Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 78/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt w części
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 1-2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 18 poz 177
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Barbara Szymkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Spółki A na pismo Starosty P. z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu 1. uchyla zaskarżony akt w części dotyczącej odmowy zwrotu opłat za wydanie kart pojazdów o nr. rej. [...] 2. uznaje obowiązek Starosty P. do zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdów wskazanych w pkt 1 wyroku w kwocie [...] zł ([...]złotych); 3. zasądza od Starosty P. na rzecz Spółki A kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. zwraca Spółce A kwotę 3100 zł (trzy tysiące sto złotych) tytułem nadpłaconego wpisu od skarg.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. Spółka A (zwana dalej również "Skarżącą"), będąca następca prawnym Spółki B, Spółki C oraz Spółki D zwróciła się do Starosty o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu łącznej kwoty [...]zł. za wydanie 33 kart pojazdu dla następujących pojazdów zarejestrowanych przez Starostę:

1. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...],

2. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...],

3. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

4. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

5. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

6. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

7. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

8. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

9. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

10. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...],

11. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

12. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

13. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

14. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

15. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...],

16. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

17. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

18. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...],

19. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

20. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

21. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

22. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

23.Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

24. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

25. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

26. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...],

27. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

28. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

29. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

30. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...],

31. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

32. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

33. Kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...]

Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. (błędnie oznaczonym jako "9 listopada

2019 r.") nr [...] Starosta poinformował Skarżącą o braku podstawy do zwrotu części opłaty za wydanie karły pojazdu, ani też do swobodnego określenia jej wysokości. Ponadto poinformował, że za wydanie karty pojazdu dla pojazdu o nr rej. [...] (poz. 28 wniosku) Skarżąca otrzymała już zwrot nadpłaty w dniu [...] grudnia 2015 r., na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 września 2015 r. (sygn. akt III SA/Po 1535/14).

Wyjaśnił, że rejestrując pojazdy wskazane w poz. 20-33, zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137 poz. 1310; zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 28 lipca 2003 r.") organ rejestrujący pobrał opłatę w wysokości 500 zł. W związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. o niezgodności ww. rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP powyższy przepis stracił moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Nowa opłata za kartę pojazdu została ustalona na podstawie przeprowadzonej kalkulacji kosztów produkcji i dystrybucji kart pojazdów w wysokości 75 zł na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421; zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 28 marca 2006 r."). Opłata w wysokości 500 zł była pobierana przez Starostę na podstawie i w granicach powszechnie obowiązującego prawa. Organ nie może również wydać decyzji odmawiającej zwrotu, ponieważ nie ma podstaw prawnych do takiego działania.

Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdy pobranej w kwocie 1000 zł (poz. 1-19 wniosku) Starosta wskazał, że pobierana ona była na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177; zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 4 marca 2002 r."), które nie zostało uznane za niezgodne z Konstytucja RP, gdyż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. dotyczył tylko rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r.

Wobec pobrania opłaty za kartę pojazdu w ustalonej na dzień rejestracji wysokości zgodnej z przepisami prawa Starosta uznał wniosek za bezzasadny.

Na ww. akt Starosty z dnia [...] listopada 2018 r. Spółka A złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu 32 skargi, osobno w stosunku do każdego z pojazdów. Sprawy zostały zarejestrowane pod sygnaturami akt od IV SA/Po 78/19 do IV SA/Po 108/19. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ww. skargi i postanowił prowadzić dalej sprawę pod sygn. akt IV SA/Po 78/19.

W skargach dotyczących pojazdów wskazanych pod pozycją 1-19 wniosku Spółka zarzuciła aktowi Starosty naruszenie:

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.")

- § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. poprzez jego zastosowanie w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Skarżąca wniosła o dokonanie przez Sąd oceny przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. pod kątem jego zgodności z art, 77 ust. 4 pkt 2 i ust.5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, o uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Starosty dokonania na rzecz Skarżącej zwrotu kwoty stanowiącej części opłaty za wydanie karty pojazdu ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W skargach dotyczących pojazdów wskazanych pod pozycją 20-27 i 29-33 wniosku Spółka zarzuciła aktowi Starosty naruszenie :

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 k.p.a.

- § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. poprzez jego zastosowanie w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

- art. 90 akapit pierwszy Traktatu Wspólnot Europejskich (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) poprzez jego niezastosowanie, a który sprzeciwia się opłacie związanej z wydaniem pierwszej karty pojazdu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego.

- niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, z której wynika, iż organ krajowy stosujący prawo jest obowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową, a w stanie faktycznym sprawy sprzeczny z art. 90 akapit pierwszy TWE, przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r.

