Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 662/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i ust. 1 lit a,
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 156 par 1 pkt 1 i pkt 2,
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Protokolant Marta Koźlik po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 1181/14 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1.uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. odstępuje od obciążenia A. D. kosztami postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 11 grudnia 2014r., sygn. akt III SA/Kr 1181/14, po rozpoznaniu skargi A. D. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 20 czerwca 2014r. nr ...., w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności:1.stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, 2. orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Nowym Sączu decyzją z 10 stycznia 2008 r. przyznał M. D., matce skarżącego, płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2007 rok w wysokości 1.155,13 zł. Przesyłka zawierająca powyższą decyzję została w dniu 4 lutego 2008 r. zwrócona do Biura Powiatowego ARiMR w N. S. z adnotacją "Adresat nie żyje". W dniu 6 lutego 2008 r. przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy podany we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu 12 lutego 2008r. do Biura Powiatowego ARiMR w N. S. wpłynął odpis aktu zgonu z którego wynikało, że M.D. zmarła w dniu 24 listopada 2007 r., jeszcze przed wydaniem decyzji w sprawie płatności. Ponadto z uzyskanych przez organ informacji wynikało, że A.j D. pobrał ulokowane na rachunku M. D. pieniądze wypłacone tytułem ww. płatności.

Biorąc pod uwagę powyższe, Kierownik BP ARiMR w N. S. decyzją z dnia 29 kwietnia 2014 r. ustalił A. D. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2007 r., uznając, że A.D. działał w złej wierze, nie powiadamiając organu o śmierci matki w odpowiednim czasie.

Odwołując się od ww. decyzji A. D. uznał ją za krzywdzącą w świetle okoliczności, iż M. D.zmarła w dniu 24 listopada 2007 r., pod koniec roku i prac polowych. Podniósł też, że pracował całe życie w gospodarstwie matki oraz był upoważniony do jej konta w banku.

Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Krakowie decyzją z dnia 20 czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie uznał, że decyzja z dnia 10 stycznia 2008 r. o przyznaniu płatności M. D. nie mogła zostać skutecznie doręczona stronie z uwagi na jej śmierć i z tego względu nie wywołuje skutków prawnych. Oznacza to, że przekazane na rachunek bankowy na podstawie tej decyzji środki zostały pobrane nienależnie. W konsekwencji A. D., który pobrał kwotę 1 155,13 zł z rachunku bankowego jest obowiązany do jej zwrotu.

Rozstrzygając o przedawnieniu dochodzenia zwrotu pobranych płatności, organ wskazał, iż nie został naruszony art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, gdyż wypłata płatności do gruntów rolnych za rok 2007 nastąpiła w dniu 6 lutego 2008 r., natomiast pismo z informacją o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu pobranych środków zostało doręczone skarżącemu w dniu 21 lutego 2014 r., zatem przed upływem dziesięciu lat. Rozstrzygając o dobrej wierze i jej znaczeniu dla przedawnienia, organ przyjął, że skarżący nie dochował należytej staranności, nie informując organu o śmierci wnioskodawczyni, co wyłącza dobrą wiarę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.D.powtórzył argumentację odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. pełnomocnik organu wskazał, że A. D. nie był i nie jest beneficjentem płatności bezpośrednich i nie istnieje żaden stosunek administracyjnoprawny pomiędzy nim a organem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 11 grudnia 2014r., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Sąd I instancji wskazał, że decyzja o przyznaniu płatności wydana po śmierci rolnika M. D., wobec której była adresowana, nie wywołała skutków prawnych. Oznacza to, że przekazane na mocy tej decyzji środki pieniężne zostały przekazane bez podstawy prawnej. W tej kwestii uznał za prawidłowe stanowisko organu.

Natomiast kwestią podlegającą rozstrzygnięciu pozostaje, zdaniem Sądu orzekającego czy orzeczenie o nienależnie pobranej płatności i o obowiązku zwrotu ww. kwoty wypłaconej (poprzez przelanie na rachunek bankowy) bez podstawy prawnej mogło zostać wydane w postępowaniu administracyjnym w stosunku do A. D..

Sąd I instancji wskazał, że A. D. nie był stroną stosunku administracyjnego, w ramach którego przyznano płatność w dochodzonej obecnie wysokości, nie wstąpił również do toczącego się postępowania administracyjnego w miejsce zmarłej M.D., nie przyznano mu więc (należnie ani nienależnie) płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Powołując przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Sąd I instancji podkreślił, że stanowi on podstawę kompetencyjną do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy UE oraz środków krajowych.

