Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1255/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 153, art. 145 par. 1,
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Agata Rosiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz E. K. kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

E. K., prowadząca działalność gospodarczą pod firmą P., reprezentowana przez adwokata, wniosła do tutejszego Sądu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2018 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] sierpnia 2017 r. na drodze powiatowej ([...] Al. [...] ) funkcjonariusz Policji zatrzymał do kontroli ciągnik samochodowy marki [...] o nr rej. [...] z naczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...] . Pojazdem kierował W. L. W związku z przypuszczeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych funkcjonariusz doprowadził pojazd na stanowisko kontrolne zlokalizowane przy AL [...] w [...] i przekazał kontrolerom Wydziału Kontroli Ruchu Drogowego Zarządu Dróg Miejskich wraz z dowodami rejestracyjnymi, wypisem z licencji przewoźnika drogowego oraz prawem jazdy kierowcy celem dokonania dalszej kontroli.

Wynik pomiarów ww pojazdu członowego przeprowadzonych z użyciem dwóch wag przenośnych do pomiarów statycznych WL 103 (HAENI) wykazał rzeczywistą masę całkowitą zespołu 42.800 kg, nacisk osi nr 2 - 10.700 kg. nacisk osi nr 3 - 8.600 kg, nacisk osi nr 4 - 8.600 kg, nacisk osi nr 5 - 8.350 kg oraz sumę nacisku osi nr 3, 4 i 5 - 25.550 kg (przy dopuszczalnej wartości 24.000 kg). Pojazdem przewożono ładunek podzielny - kruszywo. Pomiarów dokonano przy użyciu sprzętu pomiarowego posiadającego aktualne świadectwa legalizacji, które przedstawiono osobie kontrolowanej. Sporządzono dokumentację fotograficzną oraz protokół kontroli nr [...] .

Protokół został podpisany przez kierowcę bez uwag. Kierowca nie zażądał powtórnego ważenia.

W efekcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej, Prezydent [...] nałożył na E. K. karę pieniężną w wysokości 15 000 zł. Decyzja została wydania na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a., tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1257); art. 140aa, 140abi 140ac Ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym ( tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz., 1260 ze zm., dalej: p.r.d.)

Po rozpatrzeniu odwołania E. K. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 140aa ust. 1, 2, 3 pkt 1 i art 140ab ust. 1 pkt 3 lit d ustawy Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.) - utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 2018 r. SKO przytoczyło wyniki ważenia podane w decyzji organu I instancji. Następnie wskazało, że żaden z zarzutów podnoszonych przez odwołującą się nie okazał się zasadny, zaś przebieg kontroli i dalszego postępowania administracyjnego nie naruszał prawa. Organ stwierdził, że w protokole wpisano numery użytych wag a do protokołu załączono wydruk z pomiaru ze wskazaniem . że pomiaru dokonano przyrządami firmy HAENNI. Według SKO, czynności kontrolne wykonano prawidłowo, a dowód uzyskany w ten sposób zasługuje na uwzględnienie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (WSA) na ww. decyzję z [...] kwietnia 2018 r. skarżąca ponowiła zarzuty podnoszone w toku postępowania odwoławczego. Mianowice zarzuciła naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na treść decyzji, tj. przepisu art. 189 f § 1 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i nietrafne uznanie, że względem E. K. nie zaszły okoliczności skutkujące odstąpieniem od nałożenia kary i poprzestaniem na pouczeniu, podczas gdy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające odstąpienie przez organ administracji publicznej od nałożenia kary i poprzestanie na pouczeniu, wskazane w przepisie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na znikomej wadze naruszenia prawa przez skarżącą i zaprzestanie przez nią naruszeń prawa. Ponadto powtórnie zarzucono naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. przepisu art. 140aa ust, 4 pkt 1 p.r.d. poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, że skarżąca nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, podczas gdy E. K. dochowała staranności właściwej dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie przewozu towarów i nie narażała się, wbrew twierdzeniom organu, na częste przekraczanie wartości dopuszczalnych przepisami prawa, a w konsekwencji poprzez wszczęcie postępowania w sprawie niniejszej, podczas gdy z przepisu art. 140aa ust. 4 p.r.d. wynika, że nie wszczyna się postępowania w sprawie, gdy okoliczności sprawy i materiał dowodowy wskazują, że podmiot naruszający dochował należytej staranności w realizacji czynności z zakresu jego działalności gospodarczej lub nie miał wpływu na powstanie naruszenia i w elekcie sprzeczność istotnych ustaleń organu II instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na błędnym uznaniu, że w niniejszej sprawie nie zaszła żadna z okoliczności wskazanych w przepisie art, 189f § 1 k.p.a., podczas gdy analiza materiału dowodowego wskazuje, iż waga naruszenia prawa była znikoma, a skarżąca zaprzestała naruszania prawa oraz w przepisie art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., podczas gdy skarżąca dochowała należytej, wymaganej od niej, staranności i nie miała wpływu na powstanie zaistniałego naruszenia.

