Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 103/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt. 2, art. 2 pkt 7 lit. d
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: aert. 132. art. 133
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. przy udziale sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] października 2011 r., nr [...], 2. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w . na rzecz skarżącej R. S. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych 4. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy O., działając na podstawie art. 24, art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2008r. Nr 136, poz.855) uznał za nienależnie pobrane przez R. S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego od [...] października 2008 r. do [...] maja 2011 r. w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż dnia [...] kwietnia 2011 r. do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] października 2005r. (sygn. akt [...]), na mocy którego zobowiązano do alimentacji S. S. na rzecz osób uprawnionych M. S. i K. S. świadczenia w łącznej kwocie 200,00 zł miesięcznie. Powyższe alimenty zostały zasądzone tytułem alimentów, od których świadczenia uchylać się miał ojciec dzieci P. S..

Dalej organ wskazał, iż po wnikliwej analizie sprawy uznał, że wierzycielka pobrała nienależnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 2 ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nienależnie pobranym świadczeniem - oznacza to świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Dalej organ wyjaśnił, iż zgodnie z wyrokiem NSA z 28 lipca 2010r. I OSK 597/10 (LEX nr 603373) sformułowanie "w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" oznacza, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł. Obydwa świadczenia muszą być także wypłacone za ten sam okres. Świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi przyznawanymi i płatnymi najczęściej miesięcznie i podobnie świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wypłacane są w okresach miesięcznych (art. 20 ust. 1 ustawy) aby można było mówić o jednoczesności pobierania obu świadczeń musi zachodzić tożsamość okresu, za który świadczenia wypłacono, a więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty. Dalej organ wyjaśnił, iż dnia [...] maja 2011 r. wierzycielka, że otrzymuje co miesiąc od Komornika Sądowego wpłaty w kwocie 200,00 zł na rzecz dzieci zasądzonych S. S.. Dnia [...] maja 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że Komornik Sądowy dokonuje potrąceń alimentacyjnych ze świadczenia S. S.. Organ wyjaśnił, iż dnia [...] maja 2011 r. otrzymał zaświadczenie od Komornika Sądowego, że postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi S. S. jest skuteczne. Organ podniósł, iż zaświadczenie potwierdza, że ok. 10 każdego miesiąca na konto wierzycielki przelewana jest kwota 200,00zł. Wyrok zasądzający alimenty od S. S. był wyrokiem zasądzającym alimenty gdyż ojciec dzieci nie wywiązywał się ze swojego obowiązku, dlatego też organ właściwy wierzycielki uznał, że kwota 200,00zł miesięcznie wypłacona do rąk wierzycielki przez Komornika Sądowego zaspokoiła częściowo obowiązek alimentacyjny na rzecz M. i K. S.. Kumulacja tych świadczeń jest niedopuszczalna i w konsekwencji powoduje, że świadczenie z funduszu staje się świadczeniem nienależnie pobranym, w tym przypadku o kwotę 200,00 zł miesięcznie.

Organ zauważył również, że wierzycielka nie spełniła obowiązku umieszczonego w art. 19 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który nakłada obowiązek do niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o zmianach w liczbie członków rodziny, uzyskaniu lub utracie dochodu albo innych zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Na skutek wniesionego odwołania decyzją z dnia [...]sierpnia 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy wskazał, iż wnioskami z dni: [...] września 2008r., [...] sierpnia 2009r., [...] sierpnia 2010r. R. S. zwracała się do Burmistrza Miasta i Gminy O. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na uprawnionych M. i K. S..

Dalej organ wskazał, iż przez "osobę uprawnioną" ustawodawca w art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów rozumie osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Organ wskazał, iż z przedłożonych dowodów wynika niezbicie, iż R. S. w okresie od dnia [...] października 2008r. do dnia [...] maja 2011r. pobrała z MGOPS w O. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na uprawnionych M. i K. w łącznej kwocie [...]zł. Wynika również i to, że na konto wierzycielki ok. 10 każdego miesiąca wpływa kwota alimentów w łącznej wysokości po 200zł na rzecz M. i K. od dziadka uprawnionych- S. S.- na podstawie tytułu wykonawczego Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] października 2005r.. Organ podniósł, iż faktu powyższego, którego wcześniej nie ujawniła, R. S. nie neguje i dnia 06 maja br. pisemnie potwierdziła o dokonywanych komornikowi wpłatach.