W uzasadnieniu skarg wskazano, że Skarżąca uiściła opłatę za rejestrację pojazdów wskazanych we wniosku z dnia 5 listopada 2018 r. w kwocie 925 w przypadku pojazdów wskazanych pod pozycją 1-19 wniosku oraz 425 zł w przypadku pojazdów wskazanych pod pozycją 20-33 wniosku.

Pojazdy te zostały zarejestrowane. Obowiązek uiszczenia ww. kwot za wydanie karty pojazdu w przypadku pojazdów wskazanych pod pozycją1-19 wniosku wynikał

z § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r., a pojazdów wskazanych pod pozycją 20-33 wniosku z § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r.

Rozporządzenie z dnia 4 marca 2002 r. zostało uchylone rozporządzeniem z dnia 28 lipca 2003 r. Z kolei to ostatnie zostało uchylone rozporządzeniem z dnia 28 marca 2006 r., które w § 1 określiło opłatę za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w wysokości 75 zł. Podstawą uchylenia rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 roku, sygn. akt U 6/04, w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust. 5 Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty za kartę pojazdu wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Natomiast niezgodność tego przepisu z art. 217 Konstytucji polega na tym, że opłata pobierana za wydanie kart pojazdu, ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów produkcji i dystrybucji tej karty, ma charakter podatkowej daniny publicznej.

W ocenie Skarżącej zarówno przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 roku, do którego odnosił się wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., jak również przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania, bowiem podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu ponad faktyczne koszty jej wytworzenia stanowiło nową daninę publiczną, co naruszało przepis art. 217 Konstytucji RP. Organy administracji samorządowej pobierając opłatę za wydanie karty pojazdu w zawyżonej kwocie czyniły to bez stosownej podstawy prawnej, co w konsekwencji prowadzi do niezgodności z art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust 5. ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i rodzi po stronie Starosty, który pobrał opłatę w wysokości nienależnej, obowiązek zwrotu nadpłaty.

Powołując się na stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 107/10 Skarżąca stwierdziła, że opłaty pobierane w oparciu o przepisy niekonstytucyjne są w istocie opłatami nienależnymi. Konstytucja RP w przypadku zastosowania przez organ administracji publicznej przepisu prawa niezgodnego z ustawą zasadniczą daje sądom administracyjnym na mocy art. 184, art. 178 ust 1 oraz art. 8 prawo badania konstytucyjności aktu podustawowego w procesie kontroli legalności decyzji administracyjnej w konkretnej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie. Starosta podkreślił, że zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Przyjęta w art. 6 k.p.a. zasada praworządności jest powtórzeniem zasady praworządności przyjętej w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Starosta działał na podstawie obowiązujących przepisów prawa, więc zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jest bezpodstawny.

Starosta zaznaczył, że opłata za kartę pojazdu pobierana jest w związku z pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie jest to opłata za wydanie karty pojazdu dla używanego pojazdu sprowadzonego z zagranicy - jest to opłata związana z pierwszą rejestracją na terytorium RP, w przypadku nowych pojazdów kartę pojazdu wydają producent lub importer, kartę pojazdu dla pozostałych pojazdów wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta. Podstawą żądania opłaty w kwocie 1000 zł za wydanie karty pojazdu był § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r., które nigdy nie zostało uznane za niezgodne z Konstytucją RP, zatem opłata w wysokości 1000 zł była pobierana przez Starostę na podstawie i w granicach powszechnie obowiązującego prawa. Natomiast w przypadku opłaty w kwocie 500 zł podstawę żądania tej opłaty stanowił § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r., który wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego został uznany za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny nie kwestionował przepisów art. 77 ustawy Prawo o ruchu drogowym, które stanowią podstawę do wydania rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu. Uiszczenie opłaty za wydanie karty pojazdu jest wykonaniem przez stronę obowiązku wynikającego z przepisu prawa powszechnie obowiązującego.

Starosta zauważył również, że załatwienie wniosku z dnia [...] listopada 2018 r., nastąpiło jednym pismem, którym odmówiono zwrotu opłaty za karty 32 pojazdów wymienionych we wniosku. Rozstrzygnięcie w powyższym zakresie zostało zawarte w jednym piśmie, a zatem zasadnym było wniesienie tylko jednej skargi, nie zaś 32 skarg dotyczących poszczególnych pojazdów. Wniesienie 32 skarg na jedną i tę samą czynność organu ma na celu jedynie zwiększenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi są zasadne.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07 żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.").