Podnosząc powyższe, strona wniosła o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie ze względu na jego bezprzedmiotowość a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.m

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018, poz. 1302), zwaną dalej: p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) stwierdza, że w działaniu organu dopatrzył się naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (SKO) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2017 r. którą nałożono na skarżącą karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Pojazdem poddanym kontroli przewożono materiał sypki ( kruszywo).

Zgodnie z art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym (p.r.d) , nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Na gruncie niniejszej sprawy stwierdzono przekroczenie nacisku osi drugiej pojazdu (napędowej) o 33,75% , co w istocie stanowiło podstawę do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł ( v. art. 140ab ust.1 pkt 3c p.r.d.) . Tym niemniej, należy zauważyć, że wobec przewożenia tym pojazdem ładunku sypkiego, istotne znaczenie ma stwierdzona w toku kontroli rzeczywista masa całkowita pojazdu. W przypadku bowiem ustalenia w drodze pomiarów, iż masa całkowita pojazdu nie przekracza dopuszczalnej wielkości, organy inspekcji drogowej nie miałyby podstaw do wszczęcia wobec strony postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym lub w przypadku wszczęcia takiego postępowania zobligowane byłyby do jego umorzenia. Należy przy tym zauważyć, że stosownie do zaakceptowanych przez SKO, jako prawidłowe, wyników pomiarów masy całkowitej pojazdu członowego poddanego kontroli (składającego się z dwuosiowego ciągnika i trzyosiowej naczepy) stwierdzono, przekroczenie dmc o 2,8 tony, co stanowiło przekroczenie wartości dopuszczalnej o 7% . Tym samym, w pierwszej kolejności należało rozważyć, czy wagi użyte podczas omawianej kontroli były przewidziane do pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu nienormatywnego. Innymi słowy, czy na gruncie tej sprawy organ powinien zastosować art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, z jakich względów SKO w pełni zaakceptowało ustalenia faktyczne i prawne poczynione przez organ I instancji. Natomiast zważywszy, że uzasadnienie utrzymanej w mocy decyzji Prezydenta [...] również nie zawiera wyjaśnienia w tym zakresie, gdyż jedynie powołano się w niej na wyniki poczynionych pomiarów, zaskarżona decyzja już tylko z tego powodu narusza art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sprawie podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy w istocie ograniczył się w swoich rozważaniach do kwestii podniesionych w odwołaniu, w którym wskazywano wyłącznie na konieczność uwzględnienia okoliczności zwalniających stronę od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, ewentualnie zmniejszenie wysokości nałożonej kary pieniężnej ze względu na trudną sytuację materialną E. K. W związku z powyższym zauważyć należy, że zasada prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a. i skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje, że organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są także w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Działania podejmowane w ramach wskazanych wyżej obowiązków mają na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy. Tym samym, aby przejść do kwestii zastosowania przepisów na podstawie, których przewoźnik może uwolnić się od odpowiedzialności, w pierwszej kolejności wymaga jednoznaczne ustalenie, że doszło do naruszenia przepisów warunkujących jej poniesienie.

