mających na celu ustalenie faktycznych okoliczności zamierzonego pobytu w Polsce na pytanie o cel podróży oświadczył, że jedzie do krewnych, którzy znajdują się gdzieś w Europie, chce ich odnaleźć" .

Należy wskazać, że w myśl art. 34 § 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach postępowanie prowadzone przez organy Straży Granicznej przed wydaniem cudzoziemcowi decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, ogranicza się do:

1) przesłuchania cudzoziemca;

2) kontroli dokumentów posiadanych przez cudzoziemca;

3) przesłuchania wskazanych przez cudzoziemca osób towarzyszących mu w podróży;

4) dokonania sprawdzeń w dostępnych rejestrach, ewidencjach i wykazach w sprawach cudzoziemców;

5) uzyskania niezbędnych informacji od instytucji państwowych, organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego, jednostek gospodarczych prowadzących działalność w zakresie użyteczności publicznej, innych jednostek gospodarczych i organizacji społecznych lub osób fizycznych.

Zgodnie z ust. 2 powyższego przepisu czynności podejmowane w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, mogą być ograniczone jedynie do kontroli posiadanych przez cudzoziemca dokumentów, jeżeli okoliczności niespełnienia przez cudzoziemca warunków niezbędnych do przekroczenia granicy nie budzą wątpliwości.

W ocenie Sądu w świetle przedstawionego przez skarżącego celu podróży, organy miały podstawy do zastosowania w sprawie przesłanki określonej w ust. 2 ustawy. Tym samym organ I instancji słusznie wydał decyzję bez przeprowadzania dodatkowych czynności o których mowa w art. 34 ust. 1 ustawy. Tym samym wszelkie zarzuty skarżącego w zakresie naruszenia przez organ I instancji przepisów k.p.a w rozpoznawanej sprawie należało uznać za nieuzasadnione.

Zdaniem Sądu art. 34 ustawy stanowi przepis szczególny w odniesieniu do przepisów k.p.a.. Wynika to również z tego, że działania realizowane wobec cudzoziemców w trakcie odprawy granicznej uregulowane są w rozdziale II kodeksu granicznego Schengen. W myśl przepisów art. 8 kodeksu, wszystkie osoby podlegają minimalnej odprawie mającej na celu ustalenie ich tożsamości na podstawie okazanych dokumentów podróży oraz szybką i bezpośrednią weryfikację dokumentów uprawniających posiadacza do przekroczenia granicy. W przypadku, gdy zostanie stwierdzone, że obywatel państwa trzeciego nie posiada dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy, zostaje on przekazany na tzw. "drugą linię kontroli granicznej" w celu przeprowadzenia kontroli szczegółowej, która w myśl art. 8 ust. 3 lit. a tiret (IV) kodeksu, obejmuje m. in. weryfikację miejsca wjazdu i przeznaczenia danego obywatela państwa trzeciego i celu planowanego pobytu, poprzez sprawdzenie, jeżeli jest to konieczne, odpowiednich dokumentów uzupełniających. Ten etap kontroli granicznej (druga linia) polega na przeprowadzeniu zindywidualizowanej rozmowy z cudzoziemcem, efektem której jest uzyskanie wiedzy w zakresie celu wjazdu, jak i powodów wyjazdu z kraju pochodzenia. W trakcie tejże rozmowy funkcjonariusze SG ustalają również, czy nie zachodzą przesłanki do uznania cudzoziemca za osobę poszukującą ochrony międzynarodowej na terytorium RP.

W sytuacji, gdy nie budzi wątpliwości fakt, że cudzoziemiec nie spełnia warunków wjazdu, obowiązkiem organu jest podjęcie określonych w przepisach prawa czynności w kierunku uniemożliwienia mu wjazdu i wydanie decyzji administracyjnej w tym zakresie. Takie działanie ma służyć przede wszystkim ochronie interesów państwa oraz ładu i porządku publicznego.

W świetle powyższego na gruncie rozpoznawanej sprawy w ocenie Sądu nie można uznać, aby w niniejszej sprawie doszło do naruszenia w stopniu, który uzasadniałby konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 32 k.p.a. oraz w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 prawa o adwokaturze poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy została ona wydana bez umożliwienia stronie i jej pełnomocnikowi udziału w postępowaniu prowadzonym przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...].

Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jest decyzją szczególną. Wydawana jest ona bowiem w trakcie odprawy granicznej osobie, której nie zezwolono na przekroczenie granicy państwowej RP i zostaje przez cudzoziemca wykonana już z chwilą jej wydania z mocy ustawy. Czynności prowadzone na drugiej linii kontroli granicznej co do zasady uznać należy, za czynności stricte kontrole, a ich zakres określa wprost art. 34 ustawy. Mając zaś na uwadze, na co wskazywał organ odwoławczy, że odprawa graniczna odbywa się w specjalnie wydzielonej strefie na terenie przejścia granicznego, do której poza funkcjonariuszami SG mają dostęp jedynie osoby wobec których prowadzone są czynności kontroli granicznej (w tym kontroli osobistej), nie można uznać aby uniemożliwienie przez funkcjonariuszy dostępu do czynności kontrolnych, osobom trzecim w tym pełnomocnikom stanowiło istotne naruszenia prawa. Tym bardziej, że to Cudzoziemiec sam, osobiście wypowiada się odnośnie celu i warunków swojego wjazdu. W sytuacji, gdy cudzoziemiec ustanowi pełnomocnika do reprezentowania go w ewentualnym postępowaniu w przedmiocie odmowy wjazdu, przedmiotowa decyzja jest zaś niezwłocznie pełnomocnikowi doręczana, a ponadto, pełnomocnik ma zagwarantowaną możliwość zapoznania się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją. Co więcej nic nie stoi także na przeszkodzie aby pełnomocnik, który tak jak w niniejszej sprawie został ustanowiony kilka dni przez próbą przekroczenia granicy przez skarżącego w ramach ciążących na pełnomocniku obowiązków zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy prawo o adwokaturze udzielił porad prawnej skarżącemu.

Ponadto w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie można także uznać, tak jak domaga się tego skarżący, aby w toku postępowania prowadzonego przez organy obu instancji, nie zagwarantowały one stronie możliwość uczestniczenia we wszystkich, podejmowanych wobec niej czynnościach. Jak wynika z akt sprawy Skarżący miał bowiem zapewnioną możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem w postępowaniu, wypowiedzenia się co do dowodów w sprawie przed wydaniem decyzji, wniesienie odwołania czy ustanowienie pełnomocnika. Z akt sprawy wynika także, że Strona była obecna w toku wszystkich czynności prowadzonych z jej udziałem w zrozumiałym dla niej języku i bezpośrednio w sposób ciągły w nich uczestniczyła.

Nie znajdują potwierdzenia także twierdzenia skarżącego odnośnie deklarowania przez niego chęci złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, ani zarzuty pod adresem funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w [...], iż odmówili przyjęcia takiego wniosku. Skarżący podczas kontroli granicznej nie podawał w swych wyjaśnieniach okoliczności wskazujących na potrzebę poszukiwania przez niego ochrony międzynarodowej. Jako powód opuszczenia kraju pochodzenia i przyjazdu do Polski podał, że jedzie odnaleźć krewnych. Takie oświadczenie skarżącego w ocenie Sądu uzasadniało uznanie przez organy, iż nie zachodzi w sprawie konieczność przeprowadzenia szerszego postępowania wyjaśniającego (art. 34 ust. 1 ustawy).

Mając na uwadze powyższe, w szczególności treści wypowiedziane przez cudzoziemca podczas kontroli granicznej, za niezasadny należy uznać także zarzut naruszenia art. 28 ust. 2 pkt 2) lit. a i b ustawy o cudzoziemcach oraz art. 6 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej.

