Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 375/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2012-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 134, art. 152, art. 200, art, 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1138
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 73 ust. 1, 2.3.4. art. 4, art. 40 ust. 2
journal: Dz.U. 1986 nr 36 poz 180
law: Ustawa z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lipca 2012r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wpisu do polskiej księgi urodzeń I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewody na rzecz A.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; IV. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A.B. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Zastępcy Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wpisania do polskiej księgi urodzeń 2012 roku aktu urodzenia nr [...] sporządzonego za granicą (okręg rejestracyjny: C., Wielka Brytania) na nazwisko B. oraz imię N., wynikające z treści oświadczenia ojca dziecka, ujętego w zagranicznym akcie w poz. 17

Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 16 grudnia 2011r. P. B., działając za pośrednictwem swojej matki M. C., złożył w Urzędzie Stanu Cywilnego wniosek o umiejscowienie zagranicznego aktu córki urodzonej w dniu 7 sierpnia 2010r. w Huntington (Wielka Brytania). W załączeniu przedstawiono oryginalny odpis zagranicznego aktu urodzenia wraz z tłumaczeniem dokonanym przez tłumacza przysięgłego nr [...], z którego wynika że nadane dziecku przez ojca przy rejestracji w Urzędzie Stanu Cywilnego w okręgu rejestracyjnym C. (Wielka Brytania) w dniu 10 sierpnia 2011r. imię "K." zostało zmienione na podstawie jego oświadczenia z dnia 28 marca 2011r. na imię "N.".

Zawiadomiona o wszczętym postępowaniu matka dziecka – A.- B., sprzeciwiła się transkrypcji aktu urodzenia córki z imieniem "N." twierdząc, że mąż dokonał zmiany imienia dziecka bez jej wiedzy i zgody. Jednocześnie strona wniosła o dokonanie transkrypcji przedłożonego przez siebie odpisu zagranicznego aktu urodzenia córki wydanego zaraz po jej urodzeniu, to jest w dniu 10 sierpnia 2010r., w którym jako imię dziecka figurowało wyłącznie "K.".

Organ I instancji, orzekając o wpisaniu do polskiej księgi urodzeń 2012r. przedłożonego przez ojca dziecka aktu urodzenia nr [...], stwierdził, że jakkolwiek dokumenty przedłożone przez strony mają charakter odpisów akt stanu cywilnego, wydanych przez właściwy organ – Urząd Stanu Cywilnego w okręgu rejestracyjnym C. (Wielka Brytania), to jedynie dokument P. B. jest odpisem aktualnym i spełnia wszystkie wymogi konieczne do zarejestrowania w polskich księgach stanu cywilnego. W podstawie prawnej powołano art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2011r. nr 212, poz.1264) oraz art. 104 k.p.a.

A.-B., składając odwołanie od ww. rozstrzygnięcia, podniosła, że decyzja ta jest dla niej krzywdząca, gdyż uwzględnia zmianę imienia dziecka dokonaną jednostronnym oświadczeniem męża z pominięciem jej zgody. Strona wskazała ponadto, że "decyzja USC pkt IV wzmianki dodatkowe została uchylona w Sądzie Hrabstwa C. sygn. sprawy CB 11900637 w pkt 3".

