Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 796/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 280 plt 1 lit. a, art. 281 ust. 1 i ust. 4, art. 407, art. 414 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w B. P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Dyrektor Zarządu Zlewni w B. P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (organ) określił Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej spółce z o ograniczoną odpowiedzialnością z siedziba w C. ("spółka" lub "strona skarżąca") opłatę podwyższoną za pobór wód podziemnych za I kwartału 2021 r. (od [...] stycznia 2021 r. do [...] stycznia 2021 r.).

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Informacją z [...] lipca 2021 r. organ ustalił spółce, za I kwartał (od 1 stycznia 2021 r. do 20 stycznia 2021 r.) opłatę zmienną w wysokości [...] zł, za pobór wód podziemnych z ujęcia wody "[...]", dla potrzeb zaopatrzenia w wodę Miasta C. oraz okolicznych miejscowości w tym:

pkt 1) [...] zł - za okres od [...] stycznia 2021 r. do [...] stycznia 2021 r. - kiedy nie obowiązywało pozwolenie wodnoprawne,

pkt 2) [...] PLN zł - za okres od [...] stycznia 2021 r. do [...] marca 2021r. - kiedy obowiązywało pozwolenie wodnoprawne.

Jednocześnie, informacją z 7 lipca 2021 r. organ ustalił spółce, za I kwartału 2021 r. (od [...] stycznia 2021 r. do [...] stycznia 2021 r.) opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł, za pobór wód podziemnych z ujęcia wody "[...]", dla potrzeb zaopatrzenia w wodę Miasta C. oraz okolicznych miejscowości, tj. 500% opłaty zmiennej ustalonej w pkt 1 informacji ustalającej wysokość opłaty zmiennej.

Spółka złożyła reklamację na informacje dotyczącą opłaty podwyższonej, podnosząc, że procedurę uzyskania nowego pozwolenia wodnoprawnego rozpoczęła na początku 2020 r., a zatem odpowiednio wcześnie (pozwolenie wodnoprawne na podstawie którego realizowany był pobór wód z ujęcia "[...]" obowiązywało do dnia [...] grudnia 2020 r.). Organ natomiast ustalając wysokość opłaty podwyższonej powinien badać przyczyny braku pozwolenia wodnoprawnego i uwzględniać je przy ustalaniu opłaty podwyższonej, co zdaniem spółki, w przedstawionym stanie faktycznym, uzasadnia odstąpienie od ustalenia opłaty podwyższonej. Spółka zakwestionowała ponadto sposób obliczenia opłaty podwyższonej, wskazując, że organ ustalając jej wysokość powinien uwzględnić okres rozliczeniowy wynoszący kwartał, ponieważ ustawodawca nie daje organom administracji publicznej możliwości miarkowania wysokości opłaty, czy też jej ograniczania jedynie do poszczególnych miesięcy czy też dni.

Reklamacji tej organ nie uwzględnił i przywołaną na wstępie decyzją działając na podstawie art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2, art. 268 ust. 1 pkt 1, art. 270 ust. 1 i art. 273 ust. 6, art. 280 pkt 1 lit. a w zw. z art. 281 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 i 8 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 624 ze zm. - dalej jako: "u.p.w.") - określił spółce opłatę podwyższoną za pobór wód podziemnych za I kwartału 2021 r. (od [...] stycznia 2021 r. do [...] stycznia 2021 r.).

Jak wskazał, decyzja udzielająca pozwolenia wodnoprawnego wydana została w dniu [...] r., w sytuacji gdy wniosek o jej wydanie wpłynął 27 listopada 2020 r. Tym samym nie można mówić, że organ działał opieszale i naruszył art. 35 § 3 k.p.a. Podmiot korzystający ze środowiska składając wniosek o wydanie kolejnego pozwolenia powinien uwzględnić okres konieczny do wydania pozwolenia, o czym spółka nie wspomina. Spółka prowadząc działalność polegającą na zaopatrywaniu w wodę miasta C. i okolicznych miejscowości doskonale zna przepisy prawa regulujące terminy postępowań administracyjnych i okresy kiedy decyzje administracyjne zaczynają funkcjonować w obrocie prawnym - stają się ostateczne i podlegają wykonaniu. Nie podlegającym dyskusji jest fakt, że przy zachowaniu przez organ terminu do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie decyzja nie mogła zacząć funkcjonować w obrocie prawnym przed dniem [...] grudnia 2020 r. (z wyłączeniem sytuacji nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności), ponieważ stronom postępowania przysługiwało prawo do wniesienia odwołania od decyzji, o czym spółka wiedziała. W dniu [...] stycznia 2021 r. takie odwołanie zostało przez spółkę wniesione, co skutkuje tym, że decyzja udzielająca pozwolenia wodnoprawnego do dnia wydania niniejszej decyzji nie zyskała waloru ostateczności (postępowanie odwoławcze nie zostało zakończone). Dopiero w dniu [...] stycznia 2021 r. spółka wystąpiła z wnioskiem o nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności, który to rygor został nadany już w dniu złożenia wniosku.

Zdaniem organu niewłaściwe jest obarczanie organu odpowiedzialnością za niezastosowanie art. 108 k.p.a. z urzędu. Spółka jako podmiot zobowiązany do zaopatrzenia miasta C. w wodę ponosi pełną odpowiedzialność za nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji dopiero [...] stycznia 2021 r.

W nawiązaniu do zarzutu dot. kwartalnego charakteru opłaty podwyższonej, organ podniósł, że przedstawiona przez spółkę interpretacja przepisu art. 281 ust. 3 u.p.w. nie jest prawidłowa, ponieważ prowadzi ona do wyłączenia stosowania art. 280 pkt 1 lit. a, a tym samym do uznania za legalny pobór wód w okresie kiedy podmiot nie posiadał pozwolenia.

W skardze na opisaną decyzję, spółka wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania oraz zwrot kosztów postępowania podniosła zarzuty naruszenia:

1. art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w zakresie braku winy ze strony skarżącej w tym, że nie uzyskała pozwolenia wodnoprawnego w terminie i w konsekwencji naruszenie zasady praworządności i prawdy obiektywnej oraz zaufania do organu;

2. art. 280 pkt 1 lit. a u.p.w. poprzez naliczenie opłaty podwyższonej za I kwartał 2021 r. pomimo tego, że w znacznej części tego kwartału - tj. po dniu [...] stycznia 2021 r. skarżąca posiadała podlegającą wykonaniu decyzję o pozwoleniu wodnoprawnym na pobór wody.

W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że nie uchyla się od ponoszenia opłat podstawowych, ale kwestionuje bezrefleksyjnie nałożoną sankcję w postaci opłaty podwyższonej, określoną wbrew obowiązującym zasadom. Jej zdaniem, należało uwzględnić stanowisko NSA wyrażone w uchwale z 11 grudnia 2011 r. (sygn. akt II OPS 2/11) i uznać, że strona nie ponosi odpowiedzialności prawnej z tego powodu, iż nie posiada wymaganego pozwolenia, na co wskazują okoliczności do których należy w szczególności zaliczyć: posiadanie w poprzednim okresie przez podmiot korzystający ze środowiska pozwolenia, termin wystąpienia z wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia oraz spełnienie wymagań przewidzianych dla wniosku i przebieg postępowania w tej sprawie.

Co więcej, spółka prowadząc wieloletnią działalność w zakresie zbiorowej dostawy wody dysponowała wymaganym, ważnym pozwoleniem w chwili rozpoczęcia postępowania wodnoprawnego i w dniu wydania kolejnej decyzji zezwalającej na pobór wód. Co ważne, po upływie terminu obowiązywania, z uwagi na ważny interes społeczny, zobowiązana była w toku trwającego postępowania kontynuować szczególne korzystanie ze środowiska prowadząc ciągłość zaopatrzenia miasta C. w wodę. Organowi znana jest istota i ważny cel społeczny, który uniemożliwiał spółce zaprzestanie prowadzonego poboru wód dla zaopatrzenia kilkudziesięciotysięcznego miasta w wodę.

Dodatkowo, spółka podniosła, że prawo przyznaje organom możliwość nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności także z urzędu dla szczególnej ochrony ważnych dóbr i interesów. Dostawa wody dla mieszkańców kilkudziesięciotysięcznego miasta bez wątpienia wyczerpuję tę przesłankę. Tym samym właściwym było skorzystanie z tego uprawnienia przez organ i nadanie z urzędu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji bezpośrednio w jej treści. Organ natomiast dopiero w odpowiedzi na wniosek spółki, postanowieniem z [...] r. nadał przedmiotowej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Nadto spółka wskazała, że opłaty za korzystanie z wód mają charakter daniny publicznej - danin nakładanych na podmioty z mocy prawa. Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, aby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Spółka uprawdopodobniła natomiast, że nieposiadanie wymaganego pozwolenia wodnoprawnego nie jest spowodowane jej zaniechaniem bądź celowym działaniem. Nałożone na spółkę obciążenie finansowe w rzeczywistości ma charakter wyjątkowo dolegliwej kary administracyjnej, choć przytoczone okoliczności sprawy oraz priorytetowy, społeczny cel poboru wody w żaden sposób nie usprawiedliwiają ich ponoszenia.

