Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 62/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 169 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, ust. 2 i 6, art. 256 ust. 2., art 255
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 7, art. 77, art. 107, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134, art. art. 106 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152, art. 151, art. 200, art. 205 par. 2 i 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. b)
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy PANORAMA FIRM nr [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2008 r. w zakresie pkt 2; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. stwierdza, że decyzja, o której mowa w pkt 1, nie podlega wykonaniu w uchylonym zakresie; 4. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz M. S. 1.617 (tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2008 r., nr Sp. [...], Urząd Patentowy RP – działając na podstawie przepisów art. 169 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, ust. 2 i 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej także p.w.p.) oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. – po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2008 r. sprawy z wniosku M.S. – prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą M. z siedzibą w G. (dalej także: skarżący lub wnioskodawca):

- oddalił wniosek wniesiony na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w części towarów i usług w klasach: 16; 35; 41; 42 (punkt 1 decyzji);

- oddalił wniosek wniesiony na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. dla pozostałych towarów i usług (punkt 2 decyzji);

- przyznał firmie E. sp. z o.o. z siedzibą w W. od M., G. kwotę 900 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie (punkt 3 decyzji).

Z akt sprawy wynika, iż decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Urząd Patentowy RP zarejestrował, z pierwszeństwem od dnia [...] lipca 2000 r., na rzecz spółki P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie E. sp. z o.o. z siedzibą w W.) słowny znak towarowy PANORAMA FIRM nr R [...], przeznaczony do oznaczania następujących towarów i usług:

- klasa 9: dane na nośnikach optycznych i magnetycznych, programy do maszyn cyfrowych;

- klasa 16: książki telefoniczne i adresowe;

- klasa 35: usługi w zakresie promowania towarów i usług, usługi w zakresie udzielania pomocy w prowadzeniu działalności gospodarczej, gromadzenie informacji i prowadzenie spisu firm oraz danych o firmach, usługi w zakresie udostępniania bazy danych, usługi w zakresie publikowania tekstów reklamowych, usługi w zakresie dostarczania informacji na stronach internetowych odnośnie wydarzeń biznesowych, wydarzeń politycznych, ekonomicznych, codziennych doniesień prasowych, usługi konsultingowe;

- klasa 41: usługi wydawnicze, usługi w zakresie dostarczania informacji na stronach internetowych o kulturze i o wydarzeniach sportowych;

- klasa 42: usługi w zakresie dostarczenia informacji na stronach internetowych o pogodzie i innych, usługi w zakresie informatyki i prowadzenia portalu internetowego.

Pismem z dnia 5 września 2005 r. skarżący M. S., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Urzędu Patentowego RP o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy słowny PANORAMA FIRM nr R [...]. W uzasadnieniu wnioskodawca, powołując jako podstawę prawną art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p., wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia w całości prawa ochronnego na sporny znak, który zdaniem wnioskodawcy utracił znamiona odróżniające (jeśli w ogóle kiedykolwiek je posiadał) i występuje w obrocie jako zwyczajowe oznaczenie powszechnie używane do oznaczania rodzaju towaru, tj. "Y.". Zdaniem wnioskodawcy sporny znak jest używany w obrocie gospodarczym przez wiele przedsiębiorstw, bibliotek, agend rządowych, organy władzy samorządowej, serwisy edukacyjne, współpracujące z KBN i MENiS zarejestrowane wydawnictwa, osoby fizyczne, w poradnikach, materiałach konferencyjnych, swobodnych wypowiedziach, a więc - jak stwierdził wnioskodawca - powszechnie do określenia grupy towarów, a mianowicie katalogu/zbiorów firm i podmiotów gospodarczych. Według wnioskodawcy znak jest używany w sieci Internet zarówno jako widoczna w serwisach nazwa grupy towarowej, jak też o wiele częściej, jako widoczny dla wyszukiwarek opis zawartości stron internetowych wskazujący, że w serwisie "X" jest dostępna "panorama firm X" o dowolnej nazwie.

W toku postępowania skarżący, jako podmiot wnioskujący o stwierdzenie wygaśnięcia spornego znaku towarowego, wskazał w szeregu pismach procesowych na dowody, które - w jego ocenie - świadczyć mają o utracie przez znak towarowy PANORAMA FIRM znamion odróżniających. Do dowodów tych zaliczył: wydruki internetowe, trzy badania rynkowe przeprowadzone na zlecenie skarżącego, materiały słownikowe. Ponadto wnioskodawca powołał się na szereg orzeczeń sądowych, z których również wynikać miało, że sporne oznaczenie uległo degeneracji.

W piśmie z dnia 27 października 2005 r. uprawniony z rejestracji spornego znaku towarowego, ustosunkowując się do wniosku skarżącego, stwierdził, iż złożenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak jest zwyczajnym działaniem odwetowym wobec podjętych przez uprawnionego działań sądowych przeciwko wnioskodawcy. Zdaniem uprawnionego wskazane przez wnioskodawcę przypadki użycia spornego znaku przez inne podmioty są przejawem marginalnym przypadków naruszenia prawa ochronnego, które w żaden sposób nie przesądzają o powszechnym czy zwyczajowym używaniu spornego znaku. Uprawniony z rejestracji spornego znaku towarowego stwierdził, iż art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p. jest wyrazem subiektywnej teorii utraty znamion odróżniających przez znak towarowy. Zgodnie z jej założeniem tak długo, jak długo uprawniony używa znaku towarowego w charakterze znaku oraz podejmuje działania przeciwko innym podmiotom podejmującym próby rozwodnienia zdolności odróżniającej znaku, tak długo przyjmuje się, że znak nie utracił zdolności odróżniającej w rozumieniu cyt. przepisu.

W toku dalszego postępowania uprawniony z rejestracji spornego znaku w pismach procesowych złożonych w Urzędzie Patentowym RP, szczegółowo ustosunkowując się do zarzutów skarżącego, przedłożył szereg dowodów, które z kolei – w jego ocenie – świadczyć miały o braku podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia znaku towarowego PANORAMA FIRM.

W piśmie z dnia 27 czerwca 2007 r. (k. 138-145, t. II akt administracyjnych) wnioskodawca sprecyzował pierwotny wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia spornego znaku towarowego w ten sposób, że ograniczył w/w wniosek w oparciu o przepis art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p. do następujących towarów:

- w kl. 16: książki telefoniczne i adresowe;

- w kl. 35: usługi w zakresie promowania towarów i usług, gromadzenie informacji i prowadzenie spisu firm oraz danych o firmach, usługi w zakresie udostępniania bazy danych, usługi w zakresie publikowania tekstów reklamowych,

- kl. 41: usługi wydawnicze;

- kl. 42: usługi w zakresie dostarczania informacji na stronach internetowych, usługi w zakresie informatyki i prowadzenie portalu internetowego.

W piśmie procesowym z dnia 25 sierpnia 2008 r., wskazując na dodatkowe okoliczności, które – w ocenie skarżącego – potwierdzać mają podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak z powodu utraty znamion odróżniających na mocy art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p., skarżący w punkcie 1.3 tego pisma stwierdził, że: "Również spełnione zostały, w ocenie wnioskodawcy, wszystkie przesłanki merytoryczne zastosowane w niniejszej sprawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.".

Na przeprowadzonych w toku postępowania rozprawach przed Urzędem Patentowym RP, w tym na rozprawie końcowej w dniu 25 sierpnia 2008 r., pełnomocnicy obu stron potrzymali swoje stanowiska.

W wyniku rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] września 2008 r., nr Sp. [...], Urząd Patentowy RP – działając na podstawie przepisów art. 169 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, ust. 2 i 6 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p.:

- oddalił wniosek wniesiony na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w części towarów i usług w klasach: 16; 35; 41; 42 (punkt 1 decyzji);

- oddalił wniosek wniesiony na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. dla pozostałych towarów i usług (punkt 2 decyzji);

- przyznał firmie E. sp. z o.o. z siedzibą w W. od M.- P., G. kwotę 900 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie (punkt 3 decyzji).

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził na wstępie, iż w niniejszej sprawie skarżący M. S., jako podmiot wnioskujący o stwierdzenie wygaśnięcia spornego znaku towarowego, miał interes prawny, o którym mowa w art. 169 ust. 2 p.w.p. W ocenie organu istniejący po stronie wnioskodawcy interes prawny wynika wprost z faktu toczącego się sporu sądowego zainicjowanego powództwem uprawnionego z rejestracji spornego znaku towarowego skierowanym przeciwko skarżącemu o naruszenie m.in. prawa ochronnego na sporny znak.

Ponadto Urząd Patentowy RP, uzasadniając wybór prawa, wskazał, iż wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy wpłynął do organu w dniu 12 września 2005 r., zatem do oceny wniosku mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej.

