Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 275/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości [...] w T. S.A. w upadłości na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty zmiennej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w K. [...] na rzecz skarżącego Syndyka Masy Upadłości [...] w T. S.A. w upadłości kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] (dalej też jako "Dyrektor Zarządu Zlewni" lub "Organ") określił Spółce A w T. S.A. za okres III kwartału 2019 r. opłatę zmienną w wysokości [...] PLN za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych.

Zaskarżona decyzja, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] grudnia 2019 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne [...] Zarząd Zlewni w K. (dalej jako "PGWWP Zarząd Zlewni"), na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268, z późn. zm.; dalej w skrócie "pr.wod."), ustaliło w formie informacji kwartalnej (Nr [...] ZZ K., OZ/III kwartał/2019) Spółce A w T. S.A. (zwanemu dalej "Spółką" lub "Stroną") za okres III kwartału 2019 r. opłatę zmienną w kwocie [...]PLN za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych.

W ustawowym terminie adwokat M. S. złożył w imieniu Syndyka Masy Upadłości Spółki E. w upadłości (zwanego dalej "Skarżącym" lub "Syndykiem") reklamację, w której nie zgodził się z zasadnością ani z wysokością opłaty zmiennej ustalonej w ww. informacji.

Nie uznawszy wniesionej reklamacji przywołaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2019 r., Dyrektor Zarządu Zlewni w uzasadnieniu tej decyzji wyjaśnił – odnosząc się do stanowiska Skarżącego w zakresie zmian organizacyjnych i podmiotowych po stronie Spółki – że wbrew twierdzeniom pełnomocnika Skarżącego sprzedaż nieruchomości nie skutkuje następstwem prawnym w rozumieniu ustawy Prawo wodne oraz ustawy Kodeks cywilny, czyli nie skutkuje uznaniem, że nastąpiło wejście w ogół praw i obowiązków zbywcy objętych pozwoleniem wodnoprawnym. Dalej Organ wskazał, że adresatem niniejszej decyzji jest Spółka A. z siedzibą w T. , co wynika z prawomocnej i wiążącej decyzji Starosty T. z [...] września 2012 r. (znak: [...]) udzielającej Spółce pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód polegające na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych z terenu objętego działalnością wnioskodawcy (Spółka A. z siedzibą w T. ), zmienionej przez ww. Starostę decyzją z [...] czerwca 2013 r. (znak [...]). Okoliczność powstania zmian podmiotowych i organizacyjnych po stronie adresata tej prawomocnej i wiążącej decyzji administracyjnej (pozwolenia wodnoprawnego ze zmianami) po jej wydaniu i nabyciu waloru ostateczności w administracyjnym toku instancji pozostaje bez znaczenia na gruncie przepisu art. 411 pr.wod., gdyż w analizowanej sprawie, na skutek sprzedaży nieruchomości wchodzących w skład masy upadłości Spółki, nie nastąpiło pochodne nabycie praw i obowiązków objętych wskazanym pozwoleniem wodnoprawnym (nie doszło do następstwa prawnego, sukcesji). Nie ziściły się zatem przesłanki określone w ww. przepisie. Nabywcy tych nieruchomości – tj. według oświadczenia strony skarżącej: M. P. i R. K. – nie złożyli również wniosku o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego (na podstawie art. 411a pr.wod.). Natomiast zrzeczenie się pozwolenia wodnoprawnego może nastąpić najwcześniej z datą prawidłowego złożenia oświadczenia organowi. Oświadczenie o zrzeczeniu się pozwolenia wodnoprawnego wpłynęło do PGWWP Zarządu Zlewni [...] października 2019 r., braki formalne zostały uzupełnione [...] grudnia 2019 r. W związku z tym, iż przedmiotowa informacja dotyczy opłaty za III kwartał 2019 r., to – zdaniem Organu – podmiot obowiązany jest ją uiścić.

Odnosząc się do zawarcia przez Spółkę E.. w upadłości z siedzibą w T. (tj. w istocie przez syndyka masy upadłości) odrębnych i niezależnych od udzielonego na rzecz Spółki pozwolenia wodnoprawnego umów na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z terenu objętego działalnością wnioskodawcy, Dyrektor Zarządu Zlewni stwierdził, że pozostaje to bez znaczenia dla potrzeb określenia przez Organ opłat wynikających z prawomocnego i wiążącego pozwolenia wodnoprawnego wydanego na rzecz Spółki A z siedzibą w T. . Na zasadzie swobody umów wyrażonej w art. 3531 Kodeksu cywilnego podmiot, jakim jest Spółka E. w upadłości z siedzibą w T. , reprezentowany przez syndyka masy upadłości, który zarządza mieniem upadłego i reprezentuje go według własnego uznania, może zawierać umowy według swego uznania. Powyższe nie zwalnia jednak z bezwzględnego obowiązku wywiązywania się z treści prawomocnych i wiążących decyzji administracyjnych (w tym pozwoleń wodnoprawnych), z których z kolei wynikają obowiązki regulowania należności za usługi wodne zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 3 pr.wod. i obciążają adresata decyzji, tj. Spółkę A. z siedzibą w T. , który nadal pozostaje zobowiązanym, z tym że w czynnościach tych reprezentuje upadłego syndyk. Syndyk nie jest następcą prawnym upadłego. Wszystkie czynności syndyka wywierają skutek względem upadłego, który w dalszym ciągu pozostaje stroną stosunków prawnych.