Jak już wskazano powyżej zakres czynności podejmowanych przez organ Straży Granicznej w postępowaniu w sprawie odmowy wjazdu zależy od zakresu informacji zgromadzonych w trakcie odprawy granicznej. Kodeks graniczny Schengen nie reguluje procedury związanej z prowadzeniem postępowania administracyjnego w sprawie odmowy wjazdu na granicy, w tym czynności gromadzenia materiału dowodowego. W myśl zaś przepisów ustawy o cudzoziemcach, postępowanie w przedmiocie odmowy wjazdu jest postępowaniem ograniczonym do przeprowadzenia czynności wskazanych w art. 34 ust. 1 ustawy. i to jedynie wówczas gdy nie znajduje zastosowania ust. 2 tegoż przepisu.

Z uwagi na fakt, iż okoliczności niespełnienia przez cudzoziemca warunków niezbędnych do przekroczenia granicy nie budziły wątpliwości, organ I instancji, po dokonaniu wnikliwej oceny informacji zgromadzonych w trakcie odprawy granicznej, kierując się jednocześnie określoną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości i prostoty postępowania, podjął bez zbędnej zwłoki decyzję w przedmiocie odmowy wjazdu. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości, że cudzoziemiec, który podczas odprawy granicznej deklaruje osobiste, natury rodzinnej powody wjazdu do Polski, lecz nie posiada wymaganej wizy, dokumentów uzasadniających cel wjazdu ani środków finansowych niezbędnych na zamierzony okres pobytu, nie spełnia warunków niezbędnych do przekroczenia granicy.

W związku z faktem, iż na gruncie rozpoznawanej czynności z zakresu kontroli granicznej nie budziły wątpliwości organu co do zasadności odmowy wjazdu skarżącego na terytorium RP, organowi I instancji nie można zarzucić również obrazy przepisów art. 67 k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zobowiązujących organ do sporządzenia protokołu "z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy".

Należy nadto zauważyć, że ani przepis art. 34 ustawy o cudzoziemcach, ani przepisy kodeksu granicznego Schengen nie wskazują, aby fakt sporządzenia notatki urzędowej z rozmowy z cudzoziemcem mającym zamiar przekroczyć granicę RP miał rodzić domniemanie istnienia wątpliwości co do spełnienia warunków niezbędnych do przekroczenia granicy. Brak jest również jakichkolwiek racjonalnych argumentów przemawiających za uznaniem, że funkcjonariusz nie ma prawa do udokumentowania faktu niezgłoszenia przez cudzoziemca wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. W ocenie Sądu, notatka urzędowa sporządzona w dniu [...] marca 2017 r. potwierdza jedynie konieczność zastosowania w sprawie art. 34 ust. 2 ustawy, a nie jak wywodzi strona skarżąca art. 34 ust. 1.

Tym samym wbrew stanowisku skarżącego, orzekającym w sprawie organom nie można także zarzucić naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zakresie opisanym w skardze. W sytuacji bowiem, gdy w sprawie omawianej brak było jakichkolwiek wątpliwości co do niedopuszczalności skarżącego na terytorium RP, wnioskowane przez niego dowody nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Fakty, których dotyczyły zostały bowiem wyjaśnione w oparciu o złożone przez stronę w trakcie kontroli granicznej w dniu [...] marca 2017 r. oświadczenia. Podkreślenia wymaga przy tym, że stosownie do art. 78 § 1 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Ocena tego, czy dany dowód ma znaczenie dla sprawy czy też nie, należy do organu administracyjnego. Zgodnie ze stanowiskiem sformułowanym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 1986 r. (sygn. akt III SA 1160/85), "Odmowa przeprowadzenia przez organ odwoławczy dowodu dla wyjaśnienia okoliczności już bezspornie wyjaśnionych przez organ I instancji nie jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy".

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, iż dodatkowe przesłuchania, których domagał się skarżący, w żadnym stopniu nie stanowiłyby dowodu na okoliczność, że cudzoziemiec deklarował jako przyczynę wjazdu do Polski chęć ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Bez znaczenia pozostaje bowiem to, co cudzoziemiec oświadczał osobom trzecim, czy też przedstawicielom organizacji pozarządowych przed przyjazdem na granicę. Dla organu administracji wiążąca w tym przypadku była jedynie wola samego cudzoziemca wyrażona przez niego osobiście w sposób bezpośredni i świadomy w toku odprawy granicznej. Z kolei jak słusznie wskazał organ odwoławczy Pani M.K. (autorka oświadczenia) nie była obecna podczas odprawy granicznej cudzoziemca, nie miała zatem rzeczywistej wiedzy odnośnie tego, jakiej treści oświadczenia w jej toku składał.

