Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1627/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156, art 162
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2187
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Monika Kramek, Protokolant specjalista Monika Gąsińska - Goc, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2019 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Konserwator Zabytków w P. decyzją z [...] marca 1969 r. (znak: [...]) wpisał do rejestru zabytków dwór w S. powiat K. W uzasadnieniu stwierdzono, że dwór został zbudowany w pierwszej połowie XIX wieku, wnętrza zaś przebudowano w drugiej połowie wieku XIX. W chwili wpisu został on uznany za cenny przykład architektury dworskiej.

W dniu 8 grudnia 2011 r. do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister", "MKiDN", "organ") wpłynęło pismo J. N. (dalej: "Strona") z 25 listopada 2011 r. Zwrócił się o udzielenie informacji, czy budynek mieszkalny położony w S. przy ul. K. (poprzednio S.), jest wpisany do rejestru zabytków. Podkreślił, że w odniesieniu do tego budynku prowadzona była procedura skreślenia z rejestru, lecz nie otrzymał w tej sprawie wiążącego rozstrzygnięcia administracyjnego. J. N. wskazał, że obiekt był i jest w bardzo złym stanie technicznym i grozi awarią budowlaną. W związku z tym zwrócił się o pilne rozpatrzenie sprawy. Minister uznał pismo za wniosek o skreślenie zabytku z rejestru, inicjujący postępowanie administracyjne w tej sprawie.

W toku postępowania wyjaśniającego, Minister uzyskał od Narodowego Instytutu Dziedzictwa opinię ustalającą, czy obiekt kwalifikował się do skreślenia z rejestru zabytków z uwzględnieniem przesłanek, o których mowa w art. 13 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2019 r. poz. 1696, dalej: "ustawa", "u.o.z."). Narodowy Instytut Dziedzictwa Oddział Terenowy w P. w opinii zawarł twierdzenie, że dwór w S., jako pozostałość dawnej zabudowy wsi, posiada wartość historyczną, ale wskutek rozbiórki połowy budynku, a także zaniedbania pozostałej części i wynikającej stąd dewastacji obiektu, utracił on swoją wartość artystyczną oraz walory użytkowe. W opinii wskazano również, że do rozbiórki połowy budynku dworu doszło z pominięciem przewidzianej w ówcześnie obowiązującej ustawie o ochronie dóbr kultury, procedury skreślenia obiektu z rejestru przez Ministra Kultury i Sztuki. Dwór został częściowo rozebrany, a w miejscu rozebranej części wzniesiono nowy budynek mieszkalny. Wizja lokalna przeprowadzona 6 marca 2012 r. pozwoliła odnotować, że w pobliżu dworu znajdują się pozostałe zabudowania dawnego folwarku. Potwierdzono, że zachowała się wschodnia część dworu, a część zachodnia została rozebrana w roku 1980. Treść protokołu wskazała, że zachowana część dworu jest obecnie niezamieszkała oraz znajduje się w złym stanie technicznym.

Decyzją z [...] maja 2012 r. Minister odmówił skreślenia z rejestru zabytków budynku dworu w S., przy ul. K., wpisanego do tego rejestru decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z [...] marca 1969 r. (znak: [...] MkiDN). Nie podzielił stanowiska Narodowego Instytutu Dziedzictwa, że zabytek ten utracił swoje wartości artystyczne w stopniu uzasadniającym jego skreślenie z rejestru zabytków. Minister podkreślił, że z całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż budynek w ocalałej części zachował mury obwodowe i ściany wewnętrzne oraz kryty dachówką dach mansardowy. Mimo poważnych uszkodzeń stwierdzono, że całość substancji zabytkowej jest oryginalna, a zachowane resztki detalów pozwalają na prawidłowe, konserwatorskie odtworzenie historycznego wyglądu zachowanej części dworu z zachowaniem w znacznej mierze jego oryginalnej substancji.

