Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2001/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anita Wielopolska Asesor WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza N. z [...] lutego 2020 r., nr [...], o wymeldowaniu M. G. z pobytu stałego w budynku nr 8 przy ul. S. w N.. W uzasadnieniu podano, iż na wniosek K. G. Burmistrz N. wszczął postępowanie o wymeldowanie M. G. z pobytu stałego w budynku nr 8 przy ul. S. w N., stwierdzając, że został spełniony warunek do wymeldowania, bowiem wymieniona nie mieszka w miejscu stałego zameldowania i nie dopełniła obowiązku meldunkowego. Odwołanie od decyzji wniosła M. G., wskazując, że brak zameldowania godzi w jej prawa i obowiązki jako przedstawiciela prawnego małoletniej córki, której miejscem pobytu jest każdorazowe miejsce pobytu jej matki, zgodnie z orzeczeniem rozwodowym. Skarżona decyzja dotyczy wymeldowana jednie jej, co powoduje że jej córka, wobec której nie toczy się postępowanie o wymeldowanie, będzie zameldowana pod innym adresem niż matka. Wskazała, że opuszczenie przez nią miejsca stałego zameldowania spowodowane było zachowaniem K. G.. Ponadto złożyła w sądzie wniosek o podział majątku wspólnego stron, w skład którego wchodzi budynek nr 8 przy ul. S. w N.. Do akt dołączono wydruk z księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez IV Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w P., z którego wynika, że jedynym właścicielem tej nieruchomości jest K. G.. Organ odwoławczy stwierdził, iż materiał dowodowy zebrany w toku postępowania daje podstawy do uznania, że w rozpatrywanej sprawie zaszła przesłanka niezbędna do wydania decyzji o wymeldowaniu M. G. z pobytu stałego w budynku nr 8 przy ul S. w N.. O istnieniu przesłanki opuszczenia czy też nieopuszczenia miejsca pobytu stałego można mówić wtedy, gdy całokształt zachowania zainteresowanej osoby będzie wskazywał, że lokal w którym była zameldowana, jest nadal miejscem jej interesów życiowych lub przestał być dla niej tego rodzaju miejscem. W ocenie Wojewody [...] M. G. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania, wskazują na to wyjaśnienia K. G., zeznania świadków oraz wyjaśnienia samej M. G.. Z materiału dowodowego wynika, że od kwietna 2019 r nie mieszka ona w miejscu zameldowania na pobyt stały. Swoje centrum koncentruje obecnie w lokalu nr 12 przy ul. P. w N.. Budynek nr 8 przy ul. S. w N. stanowi wyłączną własność K. G., a wymieniona nie posiada kluczy do drzwi wejściowych ani nie partycypuje w kosztach utrzymania tej nieruchomości. Jakkolwiek przyjeżdża ona do miejsca stałego zameldowania, to jej wizyty mają na celu, jak sama wskazała, jedynie sprawdzenie stanu nieruchomości oraz uzgodnienie kontaktów K. G. z ich małoletnią córka. Mimo, że odwołująca nadal okazjonalnie przychodzi do miejsca zameldowania na pobyt stały, to nie można stwierdzić, że tam zamieszkuje. Wymieniona twierdzi, że nie opuściła miejsca stałego zameldowania dobrowolnie, ponieważ to było spowodowane przemocą fizyczną i psychiczną ze strony męża. Jednakże nie zgłaszała powyższego, jak sam przyznała, policji ani innemu organowi. Nie podjęła również żadnych kroków prawnych zmierzających do odzyskania dostępu do budynku nr 8 przy ul. S. w N.. Nie złożyła również do sądu pozwu o przywrócenie i ochronę naruszonego posiadana. Roszczenie to służy przywróceniu utraconego, wbrew prawu stanu posiadania, co może świadczyć o braku dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności stanowi tylko zbiór danych o miejscu pobytu i zamieszkiwania osób znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na których ciąży obowiązek meldunkowy. Zbiór ten służy gromadzeniu informacji wyłączne o rzeczywistym stanie faktycznym a nie prawnym. Utrzymanie zameldowania M. G. w budynku nr 8 przy ul S. w N. byłoby wyłącznie fikcją meldunkową, tj. stanem niezgodnym z faktycznym miejscem jej pobytu, a zadaniem organu jest ochrona ewidencji ludności i likwidacja fikcji meldunkowych polegających na rozbieżności stanu ewidencji ludności ze stanem faktycznym. Decyzja o wymeldowaniu ma jedynie na celu doprowadzenie do zgodności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym. Organ za niezasadny organ uznał zarzut, że wymeldowane odwołującej z pobytu stałego utrudni jej wykonywanie praw i obowiązków przedstawiciela ustawowego małoletniej córki. Ewentualne utrudnienia w załatwieniu spraw życia codziennego nie mogą być wzięte pod uwagę, gdyż nie mają wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Wojewoda wskazał, iż zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, obowiązkiem odwołującej jest zameldować się razem z małoletnią córką na pobyt stał lub czasowy pod adresem, pod którym aktualnie zamieszkują. W konkluzji organ stwierdził, że M. G. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania, tj. w budynku nr 8 przy ul. S. w N. i nie dokonała obowiązku meldunkowego, decyzja o jej wymeldowaniu jest zgodna z obowiązującymi przepisami i w pełni zasadna. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. G., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: przepisów prawa materialnego: a) błędną wykładnię, w rezultacie niewłaściwe zastosowanie – art. 3 ustawy o ewidencji ludności, przez uznanie, iż opuściła dobrowolnie miejsce zamieszkania dotychczasowego, a okoliczność że są tam jej rzecz nie ma znaczenia, b) art. 27 ustawy o ewidencji ludności powodując, iż skarżąca matka dwojga dzieci nie ma stałego zameldowania co godzi w jej prawa i obowiązki w szczególności wynikający z przeczenia o rozwodzie gdzie wskazano, iż każdorazowo córka Olga ma wskazane miejsce zamieszania jako miejsce marki. W przypadku wymeldowania matki córka pozostaje zameldowana w innym miejscu niż matka, zatem jak matka ma wypełnić swoje obowiązki, sytuacja ta sprzyja również nierównemu traktowaniu w rozłożeniu obowiązków wychowawczych przez małżonków względem dziecka wspólnego małżonków. Nadto zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. wskazując, że niniejsze rozstrzygnięcie pozbawia skarżącą prawa do przebywania z córką, czyli skarżąca nie może wykonywać prawa i obowiązku wynikającego z orzeczenia rozwodowego, gdzie miejscem zamieszkania córki Olgi jest miejsce matki. Gdzie tu interes społeczny a w szczególności interes obywatela. Matka dzieci wyprowadza się no przecież nie dlatego, że sprawia jej to przyjemność, tylko z konieczności, zatem czynność urzędu sankcjonuje zdarzenie nieprawidłowe, które doprowadziło do tego, iż ona musiała opuścić dom i zabrać dzieci. Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącej wniosła i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz.2325; dalej jako: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2020 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza N. z dnia [...] lutego 2020 r. w przedmiocie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego. Z analizy przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że w rozpoznawanej sprawy organy obu instancji w toku postępowania wyjaśniającego zgromadziły obszerny, a zarazem kompletny materiał dowodowy, który poddały wnikliwej i wszechstronnej ocenie. Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, przedstawiony szczegółowo w motywach zaskarżonej decyzji sporządzonej z poszanowaniem reguł z art. 107 § 3 k.p.a., nie budzi zastrzeżeń co do jego prawidłowości. Z tego też względu Sąd poczynione przez organ ustalenia faktyczne akceptuje i uznaje za własne. Stan faktyczny sprawy pozwalał na stwierdzenie, że w sprawie niniejszej spełnione zostały przesłanki do wymeldowania skarżącej z pobytu stałego z budynku nr 8 położonego przy ul. S. w N.. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1397 ze zm.) zwanej dalej jako "ustawą", zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 tej ustawy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 ustawy, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Z przepisu tego wynika, że jedyną przesłanką, decydującą o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tę osobę miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wobec tego wyjaśnić należy, że pobytem stałym w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przyjmuje się, że zamieszkiwanie w danym lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały świadczy o tym, że dany lokal stanowi centrum życiowe danej osoby i jednocześnie stanowi podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy. Wynika zatem z tego, że pobyt stały wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję ( por. wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2005 r. IV SA/Wa 600/05, CBOSA). Z kolei, opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca stałego pobytu wedle art. 35 ustawy stanowi materialną przesłankę wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu. Przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że opuszczenie lokalu musi być trwałe i dobrowolne. W orzecznictwie wprawdzie wyrażany jest pogląd, że co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej, jednakże w pewnych przypadkach wola osoby zameldowanej nie ma wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Brak tak rozumianej dobrowolności nie zawsze stanowi zatem przeszkodę do wymeldowania. Innymi słowy, dla wystąpienia przesłanki wymeldowania, którą jest "opuszczenie miejsca pobytu stałego" konieczne jest aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar związania się tym innym miejscem i