Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 114/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w B. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Rektora Uniwersytetu Medycznego w B. przez Dziekana Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim, K. M. (dalej również jako "skarżący") został skreślony z listy studentów VI roku na kierunku lekarskim. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ wskazał art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 ze zm.) w związku z § 19 ust. 1 pkt 2 oraz § 19 ust. 3 pkt 3 lit. b), Regulaminu Studiów I stopnia, II stopnia oraz Jednolitych Studiów Magisterskich Uniwersytetu Medycznego w B. Organ stwierdził, że w roku akademickim 2018/2019 skarżący nie zaliczył przedmiotu – "Choroby wewnętrzne" – otrzymując w obu terminach poprawkowych ocenę niedostateczną. W dniu [...] września 2019 r. na jego wniosek odbył się egzamin komisyjny, którego skarżący nie zdał, a tym samym nie zaliczył roku. Jednocześnie organ podniósł, że brak jest możliwości powtarzania po raz kolejny roku studiów, gdyż na podstawie § 19 ust. 8 Regulaminu Studiów student może uzyskać zezwolenie na powtarzanie roku nie więcej jednak niż raz w okresie studiów, chyba że przyczyną powtórnego niezaliczenia była długotrwała choroba. Powtarzanie roku z powodu długotrwałej choroby jest możliwe, nie więcej niż raz w okresie studiów. Skarżący uzyskał zgodę na powtarzanie wcześniej w roku akademickim 2012/2013 oraz 2014/2015 (z powodu długotrwałej choroby), a zatem wyczerpał możliwości regulaminowe i nie może powtarzać roku po raz trzeci.

Skarżący zaskarżył powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie. Odrębnym pismem, działająca w imieniu skarżącego pełnomocnik wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], Rektor Uniwersytetu Medycznego utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.

Rektor wskazał, że z dokumentacji uzyskanej z Dziekanatu Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim Uniwersytetu Medycznego w B. wynika, iż w roku akademickim 2018/2019 skarżący nie uzyskał zaliczenia przedmiotu "Choroby wewnętrzne" - część ustna.

W toku studiów skarżący wielokrotnie zwracał się z wnioskiem o warunkowy wpis na kolejny rok akademicki. Pismem z dnia [...] września 2010 r. – o warunkowy wpis na

II rok Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania

w Języku Angielskim w roku akademickim 2010/2011 z przedmiotu "Biofizyka". Pismem z dnia [...] września 2012 r. – o powtarzanie III roku z przedmiotów "Patofizjologia", "Mikrobiologia", "Farmakologia" w roku akademickim 2012/2013. Pismem z dnia [...] września 2014 r. – o powtarzanie IV roku w roku akademickim 2014/2015 z przedmiotów: "Diagnostyka laboratoryjna", "Farmakologia", "Choroby wewnętrzne", "Chirurgia", "Neurologia", "Radiologia", "Medycyna Ratunkowa", "Pediatria", i "Zajęcia fakultatywne". W dniu [...] września 2015 r. skarżący wystąpił do Dziekana z wnioskiem o urlop dziekański na rok akademicki 1 października 2014 r. – 30 września 2015 r. Dziekan wziął pod uwagę sytuację zdrowotną i przychylił się do tego wniosku. W dniu [...] września 2015 r. skarżący wystąpił ponownie o udzielenie urlopu dziekańskiego na rok akademicki 1 października 2015 r. – 30 września 2016 r. powołując się na zły stan zdrowotny. Dziekan ponownie wziął pod uwagę sytuację zdrowotną i wyraził zgodę na udzielenie urlopu dziekańskiego. Ponadto, Dziekan dał skarżącemu możliwość uczęszczania na zajęcia w roku akademickim 2015/2016 z przedmiotów: "Profesjonalizm w medycynie" II i III rok, "Zdrowie publiczne" II rok, "Genetyka" II rok, "Radiologia" III rok, "Etyka lekarska" III rok, "Medycyna nuklearna" III rok, "Pediatria" III rok, "Choroby wewnętrzne" III rok (alergologia, pulmonologia), "Chirurgia" III rok, "Rehabilitacja" III rok - w celu odrobienia różnic programowych. We wrześniu 2017 r. skarżący zwrócił się o warunkowy wpis na V rok studiów w roku akademickim 2018/2019 z przedmiotu "Farmakologia kliniczna". W roku akademickim 2018/2019 skarżący nie uzyskał zaliczenia przedmiotu "Choroby wewnętrzne" - nie zdał egzaminu ustnego. Rektor zwrócił uwagę, że część ustna egzaminu jest niezbędnym elementem zaliczenia całości przedmiotu. Uczelnia, wydając absolwentowi dyplom i nadając tytuł zawodowy, musi mieć pewność, że zrealizował on wszystkie przewidziane w programie efekty kształcenia. Skarżący tego warunku nie spełnił. Skarżący zwrócił się do Dziekana z wnioskiem o egzamin komisyjny. Dziekan wydał zgodę i powołał komisję (zgodnie z Regulaminem Studiów). W trakcie egzaminu skarżący otrzymał czas na przygotowanie się do odpowiedzi, w trakcie egzaminu mógł również robić notatki w celu precyzyjnego przygotowania się. Skarżący nie zdał tego egzaminu. W związku z powyższym wydano decyzję o skreśleniu listy studentów.

