Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2270/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4, art. 10 ust. 1, art. 5, art. 13
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. Z., M. Z., W. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Minister Infrastruktury i Budownictwa po rozpoznaniu wniosku W.a Z., M. Z., M. Z. - [...], K. S., H. B. - [...], M. C. - [...] (w miejsce której wstąpiły N. [...] L. oraz S. [...] T.), reprezentowanych przez r. pr. M. P. - [...] oraz wniosku M. Z., reprezentowanego przez r. pr. M. N., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...].08.2015 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].09.1953 r. nr ew. [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].12.1952 r. nr [...] - w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w P. przy ul. K. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] t. IV, karta [...], ozn. jako parcela nr [...] o pow. [...] m2 (pkt 9a) oraz nieruchomości położonej w P. przy ul. K. [...] i W. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] t. V, karta [...], ozn. jako parcela nr [...] o pow. [...] m2 (pkt 9b), stanowiących tabularną własność M. Z. i W. C., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...].08.2015r.

Decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Orzeczeniem z dnia [...].12.1952 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. wywłaszczyło m.in. nieruchomość położoną w P. przy ul. K. [...], zapisaną w księdze wieczystej [...] t. IV, karta [...], ozn. jako parcela nr [...] o pow. [...] m2 (pkt 9a) oraz nieruchomość położoną w P. przy ul. K. [...] i W. [...], zapisaną w księdze wieczystej [...] t. V karta [...], ozn. jako parcela nr [...] o pow. [...] m2 (pkt 9b) - obydwie stanowiące tabularną własność M. Z. i W. C.

Decyzją z dnia [...].09.1953 r. nr ew. [...] Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P., po rozpatrzeniu odwołania W. C. i M. Z., utrzymała w mocy ww. orzeczenie z dnia r. nr [...].

Pismem z dnia [...].11.1994 r. W. Z., M. Z., M. Z., K. S. i H. B., reprezentowani przez adw. R. K., złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...].09.1953 r. oraz ww. orzeczenia z dnia [...].12.1952 r. w części dotyczącej nieruchomości stanowiących własność W. C. i M. Z. (pkt 9a i 9b orzeczenia z dnia [...].12.1952 r. oraz całość ww. decyzji z dnia [...].09.1953r.

Decyzją z dnia [...].08.2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].09.1953 r. nr ew. [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].12.1952 r. nr [...] - w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w P. przy ul. K. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] t. IV, karta [...], ozn. jako parcela nr [...] o pow. [...] m2 (pkt 9a) oraz nieruchomości położonej w P. przy ul. K. [...] i W. [...] zapisanej w księdze wieczystej [...] t. V, karta [...], ozn. jako parcela nr [...] o pow. [...] m2 (pkt 9b), stanowiących tabularną własność M. Z. i W. C.

W. Z., M. Z., M. Z. - [...], K. S., H. B. - [...], M. C. - [...] (w miejsce której wstąpiły N. [...] L. oraz S. [...] T.), reprezentowani przez r. pr. M. P. - [...] oraz M. Z., reprezentowany przez r.pr. M. N. złożyli - w ustawowym terminie - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją.

We wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy podniesiono, że organ dokonał oceny kontrolowanych decyzji z przepisem art. 5 dekretu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r., w czym skarżący dopatrują się naruszenia art. 153 p.p.s.a. na skutek nieuwzględnienia oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.10.2009 r. sygn. akt I OSK 871/08, wydanym na skutek uruchomienia kontroli sądowej w stosunku do decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...].09.2007 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...].12.2005 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].08.1999r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji tego organu z dnia [...].02.1999 r. nr [...]. Zdaniem skarżących powyższa ocena prawna wiąże organ nadzoru pomimo zgromadzenia w sprawie nowego materiału dowodowego., tj. akt archiwalnych dotyczących zezwolenia Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].09.1951 r. nr [...], nadesłanych przy piśmie Archiwum Akt Nowych z dnia [...].12.2013 r. [...].

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister wydał zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał (odmiennie niż w zaskarżonej decyzji z dnia [...].08.2015 r.), że organ nadzoru jest związany oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.10.2009 r. sygn. akt I OSK 871/08, uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26.02.2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1877/07, oddalający skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...].09.2007 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...].12.2005 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].08.1999r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji tego organu z dnia [...].02.1999 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].09.1953 r. oraz orzeczenia z dnia [...].12.1952 r. w części dotyczącej ww. nieruchomości (pkt 9a i 9b orzeczenia), i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Powołano, że Sąd wyraził w powyższym wyroku pogląd, że w decyzjach z dnia [...].02.1999 r. oraz z dnia [...].08.1999 r. organ nadzoru nieprawidłowo uznał, że do przedmiotowego wywłaszczenia miały zastosowanie przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r., zmieniającą dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25).

Organ podał, że wiążąca jest również ocena prawna zawarta w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15.09.2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1879/09, uchylającym decyzję z dnia [...].09.2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...].12.2005 r. Sąd Wojewódzki powtórzył ocenę zawartą w wyroku Sądu II instancji, wskazując dodatkowo, iż organ nadzoru powinien uzasadnić ewentualne odstępstwo od dotychczasowej praktyki dotyczącej oceny legalności innych punktów tego samego orzeczenia, gdyż wymaga tego zasada pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.).

