Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 70/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1 i ust. 3, art. 59 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 15 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie Anna Lech NSA Anna Łuczaj Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w K. a Miejsko - Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w C. B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. S. o przyznanie świadczeń z ustawy o pomocy społecznej w postaci skierowania do domu pomocy społecznej oraz zasiłku stałego postanawia: wskazać Burmistrza Miasta C. B. jako organ właściwy do załatwienia wniosku A. S. o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 lipca 2007 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Miejskim Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w C. B. O rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zwrócono się w następujących okolicznościach sprawy.

W dniu [...] marca 2006 r. A. A. S. złożył w Miejsko -Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w C. B. wniosek o przyznanie mu świadczeń w ramach ustawy o pomocy społecznej w postaci skierowania do domu pomocy społecznej na terenie województwa podlaskiego oraz zasiłku stałego. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r. przedmiotowy ośrodek przesłał w/w wniosek do rozpatrzenia tutejszemu Ośrodkowi. Z treści postanowienia wynikało, iż A. S. w momencie składania wniosku tj. w dniu 31 marca 2006 r. przebywał na terenie Gminy C. B., a od dnia [...] kwietnia 2006 r. zmienił miejsce pobytu na Dom dla Bezdomnych [...] w B. przy [...]. Podstawą do wystąpienia z postanowieniem była treść art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. MGOPS w C. B. uznał A. S. za osobę bezdomną, ustalając jednocześnie, iż gminą ostatniego zameldowania na pobyt stały w/w są K.. A. S. jest zameldowany na pobyt stały w K. przy ul. [...]. W trakcie podjętego przez tutejszy Ośrodek postępowania w sprawie nastąpiła jednak zmiana stanu faktycznego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r. MOPR w B. poinformował tutejszy ośrodek, że A. S. od kwietnia 2006 r. utracił status osoby bezdomnej i zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w C. B.. W przedmiotowym lokalu zamieszkuje wraz z C. B. i jej dziećmi. Jednocześnie tutejszy ośrodek ustalił, że w/w wchodzi w skład struktury rodziny Pani B. w rozumieniu treści art. 6 ust. 14 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto tutejszy ośrodek ustalił, że mieszkanie stanowiące stały adres zameldowania w K. zostało przez żonę A. S. - B. K. zdane na rzecz SM "P." z siedzibą w K. Mając na uwadze powyższe, a przede wszystkim: wspólną strukturę rodziny A. S. z C. B. - bezspornie mieszkanką gminy C. B., spełnienie po stronie A. S. przesłanek pojęcia zamieszkiwania na terenie gminy C. B. - w rozumieniu treści art. 25 kodeksu cywilnego, brak deklaracji po stronie A. S. co do zamiaru powrotu do K. fakt nie zamieszkiwania przez w/w na terenie K. od 2004 roku oraz zdanie mieszkania, w którym w/w zamieszkiwał przed opuszczeniem naszej gminy, ogniskowanie się wszystkich czynności życiowych i istnienie centrum życiowego A. S. na terenie gminy C. B., bezsporną utratę statusu osoby bezdomnej przez A. S., a co za tym idzie zmianę właściwości gminy w rozumieniu art. 101 ustawy o pomocy społecznej stwierdzono, że właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Miejsko - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w C. B.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. podał, że A. A. S. od września 2004 r.. przebywał w Domu "[...]" w W. R., gmina C. B. Z informacji udzielonych przez dyrektora domu wynika, że odpłatność za pobyt ponosiła córka zainteresowanego zam. w Warszawie. A. S. opuścił Dom "[...]"[...] marca 2006r. W kwietniu br. przebywał w Domu dla Bezdomnych [...] w B. przy ul. [...] - odpłatność za pobyt poniósł sam. Zainteresowany twierdzi, że [...].04.2006r. opuścił w/w dom i zatrzymał się u swojej znajomej C. B. zam. C. B. ul. [...]. A. S. jest zameldowany na pobyt stały w K. ul. [...]. Nie posiada pobytu czasowego na terenie gminy C. B., nie ubiega się o lokal z zasobów komunalnych, ponieważ oczekuje umieszczenia w domu pomocy społecznej z uwagi na stan zdrowia (znaczny stopień niepełnosprawności do stycznia 2008r.). W oświadczeniach o stanie majątkowym z dnia 05.05.2006r. i z dnia 11.07.2006r. składanych pod odpowiedzialnością karną za podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy A. S. podaje, że prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe i korzysta z pomocy żywnościowej C. B. W oświadczeniu osoby wspólnie zamieszkującej z wnioskodawcą na okoliczność prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego składanym pod odpowiedzialnością karną za udzielanie fałszywych informacji zgodnie z art. 233 § 1 i 2 kk z dnia 31.05.2006r. C. B. podaje "oświadczam, że nie prowadzę wspólnego gospodarstwa z S. A.". C. B. dnia [...].08.2006r. urodziła córkę E. E. B. Na podstawie art. 42 ust. 2 prawa o aktach stanu cywilnego wpisano nazwisko: B. jako nazwisko i nazwisko rodowe i na wniosek matki imię: A. jako imię ojca. Dnia 19.09.2006r. C. B. w tut. Ośrodku złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego i wystąpiła w nim o dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. C. B. korzysta z dodatku mieszkaniowego. W deklaracjach o wysokości dochodów zainteresowana podaje 3-osobowy skład rodziny, do którego nie zalicza A. S. Powyższe fakty, tj. ubieganie się o dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przez C. B., niewykazywanie osoby A. S. w składzie rodziny przy dodatku mieszkaniowym, wystąpienie o dom pomocy społecznej oraz oświadczenia stron, bezspornie świadczą o tym, że A. S. nie wchodzi w skład struktury rodziny. Petent zatrzymał się chwilowo u C. B. oczekując na rychłe umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Wcześniej oczekiwał na decyzję w tej sprawie w Domu dla Bezdomnych w B. Przeciągające się postępowanie, brak środków finansowych oraz stan zdrowia zmusiło go do skorzystania z gościnności znajomej. Zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej osobą bezdomną jest również osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. A. S. jest zameldowany na pobyt stały w K. przy ul. [...], jednak nie ma możliwości zamieszkania w tym lokalu, gdyż został on zdany na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w K. Zgodnie z definicją osoby bezdomnej A. S. jest bezdomny, czyli w rozumieniu art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej " w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby na pobyt stały. Ubieganie się o dom pomocy społecznej nie świadczy o zamiarze stałego pobytu A. S. na terenie gminy C. B. Od lutego 2007r, sytuacja zdrowotna zainteresowanego uległa znacznemu pogorszeniu. Przebywał on w oddziale nefrologii i transplantologii Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. [...] w B. W/w jest dializowany 3 razy w tygodniu w Stacji Dializ w S. Jedynie z uwagi na fakt, iż A. S. przebywa obecnie na naszym terenie i jego stan zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu, podjęto decyzję o przyznaniu wypłaty zasiłku stałego od marca 2006 r.