Jak już powiedziano, istota sporu odnoszącego się do kwestii zastosowania bądź niezastosowania przez organy w niniejszej sprawie treści art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. sprowadza się do tego, czy do ustalenia stwierdzonej protokołem rzeczywistej masy całkowitej pojazdu nienormatywnego użyto przewidzianych do tego celu wag, a zatem czy wskazane w protokole wyniki kontroli odpowiadają faktycznemu stanowi rzeczy.

Okolicznością bezsporną jest, że użyte do pomiarów dwa urządzenia były przenośnymi wagami do pomiarów statycznych typu WL103 (producent HAENNI). Nie jest również sporne, że użyte wagi miały aktualne w chwili kontroli świadectwa legalizacji a procedura ważenia została przeprowadzona w miejscu do tego przeznaczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie obecnym podziela w pełni i przyjmuje za własne stanowisko zawarte m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2017r. sygn. akt II GSK 970/15 (dostępny na: orzeczenia.nsa.gov.pl) dotyczącym tożsamych wag WL 103, że problemem dla sprawy istotnym nie jest to, że organy posługiwały się nielegalnymi urządzeniami, ale to, czy legalne urządzenia posiadające odpowiednie dokumenty zgodności z określonym typem wag, zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem. W ocenie WSA, w omawianym zakresie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do przyjęcia, że stwierdzone protokołem kontroli przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu odzwierciedlało rzeczywisty stan rzeczy. WSA zwraca uwagę, że w sytuacji, kiedy wysokość kary pieniężnej za przeładowanie pojazdu jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnienie niebudzącej wątpliwości rzetelności ważenia oraz dokładne opisanie tej czynności najpierw w protokole, a później w ewentualnych decyzjach nakładających karę administracyjną. Ogólnikowe stwierdzenia organu dotyczące aktualnych świadectw legalizacji ponownej spornych wag oraz wskazanie numerów wag użytych do ważenia pojazdu nie wyjaśniają wątpliwości, co prawidłowości dokonania przez organ pomiaru rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu za pomocą dwóch wag przenośnych do pomiarów statycznych typu WL 103. Zwłaszcza w sytuacji, gdy z załączonych do akt poświadczeń zgodności wag o nr [...] i [...] wynika, że posiadają one zakres ważenia do 10 t, a ustalone w czasie kontroli wyniki ważenia przekraczały taką wartość. W pkt 3.4.) instrukcji znajdującej się w aktach administracyjnych opisany jest proces ważenia.

W rozpoznawanej sprawie, ani z zaskarżonej decyzji, ani z akt sprawy nie wynika (oprócz tego, że użyto dwóch wag) w jaki sposób dokonano ważenia. Takie uchybienie powoduje, iż powstaje wątpliwość, czy ważenie odbyło się w sposób prawidłowy, zgodny z instrukcją wagi, za pomocą której dokonano pomiaru. Okoliczności te powinny być przez organ opisane w decyzji w sposób jednoznaczny, aby nie powstawały wątpliwości, co do sposobu ważenia pojazdów oraz sposobu wykorzystanych do tego przenośnych wag do pomiarów statycznych. Tego natomiast w decyzji zaskarżonej zabrakło. Ponieważ ponowne ważenie pojazdu jest z obecnie z oczywistych względów niemożliwe, SKO w [...] na podstawie posiadanych dowodów powinno jednoznacznie zająć i wyjaśnić stanowisko, iż ważenie przy pomocy dwóch przenośnych wag statycznych WL 103 i ustalenie przy ich pomocy rzeczywistej masy całkowitej pojazdu nienormatywnego było dopuszczalne. W efekcie należy uznać, sprawa nie jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę SKO w [...] stosownie do art. 153 p.p.s.a., uwzględni powyższe stanowisko Sądu, dotyczące niejasności w zakresie przenośnych wag wykorzystanych przez kontrolujących przy określeniu rzeczywistej masy całkowitej pojazdu oraz nacisku osi wskazanych w protokole kontroli.

Mając na uwadze powyższe, WSA w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 wyroku.

O kosztach postępowania (pkt 2 ) obejmujących wpis od skargi (450 zł) oraz wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącą (3600 zł) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust.1 pkt 1 a) w zw. z §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015.1800 ze zm.).