Wojewoda, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podzielił przytoczoną w nim podstawę prawną i wskazał, że zgodnie z art. 1138 Kodeksu postępowania cywilnego zagraniczne dokumenty urzędowe – bez potrzeby ich transkrypcji – posiadają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi. Z tego też względu dyspozycja art. 4 ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego stanowiąca, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, odnosi się zarówno do aktów sporządzonych za granicą, jak i w Polsce. Odnosząc się do prawnego charakteru transkrypcji – jako czynności urzędowej z zakresu rejestracji stanu cywilnego – organ powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2003r., sygn. akt: V CK 6/02, w którym opowiedziano się za sprowadzeniem transkrypcji jedynie do sytuacji, w której następuje sporządzenie aktu krajowego reprodukującego wpis aktu zagranicznego. W tym zakresie Wojewoda podkreślił, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego jedynie wpisuje akt podlegający transkrypcji, a więc przytacza jego treść i nie może podać innej treści aktu niż treść wynikająca wprost z dokumentu zagranicznego. Niedopuszczalne jest zatem w ramach tego postępowania ingerowanie w treść zagranicznego aktu stanu cywilnego (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2009r., sygn. akt: II OSK 524/08). W rezultacie zaskarżona decyzja – orzekająca o umiejscowieniu zagranicznego aktu zawierającego aktualne dane dziecka – odpowiada tym wymogom. Natomiast wbrew twierdzeniom A.-B. organ I instancji nie mógł rozstrzygać o brzmieniu imienia dziecka, skoro przedstawiony przez jego matkę odpis zagranicznego aktu urodzenia stracił aktualność.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda wskazał, że w postanowieniu Sądu Hrabstwa C. z dnia 20 maja 2011r. w przedmiocie miejsca zamieszkania i kontaktów zawarto stwierdzenie, że "podczas obowiązywania postanowienia w przedmiocie miejsca zamieszkania nikt nie może spowodować nadania dzieciom nowego nazwiska ani wywieźć dzieci z terytorium Zjednoczonego Królestwa (...) bez pozwolenia Sądu". Orzeczenie to, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie odnosi się zatem do imienia dziecka. Ponadto ww. postanowienie zostało wydane w dniu 20 maja 2011r., a więc już po dokonanej przez ojca zmianie imienia dziecka i nie mogło mieć żadnego wpływu na transkrypcję zagranicznego aktu. Odnosząc się do pozycji 3 tego orzeczenia organ wskazał, że dniu 4 kwietnia 2012r. P. B. telefonicznie (z uwagi na wykonywaną pracę w Wielkiej Brytanii) poinformował, że uchylony punkt 3 postanowienia nie miał żadnego związku ze zmianą imienia dziecka. Twierdzenia te Wojewoda uznał za udowodnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję organu II instancji A.-B. wskazała, że przy ustaleniu zmiany imienia jej córki na "N." nie można poprzestać wyłącznie na oświadczeniu jej męża. P. B. nie zwracał się bowiem do żony o uzyskanie zgody na taką zmianę. Natomiast na wszystkich dokumentach oraz korespondencji widnieje imię "K.". Skarżąca podniosła ponadto, że akt urodzenia wydano mężowi, gdyż " podstępnie wprowadził w błąd organ, nie informując, że pozostaje z żoną w separacji od dnia 22 lutego 2011r ".

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 29 czerwca 2012r. skarżąca, reprezentowana przez ustanowionego z urzędu adwokata, uzupełniając złożoną skargę, zarzuciła wydanym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciom naruszenie art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które polegało na braku przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego i niezebraniu przez organy materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji, a także na błędnej – bo dowolnej – ocenie materiału dowodowego. W tym zakresie organom obu instancji zarzucono stronniczą ocenę materiału dowodowego poprzez oparcie się – w zakresie wyjaśnienia wątpliwości co do zapisu pozycji 3 postanowienia Sądu Hrabstwa C. z dnia 20 maja 2011r. o uchyleniu pkt 3 postanowienia z dnia 28 marca 2011r. – wyłącznie na oświadczeniu P. B. Strona ta – zainteresowana pozytywnym dla siebie wynikiem sprawy – oświadczyła bowiem, że uchylone postanowienie nie miało żadnego związku ze zmianą imienia dziecka. Ze względu na powyższe wniesiono o uchylenie decyzji organu I i II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 j.t.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż wymienione w jej treści.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości podnieść należy, że orzekające w niniejszej sprawie organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2011r. nr 212, poz.1264), zwanej dalej a.s.c., które miało wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie zaskarżono decyzję Wojewody ego, utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o wpisaniu do polskiej księgi urodzeń przedłożonego przez P.a B.a aktu urodzenia nr [...], sporządzonego za granicą. Jak wynika z treści skargi A.-B. kwestionuje legalność wpisania w ten sposób nowego imienia swojej córki – "N." zamiast poprzedniego "K.", dokonanego na podstawie odpisu ww. aktu urodzenia, z którego wynika zmiana dotychczasowego imienia córki, nadanego tuż po jej urodzeniu przy rejestracji w zagranicznym Urzędzie Stanu Cywilnego – na podstawie późniejszego oświadczenia jej ojca z dnia 28 marca 2011r.

