Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 138/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.),, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi L. B. – M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych oddala skargę


UZASADNIENIE

II SA/Bk 138/14

UZASADNIENIE

Na wniosek L. B. – M. Wójt Gminy R. – T. prowadził od 2012 r. postępowanie w sprawie naruszenia przez S. S. stosunków wodnych na działce o nr geod. [...] (obręb P. F. gm. R. – T.) ze szkodą dla gruntów wnioskodawczyni oznaczonych jako działka o nr geod. [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wójt odmówił nakazania S. S. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Na skutek odwołania L. B. – M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] października 2012 r. uchyliło rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uznając że w sprawie nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności.

W ponownie prowadzonym postępowaniu dwukrotnie przeprowadzono oględziny działek nr [...] i [...], przesłuchano kilkoro świadków oraz dopuszczono dowód z opinii biegłego J. Ż. posiadającego uprawnienia budowlane w zakresie melioracji wodnych (była to druga opinia w sprawie, bowiem pierwszą sporządził A. D. – biegły posiadający uprawnienia do projektowania urządzeń wodnych i ujęć wodnych). Do opinii biegłego J. Ż. szereg uwag złożyła wnioskodawczyni. Organ uzyskał ustosunkowanie się biegłego do zarzutów, a następnie decyzją z dnia [...] października 2012 r. znak [...], orzekając na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 145 z późn. zm.), ponownie odmówił nakazania właścicielowi działki nr [...] S. S. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...]. Powyższe rozstrzygnięcie powziął organ na podstawie ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że na zlecenie właściciela działki nr [...] zostały przeprowadzone prace konserwacyjne istniejących cieków, zaś na działce nr [...] doszło do naniesienia warstwy żwiru i piasku w części bezpośrednio przylegającej do przepustu pod drogą powiatową, co z kolei spowodowało powstanie przeszkody w odpływie wody do rzeki W. i zalanie części łąki pomiędzy drogą a lasem na działce nr [...]. Ustalono, że na działce nr [...] istniał rów odprowadzający wody z przepustu, jednak w wyniku zaniedbań doszło do jego zamulenia, co również przyczyniło się do zalania tej działki. Organ, powołując się na wnioski końcowe opinii sporządzonej przez biegłego Ż. wskazał, że jednoznacznie należy stwierdzić brak wpływu prac prowadzonych na działce nr [...] na stan wód na działce nr [...], a co za tym idzie brak jest podstaw do nakazania właścicielowi działki nr [...] wykonania jakichkolwiek robót.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła L. B. – M. wnosząc o powołanie biegłego z zakresu melioracji wodnych celem oceny, czy nie zachodzi konieczność nałożenia na właściciela działki nr [...] obowiązków z art. 29 ust. 3 prawa wodnego. Zarzuciła, że:

- w opinii biegłego J. Ż. nie ustosunkowano się do wcześniej sporządzonej w sprawie opinii biegłego A. D., mimo że obydwaj biegli sformułowali inne przyczyny aktualnie istniejącego stanu wód na działce nr [...];

- sporządzonym w sprawie opiniom brak wiarygodności, o czym świadczyć ma odmowa sporządzenia opinii przez biegłego W. M.;

- organ bezpodstawnie oddalił jej wnioski dowodowe, w tym o ponowne przesłuchanie dzierżawcy działki nr [...] W. K. na okoliczność czy nastąpiło "odmulenie", czy wykopanie rowów na działce nr [...];

- zarówno organ jak i biegły nie sprecyzowali, czy na działce nr [...] istnieją rowy czy cieki wodne oraz dlaczego mają regularny kształt, jakby zostały wykonane sztucznie. Wskazała, że rowy te występują jedynie na zdjęciach satelitarnych, a nie zostały wcześniej zaewidencjonowane;

- płynąca obecnie woda wyrządza na jej działce znaczne szkody, podczas gdy wcześniej tego nie obserwowała (gdyby drzewa również wcześniej były w tak znacznym jak obecnie stopniu podmywane przez wodę - nie wyrosłyby);

- S. S. powinien był uzyskać na wykonane roboty pozwolenie wodnoprawne, którego nie posiada.

