Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2322/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Minister Transportu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 53 i 54, art. 13a ust. 1, art. 36c ust. 1, art. 36e ust. 1-2, art. 36f ust. 1 pkt 5 i ust. 4, art. 36j ust. 1, art. 36k ust. 1, zał. nr 2 ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 710
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Dorota Pawłowska Protokolant sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi "P." Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (obecnie P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...]) na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy o transporcie kolejowym oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "Spółka", "Strona", "Skarżąca") jest decyzja Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego (dalej: "organ", "Prezes UTK") z [...] września 2019 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm., dalej: "K.p.a.") w związku z art. 13a ust. 1 oraz art. 36c ust. 1 ustawy z dnia 28 marca z 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2019 r" poz. 710 z późn. zm., dalej: "u.t.k."), utrzymująca w mocy decyzję z [...] czerwca 2019 r., znak: [...] stwierdzającej naruszenie przez Stronę przepisów z zakresu kolejnictwa, tj. art. 36c ust. 1 u.t.k., poprze korzystanie przez Stronę z usług świadczonych w obiektach infrastruktury usługowej – stacjach pasażerskich zarządzanych przez P. S.A. (dalej: "P. S.A."), bez zawartej umowy o udostępnienie obiektów infrastruktury usługowej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes UTK wskazał, że pismem z 20 marca 2019 r., zwrócił się o informację, czy ze wszystkimi przewoźnikami kolejowymi, korzystającymi z obiektów infrastruktury usługowej - stacji pasażerskich zarządzanych przez P. S.A., zostały zawarte umowy, o których mowa w art. 36c ust. 1 u.t.k. Zwrócono się o wskazanie przewoźników, z którymi nie zostały zawarte umowy oraz o informację, czy złożyli oni wnioski o udostępnienie stacji pasażerskich i jaka jest przyczyna nie zawarcia umów.

P. S.A., poinformowała, że Spółka nie złożyła wniosku o udostępnienie obiektu infrastruktury usługowej i nie podpisała umowy. P. S.A. wystawiła za okres od 10 grudnia 2017 r. do 31 grudnia 2018 r. faktury za bezumowne korzystanie z obiektów infrastruktury usługowej - stacji pasażerskiej, z których korzystał przewoźnik. Spółka nie przyjęła wystawionych faktur i nie dokonała płatności.

Prezes UTK wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie naruszenia przez spółkę art. 36c ust. 1 u.t.k. Ponadto wezwał spółkę do udzielenia następujących informacji:

1) czy Spółka korzysta w rozkładzie jazdy pociągów 2018/2019 z obiektów infrastruktury usługowej - stacji pasażerskich zarządzanych przez P. S.A.,

2) czy na terenie obiektów infrastruktury usługowej prowadzona jest sprzedaż biletów na pociągi przewoźnika w kasach własnych, kasach innych przewoźników lub w biletomatach,

3) czy Spółka umieszcza na terenie obiektów infrastruktury usługowej dodatkowe informacje handlowe.

W piśmie z 14 maja 2019 r. Strona wniosła o umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., gdyż jej zdaniem nie korzysta ona z usług świadczonych w obiektach infrastruktury usługowej należących do P. S.A. Swoją ocenę uzasadniła m.in. twierdzeniem, że użytkowanie stacji pasażerskiej przez Spółkę nie odbywa się zgodnie z definicją udostępniania stacji pasażerskiej z art. 36j ust. 1 u.t.k. Powołując się na toczącą się sprawę w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej nr C 210/18, Spółka zwróciła również uwagę, że perony powinny być traktowane jako infrastruktura kolejowa i być udostępniane w ramach minimalnego dostępu. Spółka podniosła również, że P. S.A. nie oferuje jej korzystania z usług dostępu do powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych w rozumieniu i na zasadach art. 36j ust. 1 pkt 2 ppkt a u.t.k. Następnie Przewoźnik przedstawił interpretację pojęcia "odprawa" i "obsługa" podróżnych, z której wynika, że pojęcia te nie powinny być stosowane zamiennie. Strona wskazała również, że zgodnie z art. 36j ust. 2 lit. b ustawy o transporcie kolejowym, udostępnianie stacji pasażerskiej polega na udostępnianiu przewoźnikom kolejowym systemu sprzedaży biletów obsługiwanego przez operatora stacji pasażerskiej. Spółka zaznaczyła, że system informatyczny, którego używa przy sprzedaży biletów dostarczany jest na podstawie odrębnej umowy przez "P." sp. z o.o., a nie przez P. S.A.

