Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 815/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi K. N. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga K. N. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 15 maja 2011 r. K. N. (zwany dalej: beneficjent, skarżący, producent rolny) złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (zwany dalej: Kierownik BP) wniosek o przyznanie płatności

w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (zwana także: płatność OB) na 2011 r.

Decyzją Nr [...] z [...] listopada 2011 Kierownik BP przyznał skarżącemu płatności OB na 2011 r. w łącznej wysokości [...] zł, w tym: z tytułu jednolitej płatności obszarowej w kwocie [...] zł, z tytułu uzupełniających płatności obszarowych do powierzchni grupy upraw podstawowych w kwocie [...] zł, z tytułu uzupełniających płatności obszarowych do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w kwocie [...] zł. Ww. decyzja została doręczona skarżącemu za potwierdzeniem odbioru 23 listopada 2011 r., zaś przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego 22 grudnia 2011 r.

Postanowieniem Nr [...] z [...] stycznia 2015 r. Kierownik BP wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania beneficjentowi płatności OB na rok 2011, zakończone decyzją ostateczną tego organu z 19 listopada 2011 r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego Kierownik BP wydał [...] lutego 2015 r. decyzję Nr [...], którą uchylił decyzję ostateczną oraz przyznał skarżącemu płatności OB na rok 2011 w łącznej wysokości [...] zł, w tym: z tytułu jednolitej płatności obszarowej kwotę [...] zł, z tytułu uzupełniających płatności obszarowych do powierzchni grupy upraw podstawowych kwotę [...] zł oraz z tytułu uzupełniających płatności obszarowych do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych kwotę [...] zł.

Na skutek złożonego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwany dalej: Dyrektor ARiMR, organ I instancji) decyzją Nr [...] z [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Nr [...] z [...] lutego 2015 r. Na skutek złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 22 października 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 902/15 odrzucił skargę. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, że wobec nieprawidłowego doręczenia zaskarżonej decyzji, nie rozpoczął się jeszcze biegu termin do wniesienia skargi, jest więc ona jest przedwczesna.

Ww. decyzja Dyrektora ARiMR w [...] Nr [...] z [...] maja 2015 r. została doręczona skarżącemu 25 marca 2016 r. w trybie zastępczym.

W dniu 4 maja 2012 r. skarżący złożył do Kierownika BP wniosek o przyznanie płatności OB na rok 2012. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik BP decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2012 r. przyznał beneficjentowi płatności OB na rok 2012 w łącznej wysokości [...] zł, w tym: z tytułu jednolitej płatności obszarowej w kwocie [...] zł, z tytułu uzupełniających płatności obszarowych do powierzchni grupy upraw podstawowych w kwocie [...] zł, z tytułu uzupełniających płatności obszarowych do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w kwocie [...] zł oraz z płatność do roślin upraw strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych w kwocie [...] zł. Ww. decyzja nie została doręczona skarżącemu, zaś przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego 12 lutego 2013 r.

Postanowieniem Nr [...] z [...] stycznia 2015 r. Kierownik BP wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania skarżącemu płatności OB na rok 2012, zakończone decyzją ostateczną tego organu z [...] grudnia 2011 r. W wyniku postępowania wznowieniowego Kierownik BP wydał [...] lutego 2015 r. decyzję Nr [...], którą uchylił decyzję Nr [...] z [...] grudnia 2012 r. oraz odmówił przyznania beneficjentowi płatności OB na rok 2012.

Na skutek złożonego odwołania Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...] z [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Nr [...] z [...] lutego 2015 r. Na skutek złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 22 października 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 904/15 odrzucił skargę. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, że wobec nieprawidłowego doręczenia zaskarżonej decyzji, nie rozpoczął się jeszcze biegu termin do wniesienia skargi, jest więc ona jest przedwczesna.

Ww. decyzja Dyrektora ARiMR Nr [...] z [...] maja 2015 r., została doręczona skarżącemu 25 marca 2016 r. w trybie zastępczym.

