Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 201/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 3 i art. 41 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 237 poz 1656
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
article: art. 11a i art. 33 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 89 poz 589
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia nakazu inspektora pracy w sprawie umieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach i umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Nakazem z [...] kwietnia 2011 r. Nr rej. [...], Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w W., biorąc za podstawę art. 33 ust. 1 pkt 1 i art. 11 a ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r. Nr 89, poz. 589 ze zm., zwana dalej ustawą o PIP) w związku z art. 41 ust. 4 pkt 2 oraz art. 3 ust. 3 i pkt 23 załącznika nr 2 do ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 ze zm., zwana dalej ustawą o emeryturach pomostowych), nakazał Samodzielnemu Wojewódzkiemu Publicznemu Zespołowi Zakładów P. Opieki Zdrowotnej im. [...] w R. (SWPZZPOZ) umieszczenie pracownika A. C. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia inspektor pracy wskazał, iż SWPZZPOZ realizuje zadania w zakresie opieki zdrowotnej nad osobami

z zaburzeniami [...] w ramach całodziennej opieki [...]. Wykonywane w tym zakresie działania SWPZZPOZ, zgodnie z ustawą z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 1994 r. Nr 111, poz. 535 ze zm.), spełnia przez personel medyczny. Decyzją Dyrektora dla jednostki tej sporządzony został (zgodnie z załącznikiem nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych) "Wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace o szczególnym charakterze w SWPZZPOZ". Do prac o szczególnym charakterze zakwalifikowano tylko prace personelu medycznego na stanowisku lekarz i pielęgniarka. Do przedmiotowego wykazu nie zaliczono natomiast między innymi stanowisk instruktorów terapii zajęciowej/terapeuty. Ponadto w SWPZZPOZ nie zostały ustalone (wewnętrznymi aktami prawnymi) wymagania kwalifikacyjne pracowników na poszczególnych stanowiskach pracy.

Inspektor pracy wskazał nadto, iż w toku bieżącej oraz poprzedzających ją kontroli SWPZZPOZ nie przedłożył żadnych dokumentów określających tryb i sposób sporządzenia wykazu stanowisk, na których wykonywane są prace o szczególnym charakterze. Dlatego też w wyniku podjętych czynności należy bezsprzecznie ustalić, że psychiatryczna opieka szpitalna prowadzona jest również przez instruktorów terapii zajęciowej/terapeutów zajęciowych, biorą oni bowiem bezpośredni udział w trudnym procesie przywracania do zdrowia osób z zaburzeniami [...] i [...]. Opieka zdrowotna nad osobami [...] to nie tylko leczenie farmakologiczne lecz cały zespół działań, w których uczestniczy cały personel oddziałów [...]. Zgodnie z zeznaniami pracowników, instruktorzy terapii zajęciowej i terapeuci zajęciowi uczestniczą w leczeniu ww. osób przez ciągły bezpośredni kontakt z pacjentami wymagający prezentowania określonych postaw i zachowań. Istotnym elementem udziału tej grupy zawodowej w procesie leczenia jest rozmowa z pacjentami w przypadkach konieczności oraz udzielania wsparcia [...] pacjentom. Niezbędny jest też ich stały dozór i opieka nad pacjentami wymagającymi pomocy.

W odwołaniu wniesionym na powołane rozstrzygnięcie SWPZZPOZ wniósł

o uchylenie wydanego przez inspektora pracy nakazu. Wydanemu rozstrzygnięciu postawił zarzut naruszenia:

1) art. 7 i art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa) w związku z art. 12 ustawy o PIP przez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, a przez to niewyjaśnienie stanu faktycznego;

2) art. 107 § 3 Kpa przez dowolne, a nie wszechstronne ustosunkowanie się do zebranych i nieodpowiadających treści rozstrzygnięcia dowodów, w tym do zastrzeżeń SWPZZPOZ do protokołu kontroli nr [...] z [...] kwietnia 2011 r.;

