Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 899/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Par. 2 ust. 1-3, par. 5 pkt 1 w zw. z par. 7
journal: Dz.U. 2010 nr 132 poz 889
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w  których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub  huragan w 2010 r.
article: Art. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 16 pkt 14, pkt 10, 40 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Halina Jakubiec Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skarg A. D. i M. D. oraz M. D. i J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargi oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 kwietnia 2012 r. sygn. [...] Samorządowe Kolegium odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołań M. D., J. D., M. D. i A. D., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2012 r. znak [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza B, którą orzeczono w przedmiocie przyznania A. D. pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w kwocie 1000 zł w związku ze szkodami powstałymi w gospodarstwie rolnym w wyniku powodzi, obsunięcia się ziemi lub huraganu w 2010 r.

W podstawie prawnej decyzji organu II instancji powołano m.in. przepis art. 138 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z 14.06.1960 r. tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa), art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 r. huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych (Dz.U. Nr 167, poz. 996).

Z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 kwietnia 2012 r. wynika, że została wydana w następujących okolicznościach;

Wnioskodawca A. D. dnia 23 września 2010 r. złożył wniosek o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w kwocie 1000 zł w związku ze szkodami powstałymi w gospodarstwie rolnym w wyniku powodzi , obsunięcia się ziemi lub huraganu w 2010 r.

Decyzją z dnia [...] 2012 r. znak [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej ( dalej MOPS) w B, orzekł w przedmiocie przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w kwocie 1000 zł w związku ze szkodami powstałymi w gospodarstwie rolnym w wyniku powodzi, która miała miejsce w 2010 r. Organ przyjął, że w rodzinie wnioskodawcy A. D. ubezpieczonym rolnikiem jest jego brat J. D.

Odwołanie od tej decyzji wnieśli 15 listopada 2010 r. A. D., J. D., M. D. i M. D. W odwołaniu wnosili o rozpoznanie wniosku z 25.10.2010 r., w którym domagali się podwyższenia areału swojego gospodarstwa i zasiłku do 2000 tys. zł podnosząc, że protokół oszacowania wystawiony na M. D. z 6 lipca 2010 r. w związku z jego wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego obejmuje grunty jego rodzeństwa J. i M. D. Wskazywali, że jako rodzeństwo prowadzą wspólne rodzinne gospodarstwo rolne oraz gospodarstwo domowe, obejmujące grunty własne oraz dzierżawione od innych osób. M. D. potwierdzał, że zgodnie z umowami zgłosił do oszacowania strat grunty J. i M. D.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2010 r. sygn. [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyli A. D., M. D., M. D. i J. D. podtrzymując stanowisko prezentowane przed organem I instancji. Nadto A. D. wystąpił o powiększenie zadeklarowanej we wniosku powierzchni jego gospodarstwa o 0.50 ha gruntu stanowiącego część jego gospodarstwa, którego wcześniej nie podawał z uwagi na nie precyzyjne informacje z Ośrodka Pomocy Społecznej. Podnosił, że wnioskiem objął tylko grunty zgłaszane do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przeznaczone do dopłat bezpośrednich. Wnoszący odwołanie zarzucali pominięcie i zignorowanie praw J. i M. D. do wspomnianego zasiłku, podnosili, że bracia M. i A. jedynie reprezentowali pozostałe rodzeństwo o czym informowano pracowników OPS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 maja 2011 r. sygn. III SA/kr 188/11 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10 grudnia 2010 r. Z wytycznych zawartych w uzasadnieniu tego wyroku wynikało, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpatrując odwołanie od decyzji z dnia [...] 2010 r. winno mieć na uwadze, że nie wskazano w niej podmiotu-adresata decyzji, któremu przyznano zasiłek celowy, że niezbędne jest ustalenie czy wszystkie osoby podpisane pod odwołaniem mają interes prawny w udziale w sprawie, a także czy nie zachodzi sytuacja, że część działek tego samego gospodarstwa rolnego została objęta dwoma odrębnymi wnioskami w dwóch odrębnych lecz przedmiotowo tożsamych sprawach administracyjnych zwłaszcza, że w sprawie będącej przedmiotem tej skargi przyznano zasiłek, a w sprawie z wniosku M. D. odmówiono przyznania zasiłku. Zarazem Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął stanowisko prawne, że gospodarstwo rolne tworzyć mogą nie tylko grunty własne lecz także posiadane zależnie na podstawie umów najmu, dzierżawy lub użyczenia. Za niezgodne z zasadami praworządności uznał Sąd ewentualne przyznanie poszczególnym członkom rodziny występującymi z odrębnymi wnioskami pomocy jako następstwa szkód powodziowych, gdyby się okazało, że faktycznie są posiadaczami de facto części działek jednego gospodarstwa rolnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponownie rozpatrując odwołanie od decyzji Dyrektora MOPS z [...] 2010 r., decyzją z dnia [...] 2011 r. sygn. akt [...] uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, z powołaniem na wskazówki zawarte w wyroku WSA w Krakowie.

Rozpatrując ponownie sprawę z wniosku A. D. Dyrektor MOPS decyzją z [...] 2011 r. znak [...] ponownie przyznał wnioskodawcy A. D. zasiłek celowy w wysokości 1000 zł w związku z szkodami powstałymi w gospodarstwie rolnym w wyniku, powodzi, obsunięcia się ziemi lub huraganu w 2010 r.