Po analizie dokumentacji dotyczącej przebiegu studiów skarżącego Rektor stwierdził, że Dziekan wielokrotnie przychylał się do wniosków skarżącego i dawał mu możliwość powtarzania przedmiotów, brał też pod uwagę sytuację zdrowotną

i udzielał urlopu dziekańskiego, co spowodowało 10 letni okres studiów. Brak jest możliwości do powtarzania po raz kolejny roku studiów, gdyż na podstawie § 19 ust. 8 Regulaminu Studiów student może uzyskać zezwolenie na powtarzanie roku nie więcej jednak niż raz w okresie studiów, chyba że przyczyną powtórnego niezaliczenia była długotrwała choroba. Powtarzanie roku z powodu długotrwałej choroby jest możliwe, nie więcej niż raz w okresie studiów. Rektor zauważył, że skarżący uzyskał zgodę na powtarzanie wcześniej w roku akademickim 2012/2013 oraz 2014/2015 (z powodu długotrwałej choroby), a zatem wyczerpał możliwości regulaminowe i nie może powtarzać roku po raz trzeci. Zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 2 Regulaminu Studiów, Dziekan może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Jednocześnie zgodnie z § 19 ust. 3 pkt 3 lit. b) w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce, nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, Dziekan może wydać decyzję o (...) skreśleniu z listy studentów w przypadku braku możliwości bądź podstaw do powtarzania po raz kolejny roku studiów.

W ocenie organu, okoliczność, że skarżący "zdobył znacznie więcej punktów niż przeciętny student" nie może stanowić zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Student ma obowiązek zrealizować pełny program studiów obowiązujący w dacie ukończenia studiów. W wyniku urlopów dziekańskich i powtórek poszczególnych lat studiów, skarżący studiując 10 lat, zobowiązany był do zaliczenia różnic programowych, które pojawiły się w znacznie wydłużonym okresie studiów. Zdobyte punkty ECTS z tytułu realizacji różnic programowych nie mogą zastąpić zaliczenia przedmiotu "Choroby wewnętrzne".

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Działająca w imieniu skarżącego pełnomocnik zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego:

- art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez jego zastosowanie w sytuacji w której nie było podstaw do stwierdzenia braku postępów

w nauce i wbrew literalnemu brzmieniu przywołanej podstawy prawnej, które brzmi

,,nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie";

- art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez jego zastosowanie w sytuacji w której nie było podstaw do stwierdzenia braku postępów

w nauce w konsekwencji przebywanie studenta na urlopie długoterminowym;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego:

- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 61 k.p.a., poprzez brak działania na podstawie przepisów prawa;

- art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak dokładnej analizy stanu faktycznego sprawy i zgromadzonych dowodów w sprawie;

- art. 8 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego;

- art. 9 k.p.a., poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

- art. 10 k.p.a., poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału

w postępowaniu;

- art. 11 w zw. z art. 107 § 1 oraz § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji nieuzasadnionej pod względem prawnym i pod względem faktycznym oraz niewłaściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

- art. 12 w zw. z art. 35 k.p.a., poprzez brak załatwienia sprawy w terminach przewidzianych przepisami kodeksu;

- art. 15 k.p.a. poprzez brak dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy;

- art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 42 § 1 k.p.a., poprzez niedoręczenie decyzji stronie pod wskazany przez nią adres;

- art. 104 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a., poprzez wydanie decyzji niezawierającej wszystkich jej elementów koniecznych, w szczególności podstawy prawnej, uzasadnienia faktycznego i prawnego;

-art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji,

w której zachodziły przesłanki do wydania decyzji w jednym z tych trybów;

- art. 268a k.p.a., poprzez wydanie decyzji przez osoby nieposiadające pisemnego uposażenia do załatwienia sprawy działające "z upoważnienia Rektora".