3) art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych i pkt 23 załącznika do ww. ustawy przez zakwalifikowanie pracy osoby, której dotyczy nakaz do prac personelu medycznego oddziałów [...] i leczenia [...] w bezpośrednim kontakcie z pacjentem, zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zdrowia [...] i zakwalifikowanie tej pracy jako spełniającej przesłankę związaną z pogorszeniem wymaganej w pracy sprawności psychofizycznej z uwagi na starzenie się;

4) art. 84 Kpa przez niepowołanie biegłego do oceny statusu instruktora terapii zajęciowej – terapeuty w procesie przywracania do zdrowia, co skutkowało zakwalifikowaniem tej grupy do "personelu medycznego".

Rozwijając zarzuty odwołania SWPZZPOZ podniósł, iż w toku prowadzonego postępowania inspektor pracy nie uwzględnił stanowiska strony sformułowanego

w zastrzeżeniach do protokołu z kontroli, a także nie zapoznał pracodawcy z pismem

z [...] kwietnia 2011 r. Zdaniem SWPZZPOZ inspektor pracy wydając decyzję nakazującą umieszczenie pracownika w ewidencji wziął pod uwagę tylko niektóre cechy wykonywanych czynności tzn. bezpośredniość w kontaktach z pacjentami, nie uwzględniając innych aspektów. Praca instruktorów terapii zajęciowej/ terapeutów nie jest pracą fizyczną. Ponadto możliwość wystąpienia wypadku lub choroby zawodowej we wskazanych grupach zawodowych jest co najwyżej średnia.

Decyzją znak [...] z [...] września 2011 r. Okręgowy Inspektor Pracy w W., biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 Kpa i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIP, uchylił decyzję inspektora pracy i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w tym zakresie.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego sprawy organ odwoławczy wskazał, iż pomiędzy pracodawcą a zainteresowanymi pracownikami powstał spór o umieszczenie określonych stanowisk pracy, a co za tym idzie określonych imiennie pracowników w prowadzonej ewidencji prac o szczególnym charakterze. Wyjaśnił, że organy inspekcji nie są umocowane do dokonywania wiążących ustaleń, jakie stanowiska pracy spełniają warunki ustawy o emeryturach pomostowych. O zaliczeniu danego stanowiska do stanowisk, na których są wykonywane prace szczególne lub o szczególnym charakterze decyduje pracodawca lub na wniosek pracownika Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), wydając decyzję

o obowiązku opłacania za danego pracownika składek na Fundusz Emerytur Pomostowych.

Okręgowy Inspektor Pracy w W. stwierdził, iż organy inspekcji pracy nie mają prawnych podstaw do dokonywania prawnie wiążących ustaleń, czy badań

w zakresie wykazywania, czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane ustawą o emeryturach pomostowych, by być umieszczone przez pracodawcę

w rejestrze stanowisk prowadzonym na podstawie art. 41 ust. 4 pkt 1 tej ustawy. W tym zakresie organy inspekcji pracy nie mają prawnej podstawy do wydawania decyzji ingerujących w treść tego rejestru. Prowadzone przez inspektora pracy postępowanie może zakończyć się wydaniem nakazu wpisu do ewidencji na podstawie art. 11a ustawy o PIP, jeżeli dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace

w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a pomimo tego pracownik spełniający wszystkie warunki objęcia go ubezpieczeniem z tego tytułu (na Fundusz Emerytur Pomostowych) nie został wciągnięty do ewidencji.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż wykaz stanowisk pracy, na którym

w danym zakładzie pracy wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub

o szczególnym charakterze określa pracodawca. Prawidłowość zaliczenia faktycznie istniejących stanowisk do wykazu stanowisk nie jest objęta kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy. Ponadto nakaz może być wydany w sytuacji, jeżeli w wyniku decyzji ZUS ustalone zostanie, że pracownik zatrudniony na danym stanowisku spełnia warunki do objęcia go obowiązkiem uiszczania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. Jeżeli natomiast dane stanowisko pracy nie zostało zaliczone przez pracodawcę albo uprawniony organ do stanowisk pracy, na których są wykonywane prace

w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, organ Państwowej Inspekcji Pracy obowiązany jest umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Organ odwoławczy zauważył, że spory o roszczenia ze stosunku pracy rozstrzygają sądy pracy, a organy inspekcji pracy nie posiadają takich kompetencji.

