Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1251/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29, art. 37a ust. 1 i2
journal: Dz.U. 2005 nr 41 poz 398
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
article: art. 6, art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 26, art. 674
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 184, art. 209, art. 210, art. 250, art. 258-2261
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia NSA del. Leszek Kiermaszek Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 484/08 w sprawie ze skargi J. N. (obecnie M.) na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] stycznia 2008 r. [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 484/08 oddalił skargę J. N. (używającej obecnie nazwiska Maliszewska) na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Szczecinie decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...], na podstawie art. 37a ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm. - dalej powoływanej jako ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej w skrócie K.p.a.), orzekł o opróżnieniu przez skarżącą zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego w S. S. na osiedlu [...], w terminie 14 dni od doręczenia decyzji (pkt 1) oraz o obowiązku uiszczenia za używanie tego lokalu, oprócz opłat i opłat pośrednich, także odszkodowania w wysokości 200 % wartości należnych opłat za lokal mieszkalny, za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia 1 listopada 2006 r. (pkt 2).

Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej w skrócie WAM) decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. oraz art. 13 ust. 7 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, uchylił powyższą decyzję w części oznaczonej pkt 2 w zakresie nałożonego obowiązku zapłaty odszkodowania i orzekł, że J. N. zobowiązana jest do uiszczenia odszkodowania w wysokości 200 % wartości należnych opłat za używanie lokalu, za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, do dnia przekazania lokalu do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Natomiast w pozostałym zakresie rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w Starogardzie Szczecińskim utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Prezes WAM wskazał, że w sprawie bezspornym jest, iż skarżąca wraz z małoletnimi córką i synem zajmuje lokal mieszkalny pozostający w zasobie Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Lokal ten umową z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] został jej oddany w najem na czas zatrudnienia w Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Skoro stosunek pracy J. M. ustał w dniu 31 października 2006 r., to decyzją organu I instancji prawidłowo stwierdzono, że wymieniona od dnia 1 listopada 2006 r. zajmuje omawiane mieszkanie bez tytułu prawnego, a tym samym, zgodnie z art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, zobowiązana jest do opróżnienia tego lokalu. Kwestionowaną decyzję należało natomiast uchylić w zakresie pkt. 2, gdyż organ I instancji błędnie określił termin, od kiedy strona zobowiązana jest uiszczać odszkodowanie. Rozstrzygnął on bowiem, że obowiązek ten powstał już od dnia 1 listopada 2006 r. Tymczasem nałożony na stronę obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego stanie się wymagalny od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, co oznacza, że dopiero z tym dniem powstanie obowiązek uiszczenia odszkodowania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła J. N., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Zarzuciła przy tym błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 71, poz. 733), oraz art. 35 K.p.a. i art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powoływanym wyrokiem z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 484/08, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), skargę J. N. oddalił.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, są zobowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania (ust. 1). W takich przypadkach dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowania (ust. 2). Sformułowanie użyte w ust. 2 przytoczonego przepisu "wydaje decyzję", oznacza, że organ zobowiązany jest do wydania decyzji, o ile zostanie spełniona przesłanka określona w ust. 1, a jest nią zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu [...] grudnia 2002 r. zawarła z Dyrektorem Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Stargardzie Szczecińskim umowę najmu lokalu mieszkalnego (nr umowy [...]). W umowie tej strony określiły, że jest zawarta na czas zatrudnienia skarżącej w Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. W dniu 31 października 2006 r. stosunek pracy ustał w związku z wypowiedzeniem go skarżącej przez pracodawcę. Skoro zatem skarżąca posiadała prawo do lokalu mieszkalnego wynikające z zawartej umowy najmu, które uzależnione było od pozostawania przez nią w stosunku pracy, to w momencie, gdy rozwiązano z nią umowę o pracę, automatycznie utraciła ona prawo do zajmowanego lokalu. W tej sytuacji organ był zobowiązany wydać decyzję o opróżnieniu przez J. N. przedmiotowego lokalu jako osoby, która utraciła prawo do jego zajmowania. Zarzuty podniesione w skardze nie mogą zostać zatem uwzględnione, bowiem organ, wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszył wskazanych przez skarżącą przepisów prawa procesowego jak również przepisów prawa materialnego.

