Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 247/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 41 ust. 2 pkt 2, 4, 8 i 9
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie: WSA Jerzy Drwal,, WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi K. P. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji I. uchyla zaskarżony rozkaz personalny; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz K. P. kwotę [...] zł z tytułu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

III SA/Lu 247/15

UZASADNIENIE

Zaskarżonym rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2015 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w sprawie zwolnienia [...] ze służby w Policji z dniem 15 grudnia 2014 r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 22 października 2014 r. Komendant Miejski Policji w [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia ze służby aspiranta [...] na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji ze względu na popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa w sytuacji kiedy popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia pozostanie policjanta w służbie.

Podstawą wszczęcia postępowania były informacje uzyskane z Prokuratury Rejonowej w [...] o przedstawieniu w dniu 21 października 2014 r. [...] zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. w zbiegu z art. 246 k.k. w zbiegu z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k., polegającego na tym, że podejrzany w dniu 14 maja 2014 r. w [...] w budynku Komisariatu [...] Policji, jako funkcjonariusz Policji Zespołu Operacyjno- Rozpoznawczego Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji w [...], przebywając w jednym pomieszczeniu służbowym z [...], będącym świadkiem w postępowaniu przygotowawczym, działając w celu uzyskania od niego określonych zeznań dotyczących zachowania ustalonych przez funkcjonariuszy Policji sprawców czynu, przekroczył swoje uprawnienia służbowe w ten sposób, że wypowiadał wobec [...] groźby bezprawne spowodowania przeciwko niemu postępowania karnego oraz użył wobec niego bez podstawy prawnej i faktycznej przemocy fizycznej w postaci uderzania w twarz, przewrócenia na podłogę, a następnie uderzenia pięścią w okolice jamy brzusznej po lewej stronie oraz kopnięcia w plecy po lewej stronie, czym spowodował u [...] obrażenia ciała w postaci pęknięcia śledziony z masywnym krwawieniem do jamy otrzewnej skutkujące koniecznością operacyjnego usunięcia organu, które to obrażenia spowodowały ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu, czym działał na szkodę interesu prywatnego [...].

W związku z powyższym, Komendant Miejski Policji w [...] rozkazem personalnym z dnia [...] października 2014 r., na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji zawiesił [...] w czynnościach służbowych na czas dwóch miesięcy, to jest od 23 października do 22 grudnia 2014 r. ze względu na dobro służby.

Do akt postępowania administracyjnego włączono materiały ze śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w [...].

Ponadto, w dniu 4 sierpnia 2014 r. Komendant Miejski Policji w [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko [...] obwiniając go o to, że w dniu 14 maja 2014 r. w Komisariacie Policji [...] w [...], w trakcie wykonywania czynności służbowych, przekroczył swoje uprawnienia określone w przepisach prawa poprzez nieuzasadnione i bezprawne użycie przemocy wobec świadka [...], to jest o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej określonej w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Powyższe postępowanie, w dniu 5 sierpnia 2014 r. zostało zawieszone do czasu uzyskania z Prokuratury Rejonowej w [...] materiałów umożliwiających w dostatecznym stopniu wydanie merytorycznej decyzji końcowej, w tym określenie okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, stopnia jego zawinienia oraz skutków i następstw dla służby.

W dniu 28 października 2014 r. Komendant Miejski Policji w [...] - zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy o Policji - zwrócił się do Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa [...] o opinię w sprawie zwolnienia ze służby aspiranta [...] na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

W dniu 12 listopada 2014 r. do Komendanta Miejskiego Policji w [...] wpłynęła opinia z tego samego dnia z informacją, że Prezydium Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa [...] po zapoznaniu się ze sprawą oraz z opinią Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów KMP w [...], na podstawie art. 43 ust. 3 ustawy o Policji oraz § 10 pkt 6 Statutu NSZZ Policjantów postanowiło wydać negatywną opinię o możliwości zwolnienia ze służby aspiranta [...] na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

Organ wskazał, że opinia organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów nie jest wiążąca dla organu.

Organ pierwszej instancji uznał, że zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy uzasadnia natychmiastowe zwolnienie policjanta ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

Organ wskazał, że przełożony właściwy w sprawach osobowych, w ramach postępowania administracyjnego jest uprawniony do zwolnienia policjanta ze służby przed zakończeniem postępowania karnego. Oczywistość popełnienia czynu może być stwierdzona nie tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, ale również na podstawie oceny konkretnych zdarzeń, które nie pozostawiają wątpliwości, że przestępstwo zostało popełnione, co – według jego oceny - miało miejsce w niniejszym przypadku.

Według organu pierwszej instancji o oczywistości popełnienia przez [...] czynu znamionach przestępstw z art. 231 § 1 k.k., art. 246 k.k. i art. 156 § 1 pkt 2 k.k. świadczą wyniki przesłuchań [...],[...],[...],[...],[...],[...], których zeznania w zakresie przebiegu zaistniałego zdarzenia z udziałem wymienionego policjanta i [...] ocenił, jako spójne i wzajemnie się uzupełniające. Ponadto organ przywołał treść opinii sądowo-medycznej z dnia 29 września 2014 roku sporządzonej przez Katedrę i Zakład Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego w [...] dotyczącej określenia charakteru i kategorii doznanych przez [...] obrażeń ciała.

W ocenie organu pierwszej instancji zebrane w toku postępowania przygotowawczego dowody w postaci zeznań świadków i wywołanej opinii sądowo-lekarskiej w pełni wskazywały na to, że [...] dopuścił się zarzucanego mu czynu o znamionach przestępstw.

Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania [...] utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w [...], zaznaczając, że czyni to przeprowadzeniu postępowania zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, a więc po ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji.

W ocenie organu drugiej instancji popełnienie przez [...] czynu o znamionach przestępstwa jest nie tylko oczywiste, ale także uniemożliwia jego dalsze pozostanie w służbie.

Organ wskazał, że sformułowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, według którego policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie jednoznacznie wskazuje, że decyzje wydawane w przedmiocie zwolnienia - z uwagi na wystąpienie określonych we wskazanym przepisie podstaw - mają charakter decyzji uznaniowych.

Zauważył, że w wymienionym przepisie nie ma mowy o popełnieniu przestępstwa w rozumieniu legalnej definicji według art. 1 § 1-3 i art. 115 § 1 k.k., a jedynie o popełnieniu czynu o znamionach przestępstwa. Zatem, czynu w odniesieniu, do którego wstępna kwalifikacja prawno - karna wskazuje na to, że wypełnia on cechy charakterystyczne dla przestępstwa. To rozróżnienie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Aby można było mówić o przestępstwie, muszą wystąpić wszystkie przesłanki określające odpowiedzialność karną, obejmowane pojęciem formalnym definicji przestępstwa. Natomiast popełnienie czynu, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie musi obejmować wszystkich takich elementów, o których mowa wyżej.

Ponadto hipoteza przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji dotyczy wyłącznie oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, a nie przesądza o winie sprawcy czynu i ewentualnym zastosowaniu sankcji karnych.

Według organu odwoławczego ciąg następujących po sobie sekwencji zdarzeń w postaci: pobytu [...] na Komisariacie Policji [...] w [...], wykonywania przez aspiranta [...] czynności służbowej z udziałem wymienionego świadka, wymiotów Grze[...] na terenie komisariatu (gdzie w wymiocinach stwierdzono jego DNA), opuszczenia przez skulonego, trzymającego się ręką za lewą część tułowia [...] jednostki Policji, bezpośredniego powrotu do domu, zatelefonowania do matki i dziewczyny i poinformowania ich o bólu i pobiciu na Komisariacie Policji [...] w [...], pobytu na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym SPSK nr [...] w [...], podejrzenia uszkodzenia śledziony, zabiegu operacyjnego w postaci usunięcia pourazowego pęknięcia narządu, układa się w logiczną i spójną całość, co świadczy o oczywistości popełnienia przez [...] czynu o znamionach przestępstw.

W ocenie organu odwoławczego już na samym początku przedstawionego ciągu zdarzeń wyłania się sprawa wykonywania przez aspiranta [...] czynności służbowej z udziałem [...]. Mianowicie, z zeznań aspiranta sztabowego [...] - zastępcy Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji [...] w [...] wynika wprost, że [...] nie otrzymał od swojego bezpośredniego przełożonego takiego polecenia, co jednoznacznie świadczy o samowoli policjanta i zupełnym lekceważącym traktowaniu przełożonego i wydawanych przez niego poleceń.

Według organu pełnomocnik skarżącego poza samym całkowitym negowaniem zeznań [...],[...] (matki pokrzywdzonego) i [...] (bliskiej znajomej pokrzywdzonego) nie przedstawił własnej hipotetycznej wersji wydarzeń, która chociażby w minimalnym stopniu podważałaby przedstawioną przez organ pierwszej instancji wersję. Jedynym, koronnym argumentem, w ocenie pełnomocnika skarżącego miałaby być chęć zemsty [...] i jego rodziny za wcześniejsze sprawy karne.

Organ wskazał, że oczywistość popełnienia czynu musi być oceniana przez pryzmat stanu faktycznego, który w danej sprawie nie budzi wątpliwości, jest bezsporny i pewny. Pomimo tego, że skarżący nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, to złożone w śledztwie zeznania pokrzywdzonego, świadków, wywołana opinia sądowo-medyczna dotycząca określenia charakteru i kategorii doznanych przez [...] obrażeń ciała oraz badania profilu kwasu dezoksyrybonukleinowego w zabezpieczonych "wymiocinach", świadczą o oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.

Według organu odwoławczego całokształt okoliczności sprawy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego świadczy o wypełnieniu dyspozycji przepisów ustawy karnej, tj. art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 246 k.k. w zb. z art. 156 § 1 pkt. 2 k.k.

Organ odwoławczy powtórzył za organem I instancji, że należy mieć także na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 września 2008 roku sygn. akt K 35/06, w którym wskazano, że art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji umożliwiający fakultatywne zwolnienie policjanta ze służby w Policji w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie, jest zgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 5 i art. 42 ust. 3 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz nie jest niezgodny z art. 5 i art. 14 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych.

Organ odwoławczy ustalił, że z zebranych dowodów wynika, że w dniu 14 maja 2014 r. około godziny 7-ej [...] został przywieziony do Komisariatu Policji [...] w [...]. Następnie w pokoju nr [...] tego Komisariatu, aspirant [...] w obecności sierżanta sztabowego [...], działając w celu wymuszenia od świadka [...] zeznań obciążających sprawców rozboju oraz jego roli, kilkakrotnie uderzył pięścią w twarz i lewą część jamy brzusznej oraz kopnął leżącego na podłodze w plecy z tyłu w okolice lewej nerki. Po tych uderzeniach [...] poczuł się źle i dwukrotnie zwymiotował. Wymiociny posprzątała wezwana sprzątaczka. Po godzinie 12- ej [...] opuścił jednostkę Policji i poszedł na przystanek autobusowy znajdujący się przy budynku komisariatu. O godz. 12:17 autobusem miejskim linii [...] pojechał do domu. Do domu dojechał około godz. 13- ej. Po wyjściu z autobusu ponownie zrobiło mu się słabo, usiadł na przystanku i chwilę odpoczął. Po dojściu do domu zadzwonił do matki - [...], której opowiedział o całym zdarzeniu. Zadzwonił również do swojej dziewczyny - [...], której powiedział o pobycie na Komisariacie Policji [...] w [...] i pobiciu go przez policjanta. Około godz. 16- ej jego kolega [...] zawiózł go samochodem na Szpitalny Oddział Ratunkowy SPSK nr [...] w [...] przy ul. [...]. Poproszony o konsultację na SOR pełniący dyżur na Oddziale Chirurgii SPSK nr [...] w [...] lek. med. [...] zakwalifikował [...] do pilnego leczenia operacyjnego z powodu podejrzenia uszkodzenia śledziony. Lekarzowi, Gr[...] powiedział o pobiciu na komisariacie Policji. W czasie operacji lek. med. [...] stwierdził obecność krwi w jamie otrzewnej i pourazowe pęknięcie śledziony. Uszkodzony narząd usunięto. Zdaniem lekarza, krwawienie i pęknięcie śledziony były świeże i uraz powstał tego samego dnia, w którym chory został przyjęty do szpitala. Z treści wywołanej w sprawie karnej opinii sądowo - lekarskiej wynika, że ze względu na pęknięcie śledziony z masywnym krwawieniem do jamy otrzewnej, istnieją podstawy do przyjęcia, że u [...] doszło do powstania stanu realnego zagrożenia życia, odpowiadającego pojęciu "choroby realnie zagrażającej życiu" w rozumieniu art. 156 k.k., bowiem gdyby nie udzielona specjalistyczna pomoc chirurgiczna doszłoby u niego do jawnych klinicznie objawów wstrząsu krwotocznego a następnie zgonu. Natomiast w mechanizmie bezpośrednim pęknięcie śledziony może być wynikiem nawet jednokrotnego zadziałania, ze znaczną energią, na lewą stronę tułowia narzędzia tępego, twardego, którym z sądowo -lekarskiego punktu widzenia są także pięści ludzkie, czy też obute stopy.

Takie też stanowisko zajął prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] w sporządzonym akcie oskarżenia sygn. akt Ds. [...] z dnia 30 grudnia 2014 r.

Popełnienie czynu o znamionach przestępstw jest ponadto poparte innymi dowodami przeprowadzonymi w toku śledztwa, a więc przesłanka oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstw została wykazana przez organ I instancji. Świadczą o tym: protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie od [...] z dnia 15 maja 2014 r., protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie od [...] z dnia 15 maja 2014 r., protokół przesłuchania świadka [...] z dnia 15 maja 2014 r., protokół przesłuchania świadka [...] z dnia 4 czerwca 2014 r., protokół przesłuchania świadka [...] z dnia 6 czerwca 2014 r., protokół przesłuchania świadka [...] z dnia 12 czerwca 2014 r., protokół przesłuchania świadka [...] z dnia 16 czerwca 2014 r., protokół przesłuchania świadka [...] z dnia 17 czerwca 2014 r., protokół przesłuchania świadka [...] z dnia 17 czerwca 2014 r., opinia sądowo-medyczna z dnia 29 września 2014 r. sporządzona przez Katedrę i Zakład Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego w [...] dotycząca określenia charakteru i kategorii doznanych przez [...] obrażeń ciała oraz badania profilu kwasu dezoksyrybonukleinowego w zabezpieczonych "wymiocinach" .

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 32 ust. 1 ustawy o Policji, poprzez zwolnienie skarżącego ze służby na podstawie rozkazu personalnego, podczas gdy zgodnie z przedmiotowym przepisem zwolnienie policjanta ze stanowiska służbowego następuje w formie decyzji, organ wskazał, że według art. 32 ust. 2 i 3 ustawy mianowanie policjanta na stanowisko służbowe, przenoszenie oraz zwolnienie ze służby następuje w formie decyzji.

Jednakże według § 3 ust. 1 pkt 1 przepisy Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. z 2013 roku, poz. 644 ze zm.) sprawy osobowe załatwia się na piśmie w formie rozkazu personalnego, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią § 22 rozporządzenia rozkaz personalny o zwolnieniu policjanta ze służby powinien w szczególności zawierać oznaczenie przełożonego właściwego w sprawach osobowych, datę wydania rozkazu personalnego, podstawę prawną i datę zwolnienia ze służby, stopień policyjny, nazwisko i imię policjanta, imię ojca oraz numer identyfikacyjny, nazwę stanowiska służbowego oraz jednostki organizacyjnej Policji, uzasadnienie faktyczne i prawne zwolnienia ze służby, pouczenie o przysługujących policjantowi środkach odwoławczych, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby uprawnionej do wydania rozkazu personalnego ".

Biorąc pod uwagę uzasadnienie Komendanta Miejskiego Policji w [...] działającego w ramach uznania administracyjnego, co do niemożliwości pozostawienia skarżącego w służbie po popełnieniu tego czynu, organ odwoławczy stwierdził, że ujawnione okoliczności faktyczne w postaci użycia przez policjanta będącego w czynnej służbie brutalnej przemocy fizycznej - skutkującej koniecznością chirurgicznego usunięcia narządu ciała - wobec świadka w prowadzonym postępowaniu karnym w celu zmuszenia go do złożenia obciążających zeznań pozwalają na przyjęcie, że organ przy ocenie tych okoliczności nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Popełnienie przez aspiranta [...] czynu o znamionach przestępstw jest nie tylko oczywiste ale i uniemożliwia jego dalsze pozostawanie w służbie. Funkcjonariusz Policji winien mieć nieposzlakowaną opinię i cieszyć się zaufaniem społeczeństwa. Wymieniony dopuścił się czynu o znamionach przestępstwa nie licującego z godnością i honorem policjanta i godzącego w dobre imię Policji. Czyn [...] popełniony z winy umyślnej, noszący znamiona przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, uniemożliwia jego dalsze pozostawanie w służbie, gdyż godzi to w podstawowe wartości, którymi policjant jest zobowiązany kierować się w swoim zawodzie, to jest praworządność. Przyjęcie innego stanowiska w tej sprawie, mogłoby podważyć zaufanie do Policji, jako formacji przeznaczonej do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Według organu odwoławczego [...] nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu policjanta, który winien cieszyć się publicznym zaufaniem i wymaga nieskazitelnej postawy, również moralnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] wnosił o uchylenie decyzji organów obydwu instancji, zarzucając naruszenie przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji przez uznanie, że została wypełniona przesłanka oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa. Skarżący zarzucił także mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, to jest art. art. 7, 77 § 1, 80, 15, 107 § 3 i 108 § 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, ponieważ słuszny jest zarzut naruszenia przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji przez uznanie, że została wypełniona przesłanka oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa. Powyższe naruszenie polega na niewłaściwym zastosowaniu wymienionego przepisu sprowadzającym się do błędnego podciągnięcia ustalonego stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej (tzw. błąd subsumcji).

Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Zastosowanie tej instytucji, zależy od zaistnienia trzech następujących warunków: 1) czyn popełniony przez policjanta wyczerpuje znamiona przestępstwa (przestępstwa skarbowego), 2) popełnienie tego czynu jest oczywiste, 3) charakter czynu powoduje, że dalsze pozostanie funkcjonariusza w służbie jest niemożliwe. Oznacza to, że same zastrzeżenia właściwego przełożonego co do przydatności policjanta do dalszego pełnienia służby, nie mogą mieć decydującego znaczenia. Możliwość wykorzystania omawianego trybu rozwiązania z policjantem stosunku służbowego wymaga bowiem łącznego spełnienia wszystkich przesłanek przewidzianych w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, w tym wykazania, że funkcjonariusz w sposób oczywisty dokonał czynu o znamionach przestępstwa, a jego nieprzydatność do służby jest bezpośrednią konsekwencją takiego konkretnie zachowania.

Powołany przepis, podobnie jak i inne przepisy ustawy o Policji, nie definiuje pojęcia "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa". W judykaturze przyjmuje się jednak, że zaistnienie tej przesłanki nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej. Wtedy zresztą mogłyby wchodzić w rachubę odrębne podstawy zwolnieniowe. Jedna z nich, obligatoryjna została przewidziana w art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, zgodnie z którym stosunek służbowy z policjantem rozwiązuje się w przypadku skazania tego funkcjonariusza prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, a drugą fakultatywną wprowadzono w art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, w myśl której policjanta można zwolnić ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w ust. 1 pkt 4. Ponadto, jeżeli funkcjonariusz w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym został zawieszony w czynnościach służbowych, to można z nim rozwiązać stosunek służbowy, gdy upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych i nie ustały przyczyny zastosowania zawieszenia (art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji). Należy zatem odróżnić stan faktyczny, przy którym popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa jest "oczywiste", od stanów faktycznych, gdy o takiej "oczywistości" nie może być mowy, mimo toczącego się od ponad 12 miesięcy postępowania karnego i nieustania przez taki okres przyczyn zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych, a także gdy popełnienie czynu zabronionego zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym funkcjonariusza za takie przestępstwo. Są to stany faktyczne od siebie niezależne i każdy z nich umożliwia rozwiązanie z policjantem stosunku służbowego w innym czasie i w odrębnym trybie. Dlatego też organ Policji, zamierzając zwolnić funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, nie jest zobligowany do oczekiwania na prawomocne zakończenie sprawy karnej ani na upływ 12-miesięcznego okresu zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych. Przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji przewiduje bowiem dopuszczalność wcześniejszego rozwiązania z funkcjonariuszem stosunku służbowego. Decydując się na uruchomienie takiego trybu zwolnieniowego, przełożeni muszą jednak mieć świadomość, że z takich uprawnień mogą oni skorzystać, tylko wówczas, gdy wszystkie warunki zastosowania przedmiotowej instytucji rzeczywiście zostaną spełnione.

Przewidziana w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji przesłanka "oczywistość popełnienia czynu" może być przez organ ustalona samodzielnie, na podstawie analizy okoliczności konkretnego zdarzenia. Jednakże skoro stwierdzenie złamania przez policjanta norm prawa karnego – co do zasady – należy do kompetencji właściwych organów ścigania i sądów karnych, to wszelkie dopuszczalne w tym zakresie wyjątki muszą być ściśle przestrzegane. Tym samym wykluczenie policjanta z grona funkcjonariuszy Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji wymaga bezwzględnego wykazania, że taka reakcja przełożonych przy bezspornych dowodach i nienasuwającym wątpliwości stanie faktycznym rzeczywiście była uprawniona.

W judykaturze nie ma sporu, że oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa nie zależy wyłącznie od subiektywnego przekonania organu zwolnieniowego. Ocena taka jest możliwa, gdy okoliczności zdarzenia nie nasuwają wątpliwości co do wyniku ewentualnego postępowania karnego, a więc że określony czyn został popełniony oraz że sprawcą takiego czynu o znamionach przestępstwa jest konkretny funkcjonariusz Policji. Powyższe oznacza, że "oczywistość" popełnienia czynu o znamionach przestępstwa musi być bezdyskusyjna.

W orzecznictwie podkreśla się, że sytuacja taka zachodzi przede wszystkim wówczas, gdy sprawca zostanie złapany na gorącym uczynku, gdy w okolicznościach nienasuwających wątpliwości przyznaje się on do popełnienia przestępstwa lub gdy w sprawie zebrano takie dowody, które bezpośrednio potwierdzają dokonanie przez niego czynu. Na powyższe zwrócił uwagę również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt K 35/06 (OTK-A 2008/7/120). Trybunał Konstytucyjny, nie dopatrując się niekonstytucyjności art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, stwierdził, że instytucja przewidziana w tym przepisie niewątpliwie została wprowadzona w interesie Policji i ma ona na celu szybkie odsunięcie policjantów popełniających czyny o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego. Taki cel nie oznacza jednak przyzwolenia na możliwość nadużywania przedmiotowej instytucji. Niedopuszczalne jest więc zwalnianie policjantów ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w sposób "automatyczny", w razie każdego podejrzenia co do popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstwa oraz wbrew przesłankom ocennym zawartym w powołanym przepisie.

W niniejszej sprawie oczywiste jest, że sprawca nie został złapany na gorącym uczynku, ani nie przyznał do popełnienia przestępstwa w okolicznościach nienasuwających wątpliwości. Należało zatem ocenić, czy rzeczywiście na etapie podejmowania decyzji przez organ zebrano w sprawie takie dowody, które bezpośrednio potwierdzają dokonanie przez skarżącego czynu wypełniającego znamiona przestępstwa.

W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] przedstawił [...] zarzut popełnienia przestępstwa, a następnie sformułował i wniósł do właściwego sądu akt oskarżenia. Nie może też budzić wątpliwości, że postanowienie o przedstawieniu podejrzanemu zarzutu popełnienia przestępstwa, a w tym bardziej wniesienie aktu oskarżenia oparte musiało być na przeświadczeniu oskarżyciela, że na podstawie zebranych dowodów można zasadnie postawić oskarżonemu zarzut popełnienia przestępstwa. Powyższe przekonanie nie przesądza jednak jeszcze o wyniku całego postępowania karnego i nie dowodzi oczywistości przypisywanego policjantowi zachowania się. Nawet ewentualne skazanie za przestępstwo nie dowodzi oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, ponieważ ta oczywistość musi zachodzić w chwili podejmowania decyzji przez przełożonego policjanta, a nie wynikać z potwierdzenia oceny dokonanej przez przełożonego w drodze analizy dowodów przeprowadzonej przez sąd w postępowaniu karnym.

Takiego skutku w postaci oczywistości popełnienia czynu nie mogły wywoływać dowody zebrane w postępowaniu administracyjnym oparte w znacznej części na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu karnym. Zdecydowana większość z tych dowodów ma charakter pośredni i może wskazywać tylko na to co bezpośrednio z tych dowodów wynika. I tak opinia lekarska dowodzi jedynie, że pokrzywdzony doznał ściśle określonych obrażeń i wskazuje na możliwy mechanizm tych obrażeń. Świadkowie, za wyjątkiem pokrzywdzonego, nie byli bezpośrednimi obserwatorami zdarzenia, a ci, którzy relacjonują przebieg zdarzenia znają ten przebieg wyłącznie z relacji pokrzywdzonego. Druga osoba, która mogła być świadkiem zdarzenia, czyli drugi policjant, który miał być obecny w pokoju (sierżant sztabowy [...]) nie przedstawił żadnej relacji ze zdarzenia, korzystając ze statusu podejrzanego o popełnienie innego przestępstwa, mającego mieć związek z przestępstwem zarzucanym [...]. O oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa nie mogą przesądzać zeznania pokrzywdzonego, skoro skarżący przedstawił nie dającą się z góry wykluczyć motywację pokrzywdzonego (zemsta za zatrzymania lub inne interwencje policyjne). Zatem wiarygodność tych zeznań pokrzywdzonego nie jest oczywista i musi być poddana ocenie na podstawie innych okoliczności sprawy. Już taka konieczność oceny wiarygodności zeznań pokrzywdzonego jako świadka ze względu na wskazanie przez skarżącego okoliczności, które wykluczają prostą ocenę wiarygodności świadka, przekonuje, że wiarygodność zeznań świadka wymaga weryfikacji i oceny. W takiej sytuacji kiedy zeznania pokrzywdzonego są głównym, wyjściowym dowodem do przypisania skarżącemu popełnienia czynu zabronionego, a same te zeznania wymagają weryfikacji na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, nie można mówić o oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa. Nie zachodzi bowiem taka sytuacja, że na etapie podejmowania decyzji przez organ zebrano w sprawie takie dowody, które bezpośrednio potwierdzają dokonanie przez skarżącego czynu wypełniającego znamiona przestępstwa. Konieczność daleko idącej weryfikacji jedynego bezpośredniego dowodu w postaci zeznań pokrzywdzonego wskazuje na brak oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa. Oceniając znaczenie zeznań pokrzywdzonego jako dowodu bezpośredniego należy zauważyć, że z zeznań tych wcale nie wynikało od samego początku, że sprawcą czynu jest [...]. Z akt sprawy wynika, że pierwszą procesową czynnością z udziałem pokrzywdzonego było przyjęcie od niego przez prokuratora w dniu 15 maja 2014 r. zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Pokrzywdzony bardzo obszernie przedstawił przebieg zdarzeń w dniu 14 maja 2014 r., opisywał także sprawcę czynu, stwierdził, że zna go z widzenia, ale ani razu nie wymienił nazwiska [...] (k. [...] akt administracyjnych). Dopiero przesłuchany po raz drugi w dniu 4 czerwca 2014 r. zeznał, że policjantem, który go uderzył był [...], którego zna, ponieważ zatrzymywał go kilka razy w związku z kradzieżami. Wyjaśnił, że dopiero po pierwszym przesłuchaniu przypomniał nazwisko policjanta (k. [...] akt administracyjnych). Niezależnie od tego jak oceniać wiarygodność przyczyny uzupełnienia zeznań o nazwisko sprawcy, który miał być wcześniej znany pokrzywdzonemu, to sam fakt istnienia istotnej różnicy w zeznaniach jest okolicznością wymagającą wyjaśnienia w ramach oceny dowodów. To z kolei przemawia przeciwko tezie o oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa – w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

W gruncie rzeczy o braku oczywistości przekonuje też rozumowanie, jakie przedstawił organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji. Stwierdził mianowicie, że ciąg następujących po sobie zdarzeń w postaci: pobytu [...] na Komisariacie Policji [...] w [...], wykonywania przez aspiranta [...] czynności służbowej z udziałem wymienionego świadka, wymiotów [...] na terenie komisariatu (gdzie w wymiocinach stwierdzono jego DNA), opuszczenia przez skulonego, trzymającego się ręką za lewą część tułowia [...] jednostki Policji, bezpośredniego powrotu do domu, zatelefonowania do matki i dziewczyny i poinformowania ich o bólu i pobiciu na Komisariacie Policji [...] w [...], pobytu na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym SPSK nr [...] w [...], podejrzenia uszkodzenia śledziony, zabiegu operacyjnego w postaci usunięcia pourazowego pęknięcia narządu, układa się w logiczną i spójną całość, co – w opinii organu – miałoby świadczyć o oczywistości popełnienia przez [...] czynu o znamionach przestępstwa.

Tymczasem taka właśnie konieczność dokonania ustaleń na podstawie rozumowania biorącego pod uwagę sekwencję zdarzeń i ich możliwe wzajemne zależności oraz uzupełnianie się jako okoliczności jedynie pośrednio budujących ustalony przez organ stan faktyczny, świadczy o braku oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa. Na podstawie takiego rozumowania można w postępowaniu przed organem Policji uznać co najwyżej, że jakkolwiek fakt popełnienia przez skarżącego przypisywanego mu czynu jest bardzo prawdopodobny, to jednak nie jest on tak oczywisty, w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, jak przyjęły to organy Policji. Istnieją istotne różnice merytoryczne między "prawdopodobieństwem" a nawet "wysokim prawdopodobieństwem" popełnienia czynu zagrożonego sankcją karną a pojęciem, do którego odwołuje się art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, czyli "oczywistością popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa". Zatem jeżeli można mówić co najwyżej o prawdopodobieństwie lub wysokim prawdopodobieństwie, a nie o oczywistości określonych faktów oraz gdy istnieją nawet najmniejsze wątpliwości i nie ma całkowitej pewności co do sprawstwa policjanta, to nie można kategorycznie stwierdzić, że oczywistym jest, iż funkcjonariusz ten dopuścił się przypisywanego czynu o znamionach przestępstwa.

Należy zatem przyjąć, że dotychczas w postępowaniu służbowym prowadzonym w okolicznościach niniejszej sprawy, do czasu wydania decyzji ostatecznej, nie było podstaw do przyjęcia, że popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa było oczywiste w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Wszystkie kwestie sporne mogły być wyjaśnione w postępowaniu karnym, które jednak dotychczas nie zakończyło się. Organy prowadzące administracyjne postępowanie w sprawie zwolnienia policjanta ze służby mogą stwierdzać istnienie jedynie oczywistych faktów. Nie mogą natomiast zastępować organów ścigania oraz prowadzić quasi postępowania i – przy braku oczywistości popełnienia czynu - dokonywać złożonej oceny materiału dowodowego właściwej dla organów postępowania karnego.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy powinien uwzględnić przedstawione wyżej rozumienie przesłanki oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, a także ocenę, że dotychczas dostępny i zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstawy do stwierdzenia, że popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa było oczywiste.

Biorąc pod uwagę omówione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.".

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 461 z późn. zm.).