W razie konfliktu pomiędzy pracownikiem, a pracodawcą sprawę rozstrzyga ten sąd, nie zaś inspektor pracy. Przedmiotowa sprawa nie dotyczy jedynie pominięcia w ewidencji danego pracownika, sprowadza się do ustalenia, czy dane stanowisko pracy powinno być zakwalifikowane do prac o szczególnym charakterze. Inspekcja pracy nie może rozstrzygać o charakterze pracy pracownika i przesądzać o okolicznościach decydujących o objęciu obowiązkami wynikającymi z przepisów emerytalnych. Orzekanie w tym zakresie wykracza poza uprawnienia kontrolno - nadzorcze wyznaczone przez ustawę o PIP.

Na koniec uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organy PIP wydając decyzje stosują się do przepisów prawa i prawomocnych rozstrzygnięć sądów. Mając na uwadze prawomocne rozstrzygnięcia sądowe kształtujące sposób rozpatrywania spraw z zakresu prowadzonej przez pracodawców ewidencji prac szczególnych lub o szczególnym charakterze należy uchylić zaskarżoną decyzję (nakaz) i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy dodał przy tym, że wziął pod uwagę zmianę przepisu art. 138 § 2 Kpa ograniczającego możliwość ponownego przekazania sprawy do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. C. wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wydanej decyzji skarżąca postawiła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 41 ust. 6 w związku

z art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych oraz art. 11a ustawy o PIP oraz przepisów postępowania, tj. art. 105 i art. 8 Kpa.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżąca stwierdziła, iż przedmiotowa decyzja narusza jej interes prawny, bowiem organ odwoławczy błędnie uznał, iż organy inspekcji pracy nie mają prawnych podstaw do dokonywania prawnie wiążących ustaleń, czy badań w zakresie wskazywania czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych, by być umieszczone przez pracodawcę w rejestrze stanowisk prowadzonych w oparciu

o przepisy art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Ponadto organ niezasadnie przyjął, że prawidłowość zaliczenia faktycznie istniejących stanowisk do wykazu stanowisk nie jest objęta kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy.

Skarżąca podniosła, że wobec spełnienia przez nią przesłanek do umieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub

o szczególnym charakterze, za które jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, okręgowy inspektor pracy był uprawniony oraz zobowiązany do wydania pracodawcy nakazu umieszczenia w prowadzonej ewidencji. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy niezasadnie umorzył postępowanie, naruszając tym samym art. 105 Kpa, gdyż organy inspekcji pracy mają prawny obowiązek weryfikacji prawidłowości prowadzenia przez pracodawcę ewidencji osób wykonujących pracę w szczególnych warunkach. W niniejszej sprawie nie zachodzi zaś bezprzedmiotowość postępowania, kwestia ta winna być rozpoznana merytorycznie, tak jak w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Przez odmienność rozstrzygnięć organów inspekcji pracy w niniejszej sprawie doszło z kolei do naruszenia art. 8 Kpa, tj. zasady zaufania obywatela do organów władzy publicznej.

W konkluzji skarżąca dodała, że podziela stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji uznające, że "wszelkie prace personelu medycznego (w tym instruktorów terapii zajęciowej) wykonywane w bezpośrednim kontakcie z pacjentem

w psychiatrycznym zespole opieki zdrowotnej należy uznać jako bezsprzecznie wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których należyte wykonywanie w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu publicznemu zmniejsza się przed upływem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się, czyli warunków określonych w art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych".