Podsumowując ten fragment rozważań, Dyrektor Zarządu Zlewni stwierdził, że Spółka, będąca adresatem pozwolenia wodnoprawnego, pozostaje w dalszym ciągu (pomimo ogłoszenia upadłości) podmiotem praw i obowiązków określonych w tej decyzji, gdyż: oświadczenie o zrzeczeniu się pozwolenia wodnoprawnego wpłynęło [...] października 2019 r.; nabywcy nieruchomości wchodzących w skład masy upadłości Spółki nie złożyli wniosku o wydanie decyzji na podstawie art. 411a ust. 4 pr.wod. oraz nie ziściły się przesłanki określone w art. 411 pr.wod. (sprzedaż nieruchomości nie może być utożsamiane z następstwem prawnym). Nie nastąpiła zatem zmiana podmiotu obowiązanego do regulowania opłat objętych ww. pozwoleniem wodnoprawnym za III kwartał 2019 r.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego sposobu ustalenia opłaty zmiennej, Dyrektor Zarządu Zlewni wyjaśnił, że ustalił przedmiotową opłatę w oparciu o wielkość Qmax roczną podaną w pozwoleniu wodnoprawnym, gdyż Spółka nie wypełniała obowiązku określonego w art. 552 ust. 2a pkt 2 pr.wod., tj. będąc podmiotem obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne nie składała oświadczenia za poszczególne kwartały. Nie jest nadto prawdą twierdzenie pełnomocnika Skarżącego jakoby Organ ustalił przedmiotową opłatę nie dzieląc wartości wynikającej z treści pozwolenia wodnoprawnego po zmianach przez poszczególne kwartały. Wykorzystując wartość Qmax roczną podaną w pozwoleniu wodnoprawnym, Organ dokonał podziału tej wielkości przez 4 (cztery kwartały), tj. ustalił przedmiotową opłatę w wysokości [...] wartości Qmax rocznej podanej w pozwoleniu wodnoprawnym. Wysokość opłaty ustalona w informacji z [...] grudnia 2019 r. została zatem określona prawidłowo.

Wobec powyższego, zdaniem Dyrektora Zarządu Zlewni w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca go do wydania decyzji określającej wysokość opłaty zmiennej za okres III kwartału 2019 r. w wysokości [...] PLN za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, gdyż reklamacja Spółki nie została uznana przez PGWWP Zarząd Zlewni. Określenia wysokości opłaty zmiennej Organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 272 ust. 5 p.w. oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502). Opłata za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej (0,75 zł za 1 m3), ilości odprowadzanych wód ([...] m3) i czasu (jeden kwartał). Ilość odprowadzonych w kwartale wód została obliczona na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, które określa średnią ilość wód opadowo-roztopowych, odprowadzonych do wód w m3 na rok. Podaną w pozwoleniu wodnoprawnym średnią ilość odprowadzanych w roku wód, tj. ([...] m3), podzielono przez cztery, jako że opłata jest ustalana za kwartał za ilość odprowadzonych w tym okresie wód.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] grudnia 2019 r. wniósł Ł. M. - Syndyk Masy Upadłości Spółki E. w T. S.A. w upadłości, reprezentowany przez adw. M. S., który decyzji tej zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 p.w., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny, co w konsekwencji doprowadziło do nieuwzględnieniu faktu, iż Spółka B z siedzibą w T. (dalej w skrócie "Spółka B") dysponuje odrębnymi pozwoleniami wodnoprawnymi w zakresie zlewni nr [...] i [...] oraz regulowało opłatę zmienną za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych za rok 2019 r., oraz faktu, że w dniu [...] grudnia 2018 r. została sprzedana nieruchomość wchodząca w skład masy upadłości Spółki. Nowymi nabywcami nieruchomości stali się: M. P., prowadzący działalność gospodarczą pod Spółką C" M. P., oraz R. K., prowadzący działalność gospodarczą pod Spółką D" R. K., co oznacza, że ze strony Skarżącego nie dochodzi do faktycznego odprowadzania wody, a tym samym korzystania z usług wodnych oraz niezweryfikowania rzeczywistej ilości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych,

b) art. 8 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, niewyjaśnienie i niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, co uniemożliwia realizacje zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, co w konsekwencji doprowadziło do wymierzenia Skarżącemu niezasadnie opłaty,

c) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 144 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego (dalej w skrócie "pr.upadł.") przez wydanie decyzji określającej wysokość opłaty pomimo tego, iż adresatem ewentualnej decyzji winien być przedsiębiorca w upadłości, a nie Spółka A w T. S.A., co w konsekwencji doprowadziło do wymierzenia w odniesieniu do tego samego terenu podwójnej opłaty zarówno Spółce A w T. S.A., które nie powinno być stroną postępowania, jak i Spółce B, i to w zawyżonej wysokości,

d) art. 136 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie przez Organ uzupełniającego postępowania dowodowego zmierzającego do całościowego rozpoznania sprawy, w szczególności poprzez zwrócenie się do Spółki B o przedłożenie:

- pozwolenia wodnoprawnego dla zlewni nr [...] z [...] lipca 2012 r. (nr [...]) wydanego przez Starostwo Powiatowe w T. na Spółkę B objętej informacją ustalającą i zaskarżoną decyzją,

- pozwolenia wodnoprawnego dla zlewni nr [...] z [...] lutego 2009 r. (nr [...]), objętej informacją ustalającą i zaskarżoną decyzją,

- informacji oraz decyzji ustalających wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych [za] 2019 r. w zakresie zlewni nr [...] i [...],

- dowodów uiszczenia opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych za 2019 r. w zakresie zlewni nr [...] i [...],

- pozwolenia wodnoprawnego dla zlewni nr [...] z [...] kwietnia 2019 r. (nr [...]) wydanego przez PGWWP dla Spółki B;

2) naruszenie prawa materialnego, a w tym:

a) art. 268 ust. 1 pkt 3 "ppkt a" [powinno być raczej: "lit. a" – uw. Sądu] oraz art. 272 pkt 5 w zw. z art. 298 pr.wod. w zakresie, w jakim Organ przedwcześnie zastosował tę normę do stanu faktycznego, który nie odpowiadał okolicznościom kształtującym hipotezę tego przepisu,

b) art. 411 ust. 1 w zw. z art. 414 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 418 ust. 1 pr.wod. w zakresie, w jakim Organ nie wziął pod uwagę, że przepis wskazuje wyraźnie, że następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia. Jest to więc przejęcie obowiązków z mocy samego prawa, co oznacza już w tym momencie zmianę podmiotu zobowiązanego bez względu na to, czy następca prawny wystąpił z wnioskiem o przeniesienie decyzji - pozwolenia wodnoprawnego na jego rzecz.

