Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 210/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 196 i art. 207
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: Art. 156 par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2016 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Rektora [....] z dnia 14 grudnia 2015r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyjęcia na stacjonarne studia doktoranckie I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, II. zasądza od Rektora [....] na rzecz skarżącego P. T. kwotę 200 (słownie: dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] Komisja Rekrutacyjna Uniwersytetu, na podstawie art. 196 ust. 1-5, w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.), art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu w sprawie warunków i trybu rekrutacji na stacjonarne i niestacjonarne studia doktoranckie w roku akademickim 2015/2016 Komisja Rekrutacyjna, odmówiła przyjęcia P. T. na pierwszy rok stacjonarnych studiów doktoranckich w zakresie matematyki w roku akademickim 2015/2016.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 18 września 2015 r. P. T. złożył podanie o przyjęcie na pierwszy rok stacjonarnych studiów doktoranckich w zakresie matematyki w roku akademickim 2015/2016. W postępowaniu rekrutacyjnym P. T. uzyskał łączną liczbę punktów w wysokości 3.

Ze względu na uzyskany przez P. T. w postępowaniu rekrutacyjnym niezadowalający wynik Komisja Rekrutacyjna podjęła decyzję jak w sentencji.

Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożył P. T. Zakwestionowanej decyzji zarzucił decyzja nie spełnia wymogów K.p.a., w szczególności art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.), nie ma w niej między innymi informacji i liczbie przyznanych punktów czy ocenach z poszczególnych etapów lub elementów postępowania rekrutacyjnego ani ich uzasadnienia. Zarzucił, że część zadań części pisemna postępowania rekrutacyjnego miała charakter testu inteligencji tymczasem przepisy prawne zabraniają stosowania testów inteligenci w przypadku rekrutacji na studia i do pracy; ponadto do sprowadzania testów inteligencji jest uprawniony jedynie przeszkolony psycholog, którego w komisji rekrutacyjnej nie było, nie odnoszono również wyników testu do wystandaryzowanych norm opracowanych na podstawie badań populacji. Podniósł, że część zadań części pisemnej postępowania rekrutacyjnego miała charakter sprawdzianu wiadomości z zakresu matematyki, tymczasem na stronie internetowej studium doktoranckiego jest informacja, z której wynika, że nie jest to sprawdzian wiadomości z zakresu matematyku, tę informację potwierdził również Kierownik studium doktoranckiego. Wskazał, że Komisja nie doceniła dorobku naukowego, w którym znalazły się publikacje z wykorzystaniem metod statystycznych, udział w naukowym kole fizyków Uniwersytetu, udział w międzynarodowej konferencji fizyków, udział w letniej szkole naukowego koła fizyków Uniwersytetu, uczestnictwo w seminariach Polskiego Towarzystwa Fizycznego, uczestnictwo w seminariach kognitywistycznych miedzy innymi Instytutu Matematyki i instytutu Informatyki Uniwersytetu. Podniósł, że rozmowa kwalifikacyjna miała po części charakter rozliczania skarżącego ze studiów doktoranckich na kierunku matematyka podjętych w uprzednim roku akademickim, co jest niedopuszczalne z uwagi na odrębność obu spraw. Dodatkowo zarzucił brak obiektywnych kryteriów kwalifikacji i brak obiektywnych kryteriów weryfikacji wyników kwalifikacji, a nadto pod decyzją nie ma podpisów wszystkich członków komisji rekrutacyjnej.

Decyzją z dnia 14 grudnia 2015 r. nr: [...] Rektor Uniwersytetu, na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 K.p.a. oraz art. 196, 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu nr [...] z dnia [...] 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w wyniku badania dokumentów sprawy ustalono, że postępowanie rekrutacyjne zostało przeprowadzone zgodnie z uchwałą Senatu Uniwersytetu nr [...] z dnia 23 marca 2015 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji na stacjonarne i niestacjonarne studia doktoranckie w roku akademickim 2015/2016.

Odwołujący się z przeprowadzonego egzaminu wstępnego oraz dwóch rozmów otrzymał ogólną liczbę punktów 3 - najniższą z wszystkich kandydatów.

Podniesiono, że zaskarżoną decyzję podpisał Przewodniczący Komisji Rekrutacyjnej, który posiada stosowne upoważnienie od pozostałych członków komisji i występuje jako ich reprezentant, dlatego też dla ważności decyzji podpis Przewodniczącego jest wystarczający.

W ocenie organu decyzja spełnia wymogi przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Z powyższą decyzją nie zgodził się P. T. zaskarżając ją w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podtrzymał zarzuty i argumentację zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji. Dodatkowo podniósł, że organ I instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania. Wniósł także o przyznanie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie jako bezpodstawnej podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawo.

Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wielokrotnie wypowiadał się w sprawie sposobu wydawania decyzji przez uczelniane organy kolegialne. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własne stanowisko Sądu wyrażone w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z dnia 24 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1635/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1973/14, z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 623/13, z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 799/13, z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1449/15 i z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1450/15.

Skarga skarżącego zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w sprawie doszło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.) oraz uchwały Senatu Uniwersytetu Nr [...] z dnia 23 marca 2015 r. w sprawie: warunków i trybu rekrutacji na stacjonarne i niestacjonarne studia doktoranckie w roku akademickim 2015/2016, zwanej dalej w skrócie "uchwałą o zasadach rekrutacji na studia doktoranckie" oraz przepisów prawa procesowego, tj. przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym. Stosownie do art. 196 w ust. 2, ust. 3 i ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym rekrutacja na bezpłatne studia doktoranckie odbywa się w drodze konkursu. Warunki i tryb rekrutacji na studia doktoranckie oraz ich formy określa w uczelni senat, a w jednostce naukowej - rada naukowa jednostki.

Uchwałę podaje się do publicznej wiadomości nie później niż do dnia 30 kwietnia roku kalendarzowego, w którym rozpoczyna się rok akademicki, którego uchwała dotyczy. Rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni lub dyrektora jednostki naukowej. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie. Od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, odpowiednio do rektora lub dyrektora jednostki naukowej. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie. Decyzja rektora lub dyrektora jednostki naukowej jest ostateczna. Zgodnie z art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, do decyzji, o których mowa w art. 196 ust. 3 tej ustawy, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a. decyzja powinna zawierać, między innymi, podpis osoby lub osób piastujących stanowisko organów z podaniem imienia i nazwiska (imion i nazwisk) oraz stanowiska służbowego osoby lub osób upoważnionych do wydania decyzji.

W świetle powyższych ustawowych regulacji nie ulega wątpliwości, że decyzje wydawane przez komisje rekrutacyjne w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie są decyzjami organu kolegialnego, której zdolność do orzekania ustawodawca przyznał jedynie w składzie złożonym z członków powołanych przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni lub dyrektora jednostki naukowej. Komisje rekrutacyjne nie tylko kolegialnie prowadzą postępowanie rekrutacyjne, ale także w sposób kolegialny wypracowują i wydają stosowne decyzje w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie, podpisując je w pełnym składzie (podkreślenie Sądu). W konsekwencji skoro komisja rekrutacyjna jest organem kolegialnym, w decyzji przez nią wydawanej powinny zostać wymienione imiona i nazwiska wszystkich członków komisji, którzy podejmowali rozstrzygnięcie.

Podpisanie decyzji przez jedną osobę w imieniu i z upoważnienia trzech osób dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy wynika to z przepisów prawa. Takim przepisem jest np. art. 268a K.p.a., zgodnie z którym organ administracyjny może upoważnić w formie pisemnej pracowników obsługujących ten organ do załatwiania w imieniu organu określonych spraw, w tym także wydawania decyzji administracyjnych. Ten przepis nie mógł mieć jednak zastosowania w tej sprawie choćby z tego powodu, że komisja rekrutacyjna nie jest organem zatrudniającym pracowników. Nie ma w Prawie o szkolnictwie wyższym odrębnego przepisu regulującego zasady upoważniania lub podpisywania decyzji organu kolegialnego przez jedną osobę. Dopuszczalność podpisywania decyzji organu kolegialnego przez jedną osobę może mieć miejsce wtedy, gdy taką możliwość wyraźnie reguluje przepis prawa. Przykładowo, zgodnie z art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 486), decyzje wydane przez zarząd województwa (organ kolegialny liczący 5 osób) w sprawach z zakresu administracji publicznej podpisuje marszałek województwa, przy czym w takich decyzjach wymienia się imiona i nazwiska członków zarządu, którzy brali udział w wydaniu decyzji. Gdyby powyższego przepisu nie było, to dla ważności jakiejkolwiek decyzji administracyjnej wydanej przez zarząd województwa wymagany byłby podpis wszystkich członków takiego zarządu.

W rozpoznawanej sprawie, w decyzji Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu nie wskazano jednak składu Komisji, a pod decyzją podpisał się wyłącznie prof. dr hab. T. S., jako Przewodniczący Komisji Rekrutacyjnej i zarazem Kierownik Studiów Doktoranckich z matematyki. Członkowie Komisji Rekrutacyjnej: dr hab. prof. J. C., dr hab. prof. P. B. i sekretarz dr J. S. upoważnili prof. dr hab. T. S., jako Przewodniczącego Komisji do podpisywania ich imieniem decyzji o przyjęciu lub nieprzyjęciu na studia (akta administracyjne sprawy, karta nr 7).