Przechodząc do oceny merytorycznej organ wskazał na wstępie, powołując się na publikację Jarosława R. Antoniuka pt.: "Ochrona znaków towarowych w Internecie", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006 r., iż dynamiczny rozwój Internetu w końcu ubiegłego stulecia spowodował wiele zagrożeń naruszeń prawa, w tym naruszenie praw do znaków towarowych. Organ wskazał, iż nieograniczony zasięg Internetu powoduje, iż umieszczenie znaku towarowego w domenie internetowej, która identyfikuje strony www służące sprzedaży lub reklamie produktów lub usług, stało się niezwykle atrakcyjne ze względów komercyjnych. Bezprawne wykorzystanie znaków towarowych w tych domenach stanowi podstawową, aczkolwiek nie jedyną postać naruszania praw do nich. Mogą one być także naruszone przez zamieszczenie cudzego znaku w treści stron www oraz w tzw. metatagach. Innym przykładem naruszenia prawa do znaku towarowego jest posługiwanie się nim jako tzw. słowem - kluczem (keywords) w wyszukiwarce internetowej. Organ wskazał, iż do jego naruszenia może dojść również w wyniku posługiwania się "linkami" umieszczonymi na stronach internetowych, będącymi odesłaniami do innych stron lub w inne miejsce tej samej strony (links), a także pełniącymi podobną funkcję tzw. ramkami (frames).

Organ wskazał, iż uprawniony z rejestracji spornego znaku towarowego zwalcza naruszenie spornego znaku w Internecie, o czym świadczą dowody przedstawione przez spółkę E. sp. z o.o. Według Urzędu Patentowego RP używanie w Internecie spornego znaku przez naruszycieli nie może świadczyć o utracie przez znak znamion odróżniających wobec zdecydowanej postawy uprawnionego, który zwalcza naruszenia. Organ odwołał się do subiektywnej teorii degeneracji znaku towarowego, której wyrazem – w ocenie organu - jest treść art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p., a z której wynika, że dopóki uprawniony traktuje sporne oznaczenie jako znak towarowy i przeciwdziała naruszeniom tego oznaczenia, dopóty nie można uznać znaku za zdegenerowany do nazwy rodzajowej.

Ustosunkowując się do powołanego przez wnioskodawcę, na okoliczność degeneracji spornego znaku, dowodu w postaci wydawanego przez Wydawnictwo Naukowe PWN S.A. tłumacza elektronicznego, który określenie "[...]" tłumaczy jako "[...]" a określenie "[...]" tłumaczy jako [...], Urząd Patentowy RP wskazał przede wszystkim, iż przykłady użycia spornego znaku w słownikach nie świadczą o degeneracji znaku, lecz o naruszeniu praw uprawnionego. Ponadto organ podniósł, iż po skierowaniu przez uprawnionego pism ostrzegawczych do Wydawnictwa Naukowego PWN S.A. oraz do Agencji Wydawniczej Jerzy Mostowski, w których E. sp. z o.o. sprzeciwiła się używaniu spornego znaku bez zaznaczenia, że zwrot "[...]" podlega ochronie, wydawnictwa te wskazały w odpowiedziach, że nie zdawały sobie sprawy, że powołując w słowniku jakikolwiek znak towarowy powinny ten fakt zaznaczyć przy użyciu litery R w okręgu.

Organ odnosząc się do kolejnego dowodu, mającego - zdaniem wnioskodawcy – świadczyć o degeneracji spornego znaku towarowego, tj. do sprawozdania z badań pilotażowych pt: "Znajomość marki "[...]" a znajomość marki "E." wśród trójmiejskich firm", z którego wynika, że większość respondentów (ponad 70%) nie utożsamia spornego znaku z uprawnionym – stwierdził, iż z faktu tego nie można wyciągać wniosku o degeneracji znaku. Urząd wskazał przykładowo, że nabywcy towarów oznaczonych znakami [...] lub [...] również nie utożsamiają w/w znaków z uprawnionymi do nich, z czego absolutnie nie wynika, że te znaki z tego powodu uległy degeneracji.

Ustosunkowując się do dowodu, mającego - zdaniem wnioskodawcy – świadczyć o degeneracji spornego znaku towarowego, tj. dokumentu pt. "Wyniki badania opracowane przez B. dla P.", z którego wynikać ma, że ponad 90% respondentów nie ma żadnych skojarzeń w odniesieniu do nazwy uprawnionego (E.), zatem nie kojarzy uprawnionego ze spornym znakiem, Urząd Patentowy RP wskazał, że wyniki te nie świadczą o degeneracji spornego znaku, ponieważ gdyby takie badanie przeprowadzić w odniesieniu np. do słowa M. (właściciel znaku [...]), to respondenci kojarzyliby to słowo ewentualnie z J., a nie ze znakiem [...], zaś wyciąganie na tej podstawie wniosku o degeneracji znaku [...] - byłoby błędne.

Organ wskazał ponadto, iż skarżący przedsiębiorca na okoliczność degeneracji spornego znaku przedstawił kolejne badanie rynkowe pt: "Utożsamianie wyrażenia [...]" wśród wybranych firm mających siedziby w W., K. i P., z których to opracowań badawczych wynikać ma, że ponad 50% respondentów kojarzy określenie "Panorama firm" z książką telefoniczną lub teleadresową, zaś na kolejnych miejscach plasują się m.in.: spis firm, zbiór firm, baza firm, katalog firm, czy też katalog branżowy. Organ uznał, iż z powyższych badań rynkowych wnioskodawca wyciągnął mylny wniosek, że sporny znak uległ degeneracji. Organ wskazał bowiem, że jeśli na telewizory nakłada się znak [...], a na słodycze znak [...], to respondentom te znaki będą się kojarzyć odpowiednio z telewizorami i słodyczami. Z kolei – jak wskazał organ - jeśli na książki telefoniczne (teleadresowe) nakłada się znak PANORAMA FIRM, to respondenci prawidłowo kojarzą towary ze spornym znakiem.

Urząd Patentowy RP, ustosunkowując się z kolei do zarzutów skarżącego, iż o wyłącznie informacyjnym charakterze spornego znaku towarowego świadczą również przywołane przez stronę orzeczenia sądowe - stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że z doktryny i orzecznictwa wynika, że znaki należy analizować w całości odnosząc je do towarów / usług, do oznaczania których zostały zarejestrowane. Organ wskazał, że sporny znak jest dwuwyrazowy i w odniesieniu do towarów/usług, do oznaczania których został zarejestrowany miał i ma charakter fantazyjny, a nie informacyjny, zarówno w dacie zgłoszenia do rejestracji, w dacie rejestracji, jak i w dacie złożenia przez wnioskodawcę wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa o ochronę z powodu rzekomej degeneracji znaku.

Urząd Patentowy RP wskazał w uzasadnieniu decyzji, iż na okoliczność renomy spornego znaku uprawniony przedstawił następujące dowody:

- badanie przeprowadzone przez P. ([...]) w S. przeprowadzone w październiku 2003 r. na okoliczność znajomości marki P., z którego wynikać miało, że wśród dorosłych Polaków na pytanie o znajomość katalogów, w których są adresy, telefony, oferty firm 32% badanych wymieniło [...] na pierwszym miejscu oraz 59% badanych wymieniło [...] (znajomość wspomagana);

- wyniki badań w 2006 r. reputacji znaków towarowych w rankingu P.;

- wyniki badania R. w maju i sierpniu 2004 r., z których wynika, że stopień świadomości istnienia P. spontanicznej i wspomaganej sięgał 80%;

- wykaz nakładów na promocję i reklamę w latach 1995 - 2004 – wykazujący średnio przeszło 7 mln złotych na rok;

- przykładowe artykuły z czasopism dot. uprawnionego i spornego znaku;

- zestawienie materiałów reklamowych odnoszących się do spornego znaku;

- płyta CD – zawierająca reklamy radiowe;

- materiały promocyjne spornego znaku;

- dyplom Grand Prix w konkursie Laur Klienta 2007 r.;

- raport z monitoringu wydatków reklamowych w wybranych mediach na sporny znak w latach 1998-2007;

- przykładowe faktury potwierdzające zlecenie kampanii reklamowych spornego znaku w radiu.

Urząd Patentowy RP stwierdził, że z dowodów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że sporny znak jest używany w odniesieniu do usług tworzenia i udostępniania katalogu (bazy danych) przedsiębiorców w wersji książkowej (książki ogólnopolskie i o zasięgu regionalnym - dla poszczególnych województw oraz lokalnych dla części województw; książki dla poszczególnych branż np. budownictwa), na CD-romie oraz w Internecie, m.in. w domenie internetowej uprawnionego pod adresem www.[...]. Organ wskazał, iż uprawniony umieszcza sporny znak na swoich produktach, m.in. na okładkach książek telefonicznych, na CD-romach, na swojej stronie internetowej oraz używa go w intensywnej reklamie swoich usług (na ulotkach i akcesoriach reklamowych np. torbach; w reklamie na tablicach reklamowych oraz na środkach komunikacji miejskiej, np. tramwajach; w reklamie w prasie i radiu; w reklamie w Internecie m.in. w postaci banerów reklamowych; w reklamie na samochodach firmowych. Katalogi książkowe oraz CD-romy [...] są dostępne, w zależności od wydania (wersja ogólnopolska, regionalna czy lokalna), na obszarze całej Polski, poszczególnych województw lub ich części. Urząd Patentowy podniósł, iż nakład katalogu książkowego [...] wynosi ok. 3,5 mln egzemplarzy rocznie, zaś Internetowa [...] (www.[...]) obsługuje miesięcznie 2,5 mln osób.