Wskazując na powyższe, autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego od Dyrektora Zarządu Zlewni kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji, a także o uzupełnienie postępowania dowodowego i tym samym zwrócenie się do Spółki B o przedłożenie:

- pozwolenia wodnoprawnego dla zlewni nr [...] z [...] lipca 2012 r. (nr [...]) wydanego przez Starostwo Powiatowe w T. na Spółki B, objętej informacją ustalającą i zaskarżoną decyzją,

- pozwolenia wodnoprawnego dla zlewni nr [...] z [...] lutego 2009 r. (nr [...]), objętej informacją ustalającą i zaskarżoną decyzją,

- informacji oraz decyzji ustalających dla Spółki B wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych 2019 r. w zakresie zlewni nr [...] i [...],

- dowodów uiszczenia przez Spółkę B opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych za 2019 r. w zakresie zlewni nr [...] i [...]

- pozwolenia wodnoprawnego dla zlewni nr [...] z [...] kwietnia 2019 r. (nr [...]) wydanego przez PGWWP dla Spółki B

– na okoliczność dysponowania przez Spółkę B odrębnymi pozwoleniami wodnoprawnymi w zakresie zlewni nr [...] i [...] objętych informacją roczną z [...] grudnia 2019 r. i zaskarżoną decyzją.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni wniósł o jej oddalenie oraz o załączenie w poczet materiału dowodowego i przeprowadzenie przez Sąd dowodu z dokumentów stanowiących pozwolenia wodnoprawne, na które powołuje się Skarżąca w skardze, na okoliczność ustalenia, że pozwolenia te obejmują usługi wodne – szczególne korzystanie z wód polegające na odprowadzaniu do wód - wód opadowych lub roztopowych przez inne podmioty niż Skarżący, z innych terenów niż teren objęty działalnością Skarżącego, z wykorzystaniem innych wylotów i do innych odcinków wód powierzchniowych. W ocenie Organu decyzje załączone do odpowiedzi na skargę potwierdzają, że pozwolenie wodnoprawne z [...] września 2012 r. (zmienione decyzją z [...] czerwca 2013 r.) wydane Skarżącemu przez Starostę T. i opłata zmienna określona na jego podstawie obejmuje inny teren, niż teren objęty działalnością Skarżącego (teren objęty działalnością Skarżącego obejmuje bowiem zlewnię nr [...] do skanalizowanego odcinka Kanału [...] w km 3+480 i w km 3+400). W pozostałym zakresie Organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. sygn. akt IV SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie Syndyka na to postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z [...] października 2020 r. sygn. akt II OZ [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji – mającej za przedmiot określenie opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych (za okres III kwartału 2019 r.) – Sąd doszedł do przekonania, że skarga Syndyka zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.

W pierwsze kolejności należy odnieść się do kwestii zasadności naliczenia takiej opłaty podmiotowi, który – tak jak w kontrolowanej sprawie – wprawdzie w okresie, za który naliczono opłatę, posiadał stosowne pozwolenie wodnoprawne, ale wyzbył się już nieruchomości, do terenu której pozwolenie to się odnosiło.

Rozważając tę kwestię należy wyjść od niespornego stwierdzenia, że opłata zmienna ustalona zaskarżoną decyzją została nałożona na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (ówcześnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 2268, z późn. zm.; w skrócie "pr.wod.").

Wejście w życie tej ustawy było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego m.in. Dyrektywy nr 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, ze zm. – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275, dalej jako "Dyrektywa ramowa" lub "Dyrektywa"). Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 9 ust. 1 Dyrektywy ramowej państwa członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci". Na państwa członkowskie nałożono obowiązek kształtowania polityki opłat za wodę, która przewiduje działania zachęcające użytkowników do wykorzystywania zasobów wodnych efektywnie oraz przyczynia się do osiągnięcia celów środowiskowych Dyrektywy, a także zapewnienia odpowiedniego wkładu różnych użytkowników wody, podzielonych przynajmniej na przemysł, gospodarstwa domowe i rolnictwo, do zwrotu kosztów usług wodnych, oparty na analizie ekonomicznej wykonanej zgodnie z załącznikiem III i przy uwzględnieniu zasady "zanieczyszczający płaci". Przy czym państwa członkowskie mogą uwzględniać skutki społeczne, ekologiczne i ekonomiczne zwrotu kosztów, jak również warunki geograficzne i klimatyczne określonego regionu lub regionów. Zgodnie zaś z Załącznikiem III do Dyrektywy ramowej analiza ekonomiczna zawiera informacje w celu wykonania odpowiednich obliczeń niezbędnych dla uwzględnienia określonej w art. 9 Dyrektywy ramowej zasady zwrotu kosztów za usługi wodne, przy uwzględnieniu prognoz długoterminowych dotyczących zaopatrzenia i zapotrzebowania na wodę w obszarze dorzecza, oraz w miarę potrzeby oszacowania dotyczące wielkości, cen i kosztów związanych z usługami wodnymi, oraz oszacowania odpowiednich inwestycji, obejmujące prognozowanie takich inwestycji. W analizie winny się znaleźć także informacje mające na celu dokonanie oceny najbardziej efektywnego ekonomicznie połączenia środków w odniesieniu do korzystania z wód, które będą zawarte w programie środków działania ustalonym na mocy art. 11 Dyrektywy ramowej, opartego na oszacowaniach potencjalnych kosztów takich środków. W związku z tymi postanowieniami wprowadzono katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, który ma się przyczynić do efektywnego i sprawnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz do wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości.

Jednym z takich instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami są – zgodnie z art. 267 pkt 1 pr.wod. – opłaty za usługi wodne.

W myśl art. 35 ust. 1 pr.wod. usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za odprowadzanie do wód: a) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, b) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast (art. 268 ust. 1 pkt 3 pr.wod.). Opłata z tego tytułu składa się z opłaty stałej, ustalanej w sposób określony w art. 271 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 pr.wod., oraz opłaty zmiennej, wymierzanej na podstawie art. 272 ust. 5 pr.wod. Do uiszczania tych opłat zobowiązane są podmioty korzystające z usług wodnych (art. 298 pkt 1 pr.wod.).

