Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 748/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 23, art. 27, art. 128
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2009 r. sprawy ze skargi G. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że G.N. wnioskiem z dnia 5 stycznia 2009r. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad mężem A.N.

Decyzją z dnia 9 stycznia 2009r., działający z upoważnienia Wójta Gminy G.– Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. przyznał G.N. od dnia 5 stycznia 2009r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - mężem A.N., w kwocie 420 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl art. 17 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych wnioskodawczyni przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawnego w stopniu znacznym męża. Organ wskazał także, że uprawniona do świadczenia podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu jako członek rodziny przy ubezpieczeniu zdrowotnym męża, a składki na ubezpieczenie emerytalno - rentowe nie będą odprowadzane z uwagi na posiadanie przez beneficjentkę wymaganego stażu ubezpieczeniowego.

W dniu 30 stycznia 2009r. organ I instancji zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, z uwagi na wydanie jej z naruszeniem przepisów prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. decyzją z dnia 20 kwietnia 2009r., powołując się na art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 i 2 oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdziło z urzędu nieważność opisanej wyżej decyzji przyznającej G.N. świadczenie pielęgnacyjne, z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa.

Organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu wniosku G.N. z dnia 5 stycznia 2009r. decyzją z dnia 14 maja 2009r. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym mężem A.N. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, art. 2 ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Ponieważ A.N. pozostaje w związku małżeńskim z G.N., zatem spełniona została negatywna przesłanka skutkującą odmową przyznania świadczenia.

W odwołaniu od tej decyzji G.N. wniosła o jej uchylenie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podniosła, iż wyrokiem z dnia 18 lipca 2008r. (sygn. akt P 27/07) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności zapisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który to przepis ograniczał przyznanie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego jedynie na niepełnosprawne dziecko. Wyrok ten rozszerzył grupę uprawnionych do świadczenia o członków najbliższej rodziny, którzy zgodnie z zapisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego są zobowiązani do alimentacji. Do alimentacji zobowiązani są również wzajemnie w stosunku do siebie małżonkowie, w szczególności w przypadku niepełnosprawności lub przewlekłej choroby któregoś z nich i na nich wzajemnie również, jako najbliższej rodzinie, ciąży obowiązek zapewnienia opieki, tak jak w relacjach rodzic – dziecko, dziecko – rodzic. Wskazała, że ustawodawca nie dostrzegł dyskryminującego i niezgodnego z Konstytucją zapisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zapominając o wzajemnych relacjach i obowiązkach małżonków. Dodała, iż nieskorygowanie powyższego zapisu powoduje, w przypadku jej rodziny, konieczność rezygnacji z pracy ze względu na obowiązek opieki nad niepełnosprawnym mężem i pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powołała się także na niejednolitość orzecznictwa organów w tej kwestii, odmienną od stanowiska organów ocenę stanu prawnego dokonywaną przez sądy administracyjne, a także na względy społeczne i etyczne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 22 czerwca 2009r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie i wskazał, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r. (P 27/07) art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Natomiast na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008r. (P 41/07) za niezgodny z Konstytucją uznany został art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy, nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym, niepełnoletnim członkiem rodziny, dla którego stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny.

Kolegium wskazało, że powołane wyżej wyroki Trybunału Konstytucyjnego nie dotyczyły zgodności z Konstytucją art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, co oznacza, że żaden organ administracji publicznej nie ma możliwości odstąpienia od stosowania bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa.

Na decyzję tę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła G.N., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu skargi powieliła zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., - dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze.

W związku z tym sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie

w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. W zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Wobec tak unormowanego zakresu kontroli zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny nie posiada umocowania do przyznania określonego świadczenia, ponieważ zakres jego uprawnień ograniczony jest jedynie do kontroli legalności aktu administracyjnego, a wobec powyższego bezprzedmiotowy jest wniosek skarżącej, aby sąd przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne.

Wskazać również należy, iż stosownie do art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd nie dokonuje własnych ustaleń w sprawie, bowiem stan faktyczny sprawy ocenia na podstawie przekazanych mu akt sprawy administracyjnej. Jedynie w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzać dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy orzekające w sprawie dokonały błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.)

Stan faktyczny sprawy jest bezsporny.

Skarżąca w dniu 5 stycznia 2009r. wystąpiła do organu pierwszej instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączyła m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia 11 sierpnia 2008r. zaliczające jej męża A.N. do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W rozstrzygnięciach organów obu instancji orzekających w sprawie stwierdzono, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, natomiast negatywną przesłankę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia stanowi zapis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Natomiast w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Wskazać należy, iż wyrokiem z dnia 18 lipca 2008r. (sygn. akt P 27/07) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Co prawda wyrok ten odnosi się do treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych sprzed nowelizacji tego przepisu dokonanej ustawą z dnia 17 października 2008r., jednakże wywody tam zawarte pozostają nadal aktualne dla właściwej interpretacji zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w przedmiocie nabywania uprawnień do świadczeń pielęgnacyjnych, w tym do właściwego odczytywania ograniczeń wynikających z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy. Wprawdzie ten konkretny przepis nie został poddany kontroli Trybunału, jednakże jego wykładnia musi uwzględniać konstytucyjne zasady, w tym wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadę równości. Poza tym przepis ten musi być interpretowany w taki sposób, aby nie niweczyć skutku powołanego wyżej orzeczenia Trybunału.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (sprzed nowelizacji) ma miejsce pominięcie legislacyjne, zawężające w sposób niezgodny z prawem i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ustawodawca pominął możliwość nabycia prawa do świadczenia przez osobę rezygnującą z zatrudnienia, aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego osoba taka jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym. Wskazując na znaczenie usankcjonowanego prawnie obowiązku alimentacyjnego Trybunał stanął na stanowisku, że skoro członek rodziny wywiązuje się ze swoich obowiązków, zarówno prawnych, jak i moralnych, wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta powinna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. W ocenie Trybunału wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno - ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, godząc dodatkowo w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji RP. Nadto nawiązując do wcześniejszego wyroku z dnia 15 listopada 2006r. (sygn. akt P 23/05) Trybunał stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji (materialnej i faktycznej), ale także zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych i zinstytucjonalizowanych.