Nie zgodziła się odwołująca na wykonanie na własny koszt rowu odprowadzającego wodę z jej działki do rzeki W., bowiem szkody spowodowała nie ona a właściciele działki nr [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Wyjaśniło zasady zastosowania przepisu art. 29 ust. 3 prawa wodnego. Wskazało, że w postępowaniu: organ czterokrotnie przeprowadził oględziny sporządzając poprawne pod względem formalnym protokoły, a do protokołu z dnia 25 maja 2013 r. dołączył dokumentację fotograficzną oraz mapę terenu, dwukrotnie w obecności stron przesłuchiwał świadków, przesłuchał w charakterze stron wnioskodawczynię i właściciela działki nr [...], dwukrotnie przeprowadził dowód z opinii biegłego (opinie sporządzały dwie różne osoby), biegli uczestniczyli w oględzinach, postanowieniami z dnia 22 sierpnia i 20 września 2013 r. rozpoznał negatywnie wnioski dowodowe o przesłuchanie w charakterze świadków: biegłego, który nie zdecydował się na sporządzenie opinii w sprawie oraz dzierżawcy działki nr [...], umożliwił stronom zapoznanie się z materiałem dowodowym w trybie art. 10 k.p.a.

Kolegium ustaliło, że na części działki nr [...] użytkowanej jako łąka, od strony drogi nr [...] znajduje się rozlewisko wody. Przez działkę biegnie meandrujący ciek wodny o zmiennej szerokości i głębokości w kierunku lasu i dalej do rzeki W., zgodnie ze spadkiem terenu. Stan ten potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie oraz biegli. Woda na działkę nr [...] spływa z przepustu pod drogą nr [...], a do niego spływa z działki nr [...], na której znajdują się rowy odwadniające – występujące w większej ilości niż w latach poprzednich. Zdaniem Kolegium, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika przeprowadzenie przez S. S. w latach 2003 - 2004 prac polegających na pogłębieniu i odmuleniu sieci rowów na działce nr [...]. Przychyliło się także Kolegium do wniosków końcowych opinii J. Ż., że prace te poprawiły osuszenie gruntu działki nr [...], natomiast – jak stwierdził także biegły D. - nie wpłynęły na stan wód na działce nr [...]. Drożność przepływu wód na tej ostatnio wskazanej działce poprawiłoby odmulenie biegnącego przez nią cieku wodnego, zaś przywrócenie do stanu poprzedniego stanu działki nr [...] nie zmieniłoby nic w tym zakresie (zdaniem organu odwoławczego wnioski te sformułowano w obydwu opiniach). Potwierdziły to również zeznania świadków, którzy wskazywali, że na obydwu działkach istniały rowy, z tym że na działce nr [...] płynęła woda (strumyk lub rzeka). Na szkodliwy dla działki nr [...] stan jej wód miały również wpływ, zdaniem organu, prace związane z przebudową przepustu pod drogą nr [...], które spowodowały zamulenie odcinka cieku między tą drogą a jego dolnym odcinkiem w granicach działki nr [...].

Kolegium nie zgodziło się z zarzutami odwołania odnośnie "układania się" przez organ I instancji z biegłym co do treści opinii. Nie stwierdziło również konieczności powoływania nowych biegłych i ponownego przesłuchiwania świadków. Wskazało, że kwestia legalności wykonania urządzeń wodnych na działce nr [...] należy do oceny Starosty S. Końcowo wskazało, że brak było podstaw do nakazywania S. S. wykonywania prac, które miałyby przywrócić poprzedni stan działki nr [...].

