Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 578/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 135 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 158, art. 157 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi N. Z. i S. Z. na decyzję Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w S. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia do oddziału przedszkolnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie Komisji Rekrutacyjnej Szkoły Podstawowej im. [...] w S. z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], II. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w S. na rzecz skarżących N. Z. i S. Z. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

N. Z. i S. Z., dalej jako "skarżący", wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w S., dalej również jako "organ", w przedmiocie odmowy przyjęcia ich dziecka do oddziału przedszkolnego.

Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], Wójt Gminy S. ustalił harmonogram czynności w postępowaniu rekrutacyjnym i postępowaniu uzupełniającym do przedszkola, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz do klas pierwszych w szkołach podstawowych, a także kryteriów branych pod uwagę i dokumentów niezbędnych do potwierdzenia kryteriów.

Zarządzeniem z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...], Dyrektor Szkoły Podstawowej [...] w S. powołała Komisję Rekrutacyjną do przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na rok szkolny [...].

W dniu [...] marca 2022 r. sporządzony został protokół z posiedzenia Komisji Rekrutacyjnej, w którym wskazano, że zgodnie ze Statutem Szkoła dysponuje 50 miejscami w dwóch oddziałach przedszkolnych. Złożono łącznie 55 deklaracji o kontynuacji wychowania przedszkolnego i wniosków o przyjęcie do oddziału przedszkolnego. Deklaracji o kontynuacji wychowania przedszkolnego dzieci uczęszczających do Szkoły wpłynęło 30. Na pozostałych 20 wolnych miejsc przyjęto 20 dzieci. Do oddziałów przedszkolnych Szkoły nie przyjęto 5 dzieci. Alfabetyczna lista dzieci przyjętych i nieprzyjętych w wyniku I etapu postępowania rekrutacyjnego stanowiła załącznik do protokołu. Ustalono, że w związku z brakiem wolnych miejsc rekrutacja uzupełniająca do oddziałów przedszkolnych się nie odbędzie.

Wnioskiem z [...] kwietnia 2022 r. skarżący zwrócili się do Komisji Rekrutacyjnej o podanie uzasadnienia odmowy przyjęcia ich dziecka do oddziału przedszkolnego.

Pismem z dnia 6 kwietnia 2022 r. Komisja Rekrutacyjna poinformowała skarżących, że zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 219 r. poz. 502), liczba dzieci w oddziale przedszkolnym może wynosić nie więcej niż 25. Dalej Komisja wskazała, że zgodnie z zarządzeniem Wójta Gminy Ś. z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], na dzień 1 kwietnia 2022 r. liczba kandydatów w każdym oddziale przedszkolnym wynosi 25. W tej sytuacji przyjęcie dziecka skarżących do oddziału przedszkolnego jest niemożliwe. Poinformowano również skarżących o tym, że stosownie do art. 31 pkt 10 ustawy Prawo oświatowe Wójt Gminy Ś. wskaże odział przedszkolny, w którym ich syn będzie mógł odbywać roczne przygotowanie przedszkolne.

Skarżący, pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r., złożyli odwołanie od rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej do Dyrektora Szkoły Podstawowej, domagając się wskazania na podstawie jakich kryteriów odmówiono przyjęcia ich syna do oddziału przedszkolnego. Podkreślili, że spełniają kryteria, o których mowa w zarządzeniu nr [...] to jest: wielodzietność, miejsce zamieszkania na terenie gminy S., rodzeństwo kandydata – brat będzie brał udział w rekrutacji uzupełniającej do klasy pierwszej w szkole, w której jest oddział przedszkolny, a drugi brat zakwalifikował się do przedszkola gminnego w S., oboje rodzice kandydata pracują.

Skarżący podkreślili, że odpowiedź Komisji Rekrutacyjnej ich nie satysfakcjonuje. Wskazali, że w odpowiedzi błędnie określono, iż złożyli deklarację o kontynuacji wychowania przedszkolnego, a nie jak wskazano w odpowiedzi deklarację dotyczącą rocznego przygotowania przedszkolnego. Podnieśli, że pod uzasadnieniem brak jest podpisu wszystkich członków Komisji Rekrutacyjnej. Nie wskazano w oparciu o jakie kryteria odbywała się klasyfikacja dzieci, które złożyły deklaracje o kontynuacji, skoro jedynym wymaganym dokumentem było złożenie deklaracji, bez żadnych innych dokumentów potwierdzających spełnienie kryteriów.