Stosownie do art. 196 w ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym, warunki i tryb rekrutacji na studia doktoranckie oraz ich formy określa w uczelni senat, w formie uchwały. W dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji obowiązywała uchwałą o zasadach rekrutacji na studia doktoranckie. Z § 8 powołanej uchwały wynika, że rekrutacje na studia doktoranckie przeprowadza Komisja Rekrutacyjna, której członkowie są powoływani przez Dziekana Wydziału na wniosek kierownika studiów doktoranckich. Komisja Rekrutacyjna podejmuje decyzje w sprawach przyjęcia na studia.

Z powyższego uregulowania jednoznacznie wynika, że to sama Komisja Rekrutacyjna prowadzi rekrutacje na studia doktoranckie – w tym przypadku przeprowadza postępowanie kwalifikacyjne na studia doktoranckie, oraz ta sama Komisja Rekrutacyjna wydaje w sprawie decyzje. Członkowie Komisji Rekrutacyjnej, nie mając wystarczającego umocowania, mającego swoje źródło w uchwale Senatu o zasadach rekrutacji na studia doktoranckie, udzieliła mu upoważnienia do podpisania decyzji imieniem Komisji Rekrutacyjnej, jako jej Przewodniczącemu Komisji Rekrutacyjnej.

Skoro w przedmiotowej sprawie członkowie Komisji Rekrutacyjnej nie mogli udzielić stosownego upoważnienia prof. dr hab. T. S., decyzja Komisji Rekrutacyjnej nie tylko powinna wymieniać imiona i nazwiska wszystkich członków Komisji, ale także wszyscy członkowie Komisji powinni się pod tą decyzja podpisać. Pominięcie imion i nazwisk członków Komisji, którzy wydawali decyzję jako organ I instancji i brak ich podpisów, stanowi rażące naruszenie art. 107 § 1 K.p.a., który stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję rekrutacyjną do spraw przyjęcia na studia doktoranckie, o której mowa w art. 196 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym, co wynika z treści art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym.

Brak wskazania z imienia i nazwiska oraz stanowiska członków Komisji Rekrutacyjnej i brak ich podpisów w decyzji organu I instancji stanowi, zdaniem Sądu, kwalifikowane naruszenie regulacji prawnych o charakterze ustrojowym, ustalających strukturę tego organu kolegialnego. Wydanie decyzji przez jednego tylko członka organu kolegialnego, a nie przez ten organ kolegialny, zakwalifikować należy jako działanie z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., skutkujące bezwzględną koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Tak samo należy zakwalifikować utrzymanie przez organ II instancji w mocy decyzji organu I instancji dotkniętej tego rodzaju kwalifikowaną wadą prawną. Z tych powodów uznać należy, że zaskarżona decyzja Rektora Uniwersytetu oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji – Przewodniczącego Komisji Rekrutacyjnej, są decyzjami wydanymi z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi podstawę do stwierdzenia ich nieważności.

Na koniec wskazać należy, że decyzja organ pierwszej instancji nie spełnia dyspozycji art. 107 § 1 K.p.a. także z innych powodów. Zgodnie z powołanym przepisem, decyzja powinna zawierać między innymi: powołanie podstawy prawnej, uzasadnienie faktyczne i prawne. Decyzja Komisji Rekrutacyjnej nie spełnia tych warunków, gdyż nie zawiera jakichkolwiek ustaleń stanu faktycznego i uzasadnienia w tym zakresie i przywołuje jedynie normy kompetencyjne upoważniające Komisję Rekrutacyjną do wydania decyzji. Nie daje natomiast wyjaśnienia na jakiej podstawie prawnej oparto merytoryczne rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji. Nie wyjaśniono, dlaczego skarżący uzyskał taką, a nie inną liczbę punktów. Nie wyjaśnia tego decyzja organu drugiej instancji, aczkolwiek decyzja ta zawiera wzmiankę o egzaminie wstępnym i dwóch rozmowach przeprowadzonych ze skarżącym.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli sądowej, a jednocześnie nie wyjaśnia skarżącemu dlaczego podjęto takie właśnie rozstrzygnięcie i na jakiej podstawie prawnej. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym.

Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. ponownie prowadząc postępowanie w sprawie należy zapewnić prawidłowe podpisanie decyzji przez organ I instancji, a także zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, organ I instancji winien w szczególności po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym przedstawić i uzasadnić swoje stanowisko w decyzji, której uzasadnienie winno odzwierciedlać przesłanki, którymi kierował się organ odmawiając przyjęcia na studia doktoranckie skarżącego oraz wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji obu instancji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.