W dniu 15 stycznia 2019 r. do Ministra wpłynął wniosek J. N. o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] maja 2012 r. W uzasadnieniu stwierdzono, że rzeczona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Argumentowano, że postępowanie administracyjne nie może być wszczęte, jeżeli stosowny wniosek o wszczęcie postępowania nie został przez J. N. złożony. Podniesiono rażące naruszenie zasady skargowości. Przytaczając art. 13 ust. 6 u.o.z. podniesiono, że właściciel przedmiotowego zabytku nie złożył wniosku o wszczęcie postępowanie w sprawie skreślenia zabytku z rejestru, a pismo z 25 listopada 2011 r. stanowiło jedynie zapytanie, czy "budynek mieszkalny (dwór) jest wciąż wpisany do rejestru zabytków". J. N., odnosząc się do decyzji Ministra z [...] maja 2012 r. i przytaczając art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. podkreślił, że dotyczy ona sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (z [...] kwietnia 1979 r., tj. decyzją będącą w istocie zgodą na rozbiórkę całego zniszczonego budynku mieszkalnego - dworu położonego w S., oraz z [...] marca 1980 r., tj. decyzją o pozwoleniu na budowę nowego budynku mieszkalnego).

Wskazano także na niewykonalność przedmiotowej decyzji Ministra w dniu jej wydania oraz jej trwały charakter (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). Argumentowano, że w dniu jej wydania zachodnia część budynku nie istniała, a pozostała jeszcze część wschodnia uległa zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wszelkich wartości. W ocenie J. N. obiekt spełniał przesłanki do skreślenia z rejestru zabytków. Podniesiono, że MKiDN mógł odmówić skreślenia z rejestru co najwyżej części wschodniej zabytku. Podkreślono, że w ocenie strony Minister nie wyjaśnił w istocie, dla jakich wartości przedmiotowy dwór został wpisany do rejestru zabytków.

W ocenie J. N. zezwolenie na rozbiórkę z 1979 r. skutkowało wygaśnięciem obowiązku opieki nad zabytkiem i utrzymywania go we właściwym stanie technicznym. Wskazano, że Strona nie może ponosić odpowiedzialności za decyzje konserwatora zabytków, a dalsze łożenie wysokich kosztów na rzecz obiektu jest bezcelowe.

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. (znak: [...]) MKiDN orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra z [...] maja 2012 r.

W uzasadnieniu Minister przywołał art. 16 § 1 k.p.a. i wyrażoną w nim zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Organ wskazał również na możliwości stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych, które są dotknięte istotnymi wadami o charakterze materialnoprawnym, przytaczając art. 156 § 1 k.p.a., jednocześnie wskazując, że w postępowaniu nieważnościowym nie istnieje możliwość orzekania o istocie sprawy. Organ wskazał na art. 13 ust. 1 u.o.z. na podstawie którego została wydana przedmiotowa decyzja. Przytoczył także art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i podkreślił pogląd doktryny i judykatury, że o rażącym naruszeniu prawa w decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki, jakie wywołuje decyzja. Wskazano, że stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować. Podkreślono, że w tego typu przypadkach istotą nie są błędy w wykładni prawa, ale przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W przedmiotowej sprawie J. N. wskazał na rażące naruszenie prawa w uznaniu przez organ pisma z dnia 25 listopada 2011 r. za wniosek o skreślenie zabytku z rejestru. Minister poinformował, że nie podziela poglądu Strony i jednocześnie przytoczył fakt, że w odniesieniu do zabytku nie toczyła się procedura o skreślenie z rejestru zabytków. Minister ocenił, że celem wystosowania przez J. N. pisma z 25 listopada 2011 r. było doprowadzenie do skreślenia zabytku z rejestru, w związku z czym słuszne było uznanie wskazanego pisma za wniosek o skreślenie zabytku z rejestru. Organ wskazał również, że J. N. nie składał wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z [...] maja 2012 r.