Organ przeprowadzając badania poszczególnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 k.p.a., nie stwierdził w przedmiotowym orzeczeniu wad wymienionych wart. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a..

Wskazano, że zgodnie art. 10 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. do orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu za wywłaszczenie, w myśl dekretu, powołane było prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej według położenia przedmiotu wywłaszczenia. Natomiast odwołanie od orzeczenia zostało rozpatrzone przez Odwoławczą Komisję Wywłaszczeniową przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P., co było zgodne z treścią przepisu art. 24 ust. 2 dekretu (w brzmieniu po nowelizacji).

Stwierdzono, że nie można stwierdzić wydania przedmiotowego orzeczenia bez podstawy prawnej, albowiem istniał przedmiot kontrolowanego postępowania w postaci nieruchomości, co do której dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wywłaszczenia na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tj. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) oraz wniosku Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w P. z dnia [...].11.1951 r. nr [...]. Natomiast w zakresie decyzji odwoławczej z dnia [...].09.1953 r. wskazać należy, iż została wydana na skutek rozpatrzenia odwołania W. C. i M. Z. od ww. orzeczenia z dnia [...].12.1952 r. nr [...].

Organ wskazał, że przedmiotowe orzeczenie z dnia [...].12.1952 r. zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Dekret został znowelizowany ustawą z dnia 29 grudnia 1951r., która weszła w życie w dniu 31.01.1952 r., zaś wniosek wywłaszczeniowy Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia [...].11.1951 r. nr [...] został złożony przed nowelizacją - w dniu 13.11.1951 r. Powołano, że zgodnie z treścią art. 4 ww. ustawy, postępowanie wywłaszczeniowe, będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a wszczęte na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. R. P. 27, poz. 197 i Nr 55, poz. 438), będzie nadal prowadzone zgodnie z przepisami tej ustawy z tym, że m.in. przepisy art. 13 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. stosuje się w brzmieniu dotychczasowym oraz nie stosuje się przepisów art. 14 ust. 5 tego dekretu.

Stosownie zaś do art. 5 dekretu sprzed nowelizacji, zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, jeżeli uznał, że nieruchomość lub prawa były niezbędne dla realizacji narodowego planu gospodarczego oraz, że przewidziane były środki na ich nabycie. Takie zezwolenie zostało wydane przez Zastępcę Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w dniu [...].09.1951 r. nr [...]. Jednocześnie zezwolono na zbiorowe wezwanie właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości.

Wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości zostało poprzedzone dodatkowo:

wnioskiem terenowym Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w P. z dnia [...].08.1951 r. nr [...] o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości,

zezwoleniem Pełnomocnika Ministra Budownictwa Miast i Osiedli z dnia [...].09.1951 r. nr [...] zezwalającym Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w P. na zgłoszenie wniosku o nabycie nieruchomości wskazanych we wniosku terenowym nr [...],

- wydaniem zaświadczenia lokalizacyjnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].08.1951 r. nr [...], wyrażającym zgodę na lokalizację budownictwa mieszkaniowego m.in. na obszarze przedmiotowych parcel nr [...] i nr [...].

Wskazano, że w wyroku z dnia 14.10,2009 r. sygn. akt I OSK 871/08 Naczelny Sąd Administracyjny sformułował wiążącą dla organu ocenę prawną, że oceny legalności decyzji z dnia [...].09.1953 oraz orzeczenia z dnia [...].12.1952 r. należy dokonać przez pryzmat przepisów obowiązujących w dacie wydania ww. rozstrzygnięć. Sąd wskazał przy tym na konieczność uwzględnienia treści art. 5 dekretu w brzmieniu po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającą dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Powołano, że po zakończeniu postępowania przed sądem administracyjnym decyzją z dnia [...].04.2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].08.1999r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji tego organu z dnia [...].02.1999 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano (za sądem), że kontrolowane decyzje nadzorcze zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, albowiem organ skontrolował decyzję z dnia [...].09.1953 r. oraz orzeczenie z dnia [...].12.1952 r. pod kątem zachowania nieaktualnych w dniu ich wydania przepisów (tj. przepisów dekretu sprzed nowelizacji).

Organ przeprowadził analizę ww. decyzji z dnia [...].08.1999 r. oraz z dnia 05.02.1999 r. i doszedł do wniosku, iż organ nadzoru (Prezes Urzędu Mieszkalnictwa) uznał, iż w sprawie wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości znajdowały zastosowanie m.in. przepisy art. 1, 2, 5 i 7 dekretu sprzed nowelizacji, "a to w związku z art. 4 tej ustawy [tj. ustawy zmieniającej z dnia 29 grudnia 1951 r.]" (str. 4 decyzji z dnia [...].02.1999 r.). Natomiast z literalnego brzmienia art. 4 dekretu nie wynikało, aby do spraw wszczętych i niezakończonych należało stosować przepisy dekretu sprzed nowelizacji. W przepisie tym wskazano jedynie na konieczność stosowania do tej kategorii spraw przepisu art. 13 dekretu (dot. wymogów formalnych stawianych wnioskom wywłaszczeniowym). Przepis art. 4 stanowił zarazem, że postępowania należało "nadal" prowadzić na podstawie przepisów znowelizowanych.

Powołano, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14.10.2009 r. wskazał, że zasadą (zgodnie z treścią przepisu art. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r.) było stosowanie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. po nowelizacji (również do spraw wszczętych i niezakończonych), z wyjątkami przewidzianymi w tym przepisie. Zatem błędem organu nadzoru było wskazanie w decyzjach z dnia [...].02.1999 r. oraz z dnia [...].08.1999 r., że przepis art. 4 miał charakter przepisu przejściowego o szerokim zakresie stosowania - do wszystkich spraw wszczętych i niezakończonych.

Organ podał, że nie kwestionuje poglądu, że co do zasady do postępowań wywłaszczeniowych wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zastosowanie miały przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. po nowelizacji, przyjmując go jako własny. Natomiast wskazał, że w badanym postępowaniu wywłaszczeniowym, w dniu wejścia w życie zmian wprowadzonych ww. ustawą zmieniającą z dnia 29 grudnia 1951 r., wykonawca narodowych planów gospodarczych dysponował już zezwoleniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 27.09.1951 r., wydanym zgodnie z przepisami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., w brzmieniu obowiązującym w dacie jego wydania (tj. przed nowelizacją). Następnie w dniu [...].11.1951 r., a więc również przed nowelizacją złożony został wniosek wywłaszczeniowy, do którego załączono, zgodnie z przepisem art. 13 dekretu sprzed nowelizacji ww. zezwolenie z dnia 27.09.1951 r. Przepis art. 13 dekretu sprzed nowelizacji nie wymagał zaś przedłożenia przez inwestora opinii, o której mowa w art. 5 ust. 2 dekretu po nowelizacji.

Przedmiotowy wniosek wywłaszczeniowy był zatem prawidłowy i nie naruszał art. 5 ust. 2 dekretu po nowelizacji, gdyż przepisy ustawy zmieniającej z dnia 29 grudnia 1951 r. nie przewidywały uzupełniania już złożonych wniosków wywłaszczeniowych o opinię, o której mowa w art. 5 ust. 2 dekretu po nowelizacji.

Organ uznał więc, że nie doszło do rażącego naruszenia art. 5 dekretu po nowelizacji.

W odniesieniu do wezwania właściciela do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości wskazano, że w aktach sprawy brak jest samego egzemplarza oferty do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, niemniej jednak z pisma Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w P. z dnia [...].10.1951 r. nr [...], skierowanego do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P., wynika, że dokonano zbiorowego wezwania właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Wezwanie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w dniach od [...].10.1951 r. do [...].11.1951 r., co było zgodne z ówcześnie obowiązującymi przepisami i wydanym zezwoleniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 8 ust. 4 dekretu wskazano, że w przepisie tym jest mowa o nabyciu niezbędnej nieruchomości w drodze wywłaszczenia, a nie o złożeniu wniosku w sprawie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Tym samym 15 - dniowy termin miał zapewniać właścicielowi możliwość rozważenia otrzymanego wezwania do zawarcia umowy i dlatego w tym czasie wykonawca planu nie mógł nabyć nieruchomości w drodze wywłaszczenia. Sam fakt wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego nie niweczył możliwości zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości, jeżeli tylko z takim wnioskiem wystąpiłby właściciel nieruchomości. Wskazano, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło przed upływem 15 - dniowego terminu, tj. w dniu [...].11.1951 r. w sytuacji gdy decyzja wywłaszczeniowa została wydana w dniu [...].09.1953 r., ale właściciele nieruchomości na żadnym etapie postępowania nie występowali z wnioskiem o zawarcie umowy, więc zarzut dotyczący naruszenia art. 8 ust. 4 dekretu uznać należy za niezasadny. Przepis ten bowiem nie uzależniał dopuszczalności złożenia wniosku o wywłaszczenie od upływu terminu 15 - dniowego, lecz od upływu tego terminu uzależniał nabycie nieruchomości w trybie wywłaszczenia (a więc wydanie decyzji wywłaszczeniowej).

Uznano, że na gruncie art. 13 dekretu sprzed nowelizacji wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych o wywłaszczenie z dnia [...].11.1951 r. nr [...] zawierał wymagane elementy oraz zostało do niego dołączone zezwolenia na nabycie nieruchomości (wydane w sposób prawidłowy na podstawie przepisów dekretu sprzed nowelizacji), dowód wezwania właścicieli w trybie art. 7 ust. 1 dekretu sprzed nowelizacji (art. 8 ust. 1 dekretu po nowelizacji), zaświadczenie lokalizacyjne, plan sytuacyjny oraz wykaz właścicieli z podaniem ich adresów. Nie doszło zatem do naruszenia żadnego z przepisów art. 13 dekretu sprzed nowelizacji.

Zawiadomieniem z dnia [...].11.1951 r. nr [...] poinformowano o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości (pkt 9a i 9b), opierając się na treści przepisu art. 14 dekretu sprzed nowelizacji.