Wskazując na powyższe strona skarżąca wniosła o: 1) zmianę bądź uchylenie decyzji z uwagi na jej przedwczesność i ponowne rozpatrzenie sprawy; 2) zawieszenie postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów do czasu podjęciu prawomocnej decyzji w przedmiocie wyrażenia zgody na warunkowe powtarzanie roku przez skarżącego; 3) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Zdaniem autorki skargi decyzja jest przedwczesna i konieczne jest ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ przed tutejszym Sądem w toku jest postępowanie

w przedmiocie warunkowego powtarzania roku przez skarżącego. Dopiero ostateczna decyzja przesądzająca o zgodzie lub braku zgody na powtarzanie roku stwarza podstawy do tego aby podejmować decyzję w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Decyzja w tym przedmiocie znajduje się w aktach osobowych i jest zapisem o treści "brak zgody", napisanym odręcznie i podpisanym przez pełniącego wówczas funkcje Dziekana ds. studenckich prof. H. Decyzję wydano rozpatrując odmownie wniosek studenta z dnia [...] września 2019 r. o warunkowe podjęcie studiów na VI roku Wydziału Lekarskiego. Brak zgody na warunkowe zaliczenie roku i powtarzanie roku jest decyzją administracyjną, od której służy stronie odwołanie w trybie kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższy zapis odręczny orzeka co do istoty i rozstrzyga sprawę warunkowego powtarzania roku przez studenta w sposób ostateczny. Decyzja ta nie zawiera uzasadnienia, nie została też studentowi doręczona. Student nie miał możliwości zapoznać się z jej treścią. Nieznana pozostaje nadal argumentacja i motywy jakimi kierował się organ wydając odmowną decyzję w przedmiocie warunkowego powtarzania VI roku studiów przez K. M.

W dalszej części uzasadnienia stawianych zarzutów pełnomocnik podniosła, że organ błędnie zinterpretował dyspozycję art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo

o szkolnictwie wyższym i nauce, w sytuacji w której nie było podstaw do stwierdzenia braku postępów w nauce i wbrew literalnemu brzmieniu przywołanej podstawy prawnej, które brzmi "nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie". Przyczyna skreślenia przywołana w dyspozycji decyzji Rektora nie mieści się w treści przepisu art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy. Przepis ten wskazuje inną podstawę skreślenia z listy studentów niż wskazana przez Rektora. Co więcej przywołany przez Rektora rzekomy "brak postępów w nauce" nic mieści się ani w dyspozycji art. 108 ust. 2 pkt 3, ani nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zebranym w aktach osobowych studenta. W ocenie pełnomocnik przyczyna skreślenia jest zatem nieprawdziwa, nieuzasadniona i przedwczesna. Studentowi z całą pewnością nie można zarzucić braku postępów w nauce. Student konsekwentnie walczył o każdy egzamin i z powodzeniem zaliczył całe studia medyczne, spełniając kolejno stawiane mu przez Uczelnię wszystkie wymogi organizacyjne, intelektualne i finansowe.

W skardze zwrócono uwagę, że student zaliczył wszystkie egzaminy wymagane w toku studiów medycznych i zaliczył VI rok studiów medycznych

z wyjątkiem ustnego egzaminu z chorób wewnętrznych, przy czym zaliczył egzamin praktyczny i teoretyczny z chorób wewnętrznych. Zaliczenie praktyk i egzaminu teoretycznego z chorób wewnętrznych stanowiło warunek dopuszczenia skarżącego do kontynuacji nauki na ostatnim semestrze studiów (zgodnie z treścią Regulaminu studiów).

Pełnomocnik podniosła, że w uzasadnieniu decyzji nietrafnie wskazano na

§ 19 pkt 8 Regulaminu Studiów. Student powtarzał jeden raz IV rok studiów, następnie korzystał z urlopu dziekańskiego. Student nie skorzystał z uprawnień przewidzianych w Regulaminie w § 19 pkt 8.

Zdaniem autorki skargi, zapis w regulaminie jednoznacznie wskazuje, że student może powtarzać rok studiów więcej niż jeden raz i żaden jednoznaczny zapis nie ogranicza tej możliwości. Zapis ten zinterpretowano zawężająco na niekorzyść studenta. Praktyka taka jest niedopuszczalna, a wszelkie wątpliwości interpretacyjne powinny być rozstrzygnięte na korzyść studenta. W związku z powyższym zapisy regulaminu, które są niezgodne z ustawą są nieważne z mocy prawa. Niewątpliwie takim zapisem jest § 19 pkt 8 Regulaminu Studiów w świetle aktualnie obowiązującej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Pełnomocnik za niewiarygodny uznała argument, że student nie zdał ustnego egzaminu "Choroby wewnętrzne". Uczelnia, która szczyci się mianem najbardziej przyjaznej uczelni dla niepełnosprawnych osób, edukując studenta z dysleksją, miała obowiązek tak zorganizować egzamin aby student był w stanie zdać ten egzamin

z uwzględnieniem biologicznych rygorów chorego. W przeciwnym razie zmuszanie do egzaminu ustnego studenta cierpiącego na dysleksję jest stawianiem warunków niemożliwych do wykonania przez studenta zmagającego się z tego rodzaju niepełnosprawnością. Uczelnia zatem tylko teoretycznie spełniła wymogi przyjaznej osobom niepełnosprawnym, gdyż w praktyce w ogóle nie wdrożyła praktyk

i rozwiązań koniecznych dla studenta, który niewątpliwie jest osobą niepełnosprawną. Skarżący zmagający się z niepełnosprawnością jest wieloletnim studentem tejże uczelni, co również podkreślono w uzasadnieniu decyzji o skreśleniu wyliczając przebieg 10 lat studiów.