Skargę na powyższą decyzję złożyła do sądu administracyjnego L. B. – M. zarzucając naruszenie przepisów postępowania przez błędne uzasadnienie faktyczne i prawne. Wskazała, że błędnie organ ocenił, jakoby szkody występowały wyłącznie na części działki nr [...] będącej łąką, podczas gdy pominął jej część będącą lasem. Również zaprzeczyła, jakoby zgłaszała, iż problem istnieje od 2008 r., podczas gdy w 2011 r. wskazywała organowi, że istnieje on od około 5 lat. W jej ocenie nie może być mowy o zamuleniu rowu biegnącego przez działkę nr [...], skoro płynąca woda odsłania korzenie drzew (erozja). Zaprzeczyła, jakoby przez działkę nr [...] przebiegał kiedykolwiek rów. Jej zdaniem sieć rowów przecina działkę nr [...]. W jej ocenie faktycznie dokonano wymiany przepustu na większy i jego pogłębionego zamocowania, co spowodowało znaczniejszy przepływ wód z działki nr [...] na działkę nr [...] (ziemia z pogłębienia nadal stanowi nasyp). Wskazała, że jej zdaniem właściciel działki nr [...] wykonując rowy dokopał się do bagien po stronie litewskiej, spuścił z nich wodę i spowodował znaczniejszy jej przepływ. Nie zgodziła się, aby to ona miała ponosić koszty niezgodnych z prawem działań właściciela działki nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

S. S. ustosunkował się do zarzutów skargi w piśmie z dnia 5 marca 2014 r., wskazując że zaprzecza jakimkolwiek pracom wykonywanym na działce nr [...], za wyjątkiem odmulenia (k. 43-44).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób zarzucony w skardze, jak też sąd z urzędu nie stwierdził uchybień uzasadniających wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).

Postępowanie toczyło się na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 145 z późn. zm.). Przepis ten zakazuje właścicielowi gruntu zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku jej odpływu – ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3).

W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 prawa wodnego organ ma obowiązek ustalić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie i czy spowodowała szkodę. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, spowodowanie przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi (vide wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 lipca 2013 r. w sprawie II SA/Łd 336/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

Bezspornie postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej uregulowania stosunków wodnych na gruncie, w tym ewentualnego nałożenia w trybie administracyjnym obowiązków na podstawie art. 29 ust. 3 prawa wodnego, z racji na jego specyfikę i skomplikowanie wymaga sięgnięcia do wiedzy specjalistycznej. Nie może też ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia wykonania określonych prac na gruncie. Nie każda bowiem zmiana stosunków wodnych będzie powodowała zastosowanie art. 29 ust. 3 prawa wodnego, a jedynie taka, która negatywnie, szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie (por. wyroki z dnia 29 grudnia 2012 r. w sprawie II OSK 1538/11 oraz z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie II SA/GL 23/13, CBOSA). Inaczej rzecz ujmując, organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo – skutkowego między dokonaną zmianą na działce a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim. Wymaga to co do zasady odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń. Celowe jest zatem w tej kategorii spraw dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, w której treść merytoryczną co prawda organ wkraczać nie może, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną jaką posiada biegły, ma jednak obowiązek ocenić jej wartość dowodową, wiarygodność i przydatność dla rozstrzygnięcia sprawy. Powinien to uczynić w kontekście pozostałego materiału dowodowego, który powinien być kompleksowo zgromadzony. Nie może również uchylić się organ od ustosunkowania się i udzielenia odpowiedzi na zarzuty sformułowane przez stronę. Dopiero po wyjaśnieniu zastrzeżeń strony do opinii i na podstawie pełnego materiału dowodowego może dokonać ustaleń i ocen potrzebnych do rozstrzygnięcia (vide wyroki z dnia 29 października 2013 r. w sprawie II OSK 1252/12, z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie II SA/Łd 263/13, z dnia 4 lipca 2013 r. w sprawie II SA/Op 139/13, CBOSA).

Przedmiotem sprawy niniejszej była ocena, czy działania S. S. (właściciela działki nr [...]) spowodowały zmiany stanu wód na gruncie w sposób powodujący szkody na działce nr [...] należącej do L. B. – M. a graniczącej z działką nr [...] poprzez drogę powiatową o nr [...].

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Kolegium uznało za ustalone kilka faktów, których zaistnienie oceniło w kontekście wystąpienia szkód na działce skarżącej nr [...]. Wskazało na wykonanie na działce nr [...] w latach 2003-2004 prac polegających na zwiększeniu sieci rowów i ich pogłębieniu oraz odmuleniu, jak też na brak drożności cieku wodnego na działce nr [...] - jego zamulenie (prawdopodobnie związane z powiększeniem przepustu pod drogą nr [...]). Spośród tych okoliczności kluczowe było, zdaniem sądu, ustalenie czy istnieje związek przyczynowy między pracami na działce nr [...] a stanem wód na działce nr [...]. Na to pytanie Kolegium udzieliło odpowiedzi negatywnej, która – w ocenie sądu – nie budzi wątpliwości, uwzględnia zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i znajduje w nim oparcie.

Nie ulega wątpliwości, jak trafnie ustaliło Kolegium - mimo że faktom tym zaprzeczają członkowie rodziny S., że ilość i stan rowów na działce nr [...] uległy zmianom. Prawdopodobnie miało to miejsce, tak jak ustaliło Kolegium, w pierwszym dziesięcioleciu XXI wieku (na lata 2003 – 2004 wskazał W. K. – k. 133 verte, na lata 2004-2005 wskazała L. B. – M., k. 73 verte) oraz polegało na oczyszczeniu rowów i ich odmuleniu (tak świadek J. S.), a jak wynika z map – także oczyszczeniu i wykonaniu ich dopływów.

Niewątpliwie ocena wpływu wskazanych robót na stan wody na działce nr [...] wykraczała poza wiedzę posiadaną przez prowadzące postępowanie organy, stąd też sięgnięto do wiedzy specjalistycznej biegłych i dopuszczono dowody z ich opinii. Jak trafnie dostrzegło Kolegium, obydwie opinie – sporządzone przez dwóch różnych biegłych (druga dopuszczona w wyniku wykonania zaleceń Kolegium z decyzji kasacyjnej z dnia [...] października 2012 r., uwzględniającej w tym zakresie wniosek dowodowy zawarty w pierwszym z wniesionych odwołań) – zawierają wnioski końcowe potwierdzające się wzajemnie. Z opinii biegłego J. Ż. wynika w sposób jednoznaczny, że wykonane odmulenia cieku głównego na działce nr [...] i powstałe rowy w obniżeniach terenowych na tej działce usprawniły odpływ wody z działki nr [...], ale nie zwiększyły wielkości zlewni wód odprowadzanych tym ciekiem do rzeki W. (nie zwiększyły jej ilości na stałe). Biegły ten stwierdził również, że dokonana zmiana stanu wód na działce nr [...] nie ma bezpośredniego wpływu na szkodę na działce nr [...]. Wskazał on wręcz, że "Niewłaściwym byłoby nakazanie przywrócenia do stanu poprzedniego urządzeń na działce nr [...], gdyż nie uzdrowi to stosunków wilgotnościowych na działce nr [...]" (vide k. 148, 147 akt adm. I instancji). Należy podkreślić, że swoje wnioski biegły J. Ż. jednoznacznie i stanowczo podtrzymał w opinii uzupełniającej z dnia 22 sierpnia 2013 r., sporządzonej po przedstawieniu licznych zastrzeżeń do opinii pierwotnej tego biegłego przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia 5 lipca 2013 r. Co prawda opinia biegłego A. D. jest bardziej lakoniczna, jednakże również zawiera wniosek o identycznym wydźwięku, bowiem wskazał on, że: "Odmulanie rowów a nawet ich pogłębienie na dz. nr [...] [...] nie zwiększa ilości odprowadzanej wody, ponieważ rzędna dna przepustu drogowego stanowi ograniczenie ilości odprowadzanej wody z działki nr [...]. [...] ilość odprowadzanej wody przepustem drogowym na grunty dz. [...] [...] nie uległa zmianom".