Prezes UTK dokładnie opisał przebieg postępowania w I instancji, które zostało zakończone decyzją z [...] czerwca 2019 r., znak: [...] stwierdzającą naruszenie przez Stronę przepisów z zakresu kolejnictwa, tj. art. 36c ust. 1 u.t.k., poprzez korzystanie przez Stronę z usług świadczonych w obiektach infrastruktury usługowej – stacjach pasażerskich zarządzanych przez P. S.A. (dalej: "P. S.A."), bez zawartej umowy o udostępnienie obiektów infrastruktury usługowej.

Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes UTK stwierdził, że nie ulega wątpliwości, że przewoźnik korzysta ze stacji pasażerskich zarządzanych przez P. S.A. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazał na żadne nowe okoliczności faktyczne, które wskazywałaby na fakt, że spółka rzeczywiście w żaden sposób nie korzysta z obiektów P. S.A. Korzystanie z infrastruktury stacji pasażerskiej przez przewoźnika, sprowadza się do korzystania przez jego pasażerów z powierzchni wchodzącej w skład obiektu infrastruktury usługowej - stacji pasażerskiej takich jak np. poczekalnia. Podróżni mają bowiem zagwarantowane prawo do korzystania ze stacji pasażerskich na podstawie art. 36k ust. 1 u.t.k. Organ zwrócił uwagę, że przewoźnik ma obowiązek pokrywania kosztów udostępniania obiektów infrastruktury usługowej – stacji pasażerskiej, mimo tego, że faktyczne bezpośrednio korzystającym ze stacji pasażerskiej jest pasażer korzystających z usług przewoźnika.

Prezes UTK podkreślił, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że pociągi przewoźnika zatrzymują się przy stacjach pasażerskich zarządzanych przez P. S.A. Fakt ten potwierdza Strona w piśmie z 14 maja 2019 r. oraz dokumenty ze strony internetowej przewoźnika (mapa połączeń Spółki, wykaz miast objętych ofertą "Bilet miejski") oraz załącznik do Regulaminu - wykaz stacji pasażerskich wraz z ich kategoryzacją oraz określeniem dostępności do obiektu ze strony P. S.A. Na podstawie tych dokumentów organ stwierdził, że 18 stacji (m.in. stacje pasażerskie: [...],[...],[...]) wskazanych przez Stronę w wykazie miast objętych ofertą "Bilet miejski" określonych jest w ww. Regulaminie jako należące do P. S.A. Wynika z tego, zdaniem organu, konieczność skorzystania przez pasażerów z powierzchni służącej odprawie podróżnych, a z interpretacji pojęcia powierzchni służącej odprawie podróżnych dokonanej przez Prezesa UTK, wynika, że powierzchnię służącą odprawie podróżnych należy interpretować jako powierzchnię przeznaczoną do wykonywania czynności związanych z podróżą. Za czynności takie należy uznać np. oczekiwanie na zakup biletu, oczekiwanie na pociąg oraz dotarcie dociągów komunikacyjnych prowadzących do stacji pasażerskiej.

Organ podkreślił, że warunkiem uzyskania przez przewoźnika dostępu do stacji pasażerskiej jest złożenie wniosku o udostępnienie stacji pasażerskiej.

W skardze z 14 października 2019 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżając decyzję Prezesa UTK z [...] września 2019 r. w całości, wniósł o jej uchylenie oraz decyzji I instancji w całości i umorzenie postępowania, a także o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 36c ust. 1 w związku z art. 36j ust. 1 pkt 2 u.t.k. poprzez przyjęcie, że Spółka korzysta z usług świadczonych w obiektach infrastruktury usługowej - stacjach pasażerskich zarządzanych przez P. S.A. bez zawartej umowy o udostępnieniu obiektów infrastruktury usługowej, co doprowadziło do zastosowania art. 13b ust. 1 u.t.k. w sytuacji, w której przepis ten nie powinien zostać zastosowany,