Ustawodawca, uwzględniając stanowisko Trybunału zawarte w wyroku z dnia 18 lipca 2008r., w nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, poszerzył krąg osób, które nabyły uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wobec konieczności sprawowania opieki nad innymi osobami poza dziećmi, w stosunku do których, zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli osoby te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jednakże z cytowanego wyżej orzeczenia Trybunału wynikają dalej idące wnioski. Trybunał podniósł bowiem, iż stwierdzona została niekonstytucyjność jedynie art. 17 ust. 1 ustawy, gdyż tylko takie ramy kognicji Trybunału zostały zakreślone w rozpoznawanych sprawach, natomiast to do organów stosujących przepisy o świadczeniu pielęgnacyjnym należeć będzie ocena skutków tego orzeczenia w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym w szczególności wynikającymi z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy.

Wprawdzie powołany wyrok zapadł na tle konkretnego pytania prawnego, lecz dotyczy także zagadnienia prawnego istotnego dla oceny prawidłowości decyzji wydanych w toku postępowania administracyjnego będącego przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie. Bowiem po wydaniu tego orzeczenia, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, obowiązek opieki nad członkiem rodziny może być wywodzony zarówno z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy jak i z treści art. 23 i art. 27 tego Kodeksu, w świetle których małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz do wzajemnej pomocy, pod pojęciem której należy rozumieć również pomoc w sytuacjach wyjątkowych, takich jak choroba czy niepełnosprawność.

Pogląd, iż również małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, co łączy się z prawem ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, znalazł już odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2009r. sygn. akt I OSK 533/08, wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 listopada 2008r. sygn. akt II SA/Łd 814/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2009r. sygn. akt I SA/Wa 7/09). Stanowisko to w pełni podziela Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

Wobec powyższego rozważenia wymaga jedynie brak spójności pomiędzy rozszerzonym kręgiem podmiotów uprawnionych do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a nadal pozostającym w niezmienionym brzmieniu zapisem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Literalne brzmienie tego przepisu, które w rozpoznawanej sprawie zastosowały organy orzekające w sprawie, może być podstawą do twierdzenia, że w przypadku osób wymagających stałej opieki, które pozostają w związku małżeńskim, wyłączone zostało prawo ubiegania się o świadczenie przez osobę, która sprawuje nad nimi faktyczną opiekę, rezygnując z zatrudnienia. Takie rozumienie powołanego przepisu niweczyłoby możliwość przyznania świadczenia osobie, która sprawuje opiekę nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, jak również przyznanie tego świadczenia drugiemu z małżonków.

Wskazana interpretacja tego przepisu, zwłaszcza w kontekście uzasadnienia wyroku Trybunału z dnia 18 lipca 2008r. nie zasługuje na akceptację, bowiem literalne odczytywanie jego treści niweczyłoby skutki wyroku Trybunału w stosunku do osób pozostających w związku małżeńskim. W tym przypadku art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a należy interpretować w taki sposób, iż osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, traci prawo do świadczenia z uwagi na zawarcie przez osobę wymagającą opieki związku małżeńskiego, jako że obowiązek sprawowania opieki obciążać będzie wówczas przede wszystkim małżonka, który w takiej sytuacji uzyska prawo do ubiegania się o świadczenie w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Podzielić bowiem należy stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2009r. (sygn. akt I SA/Wa 7/09), iż rzeczywiste znaczenie normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przed orzeczeniem Trybunału odczytywać należało w kontekście treści art. 17 ust. 1, bo tylko wówczas przepis ten stanowił logiczną i prawną całość. Wówczas bowiem świadczenie rodzinne przysługiwało matce, ojcu albo opiekunowi faktycznemu, którzy rezygnowali z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem. W przypadku zaś zawarcia przez to dziecko związku małżeńskiego, umieszczenia go w rodzinie zastępczej, czy też placówce zapewniającej całodobową opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, uprawnienie rodziców albo opiekunów faktycznych z woli ustawodawcy wygasało. Jednakże po wydaniu wyroku przez Trybunał tak rozumiana istota i znaczenie omawianego unormowania musi ulec zmianie. Poszerzony został bowiem krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w stosunku do których omawiany przepis także będzie miał zastosowanie, w razie zaistnienia przesłanek w nim określonych. Tak więc, w aktualnym stanie prawnym, zmienionym na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r., okoliczność, iż skarżąca wystąpiła o świadczenie z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym mężem, nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nawet w przypadku pozostawania w związku małżeńskim.

Wskazać ponadto należy, że wykładnia sądowa, mająca charakter wykładni operatywnej, powinna zmierzać do rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd jest zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2009r. sygn. akt I OSK 533/08). Takiej wykładni sądowej w rozpoznawanej sprawie dokonał Sąd w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję Kolegium oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji wynika z treści art. 152 p.p.s.a.