Podstawę ustalenia wysokości opłaty zmiennej zakwestionowanej w niniejszej sprawie stanowił art. 272 ust. 5 pr.wod., zgodnie z którym wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. Sposobu ustalenia ilości odprowadzonych wód dotyczą przejściowe unormowania art. 552 ust. 2 i 2a pr.wod. W myśl pierwszego z wymienionych przepisów (tj. ust. 2) ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2026 r. następuje na podstawie: 1) określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód; 2) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych; 3) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych. Natomiast zgodnie z art. 552 ust. 2a pr.wod. ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie do dnia [...] grudnia 2026 r. następuje również na podstawie: 1) odczytów z przyrządów pomiarowych dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami albo 2) oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, za poszczególne kwartały.

W świetle cytowanych przepisów zasadą jest, że naliczona opłata zmienna powinna odzwierciedlać ilość odprowadzonych wód, skoro ten parametr – zgodnie z art. 272 ust. 5 pr.wod. – jest jednym z czynników iloczynu służącego wyliczeniu takiej opłaty. W kontrolowanej sprawie Organ zaznaczył, że nie mógł ustalić ilości odprowadzonych wód na podstawie oświadczenia Spółki, o jakim mowa w art. 552 ust. 2a pkt 2 pr.wod., gdyż Spółka takiego oświadczenia za sporny okres nie złożyła, dlatego Organ oparł się na danych z udzielonego Spółce pozwolenia wodnoprawnego (art. 552 ust. 2 pkt 1 pr.wod.).

W ocenie Sądu stworzona przez ustawodawcę możliwość (a niekiedy konieczność) oparcia się przy wymierzaniu opłat za usługi wodne na danych (parametrach) określonych w odnośnym pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym podmiotowi korzystającemu z takich usług (tu: na danych co do maksymalnej ilości odprowadzanych wód), nie oznacza dopuszczalności naliczania takich opłat w sytuacji, gdy adresat pozwolenia nie ma możliwości korzystania z odnośnej usługi wodnej.

Wręcz przeciwnie, Sąd w niniejszym składzie podziela te poglądy wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w świetle których fakt, że opłaty uiszcza się "za usługi wodne" (poszczególne ich rodzaje) oraz że zobowiązanymi do ich ponoszenia są podmioty "korzystające z usług wodnych", oznacza, że podmiot uprawniony do korzystania z danej usługi wodnej, aby móc zostać obciążonym opłatą z tego tytułu, musi mieć co najmniej potencjalną (prawnie zagwarantowaną) możliwość wykonywania swych uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego (por. wyroki WSA: z [...].08.2018 r., II SA/Wr [...]; z [...].09.2018 r., II SA/Sz [...]; z [...].11.2020 r., III SA/Gd [...] – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA").

W świetle powyższych uwag za błędne należy uznać stanowisko Organu, że opłata za usługi wodne (w tym przypadku: opłata zmienna za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych) przysługuje niezależnie od okoliczności faktycznych sprawy determinujących możliwość korzystania z takich usług (w tym przypadku: niezależnie od dysponowania prawem do nieruchomości) – do czasu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, ewentualnie przejęcia praw i obowiązków wynikających z pozwolenia przez następcę prawnego zakładu (na podstawie art. 411 pr.wod.) albo przez inny podmiot (w trybie art. 411a pr.wod.). Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy podmiot, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, nie ma już możliwości realizacji swoich uprawnień z niego wynikających – bo np. utracił tytuł prawny i posiadanie nieruchomości, z terenu której wody te są odprowadzane – brak jest podstaw do ustalenia opłaty za ww. usługę wodną. Obowiązek ponoszenia opłaty wiąże się bowiem z faktem korzystania (a przynajmniej: z faktyczną możliwością korzystania) z danej usługi wodnej, a nie z samym posiadaniem pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego tej usługi. Zgodnie z art. 9 ust. 3 pr.wod. gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną. W tym kontekście brak jest dostatecznego uzasadnienia dla pobierania opłat za usługi wodne, które z przyczyn obiektywnych nie mogą być świadczone na rzecz danego podmiotu. W takim przypadku przeciwko pobieraniu opłaty, zwłaszcza za usługę polegającą na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych (a więc w istocie za sui generis zanieczyszczanie środowiska), od podmiotu, który już z takiej usługi nie korzysta (tj. nie odprowadza wód z terenu danej nieruchomości, gdyż się jej wyzbył), przemawia także kardynalna zasada prawa ochrony środowiska (w tym ochrony zasobów wodnych) –"zanieczyszczający płaci" (por. zwłaszcza art. 9 ust.1 Dyrektywy ramowej).

Oceny tej nie zmienia brzmienie art. 271 ust. 4 pr.wod., zgodnie z którym: "Wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód:

1) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast,

2) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast

– ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód", i użyte w tym przepisie wyrażenie "określonej w pozwoleniu wodnoprawnym [...] maksymalnej ilości wód". Pomijając bowiem nawet fakt, że cytowany przepis odnosi się wprost do ustalania opłaty stałej, a nie opłaty zmiennej, to należy zauważyć, że zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie podnosi się, że dokonując wykładni konkretnej normy nie można ograniczać się do pewnego jej fragmentu, lecz należy uwzględnić wszystkie jej elementy (por. B. Brzeziński, Podstawy wykładni prawa podatkowego, G. 2008, s. 62). Wobec powyższego użyte przez ustawodawcę ww. wyrażenie ("określonej w pozwoleniu wodnoprawnym [...] maksymalnej ilości wód") pozwala przyjąć, że intencją prawodawcy było nałożenie obowiązku uiszczania opłat na podmiot, który rzeczywiście ma możliwość odprowadzania wód – tak rozumieć należy bowiem określenie "za odprowadzanie do wód – wód..." (art. 271 ust. 4 ab initio pr.wod.). Podkreślić także należy, że zgodnie z jedną z podstawowych dyrektyw wykładni – tzw. regułą harmonizowania kontekstów – w sytuacjach trudnych, o złożonym kontekście systemowym lub funkcjonalnym, ustalając znaczenie językowe przepisu należy brać pod uwagę również dyrektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej, a więc na przykład inne przepisy prawne, wolę prawodawcy oraz cel regulacji prawnej (zob. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, T. 2010, s. 82). Dokonując zatem analizy art. 271 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 pr.wod. w kontekście oceny powstania obowiązku uiszczania opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych, uwzględnić należy nie tylko brzmienie ww. przepisów, ale również przepisów je "otaczających", w tym art. 267 pkt 1, art. 268 ust. 1 pkt 3, art. 270 ust. 3 oraz art. 298 pkt 1 pr.wod.

Wobec powyższego – wbrew stanowisku Organu, opartemu na błędnej, zdaniem Sądu, wykładni przepisów normujących ustalanie opłat za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych, w tym zwłaszcza wytkniętych w skardze: art. 268 ust. 1 pkt 3, art. 272 ust. 5 i art. 298 pkt 1 pr.wod., a także art. 552 ust. 2 pkt 1 pr.wod. – sam fakt wydania pozwolenia wodnoprawnego uprawniającego do odprowadzania wód opadowych i roztopowych nie upoważnia organu Wód Polskich do naliczania opłat z tego tytułu, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że podmiot, który uzyskał to pozwolenie, nie ma realnej możliwości wykonywania swoich uprawnień z niego wynikających. Samo uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego nie oznacza jeszcze automatycznej możliwości realizacji uprawnień zakładu wynikających z tego pozwolenia, dlatego samo posiadanie pozwolenia nie upoważnia organu do naliczania opłat za usługi wodne objęte tym pozwoleniem.

W konsekwencji za zasadny należało również uznać zarzut istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w zakresie ustaleń, czy podnoszony przez Skarżącego fakt zbycia w dniu [...] grudnia 2018 r. nieruchomości Spółki, której dotyczyło udzielone Spółce pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych (decyzja Starosty T. z [...].09.2012 r. znak: [...], zmieniona decyzją tego organu z [...].06.2013 r. znak: [...]), rzeczywiście skutkował brakiem możliwości dalszego wykonywania przez Spółkę (w upadłości) uprawnień wynikających z ww. pozwolenia wodnoprawnego, pozbawiając Spółkę (w upadłości) posiadania tej nieruchomości, choćby zależnego.

Sąd nie dopatrzył się natomiast zarzucanego w skardze naruszenia "art. 411 ust. 1 w zw. z art. 414 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 418 ust. 1" pr.wod., gdyż w okolicznościach kontrolowanej sprawy Skarżący nie wykazał, że zbycie ww. nieruchomości wchodzącej w skład masy upadłości Spółki – i to, jak wynika z treści skargi, zbycie na rzecz dwóch różnych przedsiębiorców (działających pod firmami, odpowiednio, "Spółki C" M. P. oraz "Spółki D R. K.) – skutkowało zaistnieniem "następstwa prawnego zakładu" w rozumieniu art. 411 ust. 1 pr.wod.

Podobnie dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy pozbawiony istotnego znaczenia okazał się fakt posiadania przez Spółkę B odrębnych pozwoleń wodnoprawnych dla zlewni nr [...] i [...], a także (ewentualnego) zawarcia przez Spółkę B ze Spółką "umowy na przyjmowanie ścieków opadowych i roztopowych" – z powodów przekonująco wyłożonych przez Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę, a zwłaszcza z uwagi na to, że Spółka B jest odrębnym podmiotem korzystającym z usług wodnych, posiadającym osobne pozwolenia wodnoprawne uprawniające do określonego korzystania z wód i odprowadzającym wodę z innych terenów niż teren przedmiotowej nieruchomości Spółki (zbytej przez Skarżącego). W konsekwencji nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 136 k.p.a. Tym bardziej że przepis ten normuje kompetencje organu odwoławczego (w zakresie prowadzenia tzw. uzupełniającego postępowania wyjaśniającego), tymczasem w kontrolowanej sprawie Dyrektor Zarządu Zlewni przy wydaniu zaskarżonej decyzji działał jako organ pierwszej (i, w świetle art. 15 k.p.a., wyjątkowo: jedynej) instancji.

Za zasadny należało natomiast uznać zarzut naruszenia art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (ówcześnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 498, z późn. zm.; w skrócie: "pr.upadł.") przez błędne określenie adresata decyzji.

Dyrektor Zarządu Zlewni skierował zaskarżoną decyzję z [...] grudnia 2019 r. – podobnie jak poprzedzającą ją informację z [...] grudnia 2019 r. – do podmiotu (w sensie: określił sporną opłatę zmienną podmiotowi) pod Spółką A w T. S.A.", zaś, jak wynika z rozdzielnika, zaadresował ją do ("Otrzymuje:") "Spółki E. w T. S.A. w upadłości".

W tym kontekście Skarżący zarzucił, że stwierdzenie przez Organ, iż stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest Spółka A w T. S.A. stanowi naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 144 ust. 1 i 2 pr.upadł. W ocenie autora skargi zaskarżona decyzja powinna zostać wydana dla Spółki E. w T. S.A. w upadłości, natomiast doręczona Syndykowi Masy Upadłości. Tymczasem decyzją tą Organ ustalił wysokość opłaty w stosunku do Spółki A w T. S.A., uznając ją za stronę postępowania. Wobec powyższego, skoro postępowanie zostało wszczęte przez Dyrektora Zarządu Zlewni przeciwko Spółce A w T. S.A. i w sentencji zaskarżonej decyzji Organ błędnie wskazał Spółkę A w T. S.A. jako stronę postępowania, a nie Spółkę E w T. S.A. w upadłości, to – zdaniem Skarżącego – ww. decyzja winna zostać uchylona.