2) art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak odpowiedniego uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wyjaśnienia przesłanek, na których oparł się organ wydając zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że Prezes UTK pominął zarówno przepisy u.t.k., jak i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego (dalej: "dyrektywa kolejowa"), które wskazują elementy stanowiące infrastrukturę kolejową, a więc niebędące obiektami infrastruktury usługowej. W wyniku tego Prezes UTK całkowicie błędnie uznał, że elementy stanowiące infrastrukturę kolejowa, do której dostęp zapewniany jest na podstawie rozdziału 6 u.t.k., stanowią elementy obiektów infrastruktury usługowej udostępniane na zasadach rozdziału 6a i 6b u.t.k. Prezes UTK całkowicie błędnie zinterpretował pojęcie "odprawa podróżnych", które wyznacza zakres korzystania z obiektów infrastruktury usługowej przez przewoźnika w art. 36j ust. 1 lit a) u.t.k., w sposób nieuprawniony nadał mu znacznie szerszy zakres, czym de facto rozszerzył rozumienie tego co stanowi obiekty infrastruktury usługowej. Oba te błędy prawne doprowadziły, zdaniem Skarżącego, do tego, że za obiekty infrastruktury usługowej (a zatem za obiekty, z których rzekomo korzysta Spółka bez odpowiedniej umowy) uznano elementy, które zgodnie z przepisami nie mogą być za nie uznane.

Jak wskazał Skarżący, zgodnie z art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k., udostępnianie stacji pasażerskiej przewoźnikowi kolejowemu (a zatem odpłatne udostępnianie obiektów infrastruktury usługowej) ograniczone jest tylko do pewnych powierzchni – tj. do powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych, a nie do wszystkich powierzchni, z których korzystają pasażerowie. Pojęcie "odprawy podróżnych" ma w języku polskim (zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN) specyficzne i wąskie znaczenie. Termin "odprawa" oznacza w języku polskim "załatwianie formalności urzędowych związanych z wyjazdem osób, odpłynięciem statku lub odlotem samolotu", zaś słowo "odprawiać" oznacza "załatwiać formalności związane z wyjazdem kogoś, czegoś". "Odprawy" w praktyce transportowej można przy tym dokonać w kasie biletowej - tj. punkcie odprawy, ale także u konduktora- w trakcie kontroli biletów, czy też on-line. Z tego też względu obecność pasażera na dworcu - czy to w holu, antresoli, poczekalni, czy w toalecie, nie jest warunkiem "odprawy". Biorąc pod uwagę, że u.t.k. nie definiuje w sposób odmienny terminu "odprawa", Prezes UTK powinien oprzeć się na rozumieniu tego zwrotu w języku polskim, od czego, w sposób ewidentny odstąpił - nie wyjaśniając jednocześnie przy tym powodów, dla których tak uczynił.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja ani decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Należy zauważyć, że podobne sprawy były już rozpatrywane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, co znalazło wyraz w zapadłych wyrokach z 13 marca 2020 r. sygn. akt VI SA/ Wa 2271/19, z 29 maja 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 652/20 i z 17 lipca 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2247/19. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyrokach z 13 marca 2020 r. sygn. akt VI SA/ Wa 2271/19 i z 17 lipca 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2247/19, zgadzając się z zawartym w nich stanowiskiem i argumentacją.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii, czy Spółka prowadząc działalność w zakresie transportu kolejowego i zatrzymując pociągi przy stacjach pasażerskich zarządzanych przez P. S.A., korzysta z obiektów infrastruktury usługowej znajdujących się na tych stacjach pasażerskich poprzez umożliwienie korzystania z nich przez przewożonych pasażerów, a w konsekwencji czy Spółka jest zobowiązana do zawarcia z P. S.A. umowy, o której mowa w art. 36c ust. 1 u.t.k.

Udostępnienie obiektu infrastruktury usługowej polega na umożliwieniu przewoźnikom kolejowym, na ich wniosek, korzystania z usług, o których mowa w ust. 2 i ust. 3 załącznika nr 2 do u.t.k., do świadczenia których obiekt został specjalnie przystosowany, o czym stanowi art. 36a ust. 1 u.t.k. Natomiast załącznik nr 2 do u.t.k. określa usługi świadczone na rzecz przewoźników kolejowych przez zarządców infrastruktury i operatorów obiektów infrastruktury usługowej. Przepis ust. 2 tego załącznika wskazuje obiekty infrastruktury technicznej, w których usługi te są świadczone, a wśród nich wymienione są na pierwszym miejscu stacje pasażerskie (ust. 2 pkt 1 załącznika nr 2 do u.t.k.).

Pojęcie stacji pasażerskiej definiuje art. 4 pkt 53 u.t.k., który stanowi, że stacja pasażerska to obiekt infrastruktury usługowej obejmujący dworzec kolejowy lub perony wraz z infrastrukturą umożliwiającą pasażerom dotarcie do peronów, pieszo lub pojazdem, z drogi publicznej lub dworca kolejowego.