W skardze podkreślono, że z wnikliwej analizy akt osobowych skarżącego oraz przebiegu całych studiów jednoznacznie wynika, że student wykazywał postępy w nauce i w związku z powyższym rokuje na pomyślne zakończenie studiów

w postaci uzyskania tytułu zawodowego. Pełnomocnik wskazała, że skarżący

w toku całych studiów zdobył znacznie więcej punktów niż przeciętny student Uniwersytetu Medycznego. Student zmaga się z powszechnie występującą obecnie dysleksją, co w żadnym wypadku nie może dyskredytować wybitnie uzdolnionego studenta tylko i wyłącznie dlatego, że zmaga się ze schorzeniem, które preferuje pisemne formy egzaminowania. Zorganizowanie wyłącznie ustnej formy egzaminu podczas egzaminu komisyjnego w dniu [...] września 2019 r. jest uchybieniem podstawowym obowiązkom przyjętym przez uczelnię rzekomo "przyjazną osobom niepełnosprawnym".

W skardze zauważono ponadto, że przed podjęciem studiów skarżący otrzymał zaświadczenie od lekarza o braku przeciwwskazań do podjęcia studiów medycznych. Wszystkie ewentualne niedoskonałości znane były władzom uczelni od pierwszych lat studiów i przez cały okres ich trwania studiów. Totalna zmiana postawy władz uczelni wobec studenta na ostatnim roku studiów - unicestwiająca młodemu człowiekowi wysiłek całego jego życia - jest szokująca, krzywdząca i nie ma żadnego uzasadnienia faktycznego. W stanie zdrowia studenta nie pojawiły się żadne nowe okoliczności o których uczelnia nie wiedziała w toku studiów.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo podniósł, że wyrażenie zgody na powtarzanie przedmiotu nie stanowi aktu zakładowego zewnętrznego, lecz stanowi rozstrzygnięcie związane z tokiem studiów i procesem dydaktycznym, które dotyczy działania organów uczelni, skierowanego na wywołanie konkretnych i indywidualnie oznaczonych skutków prawnych, w ramach stosunku zakładowego. W związku

z powyższym, nie wymaga ono wydania indywidualnej decyzji administracyjnej, podlegającej następnie kontroli sądowej. Za nietrafny organ uznał ponadto zarzut naruszenia art. 268a kpa. Dziekan dysponował bowiem stosownym upoważnieniem Rektora z dnia [...] października 2019 r. znak: [...]

Postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. Sąd odmówił zawieszenia postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądowa kontrola działania administracji publicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, odbywa się z uwzględnieniem kryterium zgodności z prawem (vide art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, t.j. Dz. U.

z 2019 r. poz. 2167 oraz art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Kontrolując legalność przejawów działania organów administracji publicznej sądy administracyjne w swoim orzekaniu nie mogą uwzględniać zasad współżycia społecznego, ani też zasad słuszności, czy też celowości tego działania.

W rozpatrywanym przypadku sądową kontrolą objęta została decyzja skreślająca studenta z listy studentów. W skardze uwypuklono przedwczesność tego rozstrzygnięcia wobec – jak twierdzi pełnomocnik – będącego w toku postępowania w przedmiocie warunkowego powtarzania roku przez skarżącego. Poza tym strona skarżąca nie zgadza się z samym skreśleniem z listy studentów i przywołuje szereg argumentów, w tym słusznościowych i emocjonalnych, o których szerzej była już mowa we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że nie mógł zostać uwzględniony zarzut przedwczesnego wydania decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Nie można zgodzić się z autorką skargi, że dopiero ostateczna decyzja przesądzająca

o zgodzie lub braku zgody na powtarzanie roku stworzy podstawy do podjęcia decyzji w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] września 2019 r. skarżący złożył wniosek

o warunkowe podjęcie studiów na VI roku Wydziału Lekarskiego. Dziekan bezsprzecznie wniosku tego nie uwzględnił, o czym świadczy odręczny zapis "brak zgody" na pisemnym żądaniu skarżącego (k. 205 akt studenta). Zapis ten nie jest jednak decyzją administracyjną podlegającą kognicji sądu administracyjnego. Rozstrzygnięcie Dziekana w tym względzie nie było efektem jakiegokolwiek postępowania jurysdykcyjnego.