Analizując wobec powyższego okresy pobierania przez wierzycielkę alimentów z funduszu alimentacyjnego z wpłatami dokonywanymi przez dłużnika alimentacyjnego, organ stwierdził, że doszło do ich zdublowania, czyli pobierania ich dwutorowo. Kumulacja tych świadczeń jest niedopuszczalna i w konsekwencji powoduje, że świadczenie z funduszu staje się świadczeniem nienależnie pobranym, w tym przypadku o kwotę 200,00zł miesięcznie. W konsekwencji utajenia przez Panią R. S. faktu pobierania alimentów w kwocie 200zł miesięcznie od początku istnienia funduszu alimentacyjnego, czyli od października 2008r. do maja 2011r. (32 miesiące) organ właściwy wierzycielki zasadnie uznał, że kwota [...]zł ([...]) jest nienależnie pobrana.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy O.zobowiązał R. S. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. S., M. S., zam. ul. Z. [...], [...] O., za okres od dnia [...]października 2008 r. do dnia [...]maja 2011 r., w łącznej kwocie [...] zł (słownie: [...]) wraz z odsetkami ustawowymi należnymi do czasu całkowitej spłaty zadłużenia.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane przez wierzycielkę za okres od [...] października 2008 r. do [...] maja 2011 r. w łącznej kwocie [...]zł zostało uznane za świadczenie nienależnie pobrane, a decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2011 r.

Ponadto organ podniósł, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane przez wierzycielkę na osoby uprawnione za okres od [...]października 2008 r. do 31 maja 2011 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi, zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenia uznaje się świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty.

Dalej organ wskazał, iż zgodnie z art. 23 ust. 1 i 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła R. S. podnosząc, iż nikt nie poinformował jej o konieczności zgłaszania faktu, że otrzymuje alimenty od S.S., które zostały zasądzone zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ponadto skarżąca wskazała, iż co roku brakuje jej na opał, leki, odzież dla dzieci oraz na rachunki.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w myśl przepisu art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2009r., Nr ł poz. 7 ze zm.) osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest zobowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami,

Kolegium podniosło, iż organ I instancji zobowiązał R. S. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na dzieci K. i M. S. w okresie od [...] października 2008r. do [...] maja 2011 r. w łącznej wysokości [...] zł wraz odsetkami ustawowymi. Organ podkreślił, iż istotą niniejszego zobowiązania jest ustalenie, iż wypłacone świadczenie zostało nienależnie pobrane. Organ I instancji decyzją wydaną w dniu [...] czerwca 2011 r. uznał za nienależne pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego od [...] października 2008r. do dnia [...] maja 2011 r. w łącznej kwocie [...] zł. Przedmiotowa decyzja wskutek złożonego odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego została utrzymana w mocy. Nie ulega zatem wątpliwości, iż pobrała nienależnie świadczenia. Organ wskazał, iż zarówno w decyzji z dnia [...] października 2008r. jak również we wnioskach o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego zawarte było pouczenie o konieczności zawiadomienia organu wypłacającego świadczenie o zmianie liczby członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. A zatem twierdzenie w tym względzie odwołującej, iż nikt jej nie poinformował o konieczności informowania o otrzymywaniu alimentów od S. S. jest nieuzasadnione.

W dalszej części uzasadnienia organ pouczył skarżącą o możliwości złożenia wniosku o umorzenie lub rozłożenie na raty.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła R. S. wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie, że świadczenie pobrane z funduszu alimentacyjnego nie było świadczeniem nienależnie pobranym.

Skarżąca podniosła, iż nie zataiła przed organem żadnych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismami z dnia 18 kwietnia 2012 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zwrot kosztów przejazdu do Sądu oraz o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia.

Skarżąca w uzasadnieniu opisała swoją ciężką sytuację życiową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji (Dz.U. nr 1 z 2009r., poz. 7 ze zm.),

W preambule ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustawodawca wskazał, iż: "dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny, konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji, wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji".

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentowania ma zastosowanie wówczas, gdy podmiot uprawniony do uzyskiwania tych środków, nie otrzymuje ich od zobowiązanego. Z wnioskiem o świadczenie z funduszu alimentacyjnego uprawniony ma prawo wystąpić w sytuacji dwumiesięcznej bezskutecznej egzekucji alimentów.

Bezskuteczność egzekucji - stosownie do treści art. 2 pkt 2 ustawy - oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych (...). Dłużnikiem alimentacyjnym, w świetle ustawy, jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja stała się bezskuteczna

(art. 2 pkt 3).

W przedmiotowej sprawie okolicznością poza sporem jest, iż osobą zobowiązaną do łożenia na utrzymanie małoletnich M.i Kl. jest ich ojciec P. S., od którego wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] grudnia 2002 r. zostały zasądzone alimenty w łącznej wysokości po 500 zł miesięcznie (250 zł na dziecko). Wyrokami Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2009 r. oraz z dnia [...] marca 2010 r. alimenty zostały podwyższone odpowiednio do kwoty 350 zł i 400 zł na dziecko.

Ponadto wskazać należy, iż każdorazowo do wniosku o przyznanie świadczeń skarżąca przedkładała zaświadczenie Komornika o bezskuteczności egzekucji wobec P. S..

Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż zostały spełnione przesłanki do przyznania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Punktem wyjścia do dalszych rozważań będzie treść art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który zawiera definicje ustawową pojęcia "nienależnie pobrane świadczenie". Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, nienależnie pobrane świadczenie oznacza świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty.

Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez organ, iż z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że uprawniony musi jednocześnie pobierać świadczenia z dwóch źródeł: z instytucji wypłacającej świadczenie w trybie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz od dłużnika.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nienależnie pobranymi świadczeniami jest konieczne ustalenie czy skarżącej, z uwagi na wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] października 2005 r. zasądzającego od dziadka małoletnich M. i K. na ich rzecz rentę alimentacyjną w kwocie po 100 zł na rzecz z każdego powodów, a łącznie 200 zł miesięcznie, przysługiwało świadczenie alimentacyjne w wysokości wynikającej z wyroków zasądzających alimenty od P. S., czy też świadczenie pomniejszone o kwoty pobierane przez skarżącą od dziadka osób uprawnionych do świadczenia.

Odpowiedzi na powyższe należy poszukiwać zarówno w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jak i w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.).

Zgodnie z art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek zaspokajania potrzeb dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, spoczywa na rodzicach. Natomiast stosownie do postanowień art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z treścią art. 129 § 1 Kodeksu obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem, jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Natomiast po myśli art. 132 powoływanego Kodeksu obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Z treści przywołanego przepisu wynika, że obowiązek alimentacyjny dziadków względem wnuków powstaje wówczas, gdy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności, którą w tym przypadku jest ojciec dzieci nie byłby w stanie czynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niego na czas potrzebnych środków utrzymania było niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Ponadto w doktrynie jak i orzecznictwie wskazuje się, iż obowiązek dostarczania środków utrzymania przez osoby zobowiązane w dalszej kolejności powstaje również wówczas, gdy zobowiązany w pierwszej kolejności nie jest w stanie zaspokoić w pełni usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego (zob. Komentarz do art. 132 , Dolecki Henryk (red.), Sokołowski Tomasz (red.), Andrzejewski Marek, Lutkiewicz-Rucińska Anita, Olejniczak Adam, Sylwestrzak Anna, Zielonacki Andrzej, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. LEX 2010).

W wyroku z dnia 22 kwietnia 1974 r. (sygn. akt. III CRN 66/74, LEX nr 7468) Sąd Najwyższy wskazał, iż dopiero gdyby zostało ustalone, że drugi z rodziców - mimo odpowiedniej staranności i wykorzystania wszystkich możliwości zarobkowych - nie jest w stanie w całości lub części sprostać swoim obowiązkom względem dziecka i z tego powodu dzieci mogłyby znaleźć się w niedostatku - w grę wchodziłby subsydiarny obowiązek dalszych krewnych, a w szczególności dziadków. W orzecznictwie wskazuje się, iż możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego wyznaczają górny pułap świadczeń alimentacyjnych, nawet gdyby nie zaspokajały one w pełni usprawiedliwionych potrzeb wierzyciela (orzeczenie SN z dnia 20 sierpnia 1972 r., IIICRN 470/71, Gazeta Sądowa i Penitencjarna 1972, nr 9). Uprawnionemu pozostanie w takim przypadku poszukiwać zaspokojenia swych usprawiedliwionych potrzeb u osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności (art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Natomiast w wyroku z dnia 6 marca 1980 r. (sygn. akt IV CR 129/80, OSNC 1980/10/199) Sąd Najwyższy wskazał, iż okoliczność, iż małoletni powód pobiera świadczenia z funduszu alimentacyjnego wobec niemożliwości wyegzekwowania alimentów zasądzonych od ojca, nie stoi w zasadzie na przeszkodzie do dochodzenia uzupełniających alimentów od dziadków na podstawie art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli usprawiedliwione potrzeby małoletniego nie są w całości zaspokojone.

W świetle powyższego, na gruncie niniejszej sprawy niezbędnym jest ustalenie, czy osoby uprawnione do alimentów występowały wobec dziadków o przyznanie alimentów z uwagi na to, że osoba zobowiązana w pierwszej kolejności nie była w stanie uczynić zadość ciążącemu na niej obowiązkowi, czy też z tego powodu, że uzyskanie od zobowiązanego na czas potrzebnych środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami czy też alimenty od dziadków stanowią uzupełnienie dla niezaspokojonej części usprawiedliwionych potrzeb. Wyjaśnienie tej okoliczności posiada w rozpatrywanej sprawie kluczowe znaczenie, ponieważ w zaistnienie pierwszej z przedstawionych sytuacji skutkować musi uznaniem, że jest to zastąpienie obowiązku alimentacyjnego ciążącego na osobie zobowiązanej. Natomiast w pozostałych sytuacjach alimenty nałożone na dziadków stanowiłyby uzupełnienie alimentów ciążących na osobie zobowiązanej w pierwszej kolejności i nie miałyby one wpływu na świadczenia alimentacyjne.

Dla ustalenia powyższego niezbędne jest odwołanie się do uzasadnienia Sądu Okręgowego zasądzającego alimenty od dziadka uprawnionych. Z uzasadnienia powyższego wyroku (str. 8) wynika, iż Sąd zasądzając alimenty kierował się następującymi przesłankami: częściowa skuteczność egzekucji w okresie od marca do lipca 2005 r., bezskuteczność egzekucji w pozostałym okresie, skromna sytuacja dochodowa matki jak i stan niedostatku po stronie małoletnich. Ponadto zwrócić należy uwagę, iż podstawą oddalenia powództwa przez Sąd Rejonowy stanowiło ustalenie przez Sąd, że zobowiązany w pierwszej kolejności, co prawda uchylał się od alimentacji, to jednak począwszy od lutego 2005 r. z jego wynagrodzenia prowadzona jest egzekucja świadczeń alimentacyjnych. Sąd Rejonowy uznał, iż obowiązek alimentacyjny w stosunku do małoletnich realizowany jest przez zobowiązanego w pierwszej kolejności. Wyrok ten w tym zakresie został zmieniony mówionym wyżej wyrokiem Sądu Okręgowego. W tym miejscu wskazać należy, iż w wyroku tym Sąd Okręgowy "(...) materiał dowodowy w tej sprawie uzupełniony w postępowaniu odwoławczym o dokumenty świadczące o trudnej sytuacji materialnej małoletnich powodów przemawiał za uznanie, iż obowiązek alimentacyjny pozwanego względem małoletnich powodów powstał z mocy ustawy (...)." W dalszej części uzasadnienia podniósł, iż (...) nie można podzielić stanowiska Sądu Rejonoweg, że małoletni powodowie nie wykazali jakoby pozostawali w niedostatku i nie mogą oczekiwać pomocy od pozwanego. Nie miał decydującego znaczenia dla oceny stanu niedostatku powodów fakt, iż ojciec małoletnich powodów P. S. podjął od lutego 2005 r. pracę i egzekucja alimentów od niego była częściowa skuteczna".

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż przesłanką zasądzenia alimentów nie była wyłącznie okoliczność bezskuteczności egzekucji wobec osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności. Tym samym w niniejszej sprawie alimenty zasądzone od dziadka małoletnich stanowiły uzupełnienie alimentów od ich ojca małoletnich.

W tym stanie rzeczy fakt otrzymywania przez uprawnionych alimentów od dziadka nie miał wpływu na wysokość przysługującego skarżącej świadczenia alimentacyjnego. Zatem wbrew stanowisku organu uznać należy, iż skarżąca pobierała świadczenia w należnej wysokości, a kwoty przez nią pobrane nie można uznać, jako nienależnie pobranych.

Odnosząc się natomiast do stawianego skarżącej przez organy zarzutu naruszenia obowiązku informowania organu wskazać należy, iż ustawodawca nałożył w ustawie obowiązek współdziałania zarówno ze strony dłużnika alimentacyjnego, jak i wierzyciela. Wśród nich zawarty jest obowiązek informowania organu przez wierzyciela, uprawnionego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, o każdej zmianie sytuacji rodzinnej czy dochodowej, mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wobec powyższego do naruszenia powyższego obowiązku doszłoby w sytuacji gdyby skarżąca utajniła informacje mające wpływ na świadczenia.

W przedmiotowej sprawie, co prawda fakt otrzymywania alimentów jest okolicznością istotną, ponieważ ma wpływ na wysokość dochodu na członka rodziny, od którego uwarunkowane jest przyznanie świadczenia alimentacyjnego, to jednakże w niniejszej sprawie biorąc pod uwagę niski dochód skarżącej ([...] zł w 2008 r., [...] zł w 2009 r.,) okoliczność nie ujawnienia informacji o otrzymywaniu alimentów od dziadka dzieci nie można uznać za naruszenie powyższego obowiązku, ponieważ dochód uzyskiwany tytułem alimentów nie miałby wpływu na fakt wypłaty świadczenia alimentacyjnego.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit a w zw, art. 135 Ppsa orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji.

O wykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 Ppsa, a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 Ppsa.

ja