Ustosunkowując się do tego zarzutu, Dyrektor Zarządu Zlewni w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że adresatem zaskarżonej decyzji jest Spóła A. z siedzibą w T. , co wynika z prawomocnej i wiążącej decyzji wydanej przez Starostę T. w przedmiocie udzielenia Spółce A. z siedzibą w T. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód polegające na odprowadzaniu do wód - wód opadowych i roztopowych z terenu objętego działalnością Spółki A. z siedzibą w T. . Okoliczność zaistnienia pewnych zamian organizacyjnych po stronie adresata ww. prawomocnej i wiążącej decyzji administracyjnej (pozwolenia wodnoprawnego) po jej wydaniu i nabyciu waloru ostateczności pozostaje na gruncie art. 155 k.p.a. bez znaczenia dla organu, który wydał decyzję i jest nią związany, Oznacza to, że organ nie posiada uprawnienia do modyfikowania oznaczenia adresata decyzji w przypadku zmian organizacyjnych po stronie tego adresata, co wynika z obowiązujących w tej materii regulacji prawnych i jednolitego orzecznictwa. W konsekwencji nie istniała możliwość zmiany z urzędu przez Organ danych podmiotowych adresata decyzji (pozwolenia wodnoprawnego) na potrzeby określenia opłaty za usługi wodne w ramach wiążącego pozwolenia wodnoprawnego. Organ, związany zasadą trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 k.p.a.), wydając zaskarżoną decyzję działał w wykonaniu ustawowego obowiązku określenia opłat wynikających z wydanego pozwolenia wodnoprawnego, co nastąpiło na podstawie obowiązujących regulacji prawnych: art. 268 ust. 1 pkt 3 i art. 272 ust. 5 w zw. z art. 272 ust. 19 pr.wod. Ponadto Dyrektor Zarządu Zlewni zaznaczył, że ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa nie pozbawia go osobowości prawnej. Pozostaje więc ono w dalszym ciągu podmiotem praw i obowiązków, a jedynie odjęty zostaje mu zarząd i reprezentacja majątku wchodzącego w skład masy upadłości. Syndyk masy upadłości zarządza mieniem upadłego i reprezentuje go. Wszystkie czynności syndyka upadłości wywierają skutek względem upadłego, który w dalszym ciągu pozostaje stroną stosunków prawnych. Ogłoszenie upadłości nie zwalnia upadłego podmiotu od obowiązków regulowania należności publicznoprawnych, z tym że w czynnościach tych reprezentuje upadłego syndyk. Oczywiste jest, że syndyk nie jest podmiotem zobowiązanym, lecz obejmując zarząd majątkiem upadłego działa w jego imieniu i na jego rachunek we wszystkich czynnościach prawnych.

Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku Organu, kluczowe znaczenie dla właściwego określenia adresata zaskarżonej decyzji ma w kontrolowanej sprawie nie treść udzielonego Spółce pozwolenia wodnoprawnego (sposób określenia adresata tego pozwolenia), lecz odnośne przepisy ustawy - Prawo upadłościowe, na czele z jej art. 144 ust. 1 i 2.

W myśl tych przepisów po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowo-administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu (art. 144 ust. 1 pr.upadł.). Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 pr.upadł.). Tę ostatnią regulacje dopełnia art. 372 ust. 1 pr.upadł. – w brzmieniu: "Zmiany stosunków prawnych dokonane na podstawie przepisów ustawy obowiązują upadłego i drugą stronę również po umorzeniu lub zakończeniu postępowania upadłościowego, chyba że przepisy odrębnej ustawy stanowią inaczej" – z którego wynika, że wszystkie czynności, których dokona syndyk w czasie postępowania upadłościowego w odniesieniu do masy upadłości, mają skutek dla majątku upadłego. W okolicznościach kontrolowanej sprawy istotne znaczenie ma również przepis art. 601 pr.upadł., w myśl którego po ogłoszeniu upadłości przedsiębiorca występuje w obrocie pod dotychczasową firmą z dodaniem oznaczenia "w upadłości".

Zdaniem Sądu nie powinno ulegać wątpliwości, że "występowaniem w obrocie" w powyższym rozumieniu jest także występowanie przez dany podmiot w charakterze adresata konkretnej decyzji administracyjnej. Dlatego już w świetle cytowanego art. 601 pr.upadł. w żadnym przypadku nie do obrony jest stanowisko Organu, według którego zaskarżona decyzja powinna być skierowana do "Spółki E. w T. S.A." (bez dodatku "w upadłości").

Wbrew sugestiom stron, w kontrolowanej sprawie dylemat co do właściwego oznaczenia adresata zaskarżonej decyzji nie sprowadza się do alternatywy:

- "Spółka A w T. S.A." czy "Spółka E w T. S.A. w upadłości",

lecz do alternatywy:

- "Spółki E w T. S.A. w upadłości" czy "Syndyk Masy Upadłości Spółki E w T. S.A. (w upadłości)".

Powyższa kwestia, czy po ogłoszeniu upadłości przedsiębiorcy (tu: "Spółki A w T. S.A.") adresatem decyzji dotyczącej – tak jak w kontrolowanej sprawie – jego masy upadłości powinien być ów przedsiębiorca (w upadłości), czy syndyk masy upadłości, nie jest w doktrynie i orzecznictwie rozstrzygana jednolicie.

Zwolennicy kierowania decyzji do upadłego przedsiębiorcy bazują na rozróżnieniu pojęć: "strony postępowania w znaczeniu materialnym" oraz "strony postępowania w znaczeniu formalnym (procesowym)", rozumianych w ten sposób, że:

- stroną w znaczeniu materialnym jest podmiot prawa, obowiązku albo innej sytuacji prawnej, o jakim (jakiej) mowa w powództwie;

- stroną w znaczeniu procesowym jest ten, kto jest oznaczony jako strona danego procesu, a więc przede wszystkim ten, kto we własnym imieniu wytoczył powództwo oraz ten, przeciwko komu powództwo zostało wytoczone, a także ten, kto imiennie stał się stroną w wyniku podmiotowego przekształcenia procesu.

Na ogół strona w znaczeniu materialnym jest jednocześnie stroną w znaczeniu procesowym. Jednakże niekiedy następuje rozdzielenie tych ról, co w szczególności ma miejsce w postępowaniu upadłościowym, w którym:

- stroną postępowań dotyczących masy upadłości, w znaczeniu materialnym, jest upadły, gdyż pomimo ogłoszenia upadłości właścicielem całego majątku wchodzącego w skład masy upadłości jest upadły, a więc to jego praw lub obowiązków dotyczy postępowanie;

- stroną w znaczeniu procesowym postępowań dotyczących masy upadłości jest syndyk, gdyż upadły nie może, zgodnie z art. 144 ust. 1 pr.upadł., samodzielnie występować w postępowaniu sądowym lub administracyjnym.

