Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1094/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji Narodowej i Sportu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Nauczycielowi mianowanemu, zatrudnionemu jako dyrektor szkoły, który uprzednio zajmował stanowisko wizytatora, a więc wymagające kwalifikacji pedagogicznych, do nieprzerwanego okresu pracy wymaganego przepisem art. 9e ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela /Dz.U. 2003 nr 118 poz. 1112 ze zm./ do uzyskania stopnia nauczyciela dyplomowanego zalicza się na podstawie art. 9e ust. 3 tej ustawy okres zajmowania stanowiska wymagającego kwalifikacji pedagogicznych.

TEZY

Nauczycielowi mianowanemu, zatrudnionemu jako dyrektor szkoły, który uprzednio zajmował stanowisko wizytatora, a więc wymagające kwalifikacji pedagogicznych, do nieprzerwanego okresu pracy wymaganego przepisem art. 9e ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela /Dz.U. 2003 nr 118 poz. 1112 ze zm./ do uzyskania stopnia nauczyciela dyplomowanego zalicza się na podstawie art. 9e ust. 3 tej ustawy okres zajmowania stanowiska wymagającego kwalifikacji pedagogicznych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.), , Zygmunt Zgierski, Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 60/05 w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Mazowieckiego Kuratora Oświaty z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz B. G. kwotę 255 zł /dwieście pięćdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2005 r. oddalił skargę B. G. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z [...] odmawiającą nadania jej stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał argumentację organu, który odmowę nadania stopnia uzasadnił treścią przepisu art. 9b ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 9c ust. 1 Karty Nauczyciela, wymagających oprócz spełnienia wymagań kwalifikacyjnych przepracowanie na stanowisku dyrektora szkoły 2 lat i 9 miesięcy.

Strona nie spełniła tego wymagania, gdyż na stanowisku dyrektora przepracowała na dzień złożenia wniosku 1 rok i 11 miesięcy. Do B. G. nie ma zastosowania przepis art. 9e ust. 4, gdyż nie przewiduje on zaliczenia okresu zatrudnienia na stanowisku, wymagającym kwalifikacji, do okresu zatrudnienia na stanowisku dyrektora szkoły.

W skardze na powyższą decyzję B. G. zarzuciła naruszenie art. 9e ust. 4 ustawy Karta Nauczyciela. Termin "staż" użyty w tym przepisie należy rozumieć w kontekście przepisu art. 3 ustawy. Zarówno art. 9e ust. 4 jak i ust. 5 tej ustawy nie można prawidłowo odczytać w oderwaniu od definicji zamieszczonej w art. 3. Uwzględniając łączny okres zatrudnienia na stanowisku wizytatora i dyrektora szkoły przekraczał on wymagany okres 2 lat i 9 miesięcy.

Organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Oddalając skargę Sąd powołał się na przepis art. 9b ust. 1 pkt 3 (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 31 sierpnia 2004 r. – tj. dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej Kartę Nauczyciela z 15 lipca 2004 r.), zgodnie z którym warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych z zastrzeżeniem art. 9e ust. 1-3, zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, o której mowa w art. 9c ust. 6 oraz w przypadku nauczyciela mianowanego – uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej.

W tej sprawie bezspornym jest, iż B. G. spełniła warunki dotyczące wymagań kwalifikacyjnych, posiada dobrą ocenę dorobku zawodowego, uzyskała akceptację komisji kwalifikacyjnej oraz jest nauczycielem mianowanym. Skarżąca od 1 sierpnia 2001 r. jest dyrektorem Liceum Ogólnokształcącego w [...], co powoduje, że ma do niej zastosowanie przepis art. 9e ust. 1, wymagający na tym stanowisku od dnia nadania stopnia nauczyciela mianowanego nieprzerwanego okresu pracy wynoszącego co najmniej 2 lata i 9 miesięcy.

Skarżąca posiada stopień awansu zawodowego od 6 lutego 2000 r., jednakże została zatrudniona na stanowisku dyrektora 1 sierpnia 2001 r., a więc na 30 czerwca 2003 r., legitymowała się okresem pracy na tym stanowisku 1 rok i 11 miesięcy.

Zdaniem Sądu do tego okresu nie podlega zaliczeniu okres zatrudnienia na stanowisku wymagającym kwalifikacji pedagogicznych.