W piśmie uzupełniającym powyższą odpowiedź Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. wskazał, że Miejsko- Gminny Ośrodek w C. B., w swojej odpowiedzi, nie poinformował, czy na wniosek C. B. o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka zostały jej przyznane w/w świadczenia, szczególnie wobec oświadczenia C. B., że A. S. jest ojcem jej nowo narodzonego dziecka. Ponadto pomimo, iż C. B. oraz A. S. złożyli, na potrzeby ustalenia struktury rodziny, oświadczenia, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego to jednak zdaniem tutejszego Ośrodka nie jest możliwe ustalenie, że strony nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego oraz nie stanowią rodziny, w rozumieniu art. 6 pkt 14, ustawy o pomocy społecznej - na przeszkodzie temu stoją bowiem następujące fakty: C. B. oczekiwała dziecka A. S., które urodziło się [...].08.2007r., A. S. nie partycypuje w opłatach mieszkaniowych, całość opłat reguluje C. B., A. S., z uwagi na niepełnosprawność wymaga pomocy osób drugich we wszelkich czynnościach codziennego życia i jak wynika ze złożonych oświadczeń, pomoc tę zapewnia w pełnym zakresie C. B. W związku z powyższym, Ośrodek wskazał, iż C. B. oraz A. S., prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Wskazano dalej, iż fakt, iż A. S. ubiega się o umieszczenie w domu pomocy społecznej nie stanowi żadnej przeszkody w ustaleniu, że zamieszkuje on na terenie gminy C. B. z zamiarem stałego pobytu oraz że stanowi rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej wraz z C. B. Ponadto A. S. nie może także zostać uznanym za osobę bezdomną, albowiem lokal, w którym zamieszkuje, na terenie C. B., jest niewątpliwie lokalem mieszkalnym w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie KC.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa w art.101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy). Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania".

Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy według Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że miasto C. B., w rozumieniu powołanego art. 25 k.c., spełnia przesłanki miejsca zamieszkania A. S., na co wskazuje okoliczność, że jako osoba samotna i wymagająca pomocy i stałej opieki nie mieszka on w K., w którym to mieście obecnie nie ma żadnych bliskich, a zamieszkuje wraz z C. B. w C. B., gdzie ma zapewnioną stałą opiekę i gdzie ogniskuje wszystkie swoje czynności życiowe. Na zamiar stałego pobytu w C. B. wskazuje brak deklaracji po jego stronie co do zamiaru powrotu do K. oraz zdanie przez jego żonę mieszkania w K., który to fakt przy braku środków finansowych po stronie zainteresowanego, stanowiłby okoliczność w znacznym stopniu utrudniającą powrót do wskazanego. Zamiar przebywania na stałe w C. B. i jednocześnie przebywanie w tej miejscowości czyni z niej miejsce zamieszkania A. S. w rozumieniu art. 25 k.c. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Prezydenta Miasta C. B. uznać należy zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o skierowanie A. S. do Domu Pomocy Społecznej.

Z tego względu na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.