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w W. wniósł

o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, powołując się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 1969/10 z dnia 19 kwietnia 2011 r. W drugiej kolejności organ wniósł o odrzucenie skargi jako złożonej przez osobę, której nie przysługuje uprawnienie do jej wniesienia. Wyjaśnił przy tym, że adresatem decyzji administracyjnych - nakazów inspektora pracy jest wyłącznie pracodawca, na którego nakładany jest określony obowiązek. Zdaniem organu niewątpliwie pracownik jest osobą zainteresowaną wynikiem postępowania prowadzącego do wydania pracodawcy nakazu, nie jest jednak stroną tego postępowania, nie ma zatem prawa wnoszenia środków odwoławczych, ani skarg do sądu od decyzji wydawanych przez organy inspekcji pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270., zwanej dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do wniosku organu o odrzucenie skargi jako złożonej przez osobę, której nie przysługuje uprawnienie do jej wniesienia. Zdaniem Sądu skargę złożoną przez A. C. należy uznać za dopuszczalną. Pojęcie strony (art. 28 Kpa) może być bowiem wyprowadzone z prawa materialnego, tj. z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Skarżąca jako pracownik domagający się umieszczenia w ewidencji pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze ma w tym interes prawny, bowiem od jego spełnienia zależy, czy przysługuje jej prawo do emerytury pomostowej. Zatem wbrew temu co twierdzi organ, pracownik jest stroną postępowania administracyjnego prowadzonego przez inspektora pracy w powyżej określonym zakresie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w W. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. Jest to decyzja uchylająca nakaz inspektora pracy dotyczący umieszczenia skarżącej w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych

i umarzająca postępowanie organu pierwszej instancji w tym zakresie.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu drugiej instancji wydane wskutek rozpatrzenia odwołania pracodawcy od nakazu inspektora pracy jest zgodne z prawem. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 Kpa wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy może podjąć decyzję w trybie ww. przepisu tylko wówczas, gdy zachodzą okoliczności wskazane

w art. 105 Kpa. Decyzję taką organ odwoławczy winien wydać, gdy stwierdzi, że postępowanie organu pierwszej instancji było chociażby w części bezprzedmiotowe,

a w szczególności gdy stwierdzi brak podstaw uzasadniających nałożenie na stronę obowiązku lub cofnięcie jej uprzednio przyznanego uprawnienia. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie organ odwoławczy słusznie stwierdził brak podstaw prawnych uzasadniających nałożenie na stronę (tj. pracodawcę) obowiązku wynikającego z nakazu wydanego przez inspektora pracy. Jak wynika

z analizy uzasadnienia organu odwoławczego, trafnie oparł się on przy wydaniu swojego rozstrzygnięcia na treści dostępnych w internetowej bazie orzeczeń prawomocnych wyroków: Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 1969/10 z dnia 19 kwietnia 2011 r. oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 345/11 z dnia 9 października 2011 r. W powołanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż nakazanie wpisania pracownika świadczącego pracę na stanowisku nie zaliczonym przez pracodawcę do wykazu stanowisk z art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze byłoby w istocie wiążącym ustalaniem, czy określone stanowisko (zajmowane przez danego pracownika) spełnia wymogi przewidziane przez ustawę

o emeryturach pomostowych. Tymczasem - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela - do dokonywania tego rodzaju ustaleń (jakie stanowiska spełniają warunki ustawy

o emeryturach pomostowych) organy inspekcji pracy nie są umocowane.

Zgodzić się więc należy z organem odwoławczym, że organy inspekcji pracy nie są umocowane do dokonywania wiążących ustaleń, jakie stanowiska pracy spełniają warunki ustawy o emeryturach pomostowych. O zaliczeniu danego stanowiska do stanowisk, na których są wykonywane prace szczególne lub o szczególnym charakterze decyduje bowiem pracodawca lub na wniosek pracownika Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wydając decyzję o obowiązku opłacania za danego pracownika składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. Organy inspekcji pracy nie mają zaś prawnych podstaw do dokonywania prawnie wiążących ustaleń, czy badań w zakresie wykazywania, czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane ustawą