Zawiadomieniem z 22 czerwca 2015 r. Kierownik BP poinformował skarżącego

o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych mu na mocy decyzji Kierownika BP Nr [...] z [...] listopada 2011 r. o przyznaniu płatności OB na rok 2011 oraz decyzji Nr [...] z [...] grudnia 2012 r. o przyznaniu OB na rok 2012.

Następnie decyzją Nr [...] z [...] lipca 2015 r., Kierownik BP ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności OB w łącznej wysokości [...] zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru 10 lipca 2015 r.

Pismem z 19 listopada 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył do Dyrektora ARiMR wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika BP Nr [...] z [...] lipca 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności OB.

Decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2016 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm., zwana dalej: k.p.a.), orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji Nr [...] z [...] lipca 2015 r.

o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności OB wydanej przez Kierownika BP. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez organ I instancji, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 49 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r.

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 308, zwana dalej: ustawą OB).

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję złożył beneficjent reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Kierownika BP z [...] lipca 2015 r. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 110 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie;

2. art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 110 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nie stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika BP z [...] lipca 2015 r. w sytuacji,

w której oparcie decyzji administracyjnej o decyzje, które jako niedoręczone nigdy nie weszły do obrotu prawnego stanowi rażące naruszenie art. 110 k.p.a., co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

3. art. 8 w związku z art. 7, art. 77 § 1 i 4 k.p.a., poprzez uznanie, iż organ wydając decyzję z [...] lipca 2015 r. nie wiedział w dacie wydania decyzji o tym, że decyzje wydane w wyniku wznowienia postępowania nie były prawidłowo doręczone skarżącemu, mimo, że organ ten wiedział o zmianie i dacie zmiany wpisu

w ewidencji producentów, co stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a.;

4. art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm., zwana dalej: ustawą o Agencji), poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie;

5. art. 156 § 1 k.p.a. w związku z art. 49 ustawy OB oraz art. 29 ust. 1 ustawy

o Agencji.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] lipca 2016 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że jak wynika

z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Kierownik BP w decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności OB (z [...] lipca 2015 r.) błędnie odstąpił od ustalenia skarżącemu obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych

w wysokości [...] zł, bowiem kwota stanowiąca równowartość [...] euro dotyczy poszczególnych schematów pomocowych w ramach sprawy o przyznanie płatności w ramach sprawy o przyznanie płatności OB w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika i jest ustalana oddzielnie dla schematów pomocowych: jednolita płatność obszarowa oraz płatność uzupełniająca (jako suma płatności uzupełniających do powierzchni upraw: chmielu, roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin oraz płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy chmielu niezwiązanej z produkcją, płatności niezwiązanej do tytoniu i płatności niezwiązanej do skrobi), co stanowi rażące naruszenie przez organ art. 49 ustawy OB. Stwierdzając nieważność decyzji Kierownika BP, organ I instancji wskazał, że wydanie przez Kierownika BP ww. decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji oraz art. 49 ustawy OB.

Wskazując treść mających zastosowanie w sprawie przepisów (art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, art. 49 i art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy OB) organ odwoławczy wywiódł, że do uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej w kampanii na rok 2011 zaliczane są płatności uzupełniające do powierzchni: grupy upraw podstawowych, roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, uprawy chmielu. Zatem w rozpatrywanej sprawie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego powinny być ustalane oddzielnie dla schematów pomocowych: jednolita płatność obszarowa; płatność uzupełniająca (jako suma płatności uzupełniających do powierzchni: grupy upraw podstawowych, roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, uprawy chmielu). W związku z powyższym Kierownik BP w decyzji Nr [...] z [...] lipca 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego błędnie odstąpił od ustalenia nienależnie pobranej uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, ponieważ w zakresie rozpatrywania odstąpienia od nienależnie pobranych płatności uzupełniających należało wziąć pod uwagę łącznie: uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Ocenił zatem, że ww. decyzja Kierownika BP o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności OB rażąco narusza prawo z powodu odstąpienia przez organ od ustalania kwoty nienależnie pobranej uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, wbrew treści art. 29 ustawy o Agencji, do czego doszło w wyniku błędnego zastosowania art. 49 ustawy OB. Właściwie zatem organ I instancji zaskarżoną decyzją (Nr [...] z [...] kwietnia 2016 r.), na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdził nieważność decyzji Kierownika BP.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że

zaskarżona decyzja jest prawidłowa zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak również pod względem celowości. Wyjaśnił, iż po przeprowadzeniu postępowania nieważnościowego (wszczętego na wniosek beneficjenta) organ I instancji stwierdził, że w sprawie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika BP

o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności OB, ponieważ wydając ww. decyzję Kierownik BP błędnie odstąpił od ustalenia nienależnie pobranej uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. W zakresie bowiem rozpatrywania odstąpienia od nienależnie pobranych płatności uzupełniających należało wziąć pod uwagę łącznie uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Co do zarzutu naruszenia art. 110 k.p.a. podał, że związanie organu wydaną przez siebie decyzją powstaje z chwilą doręczenia lub ogłoszenia decyzji stronie i trwa do czasu jej uchylenia lub zmiany w sposób przewidziany w kodeksie. Bez znaczenia dla przyjętej koncepcji związania organu wydaną przez siebie decyzją jest także to, czy decyzja jest niewadliwa, czy też wadliwa, a w tym ostatnim przypadku, czy jest to wadliwość nieistotna, czy istotna.

Jednocześnie wyjaśnił, iż w związku z utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji, Kierownik BP będzie zobowiązany do wydania nowej decyzji o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności OB w oparciu o stwierdzony stan faktyczny

i prawny.

Skargę do sądu administracyjnego na powołaną wyżej decyzję złożył skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnioskując o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji, o stwierdzenie nieważności decyzji

o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności jako rażąco naruszającej art. 110 k.p.a. oraz zwrot kosztów postępowania. Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

1. art. 15 k.p.a., poprzez zaniechanie ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy i powielenie stanowiska organu I instancji bez odniesienia się do zarzutów skarżącego stawianych w odwołaniu, co stanowi rażące naruszenie tego przepisu;

2. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora ARiMR mimo, iż została wydana z naruszeniem przepisów prawa mającym wpływ na wynik postępowania, to jest art. 8, art. 7 i art. 77, art. 110, art. 156 § 2 pkt 1 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji;

3. art. 110 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że prawidłowym było oparcie decyzji Kierownika BP z [...] lipca 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności OB w oparciu o decyzje administracyjne, które jako niedoręczone, nie weszły do obrotu prawnego, zatem nie mogły stanowić podstawy innej decyzji administracyjnej;

4. art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 110 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nie stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika BP z [...] lipca 2015 r. w sytuacji,

w której oparcie decyzji administracyjnej o decyzje, które jako niedoręczone nigdy nie weszły do obrotu prawnego stanowi rażące naruszenie art. 110 k.p.a., co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

5. art. 8 w związku z art. 7, art. 77 § 1 i 4, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy i uznanie, iż Kierownik BP wydając decyzję

z 7 lipca 2015 r. nie wiedział w dacie wydania decyzji, o tym, iż decyzje wydane w wyniku wznowienia nie były prawidłowo doręczone skarżącemu, mimo iż organ ten wiedział o zmianie i dacie zmiany wpisu w ewidencji producentów, co stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej wyrażonej w przepisie art. 8 k.p.a.;

6. art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, w sytuacji, w której w sprawie zakończonej decyzją z [...] lipca 2015 r. nie doszło do ostatecznego ustalenia czy przyznane uprzednio skarżącemu kwoty płatności przyznane były nienależnie lub w nadmiernej wysokości, zatem brak było podstaw do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności OB;

7. art. 156 § 1 k.p.a. w związku z art. 49 ustawy OB oraz art. 29 ust. 1 ustawy

o Agencji, w sytuacji, w której w sprawie zakończonej decyzją z [...] lipca 2015 r. nie doszło do ostatecznego ustalenia czy przyznane uprzednio skarżącemu kwoty płatności przyznane były nienależnie lub w nadmiernej wysokości, zatem brak było podstaw do zastosowania art. 49 ustawy OB oraz wydania decyzji

o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności OB.

Uzasadniając skargę beneficjent podał, że organ odwoławczy rażąco naruszył przepis art. 15 k.p.a., bowiem całkowicie przyjął za własne ustalenia organu I instancji

i w zasadzie nie odniósł się (poza jednym zdaniem) do zarzutów stawianych

w odwołaniu. Brak w zaskarżonej decyzji własnych ustaleń organu odwoławczego oraz odniesienia do zarzutów stawianych w odwołaniu. Organ odniósł się jedynie lakonicznie do zarzutu naruszenia przepisu art. 110 k.p.a., w dodatku nietrafnie i błędnie interpretując ten przepis. Ponadto organ zupełnie nie odniósł się do materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy w dacie wydania decyzji z [...] lipca 2015 r. Z lakonicznego wywodu organu można wysnuć przypuszczenie, że nie rozumie on lub nie chce zrozumieć literalnego brzmienia przepisu art. 110 k.p.a., a ponadto nie dostrzega różnicy pomiędzy wydaniem decyzji administracyjnej, a wejściem decyzji do obrotu prawnego w kontekście jej prawidłowego doręczenia.

Wskazał, że w dacie wydania decyzji z [...] lipca 2015 r. Kierownik BP był

w posiadaniu dokumentów wskazujących na datę zmiany adresu skarżącego. Świadczy o tym fakt, że decyzja ta została doręczona skarżącemu na prawidłowy adres. Ponadto Kierownik BP jest organem, do którego beneficjent złożył wniosek o wpis zmian do ewidencji producentów z 16 marca 2015 r. Zatem data zmiany adresu przez skarżącego była okolicznością znaną Kierownikowi BP z urzędu. Powinien był on zatem zauważyć, że decyzje administracyjne w oparciu, o które wydał decyzję administracyjną z [...] lipca 2015 r. zostały doręczone na niewłaściwy adres.

Organ odwoławczy naruszył zatem przepis art. 8 w związku z art. 7, art. 77 § 1

i 4 oraz art. 107 § 3 KPA ignorując fakt, iż Kierownik BP wydając decyzję z [...] lipca

2015 r. wiedział w dacie wydania decyzji, o tym, iż decyzje wydane w wyniku wznowienia nie były prawidłowo doręczone beneficjentowi.

Organ całkowicie przemilczał okoliczność, iż z akt sprawy wynika, że Kierownik BP dysponował danymi z rejestru producentów oraz wnioskiem skarżącego o wpis zmiany adresu producenta. Zatem z urzędu znana mu była okoliczność zmiany adresu skarżącego, co powinno skutkować tym, iż Kierownik BP powinien był stwierdzić, że decyzje wydane w wyniku wznowienia nie były prawidłowo doręczone beneficjentowi.

Zdaniem skarżącego organy wszystkich szczebli w przedmiotowej sprawie administracyjnej nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości, które strona podnosiła

w postępowaniu.

Stwierdził, iż powyższe okoliczności świadczą o tym, że organy nie wyjaśniły sprawy w sposób wymagany przez art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie miało wpływ na wynik postępowania.

Organy administracji są obowiązane z urzędu badać, czy decyzja, na której zamierzają oprzeć inną decyzję administracyjną weszła do obrotu prawnego, a więc czy wiąże ona stronę.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie kontroli sądu poddano decyzję wydaną w postępowaniu nieważnościowym. W tym wypadku dokonanie oceny wydanej decyzji w zakresie zgodności z prawem podlega specyficznym regułom, bowiem celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia - czy decyzja jest dotknięta wadą kwalifikowaną wskazaną w art. 156 § 1 k.p.a. Sprawa nie toczy się zatem w trybie zwykłym, lecz w trybie nadzoru, kiedy zupełnie wyjątkowo, wbrew wynikającej z art. 16 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji ostatecznych, z enumeratywnie wyliczonych ustawowo przyczyn, można uznać decyzję ostateczną za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 1998 r. II SA 456/98). Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91).

Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie stwierdziły organy analizując poszczególne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 k.p.a., stanowiąca przedmiot oceny decyzja z [...] lipca 2015 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 49 ustawy OB oraz art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.

Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że według treści art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych

z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Przedmiotem badania

w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.

Postępowanie dotyczące określenia kwoty nienależnie pobranej pomocy jest postępowaniem odrębnym od postępowania o przyznanie płatności, czy też postępowania wznowieniowego w tym zakresie, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Tym samym fakt wniesienia skargi na decyzję ostateczną – wydaną w trybie zwykłym - dotyczącą płatności, czy też decyzję ostateczną – wydaną w trybie nadzwyczajnym - dotyczącą tej płatności, pozostaje bez wpływu na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności. Skoro postępowania

w sprawie przyznania płatności – w trybie zwykłym lub nadzwyczajnym - zostały zakończone decyzjami ostatecznymi, to tym samym zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Podstawę wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji stanowiło wskazanie, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 110 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że prawidłowym było oparcie decyzji Kierownika BP z [...] lipca 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności OB w oparciu o decyzje administracyjne, które jako niedoręczone, nie weszły do obrotu prawnego, zatem nie mogły stanowić podstawy innej decyzji administracyjnej.

Jak wykazały organy, po wydaniu przez Kierownika BP decyzji przyznających skarżącemu płatności OB za 2011 i 2012 r. (odpowiednio decyzja z: [...] listopada 2011 r. i [...] grudnia 2012 r.), ujawniona została okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia postepowania z urzędu. W wyniku wznowienia tego postępowania Kierownik BP wydał [...] lutego 2015 r. decyzje: Nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności OB w pomniejszonej wysokości (co do płatności za 2011 rok) oraz Nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności OB (co do płatności za 2012 rok). Oba te rozstrzygnięcia zostały utrzymane w mocy decyzjami Dyrektora ARiMR z [...] maja 2015 r. Nr [...] (co do płatności za 2011 rok) i Nr [...] (co do płatności za 2012 rok). Wniesione na powołane decyzje skargi zostały odrzucone,

z uwagi na ich niedopuszczalność – wobec nieprawidłowego doręczenia decyzje te nie weszły do obrotu prawnego.

Niezależnie od powyższego, orzekające w sprawie organy prawidłowo wykazały, iż wydane w postępowaniu wznowieniowym decyzje ostateczne wiązały organ od chwili ich doręczenia i dopiero uchylenie lub zmiana tych rozstrzygnięć w trybie określonym

w przepisach mogła związanie to wyłączyć. W sprawie nie budzi wątpliwości Sądu zasadność stanowiska organów, iż skoro rozstrzygnięcie w postępowaniu sądowoadministracyjnym – co do decyzji Dyrektora ARiMR - podjęte zostało 22 października 2015 r., to tym samym orzekając w sprawie [...] lipca 2015 r. Kierownik BP był związany podjętą przez Dyrektora ARiMR decyzją. Wpływu na powyższą okoliczność nie miało dokonanie przez skarżącego zgłoszenia – zmiany adresu – do ewidencji producentów rolnych z 16 marca 2015 r.

Z treści art. 49 ustawy OB wynika, że Kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia 1306/2013.

Przepis art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 4/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r., zwane dalej: rozporządzeniem 1306/2013) stanowi, że jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza [...] EUR, nie licząc odsetek, państwa członkowskie mogą zadecydować

o zaprzestaniu odzyskiwania.

Zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia 1306/2013, w przypadku gdy bezpośrednia płatność przewidziana w rozporządzeniu (UE) nr 1307/2013 zostaje dokonana na rzecz beneficjenta w walucie innej niż euro, państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu walutowego ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana.

Kurs euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana, tj. na dzień 30 września 2011 r. ogłoszony w Dzienniku Urzędowym unii Europejskiej C Nr 289/05 wynosi 4,4050 zł. Równowartość [...] euro przeliczona na złote na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana wynosi [...] zł. Kwota stanowiąca równowartość [...] euro, podlegająca odstąpieniu dotyczy poszczególnych schematów pomocowych w ramach sprawy o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika i jest ustalana oddzielnie dla schematów pomocowych: jednolita płatność obszarowa, płatność uzupełniająca (jako suma płatności uzupełniających do powierzchni upraw: chmielu, roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin oraz płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy chmielu niezwiązanej z produkcja, płatności niezwiązanej do tytoniu i płatności niezwiązanej do skrobi) oraz płatność cukrowa.

W rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności OB za rok 2011 w wysokości [...] zł składają się kwoty: [...] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, [...] zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz [...] zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszą, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Zatem kwota nienależnie pobranych płatności OB zarówno z tytułu jednolitej płatności obszarowej ([...] zł), jak i uzupełniającej płatności obszarowej ([...] zł - stanowiącej sumę płatności wypłaconych z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszą, uprawianych na trwałych użytkach zielonych) przekraczają kwotę stanowiącą równowartość [...] euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia 1306/2013. Tym samym w odniesieniu do nienależnie pobranych płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 49 ustawy OB, umożliwiające odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Skoro decyzją Nr [...] z [...] lipca 2015 r. Kierownik BP błędnie –

z ewidentnym naruszeniem art. 49 ustawy OB - odstąpił od ustalenia skarżącemu obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach uzupełniającej płatności obszarowych – do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, ponieważ w zakresie rozpoznawania odstąpienia od nienależnie pobranych płatności uzupełniających należało wziąć pod uwagę łącznie uzupełniającą płatność obszarową do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszą, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, to właściwie oceniły organy, iż decyzja ta rażąca narusza prawo z powodu odstąpienia przez organ od ustalenia kwoty nienależnie pobranej uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, wbrew treści art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.

Stwierdzenie ww. rażącego naruszenia przepisów obligowało organy do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lipca 2015 r. o ustaleniu nienależnie pobranych płatności. Decyzje organów w tym przedmiocie są zasadne. Podstawą stwierdzenia nieważności był przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Powyższa przesłanka została poddana ocenie przez organy, które wyraźnie zaznaczyły, że stanowiąca przedmiot oceny decyzja z dnia [...] lipca 2015 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 49 ustawy OB. oraz art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji. Organy dostatecznie wyjaśniły podstawę prawną stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lipca 2015 r., nie doszło zatem do uchybienia przepisom art. 8, 7, 77 § 1 i 4 podniesionych w skardze ani naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Sąd podziela i akceptuje stanowisko organów wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu zarzuty naruszenia art. 110 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie co wyraźnie zostało opisane powyżej w uzasadnieniu, w dacie wydawania decyzji

w dniu [...] lipca 2015 r., organy opierały się na ostatecznych decyzjach Dyrektora ARiMR Nr [...] i Nr [...].

Za nieuprawniony skład orzekający Sądu uznał postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 15 k.p.a.

W rezultacie w kontekście przedstawionych wyżej rozważań za nietrafne uznać należy podniesione w skardze zarzuty. Jednocześnie Sąd stwierdza, że analizując podjęte w postępowaniu nieważnościowym decyzje nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby stwierdzeniem nieważności, czy też uchyleniem zaskarżonych decyzji.

Mając zatem na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.