Wskazania wymaga, że wpisane do księgi urodzeń 2012r. dane dotyczyły:

I. osoby – K. B., płeć żeńska, urodzona w dniu 7 sierpnia 2010r. w H. (Wielka Brytania);

II. jej rodziców – P. E. B., A. K. – B., zamieszkali w chwili urodzenia dziecka w Huntington;

III. osoby zgłaszającej urodzenie – P. E. B., 55 T., C.;

IV. wzmianki dodatkowej – "imię nadane po rejestracji i nazwisko: N. B. na podstawie oświadczenia dotyczącego imienia/nazwiska z dnia 28 marca 2011r.

Podstawą materialnoprawną wydanych w niniejszej sprawie decyzji był art. 73 ust. 1 a.s.c., zgodnie z którym - akt stanu cywilnego sporządzony za granicą może być wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu.

W związku z powyższym rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w oparciu o cyt. powyżej przepis dopuszczalne jest transkrybowanie zagranicznego aktu stanu cywilnego w zakresie obejmującym również treść kwestionowanej przez stronę skarżącą wzmianki dodatkowej o zmianie imienia jej córki.

Na wstępie podkreślić trzeba, odnosząc się do zarzutów skargi, że postępowanie prowadzone w trybie art. 73 ust. 1 a.s.c. nie ma na celu zbadania zgodności transkrybowanego aktu ze stanem faktycznym wynikającym z innych aktów stanu cywilnego oraz zgodności z prawdą zdarzeń stwierdzonych w tych aktach. Jak wynika bowiem z art. 4 a.s.c. "akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych: ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym". Przy okazji transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego nie można zatem rozstrzygać o ważności przedłożonego aktu lub jego nieważności, jako że dokument taki stanowi dowód zdarzenia prawnego na równi z krajowym aktem stanu cywilnego i wywiera takie same skutki (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2011r., sygn. akt: II OSK 2174/10, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA). W tym zakresie organ odwoławczy słusznie przytoczył stanowisko Sądu Najwyższego przedstawione w postanowieniu z dnia 8 sierpnia 2003r., sygn. akt: V CK 6/02 (OSNC 2004/7-8/131, Biul. SN 2004/1/11, LEX nr 82443), zgodnie z którym "transkrypcja nie ma charakteru rejestracyjnego, a jest jedynie transponowaniem pod względem językowym i formalnym zagranicznego aktu stanu cywilnego na obowiązujący w Polsce język urzędowy i w obowiązującej tu formie rejestracji urodzeń, małżeństw i zgonów".

Przy takim, jak przedstawiony powyżej, charakterze prawnym transkrypcji opartej o przepis art. 73 ust. 1 a.s.c. oraz uwzględnieniu treści art. 4 a.s.c. i art. 1138 k.p.c. przyjąć należy, że postępowanie prowadzone w tym trybie nie jest postępowaniem do którego miałyby w pełni zastosowanie wszystkie zasady postępowania administracyjnego regulowane k.p.a. Zakres bowiem podejmowanych czynności przez organ jest determinowany szczególnym charakterem tej instytucji. Zadaniem organu w tym postępowaniu jest ustalenie czy przedłożony dokument ma charakter aktu stanu cywilnego i wydanie stosownej decyzji (o wpisaniu lub o odmowie jego wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego) w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skargi organy administracji publicznej zabezpieczyły na gruncie przedmiotowego postępowania realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a. Z tego też względu nie mógł odnieść skutku wniosek strony skarżącej o zastosowanie w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności wydanych w niniejszej sprawie decyzji – w odniesieniu do zakresu wpisanych na podstawie zagranicznego akt stanu cywilnego danych – należy wskazać, że zgodnie z art. 40 ust. 2 a.s.c. do aktu urodzenia wpisuje się:

1) nazwisko, imię (imiona) i płeć dziecka;

2) miejsce i datę urodzenia dziecka;

3) nazwiska, nazwiska rodowe rodziców, imię (imiona), miejsce i datę urodzenia,

miejsce zamieszkania każdego z rodziców w chwili urodzenia się

dziecka;

4) nazwisko, imię i miejsce zamieszkania zgłaszającego;

5) dane dotyczące zakładu opieki zdrowotnej, jeżeli sporządzenie aktu następuje

na podstawie zgłoszenia, o którym mowa w art. 39 ust. 2.

Zdaniem Sądu art. 73 ust. 1 a.s.c. – stanowiąc o możliwości wpisania aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą – nie daje podstaw do transkrypcji innych danych niż określone w cyt. powyżej art. 40 ust. 2 a.s.c. Transkrypcja zagranicznego aktu stanu cywilnego polega bowiem na przeniesieniu niezbędnej i zakreślonej przepisami, w tym art. 40 ust. 2 a.s.c. treści zagranicznego aktu. Jest to szczególnie istotne w niniejszej sprawie – w której kwestią budzącą zasadniczy sprzeciw strony skarżącej jest właśnie wpisanie wzmianki o zmianie imienia jej córki.

W ocenie Sądu, organ administracji publicznej prowadząc postępowanie w oparciu o art. 73 ust. 1 a.s.c. nie może pomijać przy wydawaniu decyzji treści art. 40 ust. 2 a.s.c., co na gruncie sprawy niniejszej oznacza, że nie było podstaw do wpisu do polskiej księgi urodzeń wzmianki o zmianie imienia dziecka skarżącej. Dane takie nie są bowiem objęte art. 40 ust. 2 a.s.c.

Wskazać przy tym trzeba, że – jak wynika z art. 73 a.s.c. – wpisanie wzmianki dodatkowej lub zamieszczenia przypisku w akcie stanu cywilnego na podstawie orzeczenia sądu państwa obcego lub rozstrzygnięcia innego organu państwa obcego następuje, jeżeli orzeczenie to podlega uznaniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego lub innych właściwych przepisów (ust. 2). Na podstawie aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą wpisuje się z urzędu wzmianki dodatkowe lub zamieszcza przypiski w akcie stanu cywilnego sporządzonym w polskich księgach stanu cywilnego, jeżeli odpis zagranicznego aktu stanu cywilnego przesłano do kraju w wykonaniu umowy międzynarodowej przewidującej wzajemną wymianę aktów stanu cywilnego (ust. 3). Kierownik urzędu stanu cywilnego może wpisać wzmiankę dodatkową lub zamieścić przypisek na podstawie innego dokumentu pochodzącego od organu państwa obcego, a niewymagającego uznania (ust. 4).

Podkreślenia wymaga, że art. 73 ust. 4 a.s.c., wyraźnie wskazuje jedynie na możliwość wpisania wzmianki dodatkowej i co istotne – w trakcie sporządzania aktu stanu cywilnego – a nie wydawania decyzji o wpisaniu aktu zagranicznego, przy czym wpis wzmianki lub zamieszczenie przypisku jest możliwe na podstawie innego dokumentu niż transkrybowany akt zagraniczny pochodzący od organu państwa obcego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2010r., sygn. akt: IV SA/Wa 213/10, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA).

Reasumując, zasadnym jest stwierdzenie, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do orzeczenia w decyzji z dnia [...] o wpisaniu do polskiej księgi urodzeń 2012 roku zagranicznego aktu urodzenia nr [...] – w zakresie obejmującym wzmiankę dodatkową – "imię nadane po rejestracji i nazwisko: N. B. na podstawie oświadczenia dotyczącego imienia/nazwiska z dnia 28 marca 2011r". Zdaniem Sądu przepis art. 73 ust. 1 a.s.c. nie daje podstaw do wpisania do polskiej księgi urodzeń innych danych niż objętych treścią art. 40 ust. 2 a.s.c. Przyjęcie przeciwnego stanowiska doprowadziłoby do sytuacji niepewności co do imienia dziecka, zwłaszcza gdy się zważy na treść danych objętych poz. I i IV decyzji organu I instancji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy zostanie wydane stosowne rozstrzygnięcie uwzględniające przedstawioną powyżej wykładnię przepisów a.s.c. – przy jednoczesnym wyeliminowaniu dotychczasowych naruszeń prawa.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy p.p.s.a.

Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku uzasadnia art. 152 ustawy p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono jak w pkt III orzeczenia na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.

Orzeczenie zawarte w pkt IV wyroku uzasadnia art. 250 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).