Przytaczając art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., wedle którego organ właściwy stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, wskazał na tożsamość podmiotową i przedmiotową spraw. Minister uznał, że decyzja z [...] maja 2012 r. nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną. Organ wskazał, że decyzje rozstrzygają o możliwości rozbiórki przedmiotowego budynku oraz budowy nowego budynku mieszkalnego, natomiast decyzja z [...] maja 2012 r. orzeka w przedmiocie skreślenia tego budynku z rejestru zabytków. Skreślenie to powinno poprzedzać rozbiórkę budynku wpisanego do rejestru i budowę w jego miejscu obiektu nowego, a pozwolenie na rozbiórkę nie może zostać wydane przed uprzednim skreśleniem budynku z rejestru, co miało miejsce w przypadku decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z [...] kwietnia 1979 r. Wywnioskowano, że pomiędzy decyzjami obu rodzajów istnieje zatem związek przyczynowo-skutkowy, ale nie zachodzi tożsamość spraw rozstrzygniętych tymi decyzjami.

Minister wskazał również art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Podkreślono, że decyzja z [...] maja 2012 r., nie jest dotknięta wadą wymienioną powyższym przepisie. Na mocy jej rozstrzygnięcia, budynek dworu w S. pozostał w rejestrze zabytków. Za skutek tej decyzji organ uznał m.in. fakt, że decyzja z [...] kwietnia 1979 r. nie może zostać wykonana, a [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków powinien rozważyć stwierdzenie jej wygaśnięcia jako bezprzedmiotowej, na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Minister podkreślił, że okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku Strony o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra, stanowią w istocie polemikę z oceną merytoryczną wyrażoną w badanej decyzji i w żadnej mierze nie przesądzają o niewykonalności tej decyzji.

3. Pismem z 19 kwietnia 2019 r. J. N. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskujący wskazał, że decyzja z 1979 r. jest decyzją "dalej idącą" i w pewnym sensie "konsumującą" skreślenie z rejestru zabytków. Decyzja wyrażająca zgodę na rozbiórkę obiektu wpisanego do rejestru zabytków zawiera domniemaną zgodę na skreślenie takiego obiektu z rejestru zabytków. Wskazano również, że jeśli w opinii Ministra decyzja z 1979 r. została wydana z naruszeniem prawa, to organ powinien podjąć działania mające na celu jej eliminację z obrotu prawnego, ponieważ dopóki pozostaje w obrocie prawnym, to wydawanie kolejnych decyzji w przedmiotowej sprawie odbywa się z rażącym naruszeniem prawa.

3. Po rozpatrzeniu wniosku J. N. z dn. 19 kwietnia 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] kwietnia 2019 r. (znak: [...]) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] maja 2012 r., odmawiającej skreślenia z rejestru zabytków budynku dworu w S., przy ul. K., wpisanego do tego rejestru decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P., z [...] marca 1969 r. Minister orzekł utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Organ przedstawił ponownie interpretację art. 156 § 1 k.p.a. i odniósł się do zarzutu rażącego naruszenia prawa, polegającego na uznaniu przez Ministra pisma J. N. z 25 listopada 2011 r. za wniosek o skreślenie zabytku z rejestru. Minister poglądu tego nie podzielił. Stwierdzono, że w odniesieniu do przedmiotowego budynku nie toczyła się procedura skreślenia z rejestru zabytków. MKiDN podkreślił, że celem wystosowania przez J. N. pisma z 25 listopada 2011 r. było doprowadzenie do skreślenia zabytku z rejestru. Uznanie przez organ pisma za wniosek o skreślenie zabytku z rejestru temu celowi odpowiadało. Minister wskazał, że decyzja z [...] maja 2012 r. nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną. Minister wskazał na fakt, że wskazane w uzasadnieniu wniosku decyzje rozstrzygają o możliwości rozbiórki przedmiotowego budynku oraz budowy nowego budynku mieszkalnego, natomiast decyzja Ministra z [...] maja 2012 r. orzeka w przedmiocie skreślenia tego budynku z rejestru zabytków. Podkreślono, że skreślenie to powinno poprzedzać rozbiórkę budynku wpisanego do rejestru i budowę w jego miejscu obiektu nowego, a pozwolenie na rozbiórkę nie może zostać wydane przed uprzednim skreśleniem budynku z rejestru, co miało miejsce w przypadku decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z [...] kwietnia 1979 r.