W odwołaniu z 25 października 2011 r. wniesionym przez A. D., M. D., M. D. oraz J. D. podnoszono, że sprawa winna być rozpoznawana łącznie ze sprawą, w której odmówiono przyznania zasiłku celowego z tego samego tytułu M. D. Podnoszono, że jeżeli M. D. nie spełnia kryteriów do przyznania zasiłku przez zamieszkiwanie oddzielnie niż pozostałe rodzeństwo, to należało rozpatrzeć prawa do zasiłku M. i J. D. (których grunty objął wnioskiem M. D.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2011 r. sygn. akt [...] uchyliło zaskarżoną decyzję Dyrektora MOPS z [...] 2011 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wydanie tej decyzji poprzedzone zostało postanowieniem SKO z [...] 2011 r. wzywającym J. D., M. D. oraz M. D. do wykazania interesu prawnego do występowania w sprawie. Kolegium Odwoławcze przyjęło, że w odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 25 listopada 2011 r., wezwani wykazali swój interes prawny w udziale w postępowaniu.

Zdaniem rodzeństwa wszyscy są członkami rodziny rolniczej, która poniosła straty w gospodarstwie rolnym. Do pisma dołączyli "umowę wspólnego prowadzenia gospodarstwa rolnego" z dnia 17 marca 2005 r., w której oświadczono, że jej przedmiotem jest wspólne prowadzenie gospodarstwa rolnego położonego w B przy ul. C, w skład którego wchodzą grunty wymienione w umowie. Zebrany materiał dowodowy uzupełniony w/w umową zdaniem Kolegium Odwoławczego uzasadniał uchylenie decyzji organu I instancji w celu poczynienia dalszych ustaleń.

Wskazano, że wynikająca z umowy z 17 marca 2005 r. powierzchnia działek wynosi 5.6201 ha, natomiast w swym wniosku A. D. wskazywał, że jest posiadaczem 2.36 ha użytków rolnych, w takim samym rozmiarze stanowiących uprawy rolne. Organ winien ustalić jakie i czyje grunty objęte były przedmiotem szacowania szkód wymienionych w protokole z dnia 6.07.2010 r.

Kolegium wskazało dalej, że wynikająca z w/w umowy powierzchnia gospodarstwa, odbiega od wykazywanej przez A. D. we wniosku powierzchni 2.36 ha, zestawionej z powierzchni stanowiącej jego współwłasność z rodzeństwem J. i M. D. a ustalonej przez organ I instancji na 3.54 ha i wyłączną własnością A. D. 1.049 ha. Kolegium Odwoławcze zaleciło też ustalenie, czy część działek tego samego gospodarstwa nie objęto oddzielnymi wnioskami.

Ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] 2012 r. znak [...] przyznał A. D. jednorazowy zasiłek celowy w wysokości 1000 zł w związku ze szkodami powstałymi w gospodarstwie rolnym w wyniku powodzi, obsunięcia się ziemi lub huraganu w 2010 r.

Organ I instancji rozstrzygnięcie oparł na następujących ustaleniach:

Wnioskodawca A. D. wspólnie zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe z rodzeństwem J. D. i M. D.

Natomiast M. D. wraz z żoną i synem zamieszkuje w odrębnym budynku i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Takie też składał oświadczenie w dniu 20.10.2010 r. w toku postępowania.

W związku z tymi ustaleniami uznał organ, że brat A. D. – M. D. zamieszkujący odrębnie z żoną i synem i prowadzący z nimi gospodarstwo domowe stanowią odrębną rodzinę rolniczą w rozumieniu przepisów mających w sprawie zastosowanie.

Przyjął Dyrektor MOPS ustalenie, że w rodzinie wnioskodawcy A. D. tylko brat jego J. D. w roku 2010 podlegał jako rolnik ubezpieczeniu społecznemu rolników. Rodzina wnioskodawcy A. D., spełnia w związku z tym przewidziany § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji pomocy dla rodzin rolniczych ....., warunek przyznania zasiłku, gdyż co najmniej jedna osoba w tej rodzinie prowadzącej gospodarstwo jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż jest objęta tym ubezpieczeniem.

Ustalił organ I instancji, że powołana przez Wojewodę Komisja dokonała protokołem z dnia 6 lipca 2010 r. oszacowania zakresu szkód w uprawach rolnych wskazanych przez A. D. w jego gospodarstwie rolnym o pow. 2.36 ha upraw rolnych. Ustalony stopień szkód wynosił średnio powyżej 30% średniej produkcji rolnej z lat poprzednich i dawał podstawę do udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego.

W związku z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2011 r., w myśl których przedmiotem ustaleń miało być zbadanie czy te same działki nie wchodzą w grunty objęte wnioskami A. D. i M. D. oraz w związku z przedłożoną umową z 17.03.2005 r. o "wspólnym prowadzeniu rodzinnego gospodarstwa rolnego" organ I instancji dokonał ustalenia stanu posiadania gruntów przez rodzinę wnioskodawcy A. D.