Obwieszczeniem z dnia [...].12.1951 r. L.dz. SA [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. poinformowało m.in. M. Z. i W. C. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Obwieszczenie to spełniało zarazem wymogi art. 18 ust. 1 dekretu po nowelizacji.

Obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w dniach od [...].12.1951 r. do [...].12.1951 r., a zatem zostało prawidłowo ogłoszone na gruncie przepisu art. 18 ust. 2 dekretu po nowelizacji.

W aktach archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia znajduje się także zawiadomienie z dnia [...].08.1952 r. nr [...] o terminie rozprawy wywłaszczeniowej, wyznaczonym na dzień [...].08.1952 r. Zawiadomienie to zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w dniach od [...].08.1952 r. do [...].08.1952 r. a zatem zgodnie z art. 20 ust. 3 dekretu po nowelizacji.

Nie doszło zatem do rażącego naruszenia przepisu art. 18 dekretu ani art. 20 ust. 1 dekretu po nowelizacji.

W dniu [...].08.1952 r. w Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. odbyła się rozprawa, na którą nie stawił się żaden z właścicieli nieruchomości przeznaczonych do wywłaszczenia.

Wskazano, że zgodnie z treścią art. 21 dekretu wywłaszczeniowego, po przeprowadzeniu rozprawy wywłaszczeniowej, prezydium wojewódzkiej rady narodowej orzekało o wywłaszczeniu albo odmawiało wywłaszczenia, gdy ustąpiły powody stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Orzeczenie powinno zawierać wskazanie przedmiotu i rodzaju wywłaszczenia, wskazanie na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło, jeżeli wpłynęły wnioski lub sprzeciwy - uzasadnienie ich przyjęcia lub odrzucenia.

Organ ustalił, że orzeczeniem z dnia [...].12.1952 r. Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa m.in. nieruchomości położonej w P. przy ul. K. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] t. IV, karta [...], ozn. jako parcela nr [...] o pow. [...] m2 (pkt 9a) oraz nieruchomości położonej w P. przy ul. K. [...] i W. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] t. V, karta [...], ozn. jako parcela nr [...] o pow. [...] m2 (pkt 9b), stanowiących tabularną własność M. Z. i W. C. Orzeczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Miejskiej Rady Narodowej w P. od dnia [...].01.1953 r. do dnia [...].01.1953 r.

W konkluzji organ uznał, że nie została spełniona żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 k.p.a., a zatem brak jest podstaw do wyeliminowania kwestionowanego orzeczenia z obrotu prawnego w kontrolowanej części.

Odnosząc się natomiast do decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].09.1953 r. nr ew. [...], organ wskazał, iż utrzymano nią w mocy prawidłowe orzeczenie z dnia [...].12.1952 r. nr [...], a tym samym nie została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie organ nie stwierdził rażącego naruszenia przepisów regulujących postępowanie odwoławcze, zawartych w dekrecie oraz w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 1928 r. Nr 36, poz. 341, ze zm.). Odwołanie zostało bowiem złożone w terminie przez podmioty do tego legitymowane.

Organ wskazał ponadto, że uwzględniając ocenę prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15.09.2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1879/09, odmowa stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji z dnia [...].09.1953 r. oraz orzeczenia z dnia [...].12.1952 r. nie narusza zasady pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Organ uznał, że zasada pogłębiania zaufania znajduje zastosowanie do sytuacji, w których rozstrzygnięcie sprawy zależy od uznania organu administracji. Decyzja w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (orzeczenia) ma zaś charakter związany. Przy orzekaniu organ ma obowiązek kierować się treścią przepisów prawa oraz wykładnią tych przepisów, która w chwili orzekania uznawana jest za najtrafniejszą. Zastosowanie zasady pogłębiania zaufania nie może bowiem naruszać nadrzędnej w stosunku do niej zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tym samym organ nadzoru nie mógł uwzględnić nieaktualnej już (na skutek wydania uchwały NSA z dnia 21.04.2008 r., sygn. akt I OPS 2/08) wykładni przepisu art. 8 dekretu po nowelizacji (art. 7 dekretu sprzed nowelizacji) i stwierdzić nieważności kwestionowanych rozstrzygnięć z powodu niewskazania konkretnej ceny w wezwaniu do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Ponadto, organ wskazał, że okoliczności każdej sprawy podlegają indywidualnej ocenie przez organ. Niedopuszczalnym jest zaś automatyczne rozciąganie ocen sformułowanych w stosunku do jednego z punktów orzeczenia wywłaszczeniowego na całe orzeczenie.

Podniesiono ponadto, że ocenie podlegają orzeczenia z lat 50-tych, a materiał dowodowy jakim dysponował uprzednio organ oraz sądy administracyjne był niepełny. Uzupełniony w 2013 r. materiał dowodowy nie uzasadnia stanowiska, iż decyzje wywłaszczeniowe rażąco naruszają prawo.

M. Z., W. Z., M. Z.-[...] złożyli na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją, oraz o zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania.