Niewątpliwie powyższe opinie, a szczególnie jednoznaczne wnioski biegłego J. Ż., miały charakter rozstrzygający dla wydania w sprawie niniejszej decyzji na podstawie art. 29 prawa wodnego. Przede wszystkim dlatego, że opinie sporządziły osoby posiadające wiedzę specjalistyczną (J. Ż. - uprawnienia budowlane w zakresie melioracji wodnych, A. D. – uprawnienia do projektowania urządzeń wodnych i ujęć wodnych). Biegli uczestniczyli w oględzinach działek (J. Ż. w dniu 25 czerwca 2013 r., A. D. w dniu 12 lipca 2013 r.), podczas których zarówno skarżąca jak i S. S. oraz ich pełnomocnicy mogli zgłaszać własne uwagi i zastrzeżenia (co też czynili). Skarżąca dodatkowo zgłaszała uwagi na piśmie. Mimo jednakże licznych zastrzeżeń do ustaleń i wniosków biegłych nie przedstawiła jednak skarżąca kontrekspertyzy sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia, mogącej stanowić dla organu i sądu kontrdowód uwiarygodniający zgłaszane uwagi i zarzuty. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 80 k.p.a. organ na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy określona okoliczność została udowodniona czy też nie. Jeśli jednak, tak jak w sprawie niniejszej, strona zgłasza zastrzeżenia do przeprowadzonego głównego dowodu z opinii biegłego i biegły ustosunkowuje się do tych zastrzeżeń podtrzymując własne stanowisko, a w sprawie nie przedstawiono innego dowodu, co najmniej o takiej samej mocy dowodowej jak przedłożona do sprawy opinia (np. kontrekspertyzy innego biegłego), brak jest podstaw do przedłużania postępowania powoływaniem nowego biegłego czy ponawianiem przesłuchań świadków na okoliczności, na które już byli przesłuchiwani. Sąd nie stwierdził, aby postanowienia dowodowe organów prowadzących sprawę niniejszą, którymi oddalono wnioski dowodowe skarżącej, podjęto z naruszeniem prawa, w tym z naruszenie obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zwłaszcza brak było podstaw dopuszczenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka biegłego W. M., który odmówił sporządzenia opinii. Zdaniem sądu taka odmowa nie ma znaczenia w sprawie w sytuacji, gdy sporządzono dwie inne opinie biegłych uczestniczących w dwóch różnych oględzinach. Odmowa ta nie stanowi również dowodu na okoliczność "ustalania treści opinii" przez organ i biegłego. Zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy, a jego źródłem są wyłącznie twierdzenia strony. Brak było również podstaw do ponownego przesłuchania W. K., zwłaszcza że przeprowadzone przesłuchanie tej osoby było wyczerpujące.

Zdaniem sądu, Kolegium opierając się na opiniach biegłych poddało je również ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), konfrontując sformułowane w nich wnioski z faktami wynikającymi z zeznań świadków (vide rozważania na s. 7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Swoje stanowisko przedstawiło również Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący i umożliwiający prześledzenie toku rozumowania. Uzasadnienie to, wbrew zarzutom skargi, należy ocenić jako sporządzone zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Podkreślenia wymaga, że w obydwu opiniach w identyczny sposób wskazano skarżącej sposób poprawienia sytuacji hydrologicznej na działce nr [...]: poprzez przywrócenie drożności cieku na tej działce wskutek jego odmulenia (biegły A. D. wskazał na konieczność zabezpieczenia podmywania skarpy, biegły J. Ż. – tak w opinii, jak i w jej uzupełnieniu, wskazał na konieczność odmulenia lub wykonania renowacji zamulonego cieku naturalnego od przepustu drogowego do lasu). Również i ta okoliczność (zgodności wniosków końcowych opinii co do sposobu poprawy stanu hydrologicznego działki nr [...]) przemawiała za oceną opinii jako wiarygodnych i mogących stanowić oparcie dla ustaleń dokonanych przez organy. Tym bardziej, że stan cieków na działkach nr [...] i [...] potwierdza również dokumentacja fotograficzna, z której wynika, że cieki na pierwszej z nich są drożne, o równomiernych brzegach, odmulone, zaś na działce nr [...] prawie nie są widoczne wskutek nieoczyszczania.