o emeryturach pomostowych, by być umieszczone przez pracodawcę w rejestrze stanowisk prowadzonym na podstawie art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych. W tym zakresie organy inspekcji pracy nie mają prawnej podstawy do wydawania decyzji ingerujących w treść tego rejestru. Prowadzone przez inspektora pracy postępowanie może zakończyć się wydaniem nakazu wpisu do ewidencji na podstawie art. 11a ustawy o PIP tylko wtedy, jeżeli dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a pomimo tego pracownik spełniający wszystkie warunki objęcia go ubezpieczeniem z tego tytułu (na Fundusz Emerytur Pomostowych) nie został wciągnięty do ewidencji. Wykaz stanowisk pracy, na którym w danym zakładzie pracy wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze określa bowiem pracodawca. Prawidłowość zaliczenia faktycznie istniejących stanowisk do wykazu stanowisk nie jest zaś objęta kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy.

W związku z powyższym trafne jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego uchylające decyzję - nakaz inspektora pracy i umarzające postępowanie inspektora pracy jako organu pierwszej instancji. Skoro bowiem zajmowane przez skarżącą dane stanowisko pracy nie zostało zaliczone przez pracodawcę albo uprawniony organ do stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub

o szczególnym charakterze, inspektor pracy jako organ pierwszej instancji obowiązany był umorzyć postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe.

Trafnie także organ odwoławczy zauważył, że spory o roszczenia ze stosunku pracy rozstrzygają sądy pracy, a organy inspekcji pracy nie posiadają takich kompetencji. W razie konfliktu pomiędzy pracownikiem, a pracodawcą sprawę rozstrzyga właśnie sąd pracy, nie zaś inspektor pracy. Przedmiotowa sprawa nie dotyczy bowiem jedynie pominięcia w ewidencji danego pracownika, a sprowadza się także do ustalenia, czy dane stanowisko pracy powinno być zakwalifikowane do prac

o szczególnym charakterze. Inspekcja pracy nie może zaś rozstrzygać o charakterze pracy pracownika i przesądzać o okolicznościach decydujących o objęciu obowiązkami wynikającymi z przepisów emerytalnych. Orzekanie w tym zakresie niewątpliwie bowiem wykracza poza uprawnienia kontrolno - nadzorcze wyznaczone przez art. 10 ust. 1 pkt 9a i art. 11a ustawy o PIP. Zgodnie z art. 11a ustawy o PIP, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy

o emeryturach pomostowych. Prowadzenie ewidencji pracowników wykonujących pracę

w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jest tylko jednym

z obowiązków pracodawcy o charakterze wyłącznie ewidencyjno-sprawozdawczym.

Z kolei wpisanie do niej konkretnych pracowników, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, stanowi pochodną tego obowiązku. Organy inspekcji pracy są uprawnione do kontroli prowadzonej przez pracodawców ewidencji (art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o PIP), natomiast pracownicy podlegający wpisowi do niej mają dodatkowe uprawnienie do zainicjowania postępowania kontrolnego w tym zakresie (w formie skargi z art. 41 ust. 6). Szczególne zaakcentowanie uprawnienia pracownika do otrzymywania informacji i składania "skarg" w kwestii wpisu do ewidencji jest podyktowane względami dyscyplinująco-

-informacyjnymi, tym bardziej, że obowiązek prowadzenia ewidencji jest zadaniem pracodawcy wyłącznie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na którego realizację w przeciwnym wypadku zainteresowany pracownik nie miałby żadnego wpływu.