Stosownie zaś do art. 36c ust. 1 u.t.k. przewoźnik kolejowy nabywa prawo do korzystania z usług świadczonych w obiekcie infrastruktury usługowej po zawarciu z operatorem umowy określającej w szczególności prawa i obowiązki operatora i przewoźnika kolejowego związane ze świadczonymi usługami.

Przewoźnik kolejowy obowiązany jest zatem do zawarcia umowy o udostępnienie obiektów infrastruktury usługowej, jeżeli chce nabyć prawo do korzystania z usług na niej świadczonych. Ustawodawca przesądza jednocześnie, że obiektem infrastruktury usługowej jest m.in. stacja pasażerska.

W rozpoznawanej sprawie Spółka nie podpisała umowy o udostępnienie stacji pasażerskich, a nawet nie złożyła wniosku o takie udostępnienie. Sąd w pełni podziela zatem stanowisko Prezesa UTK, że Skarżąca korzysta ze stacji pasażerskich zarządzanych przez P. S.A. bezumownie, mimo że była zobowiązana do zawarcia tej umowy. Konsekwencją nie zawarcia umowy i korzystania ze stacji pasażerskich jest naruszenie art. 36c ust. 1 u.t.k. Stwierdzenie naruszenia przepisów z zakresu kolejnictwa obligowało zaś Prezesa UTK do wydania decyzji określającej zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości, stosownie do art. 13b ust. 1 u.t.k., co też w rozpoznawanej sprawie uczynił.

Z tych względów w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 36c ust. 1 w związku z art. 36j ust. 1 pkt 2 i art. 13b ust. 1 u.t.k.

Zgodnie z art. 36j ust. 1 u.t.k., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, udostępnianie stacji pasażerskiej polega na: 1. umożliwieniu korzystania przez podróżnych ze stacji pasażerskiej, 2. udostępnianiu przewoźnikom kolejowym, na zasadach określonych w rozdziale 6a pt. "Obiekty infrastruktury usługowej": a) powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych lub umieszczenia dodatkowych informacji handlowych lub, b) systemu sprzedaży biletów obsługiwanego przez operatora stacji pasażerskiej.

Sąd podziela stanowisko organu, że jeżeli przewoźnik kolejowy zatrzymuje się na danej stacji kolejowej w celu umożliwienia wsiadania i wysiadania pasażerom to przyjąć należy, że korzysta z niej poprzez czynności podjęte przez swoich podróżnych. Korzystanie z infrastruktury stacji pasażerskiej przez przewoźnika, sprowadza się zatem do korzystania przez jego pasażerów z powierzchni wchodzącej w skład obiektu infrastruktury usługowej - stacji pasażerskiej takich jak np. poczekalnia. Przy czym, za korzystanie ze stacji pasażerskich jest dla podróżujących nieodpłatne. Stosownie bowiem do art. 36k ust. 1 u.t.k. stacje pasażerskie są udostępniane podróżnym nieodpłatnie.

Sąd nie podziela stanowiska Skarżącej odnoszącego się do wykładni art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k., opartej na słownikowej definicji pojęcia "odprawa podróżnych". Przyjmując, że zgodnie z internetowym Słownikiem Języka Polskiego PWN termin "odprawa" oznacza "załatwianie formalności urzędowych związanych z wyjazdem osób, odpłynięciem statku lub odlotem samolotu", zaś słowo "odprawiać" oznacza "załatwiać formalności związane z wyjazdem kogoś, czegoś", trudno uznać aby pojęcie "odprawa podróżnych", występujące w omawianym przepisie, użyte zostało w tym właśnie znaczeniu. Próżno bowiem dopatrywać się w przypadku podróży pociągiem załatwiania formalności związanych z wyjazdem, a tym bardziej formalności urzędowych. Nie jest tą formalnością zakup biletów, skoro ustawodawca system sprzedaży biletów zawarł w odrębnej jednostce redakcyjnej omawianego artykułu. Takie zatem rozumienie treści art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k., prowadziłoby, zdaniem Sądu, do tego, że przepis ten, w spornym zakresie, nie miałby żadnego zastosowania. Z tych względów analizowany przepis powinien być interpretowany z zastosowaniem wykładni systemowej i funkcjonalnej, co oznacza treść tej normy odpowiadającą wykładni dokonanej przez organ, obejmującą w ramach udostępniania przewoźnikom kolejowym powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych, każde, związane z podróżą pociągiem, korzystania przez pasażerów przewoźnika z powierzchni wchodzącej w skład obiektu infrastruktury usługowej - stacji pasażerskiej takich jak np. poczekalnia.

Korzystanie ze stacji pasażerskich jest dla podróżujących nieodpłatne. Stosownie bowiem do art. 36k ust. 1 u.t.k. stacje pasażerskie są udostępniane podróżnym nieodpłatnie. Jednakże powyższe nie oznacza, że przewoźnik kolejowy jest zwolniony z obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie z obiektu infrastruktury usługowej, jaką jest stacja pasażerska. Po pierwsze, stosownie do art. 36e ust. 1 oraz art. 36f ust. 1 pkt 5 u.t.k., za dostęp do obiektu infrastruktury usługowej przewoźnik kolejowy jest obowiązany uiszczać opłatę, której wysokość określa operator w regulaminie dostępu do obiektu infrastruktury usługowej. Po drugie, udostępnianie stacji pasażerskiej przewoźnikowi kolejowemu następuje na zasadach określonych w rozdziale 6a (art. 36j ust. 1 pkt 2 u.t.k.), a zatem na zasadach określonych w przepisach art. 36a – art. 36i u.t.k. Żaden przepis nie wyłącza pobierania opłat od przewoźnika kolejowego za udostępnienie stacji pasażerskiej.

Sąd stwierdza, że niezasadny jest również zarzut skargi dotyczący naruszenia przez Prezesa UTK art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak odpowiedniego uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wyjaśnienia przesłanek, na których oparł się organ wydając zaskarżoną decyzję. W rozpoznawanej sprawie Prezes UTK podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zgromadzony przez organ materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że przewoźnik naruszył art. 36c ust. 1 u.t.k. poprzez korzystanie z usług świadczonych w obiektach infrastruktury usługowej - stacjach pasażerskich bez zawartej umowy o udostępnienie obiektów infrastruktury usługowej. Organ nie dopuścił się naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, ani zasad postępowania dowodowego. Wydane przez Prezesa UTK decyzje w pełni zaś odpowiadają wymaganiom zawartym w art. 11 i art. 107 k.p.a., w szczególności co do uzasadnienia faktycznego oraz prawnego. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zawierają wyczerpujące uzasadnienia podjętych przez organ rozstrzygnięć.

Odnośnie przywołanego przez Skarżącą wyroku TSUE z 10 lipca 2019 r. wydanego w sprawie sygn. akt: C-210/18 i wynikającej z niego konieczności dokonania rozróżnienia pomiędzy infrastrukturą kolejową, do której przewoźnika ma prawo bezpłatnego dostępu w minimalnym zakresie (tzw. minimalny dostęp) a infrastrukturą usługową, do której dostęp jest płatny, słusznie przyjął organ, że nie odnosi się on bezpośrednio do stanu faktycznego sprawy obecnie kontrolowanej, gdzie umowy miały dotyczyć infrastruktury usługowej na stacjach pasażerskich. Pytanie prawne, które skierowane zostało do Trybunału, dotyczyło kwestii, czy perony pasażerskie stanowią element infrastruktury kolejowej, czy też usługowej w rozumieniu pkt 2 lit. a) załącznika II do dyrektywy kolejowej. Wyrok dotyczący powyższej kwestii był korzystny dla przewoźnika. Tymczasem w kontrolowanej obecnie sprawie mowa jest nie o peronach, lecz o stacjach pasażerskich. Należy stwierdzić, iż analiza obowiązujących przepisów przekonuje, iż perony stanowią odrębny byt od stacji, aczkolwiek są do nich niejako przypisane. Potwierdza to definicja zawarta w art. 4 pkt 54 u.t.k., zgodnie z którym stacja pasażerska jest to obiekt infrastruktury usługowej, obejmujący dworzec kolejowy lub peronu wraz z infrastrukturą umożliwiającą pasażerom dostęp do peronu, pieszo, lub pojazdem, z drogi publicznej, lub z dworca kolejowego.

Warto w tym miejscu wyjaśnić, iż dyrektywa kolejowa w załączniku I stwierdza, że infrastruktura kolejowa składa się m.in. z peronów pasażerskich, "w tym na stacjach pasażerskich". Użytkowanie infrastruktury kolejowej należy do minimalnego pakietu dostępu w rozumieniu pkt 1 lit. c) załącznika II do ww. dyrektywy kolejowe, ale nie dotyczy to infrastruktury usługowej, czyli m.in. stacji pasażerskich, o które chodzi w niniejszej sprawie.

Prezes UTK wydając decyzję stwierdzającą naruszenie przepisów z zakresu kolejnictwa, tj. art. 36c ust. 1 u.t.k., polegające na korzystaniu przez przewoźnika z usług świadczonych w obiektach infrastruktury usługowej - stacjach pasażerskich zarządzanych przez PKP S.A., bez zawartej umowy o udostępnienie obiektu infrastruktury usługowej, działał zgodnie z obowiązującymi przepisami. Prawidłowo przy tym zinterpretował i zastosował przepis prawa materialnego. Stwierdzając naruszenie przepisów z zakresu kolejnictwa, Prezes UTK był zobowiązany do wydania decyzji określającej zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości, o czym przesądza użyty w art. 13b ust. 1 u.t.k. zwrot "wydaje decyzję".

Działanie organu zatem bez wątpienia oparte było na obowiązujących przepisach prawa. Zawarcie przez przewoźnika kolejowego umowy o udostępnienie obiektu infrastruktury usługowej – stacjach pasażerskich jest warunkiem sine qua non nabycia prawa do korzystania z usług świadczonych na stacjach pasażerskich. Korzystanie ze stacji pasażerskich zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, obliguje przewoźnika kolejowego do zawarcia takiej umowy. Bezumowne korzystanie ze stacji pasażerskich stanowi naruszenie przepisów z zakresu kolejnictwa i Prezes UTK, jako organ regulacyjny w sprawach z zakresu transportu kolejowego, został zobowiązany przez ustawodawcę do podjęcia odpowiednich działań w tym zakresie poprzez wydanie decyzji określającej zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości.

Wskazania wymaga, że poza wyżej przytoczonymi uregulowaniami prawnymi, przedmiotowe kwestie porządkuje Regulamin dostępu przez licencjonowanych przewoźników kolejowych do obiektu infrastruktury usługowej – pasażerskiej wydany w lutym 2019 r. przez P. S.A. (w aktach administracyjnych). Podstawą jego wydania był przepis art. 36f pkt 1 u.t.k. Poza definicjami takich pojęć, jak obiekt infrastruktury usługowej, stacja pasażerska operator stacji pasażerskiej, przewoźnik, opłata za dostęp do stacji pasażerskiej, powierzchnia przeznaczona do odprawy podróżnych, itp. (§1 Definicje), w Rozdziale 4 przewidziana jest opłata za dostęp, rozliczanie należności, zaś § 8 pkt 1 przewiduje, iż opłata dla Przewoźnika za udostępnienie powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych na stacji pasażerskiej ustalana jest na podstawie cennika dostępu do infrastruktury usługowej – stacji pasażerskiej. W przypadku zastrzeżeń co do opracowanego przez P. S.A. regulaminu, istnieje możliwość zgłoszenia do Prezesa UTK stosownego wniosku w tym zakresie. Taką możliwość przewiduje art. 36f ust. 4 u.t.k. Zgodnie z tym przepisem, Prezes UTK, uwzględniając konieczność zapewnienia niedyskryminującego i równego traktowania przewoźników kolejowych ubiegających się o dostęp do obiektu, z urzędu lub na wniosek przewoźnika kolejowego, w drodze decyzji, nakazuje operatorowi wprowadzenie zmian w opublikowanym regulaminie obiektu, jeżeli regulamin obiektu nie spełnia wymagań określonych w przepisach. W decyzji organ może w szczególności nakazać zmianę wysokości opłat, które pobierane są od przewoźników kolejowych za dostęp do infrastruktury usługowej, o czym stanowi art. 36f ust. 5 pkt 1 u.t.k. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że wysokość opłat nie jest ustalana arbitralnie, lecz w oparciu o obowiązujące przepisy. Operator określa wysokość opłat, które nie mogą przekraczać kosztów udostępniania obiektu ponoszonych przez operatora powiększonych o rozsądny zysk określony jako stopa zwrotu z kapitału własnego ustalona przez operatora, uwzględniająca ewentualne ryzyka, w szczególności związane z przychodami, oraz średnią stopę zwrotu dla danego sektora w ostatnich latach, nie większą niż 10%, zgodnie z art. 36e ust. 2 u.t.k. Ponadto, Sąd zwraca uwagę, że samo opracowanie regulaminu przez P. S.A., nie nastąpiło w sposób uznaniowy, według dowolnych kryteriów. Konieczność opracowania regulaminu dostępu do obiektów infrastruktury usługowej przewiduje art. 36f ust. 1 u.t.k. i przepis ten określa również elementy, jakie powinien zawierać taki regulamin, w tym wysokość opłat.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.