Analizując zebrane dowody, z których wynikało prawo własności, względnie współwłasności rodzeństwa D., przedstawione umowy dzierżawy zawierane wzajemnie pomiędzy rodzeństwem jak i z osobami trzecimi z dnia 1 września 2008 r., 2 stycznia 2007 r. i 2 stycznia 2010 r., dane otrzymane z ewidencji gruntów i ewidencji podatkowej, oświadczenia składane w toku rozprawy przez wnioskodawcę i jego rodzeństwo, informacje Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa co do działek zgłaszanych do dopłat, informacje urzędu Miasta B, co do działek, które objęte zostały szacowaniem szkód w protokole z 6.07.2010 r., ustalił organ I instancji, że wnioskodawca A. D. wraz z rodzeństwem M. D. i J. D. posiadał w 2010 r. gospodarstwo rolne o powierzchni 3.39 ha, na którym gospodarował. We wniosku z 23 września 2010 r. A. D. w ramach posiadanego gospodarstwa rolnego wskazywał 2.36 ha użytków rolnych, stanowiących wg. wniosku 2.36 ha upraw rolnych. Wskazany wnioskiem obszar odpowiadał temu, który był objęty protokołem szacowania szkód. Wyjaśniając różnice powierzchni posiadanego gospodarstwa rolnego ustalił organ I instancji, które działki z posiadanego przez A. D. gospodarstwa rolnego były przedmiotem szacowania szkód w ramach wskazanej powierzchni 2.36 ha upraw rolnych, a które działki z tego gospodarstwa nie były objęte szacowaniem szkód. Organ ustalił, że nie wszystkie działki wchodzące w skład gospodarstwa są użytkami rolnymi.

Zarazem ustalono, że objęte wnioskami A. D. i M. D. działki nie pokrywają się.

Oceniając zebrane dowody organ I instancji wskazał, że podstawę ustaleń stanowiły przede wszystkim dokumenty urzędowe ze Starostwa Powiatowego i Urzędu Miasta B co do ustalenia stanu posiadania działek. Wyjaśnił zarazem, że nie uwzględnił wyjaśnienia A. D. z 2.02.2012 r., by do posiadanego przez niego gospodarstwa nie wliczać działek [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1.05 ha wymienionych w umowie dzierżawy z dnia 1.09.2008 r. zawartej przez A. D. z M. D., J. D. i M. D. jako współwłaścicielami tych działek, gdyż była ona jedynie "upoważnieniem" do zgłoszenia tych gruntów do ARiMR-u.

Zarazem przyjął organ I instancji ustalenie, że na podstawie innej umowy dzierżawy z dnia 1 września 2008 r. M. D. wydzierżawił od J. D. i M. D. działki o pow. 2.45 ha, które objął swoim wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego.

Przywołując przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huraganu w 2010 r., a w szczególności § 2 tego rozporządzenia wskazał organ, że wniosek A. D. o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego uzasadniony jest do kwoty 1000 zł.

Wskazano, że zgodnie z § 7 w zw. z § 5 pkt 1 przewidziana do 2000 tys. zł pomoc w formie zasiłku celowego dla rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne o powierzchni do 5 ha użytków rolnych, ulega zmniejszeniu o 50 % jeżeli przed powstaniem szkód nie była zawarta umowa ubezpieczeniowa obejmująca określone ryzyka powstania szkód. Poza sporem było, iż taka umowa nie została zawarta.

Z tych przyczyn uznał organ I instancji, że rodzina rolnicza A. D. obejmująca jego rodzeństwo M. D. i J. D. – objętego ubezpieczeniem społecznym rolników, uprawniona jest do pomocy w formie zasiłku celowego w kwocie 1000 zł.

Odwołanie od tej decyzji wnieśli A. D., J. D. i M. D. oraz M. D. Odwołujący kwestionowali włączenie do powierzchni gospodarstwa rolnego M. D. działek [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 2.45 i żądali włączenia tych działek "do postępowania wszczętego na wniosek A. D.". Podnoszono, że przedłożone umowy dzierżawy z dnia 1 września 2008 r. tych działek przez M. D., zostały zawarte w celu spełnienia wymogów stawianych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, i na podstawie tych umów M. D. zgłaszał grunty do płatności obszarowych w w/w Agencji w imieniu J. i M. D. Odwołujący się podkreślali, że wyjaśniali tą okoliczność przed organem I instancji, a umowy z 1 września 2008 r. były jedynie konsekwencją sporządzonej umowy "wspólnego prowadzenia gospodarstwa rolnego z 17 marca 2005 r.".

Rozpatrując wniesione odwołanie i podejmując decyzję z 27 kwietnia 2012 r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora MOPS z [...] 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uznało za prawidłowe i przyjęło za własne ustalenia faktyczne organu I instancji, podkreślając, iż w wydanym rozstrzygnięciu uwzględnił organ zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tej sprawie.

Przywołując treść przepisów art. 2 ust. 1 i 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. – dalej Ustawa o pomocy społecznej) Organ odwoławczy przypomniał, że istotą pomocy społecznej jako instytucji polityki społecznej państwa, jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, w których się znalazły i nie są w stanie ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, oraz że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podkreślono obowiązek współdziałania osób korzystających ze świadczeń w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Przytoczono przepis art. 40 ust. 1, 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, stanowiący podstawę do przyznania osobie lub rodzinie zasiłku celowego, jeżeli poniosły straty w wypadku zdarzenia losowego. W myśl ust. 2 tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany także osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Podkreślono, że cechą zasiłku celowego jest to, że może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Wskazano dalej, że ustawa o pomocy społecznej w przepisie art. 6 pkt 14 dla celów pomocy społecznej definiuje rodzinę jako osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.

