Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 140/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Szpitala
Treść wyniku: Umorzono postępowanie co do zobowiązania organu do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 149 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 201 par. 1, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Dyrektora Szpitala w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Dyrektora Szpitala na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r. M. K. zwróciła się do Dyrektora Szpitala (dalej jako "Dyrektor") z wnioskiem o udostępnienie informacji, czy szpital w latach 2014 – 2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego, a w przypadku odpowiedzi pozytywnej zwrócono się o udostępnienie kopii tych umów.

Następnie pismem z dnia 16 sierpnia 2017 r. M. K., reprezentowana przez adwokata – Ł. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Dyrektora Szpitala żądając:

. zobowiązania organu do udzielenia żądanej informacji w terminie czternastu dni od doręczenia akt organowi;

. orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa

. zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że do dnia wniesienia skargi organ pozostaje w bezczynności w zakresie udostępnienia wnioskowanej informacji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szpitala wniósł o jej odrzucenie z uwagi na jej niedopuszczalność z uwagi na brak jej poprzedzenia ponagleniem, lub też umorzenie postępowania z uwagi na fakt, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na udostępnienie informacji publicznej, względnie o oddalenie skargi.

Jak wyjaśnił Dyrektor wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r. M. K. złożyła w formie elektronicznej wniosek o udostępnienie jej następującej informacji publicznej: "czy Szpital w latach 2014 - 2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej, proszę o przesłanie kopii tych umów". Powyższy wniosek trafił do skrzynki elektronicznej Szpitala prowadzonej na platformie ePUAP, jednakże osoba zajmująca się kwestiami informatycznymi w Szpitalu błędnie zakwalifikowała przedmiotowy wniosek i nie został on w terminie przekazany odpowiedniej osobie. Po wpłynięciu skargi i zauważeniu błędu po stronie Szpitala, przedmiotowy wniosek został niezwłocznie rozpatrzony, a wnioskodawczyni udzielono dnia [...] sierpnia 2017 r. informacji w całości zgodnie z treścią jej wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. Obecnie Szpital nie pozostaje zatem w bezczynności co do rozpatrzenia wniosku Skarżącej z dnia [...] czerwca 2017 r. Jak podkreślono, po stronie Szpitala nie było złej woli w nieudostępnieniu przedmiotowej informacji w terminie, a jedynie nieuwaga pracownika doprowadziła, iż wniosek ten nie został załatwiony w ustawowym terminie.

Pismem z dnia 17 października 2017 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Instytucja skargi na bezczynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie. Ustawodawca dopuszczając możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu administracji publicznej, zaniechał jednakże zdefiniowania pojęcia "bezczynność". W orzecznictwie podnosi się, że bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma miejsce w przypadkach, gdy w terminach określonych przepisami prawa, organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt III SAB/Gl 3/12, Baza NSA). Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjąć czynność oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań (P. Daniel, Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – zakres kontroli, Kontrola państwowa 2013, Nr 3, s. 94). Oznacza to, że sam brak działania przy równoczesnym przekroczeniu terminu załatwienia przesądza o bezczynności organu. Zaznaczyć przy tym należy, że w ramach rozpoznawania skargi na bezczynność sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny podejmowanych w sprawie czynności oraz wydawanych rozstrzygnięć. Równocześnie, podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, należy uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 powołanej powyżej ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno – techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Co warte podkreślenia, w sytuacji gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok Naczelnego Sądu Adminsitracyjnego z dnia 20 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Lu 507/02, Baza NSA).

Obowiązkiem Sądu, rozpoznającego niniejszą sprawę, było określenie, czy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej.

W myśl art. 21 in principio ustawy o dostępie do informacji publicznej (do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto do skargi na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W powyższym zakresie za bezzasadne uznać należało żądanie odrzucenia skargi.

Okolicznością bezsporną, niekwestionowaną przez strony pozostaje, że Dyrektor Szpitala reprezentuje jednostkę organizacyjną wykonującą zadania publiczne i dysponującą majątkiem publicznym (art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej), a zatem był obowiązany do rozpoznania wniosku. Nie budzi również wątpliwości, że wnioskowana informacja stanowiła informację publiczną.

W przedmiotowej sprawie wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r. skarżąca złożyła w formie elektronicznej wniosek o udostępnienie jej następującej informacji publicznej: "czy Szpital w latach 2014 - 2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej, proszę o przesłanie kopii tych umów". Powyższy wniosek trafił do skrzynki elektronicznej Szpitala prowadzonej na platformie ePUAP, jednakże osoba zajmująca się kwestiami informatycznymi w Szpitalu błędnie zakwalifikowała przedmiotowy wniosek i nie został on w terminie przekazany odpowiedniej osobie. Po wpłynięciu skargi i zauważeniu błędu po stronie Szpitala, przedmiotowy wniosek został niezwłocznie rozpatrzony, a wnioskodawczyni udzielono dnia [...] sierpnia 2017 r. informacji w całości zgodnie z treścią jej wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. Obecnie Szpital nie pozostaje zatem w bezczynności co do rozpatrzenia wniosku Skarżącej z dnia [...] czerwca 2017 r.

Oznacza to, że niewątpliwie Dyrektor nie rozpoznał wniosku skarżącej w ustawowym terminie, jednakże w momencie orzekania przez Sąd organ nie pozostawał już w bezczynności. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu było umorzenie postępowania oraz równoczesne orzeczenie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 1 i 2 sentencji).