urządzenia w nim trwałego centrum życiowego. Wyjaśnić w związku z tym trzeba, że w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o wszystkie te sytuacje, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Jednocześnie zwraca się uwagę, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Zatem, na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie będą prawnie skuteczne (np. wyroki NSA z: 8 października 2009 r. II OSK 1908/08, 9 maja 2012 r. II OSK 299/11, 16 października 2013 r. II OSK 1163/12, 20 maja 2016 r. II OSK 2065/14, 4 września 2015 r. II OSK 2315/14, 11 stycznia 2018 r. II OSK 1177/17, 18 czerwca 2019 r. II OSK 2025/17, 18 grudnia 2019 r. II OSK 3427/18, 17 października 2019 r. II OSK 2418/18, 19 grudnia 2019 r. II OSK 3268/18, 17 lipca 2020 r. II OSK 392/20 – www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Z ustalonego przez organy obu instancji stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca z dniem 1 kwietnia 2019 r. opuściła miejsce dotychczasowego stałego pobytu i zamieszkała pod nowym adresem w N. w lokalu nr 12 przy ul. P. nr [...]. Zabrała z niego sprzęty kuchenne i swoje osobiste rzeczy. Pozostałe pozostawione jej rzeczy, jak wskazał jej mąż, zostały spakowane. Wyrok rozwodowy uprawomocnił się w sierpniu 2019 r. Skarżąca przyznała, że okazjonalnie bywa w miejscu zameldowania na pobyt stały, w celu sprawdzenia stanu nieruchomości i ustalenia kontaktów ojca z małoletnią córką. Przyznała również, że nie wiąże swojej przyszłości z N., nie zgadza się na wymeldowanie z pobytu stałego z budynku nr 8 przy ul. S. w N., gdyż chce mieć jakieś zabezpieczenie socjalne. Godzi się w związku z tym zauważyć, iż w toku postępowania administracyjnego, jak i sądowego skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o podjęciu przez nią stosownych kroków prawnych w celu przywrócenia naruszonego posiadania. Także jej twierdzenia o znęcaniu się fizycznym i psychicznym przez męża nie zostały potwierdzone wiarygodnymi dowodami, nie zostało wykazane aby w związku z tym miały miejsce interwencje policji. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że organy obu instancji zasadnie orzekły o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu 1 kwietnia 2019 r.. Opuszczając go zabrała swoje rzeczy a także część rzeczy stanowiących majątek wspólny małżonków. W tej sytuacji organy prawidłowo oceniły, że opuszczenie przedmiotowego lokalu, nabrało trwałego charakteru. Okoliczności powyższe są bezsporne, nie zostały podważone przez skarżącą. Skarżąca, co wynika z treści skierowanej do Sądu skargi, inaczej, w sposób potoczny interpretuje słowo "dobrowolny". Tymczasem na równi z dobrowolnym opuszczeniem miejsca zamieszkania, należy traktować sytuację, gdy lokal został opuszczony (nawet w warunkach przymuszenia), ale we właściwym czasie nie skorzystano z przysługujących środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Skarżąca ani jej pełnomocnik nie wskazywali, aby skorzystała ona z jakichkolwiek środków prawnych celem umożliwienia powrotu do lokalu. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Organy administracyjne przeprowadziły bowiem w sposób prawidłowy postępowanie administracyjne, dopełniając wymogów wynikających z art. 6 i art. 7 k.p.a. Tym bardziej, że istotne okoliczności, tj. opuszczenie lokalu przez skarżącą, zostało przez nią potwierdzone. Kwestionowanie zaś decyzji o wymeldowaniu w powodu sytuacji wynikającej z wyroku rozwodowego, w którym zostało orzeczone, że miejscem pobytu małoletniej córki będzie każdorazowe miejsce zamieszkania jej matki, nie ma żadnego znaczenia dla oceny prawidłowości tegoż rozstrzygnięcia. W tej mierze podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że na mocy art. 27 ust. 1 ustawy skarżąca powinna razem ze swoją małoletnią córką zameldować pod adresem, w którym obecnie przebywają, czy to na pobyt stały, czy też pobyt czasowy. Wyjaśnić przy tym należy, że zameldowanie, jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Literalne brzmienie art. 35 ustawy sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu, a która to czynność ma charakter czynności materialno-technicznej i ma na celu potwierdzenie istniejącego stanu faktycznego. Wymeldowanie w żaden sposób nie dotyczy ani nie niweczy praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Tych ostatnich należy dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym. Postępowanie o wymeldowanie ma na celu jedynie doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy. Decyzja o zameldowaniu nie daje żadnych praw do lokalu ani też takich praw, jeśli strona jest w ich posiadaniu, nie pozbawia np. prawa własności czy prawa użytkowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.