Co prawda biegli różnią się w ustaleniach co do poszerzenia czy wymiany przepustu (J. D. wskazał, że "prawdopodobnie" poszerzono jego średnicę w 2008 r., biegły A. D. nie ustalił tej okoliczności), jednakże wobec uzupełniających się wniosków końcowych nie miało to jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia. Niezależnie bowiem od tego, czy przepust był wymieniany czy też nie (Zarząd Dróg w piśmie z dnia 30 kwietnia 2013 r. tego faktu nie potwierdził, natomiast skarżąca ten fakt podtrzymywała), ewentualne roboty przy przepuście nie były prowadzone przez S. S. i nie miały związku ze zmianą stanu wód i rowów na jego działce nr [...]. Przypomnieć należy, że sprawa niniejsza dotyczyła prac wykonanych na działce nr [...] i ich wpływu na stan wód na działce nr [...], a biegli stwierdzili, że nie miały one wpływu na zwiększenie ilości wody odprowadzanej z tej ostatnio wskazanej działki.

Dysponując opiniami biegłych o tak uzupełniających się wnioskach, brak było podstaw do prowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego na okoliczność wielkości szkód mających miejsce w leśnej części działki nr [...] i występującej tam erozji. Skoro przedmiotem postępowania był wpływ prac na działce nr [...] na stan wód na działce nr [...], a – jak wskazali biegli – związku między tymi faktami nie sposób ustalić, to bezprzedmiotowe było szacowanie w tym konkretnym postępowaniu wielkości szkód w lesie skarżącej. W trakcie postępowania ustalono co prawda, że woda w cieku na działce nr [...] biegnie w jej części leśnej wartkim strumieniem, jednakże nie dowodzi to istnienia powyższego związku przyczynowego. Nadto świadek S. K. potwierdził, że poprzez jej działkę woda zawsze płynęła strumieniem lub rzeką (k. 44 akt adm. I instancji).

Biegli nie potwierdzili również wskazywanej przez skarżącą okoliczności, jakoby właściciel działki nr [...] miał się dokopać do bagien po stronie l. i uwolnić z nich wodę. Skarżąca tego ustalenia nie podważyła w sposób wiarygodny.

Należy natomiast wskazać, że sąd rozumie podjęcie przez skarżącą działań mających na celu poprawienie sytuacji hydrologicznej na jej działce, jednakże z przeprowadzonych dowodów wynika, iż – wbrew jej twierdzeniom – nie może to nastąpić poprzez żądanie przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...] lub też obciążenie kosztami prac melioracyjnych mających być wykonanymi na jej działce – właściciela działki nr [...]. Wyjaśnić też należy, że przedmiotem sprawy toczącej się na podstawie art. 29 prawa wodnego nie jest również kompleksowe uregulowanie stosunków wodnych na szerszym obszarze np. gminy (vide wyroki z dnia 21 lutego 2013 r., II SA/Kr 101/12 oraz z dnia 4 lipca 2013 r., II SA/Łd 336/13, CBOSA).

Reasumując stwierdzić należy, że nie budzi wątpliwości sądu ustalenie SKO o braku związku przyczynowego między pracami na działce nr [...] a stanem wód (szkodliwym stanem hydrologicznym) na działce nr [...]. Zostało ono podjęte po prawidłowym i wyczerpującym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, przy niebudzącym wątpliwości zastosowaniu zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Skarżąca nie podważyła skutecznie dokonanych ustaleń (np. przy pomocy kontreksperyzy biegłego o specjalności z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, pozwoleń wodnoprawnych). Stąd też brak było podstaw do nakazywania właścicielowi działki nr [...] wykonania jakichkolwiek prac przywracających stan poprzedni lub zapobiegających szkodom w przyszłości. Kwestia zaś udzielenia bądź nieudzielenia właścicielowi działki nr [...] pozwolenia wodnoprawnego pozostaje poza właściwością organów prowadzących postępowanie w sprawie niniejszej.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.