Na rozstrzygnięcie sprawy nie mogła mieć także wpływu podnoszona przez skarżącego argumentacja co do faktu próby złożenia wniosku o przyznanie mu ochrony międzynarodowej. O przyjęciu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej decydują wyłącznie okoliczności towarzyszące czynnościom kontroli granicznej prowadzonej wobec cudzoziemca. Skarżący wbrew twierdzeniom nie wykazał, aby w toku kontroli granicznej deklarował treści, z których można było wywieść potrzebę złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Wskazać należy, że warunkiem odstępstwa od wydania decyzji o odmowie wjazdu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, jest:

1.przyjęcie od cudzoziemca deklaracji zamiaru złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w przypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. gdy z przyczyn leżących po stronie Straży Granicznej przyjęcie takiego wniosku nie jest możliwe, lub

2. przyjęcie od cudzoziemca wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Podkreślenia wymaga, że przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w art. 26 ust. 1 stanowią, że przyjęcie przez komendanta placówki lub oddziału Straży Granicznej od cudzoziemca wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej następuje wyłącznie na skutek zgłoszenia przez niego osobiście chęci ubiegania się o tego rodzaju ochronę. Wniosek przyjmowany jest przez funkcjonariusza Straży Granicznej na formularzu, którego wzór określił w drodze rozporządzenia Minister Spraw Wewnętrznych, a cudzoziemiec osobiście udziela wymaganych informacji i odpowiedzi na zadawane pytania. Co do zasady, przyjęcie wniosku następuje zatem w dniu, w którym cudzoziemiec zadeklarował zamiar jego złożenia. W wyjątkowych jedynie sytuacjach, gdy z przyczyn leżących po stronie organu Straży Granicznej wniosek nie może być przyjęty w dniu, w którym cudzoziemiec stawił się do siedziby organu, cudzoziemiec jest informowany o terminie i miejscu jego przyjęcia (art. 28 tej ustawy). Taka sytuacja nie zachodziła w niniejszej sprawie.

Organ odwoławczy zasadnie zatem stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, który wydał rozstrzygnięcie w sprawie w oparciu o obowiązujące przepisy prawa oraz zgromadzone wystarczające środki dowodowe. Wobec bezspornego, bo opartego na oświadczeniu skarżącego, ustalenia przyczyn dla których cudzoziemiec chciał wjechać na terytorium Polski, Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] w sposób nie budzący wątpliwości ustalił stan faktyczny niniejszej sprawy. Poczynione ustalenia pozwoliły na przyjęcie, że cudzoziemiec swym zachowaniem wypełnił przesłanki skutkujące uniemożliwieniem mu wjazdu na terytorium RP. Skarżący nie posiadał dokumentów uprawniających do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu [...] marca 2017 r., a w trakcie odprawy granicznej deklarował, iż cel jego wjazdu i pobytu na tym terytorium jest wyłącznie osobisty. W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, wydanie decyzji o odmowie wjazdu jest obligatoryjne i nie mieści się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Organy zasadnie orzekły więc o odmowie wjazdu.

Odnosząc się z kolei do zarzutu uniemożliwienia złożenia skarżącemu wniosku za pośrednictwem Komendanta Straży Granicznej , wskazać należy, że o przyjęciu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej decydują wyłącznie okoliczności towarzyszące czynnościom kontroli granicznej prowadzonej wobec cudzoziemca. Skarżący w toku kontroli granicznej jak wynika z akt sprawy nie deklarował treści, z których można było wywieść potrzebę złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. W takim przypadku nawet ewentualne jak podnosi skarżący posiadanie okazanie funkcjonariuszowi przygotowanego wcześniej wzoru wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie może stanowić automatycznej podstawy do odstąpienia od wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy. Warunkiem odstępstwa od wydania decyzji o odmowie wjazdu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, jest:

