Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 329/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust.1
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Małgorzata Łoboz Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. A. O. sprawy ze skarg Gminy Miejskiej L. oraz Miejskiego Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w L. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 13 stycznia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz Gminy Miejskiej L. kwotę 1000 (tysiąc) złotych oraz na rzecz Miejskiego Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w L. kwotę 500 (pięćset ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 listopada 2016 r. (.....) na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1, 3, 4, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. nakazał zarządcy – Miejskiemu Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej sp. z o.o. z siedzibą w L. usunięcie stwierdzonych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym na działce ew. nr [....] obr. [....] w L. , nieprawidłowości poprzez:

odtworzenie ścian zewnętrznych wiatrołapu o konstrukcji drewnianej po obrysie istniejącej płyty przy zachowaniu współczynnika przenikania ciepła wynikającego z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wraz z montażem drzwi wejściowych o minimalnych parametrach w świetle ościeżnicy: szerokość 0,9 m i wysokość 2 m;

odtworzenie schodów zewnętrznych od strony południowo - zachodniej budynku, z zachowaniem warunków:

minimalna szerokość użytkowa biegu 1,20 m

minimalna szerokość użytkowa spocznika 1,50 m

maksymalna wysokość stopni 0,175 m

szerokość stopni co najmniej 0,35 m.

liczba stopni w jednym biegu nie powinna wynosić więcej niż 10.

schody zewnętrzne służące do pokonania wysokości przekraczającej 0,5 m, powinny być zaopatrzone w balustrady lub inne zabezpieczenia od strony przestrzeni otwartej

minimalna wysokość balustrady, mierzona do wierzchu poręczy 1,1 m

maksymalny prześwit lub wymiar otworu pomiędzy elementami wypełnienia balustrady 0,12 m

montaż zdemontowanej w elewacji południowo - zachodniej stolarki okiennej na poziomie parteru (2 sztuki) w istniejących otworach okiennych,

montaż stolarki drzwiowej do pomieszczenia higieniczno - sanitarnego oraz drzwi wewnętrznych wiatrołapu przy zachowaniu warunku:

- drzwi do pomieszczenia higieniczno - sanitarnego powinny otwierać się na zewnątrz pomieszczenia, mieć co najmniej szerokość 0,8 m i wysokość 2 m w świetle ościeżnicy, a w dolnej części - otwory o sumarycznym przekroju nie mniejszym niż 0,022 m2 dla dopływu powietrza.

uzupełnienie brakujących elementów drewnianych w ścianie szczytowej budynku od strony południowo - wschodniej i północno - zachodniej budynku

wykonanie odgrzybienia ścian budynku preparatami dopuszczonymi do stosowania w budownictwie jednorodzinnym

Termin wykonania w/w robót budowlanych ustalono do dnia 15 stycznia 2017 r.

Organ podał co następuje:

Prokurator Prokuratury Rejonowej w L. pismem z dnia 30 sierpnia 2016 r. (data wpływu na dziennik podawczy PINB w L. – 2 września 2016 r.) wystąpił o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego opisanego w decyzji budynku mieszkalnego wielorodzinnego.

Działka nr [....] stanowi własność Gminy Miejskiej L. , a budynek mieszkalny wielorodzinny na niej się znajdujący, przekazany został w zarząd Miejskiemu Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej sp. z o.o. z siedzibą L. Z pisma Burmistrza Miasta L. z dnia 14 września 2016 r. wynika, że "na dzień 2 września 2016 r. nie wiąże Miasta L. żadna umowa najmu na lokale mieszkalne. Dotychczas istniejące umowy najmu zostały skutecznie wypowiedziane w roku 2015 r".

Na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu 24 października 2016 r. oraz dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że po wydaniu decyzji z dnia 8 listopada 2013 r., znak: [....] zmianie uległ stan techniczny przedmiotowego budynku z uwagi na demontaż ścian zewnętrznych wiatrołapu o konstrukcji drewnianej, schodów zewnętrznych od strony południowo - zachodniej budynku, stolarki okiennej w ścianie w elewacji południowo - zachodniej budynku (dwie sztuki), stolarki drzwiowej wewnętrznej, elementów drewnianych (desek pionowych) w ścianie szczytowej budynku od strony południowo - wschodniej i północno - zachodniej. Budynek w części objętej niniejszym postępowaniem administracyjnym na dzień kontroli był nieużytkowany.

Budynek objęty postępowaniem wypełnia hipotezę normy zawartej w art. 66 ust. 1 pkt. 1,3 i 4 ustawy Prawo budowlane, dlatego należało nakazać zarządcy w/w obiektu budowlanego usunięcie powstałego naruszenia obowiązku prawnego w budownictwie.

Odnosząc się do kwestii wydanego przez Starostę L. pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowego budynku wskazał organ, iż do czasu niewykonania robót budowlanych nią objętych organ nadzoru budowlanego - stojąc na straży bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi oraz mienia, jak również ze względu na estetykę przestrzeni miejskiej - w świetle przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane zobowiązany został do podjęcia działań, o których mowa w rozdziale 6 wskazanej ustawy.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Miejski Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w L. , zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

- art. 77 § 1 kpa poprzez wybiórcze i dowolne rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak i pominięcie faktów znanych organowi z urzędu - prowadzące do uznania, iż możliwe jest tylko nałożenie obowiązku dokonania usunięcia stwierdzonych naruszeń poprzez nakazania wykonania prac budowlanych mających na celu odtworzenie substancji nieużytkowanej części budynku, pomimo iż z zebranego materiału dowodowego wynika, że bardziej racjonalnym i zasadnym jest dokonanie zabezpieczenia części nieużytkowanej budynku objętego postępowaniem, przed dostępem osób postronnych i w sposób eliminujący zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, jak i bezpieczeństwa mienia i środowiska;

- art. 66 prawa budowlanego poprzez dokonanie błędnej wykładni tego przepisu i nakazanie usunięcia naruszeń stwierdzonych w części budynku będącego w dniu kontroli częścią nieużytkowaną poprzez wykonanie robót mających na celu odtworzenie substancji nieużytkowanej części budynku – czyniąc przedmiotową decyzję nieracjonalną.

Odwołująca się strona podniosła, że organ orzekający miał wiedzę, że "osoby zamieszkujące obecnie w nieużytkowanej części budynku objętego postępowaniem wyprowadziły się z budynku dobrowolnie, a obecny stan budynku zaistniał po ich wyprowadzce; osoby zamieszkujące obecnie w pozostałej części budynku (nieobjętej przedmiotowym postępowaniem) zamieszkują go bez posiadania tytułu prawnego do lokali w nim się znajdujących, nie chcą go opuścić, a przy tym posiadają inny tytuł do nieruchomości; wobec ww. osób prowadzone są czynności zamierzające do wykonania eksmisji z przedmiotowego budynku; przedmiotowy budynek jest przeznaczony do rozbiórki (...)"

Decyzją z dnia 13 stycznia 2017 r. (.....) na podstawie art. 138 §1 pkt 2 kpa, a także art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.) [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił w całości decyzję organu I instancji oraz nakazał zarządcy: Miejskiemu Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej sp. z o.o. z siedzibą w L. usunięcie stwierdzonych przy budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym na dziale ewidencyjnej numer [....] obr. [....] w L. , nieprawidłowości poprzez:

odtworzenie ścian zewnętrznych wiatrołapu o konstrukcji drewnianej po obrysie istniejącej płyty przy zachowaniu współczynnika przenikania ciepła wynikającego z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wraz z montażem drzwi wejściowych o minimalnych parametrach w świetle ościeżnicy: szerokość 0,9m i wysokość 2 m,

odtworzenie schodów zewnętrznych od strony południowo - zachodniej budynku z zachowaniem następujących warunków:

minimalna szerokość użytkowa biegu 1,20 m

minimalna szerokość użytkowa spocznika 1,50 m

maksymalna wysokość stopni 0,175 m

szerokość stopni co najmniej 0,35 m

liczba stopni w jednym biegu nie powinna wynosić więcej niż 10

schody zewnętrzne służące do pokonania wysokości przekraczającej 0,5 m powinny być zaopatrzone w balustrady lub inne zabezpieczenia od strony przestrzeni otwartej

minimalna wysokość balustrady mierzona od wierzchu poręczy 1,1 m

maksymalny prześwit lub wymiar otworu pomiędzy elementami wypełnienia balustrady 0,12m

montaż w elewacji południowo- zachodniej stolarki okiennej na poziomie parteru (2 sztuki) w istniejących otworach okiennych pozostających po zdemontowanej stolarce

montaż stolarki drzwiowej do pomieszczenia higieniczno - sanitarnego oraz drzwi wewnętrznych wiatrołapu przy zachowaniu warunku:

- drzwi do pomieszczenia higieniczno - sanitarnego powinny otwierać się na zewnątrz pomieszczenia, mieć co najmniej szerokość 0,8 m i wysokość 2 m w świetle ościeżnicy, a w dolnej części - otwory o sumarycznym przekroju nie mniejszym niż 0,022 m2 dla dopływu powietrza

5. uzupełnienie brakujących elementów drewnianych w ścianie szczytowej budynku od strony południowo - wschodniej i północno - zachodniej budynku

wykonanie odgrzybienia ścian budynku preparatami dopuszczonymi do stosowania w budownictwie jednorodzinnym

naprawę lub wymianę pieca grzewczego typu "angielka" w lokalu nr [....] i wymianę lub naprawę grzejnika w lokalu nr [....] .

Określił termin wykonania nakazanych robót:

wymienionych w punktach 3 i 7: bezzwłocznie ale nie później jak do 30 stycznia 2017 r.,

wymienionych w pozostałych punktach: do 30 maja 2017 r.

Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał, co następuje:

Nieprawidłowy stan techniczny budynku mieszkalnego przy ul. [....] w L. był przedmiotem postępowania administracyjnego toczącego się przed organem I instancji już w roku 2013. W/w postępowanie, na skutek stwierdzonych wówczas przez PINB licznych nieprawidłowości w przedmiotowym obiekcie zostało zakończone w dniu 8 lipca 2013 r. wydaniem decyzji, w której nakazano MZGKiM w L. jako zarządcy w/w obiektu, wykonanie określonych robót budowlanych, mających na celu usunięcie stwierdzonych wówczas nieprawidłowości.

Z urzędu organowi wiadomo, że do chwili obecnej zobowiązany wykonał jedynie część z nałożonych na niego w w/w rozstrzygnięciu obowiązków (m.in. zabezpieczenie otworów w betonowej płycie nakrywczej dołów kloacznych, wykonanie przebudowy komina, zabezpieczenie stropu łukowego z cegły, poprawienie mocowania drabiny umożliwiającej dostęp do kominów, naprawa instalacji elektrycznej) (por. decyzja PINB w L. z dnia 5 maja 2015 r. Nr [....] znak: [....] oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 1086/15 wydane w sprawie znak: [....] ) . Powyższe powoduje, że w pozostałym zakresie nakazy zawarte w przedmiotowej decyzji nadal obowiązują i winny być przez adresata rozstrzygnięcia wykonane. Jednocześnie, z uwagi na wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. P.D. z dnia 30 sierpnia 2016r., a także informację przekazaną przez tutejszy organ, że zmianie uległ stan faktyczny prowadzonej wówczas przez PINB sprawy (pojawiły się kolejne nieprawidłowości stanu technicznego w/w obiektu) (por. pismo MWINB w K. z dnia 3 października 2016 r. znak: [....] k.119 akt PINB), w roku 2016 organ I instancji podjął kolejne działania związane z w/w budynkiem mieszkalnym.

Po przeprowadzeniu przez organ I instancji w dniu [....] 2016 r. oględzin budynku, a także analizie ekspertyzy stanu budynku, sporządzonej w październiku 2016 r. przez mgr inż. G.D. z Firmy [....] ustalono, że w w/w obiekcie pojawiły się kolejne uszkodzenia (związane głównie z nieużytkowanym w chwili obecnej lokalem mieszkalnym usytuowanym na parterze budynku, a ponadto znacznym zagrzybieniem ścian obiektu oraz nieszczelnościami jego ścian szczytowych). Z protokołu inspekcji z dnia 11 sierpnia 2016 r. wynika, że "budynek usytuowany w terenie o zróżnicowanym nachyleniu. Budynek z bali drewnianych na podmurówce z kamienia. Ściany zewnętrzne z 3 stron, otynkowane (widoczne znaczne ubytki i spękania tynku (...). Na ścianach szczytowych widoczne pozostałości obudowy z desek (...) W elewacji budynku w części nieużytkowanej widoczne od strony ulicy (...) dwa otwory okienne (jeden otwór bez stolarki okiennej). Weranda o konstrukcji drewnianej podparta na dwóch filarach betonowych (...) w części rozebrana. Do obu w/w protokołów dołączona została dokumentacja zdjęciowa kontrolowanego obiektu, która jednoznacznie potwierdza jego nieprawidłowy stan techniczny.

Na niewłaściwy stan techniczny poszczególnych elementów budynku mieszkalnego wskazał także G.D. w ekspertyzie technicznej z października 2016 r. Z opracowania tego wynika, że:

- fundamenty: ławy z kamienia wapiennego pod ścianami nośnymi na zaprawie glinianej. Widoczne liczne rysy i pęknięcia. Brak izolacji pionowej i poziomej fundamentów i ścian fundamentowych (...) stan techniczny niezadowalający;

- ściany nośne piwnic konstrukcyjne: (...) widoczne liczne rysy i pęknięcia przez cały przekrój muru. W wielu miejscach widoczne ubytki kamienia w licu muru. Stan techniczny niezadowalający";

- stropy: nad piwnicą - wykonano jako strop ceglany kolebkowy (...) Stan techniczny niezadowalający. Strop drewniany belkowy nad parterem - elementy nośne /belki/ zużyte w 50%, widoczne ślady korozji biologicznej/zagrzybienie/Stan techniczny — niezadowalający;

- dach: dwuspadowy o drewnianej konstrukcji więźby dachowej z wierzchnim kryciem blachą stalową ocynkowaną. Widoczne ugięcia połaci dachu. Elementy drewniane konstrukcji więźby dachowej porażone grzybem (...) naprężenia w krokwiach przekroczone są 12%, belki stropu strychowego przekroczone 50,75% i ugięcia 126%. Stan techniczny niezadowalający;

- stolarka okienna i drzwiowa: stolarka mieszana - drewniana i PCV a w lokalu wyłączonym z eksploatacji — brak. Stan techniczny zupełnie zły;

- elementy wykończenia wewnętrznego i zewnętrznego: tynki wewnętrzne oraz zewnętrzne są to tynki cementowo - wapienne, liczne ślady pęknięć i ubytków oraz odparzenia z powodu wilgoci. Brak opaski betonowej wokół budynku. Stan techniczny niezadowalający (...).

W przedmiotowym opracowaniu znajduje się także dokumentacja fotograficzna obrazująca uszkodzenia w/w budynku mieszkalnego, w tym także te powstałe już po wydaniu decyzji z dnia 8 lipca 2013 r. i opisane w przytaczanych powyżej protokołach oględzin.

Decyzje podejmowane na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 prawa budowlanego mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanej określonych w ww. przepisie, organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (por. IV SA/Kr 1420/96). W niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wyrażone w art. 66 ust. 1 prawa budowlanego, co obliguje organy nadzoru budowlanego do władczego działania mającego na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Organ pierwszej instancji słusznie wydał więc zaskarżoną decyzję, jak również prawidłowo określił zakres nałożonych obowiązków, nakazując usunięcie wyłącznie nieprawidłowości powstałych po wydaniu będącej w obrocie prawnym decyzji z dnia 8 lipca 2013 r.

Organ odwoławczy nie posiadał wiedzy, czy Zarządca budynku wykonał zawarty w decyzji z dnia 8 lipca 2013 r. nakaz dotyczący naprawy instalacji elektrycznej, dlatego przeprowadzono inspekcję techniczną budynku, podczas której stwierdzono uszkodzenia w instalacji elektrycznej, oraz znaczną liczbę dodatkowych źródeł ciepła zasilanych prądem. W związku z powyższym za niezbędne uznano określenie dodatkowych obowiązków, które wymieniono w pkt 7 rozstrzygnięcia. Naprawa lub wymiana pieca grzewczego typu "angielka" w lokalu nr [....] (na dzień inspekcji piec był zepsuty), wymiana lub naprawa grzejnika w lokalu nr [....] pozwoli na utrzymanie stosownej ciepłoty w budynku przy jednoczesnym ograniczeniu dodatkowych, elektrycznych źródeł ciepła. Nadto rolą Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest bezzwłoczne wyegzekwowanie nakazów zawartych w decyzji z dnia 8 lipca 2013 r., w tym w szczególności dotyczących sprawności instalacji elektrycznej, zaś obowiązkiem ustawowym Zarządcy pozostaje właściwa eksploatacja kominów.

Konieczność określenia dodatkowych obowiązków skutkuje więc koniecznością uchylenia decyzji PINB i wydania zmodyfikowanego orzeczenia. Ochrona osób zamieszkujących przedmiotowy obiekt przed negatywnymi skutkami zimy (niskie temperatury) jest wystarczająca do stwierdzenia, że zakres rozstrzygnięcia, ze względu na interes społeczny, nie prowadzi do naruszenia zasady zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się (por. art. 139 kpa).

Wydając skarżoną decyzję organ I instancji ustalił zbyt krótki zdaniem tutejszego organu termin na realizację w całości nałożonego obowiązku (nieco ponad 2 miesiące). W związku z powyższym, organ pozostał przy krótkim terminie realizacji obowiązków wymienionych w punkcie 3 i 7 orzeczenia (szybkie wypełnienie zewnętrznych otworów okiennych niewątpliwie, tak jak i naprawa lub wymiana źródeł ciepła są niezbędne dla zapewnienia stosownego komfortu cieplnego w obiekcie zamieszkałym przez znaczną liczbę dzieci) i wskazał dłuższy okres czasu dla pozostałych robót (ponad 4 miesiące od dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia, w tym połowa tego okresu przypadająca w okresie wiosennym).

Organ I instancji prawidłowo uznał, że brak jest uzasadnionych podstaw do nakazania na podstawie art. 68 Prawa budowlanego opróżnienia bądź wyłączenia w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania. Przepis ten ma bowiem zastosowanie do budynków przeznaczonych na pobyt ludzi, a nakaz opróżnienia bądź wyłączenia budynku lub jego części z użytkowania może być wydawany jedynie w przypadkach rzeczywistego zagrożenia dla ludzi, wynikającego z możliwości bezpośredniego zawalenia się tego budynku. Ani organ I instancji w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [....] 2016 r., ani też organ odwoławczy w trakcie kontroli z dnia [....] 2016r. nie stwierdził, że nieprawidłowy stan techniczny budynku będącego przedmiotem niniejszej sprawy grozi jego bezpośrednim zawaleniem się (w protokołach w/w oględzin brak takich zapisów). Ponadto w ekspertyzie technicznej budynku autorstwa mgr inż. G.D. wskazano, że pomimo wskazania licznych nieprawidłowości stanu technicznego w/w obiektu stwierdzono, że "na dzień wykonania ekspertyzy nie zachodzi potrzeba opróżnienia z użytkowników lokali mieszkalnych w budynku usytuowanym w L. przy ul. [....] w L. Z wyliczeń konstrukcyjnych jak również z wykonanych oględzin i badań wynika, że nie ma bezpośredniego przypadku grożącego katastrofa budowlana".

Z art. 66 ust. 1 prawa budowlanego wynika, że organ nadzoru budowlanego w decyzji wydanej w oparciu o ww. przepis prawa winien nakazać wykonanie takich czynności, które spowodują przywrócenie właściwego stanu technicznego obiektu budowlanego, którego dotyczy rozstrzygniecie. Nakazanie wykonania samych zabezpieczeń takiego obiektu (np. poprzez uniemożliwienie dostępu do niego osobom trzecim, czy też jego oznakowanie taśmą ostrzegawczą i tablicami informującymi o istniejącym zagrożeniu) – co sugerowano w odwołaniu, nie wypełnia norm wskazanych w tym przepisie. Bezpodstawny jest również zarzut, że nakazane roboty dotyczą głównie nieużytkowanej części budynku. Z treści ww. przepisu art. 66 nie wynika, że nakazy prowadzące do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku mieszkalnego mogą dotyczyć wyłącznie jego części użytkowych. Bez wpływu na zasadność kwestionowanej decyzji pozostaje również fakt posiadania przez właściciela budynku decyzji o nakazie rozbiórki. Decyzja taka daje bowiem właścicielowi budynku prawo do wykonania tej czynności, nie obliguje go natomiast do wykonania tej czynności.

Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli: Miejski Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej sp. z o.o. w L. i Gmina Miejska L., zarzucając kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

- art. 6 w związku z art. 10 i 15 kpa poprzez uniemożliwienie stronom postępowania zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym jak i wypowiedzenie się co do zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego, w szczególności w zaistniałej okoliczności prowadzenia "inspekcji technicznej" bez udziału stron postępowania;

- art. 139 kpa, tj. nieorzekania na niekorzyść strony, która wniosła odwołanie poprzez poszerzenie zakresu obowiązków w toku postępowania odwoławczego;

- art. 7 i 77 kpa poprzez nieuwzględnienie przy dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego okoliczności, że osoby zajmujące pomieszczenia w budynku położonym w L. przy ul. [....] zajmują pomieszczenia bezumownie oraz że osoby te dysponują tytułem prawnym do nieruchomości, na której znajduje się budynek mieszkalny stanowiący własność Miasta L. , gdzie mogą zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe oraz błędną ocenę stanu faktycznego;

- art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 poprzez przyjęcie, że w zakresie wskazanych przepisów mieści się także wykonanie takich prac jak naprawa pieca grzewczego oraz grzejnika w lokalu, jak również poprzez niewskazanie przepisów technicznych, do naruszenia których doszło.

Mając na uwadze powyższe, strony skarżące wniosły o uchylenie decyzji organu I instancji oraz o wstrzymanie jej wykonania.

Strony skarżące podniosły, że w przedmiotowym postępowaniu organ II instancji dokonał uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie inspekcji technicznej. Jednakże ani właściciel ani zarządca budynku nie zostali o tej czynności powiadomieni, ani też nie mogli się do tej czynności odnieść. Naruszenie to miało istotny wpływ na przebieg postępowania. Niezawiadomienie strony skarżącej o terminie inspekcji pozbawiło ją możliwości wzięcia w niej udziału, wyrażenia swojego stanowiska do protokołu co do poszczególnych kwestii związanych z ujawnionymi w trakcie inspekcji i naruszeniami. Po drugie niezawiadomienie o dołączeniu do akt sprawy nowego dowodu w postaci protokołu inspekcji pozbawiło stronę możliwości zapoznania się z poczynionymi przez organ II instancji ustaleniami oraz wypowiedzenia się w sprawie w odniesieniu do całego zgromadzonego materiału dowodowego, czy też wnioskowania o uzupełnienie materii dowodowego.

Wedle stron skarżących organ odwoławczy nie wykazał, by zaistniała którakolwiek z przesłanek warunkujących odstąpienie od zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się. Wskazał jedynie, że podstawą odstąpienia od orzekania na niekorzyść strony odwołującej się jest ochrona osób zamieszkujących przedmiotowy obiekt przez negatywnymi skutkami zimy.

Nadto podniesiono, ze obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest dokonanie szczegółowych ustaleń faktycznych, z których by jednoznacznie wynikało, czy stwierdzone nieprawidłowości w zakresie stanu faktycznego lokalu mieszkalnego mają wpływ na utrzymanie prawidłowego stanu technicznego obiektu budowlanego jako całości. W ocenie stron skarżących organ nadzoru nie dopełnił ww. obowiązku.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Skargi zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:

1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo

2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo

3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo

4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia

- organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Organ I instancji, jako podstawę swego rozstrzygnięcia wskazał pkt 1, 3 i 4 ust. 1 art. 66 Prawa budowlanego. Uzasadnienie jego decyzji ogranicza się jedynie do treści przepisu i danych sprawy, nie jest więc możliwa jakakolwiek weryfikacja przyjętego stanowiska.

Organ odwoławczy przyjął, że przedmiotowy budynek stwarza zagrożenia, o których mowa w w/w punkcie 1), a jego stan jest nieodpowiedni w rozumieniu punktu 3). Zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna, treść ekspertyz, i to nie tylko ekspertyzy G.D. , ale i ekspertyzy sporządzonej przez A.M. (z października 2016 r.), a także opinii technicznej dotyczącej instalacji elektrycznej sporządzonej przez A.S. (z października 2016 r.) rzeczywiście przekonuje o nieodpowiednim stanie technicznym budynku. Wykazaniu tego stanu mają zapewne służyć obszerne cytaty z ekspertyzy G.D. zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Formułując jednak tezę, że ów stan techniczny "może zagrażać życiu i zdrowiu obecnych użytkowników obiektu", organ nie wskazał żadnego konkretu: nie ustalił w ogóle, czy i które wady (i dlaczego) mogą mieć wpływ na stan zdrowia czy wręcz na życie mieszkańców. Jak się wydaje materiał dowodowy, którym organ dysponował, pozwalał na poczynienie ustaleń w tej mierze przynajmniej w części (por. orzeczenie mykologiczno – budowlane W.M.), ale materiału tego organ nie cytował i nie omawiał. W tym zaś zadaniu Sąd organu zastąpić nie może. W decyzji co prawda organ zobowiązał zarządcę m. in. do "odgrzybienia ścian budynku", ale i tego nakazu nie odniósł do treści ekspertyz i ich zaleceń. Stwierdzić więc należy, że przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, choć powołana jako jedna z podstaw rozstrzygnięcia, nie została wykazana.

Dla zaakceptowania rozstrzygnięcia organu nie jest wystarczające stwierdzenie, że stan techniczny obiektu jest nieodpowiedni. Przewidzianą przez przepis art. 66 Prawa budowlanego sankcją jest skierowanie do właściciela lub zarządcy nakazu usunięcia nieprawidłowości. Przepis pozostawia organowi określenie sposobu usunięcia nieprawidłowości, wskazanie rodzaju i zakresu koniecznych do wykonania robót. Jest to zrozumiałe, skoro zakres sankcji zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Korzystając z tak przyznanej swobody, organ administracji obciążony jest szczególnym obowiązkiem wykazania, że jego działania nie mają charakteru dowolnego. W rozpoznawanej zaś sprawie brak jest argumentu, aby od zarzutu dowolności organy uwolnić. Ani organ I, ani organ II instancji nie wskazały nawet bowiem (nie mówiąc o wykazaniu), czy i w jakim związku mają pozostawać nakazane w punktach 1, 2, 3, 4, 7 roboty ze stwierdzonym złym stanem technicznym obiektu. Nakazane roboty nie są wymienione w zaleceniach ekspertyz zgromadzonych w aktach, a zalecenia z ekspertyz nie zostały uwzględnione. W ekspertyzach G.D. i A.M. zalecono przede wszystkim wykonanie prac zabezpieczających i porządkujących, także uzupełnienie ubytków, a nie wykonanie prac odtworzeniowych. Tymczasem organ, ustaliwszy, że właściciel dysponuje decyzją o pozwoleniu na rozbiórkę obiektu, nakazał jednocześnie wykonanie prac, które - jak się wydaje – mają na celu odtworzenie tego, co zostało rozebrane (odtworzenie ścian, schodów, stolarki). W każdym zaś razie nie ustaliły organy czy owe prace rozbiórkowe zostały wykonane legalnie i czy nakaz odtworzenia elementów obiektu jest niezbędny do doprowadzenia obiektu do zadowalającego stanu technicznego. Wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, nie jest wykluczone, że roboty doprowadzające obiekt do takiego stanu będą jednocześnie robotami zabezpieczającymi tenże obiekt. Takiego wykluczenia przepis nie zawiera, a – jak wyżej wskazano – zakres i rodzaj koniecznych robót zależy od okoliczności konkretnej sprawy ( w tym m. in. od tego, że obiekt przeznaczony jest do rozbiórki). Niezwykle wątpliwy pozostaje także związek "dodanego" przez organ odwoławczy obowiązku z dyspozycją stosowanej normy. Przepis art. 66 dotyczy obiektu budowalnego, a więc i jego części składowych, w tym instalacji (art. 3 pkt 1 P.b.) . Nakazując naprawę lub wymianę "pieca grzewczego" i "grzejnika" organ ani tych urządzeń nie opisał, ani nie wskazał w jakim związku pozostają one z obiektem czy też instalacją.

Opisany zaś obowiązek został dodany po przeprowadzeniu przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego, a odbyło się to z naruszeniem art. 10 § 1 i 139 kpa. Przeprowadzenie w dniu 9 stycznia 2017 r. "inspekcji" bez zawiadomienia stron nie było uzasadnione okolicznościami z art. 10 S 2 kpa (jak obecnie wskazuje się w odpowiedzi na skargę), skoro odwołanie wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 28 listopada 2016 r. W okresie ponad miesiąca oczywiście możliwe było zawiadomienie stron o terminie oględzin. W wyniku zaś tejże "inspekcji" podjęto rozstrzygnięcie oczywiście niekorzystne dla adresata nakazu i zarazem odwołującego się, bo poszerzające zakres jego obowiązków.

Opisane powyżej uchybienia przepisom art. 7, 77, 107, 10 § 1, 139 kpa mają charakter istotny i stanowią zasadniczą przyczynę uchylenia decyzji organów obu instancji.

Nie sposób jednak dodatkowo nie wskazać i dalszych naruszeń, które organy w ponownym postępowaniu winny także usunąć. Otóż organ odwoławczy ustalił, że w sprawie tego samego obiektu w 2013 r. był już wydany nakaz na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. Jednocześnie stwierdził organ, że w tej sytuacji decyzja obecnie wydawana może dotyczyć tylko wad powstałych po dacie decyzji poprzedniej. Podzielając co do zasady rację ten pogląd stwierdzić należy, że sama deklaracja organu o odrębności zakresów obu decyzji nie jest wystarczająca; konieczne jest bowiem porównanie tych zakresów i przedstawienie stosownej analizy w uzasadnieniu.

Konieczne jest również dochowanie dbałości w określaniu przedmiotu postępowania, nie może być bowiem żadnych wątpliwości co do tego, czy nakazane roboty dotyczą całego obiektu, czy tylko jego części. Tymczasem organ I instancji nie wskazując w rozstrzygnięciu, aby nakazywane roboty miały dotyczyć tylko części obiektu, stwierdził jednocześnie w uzasadnieniu, że "budynek w części objętej niniejszym postępowaniem na dzień kontroli nie był użytkowany". Takie stwierdzenie zresztą budzi wątpliwości co do zakresu postępowań w I i w II instancji.

Wreszcie nie sposób nie wskazać, że uporządkowania wymaga materiał zgromadzony w aktach. Karty winny być kolejno ułożone i trwale zespolone.

Wyrok wydano na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.