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła J. M., reprezentowana przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie wyroku Sądu I instancji oraz uchylenie decyzji organu I i II instancji.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. niewłaściwe zastosowanie dyspozycji art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych obowiązującej w czasie zawarcia umowy najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego;

2. obrazę art. 6 K.p.a. poprzez naruszenie i nieprzestrzeganie tego przepisu w praktyce;

3. art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych poprzez wydanie decyzji o opróżnieniu omawianego lokalu mieszkalnego przez skarżącą, będącą matkę małoletnich dzieci;

4. art. 26 Kodeksu cywilnego (powoływanego dalej jako K.c.) poprzez rażące naruszenie jego dyspozycji;

5. art. 674 K.c. poprzez całkowite zlekceważenie ważnej dla skarżącej regulacji prawnej określającej jej szczególne prawo.

Nadto autor skargi kasacyjnej zarzucił "naruszenie norm prawa administracyjnego, szczególnie art. 156 § 1 ust. 2 K.p.a, przez organ II instancji".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że tezy uzasadnienia zaskarżonego wyroku są wyjątkowo pobieżnie i świadczą o niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji ciężkiego naruszenia przez organy I i II instancji oraz Ministra Obrony Narodowej art. 29 ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2004 r. Przepis ten wymagał bowiem zgody Ministra Obrony Narodowej na wynajęcie lokalu mieszkalnego bez określenia oznaczonego terminu obowiązywania umowy najmu. Dopisanie do decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 grudnia 2002 r oraz w § 4 umowy najmu z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] terminu obowiązywania tej umowy było zatem rażącym naruszeniem powołanego artykułu i obce dyspozycji tego przepisu.

Sąd I instancji nie uwzględnił ponadto naruszenia art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, na podstawie którego organ I instancji oparł decyzję o rozdzieleniu rodziny strony, poprzez fakt wydania takiego rozstrzygnięcia tylko w stosunku do skarżącej. Jest to pogwałcenie zasady dbałości o rodzinę. Tą decyzją organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 26 K.c., który wyraźnie wskazuje, że miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Ten przepis jest wzmocniony art. 95 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (zwanego dalej jako K.r.o.), jak również uchwałą 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2003 r. (zasada prawna, III CZP /03, OSNC 2004/1/1).

Autor skargi kasacyjnej wskazał również, że zatrudnienie skarżącej w Wojskowej Agencji Mieszkaniowej ustało z dniem 31 października 2006 r. Po tym czasie wymieniona nadal zajmowała lokal bez sprzeciwu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Była to, jego zdaniem, wyraźna i w pełni dorozumiana zgoda wynajmującego, gdyż od skarżącej pobierano opłaty za lokal. W styczniu 2007 roku, kiedy skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Stargardzie Szczecińskim, Wojskowa Agencja Mieszkaniowa bez problemu potwierdziła posiadany przez nią tytuł prawny do lokalu. Nawet w marcu 2008 roku skarżąca otrzymywała zawiadomienie o wymiarze opłat, w którym znajdują się informacje na temat wysokości czynszu za lokal mieszkalny, który zajmuje.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, umowa najmu zawarta przez skarżącą, przepisy Kodeksu cywilnego w zakresie najmu lokali, a także przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - nie przewidują możliwości ustania stosunku najmu poprzez wygaśnięcie umowy, oprócz przypadku, gdy stosunek najmu wygasa w przypadku śmierci najemcy i braku osób mogących wstąpić w stosunek najmu - art. 691 K.c. Do dnia dzisiejszego umowa najmu nie została w żaden sposób rozwiązana ze skarżącą, a zatem nie można przyjąć, że zajmuje ona lokal mieszkalny bez tytułu prawnego. Gdyby ustanie zatrudnienia miało jednoznaczne oznaczać zakończenie, tj. rozwiązanie umowy najmu, to taki warunek, jako warunek rozwiązujący, winien być wskazany w umowie. Tymczasem ani w § 11 umowy, ani w innej części umowy nie ma postanowienia, że ustanie tytułu prawnego do lokalu uzależnione jest od ustania stosunku pracy. Skoro wynajmujący nie wypowiedział umowy najmu, to znaczy, że zawarta ze skarżącą umowa nadal obowiązuje.

Reasumując, kasator stwierdził, że organ I instancji wydał decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, powołując się na bezprawną klauzulę, zamieszczoną w umowie, że lokal ten najmuje się na czas oznaczony, tj. na czas trwania stosunku pracy, czym rażąco naruszył art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, art. 5 i art. 26 K.c., art. 95 K.r.o. oraz zlekceważył uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2003 r. (zasada prawna, III CZP /03, OSNC 2004/1/1).

Takie postępowanie jest sprzeczne z art. 6 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Omówione przypadki rażącego naruszenia powołanych przepisów nie zostały dostrzeżone przez organ II instancji, mimo że art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stanowi, że organ II instancji stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes WAM wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, podkreślając, że przepisy obowiązujące w dacie podpisania umowy najmu nie zobowiązywały Wojskowej Agencji Mieszkaniowej do zawarcia takiej umowy na czas nieoznaczony. Umowa najmu omawianego lokalu została zawarta na czas oznaczony, to jest na okres zatrudnienia skarżącej w Agencji. Po rozwiązaniu stosunku pracy wynajmujący nigdy w sposób wyraźny, czy dorozumiany, nie wyrażał zgody na przedłużenie tej umowy, a skarżąca, zajmując lokal, miała obowiązek uiszczania należnych opłat, niezależnie od tego, że do użytkowanego mieszkania nie miała tytułu prawnego. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 26 K.c. Nie uwzględnia on bowiem szczególnej regulacji zawartej w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, odnoszącej się do przekwaterowania małoletnich dzieci. Powołana zaś przez kasatora uchwała 7 sędziów SN nie pozostaje w żadnym związku ze sprawą, gdyż dotyczy soboty jako dnia wolnego od pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu. Oznacza to, że jeżeli nie zachodzi nieważność postępowania sądowego, zakres postępowania kasacyjnego wyznacza sam skarżący przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Skarga kasacyjna podlegająca rozpoznaniu w tych granicach nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż podniesione w niej zarzuty są niezasadne i częściowo niewłaściwie sformułowane.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego lub (ewentualnie także) podstawie złamania przepisów postępowania. W przypadku powołania się na obie dopuszczalne podstawy kasacyjne, co do zasady - w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut dotyczący uchybień procesowych. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo że nie został skutecznie przez stronę podważony - można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.

Skarżąca kasacyjnie, wytykając złamanie przepisów postępowania, powołała się na przepisy K.p.a., w szczególności na art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a przy tym zarzut ten odniosła wyłącznie do działań organu II instancji. Tym samym strona zdaje się nie zauważać, że skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia określonych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, a więc jej zarzuty powinny dotyczyć bezpośrednio zaskarżonego wyroku, a nie rozstrzygnięcia organu administracji publicznej.

Ponadto z uwagi na powołaną zasadę związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej Sąd ten nie może zastępować strony i domniemywać jej intencji co do zakresu i kierunków zaskarżenia. W konsekwencji podstawy kasacyjnie muszą być sformułowane precyzyjnie i wyczerpująco. Niedopuszczalna jest praktyka radcowsko - adwokacka polegająca na konstruowaniu podstaw kasacyjnych przy użyciu sformułowania "w szczególności" czy "szczególnie". W skardze kasacyjnej nie można ograniczyć się do przykładowego wymienienia kwestionowanych norm, należy natomiast wskazać wszystkie przepisy, które miały być w danej sprawie naruszone.

Niezależnie od powyższych wad konstrukcyjnych omawianego zarzutu wytyk naruszenia art.156 § 1 pkt 2 K.p.a. i tak jest całkowicie chybiony. Zdaniem kasatora złamanie tej normy miało bowiem polegać na tym, że organ II instancji, rozpatrując odwołanie J. N. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Szczecinie, nie stwierdził nieważności tego rozstrzygnięcia. Tymczasem Prezes WAM, działając w niniejszej sprawie jako organ odwoławczy, mógł orzekać jedynie na podstawie art.138 K.p.a. Przepis ten zawiera zamknięty katalog dopuszczalnych decyzji organu odwoławczego. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w powołanym przepisie. W postępowaniu odwoławczym organ odwoławczy nie tylko zatem nie może stwierdzić nieważności zaskarżonej decyzji, ale w ogóle stosować w postępowaniu instancyjnym art. 156 § 1 K.p.a., czego także nie uwzględnił w swych wywodach autor skargi kasacyjnej.

W takim stanie rzeczy należało przyjąć, że strona skutecznie nie wywiodła naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, a tym samym nie podważyła prawidłowości ustaleń faktycznych, jakie legły u podstaw zaskarżonego wyroku. Nie może przeto być uznana za mogącą mieć znaczenie dla oceny prawidłowości tego orzeczenia, wynikająca z uzasadnienia skargi kasacyjnej, próba zbudowania stanu faktycznego sprawy odmiennego od przyjętego w jego uzasadnieniu. W braku skutecznego podważenia ustaleń faktycznych, dokonanych przez WSA w Warszawie, Naczelny Sąd Administracyjny jest tymi ustaleniami związany i nie może dokonywać ustaleń odmiennych dla oceny skuteczności zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego.

Przechodząc do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, to za całkowicie chybiony trzeba ocenić zarzut złamania art. 6 K.p.a. Po pierwsze - jest to norma o charakterze procesowym i nieuprawnione było jej kwalifikowanie przez kasatora do przepisów materialnoprawnych. Po drugie - przepis ten nie może być wykorzystywany do skutecznego zwalczania merytorycznego stanowiska organów administracji publicznej, zaakceptowanego następnie przez Sąd I instancji. Stanowi on bowiem jedynie, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Organy orzekające w niniejszej sprawie zasady tej nie złamały, gdyż podstawą ich rozstrzygnięć były takie właśnie normy, czyli przepisy prawa powszechnie obowiązującego.

Nieskuteczne są również zarzuty powołanych w podstawach kasacyjnych przepisów art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, w brzmieniu tej normy obowiązującej przed dniem 1 lipca 2004 r., art. 26 i art. 674 K.c. oraz wskazanych jedynie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 5 K.c., art. 98 K.r.o., a także przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Podstawę skargi kasacyjnej mogą bowiem stanowić wyłącznie przepisy, które miały lub powinny mieć w danej sprawie zastosowanie. Natomiast powyższe przepisy w niniejszej sprawie w ogóle nie znajdowały zastosowania. Wynika to między innymi z art. 1a ww. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r., który jednoznacznie stanowi, że przepisów tego aktu prawnego w ogóle nie stosuje się do lokali będących w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Ponadto niniejsza sprawa dotyczy wyłącznie przekwaterowania skarżącej z zajmowanego lokalu, a nie oddania jej tego lokalu w najem. Z oczywistych względów ani w postępowaniu administracyjnym, ani sądowoadministracyjnym, nie mogły zatem podlegać ocenie kwestie związane z zawarciem cywilnoprawnej umowy najmu, w tym podpisania jej przez strony wyłącznie na okres zatrudnienia skarżącej w Agencji.

Bezzasadne są również wywody dotyczące rozdzielenia sprawy opróżnienia lokalu przez skarżącą od sprawy przekwaterowania jej małoletnich dzieci. Tego rodzaju argumenty dowodzą niezbyt uważnej lektury przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Zauważyć zatem należy, że sprawa opróżnienia lokalu zajmowanego po ustaniu stosunku najmu jest niewątpliwie sprawa cywilną w rozumieniu art.1 Kodeksu postępowania cywilnego, gdyż chodzi w niej o realizację cywilnoprawnego zobowiązania do opróżnienia lokalu powstałego w związku z utratą cywilnoprawnego tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Droga sądowa w tych sprawach została wykluczona tylko w ściśle określonym zakresie. Do trybu postępowania administracyjnego, a następnie sądowoadministracyjnego zostały przekazane przede wszystkim sprawy przewidziane w art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Uzupełnieniem tego przepisu jest art. 45 ust. 1 cyt. ustawy przekazujący wykonanie obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego do trybu egzekucji administracyjnej. Takim wyłączeniom nie podlegają natomiast sprawy przymusowego wykwaterowania osób wymienionych w art. 45 ust. 3 ustawy, w tym małoletnich dzieci. Zatem tylko w stosunku do takich osób dopuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym. Oznacza to, że jedynie w takich przypadkach dyrektor oddziału regionalnego WAM występuje wobec nich z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego i orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego. Skarżąca nie należy do kręgu osób wymienionych w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, a więc uregulowanie to jej nie dotyczy. W konsekwencji nie może ulegać wątpliwości, że organy administracji były uprawnione do orzekania jedynie w sprawie przekwaterowania samej skarżącej, natomiast w sprawie jej małoletnich dzieci właściwa jest droga przed sądem powszechnym.

Z powyższych względów zamierzonego skutku nie mógł też odnieść wytyk naruszenia art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, które to uchybienie miało polegać na wydaniu decyzji o opróżnieniu lokalu przez skarżącą, będącą matką małoletnich dzieci. Powołany przepis oraz inne przepisy omawianej ustawy dopuszczalności takich rozstrzygnięć bowiem nie wykluczają. O odmiennej drodze dochodzenia roszczeń w sprawie przekwaterowania miedzy innymi małoletnich dzieci i innych osób niewymienionych w art. 45 ust. 3 wyraźnie zadecydował ustawodawca, a nie mieszkaniowe organy wojskowe.

Istotnym mankamentem tego zarzutu jest także brak określenia formy złamania powołanego przepisu. Naruszenie prawa materialnego może zaś polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym jego zastosowaniu. Zatem to obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie, czy Sądowi I instancji zarzuca jedną czy jednocześnie obie z tych postaci. Ponadto powinien on dostosować swą argumentację do każdej z form wytykanego uchybienia. Także i tym wymaganiom w niniejszej sprawie nie sprostano.

Niezależnie od tego zarzut naruszenia art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych i tak nie jest zasadny, gdyż Sądowi I instancji nie można zarzucić ani błędnej wykładni, ani niewłaściwego zastosowania omawianej normy. W zaskarżonym wyroku trafnie bowiem zwrócono uwagę, że rozstrzygnięcia podejmowane na tej podstawie pozbawione są jakichkolwiek cech uznaniowości. Są to w sposób oczywisty decyzje związane, na co wskazuje regulacja zawarta w ust. 2 art. 37a ustawy. Zgodnie z nią dyrektor oddziału regionalnego wydaje decyzje w sprawie opróżnienia lokalu przez osobę zajmującą takie mieszkanie bez tytułu prawnego. We wskazanym przypadku jest on zobligowany - a nie tylko uprawniony - do wydania takiego rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie z przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, który – o czym była już mowa - nie został skutecznie podważony przez wnoszącego skargę kasacyjną, wynika bowiem, że skarżąca rzeczywiście od dnia 1 listopada 2006 r. zajmuje lokal bez tytułu prawnego. Nie ulega wątpliwości, że dysponentem tego mieszkania jest Wojskowa Agencja Mieszkaniowa, z którą wymieniona zawarła umowę najmu wyłącznie na okres swego zatrudnienia w Agencji. Niesporne także jest, że skarżąca tylko do dnia 31 października 2006 r. była pracownikiem WAM. Oznacza to, że tylko do tej daty była ona najemcą omawianego lokalu. Dodać również należy, że zgodnie z obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r. brzmieniem art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych lokal znajdujący się w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej inna osoba niż żołnierz służby stałej może zajmować po otrzymaniu decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Z akt sprawy nie wynika natomiast, by po ustaniu stosunku najmu na rzecz skarżącej taka decyzja została wydana. Na taki zresztą fakt strona nie powoływała się ani w postępowaniu administracyjnym, ani postępowaniu sądowym.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej – radcy prawnemu, wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.