1. przyjęcie od cudzoziemca deklaracji zamiaru złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w przypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. gdy z przyczyn leżących po stronie Straży Granicznej przyjęcie takiego wniosku nie jest możliwe, lub

2. przyjęcie od cudzoziemca wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Podkreślenia wymaga, że przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w art. 26 ust. 1 stanowią, że przyjęcie przez komendanta placówki lub oddziału Straży Granicznej od cudzoziemca wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej następuje wyłącznie na skutek zgłoszenia przez niego osobiście chęci ubiegania się o tego rodzaju ochronę. Wniosek przyjmowany jest przez funkcjonariusza Straży Granicznej na formularzu, którego wzór określił w drodze rozporządzenia Minister Spraw Wewnętrznych, a cudzoziemiec osobiście udziela wymaganych informacji i odpowiedzi na zadawane pytania. Co do zasady, przyjęcie wniosku następuje w dniu, w którym cudzoziemiec zadeklarował zamiar jego złożenia. W wyjątkowych sytuacjach, gdy z przyczyn leżących po stronie organu Straży Granicznej wniosek nie może być przyjęty w dniu, w którym cudzoziemiec stawił się do siedziby organu, cudzoziemiec jest informowany o terminie i miejscu jego przyjęcia (art. 28 tej ustawy).

Wbrew twierdzeniom skargi, nie można uznać , aby w świetle w/w przepisów funkcjonariusze SG, zobligowani byli jedynie do " formalnego niejako automatycznego" przyjmowania wniosku od każdego Cudzoziemca, który z wypełnionym formularzem stawia się na granicy. Podkreślenia wymaga, iż Komendant Główny Straży Granicznej nie jest organem właściwym w zakresie udzielenia ochrony międzynarodowej. Artykuł 24 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowi bowiem, że cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jedynie za pośrednictwem komendanta oddziału lub komendanta placówki Straży Granicznej. W sytuacji stawienia się przez cudzoziemca do odprawy granicznej i zadeklarowaniu przez niego osobiście, bezpośrednio w chwili przekraczania granicy RP potrzeby ubiegania się o ochronę międzynarodową, taki wniosek zostanie przez komendanta placówki Straży Granicznej przyjęty. Uznać zatem należy, że na wolę złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej składa się całość wypowiedzi cudzoziemca podczas odprawy granicznej. Natomiast, jeżeli w trakcie szczegółowej odprawy przeprowadzanej na drugiej linii kontroli granicznej, cudzoziemiec podaje wyłącznie ekonomiczne lub osobiste, natury rodzinnej przyczyny wjazdu, tak jak miało to miejsce w omawianej sprawie, komendant placówki Straży Granicznej obowiązany jest wszcząć postępowanie w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy. Należy przy tym zdecydowanie podkreślić, że konieczność ustalenia w każdym przypadku rzeczywistej woli cudzoziemca na podstawie jego rozpytania odnośnie szczegółów wjazdu i pobytu nie jest w żadnym wypadku tożsama z badaniem przesłanek w zakresie zasadności udzielenia stronie ochrony międzynarodowej - tego rodzaju czynności pozostają w gestii Szefa Urzędu do spraw Cudzoziemców oraz Rady do spraw Uchodźców. Nie może być zatem mowy o naruszeniu przez organ I instancji art. 7 Konstytucji RP.

Zarzut dotyczący niewskazania w uzasadnieniu rozstrzygnięcia tego, że strona w czasie postępowania wnosiła o udzielenie jej ochrony międzynarodowej, co w opinii skarżącego stanowi naruszenie warunków wskazanych w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., uznać zatem należało jest nieusprawiedliwiony. Jak już wcześniej wspomniano, w sytuacji, gdyby strona z chwilą stawienia się do odprawy granicznej samodzielnie wypowiedziała treści, z których wynikałaby wola złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, postępowanie w sprawie odmowy wjazdu w ogóle nie zostałoby wszczęte, lecz Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] podjąłby czynności mające na celu przyjęcie takiego wniosku.