Nawiązując do zarzutu naruszenia art. 281 ust. 3 u.p.w. spółka podniosła, że ustalając wysokość opłaty podwyższonej, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał. Jednoznaczne brzmienie powołanego przepisu nie budzi wątpliwości, że ustawodawca nie daje więc organowi administracji publicznej możliwości miarkowania wysokości opłaty, czy też jej ograniczenia jedynie do poszczególnych miesięcy, czy też dni. W niniejszej sprawie w I kwartale 2021 r. spółka dysponowała, od dnia [...] r. decyzją podlegającą natychmiastowej wykonalności. Nałożenie więc na nią w takiej sytuacji opłaty podwyższonej stanowi działanie niezasadne, nieznajdujące oparcia w przepisach prawa oraz niezgodne z treścią tego przepisu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w związku z wnioskiem zarówno strony skarżącej jak i organu, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.". Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych aktów lub czynności (art. 135 p.p.s.a.).

Stosownie zaś do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, sąd uznał, że skarga nie jest uzasadniona.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy zasadnie organ określił skarżącej spółce opłatę podwyższoną za pobór wód podziemnych za I kwartału 2021 r. (od [...] stycznia 2021 r. do [...] stycznia 2021 r.) dokonywany bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w sytuacji, gdy skarżąca spółka w dniu [...] listopada 2020 r., tj. przed wygaśnięciem poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego, złożyła wniosek o wydanie nowego pozwolenia i pozwolenie to zostało wydane [...] grudnia 2020 r. i zaczęło obowiązywać od [...] stycznia 2021 r.

Zgodnie z art. 280 pkt 1 lit. a u.p.w. opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.

Stosownie do art. 281 ust. 1 u.p.w. wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1, w przypadku dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego ustala się w wysokości 500 % opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Ustalając wysokość opłaty podwyższonej, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał (art. 281 ust. 3 u.p.w.).

Z konstrukcji przywołanych przepisów wynika w sposób jednoznaczny, że przesłankami warunkującymi obowiązek poniesienia opłaty podwyższonej jest pobór wód podziemnych lub powierzchniowych oraz brak odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego na ich pobór.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że spółka w okresie, za który została określona podwyższona opłata, tj. od [...] stycznia 2021 r. do [...] stycznia 2021 r. korzystała z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Bezspornym jest także fakt, że takie pozwolenie wcześniej posiadała, które wygasło [...] grudnia 2020 r., a skarżąca przed upływem tego terminu wystąpiła do właściwego organu o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, które również przed końcem obowiązywania poprzedniego zostało wydane ([...] grudnia 2020 r.). Bezspornym przy tym również jest, że nowe pozwolenie wodnoprawne zaczęło obowiązywać od [...] stycznia 2021 r. (data wydania postanowienia o nadaniu mu rygoru natychmiastowej wykonalności).

Skarżąca spółka dążąc do uwolnienie się od konsekwencji zaskarżonej decyzji powołuje się na treść uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/11, w której NSA stwierdził, że "w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji na podstawie w art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres". W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że chociaż niezałatwienie przez właściwy organ w terminie tego rodzaju sprawy (udzielenia pozwolenia na wprowadzanie substancji do środowiska) nie wyłącza samo przez się zastosowania art. 276 ust. 1 ustawy, to nie można jednak całkowicie abstrahować od przyczyn i okoliczności prawnych i faktycznych, które to niezałatwienie sprawy spowodowały. W tym zakresie NSA podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 1998 r., sygn. akt OPS 13/98, według którego stwierdzenie, że strona nie ponosi odpowiedzialności prawnej z tego powodu, iż nie posiada wymaganego pozwolenia, może dotyczyć sytuacji wyjątkowej i wymaga oceny indywidualnej w każdej sprawie oraz oczywiście po uwzględnieniu wszystkich okoliczności. Dopiero ich łączna ocena pozwoli na sformułowanie wniosku, że w danej sprawie naliczenie i wymierzenie opłaty podwyższonej jest w sprzeczności z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i wynikającą z niej zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadą bezpieczeństwa prawnego, zasadą sprawiedliwości, a także z zasadą praworządności materialnej (art. 7 Konstytucji RP). Do tych okoliczności należy w szczególności zaliczyć: posiadanie w poprzednim okresie przez podmiot korzystający ze środowiska pozwolenia na eksploatację instalacji, termin wystąpienia z wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia oraz spełnienie wymagań przewidzianych dla wniosku oraz przebieg postępowania w tej sprawie, a także brak naruszenia zasad ogólnych prawa ochrony środowiska.

NSA w przedmiotowej uchwale dokonał zatem rozróżnienia na podmioty, które rozpoczęły działalność polegającą na korzystaniu ze środowiska bez wymaganego pozwolenia (te przed uzyskaniem stosownej decyzji nie powinny tego robić pod groźbą ponoszenia opłaty podwyższonej) i te, które uprzednio miały pozwolenie i stwierdził, że co do tej drugiej grupy, dopuszczalne jest badanie przyczyn braku pozwolenia. Nie ulega wątpliwości, że w świetle tej uchwały, skarżąca spółka należy do tej drugiej grupy podmiotów. Zatem, pomimo, że przepisy u.p.w. obligują właściwy organ do określenia podwyższonej opłaty już z samego faktu braku posiadania wymaganego pozwolenia przy jednoczesnym korzystaniu przez przedsiębiorcę z usług wodnych, to jednak odnosząc się do przedmiotowej uchwały NSA, uprawnione jest w przedmiotowej sprawie badanie przyczyn braku pozwolenia wodnoprawnego.

Mając na uwadze okoliczności występujące w przedmiotowej sprawie oraz uchwałę NSA wskazać należy, że pozwolenie wodnoprawne jest wydawane na czas określony, a zatem w ocenie sądu, przedsiębiorca we własnym interesie powinien wystąpić o wydanie pozwolenia na kolejny okres z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym wraz z zachowaniem wszelkich wymogów zarówno formalnych, jak i materialnoprawnych tak, aby było możliwe uzyskanie kolejnego pozwolenia przed wygaśnięciem poprzedniego. W świetle bowiem przywołanej uchwały, szansę na uniknięcie opłaty podwyższonej ma ten podmiot, który złożył wniosek z odpowiednim wyprzedzeniem i nie uzyskał pozwolenia wodnoprawnego przed wygaśnięciem poprzedniego, ze względu na opieszałość organów.

W ocenie sądu, w niniejszej sprawie nie zaszła taka okoliczność, która przy zastosowaniu norm konstytucyjnych sprzeciwiałaby się określeniu stronie skarżącej podwyższonej opłaty. Przede wszystkim nie można bowiem w okolicznościach rozpatrywanej sprawy uznać, że wniosek skarżącej został złożony z wyprzedzeniem, które umożliwiłoby organowi nie tylko wydanie decyzji przed wygaśnięciem poprzedniego pozwolenia (co też nastąpiło) lecz wprowadzenie go do obrotu prawnego. Jednocześnie nie można także przyjąć, że przyczyną zaistniałej sytuacji była tylko i wyłącznie opieszałość organu, na co cały czas wskazuje skarżąca spółka.

Zdaniem sądu, spółka występując z wnioskiem właściwie tuż przed końcem upływu ważności pozwolenia wodnoprawnego, mogła i - co więcej jako podmiot zawodowo zajmujący się przedmiotową materią - powinna przewidzieć, że ostateczne zakończenie postępowanie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego może nie zakończy się w oczekiwanym terminie.

Przede wszystkim skarżąca spółka pomija, że podstawą wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego jest wniosek, do którego załącznik stanowi szereg różnego rodzaju dokumentów w tym operat wodnoprawny (art. 407 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt. 1 u.p.w.). Treść operatu wodnoprawnego została szczegółowo uregulowana w art. 409 u.p.w. Dokument ten jest kluczowym elementem postępowania dowodowego, gdyż to w istocie w oparciu o jego treść właściwy organ wydaje rozstrzygnięcie.

Innymi słowy, operat wodnoprawny jest narzędziem umożliwiającym w istocie podjęcie decyzji i dlatego musi zawierać cały dostępny materiał dowodowy wraz z dogłębną analizą wszystkich uwarunkowań prawnych, technicznych czy też środowiskowych i rozważać dane zagadnienie w sposób kompleksowy z uwzględnieniem wszystkich stron postępowania. Z tego względu operat ten podlega obowiązkowej samodzielnej ocenie organu z zachowaniem reguł dowodowych i z uwzględnieniem wszystkich dowodów złożonych w sprawie - tym bardziej, że jest sporządzany na zlecenie i w interesie zamawiającego (wnioskodawcy).

Zupełnie nieracjonalne zatem było założenie spółki, że organ właściwy do udzielenia pozwolenia wodnoprawnego dokona tego w terminie kilku dni. Zważywszy na zaistniały w sprawie stan faktyczny i prawny, w ocenie sądu, organ wydając decyzję kończąca postępowanie w dniu [...] grudnia 2020 r. nie przekroczył w żaden sposób ram czasowych załatwienia sprawy, a postępowanie nie było prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Oceniając zdolność organu do załatwienia sprawy w określonym terminie nigdy nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru, co w szczególności powinna wiedzieć skarżąca spółka. Konieczne jest bowiem uwzględnienie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i faktycznym).

W tych okolicznościach nie można - zdaniem sądu - skutecznie zarzucić organowi, że jego działania przyczyniły się do wydania decyzji w terminie znacznie późniejszym, niż oczekiwała tego spółka. Tego typu sytuacja nie miała bowiem miejsca w kontrolowanej sprawie.

W tym miejscu warto również przywołać treść art. 414 ust. 2 u.p.w., który stanowi, że w przypadku, gdy zakład w terminie co najmniej 90 dni przed upływem okresu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tego pozwolenia, pozwolenie to nie wygasa - o ile wydana zostanie decyzja w sprawie ustalenia nowego terminu jego obowiązywania. Przepis ten nie tylko stanowi swego rodzaju gwarancję ciągłości obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, lecz określa warunek (w postaci terminu), którego spełnienie ma wpływ na obowiązywanie tej gwarancji.

W przedmiotowej sprawie dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne miało określony termin ważności - do [...] grudnia 2020 r. Składając wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego [...] listopada 2020 r. strona nie może korzystać z ochrony zawartej w tym przepisie. Zatem od momentu wygaśnięcia dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego strona korzystała z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Stan ten trwał do czasu, gdy nowa decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym uzyskała rygor natychmiastowej wykonalności.

Właśnie ta kwestia stanowi kolejny zarzut skarżącej spółki. Mianowicie zdaniem spółki, to nie ona powinna wystąpić z wnioskiem o nadanie pozwoleniu wodnoprawnemu z [...] grudnia 2020 r. rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz organ sam winien to uczynić z urzędu, biorąc pod uwagę w szczególności wagę pozwolenia wodnoprawnego i przedmiot działalności spółki. Z takim stanowiskiem nie można jednak się zgodzić.

Stosownie do art. 108 § 1 k.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia. Rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji również po jej wydaniu. W tym przypadku organ wydaje postanowienie, na które służy stronie zażalenie (art. 139 § 2 k.p.a.).

Jak już to zostało wskazane wyżej, udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, wydawane jest wyłącznie na wniosek (art. 407 ust. 1 u.p.w.). Co więcej, przepisy regulujące tryb wydawania tego typu decyzji nie stanowią o konieczności nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności tego typu decyzji. Gdyby taki był zamysł ustawodawcy, wprowadziłby natychmiastową wykonalność wynikającą wprost z przepisów u.p.w. (odpowiednio do art. 130 § 3 pkt 2 k.p.a.). Skoro takiej regulacji nie ma i podstawą nadania pozwoleniu wodnoprawnemu rygoru natychmiastowej wykonalności może stanowić tylko art. 108 k.p.a., to oznacza, że ciężar uzyskania takiego rozstrzygnięcia spoczywa na wnioskodawcy i inicjatorze postępowania. Wydanie decyzji jaką jest pozwolenie wodnoprawne nie uzasadnia bowiem samo przez się zastosowania omawianego rygoru w trybie art. 108 k.p.a. Tym samym to spółka ponosi pełną odpowiedzialność za nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji dopiero w dniu [...] stycznia 2021 r., a nie w dacie wydanie decyzji ([...] grudnia 2020 r.), co uchroniłoby ją od konsekwencji finansowych określonych zaskarżoną decyzją. Organ prowadząc postępowanie nie analizuje bowiem konsekwencji nieudzielenia pozwolenia wodnoprawnego, nie posiada wiedzy w zakresie potrzeb i możliwości technicznych spółki w zakresie zapewnienia ciągłości dostaw wody dla mieszkańców. Co więcej, organ nie może ponosić odpowiedzialności za fakt, że podmiot swoim działaniem lub zaniechaniem może doprowadzić do sytuacji zaprzestania dostaw wody dla mieszkańców. To spółka ocenia czy brak pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód i zaprzestanie poboru wody stanowi zagrożenie dla wypełnienia obowiązków, które na niej ciążą. Dlatego to spółka powinna przywołać wszystkie przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności i wystąpić o nadanie decyzji takiego rygoru, tym bardziej mając na uwadze datę wystąpienia z wnioskiem o wydanie kolejnego pozwolenia wodnoprawnego. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że za nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności przemawia także wyjątkowo ważny interes strony w postaci konieczności przeciwdziałania realnej i poważnej stracie finansowej inwestora (v. wyrok WSA w Rzeszowie z 2 marca 2021 r., II SA/Rz 1087/20). Wystarczającym zatem było powołanie się przez spółkę tylko na tę okoliczność już bez wskazywania, że niewykonanie natychmiastowe decyzji zagraża wymienionym w omawianym przepisie dobrom.

Skarżąca spółka mając natomiast świadomość zbliżania się do końca pozwolenia wodnoprawnego oraz tego, że korzystanie z usług wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego grozi podwyższonymi opłatami, na żadnym etapie postępowania nie podnosiła o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Z takim wnioskiem spółka wystąpiła dopiero [...] stycznia 2021 r. i w tym dniu wniosek ten został przez organ uwzględniony stosownym postanowieniem.

Na uznanie nie zasługuje również zarzut dotyczący naruszenia art. 281 ust. 3 u.p.w., który stanowi, że ustalając wysokość opłaty podwyższonej, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał. Zdaniem spółki, oznacza to, że organ nie ma możliwości miarkowania wysokości opłaty, czy też jej ograniczenia jedynie do poszczególnych miesięcy, czy też dni. Przywołane stanowisko jest zupełnie nietrafne, gdyż jest wynikiem niewłaściwego rozumienia obowiązujących przepisów oraz wybiórczą analizą wyrwanych z kontekstu tez orzeczeń sądów administracyjnych.

Po pierwsze, działanie organu w postaci ustalenia opłaty podwyższonej za okres 20 dni, wynika tylko i wyłącznie z faktu, że działanie spółki we wskazanym okresie I kwartału 2021 r. spełniło przesłanki art. 280 pkt 1 lit. a u.p.w.

Po drugie, na poprawność działania organu wprost wskazuje art. 281 ust. 4 u.p.w., stanowiąc, że ustalenia ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego dokonują Wody Polskie na podstawie badań, pomiarów lub innych czynności kontrolnych wykonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami. Czyniąc zadość powyższemu prawidłowo organ, wezwał spółkę do wskazania ilości wody pobranej w okresie od [...] do [...] stycznia 2021 r., tj. w okresie bez pozwolenia wodnoprawnego, a następnie ustalił opłatę podwyższoną tylko i wyłącznie za faktycznie pobraną ilość wody podziemnej w tym okresie.

Po trzecie, przyjęcie argumentacji spółki, że posiadanie pozwolenia choćby przez jeden dzień danego kwartału uniemożliwia ustalenie opłaty podwyższonej, prowadziło by w istocie do wyłączenia możliwości stosowania przepisu art. 280 pkt 1 lit. a u.p.w., a tym samym do uznania za legalny pobór wód w okresie kiedy podmiot nie posiada pozwolenia, co w ocenie sądu jest niedopuszczalne. Treść art. 281 ust. 3 u.p.w. wskazuje kwartał jako okres rozliczeniowy, za który organ nalicza opłatę podwyższoną, co oznacza, że tylko raz na kwartał i za jeden kwartał organ może taką opłatę ustalić. Nie oznacza to jednak, że może pominąć okres realizacji usług wodnych bez pozwolenia w sytuacji, jeśli nie jest to cały kwartał.

W świetle powyższych rozważań sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i nie zachodzą podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Wobec tego, co zostało już stwierdzone, zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Organ nie naruszył też przepisów postępowania administracyjnego, sprawa została wyjaśniona wszechstronnie i adekwatnie do jej okoliczności.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.