Wyjaśnić należy, że przyznanie pracownikowi uprawnienia do złożenia "skargi" dotyczącej niewpisania go do ewidencji pracowników określonej w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych nie może być jednak w żadnym przypadku rozumiane jako uprawnienie pracownika do żądania wydania przez organy inspekcji pracy rozstrzygnięcia, czy dane stanowisko pracy (które zajmuje pracownik) spełnia wymogi ustawy o emeryturach pomostowych. Należy bowiem pamiętać, że to pracodawca sporządza wykaz stanowisk pracy, na których - w jego zakładzie pracy - wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych). Prawidłowość umieszczenia bądź nieumieszczenia faktycznie istniejących u danego pracodawcy stanowisk pracy

w wykazie stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, nie jest zaś objęta kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy (por. art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o PIP w zw. z art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych).

Merytoryczny spór pomiędzy pracodawcą, będącym płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne, a pracownikiem, co do tego, czy dane stanowisko pracy jest stanowiskiem, na którym wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub

o szczególnym charakterze, jest de facto sporem dotyczącym ubezpieczeń społecznych, bowiem dotyczy on z jednej strony obowiązków pracodawcy (jako płatnika składek na Fundusz Emerytur Pomostowych), a z drugiej uprawnień pracownika dotyczących nabywania uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego na szczególnych zasadach określonych w ustawie o emeryturach pomostowych.

Organy inspekcji pracy - otrzymawszy skargę pracownika złożoną w oparciu

o art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych - obowiązane są wszcząć postępowanie kontrolne na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o PIP. Postępowanie to może zakończyć się wydaniem nakazu wpisu do ewidencji na podstawie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy tylko jednak wtedy, jeżeli dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,

a pomimo to pracownik - spełniający wszystkie warunki do objęcia go obowiązkiem opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych - nie został wciągnięty do ewidencji. Nakaz taki może również być wydany, jeżeli w wyniku decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) ustalone zostanie, że pracownik zatrudniony na danym stanowisku spełnia warunki do objęcia go systemem emerytur pomostowych, co rodzi po stronie pracodawcy (płatnika) obowiązek uiszczania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. W sytuacji zaś, gdy stanowisko, na którym zatrudniony jest pracownik, nie zostało zaliczone przez pracodawcę albo uprawniony organ do stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, organ Państwowej Inspekcji Pracy powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.

W postępowaniu kontrolnym, zainicjowanym przez pracownika skargą na pracodawcę, inspekcja nie może bowiem rozstrzygać o charakterze jego pracy i przesądzać

o okolicznościach decydujących o objęciu pracownika obowiązkami wynikającymi

z przepisów emerytalnych. Rolą inspekcji jest wyłącznie orzekanie o istnieniu, bądź nieistnieniu naruszenia obowiązku ewidencyjno -sprawozdawczego przez pracodawcę.

Podkreślić należy, iż odmienna wykładnia przepisów analizowanych ustaw prowadziłaby do sytuacji, w której w przypadku sporu pomiędzy pracownikiem,

a pracodawcą o podleganiu przez danego, konkretnego pracownika regulacjom określonym w ustawie o emeryturach pomostowych, co wiąże się z określonymi konsekwencjami dla pracodawcy wyrażającymi się w konieczności uiszczania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, a więc o zagadnieniu wprost należącym do materii ubezpieczeń społecznych, można by rozstrzygać w dwóch konkurencyjnych, niezależnych od siebie trybach, to jest w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy toczącym się na podstawie art. 11a ustawy o PIP oraz w postępowaniu przez Zakładem Ubezpieczeń Społecznych toczącym się na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 40 ust. 7 ustawy

o emeryturach pomostowych, które to tryby przewidują odmienne środki zaskarżenia

i co szczególnie istotne zasadniczo odmienne formy sądowej kontroli zapadłych rozstrzygnięć sprawowanej w pierwszym przypadku przez sądy administracyjne,

a w drugim przez sądy powszechne. Taka sytuacja byłaby zaś nie do pogodzenia

z zasadą racjonalności prawodawcy, bowiem rodziłby ryzyko zapadnięcia w tej samej sprawie sprzecznych rozstrzygnięć (patrz - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 345/11 z dnia 9 października 2011 r.).

Konkludując stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skargi, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, ani też do naruszenia przepisów postępowania, w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji.