Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 787/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 115a
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Protokolant: Asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej pw. N. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego do środowiska z terenu kościoła I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącej Parafii Rzymskokatolickiej pw. N. we W. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przystępując do orzekania Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyjął wynikający z przedłożonych akt administracyjnych następujący stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy.

Wystąpieniem z dnia [...] D. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przedstawił Prezydentowi W. informację o ustaleniach kontroli przeprowadzonej w Parafii pod wezwaniem N. przy ul. P. we W., z której wynika przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego do środowiska z terenu Parafii. Po wszczęciu postępowania w sprawie Prezydent W. przeprowadził czynności wyjaśniające w tym wizję lokalną, a w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], którą ustalił dla Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem N. we W. dopuszczalny poziom hałasu emitowanego do środowiska z terenu kościoła, zlokalizowanego przy ul. P. we W., wyrażony równoważnym poziomem dźwięku w odniesieniu dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w następujący sposób: 1) dla pory dnia w godz. 6.00 - 22.00 - 50 dB L Aeq D w przedziale odniesienia równemu 8 najmniej korzystnym godzinom dnia kolejno po sobie następującym; 2) dla pory nocy w godz. 22.00 - 6.00 - 40 dB L Aeq N.

W uzasadnieniu organ wskazał, że pomiary hałasu wykonane w dniu 13 października 2013 r. w godzinach 10.30 -11.00 - przed niedzielną mszą o godzinie 11.00 przez D. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska we W. – dalej: DWIOŚ, wykazały przekroczenia wartości dopuszczalnych. Średni równoważny poziom dźwięku, emitowany do środowiska w punkcie pomiarowym P1 podczas bicia dzwonów kościelnych kształtował się w porze dziennej na poziomie 66,7 dB. Stwierdzono, że głównym źródłem hałasu emitowanego do środowiska są trzy dzwony kościelne uruchamiane automatycznie pół godziny przed każdą mszą, tj. od poniedziałku do soboty o godzinie 12.00 i 17.30, natomiast w niedziele o następujących godzinach: 7.30, 9.00, 10.30, 11.45 i 17.30. Czas jednokrotnego bicia dzwonów to 3 minuty. Zgodnie z normą PN-ISO 1996-2:1999/A:2002 dźwięk wytwarzany przez dzwony kościelne zaliczany jest do dźwięków o typowej impulsowości.

Po wyszczególnieniu w uzasadnieniu decyzji zebranego w sprawie materiału dowodowego Prezydent W. przytoczył znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego, w tym ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (dalej u.p.o.ś.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Z art. 112 ustawy przytoczono zasadę, że ochrona przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska, w szczególności poprzez utrzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie oraz zmniejszeniu poziomu hałasu, co najmniej do dopuszczalnego, gdy nie jest on utrzymany. Z kolei z art. 115a ust. 1 tej ustawy wywiedziono, że w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu w środowisku. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeq D lub LAeq N.

Posiłkując się art. 3 pkt 6 ustawy Prawo ochrony środowiska organ zakwalifikował przedmiotowe dzwony kościelne, będące źródłem emisji, uruchamiane w sposób automatyczny jako instalację. Zaś w dalszych rozważaniach uzasadnił zakwalifikowanie terenu przyległego jako w przeważającej części zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Następnie odwołując się do załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku i podał, iż dopuszczalne poziomy hałasu dla terenu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wynoszą: 50 dB dla pory dnia (od 6.00 do 22.00) i 40 dB dla pory nocy (od 22.00 do 6.00).

Oceniając stan faktyczny badanej sprawy organ I instancji opisał wyniki pomiarów hałasu emitowanego do środowiska przez dzwony kościelne z terenu Parafii pw. N., zlokalizowanego przy ul. P. we W. przeprowadzonych przez DWIOŚ wskazując, że wynoszą one w porze dziennej 66,7 dB. Zgodnie z art. 115 a ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeq D lub LAeq N, natomiast w myśl art. 115 a ust. 3 ww. ustawy w decyzji określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem, przy zastosowaniu wskaźników LAeq D i LAeq N. Wobec tego w dniu przeprowadzonych pomiarów poziom hałasu emitowanego z terenu Parafii przekraczał poziom dopuszczalny na terenach objętych prawną ochroną, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz w tabeli 1 załącznika do rozporządzenia w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. W tych okolicznościach Prezydent W. uznał, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji ustalającej dopuszczalny poziom hałasu w środowisku.

Powyższa decyzja została oprotestowana odwołaniem złożonym przez Parafię Rzymskokatolicką p.w. N. we W.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej – SKO lub Kolegium) w dniu [...] r. wydało decyzję nr [...], którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i odzwierciedla stan faktyczny sprawy.

W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło przepisy prawa regulujące zagadnienia związane z prawną ochroną przed hałasem. Wskazało, że podstawą wszczęcia postępowania w rozpatrywanej sprawie były przekazane organowi pierwszej instancji wystąpienie DWIOŚ z dnia [...] oraz sprawozdanie z kontrolnych pomiarów poziomu dźwięku przenikającego do środowiska z dnia [...]. Zdaniem SKO dokumenty te wskazują że średni równoważny poziom dźwięku emitowanego do środowiska (w porze dnia) z terenu kościoła (podczas bicia dzwonów kościelnych) wyniósł 66,7 dB. Przeprowadzenie dowodu z pomiaru przez właściwy organ ze względu na treść art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. i przekroczenie wartości normatywnej wynikającej z przepisów uprawniało organ do zastosowania regulacji przewidzianej w art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. Kolegium za bezsporne uznało twierdzenie, że w dacie kontroli emisja hałasu z terenu kościoła przekraczała dopuszczalne w tym względzie normy. Organ odwoławczy stwierdził również brak zastrzeżeń do przyjętych w zaskarżonej decyzji wielkości dopuszczalnych poziomów hałasu. Kolegium zauważyło, że o tym, czy teren należy do rodzajów terenów określonych w art. 113 ust. 2 pkt 1 u.p.o.ś. (w konsekwencji jaki obowiązuje standard jakości środowiska na danym terenie), decydują w pierwszej kolejności przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (wniosek a contrario z art. 115 u.p.o.ś.). W razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oceny takiej dokonuje się na podstawie faktycznego sposobu zagospodarowania i wykorzystywania terenu i terenów sąsiednich (wniosek z art. 115 u.p.o.ś.). W tym zakresie Kolegium wskazało, że kościół zlokalizowany jest na obszarze, dla którego brak jest ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że jest to obszar zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Obowiązujące na nim standardy jakości środowiska w zakresie emisji hałasu to, stosownie do rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (tabela I): 50 dB w porze dnia i 40 dB w porze nocy.

W uzasadnieniu decyzji organu II instancji odniesiono się do argumentów odwołania i podano, że nie było możliwe ustalenie "technicznie uzasadnionych poziomów dźwięku emitowanego przez dzwony parafii", ponieważ wysokość możliwych do ustalenia poziomów hałasu, w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 115a u.p.o.ś., wynika wprost z przepisów prawa. Zgodnie z art. 115a ust. 3 u.p.o.ś. w decyzji, o której mowa w ust. 1, określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu L Aeq D i L Aeq N w odniesieniu do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, na które oddziałuje zakład. Ustawodawca, w tym zakresie, nie pozostawił więc organom administracji żadnej dowolności. Z kolei dopuszczalny poziom hałasu dla rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 u.p.o.ś. szczegółowo określa rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku.

Względem relacji wysokości tła akustycznego i orzeczonych w decyzji dopuszczalnych poziomów hałasu organ odwoławczy zauważył, że poziom tła akustycznego z definicji musi być niezależny od zmierzonego poziomu hałasu emitowanego przez określoną instalację. W rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz. U. nr 206, poz. 1291), wprost przyjęto, że tło akustyczne tworzą wszystkie dźwięki występujące w danym punkcie pomiarowym, które nie pochodzą z zakładu, instalacji, urządzeń aktualnie badanych. Dokonując pomiaru tła akustycznego, wyłącza się pojedyncze, sporadyczne dźwięki, których wpływ na pomiar hałasu z zakładu, instalacji czy urządzenia można wyeliminować przez chwilowe zatrzymanie procesu mierzenia lub analizę zarejestrowanego sygnału. W dalszej części organ II instancji wyjaśnił, że pomiar poziomu tła akustycznego przeprowadza się w sposób gwarantujący wyeliminowanie źródła hałasu będącego przedmiotem oceny, a mianowicie: w tych samych punktach pomiarowych, w których przeprowadza się pomiar hałasu emitowanego przez badane źródło, lecz po wyłączeniu źródła hałasu będącego przedmiotem oceny lub w przerwach pracy badanych źródeł; w sytuacji kiedy nie jest możliwe wyłączenie źródła hałasu, dopuszcza się przeprowadzenie pomiaru tła w innym miejscu, lecz porównywalnym do tego, w którym był usytuowany punkt pomiarowy hałasu emitowanego przez badane źródło, przykładowo w cieniu akustycznym najbliższego obiektu budowlanego lub przegrody terenowej. Ponadto powołując się na załącznik nr 6 do wskazanego rozporządzenia (zawierający metodyki wykonywania okresowych pomiarów hałasu w środowisku) organ II instancji wyjaśnił, że pomiary tła przeprowadza się w tym samym dniu, o tej samej porze doby i w podobnych warunkach meteorologicznych, w jakich wykonuje się pomiary poziomu emisji hałasu ze źródła. Innymi słowy, tło akustyczne pozostaje bez wpływu na ostatecznie ustalony przez organ kontrolny poziom hałasu emitowany przez dzwony kościelne.

Kolegium nie podzieliło również zarzutu strony co do bezpodstawnego ustalenia w zaskarżonej decyzji dopuszczalnego poziomu hałasu dla pory nocnej. Odwołując się do treści art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. wskazano, że organ wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu po stwierdzeniu przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu. Za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu L Aeq D i L Aeq N. W myśl art. 115a ust. 3 u.p.o.ś., w decyzji, o której mowa w ust. 1 (decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu), określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem. Określenie dopuszczalnych poziomów hałasu (a nie dopuszczalnego poziomu hałasu) jest więc obligatoryjnym składnikiem decyzji, o której mowa w art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. Dla jej wydania z kolei wystarczy już tylko przekroczenie jednego z powyższych wskaźników L Aeq D lub L Aeq N. W rozpatrywanym przypadku pomiary wykonane w porze dnia wykazały przekroczenie pierwszego z wyżej wymienionych wskaźników, co oznacza, że organ pierwszej instancji był uprawniony do ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu zarówno dla pory dnia, jak i dla pory nocnej.

Parafia Rzymskokatolicka p.w. N. we W. oprotestowała wyżej opisaną decyzję skarga wywiedzioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu czyniąc zarzut naruszenia:

1) art. 115a u.p.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą ustaleniem dopuszczalnych poziomów hałasu emitowanego do środowiska z terenu kościoła przy ul. P. na poziomie 50 dB w porze dnia ( 6.00- 22.00) oraz na poziomie 40 dB w porze nocy (22.00- 6.00), podczas gdy tradycyjne, klasyczne (tj. nie elektroniczne) dzwony kościelne nie stanowią instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 u.p.o.ś., zaś kościół nie jest zakładem w rozumieniu art. 3 pkt 48 u.p.o.ś.;

2) art. 3 pkt 6 u.p.o.ś. poprzez przyjęcie, że tradycyjne, klasyczne dzwony kościelne stanowią "instalację" w rozumieniu tego przepisu;

3) art. 3 pkt 48 u.p.o.ś. poprzez przyjęcie, że kościół jest "zakładem" w rozumieniu art. 3 pkt 48 u.p.o.ś.;

4) art. 156 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.ś. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że dźwięk tradycyjnych dzwonów kościoła nie stanowi elementu kultu religijnego towarzyszącego uroczystościom religijnym - podczas gdy w rzeczywistości dźwięk dzwonów kościelnych stanowi element kultu religijnego towarzyszącego uroczystościom religijnym, a nadto w polskiej kulturze o chrześcijańskich korzeniach dźwięk dzwonów kościelnych powiązany jest z normalnym funkcjonowaniem miejsc kultu religijnego, jakim są kościoły w Polsce;

5) przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody - załącznika nr 7 "Metodyka referencyjna wykonywania okresowych pomiarów hałasu impulsowego w środowisku pochodzącego od instalacji lub urządzeń", poprzez oparcie ustaleń stanu faktycznego sprawy na wynikach pomiarów poziomu hałasu wykonanych niezgodnie z przepisami u.p.o.ś.;

6) art. 5 i art. 8 ust. 1 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisanego w Warszawie w dniu 28 lipca 1993 r. (Dz.U.1998.51.318), poprzez uznanie skarżącej za "zakład" w rozumieniu art. 3 pkt 6 u.p.o.ś., zaś tradycyjne, klasyczne dzwony kościelne za "instalację" w rozumieniu art. 3 pkt 48 u.p.o.ś., a w konsekwencji poprzez faktyczne ograniczenie swobody i wolności sprawowania kultu religijnego.

Ponadto względem zaskarżonej decyzji podniesiono zarzut naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 7., art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 77, art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.c. poprzez:

- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w/w przepisów prawa materialnego;

- brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony;

- niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia dla skarżącej dopuszczalnych poziomów hałasu emitowanego do środowiska na podstawie jednorazowych pomiarów dźwięku;

- nienależyte uzasadnienie zaskarżonych decyzji z uwagi na zawarcie w nich zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego zdaniem organu I i II instancji dzwony kościelne stanowią instalację w rozumieniu art. 3 pkt. 6 u.p.o.ś., co w konsekwencji przesądziło o możliwości zastosowania art. 115 a u.p.o.ś.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji w całości. Z ostrożności procesowej, w przypadku uznania przez Sąd, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości. W uzasadnieniu zarzutów i wniosków skargi przedstawiono szerokie uzasadnienie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 16 września 2014 r. (sygn. akt II SA/Wr 405/14) oddalił skargę w całości.

W uzasadnieniu wyroku podano, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, ustalenia faktyczne poczyniono prawidłowo, a przepisy prawa zastosowano prawidłowo. Orzekający w sprawie Sąd odniósł się do ustaleń organu i przedstawił argumentację dotyczącą nieuwzględnionych zarzutów skargi.

Parafia Rzymskokatolicka p.w. N. we W. wywiodła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 października 2016 r. (sygn. akt II OSK 3250/14) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz zasądził od SKO we W. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd II instancji uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie podzielił wszystkich z poniesionych zarzutów kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne zarzutów związanych z naruszeniem przepisów postępowania oraz dotyczących uwzględnienia przez organy pomiarów natężenia hałasu przeprowadzonych przez DWIOŚ. W uzasadnieniu wyroku Sąd II instancji nie zaaprobował też stanowiska strony skarżącej kasacyjnie dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego. Szczegółowo wyjaśniono bowiem przesłanki zakwalifikowania dzwonów kościelnych jako instalacji oraz konieczność orzekania przez organ w przypadku przekroczenia wynikającego z przepisów wskaźnika poziomu hałasu.

Jako trafne, i zasadniczo przesądzające o uchyleniu wyroku Sądu I instancji, uznano jednak zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 115a u.p.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą ustaleniem dla skarżącej dopuszczalnych poziomów hałasu emitowanego do środowiska z terenu kościoła przy ul. P. we W. na poziomie 50 dB w porze dnia (6.00- 22.00) oraz na poziomie 40 dB w porze nocy (22.00- 6.00). Wskazując na treść art. 115a ust. 1 i ust. 3 u.p.o.ś. Sąd podał, że dopuszczalne poziomy hałasu ustala się dla konkretnego zakładu powodującego jego emisję w określonej porze doby (dnia lub nocy, albo całej doby). Decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu, jako akt kreujący obowiązek o charakterze publicznoprawym, kierowana jest wyłącznie do oznaczonego indywidualnie podmiotu (zakładu) emitującego hałas i w odniesieniu do zakresu czasowego, w którym przekroczone zostały dopuszczalne normatywnie poziomy hałasu. Dopuszczalny poziom hałasu może być przekroczony dla pory dziennej (wedle wskaźnika hałasu LAeq D) lub dla pory nocnej (wedle wskaźnika hałasu LAeq N). Według Naczelnego Sądu Administracyjnego poziom hałasu może być przekroczony tylko w dzień, tylko w nocy, albo w ciągu całej doby. Art. 115a ust. 3 u.p.o.ś. określa dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu LAeq D i LAeq N w odniesieniu do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, na które oddziałuje zakład. Zatem ograniczenia są formułowane tylko w takim zakresie czasowym w ujęciu dobowym, w jakim nastąpiło owo przekroczenie. Wskazując na konieczność adekwatności wydanego rozstrzygnięcia do ponadnormatywnego przekroczenia hałasu Sąd stwierdził, że nie może owe rozstrzygnięcie następować w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy wynikającego z akt sprawy. Jako wskazał Naczelny Sąd Administracyjny przy ponownym rozpoznawaniu sprawy należy zweryfikować prawidłowość ustalenia dla skarżącej dopuszczalnych poziomów hałasu emitowanego do środowiska z terenu kościoła przy ul. P. we W. na poziomie 50 dB w porze dnia (6.00- 22.00) oraz na poziomie 40 dB w porze nocy (22.00- 6.00) w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, a zwłaszcza czasookresu przeprowadzonego pomiaru hałasu oraz godzin, w których używane są dzwony kościelne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie zaś z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć również na względzie, iż była już ona przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (wyrok z dnia 16 września 2014 r. - sygn. akt II SA/Wr 405/14) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 4 października 2016 r. - sygn. akt II OSK 3250/14). Wobec powyższego wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345).

Jak wynika z ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych, skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy. Obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, w tym także w sprawie stwierdzenia nieważności aktu i wznowienia postępowania administracyjnego, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu I instancji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1230/08, Lex nr 493588). Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem. Z uwagi na powyższe zarówno organ administracji publicznej ponownie rozstrzygający sprawę, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu związany jest oceną wyrażoną w powołanym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylił wcześniej zapadły wyrok tutejszego Sądu.

Orzekające w sprawie organy dysponując przedłożonym przez DWIOŚ pomiarem poziomu hałasu za właściwe uznały ustalenie dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego do środowiska z terenu kościoła przy ul. P. we W. do poziomu dla pory dnia w godz. 6.00 - 22.00 - 50 dB L Aeq D i dla pory nocy w godz. 22.00 - 6.00 - 40 dB L Aeq N. Orzekające w sprawie organy w podstawie prawnej wydanych decyzji uwzględniły zapisy z art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku.

Naczelny Sąd Administracyjny w wymienionym wcześniej wyroku wyartykułował jednoznaczny pogląd, że ,,(...), zgodnie z brzmieniem ust. 3 art.115a u.p.o.ś. określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu LAeq D i LAeq N w odniesieniu do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, na które oddziałuje zakład oznacza, że są one formułowane tylko w takim zakresie czasowym w ujęciu dobowym, w jakim nastąpiło owo przekroczenie. W konsekwencji też tylko w takim zakresie dobowym, w jakim następuje ponadnormatywne przekroczenie hałasu, organ może wydać decyzję określającą dopuszczalne poziomy hałasu". Zatem ustalony w sprawie stan faktyczny i wydane na jego podstawie akty administracyjne w myśl art. 153 ustawy p.p.s.a. muszą zostać ocenione przez orzekający w sprawie Sąd z uwzględnieniem poglądu prawnego zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Czyniąc zadość ciążącemu na Sądzie obowiązkowi odnotować przyjdzie, że z przedłożonego Prezydentowi W. sprawozdania z pomiaru hałasu jednoznacznie wynika, że ,,czas pracy źródeł hałasu obliczono dla 8 najniekorzystniejszych godzin w normatywnym czasie odniesienia między 7.30 – 15.30. W tym czasie dzwony kościelne biją czterokrotnie. Czas jednego bicia dzwonów 3 min.". W wystąpieniu z dnia [...] DWIOŚ podał, że ,,Źródłem hałasu emitowanego do środowiska z terenu parafii są dzwony kościelne – 3 szt.. Msze święte w parafii odprawiane są w następujących godzinach: 8.00, 9.30, 11.00, 12.15 i 18. Dzwony biją pół godziny przed mszą. Czas jednokrotnego bicia dzwonów – 3 min.". Okoliczności dotyczące czasu bicia dzwonów samodzielnie potwierdził Prezydent W. dokumentując ustalenia w tym zakresie w protokole z wizji lokalnej z dnia 2 grudnia 2013 r. Ustalenia odnośnie czasu bicia dzwonów zostały dodatkowo opisane w decyzji z dnia [...] r.

Skoro zatem orzekający w sprawie organ ustalił dla Parafii dopuszczalne poziomy hałasu dla pory dnia i dla pory nocy zauważyć należy, że skierowana do Parafii decyzji nie odzwierciedla stanu faktycznego sprawy, bowiem ograniczenie dotyczące pory nocnej nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy. Tylko bowiem przekroczenie prawnie dopuszczalnych poziomów emisji hałasu w środowisko daje podstawy do wydania aktu administracyjnego w tym zakresie. W niniejszej sprawie po pierwsze dowody zebrane w sprawie nie wskazują aby dzwony kościelne używane były w porze nocnej, a po drugie DWIOŚ nie przedstawił dowodów na przekroczenie dopuszczalnych poziomów emisji hałasu w porze nocnej z prostej przyczyny, gdyż badań w tym względzie nie prowadził.

W tych okolicznościach sprawy należy przyjąć, że decyzje wydane w sprawie naruszają dyspozycję art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. poprzez orzeczenie o ograniczeniu emisji hałasu w porze nocnej, w sytuacji gdy materiał dowodowy przekroczenia w tym czasie nie potwierdza. Konieczne zatem okazało się uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Na koniec podkreślić należy, że orzekające w sprawie organy ze względu na treść art. 153 p.p.s.a. przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zobowiązane są uwzględnić ocenę prawną wynikającą z niniejszego wyroku, a w szczególności w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2016 r. (sygn. akt II OSK 3250/14).

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł jak pkt I w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804), § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193) oraz pkt IV złącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 783 ze zm.).