W konsekwencji Urząd Patentowy RP uznał, że sporny znak towarowy PANORAMA FIRM nie tylko nie utracił znamion odróżniających, lecz jest bez wątpienia znakiem renomowanym.

Ponadto Urząd podzielił stanowisko prof. M. K., który w przedłożonej do akt sprawy opinii z dnia 12 grudnia 2005 r. stwierdził, że znak towarowy i usługowy PANORAMA FIRM nie był oznaczeniem pozbawionym zdolności odróżniania towarów i usług, do których się odniósł w chwili jego rejestracji, a także, że znak towarowy i usługowy PANORAMA FIRM nie stał się w świetle art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p. znakiem pozbawionym znamion odróżniających ze względu na brak zaniedbań ze strony uprawnionego z rejestracji prowadzących do utraty tych znamion.

Reasumując Urząd Patentowy RP wskazał w uzasadnieniu decyzji, iż oddala wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w odniesieniu do następujących towarów i usług: kl. 16: księgi telefoniczne i adresowe; kl. 35: świadczenie usług dla osób trzecich dotyczące promowania towarów i usług, gromadzenie informacji i prowadzenie spisu firm oraz danych o firmach, usługi w zakresie udostępniania bazy danych, usługi w zakresie publikowania tekstów reklamowych; kl. 41: usługi wydawnicze; kl. 42: usługi w zakresie dostarczania informacji na stronach internetowych, usługi w zakresie informatyki i prowadzenia portalu internetowego.

Jednocześnie Urząd Patentowy, powołując się na stanowisko strony skarżącej wyrażone w pkt. 1.3 załącznika do protokółu z rozprawy w dniu 25 sierpnia 2008 r. (k. 129-128, tom V akt administracyjnych), stwierdził, iż wnioskodawca nie wymienił towarów/usług, do których miałby zastosowanie przepis art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., co – zdaniem organu – oznacza, że zarzut wnioskodawcy w oparciu o ten przepis mógłby być odniesiony (domyślnie) tylko do towarów w kl. 9, ponieważ w odniesieniu do pozostałych towarów/usług został podniesiony zarzut z art. 169 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Organ wskazał, iż sporny znak w klasie 9 został zarejestrowany do oznaczania następujących towarów: dane na nośnikach optycznych i magnetycznych, programy do maszyn cyfrowych. Urząd podniósł, iż katalogi uprawnionego obok wersji książkowej są wydawane na płytach CD (nośnik optyczny) i dostępne w Internecie (nośnik magnetyczny/elektroniczny), przy czym do udostępniania portali służą programy komputerowe. Mając to na uwadze organ przyjął, że zarzut nieużywania spornego znaku (art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.) należało również oddalić.

Uzasadniając wysokość kwoty zwrotu kosztów postępowania dla uprawnionego od wnioskodawcy, Urząd Patentowy RP wskazał jako podstawę rozstrzygnięcia, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 212, poz. 2076).

Pismem z dnia 23 grudnia 2009 r. skarżący M. S., reprezentowany przez radcę prawnego – działając za pośrednictwem organu – wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2008 r.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP w całości i zasądzenie kosztów postępowania skarżący zarzucił organowi:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- naruszenie art. 7, art. 77 § l i art. 80 k.p.a. - poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy PANORAMA FIRM R-[...] i zaniechanie rozpatrzenia materiału dowodowego, zgromadzonego w tej sprawie, co doprowadziło do bezpodstawnego wydania decyzji o oddaleniu przedmiotowego wniosku, na podstawie ustaleń dowolnych i w całkowitym oderwaniu od stanu faktycznego sprawy;

- naruszenie art. 107 § l i 3 k.p.a. - poprzez brak jednoznacznego określenia w decyzji treści rozstrzygnięcia oraz brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, co doprowadziło do bezpodstawnego oddalenia przedmiotowego wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa a nadto udaremnia możliwość przeprowadzenia kontroli tej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym;

- naruszenie art. 255 ust. 4 ustawy – Prawo własności przemysłowej - poprzez przekroczenie granic przedmiotowego wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa, co doprowadziło do wydania decyzji w zakresie zagadnień nie objętych tym wnioskiem;

a także

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- naruszenie art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w błędnym przyjęciu, że znak towarowy PANORAMA FIRM R-[...] nie utracił zdolności odróżniającej, co doprowadziło do wydania błędnej decyzji o oddaleniu wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy;

- naruszenie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. - poprzez jego błędne zastosowanie wyrażające się w bezpodstawnym przyjęciu, iż w oparciu o ten przepis został sformułowany wniosek o uznanie za wygasłe prawa ochronnego na sporny znak towarowy, co doprowadziło do wydania decyzji w przedmiocie nie objętym tym wnioskiem.

W uzasadnieniu strona skarżąca odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. stwierdziła, iż Urząd Patentowy RP w sposób ewidentny uchybił obowiązkowi zarówno dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak i dokonania wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego, albowiem nie odniósł się w ogóle do zdecydowanej większości materiałów oraz argumentów złożonych w toku postępowania zarówno przez skarżącego, jak też przez uczestnika postępowania (uprawnionego z rejestracji spornego znaku towarowego).

Zdaniem strony skarżącej Urząd nie odniósł się do materiałów dowodowych w postaci bardzo licznych wydruków internetowych, zaprezentowanych w toku postępowania przez skarżącego, a mianowicie zarówno do grupy wydruków internetowych, wskazujących na występowanie określenia "[...]" bezpośrednio na stronach internetowych, jak też do grupy wydruków wskazujących na występowanie określenia "[...]" jako "meta names" (słowa kluczowe). Zdaniem skarżącego w miejsce analizy w/w materiałów organ przytoczył obszerny fragment nie mającej żadnego związku z przedmiotem sprawy książki pt. "Ochrona znaków towarowych w Internecie". Według skarżącego Urząd Patentowy RP przekroczył ponadto swoje uprawnienia i wkraczając w kompetencje Sądu - stwierdził, że zawarte na tych stronach publikacje stanowią naruszenie znaku towarowego uczestnika. W ocenie skarżącego nieuprawnione było także stwierdzenie organu, że "przykłady użycia spornego znaku w słownikach nie świadczą o degeneracji znaku, lecz o naruszaniu praw uprawnionego". Zdaniem skarżącego w/w wydruki ze stron internetowych winny być przedmiotem wnikliwej analizy Urzędu Patentowego RP z uwagi m.in. na fakt, iż pochodzą one z różnych dat i dotyczą różnorodnych podmiotów, a więc ilustrują one przebieg procesu i skalę degeneracji znaku "[...]" , jego przekształcania w nazwę rodzajową towaru. Według strony skarżącej Urząd Patentowy, rezygnując z zapoznania się z przytoczonymi materiałami, pominął także istotną okoliczność, że dowodem degeneracji znaku "[...]" jest nie tylko użycie tego określenia przez wiele podmiotów na ich stronach internetowych, zawierających prezentację tych podmiotów oraz ich towarów i usług, ale także jego użycie jako "meta name" (słowa kluczowego), co oznacza szerokie upowszechnienie tego oznaczenia jako nazwy rodzajowej, dostępnej poprzez wszelkiego rodzaju wyszukiwarki.

Ponadto skarżący zarzucił, iż Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do materiału słownikowego w postaci: "Słownik terminologii gospodarczej polsko-angielski", który to dowód wskazuje, iż synonimem określenia "[...]" jest m.in. książka telefoniczna.

Zdaniem skarżącego w zaskarżonej decyzji Urząd pominął również dowody w postaci zestawienia znaków towarowych w czasopismach: "R." z dnia 6 grudnia 2007 r. oraz "F." nr 3/2007, które wskazują, że określenie "[...]" nie występuje w reprezentatywnych rankingach znaków towarowych, co potwierdza, że jest to oznaczenie informacyjne.

W ocenie strony organ pominął również w swych analizach wydruki z bazy BazWUP prowadzonej przez Urząd Patentowy RP, które – zdaniem strony potwierdzały okoliczność monopolizowania znaków ze słowem "[...]" przez uprawnionego z rejestracji spornego znaku towarowego.

Skarżący zarzucił również, iż Urząd Patentowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w ogóle nie przeanalizował jego pisma z dnia 21 sierpnia 2008 r., a w konsekwencji nie odniósł się zupełnie do wskazanego w tym piśmie dowodu w postaci pisma Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM) z dnia 14 listopada 2006 r., skierowanego do uczestnika, w którym OHIM wypowiada się co do zdolności ochronnej słownego znaku "panorama firm". Zdaniem strony skarżącej jest to jeden z kluczowych dowodów w sprawie, gdyż w piśmie tym OHIM stwierdza, że brak jest ustawowych warunków do uzyskania rejestracji na znak PANORAMA FIRM, jako znaku pozbawionego jakiegokolwiek charakteru odróżniającego.