A skoro w postępowaniach dotyczących masy upadłości syndyk jest stroną w znaczeniu formalnym, zaś w znaczeniu materialnym stroną pozostaje upadły, to oznacza, według referowanego tu poglądu, że jako strona – a co za tym idzie: jako adresat przyznanego decyzją uprawnienia lub nakładanego obowiązku – powinien nadal być oznaczony upadły. Podzielając ów pogląd co do zasady, A. Hrycaj zaznacza, że "dla całkowitej precyzji wydanej decyzji celowe byłoby uwidocznianie w jej treści w sposób jednoznaczny, że o ile stroną postępowania w znaczeniu materialnym nadal pozostaje upadły to jednak stroną w znaczeniu formalnym jest syndyk. Taki efekt można uzyskać np. poprzez użycie zwrotu «XYZ spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w siedzibą w A. w upadłości, na rzecz której działa, w imieniu własnym, syndyk»" (zob. A. Hrycaj, Status syndyka masy upadłości oraz upadłego podmiotu korzystającego ze środowiska w rozumieniu przepisów ustawy Prawo upadłościowe w postępowaniach administracyjnych toczących się na podstawie ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie oraz postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym wykonania ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych na podstawie ww. ustawy, W. [...].10.2019 r., ekspertyza prawna dostępna pod adresem: [...]%20Syndyk%202019/oparcowanie%20-%20pozycja%20prawna%20syndyka.pdf, i tam przywołane wypowiedzi doktryny oraz orzecznictwa; dostęp: [...].01.2021 r.).

Sąd w niniejszym składzie powyższego poglądu nie podziela.

W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że trafne, co do zasady, rozróżnienie na stronę w znaczeniu formalnym (procesowym) oraz materialnym może być rozumiane jeszcze inaczej – a mianowicie w taki sposób, że stroną procesu jest podmiot, który we własnym imieniu występuje w postępowaniu cywilnym celem ochrony prawnej praw podmiotowych własnych lub cudzych, natomiast stroną w znaczeniu materialnym jest podmiot, którego dotyczą skutki prawne tego postępowania (J. Jodłowski [w:] J. Jodłowski, Z. Resich, Postępowanie cywilne, W. 1979, s. 203, cyt. za: D. Chrapoński [w:] Prawo upadłościowe. Komentarz, pod red. A. J. Witosza, W. 2017, teza 2 do art. 144). W tym ujęciu fakt bycia stroną postępowania li tyko w znaczeniu formalnym (tu: syndyk masy upadłości) nie wyklucza możliwości bycia także adresatem rozstrzygnięcia zapadłego w takim postępowaniu, w sytuacji gdy istnieje przepis – w kontrolowanej sprawie: art. 144 ust. 2 i art. 372 ust. 1 pr.upadł. – z którego wynika "przypisanie" skutków takiego rozstrzygnięcia stronie w znaczeniu materialnym (tu: upadłemu).

W tym też kierunku podążyło dominujące orzecznictwo sądów cywilnych, mierząc się od dawna z zagadnieniem, czy w postępowaniach sądowych z udziałem syndyka świadczenie zasądza się na rzecz syndyka jako formalnej strony procesu, czy też na rzecz upadłego jako strony procesu w rozumieniu materialnoprawnym. Jak zauważa D. Chrapoński: "Zagadnienie to było w zasadzie jednolicie pojmowane już pod rządem pr. upadł. Z 1934 r. i przyjmowano, że świadczenie podlegało zasądzeniu na rzecz syndyka. W ostatnim czasie jednak pojawiły się orzeczenia, że świadczenie należy zasądzić na rzecz upadłego, gdyż ten jest stroną materialnoprawną procesu (zob. wyrok SN z [...].10.2004 r., IV CK [...], LEX nr 143176; postanowienie SN z [...].07.2011 r., V CZ [...], LEX nr 898281; wyrok SA w P. z [...].09.2012 r., I ACa [...], LEX nr 1220592; a także A. Hrycaj [w:] System Prawa Handlowego, t. 6, s. 215). Ze skądinąd słusznego poglądu, że upadły jest stroną materialnoprawną postępowań cywilnych dotyczących masy upadłości, nie można wyciągnąć wniosku, że świadczenie podlega zasądzeniu na jego rzecz w postępowaniu z udziałem syndyka (zob. S. Cieślak, Wpływ postępowania upadłościowego na postępowania w sprawach gospodarczych, "Palestra" [...]–10, s. 2, a także P. Feliga, Oznaczenie w orzeczeniu syndyka jako strony procesu. Brak legitymacji formalnej upadłego, MPH [...] s. 52). Nie można tracić z pola widzenia faktu, że syndyk jest zastępcą pośrednim upadłego, którego legitymacja w postępowaniu dotyczącym masy upadłości została przez ustawodawcę wyłączona. Oznacza to, że uprawnionym do odbioru świadczenia zasądzonego orzeczeniem jest wyłączenie syndyk, tylko on jest uprawniony do żądania nadania na swoją rzecz klauzuli wykonalności i wyegzekwowania świadczenia od dłużnika. Przyjęcie koncepcji, że świadczenie ulega zasądzeniu na rzecz upadłego, mogłoby mieć miejsce wtedy, gdyby syndyk był zastępcą bezpośrednim upadłego lub jego przedstawicielem ustawowym i występowałby w procesie w imieniu i na rzecz upadłego. Tak wszakże nie jest na gruncie art. 144" (zob. D. Chrapoński [w:] Prawo upadłościowe. Komentarz, pod red. A. J. Witosza, W. 2017, teza 12 do art. 144; por. też S. Gurgul, Prawo upadłościowe. Komentarz, W. 2020, art. 144 Nb 1-2).

