Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 464/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy: article: art. 86 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. M. w przedmiocie przywrócenia terminu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 60/15 w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przywrócić termin do uiszczenia wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

II FZ 464/15

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 60/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił D. M. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lipca 2014 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 stycznia 2015 r., doręczonymi w dniu 22 stycznia 2015 r., wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisów tych zarządzeń, pod rygorem odrzucenia skargi.

W dniu 28 stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżącej przesłał do WSA pełnomocnictwo procesowe oraz dowód uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w którym wskazano błędny numer rachunku bankowego Sądu.

Postanowieniem z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 60/15, w związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę.

W dniu 23 lutego 2015 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi uiszczając jednocześnie wpis sądowy. Uzasadniając wniosek podano, że pomyłka polegająca na pominięciu jednej cyfry w numerze konta bankowego nie może być poczytywana za winę, a jedynie za oczywistą omyłkę osoby wypełniającej druk na poczcie. Podkreślono, że strona nie może być pozbawiona drogi do sądu w sytuacji nienależytego wypełnienia obowiązków przez operatora pocztowego, którego system potwierdził numer konta jako właściwy dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

W zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, iż uchybienie było niezawinione. Nie można bowiem uznać, że błędne wypełnienie przelewu bankowego przy uiszczeniu wpisu sądowego od skargi stanowi okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd zwrócił uwagę, że jeżeli strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to przy ocenie przesłanek przywrócenia terminu należy uwzględnić konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika, przy czym w przypadku profesjonalnego pełnomocnika kryteria należytej staranności są jeszcze surowsze. Zdaniem Sądu, nie powinno nasuwać wątpliwości, że błędne wypełnienie polecenia przelewu nie zostało spowodowane czynnikami zewnętrznymi, których pełnomocnik nie mógł przewidzieć ani im zapobiec. Jedynym powodem błędnego wypełnienia przelewu była niestaranność pełnomocnika skarżącej. Pełnomocnik skarżącej niczym nie uprawdopodobnił, że operator pocztowy w jakikolwiek sposób spowodował, iż kwota wpisu od skargi nie wpłynęła do sądu. Końcowo Sąd odniósł się do orzecznictwa co do przedmiotowej kwestii.

W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." przez błędne przyjęcie, że pełnomocnik nie dopełnił dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, podczas gdy pomyłka polegająca na pominięciu lub przestawieniu niektórych cyfr w wielocyfrowym numerze konta bankowego i wynikające z tego uiszczenie wpisu na inne konto nie może być poczytywane za winę w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a następnie przyjęcie skargi do rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zgodnie z art. 85 p.p.s.a, jest bezskuteczność czynności dokonanej przez stronę po terminie. Przepis ten nie ma jednak charakteru bezwzględnego, gdyż zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Rygory formalne, które musi spełnić wnioskodawca zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a to wniesienie do sądu pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z 87 § 2 p.p.s.a na stronie, która składa wniosek o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. strona równocześnie z wnioskiem powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

Według utrwalonego orzecznictwa przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest zachowanie szczególnej staranności przy jej dokonywaniu. Orzekający w przedmiocie wniosku Sąd powinien zatem każdorazowo oceniać, czy zachowano staranność, jakiej można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 226 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo).

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 357/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej: CBOSA).

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że okoliczności faktyczne związane z uchybieniem terminu do wniesienia wpisu nie budzą w niej wątpliwości. Ponadto strona wraz ze złożeniem wniosku dopełniła czynności, której nie dokonała w terminie. Sporna jest jedynie ocena, czy na stronie wnoszącej o przywrócenie terminu spoczywa wina za niedokonanie tej czynności w wymaganym terminie.

W orzecznictwie spotyka się stanowisko, zgodnie z którym błędne wypełnienie przelewu bankowego przy uiszczeniu wpisu sądowego nie może stanowić okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 154/09, CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny, w zakresie niniejszej sprawy, podziela jednak pogląd przedstawiony w postanowieniu tego Sądu z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 625/10 (CBOSA), zapadły na tle niemalże identycznego stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił w omawianym orzeczeniu uwagę na konieczność odróżnienia błędnego wypełnienia przelewu od omyłkowego wpisania jednej błędnej cyfry w numerze rachunku bankowego, zgadzając się z twierdzeniem pełnomocnika skarżącej, że zamienienie jednej cyfry jest oczywistą omyłką pisarską, której nie można kwalifikować jako braku należytej staranności. Podkreślenia bowiem wymaga, że instytucja przywrócenia terminu ma na celu ochronę strony przed negatywnymi konsekwencjami tego typu oczywistych omyłek, szczególnie w takich sytuacjach, jaka wystąpiła w niniejszej sprawie, kiedy skutkiem takiej omyłki jest odrzucenie skargi i tym samym zamknięcie stronie drogi do dochodzenia swoich prawa przed sądem.

Mając powyższe na uwadze nie można stawiać profesjonalnemu pełnomocnikowi zarzutu zawinionego uchybienia terminowi.

Wskazać przy tym trzeba na dwie okoliczności dotyczące przytoczonych przez Sąd pierwszej instancji postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego, które WSA w Gdańsku określił jako zapadłe w analogicznych sprawach. Po pierwsze, Sąd pierwszej instancji błędnie wskazał wszystkie trzy sygnatury, jednakże dzięki określeniu dat wydania przedmiotowych postanowień było możliwym do ustalenia, że kiedy Sąd pisał o sprawach o sygn. akt II FSK 63/12 oraz II FSK 328/11 miał na myśli sprawy o sygn. akt II FZ 63/12 oraz II FZ 328/11, podobnie, gdy przytoczył sprawę o sygn. akt OZ 154/09, chodziło o postanowienie w sprawie o sygn. akt II OZ 154/09. Świadczy o tym nie tylko ww. zbieżność dat, ale i zakres podejmowanych w przywołanych sprawach zagadnień.

Po drugie, w każdej z tych spraw stan faktyczny był nieco inny niż ten obecnie rozpatrywany. W postanowieniu z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 63/12, doszło do pomyłki całego numeru rachunku bankowego – miast WSA w Łodzi wpisano rachunek NSA, nadto w omawianej sprawie pełnomocnik już po złożeniu skargi i uiszczeniu wpisu na niewłaściwe konto, otrzymał z WSA wezwanie do uiszczenia wpisu. W postanowieniu z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 154/09, dokonano przelewu na inny rachunek niż na rachunek właściwego WSA, a sytuacja ta była konsekwencją tego, że równolegle z tą czynnością wypełniony był także przelew na rzecz innego podmiotu na taką samą kwotę. W postanowieniu z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 328/11, stan faktyczny dotoczył sprawy, w której wpis sądowy został uiszczony na konto niewłaściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tym samym wszystkie trzy sprawy różniły się od niniejszej, w której podając rachunek bankowy pominięto jedną cyfrę.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku niezasadnie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenie wpisu od skargi.

Z tych względów na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Odnosząc się do wniosku w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. Zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym, jako kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.), może zostać zasądzony w przedmiotowej sprawie dopiero w razie wydania jednego z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a.