Zdaniem Sądu nie ma zastosowania art. 9e ust. 4 , który posługuje się pojęciem stażu, natomiast art. 9e ust. 1 terminem nieprzerwanego okresu pracy na stanowisku dyrektora. Nie można w ocenie Sądu utożsamiać stażu wymaganego do uzyskania kolejnego stopnia awansu zawodowego z nieprzerwanym okresem pracy na stanowisku dyrektora.

Analogicznie ocenia przepis art. 3 pkt 3 ustawy Kara Nauczyciela, który stanowi m.in., że w przypadku nauczycieli, o których mowa w art. 9e ust. 1-3 równoważny z odbywaniem stażu (a nie z nieprzerwanym okresem zatrudnienia na stanowisku dyrektora) jest odpowiednio okres zatrudnienia na tych stanowiskach lub czas urlopowania lub zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy. Oba ww. okresy zatrudnienia są równoważne tylko ze stażem, o którym mowa w art. 9c.

Z kolei art. 9e ust. 5 ma zastosowanie wyłącznie do sytuacji, gdy nauczycielowi odbywającemu staż w szkole w okresie stażu powierzono stanowisko dyrektora szkoły lub zatrudniono na stanowisku wymagającym kwalifikacji pedagogicznych w jednostce organizacyjnej wymienionej w art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy.

Powoływanie się przez skarżącą na podobny przypadek, w którym organ wydał decyzję pozytywną, Sąd ocenił jako okoliczność nieposiadającą znaczenia, a skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła B. G., reprezentowana przez radcę prawnego P. K. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 9e i art. 3 ustawy Karta Nauczyciela, polegającą na przyjęciu, iż przepis ten nie ma zastosowania w przypadku skarżącej, ponieważ nie przewiduje zaliczenia okresu zatrudnienia na stanowisku wymagającym kwalifikacji pedagogicznych do okresu zatrudnienia na stanowisku dyrektora szkoły, a tym samym braku możliwości ubiegania się przez skarżącą o nadanie tytułu nauczyciela dyplomowanego. Skarga kasacyjna domaga się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosząc błędną interpretację art. 9e ustawy Kata Nauczyciela, uniemożliwiającą zaliczenie okresu zatrudnienia na stanowisku wymagającym kwalifikacji pedagogicznych do okresu zatrudnienia na stanowisku dyrektora szkoły, wywodzi się, iż ustawodawca wyraźnie mówi o stażu wymaganym do uzyskania kolejnego stopnia awansu zawodowego. Termin "staż" jasno i precyzyjnie określa art. 3 ustawy stanowiąc, iż w przypadku nauczycieli, o których mowa w art. 9e ust. 1-3 równoważny z odbyciem stażu jest odpowiednio okres zatrudnienia na tych stanowiskach lub czas urlopowania lub zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy.

Do przedmiotowej sytuacji ma zastosowanie przepis ust. 4 i ust. 5 powołanej ustawy – "jeżeli nauczycielowi powierzono stanowisko dyrektora do nieprzerwanego okresu, o którym mowa w ust. 1-3 zalicza się okres odbytego stażu". Do dokonania prawidłowej wykładni należy posiłkować się przepisem art. 3 ustawy.

Oddalając zasadną skargę B. G. orzeczenie sądu wojewódzkiego zostało oparte na tych samych wadliwych podstawach jak zaskarżone decyzje, a w szczególności błędnej wykładni art. 9e i 3 ustawy Karta Nauczyciela.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga posiada usprawiedliwione podstawy, a zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 9e ust. 1-4 ustawy Karta Nauczyciela Sąd uznał za trafny.

W myśl art. 9e ust. 1 tej ustawy nauczyciel, któremu powierzono stanowisko dyrektora szkoły, posiadający na tym stanowisku od dnia nadania stopnia nauczyciela mianowanego nieprzerwany okres pracy wynoszący co najmniej 2 lata i 9 miesięcy może ubiegać się o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego.

Zdaniem Sadu I instancji wymagany okres 2 lat i 9 miesięcy nauczyciel, będący dyrektorem szkoły, winien przepracować na tym stanowisku, a do okresu tego nie podlega zaliczeniu okres zatrudnienia na stanowisku wymagającym kwalifikacji pedagogicznych i nie ma w tym względzie zastosowania art. 9e ust. 4.

Pogląd ten legł także u podstaw odmownej decyzji organów, które uznały, iż skarżąca uprzednio zatrudniona od 1 września 1999 r. w Kuratorium Oświaty na stanowisku wizytatora, a następnie od 1 sierpnia 2001 r. jako dyrektor Liceum, w dacie złożenia wniosku (30 czerwca 2003 r.), nie spełniała ustawowych wymogów do nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego.

W ocenie Sądu przeszkodą do zaliczenia tego okresu jest okoliczność, iż przepis art. 9e ust. 4 ustawy przewiduje zaliczenie okresu zajmowania stanowiska do stażu wymaganego do uzyskania kolejnego stopnia, zaś art. 9e ust. 1 posługuje się terminem "nieprzerwanego okresu pracy na stanowisku dyrektora".

Zastosowana w niniejszej sprawie wykładnia gramatyczna nie jest wystarczająca do prawidłowego ustalenia znaczenia przepisów, mających zastosowanie w tym przypadku. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że w sprawach indywidualnych załatwianych w drodze decyzji dla ustalenia rzeczywistego znaczenia przepisu, gdy zawodną okazuje się wykładnia gramatyczna należy sięgać po inne rodzaje wykładni, i przy pomocy wykładni systemowej lub funkcjonalnej odczytać sens przepisu. Nie można bowiem znaczenia przepisu odczytywać w oderwaniu od innych norm, a zwłaszcza uregulowań usytuowanych w jego otoczeniu.

Jeśli przyjąć powyższe założenie to należało zwrócić uwagę, iż w art. 9e ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela przewidziano identyczne uregulowanie jak w ust. 1, lecz odnoszące się do nauczyciela zatrudnionego na stanowisku, na którym wymagane są kwalifikacje pedagogiczne. Okres zatrudnienia, uprawniający do ubiegania się o awans zawodowy nauczyciela, określono w takim samym wymiarze – 2 lata i 9 miesięcy.

Już z porównania tych regulacji wynika, iż ustawodawca okresy zatrudnienia na tych stanowiskach potraktował jako równorzędne, co jest oczywiste jeśli zważyć, że oba te stanowiska wymagają odpowiednich i porównywalnych kwalifikacji.

Wątpliwości co do możliwości zaliczania tych okresów przy ubieganiu się o awans na stopień awansu zawodowego rozstrzyga przepis art. 9e ust. 4 ustawy, który odnosi się wprost m.in. do sytuacji gdy nauczyciel przestał być zatrudniony na stanowisku, na którym są wymagane kwalifikacje pedagogiczne, a któremu okres ten zalicza się do stażu wymaganego do uzyskania stopnia awansu zawodowego. Nie można na gruncie omawianych przepisów określenia "staż" użytego w art. 9e ust. 4 ustawy odczytywać tylko jako okres zatrudnienia nauczyciela "niefunkcyjnego" w rozumieniu art. 3 pkt 3 zdanie pierwsze. Ponadto, jeśli przepis art. 3 pkt 3 ustawy Karta Nauczyciela odczytać w całości to wynika z niego, iż ustawa pojęcia stażu i okresu zatrudnienia na stanowiskach traktuje jako równoważne, co dodatkowo przemawia za trafnością poglądów wyrażonych w skardze kasacyjnej.

Innymi słowy nauczycielowi mianowanemu, zatrudnionemu jako dyrektor szkoły, który uprzednio zajmował stanowisko wizytatora, a więc wymagające kwalifikacji pedagogicznych, do nieprzerwanego okresu pracy wymaganego przepisem art. 9e ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 z późn. zm.) do uzyskania stopnia nauczyciela dyplomowanego zalicza się na podstawie art. 9e ust. 3 tej ustawy okres zajmowania stanowiska wymagającego kwalifikacji pedagogicznych.

W tej sytuacji B. G., która z mocy ustawy nabyła stopień nauczyciela mianowanego z dniem 6 kwietnia 2000 r. (co potwierdza akt nadania) spełniała warunek wymaganego zatrudnienia, określony w ustawie do nadania stopnia awansu nauczyciela dyplomowanego.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś rozpoznając skargę uchylił także obie decyzje stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 193 orzekając o kosztach w oparciu o przepis art. 203 pkt 1 powołanej ustawy.