Wskazać należy, że do przedmiotowych opłat nie znajdują zastosowania przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Regulacje tej ustawy znajdują bowiem zastosowanie tylko w odniesieniu do opłat pobranych od dnia 1 stycznia 2010 r., więc po wejściu w życie przedmiotowej ustawy. Przepisy ustawy o finansach publicznych nie mogą mieć zastosowania do czynności związanych ze zwrotem opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu, jeśli czynność pobrania tej opłaty miała miejsce przed wejściem w życie wskazanej ustawy (por. wyroki NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2105/12, z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 2091/12, z dnia 12 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 818/12, z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1282/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przechodząc do badania zgodności z prawem zaskarżonego w niniejszej sprawie aktu zauwazyć należy, że dotyczy on rozstrzygnięcia w zakresie żądania zwrotu części opłaty uiszczonej za wydanie 32 kart pojazdu.

Zgodnie z art. 77 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 77 ust. 3 ww. ustawy kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 77 ust. 4 pkt 2 ww. ustawy zawarto upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia, wysokość opłat za kartę pojazdu.

W przypadku pojazdów wymienionych pod pozycją 1-19 wniosku Skarżącej z dnia [...] listopada 2018 r. opłata została pobrana na podstawie rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący, z zastrzeżeniem ust. 2, pobiera opłatę w wysokości 500,00 zł. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 2 tego rozporządzenia za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w państwie pochodzenia organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 1.000,00 zł. Z kolei w przypadku pojazdów wymienionych pod pozycją 20-33 opłata została pobrana na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. W myśl § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Rozróżnienie to ma istotne znaczenie bowiem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 orzekł o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym i art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Równocześnie Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r.

Niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. z ww. ustawą i Konstytucją wynikała z faktu, że zawyżenie (o wartość ponad kwotę 75 zł) wysokości opłaty za kartę pojazdu wykraczało poza zakres delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Wbrew dyspozycjom ustawodawcy, Minister Infrastruktury ustalił opłatę uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Tym samym, w ocenie Trybunału, należało uznać kwestionowany przepis rozporządzenia za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający akt wykonawczy uprawnień ustawodawcy. Trybunał Konstytucyjny stwierdził też niezgodność spornej regulacji z art. 217 Konstytucji RP, ponieważ ustanowiona w niej opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym, a ta materia zastrzeżona jest do regulacji ustawowej. Bez znaczenia dla oceny legalności działania Starosty pozostaje w ocenie Sądu odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązywania powołanego przepisu. Nie można bowiem do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny stosować przepisów, których niezgodność z Konstytucją Trybunał ten przesądził. Przepis prawa uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt I FSK 2075/08, z dnia 6 lutego 2008r., sygn. akt II OSK 1745/07).

Wprawdzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie odnosił się bezpośrednio do oceny konstytucyjności rozporządzenia z 4 marca 2002 r. jednak w ocenie Sądu rozważania Trybunału Konstytucyjnego należy w całej rozciągłości odnieść również do tego rozporządzenia, gdyż jedyne różnice pomiędzy rozporządzeniem z 2003 r., a rozporządzeniem z 2002 r. dotyczą wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Zmianie nie uległa natomiast podstawa prawna do wydania rozporządzenia, ani jej zakres. Fakt, że rozporządzenie z dnia 4 marca 2002 r. nie było dotychczas przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, nie stanowi przeszkody do dokonania przez Sąd samodzielnej oceny zgodności rozporządzenia z ustawą Prawo o ruchu drogowym oraz Konstytucją. Sąd ma bowiem możliwość dokonania samodzielnych ocen i w konsekwencji odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia, który w jego ocenie jest niezgodny z ustawą lub Konstytucją (por. uchwała NSA z 22 maja 2000 r., sygn. akt OPS 3/00, wyrok NSA z 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, wyrok NSA z 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 773/09; http;//orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z art. 178 ust. 1 Konstytucji, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.

Oceniając zgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawą Prawo o ruchu drogowym przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. Sąd stwierdza, że jest on niezgodny z art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, bowiem wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego i wprowadza w istocie formę daniny publicznej, w sposób sprzeczny z nakazem ustawowego nakładania podatków i danin publicznych. Jak wskazano wyżej – w tym zakresie do rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. znajdują w pełni zastosowanie argumenty podniesione przez Trybunał Konstytucyjny przy ocenie rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. Wobec tego stwierdzić należy, że ustalona w § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu jest zbyt wysoka i nie odpowiada faktycznym kosztom świadczonej usługi (por. wyroki NSA z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 2091/12, z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1904/15 oraz z dnia 16 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 759/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skutkiem takiego stanowiska jest odmowa zastosowania przez Sąd w niniejszej sprawie § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r.