W ocenie Sądu powyższe rozważania, dotyczące postępowań sądowych (cywilnych) i wydawanych w nich wyroków, należy odpowiednio odnieść także do postępowań administracyjnych oraz zapadających w nich rozstrzygnięć (decyzji administracyjnych), i to nie tylko przyznających określone świadczenia (szerzej: uprawnienia), ale także – jak w kontrolowanym postępowaniu – nakładających określone obowiązki. W konsekwencji należy przyjąć, że adresatem takiej decyzji powinien być nie upadły, lecz syndyk masy upadłości, który – inaczej niż twierdzi Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s. 4) i w odpowiedzi na skargę (s. 4), z oczywistą obrazą art. 144 ust. 2 pr.upadł. – nie działa "w imieniu upadłego", lecz "w imieniu własnym", a jedynie "na rzecz upadłego".

W konsekwencji Sąd w niniejszym składzie podziela ten nurt w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym jako właściwego adresata rozstrzygnięć administracyjnych dotyczących masy upadłości wskazuje się syndyka, a nie upadłego (por. m.in. wyroki NSA: z [...].06.2016 ., II GSK [...]; z [...].02.2015 r., II FSK [...]; z [...].06.2010 r., I GSK [...]; z [...].09.2007 r., II FSK [...]; a także wyroki WSA: z [...].01.2019 r., IV SA/Po [...]; z [...].12.2018 r., II SA/Kr [...] – wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA). W szczególności Sąd podziela pogląd wyrażony w ostatnio przywołanym, prawomocnym wyroku WSA w Krakowie, w myśl którego: "Adresatem zaskarżonej decyzji [w przedmiocie określenia opłaty za odprowadzanie wód – uw. Sądu] powinien być Syndyk masy upadłości, jako strona postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących masy upadłości a nie sam upadły. Wszelkie należności publicznoprawne przypadające za okres po ogłoszeniu upadłości są, bowiem należnościami w stosunku do masy upadłości."

W przywołanym nurcie orzeczniczym nie są jednolicie oceniane skutki błędnego określenia, jako adresata decyzji, upadłego, zamiast syndyka masy upadłości. W myśl poglądu najdalej idącego, w konkretnym (skrajnym) przypadku taka decyzja może być obarczona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. – jako skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (por. wyrok WSA z [...].01.2019 r., IV SA/Po [...], CBOSA, dotyczący sytuacji skierowania decyzji, zamiast do syndyka masy upadłości, do upadłego przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną i działającego w postępowaniu "obok" syndyka, we własnym imieniu). Natomiast w innym wyroku błędne określenie adresata decyzji zostało uznane za naruszenie art. 144 pr.upadł. uzasadniające "tylko" uchylenie zaskarżonej decyzji (por. wyrok WSA z [...].12.2018 r., II SA/Kr [...], CBOSA). Z kolei w wyroku z [...] czerwca 2010 r. o sygn. akt I GSK [...] (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, zgodnie z którym: "bezsporne naruszenie art. 144 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego i naprawczego w postępowaniu podatkowym nie było naruszeniem obligującym Sąd I instancji do uwzględnienia skargi, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wyrazem skrajnego formalizmu procesowego byłoby bowiem uchylenie zaskarżonej decyzji tylko po to, aby wydać decyzję, której adresatem byłby syndyk, będący reprezentantem upadłego, którego obciążą i tak wynikające z tego aktu administracyjnego konsekwencje".

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie powinno budzić wątpliwości, że wynik kontrolowanego postępowania administracyjnego, ucieleśniony w zaskarżonej decyzji, może mieć wpływ na stan masy upadłości i, w konsekwencji, na możliwość zaspokojenia się z niej przez wierzycieli upadłego – skoro Spółka, na mocy zaskarżonej decyzji, zobowiązana została do uiszczenia określonej kwoty opłaty, co finalnie może skutkować uszczupleniem masy upadłości – a więc że jest to postępowanie administracyjne "dotyczące masy upadłości" w rozumieniu art. 144 ust. 1 pr.upadł. W konsekwencji jako adresata zaskarżonej decyzji należało wskazać Syndyka, a nie Spółkę. Zarazem jednak, jeśli się zważy, że Syndyk masy upadłości miał zapewniony udział w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektorem Zarządu Zlewni oraz że decyzja, choć formalnie skierowana do "Spółki A w T. S.A.", ale już zaadresowana (vide rozdzielnik) została do Spółki E w T. S.A. w upadłości" i doręczona Syndykowi, to należy stwierdzić, że decyzja ta nie jest obarczoną wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (wadą nieważności), lecz "zwykłą" (niekwalifikowaną) wadą, polegającą na nieprecyzyjnym określeniu adresata decyzji, z naruszeniem art. 144 ust. 1 i 2 pr.upadł.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, tj. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącego obliczone według stawek minimalnych na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.), w wysokości [...] zł, oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa ([...] zł) – łącznie [...] zł.

Rozpoznając sprawę ponownie, zgodnie z zawartymi wyżej ocenami prawnymi i wytycznymi, Organ winien w pierwszej kolejności ustalić, czy na skutek zbycia nieruchomości Skarżący miał w okresie, którego dotyczyła zaskarżona decyzja (III kwartał 2019 r.), rzeczywistą – acz choćby tylko potencjalną, ale prawnie zagwarantowaną określonym tytułem prawnym do nieruchomości, umożliwiającym jej posiadanie (choćby zależne) – możliwość wykonywania uprawnień wynikających z przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, tj. odprowadzania wóda opadowych i roztopowych z terenu ww. nieruchomości. Następnie na podstawie poczynionych ustaleń wyda stosowną decyzją, pamiętając, że jej adresatem, bez względu na treść rozstrzygnięcia, winien być Syndyk masy upadłości Spółki, a nie Spółka.

Należy jeszcze zaznaczyć, że ponieważ w kontrolowanej sprawie nie zostało prawidłowo wyjaśnione, czy istnieją w ogóle podstawy do naliczenia spornej opłaty – a więc czy jej wymierzenie było usprawiedliwione "co do zasady" – przedwczesnym byłoby odnoszenie się przez Sąd do zarzutów skargi dotyczących wysokości tej opłaty.