Skarżący zwrócić również uwagę na fakt całkowitego pominięcia przez Urząd Patentowy RP szeregu dowodów przedstawionych w sprawie przez uprawnionego z rejestracji spornego znaku towarowego, które zostały podważone przez skarżącego w postępowaniu przed Urzędem. W tym miejscu skarżący wskazał, iż rzekome dowody w postaci listów ostrzegawczych, załączone do sprawy przez uczestnika, w przeważającej większości są spóźnione. Zdaniem skarżącego zostały one sporządzone i wysłane przez Uczestnika do różnych podmiotów dopiero w trakcie postępowania przed Urzędem, po dacie złożenia wniosku o wygaszenie prawa z rejestracji znaku, w okresie, kiedy degeneracja znaku była już faktem dokonanym.

Ponadto skarżący zarzucił, iż Urząd Patentowy naruszył art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. również z uwagi na całkowicie pominięcie stanowisko i wniosków dowodowych skarżącego wobec tych materiałów uczestnika, które rzekomo wskazują na renomowany charakter spornego znaku. Skarżący wskazał, że jeśli chodzi o badanie PBS (zał. 9 do pisma uczestnika z dnia 27 października 2005 r.), to nie zostało ono przez uczestnika faktycznie przedstawione. Według skarżącego uczestnik załączył jedynie pismo PBS z 18 stycznia 2005 r., co mogło mieć na celu ukrycie rzeczywistych wyników badań. Skarżący zarzucił, iż Urząd nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego zmierzających do uzyskania wyników badań, o których mowa w tym piśmie (pismo skarżącego z dnia 18 kwietnia 2008 r.). Urząd nie dopuścił także do przesłuchania w charakterze świadka autora przedmiotowego pisma. Z kolei, jeśli chodzi o badanie Research International, to – zdaniem skarżącego - nie zostało ono przez uczestnika faktycznie przedstawione. Skarżący zarzucił również, że zarówno ranking Premium Brand, jak i wykaz nakładów na promocję i reklamę w latach 1995 – 2004, a także dyplom Grand Prix w konkursie Laur Klienta 2007 r., raport z monitoringu wydatków reklamowych w wybranych mediach na sporny znak w latach 1998 – 2007 oraz przykładowe faktury potwierdzające zlecenie kampanii reklamowych spornego znaku w radio nie odnoszą się do znaku towarowego PANORAMA FIRM R-[...]. Zdaniem skarżącego dowodem na renomę spornego znaku nie są również: przykładowe artykuły z czasopism dotyczących uczestnika i spornego znaku, a także zestawienie materiałów reklamowych oraz płyta CD zawierająca reklamy radiowe.

Zdaniem skarżącego naruszenie powołanych przepisów art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. wyraża się także w tym, że Urząd całkowicie tendencyjnie i wybiórczo odniósł się do opinii prof. M. K., wybierając z niej tylko niektóre fragmenty, przy jednoczesnym pominięciu tego fragmentu opinii, w który opiniujący wyraźnie wskazał na rodzajowy charakter określenia "panorama firm", podnosząc w przedmiotowej opinii prawnej, że "rozpowszechnienie się panoram nastąpiło w ostatnich latach".

Uzasadniając z kolei zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. skarżący stwierdził, iż poprzez wydanie zaskarżonej decyzji organ naruszył art. 107 § 3 k.p.a., albowiem mimo wynikającego z tego przepisu wyraźnego obowiązku określenia przyczyn, z powodu których dowodom skarżącego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, obowiązku tego nie dopełnił. Według strony organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do niektórych dowodów nie odniósł się w ogóle, inne zaś jedynie przywołał, nie dokonując ich jakiejkolwiek oceny i nie wskazując czy (i dlaczego) uznaje je za wiarygodne lub niewiarygodne.

Zdaniem skarżącego sporna decyzja Urzędu Patentowego RP narusza również art. 107 § 1 k.p.a., z którego wynika m.in., iż decyzja powinna zawierać rozstrzygnięcie. Strona, powołując się na orzecznictwo i poglądy doktryny, wskazała, iż rozstrzygnięcie (osnowa decyzji) musi być sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości, czego ono dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznane lub jakie obowiązki zostały na stronę nałożone. Rozstrzygnięcie powinno być zatem sformułowane precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Rozstrzygnięcie – zdaniem strony - musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji. Zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji, w szczególności pkt 1) i 2), jest sformułowane całkowicie niezrozumiale, co powoduje niewykonalność decyzji, a także brak możliwości jej kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdaniem strony całkowicie niezrozumiałe jest określenie zawarte w pkt 1) sentencji decyzji, zgodnie z którym Urząd Patentowy oddala wniosek "w części towarów i usłuż w klasach: 16, 35, 41, 42". Według skarżącego brak jednoznacznego wskazania tych towarów sprawia, iż nieokreślony jest zakres przedmiotowy decyzji, nie poddaje się ona kontroli i jest niewykonalna. Zdaniem skarżącego równie niezrozumiała jest treść pkt 2) sentencji spornej decyzji, albowiem użycie stwierdzenia, ze wniosek jest oddalany "dla pozostałych towarów i usług" także nie określa zakresu przedmiotowego decyzji w tej części. Nie wiadomo w szczególności, czy chodzi o "pozostałe" towary i usługi należące do klas wymienionych w pkt 1), czy też o inne "pozostałe" towary i usługi.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 255 ust. 4 ustawy – Prawo własności przemysłowej skarżący podkreślił, iż zaskarżoną decyzją (pkt 2 sentencji) Urząd Patentowy RP oddalił "wniosek wniesiony na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. dla pozostałych towarów i usług". Skarżący podkreślić, że wniosek taki nigdy nie został złożony. Zdaniem skarżącego w żadnym piśmie procesowym nie sformułowano takiego wniosku oraz nie określono towarów i usług, których mógłby on dotyczyć. Według strony skarżącej Urząd Patentowy opiera swoje stanowisko na jednym zdaniu zawartym w piśmie skarżącego z dnia 25 sierpnia 2008 r., które jest oczywistą omyłką redakcyjną, popełnioną w związku z równoległym rozpatrywaniem przez Urząd innej sprawy dotyczącej znaku "panorama firm". Niezależnie jednak od tego, owo zdanie nie zawiera – według skarżącego - żadnego "wniosku wniesionego na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. dla pozostałych towarów i usług". W konsekwencji skarżący stwierdził, iż oddalenie przez Urząd Patentowy RP nieistniejącego wniosku jest w sposób oczywisty naruszeniem art. 255 ust.4 p.w.p., zgodnie z którym Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku.

Przechodząc do uzasadnienia zarzutu naruszenia przepisu art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo własności przemysłowej, skarżący wskazał, iż - wbrew twierdzeniom Urzędu Patentowego - w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki zastosowania tego przepisu, albowiem - jak wykazał skarżący - znak PANORAMA FIRM R-[...] utracił znamiona odróżniające, stał się oznaczeniem informacyjnym, w stosunku do następujących towarów i usług: w klasie 16 - "książki telefoniczne i adresowe", w klasie 35 - "usługi w zakresie promowania towarów i usług, gromadzenie informacji i prowadzenie spisu firm oraz danych o firmach, usługi w zakresie udostępniania bazy danych, usługi w zakresie publikowania tekstów reklamowych ", w klasie 41 - " usługi wydawnicze ", w klasie 42 - " usługi w zakresie dostarczania informacji na stronach internetowych, usługi w zakresie informatyki i prowadzenia portalu internetowego".

Ponadto, zdaniem strony, utrata znamion odróżniających spornego znaku nastąpiła na skutek zaniedbań uprawnionego do tego znaku tj. spółki E. sp. z o.o. Zdaniem skarżącego dowody w postaci:

- ponad 50 przykładowych wydruków z różnych stron internetowych, na których przedmiotowe określenie występowało w charakterze synonimu książek telefonicznych i adresowych,

- materiały słownikowe, w których określenie "[...]" uznano za analogiczne do angielskiego określenia "[...]" lub też do określenia "[...]",

- badania rynkowe, które potwierdzają, że znak towarowy "[...]" utracił swą podstawową funkcję - tj. funkcję oznaczenia pochodzenia towarów, gdyż nie wskazuje na pochodzenie towaru od konkretnego przedsiębiorcy, a także nie posiada (gdyż ją utracił) abstrakcyjnej zdolności odróżniającej,

- wypowiedzi organów orzekających (sądów), które odmawiają uprawnionemu z prawa ochronnego na sporny znak ochrony jego znaków towarowych ze słowem "[...]" ze względu na powszechne stosowanie tego słowa zarówno w obrocie gospodarczym jak i w języku potocznym jako posiadającego znaczenie informacyjne,

- artykuły prasowe potwierdzają fakt, że częste zmiany nazwy uprawnionego do znaku R- [...] (którego zgodnie z twierdzeniami uczestnika znak R-[...] jest kontynuacją) doprowadziły do tego, iż konsument przestał wiązać określenie "panorama firm" z kolejnymi uprawnionymi i znak R-[...] przestał spełniać swoją podstawową funkcję odróżniającą,

- rankingi znaków towarowych - określenie "panorama firm" w reprezentatywnych rankingach nie występuje, co potwierdza, iż jest jedynie oznaczeniem informacyjnym,

potwierdzają brak zdolności odróżniającej spornego znaku PANORAMA FIRM R-[...].

Skarżący stwierdził, iż wykazał w toku postępowania brak przeciwdziałania przez uprawnionego degeneracji spornego znaku towarowego R-[...]. Zdaniem skarżącego, jak wynika z akt sprawy, akcje polegającą na kierowaniu przez uprawnionego listów ostrzegawczych do podmiotów powszechnie używających jego znaku towarowego, jako nazwy rodzajowej, uprawniony podjął dopiero w toku niniejszego postępowania, co w konsekwencji oznacza, że było to działanie spóźnione, albowiem degeneracja znaku R-[...] była już wtedy faktem dokonanym. Zdaniem skarżącego istotne znaczenie dla degeneracji przedmiotowego znaku miały także zaniechania uczestnika w zakresie "wiązania" tego znaku z jego firmą.

Ponadto skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo własności przemysłowej polegające na jego błędnym wskazany przez Urząd Patentowy w podstawie prawnej, rozstrzygnięciu oraz uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2008 r. pomimo, iż przepis ten nie stanowił postawy wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy PANORAMA FIRM R-[...].

Urząd Patentowy RP w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ, ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, że rozstrzygnięcia sentencji decyzji w pkt 1 i 2 są niezrozumiałe – stwierdził, iż w świetle treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji zarzut ten nie jest trafny.

W piśmie procesowym z dnia 14 maja 2009 r., skierowanym do Sądu, uczestnik postępowania – E. sp. z o.o., reprezentowany przez pełnomocników, ustosunkowując się do zarzutów skargi – wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu uprawniony z prawa ochronnego na sporny znak towarowy PANORAMA FIRM R-[...] – podniósł, iż w przedmiotowej skardze skarżący nie wykazał w żaden sposób, że podnoszone zarzuty miały (lub mogły mieć) istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem uprawnionego Urząd Patentowy, wbrew zarzutom skargi, uwzględnił całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wynikającego z wszelkich pism składanych w toku postępowania przez strony. Zdaniem uczestnika Urząd Patentowy, ustosunkowując się w sposób zbiorczy do dowodów składanych przez skarżącego, miał pełne prawo do podzielenia ich na pewne kategorie. Według uczestnika organ, wbrew twierdzeniom skarżącego, miał prawo odnieść się do każdej kategorii dowodów w sposób zbiorczy, wskazując właśnie na ich znaczenie dla ustalenia jednej i tej samej okoliczności, na którą zostały powołane. Urząd Patentowy odniósł się zbiorczo do wspomnianych wyżej kategorii dowodów i w ten sposób też rozważył je, dokonując ich oceny z punktu widzenia żądania wniosku. Ponadto uprawniony nie zgodził się ze stwierdzeniem skarżącego, jakoby przez ustalenie wspomnianej praktyki naruszania w Internecie praw do cudzych znaków towarowych, a konkretnie także naruszenia prawa do spornego znaku towarowego, Urząd Patentowy miał "przekroczyć swoje uprawnienia i wkroczyć w kompetencje Sądu". Zdaniem uczestnika, po pierwsze, Urząd nie zajmował się formalnie badaniem, czy tym bardziej - stwierdzaniem naruszenia prawa ochronnego na znak towarowy. Wskazał tylko na taką praktykę, jaka występuje w Internecie. Po drugie, potwierdzeniem ustalenia Urzędu Patentowego jest też zachowanie podmiotów, które korzystały z oznaczenia "[...]", do których uprawniony skierował pisma ostrzegawcze, żądając zaniechania posługiwania się tym oznaczeniem. Podmioty te – jak wskazał uprawniony - w swoich odpowiedziach na wspomniane pisma uznały niewłaściwość swojego zachowania i natychmiast zrezygnowały z używania wymienionego oznaczenia, będącego znakiem towarowym uprawnionego. Przyznały się tym samym – zdaniem uczestnika - do naruszenia jego prawa na sporny znak towarowy. Uprawniony podkreślił także, że w materiałach sprawy znajdują się odpowiednie dowody, z których wynika, że ostatecznie OHIM całkowicie zmienił swoje początkowe stanowisko i przyznał spornemu znakowi wtórną zdolność odróżniającą, przyjmując ten znak do publikacji w Biuletynie Wspólnotowych Znaków Towarowych (Nr 026/2008). Ponadto uczestnik stwierdził, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, poza pismami ostrzegawczymi wysyłanymi w okresie po wszczęciu sporu między stronami, uprawniony już wcześniej kierował do kilku podmiotów podobne pisma, zmuszając te podmioty skutecznie do zaprzestania posługiwania się oznaczeniem "[...]". Uprawniony nie zgodził się również z zarzutami skarżącego dotyczącymi nieprawidłowego uwzględnienia przez organ dowodów na renomę spornego znaku towarowego, wskazując, iż w toku postępowania przed Urzędem zostały powołane stosowne dowody, które - wbrew zarzutom strony skarżącej - dotyczą znaku w brzmieniu PANORAMA FIRM, a więc również spornego znaku towarowego R-[...]. Uprawniony uznał również, że bezzasadne są zarzuty dotyczące opinii prof. M. K., której treścią skarżący manipuluje. Uprawniony uznał, iż sam fakt, że Urząd Patentowy nie wymienił explicite i wyczerpująco wszystkich dowodów przedłożonych przez skarżącego, nie może samo przez się świadczyć o ich nieuwzględnieniu, a tym bardziej o odmowie uznania ich za wiarygodne. Ponadto według uczestnika zaskarżona decyzja zawiera - wbrew twierdzeniom skarżącego - jednoznaczne rozstrzygnięcie. Według uprawnionego sama sentencja nie musi zawierać pełnego wyjaśnienia. Zdaniem uczestnika sentencja spornej decyzji jest całkowicie jasna, w zupełności konkretna i zrozumiała co do zakresu oddalenia wniosku skarżącego. Obrazuje to podział rozstrzygnięcia w sentencji na poszczególne punkty i odwołanie się do określonych rodzajów towarów i usług. Uprawniony podkreślił, że w świetle praktyki sądów administracyjnych, a także sądów powszechnych, o tym, jakie jest rozstrzygnięcie orzeczenia, wnioskuje się nie tylko na podstawie samej sentencji, lecz także uzasadnienia orzeczenia. Zdaniem uprawnionego skarżący nie wykazał też w żaden sposób sprzeczności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem. Ustosunkowując się z kolei do zarzutu naruszenia art. 255 ust. 4 p.w.p, uprawniony stwierdził, iż w jego ocenie nie jest prawdziwe twierdzenie skarżącego, jakoby Urząd Patentowy dokonał rozstrzygnięcia poza granicami wniosku, przez to, że oddalił wniosek o wygaszenie prawa ochronnego na sporny znak towarowy na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Nie jest bowiem zgodne z prawdą stanowisko skarżącego, jakoby "w żadnym piśmie procesowym nie sformułowano takiego wniosku". W tym miejscu uprawniony wskazał, że organ trafnie odwołał się w swojej decyzji do fragmentu załącznika do protokołu z rozprawy przeprowadzonej przed Urzędem w dniu 25 sierpnia 2008 r. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, uprawniony stwierdził, że Urząd Patentowy w pełni słusznie zinterpretował wszystkie przesłanki art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p. i prawidłowo zastosował ten przepis w niniejszej sprawie, albowiem jak wynika z obszernych i dokładnych ustaleń zaskarżonej decyzji, nie doszło do utraty zdolności odróżniającej przez sporny znak towarowy. W ocenie uczestnika przeciwko tezie o takiej utracie, mającej rzekomo wynikać z dowodów złożonych przez skarżącego, Urząd przeciwstawił szereg okoliczności, w tym dowodów przedłożonych przez uprawnionego, z których wynika nie tylko zachowanie przez ten znak zdolności odróżniającej, lecz także posiadanie renomy. Zdaniem uprawnionego, jeśli sporny znak towarowy posiada renomę, już sama ta okoliczność oznacza, że nie doszło do "degeneracji" tego znaku. Zdaniem uprawnionego ze spornego znaku towarowego Urząd Patentowy wskazał w uzasadnieniu decyzji na szereg odpowiednich dowodów uprawnionego, które przekonują o skutecznym zwalczaniu przez uprawnionego przypadków naruszania jego prawa do tego znaku. Uczestnik wskazał, iż wiele z takich dowodów, w przeciwieństwie do tego, co podaje skarżący, obejmuje okres sprzed daty wniosku skarżącego w niniejszej sprawie. Dowody te – zdaniem uprawnionego – spełniają wymóg zamiaru uprawnionego w obronie oznaczenia przed degeneracją i w traktowaniu go jako prawnie chronionego znaku towarowego, który to wymóg obowiązuje w aktualnym orzecznictwie krajowym (uprawniony powołał się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w sprawach znaku towarowego "[...]" i "[...]").

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 16 września 2009 r. pełnomocnik skarżącego, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i zarzuty skargi – wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP.

Jednocześnie – działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. - pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o dopuszczenie uzupełniających dowodów:

- z dokumentów w postaci wydruków ze stron internetowych wskazujących na powszechne występowanie określenia "[...]" na tych stronach internetowych jako oznaczenia informacyjnego dla katalogów, wykazów i spisów firm – na okoliczność rodzajowego charakteru spornego oznaczenia PANORAMA FIRM,

- z kserokopii przeprowadzonego przez dziennik "R." rankingu najcenniejszych polskich marek – na okoliczność braku renomowanego charakteru spornego znaku towarowego PANORAMA FIRM.

Ponadto pełnomocnik skarżącego, ustosunkowując się do stanowiska zarówno organu, jak i uczestnika postępowania - spółki E. sp. z o.o., złożył do akt sprawy pismo procesowe w formie załącznika do protokołu rozprawy, w którym uzupełnił stanowisko strony skarżącej.

Obecni na rozprawie przed Sądem pełnomocnicy uczestnika postępowania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko uprawnionego z prawa ochronnego na sporny znak towarowy, wnieśli o oddalenie skargi, pozostawiając jednocześnie do uznania Sądu rozstrzygnięcie wniosków dowodowych strony przeciwnej.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 16 września 2009 r., Sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone przez stronę skarżącą.

W piśmie procesowym z dnia 23 września 2009 r., złożonym po zamknięciu rozprawy, pełnomocnicy uczestnika postępowania, ustosunkowując się do przedłożonego przez skarżącego na rozprawie załącznika do protokołu, wskazali na dodatkowe – ich zdaniem – okoliczności wskazujące na prawidłowość wydanej przez Urząd Patentowy RP decyzji z dnia [...] września 2008 r.

W piśmie procesowym wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 29 września 2009 r. pełnomocnik skarżącego, ustosunkowując się do otrzymanego pisma procesowego z dnia 23 września 2009 r., złożonego po zamknięciu rozprawy przez pełnomocników uczestnika postępowania, wniósł o jego pominięcie, jako spóźnionego, zaś w przypadku jego dopuszczenia w poczet materiału dowodowego - o otwarcie rozprawy na nowo i zakreślenie skarżącemu terminu 7 dni na odniesienie się do twierdzeń zawartych w piśmie strony przeciwnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.).

W ocenie Sądu, analizując pod tym kątem skargę M. S., należy przyjąć, iż zasługuje ona na uwzględnienie jedynie w części, tj. wyłącznie w zakresie, w którym skarżący zarzucił Urzędowi Patentowemu RP działanie z ewidentnym naruszeniem przepisu art. 255 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej, z uwagi na oddalenie wniosku skarżącego o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. (punkt 2 zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2008 r., nr Sp. [...]), a więc z uwagi na nieużywanie znaku, w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że strona skarżąca takiego wniosku nie składała.

Zdaniem Sądu skarga w pozostałym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP w tej części - nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego, w tym przede wszystkim art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p., jak również przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uznał, iż organ zasadnie przyjął, że skarżący M. S. posiadał interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy R-[...].

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie istota interesu prawnego (źródło legitymacji czynnej), przysługującego skarżącemu, wynikała przede wszystkim z faktu, iż był on pozwany przed sądami powszechnymi o naruszenie zastrzeżonej dla uprawnionego z rejestracji spornego znaku towarowego sfery wyłączności.

Zdaniem Sądu Urząd Patentowy RP prawidłowo przyjął również w niniejszej sprawie, że rozstrzygając wniosek skarżącego z dnia 5 września 2005 r., należy zastosować przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej i wskazane w tej ustawie przesłanki wygaśnięcia prawa ochronnego udzielonego na znak towarowy.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego należy wskazać, iż Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2008 r. w części, w której organ ten oddalił wniosek skarżącego o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy PANORAMA FIRM nr R [...] na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. (punkt 2 decyzji), z uwagi na fakt, iż przedmiotowa decyzja uchybia w tej części normie prawnej wyrażonej w art. 255 ust. 4 p.w.p.

Należy - zdaniem Sądu - podnieść, iż rygory procedury administracyjnej obowiązujące w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP oznaczają, iż organ ten orzekając m.in. w sprawach o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy jest związany granicami wniosku, czyli orzeka w zakresie żądania wnioskodawcy.

Zasada ta znajduje odzwierciedlenie w przepisie art. 255 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej, który w stanowi, iż Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę.

Zakres postępowania, które w sprawach o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy może być wszczęte tylko na wniosek, jest wyznaczony przez zakres żądania wnioskodawcy. Zasada ta w omawianym postępowaniu jest tym istotniejsza, że ma ono charakter sporny, a więc cechuje się kontradyktoryjnością. To strony toczą spór, przytaczając argumenty na poparcie swego stanowiska, a zakres żądania wnioskodawcy wyznacza zakres sprawy. Wykraczanie poza zakres żądania wnioskodawcy w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy narusza interes uprawnionego z rejestracji, albowiem rozszerzanie podstawy prawnej w toku postępowania powoduje, iż uprawniony z rejestracji zostaje pozbawiony możliwości wypowiedzenia się co do zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. W przedmiotowym postępowaniu "opiekuńcza" ingerencja organów administracji publicznej nie może służyć realizacji interesu publicznego i nie powinna ona być stosowana w sprawach o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, w których z natury rzeczy taka "opieka" nie jest wnioskodawcy potrzebna.

Zdaniem Sądu należy zgodzić się ze stroną skarżącą, iż w zaskarżonej decyzji (pkt 2 sentencji) Urząd Patentowy RP wadliwie oddalił "wniosek wniesiony na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. dla pozostałych towarów i usług", albowiem wniosek taki nigdy nie został złożony w toku postępowania spornego. W ocenie Sądu warto zauważyć, iż w piśmie z dnia 27 czerwca 2007 r. (k. 138-145, t. II akt administracyjnych) wnioskodawca sprecyzował pierwotny wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w ten sposób, że ograniczył w/w wniosek w oparciu o przepis art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p. do towarów i usług szczegółowo wskazanych w tym piśmie. W żadnym kolejnym piśmie, wnioskodawca nie skorygował swojego żądania.

Urząd Patentowy odnosząc się do omawianego zarzutu, oparł wprawdzie swoje stanowisko na jednym zdaniu zawartym w piśmie skarżącego z dnia 25 sierpnia 2008 r., niemniej – zdaniem Sądu – zgodzić się należy ze skarżącym, iż owo jedno nieprecyzyjne zdanie nie zawiera jednakże żadnego "wniosku wniesionego na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. dla pozostałych towarów i usług".

W konsekwencji stwierdzić należy, iż oddalenie przez Urząd Patentowy RP niezgłoszonego przez stronę skarżącą wniosku stanowi przykład oczywistego naruszenia art. 255 ust.4 p.w.p.

W ocenie Sądu organ, rozstrzygając sprawę, winien kierować się jasnymi regułami proceduralnymi obowiązującymi w postępowaniu spornym, a w przypadkach wątpliwych – dążyć do jednoznacznego wyjaśnienia sprawy, celem ustalenia zakresu orzekania, bez podejmowania ex officio jakichkolwiek działań, które mogłyby naruszyć normę prawną wyrażoną w przepisie art. 255 ust. 4 cyt. ustawy.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP w pozostałym zakresie, a więc w części, w której organ ten oddalił wniosek skarżącego o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego udzielonego na sporny znak towarowy PANORAMA FIRM na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p., a więc z uwagi na jego degenerację, należy podnieść na wstępie, iż wygaszenie prawa ochronnego prowadzi do bardzo poważnej ingerencji w sferę uprawnień podmiotu prawa ochronnego i w rezultacie do dotkliwych negatywnych konsekwencji.

Sprawy dotyczące degeneracji znaków towarowych należą do bardzo skomplikowanych, albowiem wiążą się nie tylko z problemem ochrony interesów ogółu przedsiębiorców, ale również z problemem ochrony inwestycji poczynionych przez uprawnionego z rejestracji znaku. Orzeczenie o degeneracji znaku może być bowiem niesprawiedliwym "ukaraniem" przedsiębiorcy, który poniósł tak wiele nakładów w upowszechnienie znaku towarowego, iż stał się on do tego stopnia popularny, że ogół odbiorców postrzegać zaczął go jako nazwę rodzajową towaru. Wydaje się jednak, że w takim wypadku ochrona interesów tego przedsiębiorcy jest istotniejsza niż ochrona domeny publicznej, dlatego też zarówno organy jak i sądy orzekające w sprawach dotyczących degeneracji znaku muszą zachowywać szczególną ostrożność, aby uchronić uprawnionego ze znaku przed pokrzywdzeniem (tak również: J. Mordwiłko-Osajda /w:/ Znak towarowy. Bezwzględne przeszkody rejestracji, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 227-228).

Przepis art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej wskazuje, iż prawo ochronne na znak towarowy wygasa w przypadku utraty przez znak znamion odróżniających przez to, że na skutek działań lub zaniedbań uprawnionego stał się w obrocie zwyczajowym oznaczeniem - składającym się wyłącznie z elementów, które mogą służyć w obrocie do oznaczania w szczególności rodzaju towaru, jego jakości, ilości, ceny, przeznaczenia, sposobu, czasu lub miejsca wytworzenia, składu, funkcji lub przydatności - w stosunku do towarów, dla których był zarejestrowany.

Należy zauważyć, iż określona wyżej degeneracja znaku nie była do tej pory przedmiotem licznych sporów procesowych, albowiem oscylując wokół znaków popularnych na rynku, występuje sporadycznie. Jest wyjątkowa z uwagi na charakter prawa do znaku. Uprawniony nie chce, aby konkurent, czy jakakolwiek osoba trzecia posługiwali się jego znakiem w sposób mogący podać w wątpliwość prawo wyłączne. Degeneracja może bowiem być rezultatem działania innych uczestników danej branży, w tym dystrybutorów, jak i następstwem praktyki mediów, a zwłaszcza postępowania konsumentów.

W doktrynie i orzecznictwie dyskusyjną kwestią jest też zależność degeneracji znaku towarowego od zaniedbania uprawnionego. Chodzi o zasadnicze pytanie, czy na tle powyższego przepisu art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo własności przemysłowej może dojść do wygaśnięcia prawa na znak w szczególności wtedy, gdy podjęto czynności zapobiegające degeneracji, ale bezskutecznie. Przyjęcie, że w każdym takim przypadku wygaśnięcie zależy od zaniedbania, oznacza akceptację subiektywnej teorii degeneracji. W doktrynie dostrzega się jednak wady powyższego stanowiska, a przez to wielu przedstawicieli skłania się do koncepcji mieszanej, uzasadniając ją przede wszystkim sytuacjami wyjątkowymi, w których lepiej sprawdza się koncepcja obiektywna (vide: m.in. M. Trzebiatowski, Koncepcja "degeneracji" znaku towarowego, Glosa nr 2 z 2008 r., s. 92 i nast.).

Skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozstrzygając w niniejszej sprawie, doszedł do przekonania, że pomimo występujących zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie niektórych państw członkowskich Unii Europejskiej poglądów zbliżonych do obiektywnej koncepcji (teorii) degeneracji znaku towarowego, w pełni podzielić należy jednakże pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 120/05 (sprawa znaku towarowego [...]), odnoszący się do wykładni art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p., w którym NSA, kierując się subiektywną teorią degeneracji znaku - przyjął, że przepis ten nakazując wygaszenie prawa ochronnego na znak towarowy z powodu utraty przez ten znak znamion odróżniających, po pierwsze - definiuje pojęcie degeneracji znaku, po wtóre - wskazuje przyczynę tej degeneracji. Dla prawidłowego zastosowania art. 169 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy koniecznym jest więc, jak wskazał NSA, zarówno ustalenie, czy doszło do utraty znamion odróżniających znaku, jak i czy ten skutek nastąpił w wyniku działań lub zaniedbań uprawnionego.

Zdaniem Sądu uporczywość i determinacja uprawnionego w używaniu znaku w funkcji oznaczenia pochodzenia daje wyraz temu, iż nadal traktuje on znak jako znak towarowy, co stanowi przeszkodę uznania degeneracji. Do zastosowania art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo własności przemysłowej nie wystarczy zatem ustalenie, iż informacja o pochodzeniu towaru oznaczonego znakiem została zastąpiona informacją o właściwości towaru. Konieczne jest jeszcze zbadanie, czy jest to skutkiem zaniechań uprawnionego.

Zauważyć należy, iż powyższe stanowisko znajduje również potwierdzenie w poglądach przedstawicieli doktryny (vide: U. Promińska /w:/ E. Nowińska, U. Promińska, M. du Vall, Prawo własności przemysłowej, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 254; podobnie U. Promińska /w:/ A. Nowicka, M. Poźniak-Niedzielska, U. Promińska, H. Żakowska-Henzler, Prawo własności przemysłowej, pod red. U. Promińskiej, wyd. II, Warszawa 2005, s. 276).

Mając powyższe na względzie, zdaniem Sądu, uznać należy w konsekwencji, iż - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - Urząd Patentowy RP oddalając jej wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy PANORAMA FIRM, zasadnie przyjął, że znak ten nie uległ degeneracji w rozumieniu przepisów ustawy.

Nie ulega wątpliwości, że ramy postępowania spornego w sprawie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy wyznacza treść wniosku (tj. zgłoszone przez wnioskodawcę zarzuty i wskazane podstawy prawne). Z uwagi na kontradyktoryjność tego postępowania na jego stronach (na wnioskodawcy i na uprawnionym) spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których każda z nich wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (tak również: Naczelny Sąd Administracyjny m.in. /w:/ wyrok z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 364/06, LEX nr 321293).

W ocenie Sądu stwierdzić należy, że skarżący nie udowodnił w toku postępowania, że przeciętny konsument nie łączy ze znakiem Panorama Firm wyobrażenia o pochodzeniu od konkretnego - lecz anonimowo pojętego - przedsiębiorcy. Rację ma uprawniony z rejestracji spornego znaku, że wydruki potwierdzające pewną ilość przypadków użycia znaku w Internecie nie wykazują, w jaki sposób sporny znak Panorama Firm postrzegają odbiorcy końcowi.

Zdaniem Sądu przekształcenie znaku w nazwę towaru ma charakter wyjątkowy. Sam fakt, że znak bywa używany w obrocie jako nazwa towaru i że przeciętny konsument nie łączy ze znakiem wyobrażenia o pochodzeniu towaru w żadnym razie nie wystarczają, by można było uznać znak za zdegenerowany (podobnie: WSA w Warszawie /w:/ wyrok z dnia 25 sierpnia 2004 r., sygn. akt 6 II SA 2379/03). Nawet więc w sytuacji, w której odbiorca oznaczenia nie łączy ze znakiem wyobrażenia o pochodzeniu towaru, nie można uznać, iż doszło do degeneracji prowadzącej do wygaśnięcia ochronnego na znak towarowy.

Według Sądu należy stwierdzić, iż postępowanie dowodowe ograniczone wyłącznie do wykazania ilości firm posługujących się w Internecie znakiem "panorama firm" nie doprowadziło do ustalenia, czy doszło do degeneracji spornego znaku, albowiem aby to ustalić koniecznym jest zarówno zebranie opinii, jak i ocena działań uprawnionego, gdyż percepcja konsumentów i użytkowników końcowych odgrywa zasadniczą rolę w ocenie, czy dany znak stał się oznaczeniem powszechnie używanym w obrocie w znaczeniu opisowym (tak również: NSA /w:/ wyroku z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 120/05).

Niezależnie od powyższego należy uznać, iż do degeneracji spornego znaku PANORAMA FIRM nie doszło przede wszystkim z uwagi na aktywną postawę uprawnionego z jego rejestracji w obronie tego znaku. Według Sądu słusznie przyjął Urząd Patentowy RP, że – wbrew sugestiom skarżącego – uprawniony wystosował szereg listów ostrzegawczych jeszcze przed złożeniem wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia spornego oznaczenia, czego dowodem są - znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy – kserokopie pism ze stycznia i kwietnia 2005 r.

Niemniej, w ocenie Sądu, należy wyraźnie podkreślić, na co słusznie zwrócił uwagę uprawniony, iż wysyłanie listów ostrzegawczych nie może być jedyną formą zapobiegania potencjalnej degeneracji znaku towarowego. Otóż warto zwrócić uwagę, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, że uprawniony z rejestracji spornego znaku towarowego od początku używania znaku towarowego PANORAMA FIRM konsekwentnie buduje wizerunek tej marki, inwestując w reklamę (71 mln zł w latach 1995-2004) i promocję, a także używając tego oznaczenia w taki sposób, aby nazwa PANORAMA FIRM była utożsamiana z produktami pochodzącymi od uprawnionego.

W tym miejscu, ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej dotyczących badań rynkowych, w szczególności odnośnie badania pt. "Znajomość marki P. a znajomość marki E. wśród trójmiejskich firm", i badania "B.", należy – zdaniem Sądu – wskazać, iż wbrew sugestiom strony skarżącej znak towarowy nie musi kojarzyć się z konkretnym, określonym z nazwy przedsiębiorcą, albowiem wystarczy, że posiada zdolność odróżniania towarów lub usług konkretnego, aczkolwiek anonimowo pojętego przedsiębiorcy, aby spełniał funkcję znaku towarowego. W konsekwencji uznać należy, iż skarżący błędnie rozumie funkcję oznaczania pochodzenia znaku towarowego. Niewątpliwie funkcja ta polega na oznaczaniu towarów, jako pochodzących z tego samego konkretnie lub abstrakcyjnie określonego źródła w znaczeniu handlowym. Tak więc, przyjąć trzeba, że realizacja wskazanej funkcji następuje nie tylko wtedy, gdy przeciętny konsument wie, że towar oznaczony znakiem "x" pochodzi od przedsiębiorstwa "y" (konsument zna wówczas nazwę przedsiębiorcy), ale realizacja tej funkcji następuje również wtedy, gdy przeciętny konsument wie, że towar oznaczony znakiem "x" pochodzi z jednego i tego samego przedsiębiorstwa, choćby nie znał dokładnej jego nazwy. Również we współczesnej literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że jeśli mówimy o funkcji oznaczania pochodzenia (funkcji odróżniającej) znaku towarowego, to nie chodzi nam o źródło w wąskim znaczeniu, tzn. o wskazanie konkretnego przedsiębiorstwa (patrz: m.in. U. Promińska /w:/ Prawo własności przemysłowej, pod red. U. Promińskiej, wyd. II, Warszawa 2005, s. 200 i nast.).

Ponadto, należy zauważyć, że skoro respondenci podczas badań pt. "Znajomość marki P. a znajomość marki E. wśród trójmiejskich firm" kojarzyło nazwę PANORAMA FIRM z jakimś anonimowym wydawcą, to przyjąć można, wbrew sugestiom skarżącego, że nie jest to okoliczność świadcząca o degeneracji tego znaku, lecz wyłącznie okoliczność wskazująca na fakt, iż postrzegają oni badane oznaczenie jako znak towarowy, a nie nazwę rodzajową, nie wiedząc jedynie, kto jest uprawniony do tego znaku.

Zdaniem Sądu wskazać należy również, iż – jak słusznie zauważył organ – o braku degeneracji spornego znaku towarowego PANORAMA FIRM przesądza również jego status znaku renomowanego, który znak ten uzyskał wskutek wieloletnich wysiłków organizacyjnych i finansowych uprawnionego.

Zauważyć należy, iż zgodnie z ugruntowanym poglądem wyrażonym w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przyjmuje się, że znak renomowany to znak, który jest rozpoznawany przez znaczną liczbę relewantnych odbiorców pochodzących z jednego konkretnie lub abstrakcyjnie oznaczonego źródła w wyniku intensywnego używania tego znaku na znaczącym terytorium (tak m.in. ETS /w:/ wyrok z dnia 22 czerwca 1999 r. w sprawie C-375/97, General Motors Corporation vs. Yplon S.A. (sprawa Chevy), Zb. Orz. z 1999 r., s. I-5421). W świetle tego orzecznictwa znak towarowy nie musi być znany określonemu odsetkowi tak zdefiniowanej grupy osób. Wymagane jest jedynie, aby stopień tej znajomości znaku był wystarczający. Warto wskazać, iż oceniając, czy wymaganie to jest spełnione, wg. ETS, należy wziąć pod uwagę okoliczności konkretnego przypadku, w szczególności, udział w rynku, intensywność, zasięg terytorialny i czasowy używania znaku, a także koszty poniesione w związku z jego promocją.

W ocenie Sądu Urząd Patentowy RP, analizując materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania spornego, zasadnie przyjął, iż o renomie spornego znaku towarowego PANORAMA FIRM świadczy nie tylko wysoki stopień rozpoznawalności tego znaku (vide: wyniki badań rynkowych), ale przede wszystkim jego intensywne i długotrwałe używanie na terytorium Polski (od 1992 r.) oraz wysokie nakłady na promocję i reklamę spornego znaku (od 1995 r. do 2004 r. wartość nakładów na reklamę towarów i usług oznaczonych znakiem zawierającym element słowny "[...]" wyniosła ponad 71 mln złotych).

W konsekwencji przyjąć należy, iż sporny znak towarowy PANORAMA FIRM miał w dacie złożenia wniosku przez skarżącego, tak jak każdy znak renomowany – ponadprzeciętną zdolność odróżniającą względem oznaczanych towarów i usług, a więc z tego powodu nie mógł on utracić zdolności odróżniającej (zdegenerować się).

Mając na względzie powyższe należy uznać, iż Urząd Patentowy nie dopuścił się naruszenia przepisu art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p. – poprzez jego, jak sugerował skarżący – niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w rzekomo błędnym przyjęciu przez organ, że sporny znak towarowy PANORAMA FIRM R-[...] nie utracił zdolności odróżniającej.

Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących obrazy przepisów postępowania, należy - zdaniem Sądu - stanowczo podkreślić, iż Urząd Patentowy RP wydając zaskarżoną decyzję administracyjną w sprawie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy R-[...], co do zasady (a więc z pominięciem omówionych już przez Sąd uchybień związanych z naruszeniem art. 255 ust. 4 p.w.p.), uwzględnił wszelkie rygory procedury administracyjnej, określające jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy (vide: art. 256 ust. 1 p.w.p.).

Niewątpliwie związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Urząd Patentowy RP jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Zdaniem Sądu organ uwzględniając powyższą zasadę zobowiązany jest dokładnie wyjaśnić okoliczności sprawy, konkretnie ustosunkować się do żądań i twierdzeń strony oraz uwzględnić w decyzji zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art.77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z tej przyczyny należy stwierdzić, iż w zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2008 r. brak jest jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, których Urząd dopuściłby się w toku postępowania spornego, a które uniemożliwiłyby Sądowi dokonanie prawidłowej oceny zarzutów skargi i wypowiedzenia się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem stricte materialnoprawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi stawiane przez art. 107 § 3 k.p.a., albowiem w swym rozstrzygnięciu Urząd Patentowy RP w dostatecznym stopniu, wyraźnie wskazał, dlaczego odmówił stwierdzenia wygaśnięcia spornego znaku towarowego na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 2 p.w.p.

Zdaniem Sądu, z uwagi na dużą liczbę dowodów złożonych w toku całego postępowania, Urząd Patentowy RP miał pełne prawo podzielić wszystkie dowody w sprawie na pewne grupy tematyczne, biorąc pod uwagę ich rodzaj i charakter, a następnie - wbrew temu, co twierdzi strona skarżąca - odnieść się do każdej z tych grup łącznie, a nie do poszczególnych dowodów osobno.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutu naruszenia przez organ art. 107 § 1 k.p.a. – z uwagi na brak jednoznacznego określenia w zaskarżonej decyzji treści rozstrzygnięcia, należy na wstępie zgodzić się w pełni ze stroną skarżącą, iż co do zasady rozstrzygnięcie (osnowa) każdej decyzji administracyjnej musi być sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości, czego ono dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznane lub jakie obowiązki zostały na stronę nałożone. Rozstrzygnięcie powinno być zatem sformułowane precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji.

Mając powyższe na względzie nie sposób - zdaniem Sądu – podzielić jednak zarzutu skarżącego, iż rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji, w szczególności pkt 1), jest sformułowane całkowicie niezrozumiale, co powoduje rzekomą niewykonalność tej decyzji, a także brak możliwości dokonania oceny jej legalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Otóż przyjąć należy, że decyzja (jej sentencja i uzasadnienie) stanowi integralną całość, a więc sama sentencja nie musi zawierać pełnego wyjaśnienia wydanego rozstrzygnięcia. Przyjmuje się bowiem, że o tym, jakie jest rozstrzygnięcie danego orzeczenia (decyzji), wnioskuje się nie tylko na podstawie samej sentencji, lecz także uzasadnienia orzeczenia.

Zdaniem Sądu wobec szczegółowej treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego oraz zawartych w nim jednoznacznych wniosków odnoszących się do braku podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia spornego znaku towarowego (vide: strona 14 i 15 decyzji z dnia [...] września 2008 r.), przyjąć należy, że sentencja i uzasadnienie ocenianej decyzji nie zawierają braków. Ponadto skarżący nie wykazał w żaden sposób sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem (sentencją) spornej decyzji a jej uzasadnieniem.

W konsekwencji przyjąć trzeba, iż wszystkie dostrzeżone przez stronę skarżącą uchybienia natury proceduralnej nie miały jakiegokolwiek istotnego wpływu na możliwość dokonania prawidłowej oceny materialnoprawnej niniejszej sprawy, co oznacza, że brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego w/w decyzji organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany jest ponadto wyjaśnić, iż oddając na rozprawie w dniu 16 września 2009 r. wnioski dowodowe skarżącego, złożone w jej toku, działał na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Należy zwrócić uwagę, iż postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (tak również: B. Dauter /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, s. 257 i powołany tam wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt V SA 671/00).

Należy zauważyć, iż przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Jednocześnie należy mieć na uwadze, iż nie może prowadzić to do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż uwzględnienie wniosków dowodowych, wskazanych przez stronę skarżącą na rozprawie, nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania pełnej oceny legalności zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP.

Ponadto wskazać należy wyraźnie, iż art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (tak m.in. /w:/ wyrok NSA z dnia 27 października 2004 r., FSK 1186/04, nie publik.).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w pkt 1 wyroku, działając w tym zakresie na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś w pozostałym zakresie (pkt 2 wyroku) – w oparciu o unormowanie zawarte w art. 151 p.p.s.a.

Stwierdzając, że zaskarżona decyzja organu nie podlega wykonaniu w uchylonym zakresie, Sąd rozstrzygnął w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.

Zasądzając z kolei zwrot uiszczonego wpisu sądowego oraz poniesionych przez stronę skarżącą kosztów zastępstwa procesowego, w tym kosztów opłaty skarbowej od udzielonego radcy prawnemu pełnomocnictwa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie przepisu art. 200 i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).