W skardze podniesiono zarzut naruszenia:

1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] grudnia 1952 roku w zakresie pkt. 9a i 9b oraz decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] września 1953 roku nr [...], podczas gdy powyższe orzeczenia zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa (tj. dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych), w szczególności z rażącym naruszeniem:

art. 5 ust. 1 i 2 Dekretu (w brzmieniu po nowelizacji) w zw. z art. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 toku zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do błędnego stwierdzenia, iż nie istniał obowiązek zasięgnięcia wymaganej tymi przepisami opinii Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, stwierdzającej niezbędność nieruchomości dla realizacji planów gospodarczych i warunkującej udzielenie przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenia na nabycie nieruchomości;

art. 7 ust. 4 Dekretu (art. 8 ust. 4 Dekretu po nowelizacji) polegające na wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego przed upływem ustanowionego tym przepisem 15-dniowego terminu na zawarcie umów zbycia nieruchomości, co skutkowało wadliwością całego postępowania wywłaszczeniowego,

art. 7 ust 1. Dekretu (art. 8 ust. 1 Dekretu po nowelizacji) wskutek błędnego przyjęcia, że wezwanie do odstąpienia nieruchomości jedynie ze wskazaniem podstaw dla ustalenia ceny (nie zaś konkretnej ceny wraz ze wskazaniem warunków zapłaty), przy uwzględnieniu innych rażących uchybień Organu przy prowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego, nie stanowiło rażącego naruszenia prawa,

naruszenie art. 11 i art. 104 § 2 k.p,a, poprzez zaniechanie obowiązku całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy;

3. naruszenie innych przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, 8, 12, 77 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych dla oceny legalności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] grudnia 1952 roku nr: [...] w zakresie pkt. 9a i 9b przedmiotowego orzeczenia oraz decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] września 1953 roku nr [...] okoliczności stanu faktycznego sprawy;

4. naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprawy w sposób wszechstronny i zgodnie z tzw. zasadą proporcjonalności (wyrażoną w art. 7 k.p.a. i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - zob. artykuł Huberta Izdebskiego "Zasada proporcjonalności a władca dyskrecjonalna administracji publicznej w świetle polskiego orzecznictwa sądowego" w: Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 1(28)/2010) oraz brak uwzględnienia słusznego interesu strony i uchylnie prawidłowej decyzji stwierdzającej nieważność wadliwej decyzji wywłaszczeniowej;

5. naruszenie art. 1 sporządzonego w dniu 20 marca 1952 roku Protokołu Nr 1 ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 roku (Dz. U. z 1995 roku Nr 26, poz. 175) do sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku, a następnie zmienionej Protokołem Nr 3, Nr 5 i Nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem Nr 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 roku Nr 61, poz. 284) poprzez jego niezastosowanie, a przez to pozbawienie skarżącego prawnie uzasadnionego oczekiwania uzyskania efektywnego korzystania z nieruchomości stanowiącej własność jego spadkodawcy (por. uzasadnienie decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 27 stycznia 2000 roku, nr 33752196, LEX nr 41130, orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 listopada 2000 roku w sprawie nr 25701/94 — Case of the Former King of Greece and Others vs. Greece — dostępne na stronie internetowej Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasbourgu — www, echr. coe. int. w którym Trybunał twierdził, że dokonane w latach 60tych XX wieku wywłaszczenie byłego króla Grecji z jego majątku prywatnego bez odszkodowania jest niezgodne z normami międzynarodowymi i narusza podstawowe prawa obywatelskie; tak samo Tiybunał w Strasburgu w orzeczeniu z lutego 2001 roku w sprawie Dan Brumarescu vs. Rumunia)',

6. naruszenie postanowień Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej zgodnie z brzmieniem sporządzonej do niniejszego dokumentu preambuły jest ona dodatkowym potwierdzeniem praw wynikających z Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zgodnie z art. 17 KPP: "(...) każda osoba ma prawo do władania, ubywania, dysponowania i przekazania w drodze spadku swego mienia nabytego zgodnie z prawem. Nikt nie może być pozbawiony swego mienia, chyba że w interesie publicznym, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w ustawie, za uczciwym odszkodowaniem wypłaconym we właściwym terminie(...)."

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej – stwierdzenia nieważności. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowane decyzje naruszają rażąco prawo, w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a ustalenia te oparte są na zebranym materiale dowodowym, który to w sposób oczywisty potwierdza.

Rażące naruszenie prawa określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04). W orzecznictwie wskazuje się, że termin "rażący" winien być rozumiany w sposób powszechnie przyjęty. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego "rażący" to "dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży". Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi ona w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA 21 sierpnia 2001r., sygn. akt II SA 1726/00, Lex 51233). W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt III SA 565/95, Biul. Skarb. 1997/2/26 i Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1995 r., sygn. akt III ARN 22/95). Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej.

W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 156 § 1 k.p.a.

Orzeczenie z dnia [...].12.1952 r. nr [...] zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Dekret został znowelizowany ustawą z dnia 29 grudnia 1951r., która weszła w życie w dniu 31.01.1952 r. Zgodnie zaś z treścią art. 4 ww. ustawy, postępowanie wywłaszczeniowe, będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a wszczęte na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. R. P. 27, poz. 197 i Nr 55, poz. 438), będzie nadal prowadzone zgodnie z przepisami tej ustawy z tym, że m.in. przepisy art. 13 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. stosuje się w brzmieniu dotychczasowym oraz nie stosuje się przepisów art. 14 ust. 5 tego dekretu.