Natomiast do wydania decyzji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności konieczne jest istnienie przepisu zawierającego normę materialnoprawną stanowiącą podstawę takiego orzeczenia. Jako podstawę materialnoprawną do wydania decyzji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności organy orzekające wskazały przepis art.73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004.

Przepis ten stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki naliczane za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że przepis art. 73 rozporządzenia nr 796/2004 jest podstawą materialnoprawną do wydania decyzji o zwrocie nienależnie dokonanej płatności przez rolnika, to jest podmiot, który był stroną postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności, a nie decyzji zobowiązującej osobę trzecią do dokonania na rzecz ARiMR zapłaty kwoty odpowiadającej wielkością kwocie przyznanych innej osobie płatności. Zwrotu może dokonać osoba, która płatność otrzymała, a więc podmiot - rolnik, który był stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie przyznania płatności lub osoba, która wstąpiła do tego postępowania administracyjnego w miejsce rolnika - wnioskodawcy. Sam fakt przyjęcia lub pobrania nienależnych środków publicznych nie jest wystarczającą przesłanką żądania ich zwrotu na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16.04.2014 r. sygn. akt II GSK 893/13, wyrok WSA w Warszawie z 29.01.2013 r. sygn. akt V SA/Wa 2236/12, cbois.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu I instancji otrzymanie nienależnej płatności w rozumieniu art. 73 rozporządzenia nr 796/2004 nie jest tożsame z wypłaceniem z rachunku bankowego przez osobę, która nie była stroną stosunku administracyjnego dotyczącego przyznania płatności, kwoty odpowiadającej wielkością kwocie przelanej tytułem płatności bezpośrednich na ten rachunek. Przepis ten nie stanowi podstawy prawnej do wydania decyzji orzekającej o zwrocie płatności, a w istocie o obowiązku zapłacenia na rzecz ARiMR konkretnej kwoty, przez osobę trzecią, która nie była stroną ww. postępowania administracyjnego.

Skoro ustalone zostało, że A.D. nie otrzymał płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, ponieważ nie wydano w stosunku do niego decyzji przyznającej takie płatności, a pobrał jedynie z rachunku bankowego kwotę pieniędzy odpowiadającą wielkością kwocie środków, które wpłynęły na rachunek bankowy jako płatności bezpośrednie przyznane M. D., wobec braku w przepisach administracyjnych podstawy prawnej do zobowiązania A. D. do dokonania zapłaty na rzecz ARiMR kwoty pieniędzy pobranych przez niego z rachunku bankowego, sprawa o zwrot na rzecz ARiMR pieniędzy przelanych na rachunek bankowy M. D. tytułem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie może być załatwiona w drodze administracyjnej. Roszczenia takie mogą być ewentualnie dochodzone na drodze postępowania cywilnego.

Z tych też względów, zdaniem Sądu I instancji zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Zaskarżając w całości wyrok WSA w Krakowie Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Krakowie zarzucił mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a :

naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z

- art. 29 ust.1 i ust. 1a ustawy z dnia 8 maja 2008 o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ;

- art.156 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 29 kwietnia 2014r. z uwagi na uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzi brak możliwości rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej, pomimo że w sprawie nie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji.

W oparciu o powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie na rzecz organu administracji kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podał argumenty na poparcie przedstawionych zarzutów i wskazał, że istota zarzutu naruszenia przepisów postępowania sprowadza się do stwierdzenia, że Sąd I instancji bezzasadnie stwierdził nieważność wydanych decyzji, błędnie przyjmując, iż niedopuszczalne było prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR w stosunku do osoby, która nie była wnioskodawcą i nie toczyło się indywidualne postępowanie administracyjne o przyznaniu jej płatności. Sąd I instancji nie uzasadnił natomiast dlaczego przy rozpatrywaniu sprawy nie wziął pod uwagę art. 29 ust 1 a ustawy o ARiMR dodanego przez art. 1 pkt 1 ustawy z 24 stycznia 2014r. ( Dz. U. 2014.341), zmieniający ustawę o ARiMR z dniem 2 kwietnia 2014r. Dodany przepis miał, jak wskazano zastosowanie do wydanych w sprawie decyzji.

A.D.w odpowiedzi na skargę kasacyjną wyjaśnił, że zwrócił do ARiMR pobrane środki, o które toczy się spór.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, bowiem postawione w niej zarzuty zasadniczo okazały się trafne.

Stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna zawiera zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 29 ust.1 i ust.1a ustawy z dnia 8 maja 2008 o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i art. 156 § 1 pkt. 1 k.p.a., wyrażający się w podważeniu prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, iż w rozpoznawanej sprawie niedopuszczalne było prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w stosunku do osoby, która nie była wnioskodawcą i nie toczyło się w jej sprawie postępowanie administracyjne o przyznanie płatności, a to z tego powodu, że jest to sprawa cywilna, podlegająca rozpoznaniu przez sąd powszechny. Jakkolwiek jest, że w konkluzji stanowiska Sądu I instancji wskazano, że rozpoznawana sprawa jest sprawą cywilną, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał w podstawie prawnej swego rozstrzygnięcia na art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co prowadzi do wniosku, że wskazaną przez Sąd I instancji podstawą nieważności kontrolowanej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie była przesłanka naruszenia przepisów o właściwości, lecz przesłanka rażącego naruszenia prawa. Zatem wskazanie w skardze zarzutu naruszenia art 156 §1 pkt 1 kpa nie okazało się właściwe, niemniej jego uzasadnienie wskazuje na zarzut naruszenia art 156 §1 pkt 2 kpa. W tym kontekście uznać należy go za usprawiedliwiony. Istota jego bowiem, jak wyżej już to podniesiono, wyraża się w podważeniu prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, iż w rozpoznawanej sprawie niedopuszczalne było prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w stosunku do osoby, która nie była wnioskodawcą i nie toczyło się w jej sprawie postępowanie administracyjne o przyznanie płatności, a to z tego powodu, że jest to sprawa cywilna podlegająca rozpoznaniu przez sąd powszechny.

Zgodzić należy się ze skarżącym kasacyjnie organem, iż za trafnością tego stanowiska i uznaniem podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu, przemawia fakt pominięcia przez Sąd I instancji, przepisu art. 29 ust 1 a ustawy z 9 maja 2008r. o ARiMR, dodanego po jej nowelizacji z dniem 2 kwietnia 2014r., wskazanego w podstawie prawnej wydanych w obu instancjach przez organy Agencji rozstrzygnięć.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanych decyzji, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, - następuje w drodze decyzji administracyjnej. W myśl natomiast art. 29 ust 1 a tego aktu przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust 1.

Sąd I instancji dokonując oceny legalności wydanej przez organ ARiMR decyzji w powyższą normę art. 29 ust 1 ustawy o ARiMR przyjął prezentowany dotąd przez orzecznictwo sądów administracyjnych w stanie prawnym do 2 kwietnia 2014r. chociaż niejednolity pogląd, (sygn. II GSK 2039/11, II GSK 961/11, II GSK 363/13), że na podstawie przepisu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR organ właściwy w sprawach dotyczących przyznawania płatności nie może, w trybie decyzji administracyjnej egzekwować obowiązków, które nie mają charakteru publicznoprawnego, bo nie wiążą się z istniejącym stosunkiem publicznoprawnym, np. wynikającym z decyzji o przyznaniu płatności. Inaczej mówiąc, wydanie decyzji nakazującej zwrot środków w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak wskazał Sąd orzekający, jest możliwe tylko w stosunku do takiej osoby, w odniesieniu do której powstał stosunek publicznoprawny, który stał się podstawą wypłaty środków nienależnych lub w nadmiernej wysokości.

Dalej Sąd ten wskazał, że również przepis art. 73 rozporządzenia 796/2004 nie stanowi podstawy prawnej do wydania decyzji orzekającej o zwrocie płatności przez osobę trzecią, która nie była stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie przyznania płatności. Przepis ten jest, jego zdaniem podstawą materialnoprawną do wydania decyzji o zwrocie nienależnie dokonanej płatności, jeżeli decyzja ta jest skierowana do rolnika, który był stroną wyżej wymienionego postępowania administracyjnego lub w stosunku do osoby, która wstąpiła do tego postępowania administracyjnego w miejsce rolnika-wnioskodawcy.

Następnie Sąd orzekający podkreślił, że w niniejszej sprawie, organ zażądał od skarżącego zwrotu środków, których wypłata nie nastąpiła w ramach stosunku publicznoprawnego, łączącego skarżącego z organem, ponieważ nie doszło do skutecznego nawiązania takiego stosunku. Decyzja skierowana do osoby zmarłej nie może też, jak uznał prowadzić do skutecznego nawiązania stosunku administracyjnoprawnego Tym samym pobranie środków przez skarżącego nie dawało podstaw do wydania wobec niego decyzji na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, z powodu braku istnienia podstawy w postaci nawiązanego skutecznie stosunku administracyjnoprawnego.

Mając powyższe na względzie, Sąd I instancji stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy przepis art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR nie stanowi podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w stosunku do A. D., a tym samym decyzje organów wobec niego wydane zostały został bez podstawy prawnej.

Z tych względów, jak przyjął Sąd I instancji zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stwierdzone uchybienie zatem, w ocenie Sądu orzekającego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

W tym miejscu zwrócić należy uwagę na fakt, że ocena sytuacji zaistniałej w sprawie niniejszej, z uwagi na zmianę stanu prawnego, nie została dokonana prawidłowo. Należy podkreślić, że zaskarżona decyzja Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Krakowie z 20 czerwca 2014r. jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia 29 kwietnia 2014r. wydane zostały w stanie prawnym istniejącym po dniu 2 kwietnia 2014 r. W tym dniu weszła bowiem w życie nowelizacja ustawy o ARiMR, dokonana ustawą z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. z 2014 r. poz. 341), mocą której dodano do art. 29 ustęp. 1a w brzmieniu: "Przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1". Zmianę stanu prawnego należało zatem uwzględnić w niniejszym postępowaniu. Wydane bowiem w sprawie w obu instancjach decyzje organów ARiMR w swej podstawie prawnej wskazują na art. 29 ust 1 i 1 a ustawy o ARiMR.

Jak wynika z uzasadnienia projektu zmiany ustawy o Agencji, proponowane dodanie w art. 29 ustawy ust. 1a miało na celu uregulowanie kwestii zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności pochodzących ze środków funduszy unijnych oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej na rachunek osoby, która nie była stroną postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej. Powszechnie akceptowana w orzecznictwie i w doktrynie jest zasada stosowania przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania decyzji, o ile ustawodawca nie stanowi inaczej. Wynika to z ustanowionej w art. 7 Konstytucji RP, jak również w art. 6 kpa, zasady praworządności, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Działanie na podstawie prawa, to działanie na podstawie przepisów obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Zasada praworządności nakłada zatem na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu w dniu wydania decyzji.

Brak w ustawie z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przepisów przejściowych powoduje, że ustawa ta ma zastosowanie do stosunków prawnych istniejących od dnia jej wejścia w życie zgodnie z powyższą, powszechnie przyjmowaną w prawie administracyjnym zasadą bezpośredniego działania nowego prawa.

Zgodnie z podstawową zasadą sądowej kontroli aktów administracyjnych, sąd kontroluje zgodność decyzji z prawem biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydania. W sprawie niniejszej Sąd I instancji dokonując kontroli legalności wydanej przez organ decyzji uchybił powyższemu, skoro przy tej ocenie pominął przepis art. 29 ust 1 lit a, ustawy o ARiMR, mający zastosowanie w sprawie niniejszej. Regulacja zawarta w art. 29 ust. 1 w zw. z ust 1 a przywołanej ustawy stanowi normę materialno-kompetencyjną dla właściwego organu do ustalenia, czy nastąpiło rzeczywiste pobranie środków publicznych przez podmioty nie będące stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej. Wobec tego, ustalenie w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w trybie art. 29 ust. 1 w zw. z ust.1a ustawy dotyczy wszystkich wymienionych w tym przepisie środków publicznych, co do których ustalono, że ich pobranie (wypłata) nastąpiło w sposób nieuprawniony.

W związku z powyższym, brak jest podstaw, aby za trafny uznać można było pogląd Sądu I instancji, że niedopuszczalne było wydanie decyzji o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w stosunku do osoby, która nie była wnioskodawcą i nie toczyło się w jej sprawie indywidualne postępowanie administracyjne o przyznanie płatności.

Skoro jedyną przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji przez Sąd I instancji był zarzut braku drogi administracyjnej w związku z uznaniem, że art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji nie stanowi samodzielnej podstawy wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności, to rozstrzygnięcie Sądu I instancji w świetle powyższych wywodów zapadło z naruszeniem przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpozna skargę i dokona kontroli legalności zaskarżonej decyzji, mając na uwadze wyżej wymienione rozważania.

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 207 § 2 p.p.s.a.