Równocześnie Sąd podkreśla, że nie mógł uczynić zadość wnioskowi o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wydać stosownego postanowienia na posiedzeniu niejawnym, gdyż zgodnie z art. 149 § 1a powołanej powyżej ustawy obowiązkiem Sądu jest każdorazowe rozstrzygnięcie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, obowiązek powyższy zostaje przeniesiony na sąd administracyjny. Rozpoznanie skargi na bezczynność organu na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Załatwienie przez organ wniosku strony w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku zbadania, czy bezczynność, której się dopuścił, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W powyższym zakresie Sąd nie stwierdził jednakże, aby bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji). Sąd uznaje wyjaśnienia Dyrektora, że wniosek skarżącej trafił do skrzynki elektronicznej Szpitala prowadzonej na platformie ePUAP, jednakże osoba zajmująca się kwestiami informatycznymi w Szpitalu błędnie zakwalifikowała przedmiotowy wniosek i nie został on w terminie przekazany odpowiedniej osobie. Po wpłynięciu skargi i zauważeniu błędu po stronie Szpitala, przedmiotowy wniosek został niezwłocznie rozpatrzony, a skarżącej udzielono dnia [...] sierpnia 2017 r. informacji w całości zgodnie z treścią jej wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. Nie można zatem mówić w tym przypadku o złej woli w nieudostępnieniu przedmiotowej informacji w terminie, a bezczynność miała miejsce z uwagi na niedochowanie należytej staranności przez pracownika.

Orzekając o kosztach postępowania sądowego Sąd uznał, że poniesionym w sprawie kosztem niezbędnym, w rozumieniu art. 200 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest kwota [...]- zł obejmująca wpis od skargi i dlatego, na podstawie art. 201 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 4 wyroku.

Na podstawie art. 206 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej żądanych kosztów z tytułu zastępstwa prawnego. Wprawdzie, stosownie do art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednakże wyjątek od tej zasady został przewidziany w powołanym art. 206 powyższej ustawy, zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że stosowanie art. 206 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie właśnie taki uzasadniony przypadek zaistniał. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, że tylko przed tutejszym Sądem zawisło 17 jednorodzajowych spraw ze skarg M. K. reprezentowanej przed ad K.: II SAB/Po 142/17, II SAB/Po 146/17, II SAB/Po 147/17, II SAB/Po 148/17, II SAB/Po 149/17, II SAB/Po 150/17, II SAB/Po 152/17, II SAB/Po 157/17, II SAB/Po 158/17, II SAB/Po 162/17, II SAB/Po 163/17, II SAB/Po 164/17, II SAB/Po 166/17, II SAB/Po 171/17, II SAB/Po 173/17). We wszystkich tych sprawach pełnomocnik skarżącej adwokat Ł. K. dołączał do skarg spis kosztów, obejmujący m.in. koszty zastępstwa prawnego w kwocie [...]zł. W żadnej ze spraw nie zostało wykazane, że koszty zastępstwa prawnego rzeczywiście zostały przez skarżącą poniesione. Poza pełnomocnictwem ogólnym do reprezentowania we wszystkich sprawach przed sądami administracyjnymi i spisem kosztów, nie dołączono bowiem ani umów pomiędzy udzielającą pełnomocnictwa a adwokatem, ani faktur dokumentujących opłacenie usługi prawnej. Ponadto zdaniem Sądu jednorodzajowość tychże spraw i nieskomplikowany charakter rozpoznawanej sprawy (udostępnienie informacji publicznej o umowach dotyczących obsługi prawnej organu), świadczą o znikomym wręcz nakładzie pracy adwokata. Skargi w poszczególnych ww. sprawach w zasadzie różnią się tylko w zakresie dat złożenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej i wskazaniu adresata wniosku tj. organu, do którego wnioski zostały złożone. Wszystkie zarzuty skarg i ich argumentacja są zaś takie same. Nie sposób zatem uznać, że niezbędnym do celowego dochodzenia praw skarżącej w dostępie do informacji publicznej był ustanawianie fachowego pełnomocnika. Stanowisko Sądu jest tym bardziej zasadne, że z urzędu wiadomym Sądowi faktem, powziętym z bazy orzeczeń na stronie [...] , iż skarżąca tylko w 2017 r. wnosiła do organów na terenie całej Polski liczne, podobne skargi na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej tego samego przedmiotu (m.in. w sprawach w sprawach sygn. akt II SAB/Op [...], II SAB/Kr [...], II SAB/Ke [...], II SAB/ Rz [...]). Podmiotami zaś, od których wnioskodawczyni domagała się tej samej rodzajowo informacji, zawsze były jednostki budżetowe, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej, publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Jednorodzajowość wnoszonych skarg nie wymagała ustanawiania w każdej z nich pełnomocnika. Każdą z nich strona mogła zmodyfikować bez potrzeby angażowania fachowego pełnomocnika, tym bardziej, że jak wynika z informacji zamieszczonej na stronie http://www.lodz.adwokatura.pl/dla-adwokata/lista-adwokat/k, sama jest adwokatem. Tym samym nie można uznać, aby były to wydatki niezbędne do celowego dochodzenia praw, w rozumieniu art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.