Następnie przytaczając w całości postanowienia § 2 pkt 1, 2 i 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lipca 2011 r., w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem 2011 r. huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych ( Dz.U.Nr 167 poz. 996) doszedł Organ Odwoławczy do przekonania, że niezbędnym warunkiem przyznania pomocy rodzinie rolniczej, którą dotknęła powódź w 2010 r. jest aby w rodzinie rolniczej co najmniej jedna osoba była rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników.

Wskazano dalej, że ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji pojęcia rolnika w rozumieniu przepisów "o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętego ubezpieczeniem społecznym rolników".

Organ odwoławczy wskazał, że ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. 50.291 tj. ze zm.) obejmuje ubezpieczeniem społecznym rolników zgodnie z art. 1 – na zasadach określonych w ustawie – rolników i pracujących z nimi domowników. Ustawa ta dla celów ubezpieczenia w art. 6 pkt 1 definiuje pojęcie rolnika, które przytoczono. Przytoczono także zawartą w pkt 2 art. 6 tej ustawy definicję domownika. Wskazano też na przepis art. 3 ust. 1 zgodnie, z którym ubezpieczeniu podlega się z mocy ustawy lub na wniosek.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ustalenia organu I instancji, że rodzinę wnioskodawcy A. D., stanowią wnioskodawca, jego siostra M. D. i brat J. D. Tylko te osoby zamieszkują pod wspólnym adresem i wspólnie gospodarują, przez co należy rozumieć wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego.

Za prawidłowe przyjęto ustalenie organu I instancji, że w rodzinie A. D. jego brat J. D. jest rolnikiem i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, co stanowi spełnienie jednej z przesłanek warunkujących skuteczne ubieganie się o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego.

Organ odwoławczy za własne przyjął ustalenia organu I instancji, że posiadane przez rodzinę A. D. gospodarstwo rolne ma obszar 3.39 ha. Natomiast zarzutu odwołania, że powierzchnia posiadanego gospodarstwa winna być powiększona o powierzchnię 2.45 ha obejmującą działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] wydzierżawione przez M. D. umową z 1.09.2008 r. od M. D. i J. D., a objęte wnioskiem o zasiłek M. D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło.

Organ wskazał, że powyższe działki w roku 2010 znajdowały się w posiadaniu rodziny M. D. prowadzącej odrębne gospodarstwo domowe i objęte były jego wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego, który był przedmiotem odrębnego postępowania i szacowania szkód.

Mając na uwadze pozostałe niekwestionowane ustalenia, z których wynikało, że szkody w gospodarstwie rolnym rodziny A. D. nie zostały objęte umową ubezpieczeniową upraw rolnych przed powstaniem szkód, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że przy posiadanym gospodarstwie rolnym o łącznej powierzchni 3.39 ha przyznany mógł być, ze względu na obniżenie o 50% zasiłek w wysokości tysiąca złotych co uzasadniało utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Jednobrzmiącymi skargami A. D. i M. D. oraz J. D. i M. D., zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz wydaną w tym samym dniu 27.04.2012 r. inną decyzję w sprawie [...], w której postępowanie zainicjował wniosek M. D.

Zarządzeniem z dnia 22.06.2012 r. wydanym w sprawie III SA/Kr 897/12 na podstawie art. 57 § 3 ustawy ppsa zarządzono rozłączenie skarg w ten sposób, że przedmiotem niniejszej sprawy są skargi w sprawie zainicjowanej wnioskiem A. D.

Skargę A. D. i M. D. oparto na zarzucie naruszenia przepisów art. 7 i 77 kpa przez przyjęcie ustalenia, że M. D. był użytkownikiem gruntów należących do J. D. i M. D. Skarżący żądali by wszystkie grunty J. D. i M. D. były ujęte we wniosku złożonym przez A. D., względnie połączenia obu postępowań i przydzielenia Rodzeństwu zamieszkałemu przy ul. C zasiłku obliczonego od wszystkich należących do nich gruntów o pow. 6.24 ha, od których A. D. dostał tylko zasiłek 1 tys. zł., gdyż 2,85 ha użytkowane przez J. i M. D. zostały niezgodnie ze stanem faktycznym włączone do wniosku M. D.

Zarzucając pracownikom MOPS dezinformację i nie przyjmowanie wyjaśnień, skarżący konkludowali skargę stwierdzeniem, że rodzeństwo D. traktowali w dobrej wierze wszystkie dokumenty dotyczące umów dzierżawy jako dokumenty uprawniające ich jedynie do zgłoszenia wymienionych gruntów do programów rolnych prowadzonych (przez określone w skardze instytucje), a dokumenty te dla nich w żadnym wypadku nie rozstrzygały o faktycznym użytkowaniu tych gruntów. Jedynym kryterium jakim się tu rodzeństwo kierowało było to, żeby nie zgłaszać tych samych gruntów do tego samego programu. Taki charakter zawieranych umów potwierdził A. D. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 24 października 2012 r. w imieniu własnym i jako pełnomocnik pozostałych skarżących.