W przedmiotowej sprawie organy zasadnie uznały, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt, 1,3-7 k.p.a. Zgodnie art. 10 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. do orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu za wywłaszczenie, w myśl dekretu, powołane było prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej według położenia przedmiotu wywłaszczenia. Natomiast odwołanie od orzeczenia zostało rozpatrzone przez Odwoławczą Komisję Wywłaszczeniową przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P., co było zgodne z treścią przepisu art. 24 ust. 2 dekretu (w brzmieniu po nowelizacji). Orzeczenie zostało wydane na podstawie dekretu wyżej powołanego w stosunku do nieruchomość na wniosek uprawnionego podmiotu Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w P. z dnia [...].11.1951 r., a więc orzeczenie nie zostało wydane bez podstawy prawnej. Decyzja odwoławcza z dnia [...].09.1953 r. została wydana na skutek rozpatrzenia odwołania W. C. i M. Z. od ww. orzeczenia z dnia [...].12.1952 r. przez organ właściwy.

W przedmiotowej sprawie organ nadzoru był związany oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.10.2009 r. sygn. akt I OSK 871/08, uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26.02.2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1877/07, oddalający skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...].09.2007 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...].12.2005 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].08.1999r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji tego organu z dnia [...].02.1999 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].09.1953 r. oraz orzeczenia z dnia [...].12.1952 r. w części dotyczącej ww. nieruchomości (pkt 9a i 9b orzeczenia), i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd wyraził w powyższym wyroku pogląd, że w decyzjach z dnia [...].02.1999 r. oraz z dnia [...].08.1999 r. organ nadzoru nieprawidłowo uznał, że do przedmiotowego wywłaszczenia miały zastosowanie przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r., zmieniającą dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Wiążąca jest również ocena prawna zawarta w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15.09.2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1879/09, uchylającym decyzję z dnia [...].09.2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...].12.2005 r. Sąd Wojewódzki powtórzył ocenę zawartą w wyroku Sądu II instancji, wskazując dodatkowo, iż organ nadzoru powinien uzasadnić ewentualne odstępstwo od dotychczasowej praktyki dotyczącej oceny legalności innych punktów tego samego orzeczenia, gdyż wymaga tego zasada pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.).

Rozpoznając ponowienie sprawę organ nadzoru nie naruszył art. 153 p.p.s.a. Organ nadzoru uwzględnił wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA I OSK 871/08 i dokonał oceny zakwestionowanego orzeczenia stosując treści przepisów dekretu przy uwzględnieniu zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 29 grudnia 1951r., która weszła w życie w dniu 31.01.1952 r. Powołano, że zgodnie z treścią art. 4 ww. ustawy, postępowanie wywłaszczeniowe, będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a wszczęte na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., będzie nadal prowadzone zgodnie z przepisami tej ustawy z tym, że m.in. przepisy art. 13 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. stosuje się w brzmieniu dotychczasowym oraz nie stosuje się przepisów art. 14 ust. 5 tego dekretu.

Zasadnie organ wskazał, że wniosek wywłaszczeniowy Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia [...].11.1951 r. nr [...] został złożony przed nowelizacją - w dniu 13.11.1951 r. Stosownie zaś do art. 5 dekretu sprzed nowelizacji, zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, jeżeli uznał, że nieruchomość lub prawa były niezbędne dla realizacji narodowego planu gospodarczego oraz, że przewidziane były środki na ich nabycie. Zezwolenie na nabycie przedmiotowej nieruchomości zostało wydane w dniu. [...].09.1951r. przez Zastępcę Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Jednocześnie zezwolono na zbiorowe wezwanie właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości zostało poprzedzone dodatkowo wnioskiem terenowym Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w P. z dnia [...].08.1951 r. nr [...] o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości i zezwoleniem Pełnomocnika Ministra Budownictwa Miast i Osiedli z dnia [...].09.1951 r. nr [...] zezwalającym Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w P. na zgłoszenie wniosku o nabycie nieruchomości wskazanych we wniosku terenowym nr 5/5101. Ponadto poprzedzone zostało również wydaniem zaświadczenia lokalizacyjnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].08.1951 r. nr [...], wyrażającym zgodę na lokalizację budownictwa mieszkaniowego m.in. na obszarze przedmiotowych parcel nr [...] i nr [...]. W wyroku z dnia 14.10.2009 r. sygn. akt I OSK 871/08 Naczelny Sąd Administracyjny sformułował wiążącą dla organu na mocy art. 153 p.p.s.a. ocenę prawną, że oceny legalności decyzji z dnia [...].09.1953 oraz orzeczenia z dnia [...].12.1952 r. należy dokonać przez pryzmat przepisów obowiązujących w dacie wydania ww. rozstrzygnięć. Sąd wskazał przy tym na konieczność uwzględnienia treści art. 5 dekretu w brzmieniu po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającą dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25). Organ analizując okoliczności, które doprowadziły do stwierdzenia nieważności decyzji nadzorczych Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał, że rozstrzygnięcia wydane przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w zakresie kontroli zaskarżonych decyzji, zapadły z rażącym naruszeniem prawa, albowiem organ skontrolował decyzję z dnia [...].09.1953 r. oraz orzeczenie z dnia [...].12.1952 r. pod kątem zachowania nieaktualnych w dniu ich wydania przepisów (tj. przepisów dekretu sprzed nowelizacji). Przyjęto wtedy pogląd, że w sprawie wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości znajdowały zastosowanie m.in. przepisy art. 1, 2, 5 i 7 dekretu sprzed nowelizacji, choć z literalnego brzmienia art. 4 dekretu nie wynikało, aby do spraw wszczętych i niezakończonych należało stosować przepisy dekretu sprzed nowelizacji. W przepisie tym wskazano jedynie na konieczność stosowania do tej kategorii spraw przepisu art. 13 dekretu (dot. wymogów formalnych stawianych wnioskom wywłaszczeniowym). Przepis ten stanowił zarazem, że postępowania należało "nadal" prowadzić na podstawie przepisów znowelizowanych.

Organ nadzoru zasadnie wskazał, że do postępowań wywłaszczeniowych wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zastosowanie miały przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. po nowelizacji, natomiast prawidłowo również uznał, że w dniu wejścia w życie zmian wprowadzonych ww. ustawą zmieniającą z dnia 29 grudnia 1951 r., wykonawca narodowych planów gospodarczych dysponował już zezwoleniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 27.09.1951 r., wydanym zgodnie z przepisami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., w brzmieniu obowiązującym w dacie jego wydania (tj. przed nowelizacją). Wskazano również, że wniosek wywłaszczeniowy został złożony przed nowelizacją i załączono do niego, zgodnie z przepisem art. 13 dekretu sprzed nowelizacji ww. zezwolenie z dnia [...].09.1951 r. Przepis art. 13 dekretu sprzed nowelizacji nie wymagał zaś przedłożenia przez inwestora opinii, o której mowa w art. 5 ust. 2 dekretu po nowelizacji. Prawidłowo zatem organ uznał, że wniosek wywłaszczeniowy był zatem prawidłowy i nie naruszał art. 5 ust. 2 dekretu po nowelizacji, gdyż przepisy ustawy zmieniającej z dnia 29 grudnia 1951 r. nie przewidywały uzupełniania już złożonych wniosków wywłaszczeniowych o opinię, o której mowa w art. 5 ust. 2 dekretu po nowelizacji.

Dodatkowo organ powołał się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie art. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. podając, że "postępowanie wywłaszczeniowe, będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a wszczęte na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. [...] będzie nadal prowadzone zgodnie z przepisami niniejszej ustawy" jest interpretowane w ten sposób, że czynności już dokonane skutecznie na podstawie przepisów dotychczasowych pozostawały w mocy (zob. wyrok NSA z dnia 14.02.2017 r. sygn. akt I OSK 979/14). Sąd orzekający w tej sprawie podziela ten pogląd. Tym samym prawidłowo organ ocenił, że nie można uznać, aby doszło do rażącego naruszenia prawa jeżeli wniosek wywłaszczeniowy został złożony przed nowelizacją dekretu spełniając w tej dacie wszystkie wymogi formalne, gdyż m.in. załączono do niego prawidłowo wydane, zgodnie z ówczesnymi przepisami, zezwolenie na nabycie nieruchomości (art. 5 dekretu). Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 5 dekretu po nowelizacji.

Zasadnie również organ uznał, że nie doszło do naruszenia art. 7 ust. 1 (art. 8 ust. 1 dekretu po nowelizacji ) i art. 7 ust. 4 (art. 8 ust. 4 dekretu po nowelizacji). Z pisma Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w P. z dnia [...].10.1951 r. nr [...], skierowanego do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P., wynika, że dokonano zbiorowego wezwania właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Wezwanie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w dniach od [...].10.1951 r. do [...].11.1951 r., co było zgodne z art. 8 ust. 4 dekretu i z wydanym zezwoleniem. Z treści art. 8 ust. 4 dekretu wynika, że jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 1, lub dokonania obwieszczenia, o którym mowa w ust. 3, nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu mógł nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia. Powołać również należy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.06.2016 r. sygn. akt I OSK 2437/14, w którym Sąd dokonując wykładni językowej ww. przepisu zwrócił uwagę, że jeżeli w terminie 15 - dniowym od doręczenia wezwania nie zostanie zawarta umowa, wówczas wykonawca może nabyć niezbędną nieruchomość w drodze wywłaszczenia. W przepisie tym jest mowa o nabyciu niezbędnej nieruchomości w drodze wywłaszczenia, a nie o złożeniu wniosku w sprawie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Tym samym 15 - dniowy termin miał zapewniać właścicielowi możliwość rozważenia otrzymanego wezwania do zawarcia umowy i dlatego w tym czasie wykonawca planu nie mógł nabyć nieruchomości w drodze wywłaszczenia. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego przed upływem 15 - dniowego terminu, tj. w dniu [...].11.1951 r., w sytuacji gdy decyzja wywłaszczeniowa została wydana w dniu [...].09.1953 r., a właściciele nieruchomości na żadnym etapie postępowania nie występowali z wnioskiem o zawarcie umowy, prowadzi do wniosku, że zarzut dotyczący naruszenia art. 8 ust. 4 dekretu jest niezasadny. W odniesieniu zarzutu dotyczącego wezwania do odstąpienia nieruchomości jedynie ze wskazaniem podstaw do ustalenia ceny, to wskazać należy, że powyższe również nie stanowi uzasadnionego zarzutu rażącego naruszenia prawa. Sąd podziela pogląd wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.04.2008 r. sygn. akt I OPS 2/08 (opubl. ONSAiWSA 2008/5/76). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że określenie ceny w wezwaniu przez odesłanie do art. 28 tego dekretu, nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Ponadto, w odniesieniu do zarzutów skargi, wskazać należy, że w obwieszczeniu o wszczęciu postepowania wskazano, że postępowanie zostało wszczęte w sprawie wywłaszczenia nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych, na wniosek dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w P., a w wydanej decyzji również wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu-Państwa - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w P. Zarzuty dotyczące niewskazania celu wywłaszczenia są więc bezpodstawne.

Organ również zasadnie uznał, że postępowanie było prowadzone zgodnie z art. 13 i 14 sprzed nowelizacji, oraz 18 i 20 ust. 1,3, art. 21 dekretu po nowelizacji. Prawidłowo uznano, że nie została spełniona żadna przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

W odniesieniu do decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].09.1953 r., to utrzymano nią w mocy prawidłowe orzeczenie z dnia [...].12.1952 r., a tym samym nie została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Brak jest podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia przepisów regulujących postępowanie odwoławcze, zawartych w dekrecie oraz w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. z 1928 r. Nr 36, poz. 341, ze zm.).

Zdaniem Sądu nie wskazano w toku postępowania nieważnościowego, że w sprawie spełniona została przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc takim naruszeniem, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że pozostawienie jej w obrocie prawnym jest nie do pogodzenia z wagi na skutki jakie wywołała.

W ocenie Sądu organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, podjęły wszelkie czynność celem zgromadzenia materiału dowodowego, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Wnikliwie przeprowadziły ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ocena ta nie nosi cech dowolności. Nie zostały pominięte żadne okoliczności stanu faktycznego istotne dla oceny legalności zakwestionowanych rozstrzygnięć. Nie nastąpiło naruszenie art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a. Brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia słusznego interesu strony. Wskazać należy, że wyrażona w art. 7 zasada prawdy obiektywnej nakazuje podjęcie czynności prowadzących do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ale przy uwzględnieniu zarówno interesu społecznego jak i interesu słusznego interesu obywatela. Niewątpliwie więc słuszny interes strony nie stanowi wyłącznej przesłanki rozstrzygnięcia. Nie nastąpiło naruszenie art. 11 i 104 § k.p.a., organ nadzoru wydał decyzję całościowo rozpoznając i rozstrzygając sprawę, a w jej uzasadnieniu wyjaśnił przesłanki, którymi się kierował. Uzasadnienie decyzji zawiera wskazanie udowodnionych faktów, na których organ się oparł, zaś uzasadnienie prawne wyjaśnia podstawę prawną decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Wbrew zarzutom skargi, organy rozpoznały sprawę w całym jej aspekcie. Podkreślić należy, że decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie jest decyzją uznaniową. Organy rozpoznając sprawę obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa, zaś przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności zostały szczegółowo sprecyzowane. Ponadto zakwestionowane decyzje zostały wydane na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów prawa, których zgodność z Konstytucją nie została zakwestionowana. W tej sytuacji brak jest podstaw pozwalających na przyjęcie naruszenia przepisów Konstytucji w zw. z art. 7 i 8 k.p.a., Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i postanowień Karty Podstawowych Unii Europejskiej. Wskazać również należy, że okoliczności każdej sprawy podlegają indywidualnej ocenie przez organ, który dokonuje jej na podstawie całokształtu materiału zebranego w konkretnej sprawie, z uwzględnieniem treści przepisów prawa, oraz aktualnej wykładni prawa, mając na uwadze zasadę praworządności. Zasada praworządności wyrażona w art. 6 k.p.a. nie uzasadnia rozwiązania prawnego umożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, gdy decyzja ta korzystała przez kilkadziesiąt lat z domniemania zgodności z prawem, wywołuje skutki polegające na nabyciu prawa lub ukształtowaniu ekspektatywy nabycia praw przez jej adresatów, a dodatkowo przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter niedookreślony. Przyjęcie takiej koncepcji nie służyłoby realizacji zasady zaufania obywateli do państwa, stanowionego przez nie prawa oraz zasady pewności prawa.

Sąd nie dostrzegł w zaskarżonej decyzji takiego naruszenia prawa, które wskazywałoby na konieczność uwzględnienia skargi z urzędu. Z przedstawionych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - należało orzec jak w sentencji.