Organ powtórzył również swoje argumenty z decyzji wydanej w I instancji odnośnie naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. stwierdzając ponownie, że decyzja z [...] maja 2012 r. nie jest niewykonalna.

4. J. N. pismem z 8 lipca 2019 r. wniósł skargę na decyzję Ministra z [...] czerwca 2019 r., wnosząc o:

a) uwzględnienie skargi przez Ministra w trybie autokontroli poprzez uchylenie zaskarżanej - własnej decyzji z [...] czerwca 2019 r. i wydanie nowej decyzji uchylającej swą własną decyzję z [...] kwietnia 2019 r.,

b) uchylenie decyzji z [...] czerwca 2019 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] kwietnia 2019 r. w przypadku nie uwzględnienia skargi przez organ w trybie autokontroli,

c) zasądzenie od MKiDN na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Jako kluczową kwestię w przedmiotowej sprawie wskazano na fakt, iż Minister prawidłowo uznał, że pismo Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z [...] kwietnia 1979 r. jest decyzją o wyrażeniu zgody na rozbiórkę zniszczonego budynku mieszkalnego - dworu, położonego w S. nr [...] znajdującego się w spisie zabytków. Strona powieliła argumentację zawartą w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 23 kwietnia 2019 r. Ponownie wskazano na domniemanie skreślenia budynku z rejestru zabytków, które J. N. wywiódł z decyzji z 1979 r. pozwalającej na rozbiórkę. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że jego mocodawca nie może ponosić odpowiedzialności za ewentualne błędne działanie organów ochrony zabytków, wskazując jednocześnie na dwukrotne wydanie przez Konserwatora Zabytków orzeczenia o nałożeniu na J. N. grzywny w celu przymuszenia wykonania bardzo kosztownych robót budowlanych (zabezpieczających), znacznie przekraczających możliwości finansowe skarżącego. Podniesiono, że jeśli organ uważa, że decyzja z 1979 r. została wydana z naruszeniem prawa lub powinno się stwierdzić jej wygaśnięcie, to powinien podjąć działania mające na celu jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Dopóki jednak pozostaje w obrocie prawnym, to wydawanie kolejnych decyzji w tej sprawie odbywa z rażącym naruszeniem prawa.

Strona skarżąca wskazała również, że zezwolenie na rozbiórkę z 1979 r. zdjęło automatycznie z właściciela zabytku obowiązek opieki nad tym zabytkiem i utrzymywania go we właściwym stanie technicznym. Podkreślono, że właściciel zabytku nie może ponosić odpowiedzialności za błędne decyzje Konserwatora Zabytków. Dalsze ponoszenie kosztów na przedmiotowy budynek zostało uznane przez stronę skarżącą za bezcelowe

5. Minister w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z [...] czerwca 2019 r. i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

1. Istotą sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy zaskarżone decyzje Ministra z 2019 r. odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji z 2012 r. (odmawiającej skreślenia z rejestru zabytków dworu w S.) dotyczą spraw rozstrzygniętych już innymi decyzjami ostatecznymi (tj. decyzjami z 1979 r. i 1980 r.).

Zdaniem Skarżącego, zezwolenie na rozbiórkę dworu w S. z 1979 r. (a następnie pozwolenie na budowę z 1980 r.) jest decyzją dalej idącą i "konsumuje" decyzję o odmowie skreślenia dworu z rejestru zabytków jednocześnie zdejmując automatycznie z właściciela zabytku obowiązek opieki nad tym zabytkiem.

W ocenie organów nie można mówić o tożsamości spraw rozstrzyganych decyzjami z 1979 r. i 1980 r. oraz decyzji z 2012 r. W związku z tym zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadą z art. 156 § 3 k.p.a. a decyzja o skreśleniu z rejestru zabytków nie jest tożsama z decyzją o rozbiórce obiektu. Zaskarżona decyzja ta nie jest również niewykonalna (art. 156 § 5 k.p.a.).

Zdaniem Sądu, rację w tym sporze należało przyznać organom a nie stronie skarżącej.

2. Przypomnieć należy, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Z tego względu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły czy wręcz ścieśniająco (por. wyrok NSA z 22 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1380/97; wyrok NSA z 10 listopada 1998 r., sygn. akt IV SA 912/97). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji mają co do zasady charakter materialnoprawny. Nie są one związane z postępowaniem, w którym wydano decyzję, ale wynikają z samej decyzji (por. wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., sygn. akt I SA 339/98). Postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem, odrębnym od postępowania, w którym wydano weryfikowaną decyzję (por. wyrok NSA z 29 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1381/97). Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja jest obarczona jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ orzekający o nieważności nie może zatem rozpatrywać sprawy co do jej istoty (por. wyrok NSA z 28 grudnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 542/99).

3. Z istoty skargi i wcześniejszego postępowania administracyjnego wynika, że podstawowe znaczenie w sprawie ma przesłanka zawarta w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem: "organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która (...) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (...)".

Przepis art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. odgrywa rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1399/18). Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Res iudicata następuje więc w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć, stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną (por. wyrok NSA z 14 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1228/17).

W związku z tym, za tożsame przedmiotowo należy uznać sprawy odnoszące się do tych samych okoliczności faktycznych przy niezmienionym stanie prawnym. Przy czym to nie treść wniosku, lecz to co zostało objęte treścią rozstrzygnięcia organu w decyzji administracyjnej, określa jej tożsamość (por. wyrok NSA z 28 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2017/16). Nie jest tak, że znaczne zniszczenie zabytku prowadzi do niejako automatycznego skreślenia go z rejestru. Musi to bowiem być takie zniszczenie, z którym wiąże się utrata wartości prawnie chronionych przez dany zabytek (jego część). O zniszczeniu nie przesądza sama przez się konieczność znacznego odtworzenia zabytku, bowiem gdyby przyjąć takie zapatrywanie, wszelkie akty wandalizmu, zaniechań właścicielskich, byłyby gratyfikowane właśnie skreślaniem z rejestru. Stopień zniszczenia zabytku ma zatem znaczenie w sprawie skreślenia go z rejestru zabytków, ale nie może być poddawany ocenie w oderwaniu od przypisywanych temu obiektowi wartości (por. wyrok WSA w Warszawie z 3 stycznia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1257/18). Zdegenerowanie substancji nieruchomości wcale nie oznacza, że nie mamy do czynienia z zabytkiem (por. wyrok NSA z 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2924/14).

O tożsamości sprawy można mówić wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu (rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów) i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym (por. wyrok WSA w Olsztynie z 9 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 210/19). W niniejszej sprawie taka "tożsamość spraw" nie występuje. Czym inny jest bowiem decyzja odmawiająca skreślenia z rejestru zabytków (z 22 maja 2012 r.), decyzja o rozbiórce (z 1979 r.) i decyzja o pozwoleniu na budowę (z 1980 r.). Wskazane decyzje dotyczą zupełnie innych kwestii i są podejmowane na odrębnych podstawach prawnych.

4. Weryfikowana decyzja Ministra z [...] maja 2012 r. została wydana na podstawie art. 13 ust. 1 u.o.z.

Zgodnie art. 13 ust. 1 u.o.z., zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru na mocy decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Decyzja o skreśleniu zabytku z rejestru jest aktem o charakterze rzeczowym, tzn. ma na celu jedynie uregulowanie statusu prawnego określonej rzeczy i nie dotyczy praw lub obowiązków o charakterze osobistym. Przesłankami skreślenia zabytku z rejestru są okoliczności, które w każdym momencie mogą ulec zmianie. Dotyczy to zarówno stanu technicznego zabytku, który może np. ulegać stałemu i powolnemu lub gwałtownemu pogorszeniu, jak i nowych ustaleń naukowych. Charakter tych przesłanek przesądza o tym, że zasada powagi rzeczy osądzonej nie może być w odniesieniu do tego rodzajów spraw w pełni stosowana.

Skarżący zarzucał decyzji rażące naruszenie prawa, polegające na uznaniu przez organ jego pisma z 25 listopada 2011 r. za wniosek o skreślenie zabytku z rejestru. Zdaniem Sądu, zasadnie Minister nie podzielił tego poglądu. W odniesieniu do przedmiotowego budynku nie toczyła się procedura skreślenia z rejestru zabytków. Kierownik Delegatury w K. WUOZ w P. pismem z 26 stycznia 2006 r. zwrócił się do Ministra o skreślenie z rejestru przedmiotowego dworu. Jednak wniosek ten, nie zainicjował postępowania administracyjnego, lecz stanowił prośbę o podjęcie przez Ministra działań z urzędu. Działania takie nie zostały jednak podjęte. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że celem wystosowania przez J. N. pisma z 25 listopada 2011 r. było doprowadzenie do skreślenia zabytku z rejestru. Uznanie pisma za wniosek o skreślenie zabytku z rejestru temu celowi odpowiadało. Dodatkowo należy wskazać, że J. N. nie składał wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] maja 2012 r.

Zdaniem Sądu, zasadnie organ uznał, że decyzja Ministra z [...] maja 2012 r. nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną. Wskazane w uzasadnieniu wniosku decyzje rozstrzygają o możliwości rozbiórki przedmiotowego budynku (decyzja z 1979 r.) oraz budowy nowego budynku mieszkalnego (decyzja z 1980 r.) natomiast decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2012 r. orzeka w przedmiocie odmowy skreślenia tego budynku z rejestru zabytków. Ewentualne skreślenie z rejestru zabytków powinno poprzedzać rozbiórkę budynku wpisanego do rejestru i budowę w jego miejscu obiektu nowego, a pozwolenie na rozbiórkę nie może zostać wydane przez uprzednim skreśleniem budynku z rejestru, co miało miejsce w przypadku decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z [...] kwietnia 1979 r. Pomiędzy decyzjami obu rodzajów istnieje zatem związek przyczynowo-skutkowy. Nie zachodzi natomiast tożsamość spraw rozstrzygniętych tymi decyzjami.

5. Wcześniejsze zarzuty skarżącego odnośnie do naruszenia art. 156 §1 pkt 5 k.p.a. są również niezasadne. Decyzja trwale niewykonalna to taka decyzja, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania określonych w tej decyzji obowiązków. O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Trwała niewykonalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść tych obowiązków zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Natomiast trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób i zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 czerwca 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 2987/18).

Decyzja Ministra z [...] maja 2012 r. nie jest niewykonalna. Na mocy tego rozstrzygnięcia, budynek dworu w S. nadal jest wpisany do rejestru zabytków. Skutkiem tej decyzji jest to, że decyzja organu z [...] kwietnia 1979 r. nie może zostać wykonana, a [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków powinien rozważyć stwierdzenie jej wygaśnięcia jako bezprzedmiotowej, na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Właściciel zabytkowego dworu w S. nie zrealizował pozwolenia z [...] kwietnia 1979 r. w całości, skoro do dnia 1 grudnia 2015 r., tj. w dacie wpływu wniosku o skreślenie z rejestru zabytków wschodniej części dworu, ta część zabytkowego obiektu jeszcze istniała. W orzecznictwie przyjmuje się, że możliwe jest zastosowanie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. do decyzji nakładającej na stronę obowiązek, który nie został wykonany (por. wyrok WSA w Szczecinie z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 486/19). Artykuł 162 k.p.a. z natury rzeczy dotyczy decyzji, które nie zostały jeszcze wykonane i na skutek określonych zdarzeń faktycznych wykonanie ich stało się bezprzedmiotowe lub niemożliwe (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 6 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 891/19).

6. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.