Wyjaśnienia w tym zakresie wymaga, że uczelnia wyższa jest podmiotem działającym w formie zakładu administracyjnego. Organy takich zakładów kierują do swoich użytkowników oraz osób ubiegających się o uzyskanie statusu użytkownika akty administracyjne, określane w nauce prawa administracyjnego aktami władztwa zakładowego. Takie akty dzielą się na zewnętrzne i wewnętrzne. Akty zakładowe zewnętrzne decydują o nawiązaniu, rozwiązaniu lub przekształceniu zasadniczych elementów stosunku zakładowego, tzn. ich podjęcie skutkuje stworzeniem nowej sytuacji prawnej ich adresata także w zewnętrznej sferze działania administracji. Natomiast przez akty zakładowe wewnętrzne rozumie się jednostronne działania prawne organów zakładu skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach stosunku zakładowego, niestanowiące jednak o przekształceniu, nawiązaniu lub rozwiązaniu tego stosunku.

W orzecznictwie i piśmiennictwie prawniczym powszechnie przyjmuje się, że kontroli sądowej – niezależnie od formy (decyzje lub inne akty, czy czynności) – podlegają działania mające charakter zewnętrzny. W przypadku aktów wewnętrznych nie ma możliwości wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego w celu kontroli legalności takich rozstrzygnięć. Ponadto, możliwość uregulowania przez organy uczelni organizacji studiów w formie regulaminu studiów oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów kontroli sądów administracyjnych. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje mające podstawę prawną w ustawie Prawo

o szkolnictwie wyższym i nauce. W drodze decyzji administracyjnej organy uczelni mają obowiązek rozstrzygać np. odmawiając przyjęcia na kandydata na studia

(art. 72 § 3 ustawy), przyznając lub odmawiając przyznania świadczeń w postaci stypendiów i zapomogi (art. 86 § 2 ustawy), skreślając z listy studentów (art. 108 § 3 ustawy). Nie podlega zaś kognicji sądu administracyjnego akt zakładowy wewnętrzny dotyczący indywidualnie określonego studenta, który to akt nie przesądza

o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego. Takim aktem wewnątrzzakładowym jest m.in. odmowa udzielenia warunkowego zezwolenia na podjęcie studiów na następnym roku akademickim, czy też odmowa zezwolenia na warunkowe powtarzanie roku. Zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają natomiast akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta,

a przesądzające, tak jak w rozpatrywanym przypadku o rozwiązaniu stosunku zakładowego (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 lipca 2008 r. sygn. II SA/Bk 320/08, postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. II SA/Bk 255/17, postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. I OSK 3854/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W związku z powyższym oraz wobec tego, że w toku nie jest żadna sprawa, która miałaby stanowić prejudykat dla orzekania przez Sąd w niniejszym przypadku, postanowieniem z dnia 3 marca 2020 r. nie uwzględniono wniosku pełnomocnika

o zawieszenie postępowania sądowego. Rozstrzygnięcie Dziekana o braku zgody na warunkowe podjęcie studiów na VI roku studiów samo w sobie nie pozbawia statusu studenta. Jest zatem aktem zakładowym wewnętrznym. Aktem o zewnętrznym charakterze jest natomiast decyzja skreślająca K. M. z listy studentów i to ta decyzja oraz powody jej wydania stały się przedmiotem sądowej kontroli zgodności z prawem. Dodać przy tym trzeba, że z decyzji tej wynika z jakich przyczyn Dziekan nie uwzględnił wniosku skarżącego z [...] września 2019 r. o "udzielnie warunkowego podjęcia studiów na VI roku wydziału lekarskiego".

Kontrola zaskarżonej decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów wypadła natomiast pozytywnie dla organu. Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa, które powodowałoby konieczność uchylenia skarżonej decyzji. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 19 ust. 1 pkt 2, § 19 ust 3 pkt 3 lit. b i § 19 ust. 8 Regulaminu Studiów I stopnia,

II stopnia oraz Jednolitych Studiów Magisterskich Uniwersytetu Medycznego

w B., stanowiącego załącznik do Uchwały nr [...] Senatu UMB z dnia [...] kwietnia 2018 r., przy czym co należy podkreślić, stosownie do treści art. 263 § 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 z późn. zm.), regulaminy uchwalone na podstawie art. 161 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3 (ustawy

z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym) zachowały moc do dnia wejścia w życie regulaminów, o których mowa w ust. 1 (wydanych na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).