Zaznaczenia wymaga, iż z uprawnienia do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, skarżący nie mógł skorzystać przy wnoszeniu odwołania od decyzji o odmowie wjazdu, albowiem nie byłby to wniosek, o którym mowa w art. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013r. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach decyzja o odmowie wjazdu, podlega natychmiastowemu wykonaniu. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 4 kodeksu granicznego Schengen, Straż Graniczna zapewnia, aby obywatel państwa trzeciego, któremu odmówiono wjazdu, nie wjechał na terytorium państwa członkowskiego. W myśl ust. 3 tegoż przepisu, złożenie odwołania od decyzji o odmowie wjazdu nie ma skutku zawieszającego w stosunku do decyzji o odmowie wjazdu.

Wobec powyższego nie można również uznać, iż organ dopuścił się naruszenia art. 14 ust. 1 i ust. 3 akapit 3 kodeksu granicznego Schengen.

Wbrew zarzutom Skargi w sprawie nie doszło także do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Sprawa był rozpatrywana dwukrotnie przez dwa właściwe do tego organy. Organ odwoławczy przeanalizował zarówno dowody zgromadzone przez organ I instancji, kompletność zebranego materiału, jak i wyprowadzone z niego wnioski. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia organu II instancji wynika, że jego ocena jest tożsama z oceną przeprowadzoną przez organ I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Komendant Główny Straży Granicznej podzielił w pełni ustalenia organu I instancji, przyjmując je jako własne. Organ odwoławczy, nie pominął również zarzutów odwołania, a także mogących wynikać z nich nowych okoliczności sprawy, lecz ustosunkował się do nich poprzez wskazanie przyczyn dla których nie zasługują na uwzględnienie. Tym samym nie może być mowy o naruszeniu przez organ art. 14 ust. 2 kodeksu granicznego Schengen oraz art. 33 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach i art. 15 k.p.a.

Dołączona do niniejszej skargi dokumentacja również nie czyni podstaw do wzruszenia skarżonych decyzji. Kserokopie: wydruku komunikatu Rzecznika Praw Obywatelskich, dotyczącego wizytacji kolejowego przejścia granicznego w [...] oraz raportów: Stowarzyszenie Interwencji Prawnej, Na Granicy. Raport z monitoringu; dostępu do postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej na przejściach granicznych w Terespolu, Medyce i na lotnisku Warszawa - Okęcie. Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Droga donikąd. Relacja z wizyty monitoringowej na białorusko- polskim przejściu granicznym Brześć - Terespol stanowią subiektywną ocenę większości przedstawionych w nich okoliczności i nie dotyczą stanu faktycznego ustalonego w omawianej sprawy. Nadmienić należy, że również z treści załączonej dokumentacji (np. komunikat RPO) wynika, iż tylko w bardzo nielicznych przypadkach, stawiający w przejściu granicznym w [...] cudzoziemcy, nieposiadający dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na terytorium RP zgłaszają zamiar ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Zdecydowana większość cudzoziemców chcących przekroczyć granicę powołuje się podczas rozpytania na przesłanki ekonomiczne: brak pracy, chęć poprawy warunków życia i kształcenia dzieci czy też dołączenia do rodziny przebywającej na terytorium państw obszaru Schengen.

Reasumując, Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły obowiązujących przepisów prawa. Postępowanie przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony został, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., w sposób wyczerpujący a strona miała możliwość brania udziału w postępowaniu (została powiadomiona o je wszczęciu, w terminie złożyła odwołanie). Organy dokonały oceny powoływanych twierdzeń na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 80 k.p.a. Przeprowadzanie wnioskowanych w toku postępowania dowodów nie było zasadne, albowiem nie istniały żadne wątpliwości co do przebiegu zdarzeń, składających się na proces kontroli granicznej prowadzonej wobec cudzoziemca. Dlatego też w żadnym wypadku nie można mówić, że w sprawie doszło naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej jest merytorycznie zasadna i zgodna z prawem.

W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalił skargę.