Skarżący wyjaśnili, że pracują w instytucjach publicznych (Straży Pożarnej i służbie zdrowia) w systemie zmianowym i nie mogą sobie pozwolić na odprowadzanie i odbieranie dziecka na przystanek o ściśle określonych przez Gminę godzinach. Wyjaśnili, że są rodzicami trzech synów i starali się aby miejscowość S. była docelowym punktem edukacji wszystkich dzieci, a rodziny wielodzietne należałoby wspierać.

Skarżący wskazali też na możliwość zwiększenia liczby oddziałów przedszkolnych w oparciu o uchwałę nr [...] w sprawie sieci publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r., Dyrektor Szkoły Podstawowej S. w S. wyjaśniła, że nie ma możliwości kontynuacji wychowania przedszkolnego ich syna w tej placówce z powodu braku miejsc.

Organ wyjaśnił, że w rekrutacji na rok szkolny [...] szkoła dysponowała 20 miejscami w oddziale przedszkolnym dla dzieci 5 i 6 letnich. Rodzice złożyli 25 wniosków o przyjęcie dziecka do oddziału, w tym 21 deklaracji o kontynuowaniu wychowania przedszkolnego. Komisja Rekrutacyjna zakwalifikowała do oddziału przedszkolnego 20 dzieci. Pozostali kandydaci otrzymali informacje od organu prowadzącego o możliwości kontynuowania wychowania przedszkolnego w innym oddziale w szkole, której organem prowadzącym jest Gmina S..

Końcowo organ, odnosząc się do argumentu, dotyczącego możliwości zwiększenia liczby oddziałów przedszkolnych wskazał, że decyzja ta należy wyłącznie do kompetencji organu prowadzącego.

N. Z. i S. Z. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w S., domagając się jej uchylenia w całości i ponownego rozpatrzenia sprawy przez Komisję Rekrutacyjną i podjęcia decyzji o przyjęciu ich syna di przedszkola w S., a także zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej. Organ opisał przebieg postępowania rekrutacyjnego i wyjaśnił, że w związku z tym, iż syn skarżący nie został przyjęty do oddziału przedszkolnego, Wójt Gminy Ś. , w piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. wskazała skarżącym na możliwość kontynuowania wychowania przedszkolnego w oddziale przedszkolnym w Szkole Podstawowej w Z. .

Wyjaśniono równie, że w postępowaniu rekrutacyjnym brały udział dzieci z różnych miejscowości z terenu gminy S. i Komisja Rekrutacyjna, mając do wyboru kandydatów, którzy uzyskali taką samą ilość punktów, w celu zapewnienia im jak najpełniejszej realizacji potrzeb, podjęła decyzję o przyjęciu dziecka z miejscowości S., w której znajduje się szkoła. Gdyby kandydat ten nie został przyjęty musiałby dojeżdżać do szkoły w Z. oddalonej o [...] km od Ś. , podczas, gdy syn skarżących mieszka w N. oddalonym od szkoły w Z. P. o [...] km i ma zagwarantowany transport.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem OVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), niniejsza sprawa została rozpoznana w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, oraz z mocy art. 135 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a., dokonana na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), według kryterium zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do przekonania, że akty te naruszają prawo w stopniu nakazującym ich usunięcie z obiegu prawnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w S., utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Komisji rekrutacyjnej w zakresie odmowy przyjęcia skarżących do oddziału przedszkolnego w tej szkole.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcia tak komisji rekrutacyjnej , jak i dyrektora właściwej placówki oświatowej są decyzjami administracyjnymi ( patrz wyroki WSA: w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 531/16, w Gdańsku z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 505/18, z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 455/20, w Warszawie z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1146/16, z dnia 7 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1069/20).

Zasady przyjmowania do publicznych przedszkoli, publicznych innych form wychowania przedszkolnego, publicznych szkół i publicznych placówek normuje w artykułach 130 – 164 ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tj. z Dz.U. z 2021 r., poz. 1082 –j.t.), zwana dalej "ustawą".

Przepis art. 158 ust. 9 ustawy przewiduje możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie dyrektora danego publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki w sprawie odmowy przyjęcia do w/w przedszkola, szkoły lub placówki.

Zgodnie z art. 157 ust. 1 ustawy, postępowanie rekrutacyjne do publicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w publicznych szkołach podstawowych, publicznych innych form wychowania przedszkolnego, publicznych szkół i publicznych placówek przeprowadza komisja rekrutacyjna powołana przez dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki. Dyrektor wyznacza przewodniczącego komisji rekrutacyjnej.

W myśl art. 157 ust. 2 ustawy, do zadań komisji rekrutacyjnej należy w szczególności:

1) ustalenie wyników postępowania rekrutacyjnego i podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, o której mowa w art. 158 ust. 1;

2) ustalenie i podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, o której mowa w art. 158 ust. 3;

5) sporządzenie protokołu postępowania rekrutacyjnego.

Zgodnie z art. 158:

1. Wyniki postępowania rekrutacyjnego podaje się do publicznej wiadomości w formie listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, zawierającej imiona i nazwiska kandydatów oraz informację o zakwalifikowaniu albo niezakwalifikowaniu kandydata do danego publicznego przedszkola, oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej, publicznej innej formy wychowania przedszkolnego, publicznej szkoły, publicznej placówki, na zajęcia w publicznej placówce oświatowo-wychowawczej, na kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych lub na kwalifikacyjny kurs zawodowy.

2. Komisja rekrutacyjna przyjmuje kandydata do danego publicznego przedszkola (...), jeżeli w wyniku postępowania rekrutacyjnego kandydat został zakwalifikowany oraz złożył wymagane dokumenty.

3. Komisja rekrutacyjna podaje do publicznej wiadomości listę kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych do danego publicznego przedszkola ( ...). Lista zawiera imiona i nazwiska kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych lub informację o liczbie wolnych miejsc.

4. Listy, o których mowa w ust. 1 i 3, podaje się do publicznej wiadomości poprzez umieszczenie w widocznym miejscu w siedzibie danego publicznego przedszkola (...). Listy zawierają imiona i nazwiska kandydatów uszeregowane w kolejności alfabetycznej oraz najniższą liczbę punktów, która uprawnia do przyjęcia.

5. Dzień podania do publicznej wiadomości listy, o której mowa w ust. 3, jest określany w formie adnotacji umieszczonej na tej liście, opatrzonej podpisem przewodniczącego komisji rekrutacyjnej.

6. W terminie 7 dni od dnia podania do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wystąpić do komisji rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kandydata do danego publicznego przedszkola(...) .

7. Uzasadnienie sporządza się w terminie 5 dni od dnia wystąpienia przez rodzica kandydata lub kandydata pełnoletniego z wnioskiem, o którym mowa w ust. 6. Uzasadnienie zawiera przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższą liczbę punktów, która uprawniała do przyjęcia, oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym.

8. Rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wnieść do dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, w terminie 7 dni od dnia otrzymania uzasadnienia.

9. Dyrektor publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki rozpatruje odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, o którym mowa w ust. 8, w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania. Na rozstrzygnięcie dyrektora danego publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki służy skarga do sądu administracyjnego.

Na gruncie badanej sprawy, zarządzeniem z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...], Dyrektor Szkoły Podstawowej [...] w S. powołał Komisję Rekrutacyjną do przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na rok szkolny [...], ze wskazaniem danych personalnych osób wchodzących w jej skład i wyznaczeniem przewodniczącej.

Po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego Komisja sporządziła protokół, jednak z treści tego dokumentu nie wynika, jakimi kryteriami kierowano się przy podejmowaniu decyzji o przyjęciu, bądź nieprzyjęciu dzieci do oddziału przedszkolnego. W szczególności nie wynika z niego jaka była najniższa liczba punktów, która uprawniała do przyjęcia. Brak jest również informacji o tym jaką liczbę punktów uzyskali poszczególni kandydaci. Są to, w ocenie Sądu, informacje podstawowe, które powinny się znaleźć w protokole, bowiem w oparciu o te dane możliwa jest weryfikacja poprawności przyznania punktów według kryteriów określonych w Zarządzeniu Wójta Gminy S. z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] i ich obliczenia w stosunku do każdego kandydata.

W efekcie lista kandydatów przyjętych i nieprzyjętych została sporządzona wadliwie, bowiem nie zawiera ona informacji, o której mowa w art. 158 ust. 4 u.p.o., to jest najniższej liczby punktów, która uprawniała do przyjęcia do placówki.

Informacji takiej nie zawiera również rozstrzygnięcie wydane przez Komisję Rekrutacyjną. Pismo z dnia [...] kwietnia 2022 r., stanowiące odpowiedź na wniosek skarżących o uzasadnienie decyzji odmownej nie zawiera podstawowych informacji wymaganych art. 158 ust. 7 u.p.o. Brak jest danych o najniższej liczbie punktów, która uprawniała do przyjęcia do oddziału przedszkolnego, liczby punktów uzyskanych przez syna skarżących, a także merytorycznego uzasadnienia odmowy przyjęcia do placówki. Takiego uzasadnienia nie stanowi, zdaniem Sądu, przywołanie aktów prawnych, z których wynika jaka była dopuszczalna liczba kandydatów w każdym oddziale przedszkolnym bez jednoczesnego odniesienia się do indywidualnej sytuacji kandydata. Uzasadnienie powinno zawierać wskazanie z jakich powodów dziecko skarżących w postępowaniu rekrutacyjnym zostało zdyskwalifikowane.

Niezależnie od powyższych uwag wskazać należy, na to, uzasadnienie to jest integralną częścią decyzji ( rozstrzygnięcia) Komisji Rekrutacyjnej, która wydawana jest przez ciało kolegialne – komisję rekrutacyjną, wobec czego winno być podpisane przez wszystkich członków komisji rekrutacyjnej. Na skutek niepodpisania uzasadnienia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji przez wszystkich członków komisji jest ono dotknięte istotną wadą prawną, która skutkuje wyeliminowaniem tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ( przykładowo przywołane wcześniej wyroki WSA: w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 531/16, w Gdańsku z dnia 18 października 2018 r. , sygn. akt III SA/Gd 505/18, z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 455/20, w Warszawie z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1146/16, z dnia 7 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1069/20). Sąd orzekający stanowisko to podziela.

W końcu rozstrzygnięcie to nie zawiera pouczenia o możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia do dyrektora szkoły.

Powyższych wad nie dostrzegła Dyrektor Szkoły, która w decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie Komisji Rekrutacyjnej ograniczyła się jedynie do powielenia argumentacji Komisji, nie ustosunkowując się w żaden sposób do merytorycznych zarzutów skarżących. W szczególności spełnienia przez syna skarżących kryteriów uprawniających do przyjęcia do placówki. W dalszym ciągu nie udzielono skarżącym wiążącej informacji o najniższej liczbie punktów jaka stanowiła podstawę do przyjęcia do oddziału przedszkolnego oraz liczbie punktów jakie w postepowaniu rekrutacyjnym uzyskało ich dziecko.

Informacja o faktycznej przyczynie odmowy przyjęcia syna skarżących do oddziału przedszkolnego została przekazana w odpowiedzi na skargę, z której wynika, że z dwojga dzieci, które uzyskały tę samą liczbę punktów wybrano dziecko mające miejsce zamieszkania w miejscowości [...], w której znajduje się szkoła. Jednocześnie organ nie odniósł się w żaden sposób do podnoszonych przez skarżących zarzutów, z których wynika, że w ich ocenie syn spełniał wszystkie ustalone kryteria, a organ nie wziął pod uwagę tego, że jego rodzeństwo uczęszcza do placówek na terenie [...], co w sytuacji zmianowej pracy obojga rodziców znacząco utrudni tej rodzinie funkcjonowanie.

Jednocześnie w odpowiedzi na skargę brak jest informacji o przebiegu postępowania rekrutacyjnego i ilości punktów przyznanych poszczególnym kandydatom w tym postępowaniu. Stąd też twierdzenie, że wyboru dokonano spośród dwojga kandydatów o tej samej liczbie punktów jest gołosłowne, skoro nie zostało ono poparte żadnym dokumentem. Nie ma zatem możliwości dokonania weryfikacji prawidłowości postępowania organu w tym zakresie.

Podkreślenia wymaga, że proces rekrutacji powinien być przejrzysty, a jego wyniki powinny poddawać się kontroli. W przypadku kwestionowania wyników postępowania organ winien, w oparciu o dokumentację wytworzoną w procesie rekrutacyjnym, móc wyjaśnić z jakich przyczyn kandydat nie został przyjęty do placówki. Wyjaśnienie to winno odnosić się do jego indywidualnej sytuacji, wskazania ilości uzyskanych punktów, wyjaśnienia czy ilość ta była wystarczająca do przyjęcia, a w przypadku ustalenia, że kliku kandydatów uzyskało tę samą liczbę punktów, podania z jakich względów wybrano jednego z nich. Niewątpliwie też rozpatrując odwołanie organ winien się odnieść szczegółowo do podniesionych zarzutów, czego w badanej sprawie zabrakło.

Z tych względów, uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie Komisji Rekrutacyjnej zostały wydane z naruszeniem prawa, Sąd – w oparciu o art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł o ich uchyleniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.