Zgodnie z przepisem art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Wskazany

w podstawie prawnej decyzji § 19 ust. 1 pkt 2 Regulaminu Studiów stanowi powtórzenie ww. przepisu ustawy. Z kolei z treści § 19 ust. 3 pkt 3 lit. b Regulaminu wynika, że w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, Dziekan może wydać decyzję o skreśleniu z listy studentów w przypadku braku możliwości bądź podstaw do powtarzania po raz kolejny roku studiów. W myśl natomiast § 19 ust. 8 Regulaminu Studiów, student może uzyskać zezwolenie na powtarzanie roku nie więcej jednak niż raz w okresie studiów, chyba że przyczyną powtórnego niezaliczenia była długotrwała choroba. Powtarzanie roku z powodu długotrwałej choroby jest możliwe, nie więcej niż raz w okresie studiów.

Nie ulega wątpliwości, że decyzja wydana na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce jest tzw. decyzją uznaniową, o czym świadczy zwrot "Student może być skreślony z listy studentów...". W ramach uznania administracyjnego organ zaś może, ale nie musi wydać decyzji skreślającej studenta z listy studentów, nawet, gdy wystąpi jeden z przypadków wymienionych w art. 108 ust. 2 ustawy, w tym nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Skreślenie z listy studentów na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy jest zatem prawem, a nie obowiązkiem organu. Przy czym pamiętać trzeba, że uznaniowy charakter tego typu decyzji nie oznacza, że wyboru rozstrzygnięcia (skreślam/nie skreślam z listy studentów) organ może dokonać w sposób całkowicie dowolny. Jeżeli w danej sprawie zostanie stwierdzone istnienie którejś z przyczyn pozwalających na wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów organ powinien dogłębnie wyjaśnić i rozważyć wszystkie istotne okoliczności, w tym te podnoszone przez stronę oraz wskazać dlaczego w konkretnym przypadku podjęta została taka

a nie inna decyzja, czy istniały okoliczności, które uniemożliwiły studentowi wywiązanie się z danego obowiązku i dlaczego nie było możliwości ewentualnego kontynuowania studiów. Jeżeli owe istotne okoliczności zostaną należycie wyjaśnione i przekonująco uzasadnione w decyzji, to nie można mówić

o przekroczeniu granic uznania administracyjnego, wynikającego z art. 108 ust. 2 ustawy.

Zdaniem Sądu, w sprawie tej powyższym wymaganiom organ sprostał i nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. W ramach autonomii przysługującej uczelni wyższej organ podjął decyzję o skreśleniu z listy studentów uwzględniając dotychczasowy tok studiów skarżącego oraz obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne, tj. ustawowe i wewnętrzne.

Przede wszystkim nie został naruszony art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy w sposób wskazany w skardze, bowiem z treści wydanych w tej sprawie decyzji jednoznacznie wynika, że powodem skreślenia z listy studentów było nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, nie zaś - jak błędnie utrzymuje pełnomocnik - stwierdzenie braku postępów skarżącego w nauce, która to przesłanka skreślenia z listy studentów wymieniona została w art. 108 ust. 2 pkt 2 ustawy. Wobec tego pozbawione usprawiedliwionych podstaw jest twierdzenie autorki skargi, że przyczyna skreślenia przywołana w dyspozycji decyzji Rektora nie mieści się w treści przepisu art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie jak najbardziej mieści się w dyspozycji art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy, stanowiącego podstawę prawną kontrolowanej decyzji. Z tego też powodu niezrozumiałe są wywody skargi odnoszące się do przesłanki "braków postępów w nauce". Organ nie zarzucał skarżącemu braku postępów w nauce, lecz skreślił skarżącego z listy studentów, gdyż nie uzyskał on zaliczenia roku w określonym terminie.

W ocenie Sądu, powody, dla których student został skreślony z listy studentów zostały wyczerpująco wyjaśnione w decyzjach wydanych w obu instancjach.

Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że z decyzji tych jednoznacznie wynika, że podstawą skreślenia z listy studentów nie była uwypuklona w skardze okoliczność – stwierdzenia braku postępów w nauce – lecz przesłanka nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Akta sprawy potwierdzają zaś fakt nieuzyskania tego zaliczenia. Rektor wyjaśnił przy tym z jakich powodów student nie może już kontynuować studiów. W tym względzie przeanalizował tok studiów skarżącego, konfrontując ich przebieg z zapisami Regulaminu Studiów. Akta sprawy pokazują, że skarżący wykorzystał już wszystkie regulaminowe możliwości kontynuowania studiów. Dwukrotnie powtarzał rok studiów, w tym jeden raz

z powodu choroby (w dniu [...] września 2012 r. Dziekan zezwolił na powtórzenie roku III w roku akademickim 2012/2013 z obowiązkiem uczęszczania i zdania egzaminu z wymienionych w tym zezwoleniu przedmiotów; w dniu [...] września 2014 r. Dziekan zezwolił na powtórzenie IV roku w roku akademickim 2014/2015, uwzględniając tym samym wniosek studenta uzasadniony problemami zdrowotnymi). Przepis § 19 ust. 8 Regulaminu Studiów stanowi zaś, że student może uzyskać zezwolenie na powtarzanie roku nie więcej jednak niż raz w okresie studiów, chyba że przyczyną powtórnego niezaliczenia była długotrwała choroba. Powtarzanie roku z powodu długotrwałej choroby jest możliwe, nie więcej niż raz w okresie studiów. Treść tego przepisu przeczy interpretacji zaprezentowanej w skardze, w której pełnomocnik wywodzi jakoby wskazywał, iż student może powtarzać rok studiów więcej niż jeden raz i żaden jednoznaczny zapis nie ogranicza tej możliwości. Z przepisu tego wynika, że co do zasady student może powtórzyć rok jeden raz. Uczelnia dopuściła jednak możliwość ponownego powtórzenia, ale tylko z powodu długotrwałej choroby i tylko raz w okresie studiów. Poza tym organ przeanalizował możliwość tzw. powtarzania przez studenta przedmiotu i jak wyjaśniono w decyzji, warunkowe zezwolenie na podjęcie studiów dotyczy następnego roku studiów, stąd nie ma możliwości aby skarżący powtarzał przedmiot, z którego na VI roku uzyskał negatywną ocenę. Zgodnie bowiem z § 19 ust. 3 pkt 1 Regulaminu Studiów, w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce, nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, Dziekan może wydać decyzję o warunkowym zezwoleniu na podjęcie studiów na następnym roku studiów, w przypadku niezaliczenia nie więcej niż dwóch przedmiotów. Dodać również trzeba, że skarżącemu dwukrotnie udzielono tzw. urlopu dziekańskiego (w dniu [...] września 2015 r. na okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. oraz w dniu [...] września 2015 r. na okres od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r.). Z treści Regulaminu wynika zaś, że w całym okresie studiów, student może otrzymać urlop długoterminowy tylko dwa razy (§ 23 ust. 5).

Regulamin studiów jest jednym z podstawowych aktów prawa wewnętrznego uczelni i stanowi o jej autonomii, która znajduje umocowanie w Konstytucji RP. Postanowienia regulaminu studiów normują relacje pomiędzy studentem a uczelnią. Z jednej strony są przepisami wiążącymi organ uczelni przy wydawaniu przez niego rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach dotyczących studenta, z drugiej natomiast wyznaczają zasady postępowania studenta. Postanowienia regulaminu studiów

w równym stopniu powinny być przestrzegane i przez uczelnię i przez studenta. Strona skarżąca nie wykazała, aby § 19 ust. 8 Regulaminu Studiów był niezgodny

z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Niezgodności takiej nie dostrzega również Sąd. Ograniczenie możliwości powtarzania przez studenta roku

w toku studiów jest wyrazem autonomii szkoły wyższej i postanowienia w tym zakresie nie mogą być odczytywane jako porzucenie misji szkolnictwa wyższego

w kształtowaniu standardów moralnych obowiązujące w życiu publicznym. Ograniczenie to dotyczy w równym stopniu wszystkich studentów.

Sąd nie dostrzega aby w sprawie doszło do dyskryminacji, nierównego traktowania skarżącego. Przez cały tok studiów dziekan przychylał się do wszelkich próśb skarżącego, i tych dotyczących powtarzania roku, jak też powtarzania określonych przedmiotów. Zgodził się również na przeprowadzenie egzaminu komisyjnego z przedmiotu "Choroby wewnętrzne". Egzamin komisyjny został przeprowadzony przed komisją egzaminacyjną powołaną zgodnie z Regulaminem

i w formie ustanej zgodnej z tym Regulaminem (§ 17). W trakcie tego egzaminu, przed udzieleniem odpowiedzi na poszczególne pytania umożliwiono skarżącemu przygotowanie się do odpowiedzi i sporządzanie notatek. Egzaminu tego skarżący jednak nie zdał (k. 191-195 akt). Przy czym, przed egzaminem komisyjnym skarżący nie zwracał się o jego przeprowadzenie w jakiejś szczególnej formie, dostosowanej do jego stanu zdrowia. Dlatego też nie mogła zostać uwzględniona argumentacja kwestionująca sposób i formę przeprowadzenia tego egzaminu.