Natomiast M. D. i J. D. oboje (jak i A. D.) zam. C w B, oświadczyli że prowadzą wspólne gospodarstwo rolne i rodzinne z braćmi A. i M., którzy byli upoważnieni do zgłoszenia w ich imieniu gruntów do systemu płatności bezpośrednich prowadzonego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz innych programów obejmujących różnorakie wsparcie dla rolnictwa i uważają się za współwnioskodawców wniosku o zasiłek celowy. Skargę tą konkludowali wnioskiem, że jeżeli M. D. nie jest uprawniony do występowania w ich imieniu, to zgadzają się na włączenie ich gruntów do wniosku A. D., z którym również prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując ustalenia i stanowisko prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Skarga M. D. z przyczyn innych niż pozostałe.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – dalej ustawa P.p.s.a.) w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) przedmiot kontroli działalności administracji publicznej wywołanej skargą stanowi zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sprawując tę kontrolę stosownie do treści art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Nadto wobec uchylenia w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2010 r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2011 r. sygn. III SA/Kr 188/11, w dalszym postępowaniu organy jak i Sąd obecnie rozpoznający skargę z mocy art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, związane są oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu powyższego wyroku WSA w Krakowie.

Dokonana na powyższych zasadach ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż odpowiada ona prawu, a dostrzeżone uchybienia, o czym niżej, nie miały wpływu na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a. podstawę uwzględnienia skargi przez uchylenie decyzji (lub postanowienia) w całości (albo w części), stanowi stwierdzenie przez Sąd;

a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższej regulacji wynika, że nie każde stwierdzenie naruszenia prawa materialnego powoduje uwzględnienie skargi, ale tylko takie które miało wpływ na wynik sprawy, a więc na treść rozstrzygnięcia. Z kolei naruszenie przepisów postępowania daje podstawę do uwzględnienia skargi tylko wtedy, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc gdy skarżący wykaże prawdopodobieństwo innego rozstrzygnięcia sprawy, gdyby nie popełnione naruszenie przepisów postępowania. Takich uchybień nie stwierdzono.

W sprawie dostrzegł Sąd naruszenie przepisów prawa materialnego, które nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.

Nie zachodzą natomiast przewidziane przepisem art. 145 § 1 ust. 2 podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Skarżący zarzucają naruszenie przy wydaniu zaskarżonej decyzji przepisów art. 7 i 77 kpa przez poczynienie błędnych ustaleń co do przyjętej powierzchni gospodarstwa rolnego skarżącego M. D. We wnioskach skargi zawarty jest także dorozumiany zarzut naruszenia prawa materialnego, przez niedopisanie gruntów, którymi gospodaruje skarżący M. D., do gospodarstwa rolnego skarżącego A. D., w sytuacji gdy M. D. nie spełnia kryteriów uzyskania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z powodu powodzi w 2010 r.

Trzeba tu podkreślić, że z przepisów art. 7 (w brzmieniu obowiązującym od 11.04.2011 r.) i 77 kpa wynika obowiązek organów dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz poczynienia ustaleń niezbędnych do załatwienia sprawy.

Podstawę załatwienia sprawy stanowią zaś przepisy prawa materialnego i te przepisy określają warunki pod jakimi sprawa może być pozytywnie załatwiona. A zatem przepisy prawa materialnego wyznaczają dla konkretnej sprawy okoliczności, których ustalenie dla jej załatwienia jest niezbędne.

Z tych względów zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania mogą być rozpatrywane w aspekcie przepisów prawa materialnego, które w sprawie miały zastosowanie w odniesieniu do okoliczności, których ustalenie było niezbędne do załatwienia sprawy.

Pomoc w postaci przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego, rodzinie rolniczej, w której w gospodarstwie rolnym lub w działach specjalnych nastąpiły szkody w wyniku klęski żywiołowej spowodowanej m.in. przez powódź w 2010 r. ma charakter świadczenia z pomocy społecznej opartego na przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 Nr 175, poz. 1362 z późn. zm. – dalej ustawa P.s.).

Zgodnie z przepisem art. 40 ust. 2 ustawy P.s. zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, a w myśl ust. 3 może być on przyznany niezależnie od dochodu i nie podlega zwrotowi.

Na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz.U. Nr 132, poz. 889). Rozporządzenie to skonkretyzowało cel na jaki przyznawana jest pomoc rodzinom rolniczym w formie zasiłku celowego – określając rodzaje zdarzeń z 2010 r. powodujących szkody, oraz określiło krąg podmiotów, które z tej formy pomocy mogą skorzystać, a także określiło tryb i warunki na jakich pomoc może być udzielona. W przepisie § 3 ust. 1 przesądzono, że pomoc udzielana jest jednorazowo, w formie zasiłku celowego, przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 powołanej ustawy o pomocy społecznej.

Rozporządzenie powyższe – dalej Rozporządzenie z 2010 r., określa w § 2 pkt 1-3 warunki udzielenia pomocy rodzinie rolniczej, w której w gospodarstwie rolnym (lub działach specjalnych) powstała szkoda w 2010 r. spowodowana m.in. powodzią.

Jednym z podstawowych warunków jest by co najmniej jedna osoba w tej rodzinie była rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników.

Taka regulacja oznacza, że aby rodzina miała przymiot "rolniczej" musi posiadać gospodarstwo, w którym powstała szkoda, ale warunkiem koniecznym, choć nie jedynym przyznania tej rodzinie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w związku ze szkodą spowodowaną powodzią w 2010 r. jest, aby co najmniej jedna z osób w tej rodzinie była rolnikiem w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Rolnika dla potrzeb ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników definiuje przepis art. 6 pkt 1 tej ustawy i taki rolnik objęty ubezpieczeniem społecznym rolników winien być członkiem rodziny rolniczej, aby mogła uzyskać powyższy zasiłek celowy.

Wydane na podstawie ustawy o pomocy społecznej, Rozporządzenie z 2010 r. posługując się pojęciem rodziny rolniczej nie definiuje pojęcia rodziny.

W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że krąg podmiotowy członków rodziny, dla celów korzystania z pomocy społecznej określa przepis art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W świetle zawartej w art. 6 pkt 10 definicji osoby samotnie gospodarującej – jako osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe, przez wspólne gospodarowanie rodziny określonej przepisem art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej należy rozumieć wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego.

Jak z powyższego wynika, w krąg rodziny w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej wchodzić mogą tylko osoby spełniające równocześnie dwie przesłanki; wspólnego zamieszkiwania i wspólnego gospodarowania w rozumieniu wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego.

Wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5.04.2011 r. I OSK 2096/10 (LEX nr 990 221) wskazując, że osobami wspólnie gospodarującymi są osoby wspólnie prowadzące gospodarstwo domowe.

Wbrew zatem stanowisku skarżących, zaliczenie M. D. do kręgu rodziny w rozumieniu przepisów § 2 pkt 1 Rozporządzenia z 2010 r. wcale nie zależało od tego jaki jest jego stopień pokrewieństwa względem pozostałych skarżących, ani od tego czy są współwłaścicielami gruntów, ani od tego czy się umówili o wspólne prowadzenie gospodarstwa rolnego.

Znajduje natomiast oparcie w zebranym materiale dowodowym ustalenie, że M. D. zamieszkuje z żoną i synem pod innym adresem niż jego rodzeństwo, oraz że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i synem. Tylko ten krąg osób stanowi jego rodzinę w rozumieniu w/w Rozporządzenia.

Przydanie rodzinie M. D. charakteru rodziny rolniczej wiązało się natomiast z tym , że prowadzi ona działalność rolniczą w posiadanym gospodarstwie rolnym.

Jednakże nie jest kwestionowane ustalenie, że żaden z członków tak rozumianej rodziny M. D. nie był objęty ubezpieczeniem społecznym rolników w rozumieniu przepisów o tym ubezpieczeniu.

Według organów, nie został zatem spełniony jeden z warunków koniecznych do uzyskania pomocy w formie zasiłku celowego dla rodziny rolniczej M. D., w której gospodarstwie rolnym nastąpiły szkody spowodowane przez powódź w 2010 r.

Rozpatrując sprawę z wniosku M. D. o przyznanie zasiłku celowego organy I i II instancji przyjęły, że nikt z członków jego rodziny rolniczej nie spełniał warunku bycia rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Zasadność odmowy przyznania M. D. zasiłku celowego za szkody wyrządzone w 2010 r. w posiadanym przez jego rodzinę rolniczą gospodarstwie rolnym jest przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie III SA/Kr 897/12.

Natomiast przedmiotem niniejszej skargi, jest przyznanie rodzinie rolniczej skarżącego A. D. pomocy w formie zasiłku celowego w kwocie nie dwóch tylko tysiąca złotych na podstawie przepisów § 2 pkt 1-3 w związku z § 5 pkt 1 w związku z § 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz.U. Nr 132. 889 – dalej Rozporządzenie Rady Ministrów z 2010 r.).

Ten akt prawny organ I instancji wskazał jako mający zastosowanie w sprawie w swojej decyzji.

Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji z 27 kwietnia 2012 r. powołało przepis § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 r. huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych (Dz.U. z 2011 r. Nr 167 poz. 996) – zwane dalej Rozporządzeniem z 2011 r.

Nie wyjaśniając przyczyn stanowiska prawnego co do zastosowania innego aktu prawnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze dosłownie przytoczyło brzmienie § 2 Rozporządzenia z 2011 r. Brzmienie przepisu § 2 w punkcie 1-szym jest identyczne z § 2 pkt 1 Rozporządzenia z 2010 r.

W przepisie § 2 pkt 2 Rozporządzenie z 2011 r. w lit. a) określa rodzaje zjawisk które mogą wywołać objęte nim szkody m.in. w uprawach rolnych, a w części końcowej stawia identyczny jak w § 2 pkt 2 Rozporządzenia z 2010 r., warunek udzielenia pomocy rolniczej, aby szkody zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód. Przepis § 2 w punkcie 3 lit. a w odniesieniu do szkód w uprawach rolnych zawiera identyczny jak w § 2 pkt 3 Rozporządzenia z 2010 r. warunek przyznania pomocy by szkody spowodowane zjawiskami atmosferycznymi wynosiły średnio powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej.

Rozporządzenia z 2011 r. nie uzależnia wysokości pomocy od powierzchni użytków rolnych gospodarstwa rolnego prowadzonego przez rodzinę rolniczą, ale powtarza w § 7, zasady zmniejszania pomocy o 50% jeżeli przed powstaniem szkód nie została zawarta umowa ubezpieczeniowa obejmująca ochroną ubezpieczeniową m.in. uprawy rolne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji za prawidłowe i za własne uznało ustalenia organu I instancji, z których wynika że;

- rodzinę rolniczą skarżącego A. D. stanowią razem z nim mieszkający i prowadzący wspólne gospodarstwo domowe – siostra M. D. oraz brat J. D., który zarazem jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników (art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej),

- rodzina rolnicza skarżącego A. D. prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 3.39 ha, a zatem nie przekraczającej 5 ha użytków rolnych i maksymalna przysługująca pomoc tej rodzinie wynosić mogła 2000 zł, a wobec nieubezpieczenia upraw rolnych ulegała obniżeniu o połowę (co odpowiada § 5 pkt 1 w zw. z § 7 Rozporządzenia z 2010 r.),

- rodzinę rolniczą skarżącego M. D. stanowią razem z nim mieszkający, pod innym niż pozostali skarżący adresem, żona i syn, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe i gospodarstwo rolne, również nie przekraczające 5 ha użytków rolnych,

- w skład posiadanego i prowadzonego przez rodzinę skarżącego M. D. gospodarstwa rolnego wchodzą także działki wydzierżawione umową z dnia 1 września 2008 r. od skarżących M. D. i J. D. o pow. 2.45 ha,

- objęte wnioskiem M. D. gospodarstwo rolne o przyznanie zasiłku celowego z powodu powodzi w 2010 r. było przedmiotem szacowania szkód przez komisję w dniu 6 lipca 2010 r.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. nie zostało uchylone żadnym aktem i nie utraciło swej mocy. Przepisy tego rozporządzenia nadal obowiązują i mają zastosowanie w sprawach z wniosków złożonych, w wynikającym z jego § 9 ust. 1 terminie, do dnia 30 września 2010 r., których przedmiotem jest przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego z powodu szkód wywołanych zdarzeniami w 2010 r., określonymi w tym Rozporządzeniu.

Rozporządzenie Rady Ministrów z 26 lipca 2011 r. ma natomiast zastosowanie do szkód wywołanych zjawiskami atmosferycznymi w roku 2011 i w sprawie niniejszej nie ma zastosowania.

Powołanie tego Rozporządzenia w postawie prawnej zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowi naruszenie prawa materialnego ale nie miało ono żadnego wpływu na wynik sprawy, którym było przyznanie rodzinie rolniczej skarżącego A. D. zasiłku celowego w kwocie 1000 zł.

W istocie bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze zastosowało przepisy prawa właściwego.

Mające zastosowanie w sprawie przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z 13 lipca 2010 r. formułują szereg warunków, od których uzależniają powstanie uprawnienia do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, oraz mających wpływ na wysokość przyznanego zasiłku, lub na wyłączenie prawa pomocy.

Przepis § 2 Rozporządzenia określa w ust. 1-3, trzy podstawowe warunki, które łącznie spełnić musi rodzina rolnicza, w której gospodarstwie (lub dziale specjalnym), przez nią prowadzonym, powstały w 2010 r. w następstwie określonych zdarzeń szkody m.in. w uprawach rolnych, należą tu;

- wg. pkt. 1- posiadanie przez co najmniej jedną osobę w rodzinie rolniczej przymiotu rolnika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i to będącego objętym ubezpieczeniem społecznym rolników,

- pkt. 2 - oszacowanie szkód przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód,

- pkt. 3 – rozmiar szkód spowodowanych w 2010 r. musi wynosić średnio powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej produkcji w gospodarstwie rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub w dziale specjalnym produkcji rolnej – w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Ten trzeci warunek dowodzi, że przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego musi być poprzedzone ustaleniem stopnia produkcji rolnej z lat uprzednich i przyrównania do niego stopnia szkód spowodowanych w 2010 r.

Zgodnie z § 4 ust. 2 po wszczęciu postępowania w sprawie udzielenia pomocy (tj. po złożeniu przez osobę zainteresowaną wniosku według wzoru określonego zarządzeniem), kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala średnią wysokość szkód w danym gospodarstwie rolnym na podstawie protokołu szacowania szkód sporządzonego przez komisję o której mowa w § 2 pkt 2.

Niesporne było w sprawie, że komisje powołane przez Wojewodę rozpoczęły prace jeszcze przed wejściem w życie powołanego zarządzenia.

Przedmiotem szacowania szkód w uprawach w gospodarstwie rolnym wskazanym przez skarżącego A. D. był obszar 2.36 ha użytków rolnych. Skarżący bez zastrzeżeń podpisał protokół Komisji z dnia 6 lipca 2010 r., którego załącznik Nr 1 m.in. określa powierzchnię prowadzonych upraw. W toku postępowania organy zidentyfikowały (pismo Wydziału Podatków UM B z 16.01.2011 r.), które działki odpowiadały wskazanemu obszarowi i podlegały oszacowaniu.

W tym samym dniu 6 lipca 2010 r. Komisja szacowała również szkody w uprawach w gospodarstwie rolnym wskazanym przez M. D., który obszar upraw określił na 4.65 ha.

I ten skarżący bez zastrzeżeń podpisał protokół z szacowania szkód, którego załącznik Nr 1 także określił powierzchnię prowadzonych upraw. Również w odniesieniu do objętych szacowaniem upraw organy zidentyfikowały działki odpowiadające wskazanemu obszarowi.

W sporządzonych na urzędowym wzorze wnioskach skarżącego M. D. z dnia 20 września 2010 r. i skarżącego A. D. z dnia 23 września 2010 r., skarżący złożyli oświadczenia, że są posiadaczami gospodarstw rolnych o powierzchni użytków rolnych odpowiednio; M. D. – 4.65 ha a A. D. – 2.36 ha, oraz że powierzchnia użytków rolnych odpowiada powierzchni upraw rolnych.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 19 maja 2011 r. sygn. III SA/Kr 188/11 wydanego w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny sformułował wiążącą organy i Sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy ocenę prawną, że przez posiadanie gospodarstwa rolnego według przepisów powyższego Rozporządzenia należy rozumieć instytucję posiadania znaną prawu cywilnemu jako faktyczne władanie gruntem. W myśl tego stanowiska władanie gruntami wchodzącymi w posiadane gospodarstwo rolne może być oparte nie tylko na tytule własności (współwłasności), ale także na prawach względnych z umów takich jak najem, dzierżawa, czy użyczenie. Może nie być także oparte na jakimkolwiek tytule.

W zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organy przyjęły ustalenie, że obszar gospodarstwa rolnego posiadanego w 2010 r. przez rodzinę rolniczą skarżącego A. D. wynosił 3.39 ha gruntów z tym, że nie cały ten obszar stanowiły użytki rolne. Skarżący nie kwestionowali zaliczenia do rodziny rolniczej A. D. posiadania działek, które tworzą gospodarstwo o pow. 3.39 ha. Natomiast w odwołaniu od decyzji Dyrektora MOPS z [...] 2012 r. kwestionowali ustalenie, że to nie do gospodarstwa rodziny rolniczej A. D., lecz do gospodarstwa rodziny rolniczej M. D. zaliczono posiadanie działek [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 2.45 ha, które M. D. umową z 1 września 2008 r. wydzierżawił od skarżących M. D. i J. D.

Ten sam zarzut (z tym tylko, że powierzchnię łączną działek określono na "2.85" ha) jest podstawą skargi, przy czym skarżący chcą pozbawić powyższą umowę znaczenia dowodowego stwierdzeniem, że "rodzeństwo D. traktowali w dobrej wierze wszystkie wspomniane wyżej dokumenty dotyczące dzierżawy jako dokumenty upoważniające jedynie do zgłoszenia wymienionych gruntów do programów rolnych prowadzonych przez wspomniane wyżej instytucje a dokumenty te dla nich w żadnym wypadku nie rozstrzygały o faktycznym użytkowaniu tych gruntów, a jedynym kryterium jakim kierowało się tu rodzeństwo D. było to żeby nie zgłaszać tych samych gruntów do tego samego programu".

Na tle okoliczności sprawy a w szczególności faktów, że skarżący M. D. i A. D. nie kwestionowali powierzchni, które objęte były szacowaniem szkód, w lipcu 2010 r., że potwierdzili obszar upraw rolnych w posiadanych gospodarstwach rolnych we wnioskach o przyznanie zasiłku celowego, oraz że dopiero po decyzji z [...] 2010 r. odmawiającej rodzinie rolniczej skarżącego M. D. zasiłku celowego z powodu niespełnienia przez któregokolwiek z jej członków wymogu z § 2 pkt. 1 Rozporządzenia z 2010 r., zaczęli domagać się korekty i "przeniesienia czy przepisania" części gruntów do gospodarstwa skarżącego A. D., organy administracji miały pełne podstawy do przyjęcia - w ramach przewidzianych art. 80 i 81 kpa zasad oceny całokształtu materiału dowodowego – stanowiska, że określone umową dzierżawy z dnia 1 września 2008 r. zawartą z J. D. i M. D. działki wchodziły w skład gospodarstwa posiadanego przez skarżącego M. D. w 2010 roku.

Właśnie objęte tą umową działki m.in. wchodziły w obszar działek stanowiących gospodarstwo przedstawione do oszacowania szkód przez M. D.

Ustalenie organów znajduje potwierdzenie także w informacji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22.02.2012 r., z której wynika, że skarżący A. D., M. D. w latach 2004-2011 figurowali w Ewidencji Producentów i zgłaszali wnioski oraz pobierali dopłaty bezpośrednie, dla określonych tym pismem działek, z których działki objęte w/w umową zgłaszał M. D.

W świetle zaś uregulowań zawartych w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. 170. 1051 z późn.zm.) i powołanych w niej przepisów Unii Europejskiej, zgłoszone do dopłat wnioski podlegają kontroli, a w wypadku niezgodności danych co do posiadania zgłoszonych działek ze stanem faktycznym, przepisy przewidują różnego rodzaju sankcje.

Z tych względów organy nie miały podstaw do przyjęcia, że działki gruntu objęte umową dzierżawy skarżącego M. D. z 1 września 2008 r. zawartą z J. D. i M. D. w roku 2010 nie wchodziły w skład prowadzonego przez rodzinę rolniczą M. D. gospodarstwa rolnego, lecz wchodziły w gospodarstwo rolne rodziny rolniczej skarżącego A. D.

W świetle powyższego skarga A. D., M. D. i J. D. ulega oddaleniu, gdyż obszar użytków rolnych prowadzonego przez tę rodzinę rolniczą w 2010 r. gospodarstwa rolnego nie przekraczał 5 ha, a przyznany zaskarżoną decyzją zasiłek celowy odpowiada swą wysokością przepisowi § 5 pkt. 1 w zw. z § 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz.U. Nr 132. 889).

Natomiast skarga M. D. ulega oddaleniu z tej przyczyny, że nie wchodził w skład rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne objęte wnioskiem skarżącego A. D. z dnia 23 września 2010 r.

Orzeczenie oparto na przepisie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270).