Trafna jest zaprezentowana w skardze argumentacja dotycząca naruszenia art. 90 TWE (obecnie – art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). W dniu 16 kwietnia 2003 r. Polska podpisała z Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej Traktat o przystąpieniu do Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 90, poz. 864). Od dnia 1 maja 2004 r. normy prawa wspólnotowego stały się częścią polskiego porządku prawnego. Zgodnie z powyższymi uregulowaniami pierwszeństwo przed przepisami zawartymi w krajowym systemie prawa ma prawo wspólnotowe, w tym art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Z treści tego przepisu wynika, że Państwa członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary z Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Europejski Trybunał Sprawiedliwości w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007 r. w trybie prejudycjalnym w sprawie C-134/07 Piotr Kawala v. Gmina Miasta Jaworzna (Lex nr 354541) orzekł, że sporna opłata objęta jest zakazem z art. 90 akapit 1 TWE, co należy interpretować w ten sposób, że przepis ten sprzeciwia się opłacie takiej, jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., która to opłata jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam już zarejestrowany (wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2015 r. sygn. akt VII SA/WA 2359/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skoro zatem pobieranie opłaty za wydanie karty pojazdu przez organ administracyjny nastąpiło na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, to zasadnie zobowiązany, od którego taką zawyżoną opłatę pobrano, może ten fakt zakwestionować i zażądać zwrotu nadpłaconej części opłaty. Niedopuszczalne jest w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) pobranie daniny publicznej, a taką jest opłata za wydanie karty pojazdu, na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, a więc w zasadzie bez podstawy prawnej. Zgodnie z kardynalną zasadą konstytucyjną zawartą w art.7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Skoro przepis stanowiący podstawę pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu przez organ administracyjny okazał się być niekonstytucyjny, to nie było podstawy prawnej do jej pobierania, a tak nienależnie pobraną część opłaty organ powinien zwrócić podmiotowi, który ją uiścił. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zachodzi okoliczność, która pozwala – jeżeli została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a sprawa nie jest załatwiana w drodze decyzji administracyjnej – na zastosowanie "innych środków", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Tym środkiem jest właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu (por. wyroki NSA z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 2077/12 oraz z dnia 16 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 759/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe uzasadnia obowiązek organu, który pobrał opłatę, zwrotu Skarżącej różnicy pomiędzy opłatą pobraną, a należną z uwzględnieniem wytycznych zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowy. Pomocnym w zakresie ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi jest przepis § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. (Dz. U. Nr 59, poz. 421), zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75 zł. Zatem różnica pomiędzy kwotą 1000 zł (opłatą uiszczoną przez Skarżącą za karty pojazdów wymienionych pod pozycją 1-19 wniosku) oraz kwota 500 zł (opłatą uiszczoną przez Skarżącą za karty pojazdów wymienionych pod pozycją 20-33 wniosku), a kwotą 75 zł (opłatą pobieraną na podstawie rozporządzenia z 2006r.) stanowić będzie kwotę podlegającą zwrotowi.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie 146 § 1 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego aktu w części wskazanej w pkt 1 wyroku. Na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. Sąd uznał obowiązek Starosty do zwrotu części opłaty za wydanie kart pojazdu w zakresie wskazanym w pkt 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy. Na zasądzone koszty składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi (100 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenia adwokata reprezentującego Skarżących (480 zł), ustalone jako stawka minimalna na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800). Orzekając o kosztach postępowania Sąd miał uwadze, że odmowa zwrotu opłaty uiszczonej za wydanie kart 32 pojazdów nastąpiła jednym aktem Starosty z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...]. Zasadnym było więc wniesienie na ten akt jedenej skargi. W ocenie Sądu wniesienie 32 skarg na jeden akt miało na celu zwiększenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego (por. postanowienie NSA z dnia [...] stycznia 2016 r. sygn. akt I OZ [...]; http;//orzeczenia.nsa.gov.pl) . Stąd też Sad uznał, że zasadnym było zasądzenie zwrotu kosztów postępowania odpowiadających kwocie jednego wpisu od skargi, jednej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego w jednej sprawie. Z tych samych powodów Sąd na podstawie art. 225 p.p.s.a. orzekł o zwrocie nadpłaconego wpisu w kwocie [...]zł.