Sąd rozumie rozgoryczenie skarżącego, brak akceptacji dla rozstrzygnięcia Rektora. Niemniej sądy administracyjne kontrolują zgodność z prawem działalności organów administracji publicznej i w swoim orzekaniu nie mogą uwzględniać zasad współżycia społecznego, ani też zasad słuszności. Wydane w tej sprawie decyzje prawa nie naruszają, dlatego też Sąd uznał, że wniosek o ich uchylenie nie mógł zostać uwzględniony. Niezaliczenie semestru lub roku w określonym terminie stanowić może podstawę do skreślenia z listy studentów, jeżeli studentowi nie przysługuje już prawo zaliczenia danego przedmiotu w innym terminie. Organ

w sposób nie budzący wątpliwości wykazał, że tzw. ostatnią deską ratunku był dla skarżącego egzamin komisyjny. Próba jego zaliczenia zakończyła się niepowodzeniem. W tej sytuacji organ miał prawo podjąć decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Decyzja ta jest logiczną konsekwencją oceny materiału dowodowego, w tym braku możliwości kontynuowania studiów na warunkach przewidzianych w Regulaminie Studiów. Brak było przy tym okoliczności, które wskazywałyby, że wywiązanie się z obowiązku zaliczenia części ustnej przedmiotu "Choroby wewnętrzne" było obiektywnie niemożliwe i niezależne od skarżącego.

Przypomnieć więc trzeba, że zapisy tego Regulaminu wskazują, że Dziekan może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie (§ 19 ust. 1 pkt 2). Z § 19 ust. 3 pkt 3 lit. b) Regulaminu Studiów wynika zaś, że w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, Dziekan może wydać decyzję o skreśleniu z listy studentów w przypadku braku możliwości bądź podstaw do powtarzania po raz kolejny roku studiów. W analizowanym przypadku organ wskazał właśnie na brak możliwości powtarzania po raz kolejny roku studiów, a to z uwagi na wykorzystanie

w tym względzie wszystkich możliwości regulaminowych (vide § 19 ust. 8 Regulaminu). Ocena organu jawi się jako obiektywna i przekonująco uargumentowana. Okoliczności sprawy zostały wszechstronnie i rzetelnie wyjaśnione. Skarżącemu zapewniono czynny udział w postępowaniu

i odpowiedziano na zarzuty, jakie podnosił zwłaszcza w złożonym środku odwoławczym od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Sąd podziela stanowisko Rektora, że przeciwko decyzji o skreśleniu z listy studentów nie może świadczyć okoliczność, iż skarżący zdobył znacznie więcej punktów niż przeciętny student. Zwiększona liczba punktów ECTS nie jest bowiem rezultatem szczególnych starań studenta, lecz jak wskazał organ, wynika wyłącznie z jego problemów, które skutkowały zdecydowanie dłuższym niż planowy, okresem studiów (powtarzanie

III i IV roku studiów, urlopy dziekańskie). Zdobyte punkty ECTS z tytułu realizacji różnic programowych nie mogły zaś zastąpić zaliczenia przedmiotu "Choroby wewnętrzne".

Treść skargi wskazuje natomiast, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania kierowane są w głównej mierze pod adresem rozstrzygnięcia odmawiającego "warunkowego podjęcia studiów na VI roku" (zapis odręczny Dziekana "brak zgody" na wniosku z dnia [...] września 2019 r.). Rozstrzygnięcie

w tym zakresie zostało wprawdzie skierowane na wywołanie konkretnych

i indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach istniejącego stosunku zakładowego, tyle, że nie wypłynęło na istnienie tego stosunku. Mając charakter aktu zakładowego wewnętrznego nie zostało, jak już wyżej zaznaczono, podjęte

w ramach postępowania jurysdykcyjnego z zastosowaniem reżimu z k.p.a. Zarzuty

te uznać zatem należy jako bezpodstawne.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 268a k.p.a. należy stwierdzić, że decyzję z dnia [...] października 2019 r. o skreśleniu skarżącego z listy studentów wydał Dziekan Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim, który działał z upoważnienia Rektora Uniwersytetu Medycznego w B. Zauważenia wymaga, że stosownie do treści art. 228 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo

o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 z późn. zm.), z dniem

30 września 2019 r. rady podstawowych jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 60 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, oraz kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 60 ust. 6 tej ustawy, przestają być organami uczelni. Zgodnie z art. 228 ust. 4 ustawy wprowadzającej, z dniem

1 października 2019 r. rektorzy wstępują w prawa i obowiązki kierowników podstawowych jednostek organizacyjnych. Z powyższego wynika, że od

1 października 2019 r. Dziekan Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii

i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim Uniwersytetu Medycznego

w B. przestał być organem uczelni, a w jego prawa i obowiązki wstąpił rektor. Wydając decyzję Dziekan nie działał jako organ uczelni, tylko osoba upoważniona przez Rektora do załatwienia sprawy, o czym świadczy dołączone

do akt sądowych upoważnienie z dnia [...] października 2019 r. znak: [...]

Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, w tym wskazanych w petitum skargi art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisów k.p.a., Sąd skargę oddalił, orzekając w oparciu

o art. 151 cytowanej ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi.