Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 49/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1,5, art. 4 ust. 6a, art. 4 pkt 3 lit. a, art. 4 pkt 4, art. 5 ust. 1, art. 93 ust. 1-2.
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1  art. 3 lit. h
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 17 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 sierpnia 2013 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w Opolu nałożył na H. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], karę pieniężną w kwocie 10 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące. Decyzja wydana została na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 5, art. 93 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 z późn. zm. – zwanej także ustawą), art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE.L. 102.1). W uzasadnieniu, przedstawiając stan faktyczny organ wyjaśnił, że naruszenia, za które nałożona została kara pieniężna zostały stwierdzone w protokole z kontroli drogowej dokonanej przez celne służby operacyjne dnia 20 czerwca 2013 r., do której zatrzymany został H. B. Kierował on zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych: [...] (samochód ciężarowy [...] stanowiący własność H. B.) oraz [...] (przyczepa lekka zarejestrowana na K. C.). Przewożonym ładunkiem był towar w postaci stolarki aluminiowej, którego nabywcą - zgodnie z fakturą wystawioną przez sprzedawcę, tj. "[...]" K. C. - był [...]. Ponadto, w trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że H. B. nie udzielono ani licencji na wykonywanie transportu drogowego, ani też zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Natomiast uzasadniając nałożenie kary za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, organ wskazał na obowiązek posiadania przez kierowcę pojazdu stosowanych dokumentów, do których odnoszą się regulacje art. 87 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy. Wyjaśnił, że podejmowanie i wykonywanie transportu drogowego (krajowego i międzynarodowego) oraz niezarobkowego przewozu drogowego (krajowego i międzynarodowego) odbywa się na zasadach określonych w ustawie o transporcie drogowym, co oznacza, że poruszanie się wszystkich pojazdów czy zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony podporządkowane jest regułom ustawy. Określone w ustawie wymagania w zakresie wykonywania transportu drogowego, czy przewozów niezarobkowych adresowane są do przedsiębiorców tzn. tych podmiotów, których działalnością gospodarczą jest transport drogowy i tych, którzy wykonują każdą inną działalność gospodarczą. Stwierdzając, że na wykonywanie transportu drogowego towaru przedsiębiorca powinien posiadać licencję organ wskazał, że jej brak stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej, stosownie do art. 92a ust. 1 i ust. 6 ustawy. Jej wysokość, zgodnie z załącznikiem nr 3 do ustawy (lp. 1.1), wynosi 8000 zł i brak jest możliwości prawnej swobodnego kształtowania jej wysokości. Organ uznał, że w sprawie nie zaistniały podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy, gdyż niedopełnienie obowiązku posiadania licencji nie było spowodowane zdarzeniami lub okolicznościami, których strona nie mogła przewidzieć. Zdaniem organu, powinności w tym zakresie jasno zostały sprecyzowane w przepisach prawa. Z kolei, w odniesieniu do drugiego stwierdzonego naruszenia organ wyjaśnił, że obowiązek instalowania tachografów statuuje rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE. L. 370 z 31.12.1985, str. 8 ze zm.). Przywołując regulacje art. 3 ust. 1 i ust. 2 tego rozporządzenia, wskazał na sformułowaną w art. 4 pkt 6a ustawy definicję przewozu drogowego oraz pojęcie przewozu drogowego, ustalone w art. 4 lit. a rozporządzenia (WE) nr 561/2006, do którego wskazany przepis ustawy odsyła. Następnie, organ przytoczył treść art. 2 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 określającego zakres przedmiotowy stosowania tego aktu oraz art. 3 ustalający wyłączenia przedmiotowe z zakresu jego stosowania. Powołując się natomiast na przepis art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. nr 92, poz. 879 z późn. zm.) wskazał, że z obowiązku instalowania tachografów zwolnione zostały pojazdy wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, które określono w art. 13 ust. 1 rozporządzenie (WE) nr 561/2006. Wobec powyższego organ uznał, że żaden z tych wyjątków nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a stwierdzone naruszenie w postaci wykonywania przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące, wyczerpuje hipotezę przewidzianą w lp. 6.1.1. załącznika nr 3 do ustawy i skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 3000 zł. Jako podstawę prawną wymierzenia kary wskazał przepis art. 92 a ust 1 ustawy, a kary łącznej przepis art. 92 a ust. 2 ustawy. Organ zaznaczył również, że użyte w art. 3 pkt h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 pojęcie "przewozu niehandlowego" jest odmienne od definicji "przewozu na potrzeby własne", określonej w art. 4 pkt 4 ustawy i należy je rozumieć jako przewóz niezwiązany z prowadzoną działalnością gospodarczą, zarówno w formie transportu drogowego, jak i przewozu na potrzeby własne.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł H. B., kwestionując rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Oświadczył, że nie prowadzi i nigdy nie prowadził działalności gospodarczej, której przedmiotem byłyby usługi transportowe, jak również, nie dokonuje przewozu rzeczy na potrzeby własne. Wyjaśnił, że w dniu 30 sierpnia 2013 r. jechał z pracownikiem do [...] i został poproszony przez kolegę- K. C., o zaciągnięcie, "po drodze", jego przyczepy z oknami do [...]. Znajdujące się na przyczepie okna były własnością K. C., a "przeciągnięcie" przyczepy miało charakter incydentalny i bezpłatny. Odbywało się na zasadzie przysługi koleżeńskiej i nie stanowiło usługi transportowej, ani też nawet przewozu na potrzeby własne. W świetle wskazanych okoliczności odwołujący stwierdził, że brak jest podstaw do żądania od niego licencji transportowej, czy też wypisu na potrzeby własne oraz posiadania w samochodzie urządzenia rejestrującego. Tym samym brak także podstaw do karania go za stwierdzone naruszenia.

Decyzją z dnia 17 grudnia 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., Dyrektor Izby Celnej w Opolu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazując na regulacje art. 5 ust. 1, art. 4 pkt 3 lit. a i art. 4 pkt 4 ustawy oraz na ustalony przez organ pierwszej instancji stan faktyczny i zgromadzony materiału dowodowego, organ odwoławczy przyjął, że w dniu 20 czerwca 1913 r. H. B. wykonywał transport drogowy, polegający na przewozie stolarki aluminiowej, zespołem pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej 3750 kg i nie posiadał licencji na wykonywanie tego transportu. Stwierdzając, że w chwili kontroli strona powinna taką licencję posiadać organ zauważył, że H. B. podpisał obustronnie sporządzony protokół kontroli stwierdzający wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące. Zaznaczył, że protokół ten ma cechy dokumentu urzędowego, w rozumieniu art. 76 § 1 K p a., a brak zastrzeżeń strony do protokołu spowodował, że stanowi on dowód w sprawie. Podzielił także stanowisko organu pierwszej instancji, co do wymierzenia kary w wysokości 8000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez licencji. Oceniając naruszenie w postaci braku wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące, organ wskazał na art. 3 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 i stwierdził, że strona przewoziła stolarkę okienną zespołem pojazdów o łącznej masie całkowitej 3750 kg, a przewóz był wykonywany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, stąd uznał, że zespół pojazdów winien być wyposażony w urządzenie rejestrujące i powinno być ono użytkowane. Organ przyjął, że zgodnie z art. 92a ustawy i załącznikiem nr 3 lp. 6.1.1. do tej ustawy, wysokość kary za brak instalacji przyrządu kontrolnego jest właściwa. Ponadto wyjaśnił, że na zasadzie art. 92 a ust. 2 ustawy należało ww. kary ustalić w łącznej w kwocie, tj. 10 000 zł. Dodatkowo podkreślił organ, że w sprawie nie zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 92c ustawy.

H. B. – reprezentowany przez adwokata A. M. – zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania zarzucił decyzji naruszenie art. 4 pkt 3 ustawy, przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przewóz jednorazowy, incydentalny i niezwiązany z działalnością, wykonywany przez przedsiębiorcę i niebędący odpłatną usługą transportową, stanowi transport drogowy. Wywodził, że zgodnie z ww. przepisem, transportem drogowym jest każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej oraz działalność gospodarcza w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy. Przewóz wykonywany przez skarżącego w dniu 20 czerwca 2013 r. nie kwalifikuje się do żadnego z tych przypadków. Opierając się na okolicznościach wskazanych w odwołaniu skarżący stwierdził, że nieodpłatne "przeciągnięcie" przyczepy nie stanowiło usługi transportowej, gdyż odbywało się bez wynagrodzenia. Nie stanowiło również przewozu na potrzeby własne, bowiem okna i przyczepa nie były jego własnością. Kwestionując naruszenie w postaci braku w pojeździe urządzenia rejestrującego, skarżący wskazał, że stosownie do art. 3 pkt h rozporządzenia nr 561/2006, akt ten nie ma zastosowania między innymi do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony, używanymi do niehandlowego przewozu rzecz. Taki właśnie charakter, w ocenie skarżącego, miał przewóz okien na przyczepie kolegi.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Celnej w Opolu przytoczył argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutów stwierdził ponadto, że skarżący w dniu kontroli wykonywał przewóz drogowy bez wymaganej licencji, a to że był to przewóz jednorazowy, incydentalny i niestanowiący odpłatnej usługi nie ma żadnego znaczenia. Organ wskazał, że wątpliwości nie budzi również to, iż przewóz miał charakter pomocniczy w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej. Przez niehandlowy przewóz rzeczy należy rozumieć przewóz, który nie stanowi przedmiotu wymiany towarowej o charakterze ewidencyjnym. Przewóz taki nie może być związany z działalnością gospodarcza prowadzoną przez przedsiębiorcę co oznacza, że nie może być wykonywany pomocniczo w stosunku do niej. Dotyczy on jedynie przewozu prywatnego związanego z potrzebami własnymi osoby fizycznej i nie jest funkcjonalnie związany z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu. W zakresie dokonywanej oceny Sąd nie może przy tym wchodzić w kompetencje organu administracji i w przypadku stwierdzenia wadliwości postępowania administracyjnego, czy też wadliwości wydanego aktu lub podjętej czynności, zastępować organu w podjęciu rozstrzygnięcia. Sąd nie stanowi bowiem kolejnej instancji w sprawach należących do właściwości organów i nie jest uprawniony do podejmowania merytorycznych rozstrzygnięć w sprawach podlegających ocenie organu. Jego rola sprowadza się wyłącznie do dokonania oceny tego, czy działania podejmowane przez organy były zgodne z przepisami prawa materialnego i procesowego, a w przypadku stwierdzenia wadliwości skutkującej koniecznością wyeliminowania z obiegu prawnego kontrolowanego aktu, jedynie do jego uchylenia, bądź stwierdzenia jego nieważności. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do podjęcia w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie praw i obowiązków, w tym również zmiany rozstrzygnięcia podjętego przez organ, czy wreszcie umorzenia postępowania administracyjnego – o co wnosił skarżący w skardze.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późń. zm.) zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie braku wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu.

W niniejszej sprawie ocenie Sądu podlegała decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, pojazdem nieposiadającym wymaganego urządzenia rejestrującego. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych zasad, kontrola tej decyzji wykazała, że odpowiada ona przepisom prawa.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny niniejszej sprawy, czyniąc zadość wymogom z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a dokonane ustalenia znalazły wyraz w treści uzasadnienia decyzji. Zauważyć przy tym należy, że okoliczności faktyczne sprawy ustalone przez organy znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowymi i nie są kwestionowane przez skarżącego. Istota powstałego sporu sprowadzała się natomiast do ich oceny i związanej z tym kwalifikacji przejazdu drogowego, wykonywanego przez skarżącego w dniu 20 czerwca 2013 r. oraz skutków prawnych tego przejazdu, w tym nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Zarzuty skarżącego dotyczą bowiem braku podstaw prawnych do uznania istnienia obowiązku posiadania licencji na wykonywany przez niego przejazd drogowy oraz wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące, a w związku z tym - braku podstaw prawnych do nałożenia na niego kary pieniężnej za stwierdzone w tym zakresie naruszenia.

Rozstrzygając te kwestie Sąd uznał jednak, że w sprawie, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, organ dokonał trafnej jego oceny i właściwie zastosował do zaistniałych okoliczności przepisy prawa materialnego.

Wskazać należy, że materialną podstawą prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie były przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 z późn. zm.), zwanej nadal ustawą, która ustala między innymi zasady podejmowania i wykonywania niezarobkowego krajowego przewozu drogowego oraz zasady nakładania i wysokość kar pieniężnych za wykonywanie tego przewozu z naruszeniem jego warunków. Ponadto, do ustalanego stanu faktycznego zastosowanie znajdowały również przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L. 370. 8 z późn. zm.) i rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia (...) (Dz. Urz. L. 102.1 z późn. zm.), a także przepisy ustawy z dnia z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155).

Odnotować też należy, z uwagi na istotne zmiany jakie ustawodawca wprowadził do omawianej ustawy po zaistnieniu zdarzenia, w związku z którym na skarżącego nałożono karę pieniężną, że w zakresie dokonywanej oceny legalności zastosowanie w sprawie mają przepisy w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonanej kontroli tj. w dniu 20 czerwca 2013 r., a nie w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zdarzenie, które miało miejsce w czasie obowiązywania określonego stanu prawnego musi być oceniane wedle niego. Strona mogła bowiem dostosować swe działania w okresie objętym kontrolą tylko do obowiązującego wówczas stanu prawnego. W myśl ogólnej zasady niedziałania prawa wstecz ocena zachowania skarżącego musi odbywać się w oparciu o przepisy obowiązujące w okresie objętym kontrolą. W wypadku stwierdzenia naruszenia warunków wykonywania przewozu drogowego tylko te przepisy mogą stanowić podstawę prawną przyjęcia, że doszło do takiego naruszenia. Zwrócić uwagę przyjdzie, że oceniane zdarzenie, jakim było wykonywanie przez skarżącego przewozu po drodze krajowej, zostało całkowicie ukształtowane (sfinalizowane, skonsumowane) pod rządem przepisów obowiązujących w dacie kontroli i - co jest oczywiste - zdarzenie to, jak i jego skutki, nie trwały już pod rządem nowego prawa. W konsekwencji, dla oceny wywiązania się z ustawowych obowiązków dotyczących wykonywania przewozu zastosowanie znajdował stan prawny z daty kontroli drogowej, nie zaś z daty wydawania decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 443/09, LEX nr 596825; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 69/14, internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też, uznać należy, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji prawidłowo uwzględniono przepisy ustawy w jej brzmieniu z daty kontroli.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy, akt ten określa m.in. zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego (pkt 1) oraz niezarobkowego krajowego przewozu drogowego (pkt 3). W art. 3 ust. 1 ustawy wskazane zostały natomiast przewozy drogowe, wykonywane zarówno pojazdami samochodowymi, jak i zespołami pojazdów, do których przepisy tej ustawy nie mają zastosowania. Podkreślić trzeba, że wyliczenie tych wyłączeń stanowi katalog zamknięty, co oznacza, że niedopuszczalne jest w tym zakresie stosowanie wykładni rozszerzającej i odstępowanie od stosowania przepisów ustawy w odniesieniu do innych przewozów drogowych rzeczy niż te, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy. W odniesieniu do przewozu drogowego rzeczy (zarówno transportu, jak przewozu na potrzeby własne), na mocy art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy, z zakresu przedmiotowego ustawy wyłączone zostały jedynie przewozy drogowe wykonywane pojazdem samochodowym lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nie większej niż 3,5 tony. Wobec powyższego, przepisy ustawy mają zastosowanie do każdego przewozu drogowego rzeczy wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony.

Z definicji przewozu drogowego, ustalonej w art. 4 ust. 6a ustawy wynika, że obejmuje on transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 561/2006. Transport drogowy zdefiniowany został w art. 4 pkt 3 ustawy, a zatem oznacza on krajowy transport drogowy, którego definicję sformułowano w art. 4 pkt 1 ustawy lub międzynarodowy transport drogowy, określony w art. 4 pkt 2 ustawy, a także każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 (art. 4 pkt 3 lit.a) oraz działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy (art. 4 pkt 3 lit.b). W art. 4 pkt 4 ustawy określone zostały konieczne przesłanki i warunki zakwalifikowania przewozu drogowego jako przewozu niezarobkowego (na potrzeby własne). Przepis art. 4 lit. a rozporządzenia nr 561/2006 stanowi natomiast, że przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy.

W świetle wskazanych powyżej regulacji przyjąć należy, że transportem drogowym, który zaliczany jest do przewozu drogowego, jest nie tylko podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy, na warunkach określonych w art. 4 pkt 1 i pkt 2, ale w myśl art. 4 pkt 3 lit.a ustawy - transportem drogowym jest także każdy faktyczny przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, która to nie polega na wykonywaniu transportu drogowego, jeśli nie stanowi on przewozu na potrzeby własne. Nawet jeśli przedsiębiorca nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie przewozu rzeczy, to wykonywany przez niego przewóz drogowy (tylko pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności, jeśli nie spełnia on kumulatywnych warunków przewozu na potrzeby własne określonych w art. 4 pkt 4 ustawy), uznać należy za transport drogowy, na wykonywanie którego - zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, w jego brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie - wymagane było uzyskanie odpowiedniej licencji. Z przedstawionych regulacji ustawowych wynika ponadto, że jeśli dany przejazd drogowy spełnia wymogi z art. 4 pkt 3 lit a, jego uznanie za transport drogowy jest niezależne od tego, czy spełnia on formalne wymogi prowadzenia działalności w zakresie transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i pkt 2 ustawy i to nawet wówczas, gdy wykonywany był tylko jednorazowo, czy incydentalnie.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że w ramach wykonywanego przez skarżącego w dniu 20 czerwca 2013 r. przejazdu po autostradzie [...], zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, realizowany był przewóz towarów w postaci stolarki aluminiowej do szklanej zabudowy okiennej. Przewóz ten nie podlegał wyłączeniu z zastosowania ustawy na zasadzie art. 3 ustawy, a zatem przepisy tej ustawy znajdowały zastosowanie do spornego przewozu. Dla uznania, że przewóz wykonywany był zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony nie ma znaczenia fakt, że przyczepa nie stanowiła własności skarżącego. Bezspornie też, przewóz ten nie był realizowany w związku z wykonywaniem przez skarżącego działalności gospodarczej w zakresie przewozu rzeczy, co oznacza, że nie był on wykonywany w ramach transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2 ustawy. Jak wynika z wpisu skarżącego do ewidencji działalności gospodarczej, prowadzona przez niego działalność gospodarcza w przeważającym zakresie polega na przygotowywaniu terenu pod budowę i nie obejmuje wykonywania przewozu rzeczy. Niemniej jednak zauważyć też należy, że wśród wykonywanej przez niego działalności gospodarczej wskazano również jako podklasę m.in. działalność oznaczoną kodem 43.32.Z oraz kodem 43.34.Z, które zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (Dz. U. nr 251, poz. 1885 z późn. zm.), obejmują odpowiednio, m.in. instalowanie drzwi (z wyłączeniem drzwi automatycznych i obrotowych), okien, futryn okiennych i drzwiowych, z drewna i innych materiałów (kod 43.32.Z), instalowanie pokryć szklanych, luster itp. oraz szklenie okien (kod 43.34.Z). Niewątpliwie zatem, przewóz przez przedsiębiorcę materiałów wykorzystywanych w związku z działalnością gospodarczą, uznać należy za przejazd wykonywany pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej. Wykonywany przez skarżącego przewóz towarów, jak słusznie uznały organy, nie spełniał jednak wszystkich kumulatywnych warunków niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne, o którym mowa w art. 4 pkt 4 ustawy, gdyż przewożony towar nie należał do skarżącego (nie posiadał prawa do dysponowania nim). Skoro jednak wykonywany był przez przedsiębiorcę jedynie pomocniczo w stosunku do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej przyjąć należało, że stanowił on transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 lit. a ustawy. Dla takiej kwalifikacji przewozu, jako transportu drogowego nie ma znaczenia to, że wykonywanie transportu nie należy do zakresu działalności gospodarczej skarżącego oraz, że skontrolowany przewóz towarów- jak wskazywał skarżący, miał jedynie epizodyczny charakter. W świetle art. 4 pkt 3 lit. a ustawy o tym, czy mamy do czynienia z wykonywaniem transportu drogowego nie decyduje wykonywanie przewozu w ramach prowadzonej działalności, ani też powtarzalność, czy częstotliwość jego wykonywania. Nie ma znaczenia również to, że przewożony towar nie stanowi własności wykonującego przewóz drogowy. Okoliczność taka stanowi bowiem warunek wykonywania przewozu na potrzeby własne, a nie transportu drogowego.

W świetle zaistniałych okoliczności faktycznych, oba organy orzekajace prawidłowo przyjęły, że na wykonywanie skontrolowanego przewozu – będącego transportem drogowym, skarżący powinien był posiadać licencję. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, w brzmieniu znajdującym zastawanie w niniejszej sprawie, podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymagało uzyskania odpowiedniej licencji. W toku postępowania bezspornie ustalono, że w dniu kontroli takiej licencji on nie posiadał. Okoliczności tej nie kwestionuje sam skarżący. Powstałe uchybienie musiało zatem skutkować nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej, na zasadzie art. 92a ustawy.

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest również fakt, że realizowany przez skarżącego w dniu kontroli transport drogowy, zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, ale mniejszej niż 7,5 tony, wykonywany był pojazdem, który nie został wyposażony w urządzenie rejestrujące. W art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85 ustalony natomiast został obowiązek instalowania i użytkowania urządzeń rejestrujących w pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia nr 561/2006. Poza pojazdami podlegającymi wyłączeniu, obowiązek ten dotyczy wszystkich pojazdów wykorzystywanych do przewozu drogowego rzeczy, o którym mowa w ustawie, a więc zgodnie z art. 4 pkt 6a ustawy także transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 3 lit. a ustawy. Stosownie do odesłania z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85 zauważyć też trzeba, że wskazany przepis art. 3 rozporządzenia nr 561/2006 ustala katalog zamknięty wyłączeń spod zakresu tego rozporządzenia. Wymienia on 9 rodzajów przewozów drogowych, do których nie stosuje się żadnego przepisu rozporządzenia nr 561/2006. Na mocy art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85 do przewozów tych nie stosuje się zatem także przepisów rozporządzenia nr 3821/85 .

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skargi dotyczącego zastosowania art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006 odnotować należy, że wynikające z niego wyłączenie z zakresu stosowania wskazanych rozporządzeń dotyczy przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy. Warunkiem wyłączenia przewozu drogowego spod regulacji wskazanych powyżej rozporządzeń jest zatem niehandlowy charakter przewozu rzeczy. Przez niehandlowy przewóz rozumieć jednak należy jedynie taki przewóz, który w żaden sposób, nawet ubocznie, nie jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Taka działalność uboczna, inaczej mówiąc pomocnicza w stosunku do działalności gospodarczej, stanowi natomiast cechę transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 3 lit. a ustawy (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1895/11, LEX nr 1298457). Wykonywanie przewozu rzeczy w warunkach, o których mowa w art. 4 pkt 3 lit. a ustawy, wyłącza tym samym możliwość uznania takiego przewozu drogowego za niehandlowy. Przyjąć bowiem należy, że przewóz niehandlowy to taki, który nie tylko wykonywany jest nieodpłatnie w celach prywatnych, ale też nie jest w żaden sposób związany z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Skoro w niniejszej sprawie ustalono, że skarżący jest przedsiębiorcą, a sporny przewóz wykonywany był przez niego jako pomocniczy w stosunku do jego działalności gospodarczej, gdyż wiązał się z przewozem elementów, których instalowanie należy do zakresu zarejestrowanej działalności gospodarczej i prowadzonej przez skarżącego, zasadnie organy w niniejszej sprawie przyjęły, że skarżący wykonywał przewóz drogowy, który nie spełniał wymogów z art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006. Nie spełniał on również warunków pozostałych przewozów drogowych określonych w art. 3 rozporządzenia nr 561/2006. Słusznie tym samym organy uznały, że dla wykonywania takiego przewozu konieczne było nie tylko uzyskanie stosownej licencji, ale także wyposażenie pojazdu samochodowego w urządzenie rejestrujące.

Do wykonanego przez skarżącego przewozu zastosowanie znajdują zatem przepisy rozporządzenia nr 3821/85, z którego wynika obowiązek wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące. Zaakcentować trzeba, że obowiązek ten określony został wprost w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85, zgodnie z którym urządzenie rejestrujące powinno być instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, a wyłączenie w tym zakresie dotyczy jedynie pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia nr 561/2006. Na mocy art. 29 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców, z obowiązku instalowania urządzeń rejestrujących zwolnione zostały także pojazdy wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (EWG) nr 3821, które określono w art. 13 ust. 1 rozporządzenie (WE) nr 561/2006. Żaden z tych wyjątków nie znajduje jednak zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż skarżący nie wykonywał przewozu pojazdem wymienionym w art. 13 ust. 1 rozporządzenie (WE) nr 561/2006.

Uwzględniając powyższe rozważania stwierdzić należało, że w dniu przeprowadzonej kontroli drogowej skarżący niewątpliwie wykonywał transport drogowy z naruszeniem obowiązków określonych w z art. 5 ust. 1 ustawy i art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85. W konsekwencji tego, właściwie zastosowano przepisy art. 92 a ustawy i prawidłowo na ich podstawie nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10000 zł.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10000 złotych za każde naruszenie. Jak stanowi art. 92a ust. 6 ustawy, wykaz tych naruszeń oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określone zostały w załączniku nr 3 do ustawy. Zgodnie natomiast z art. 92a ust. 2 ustawy, suma kar pieniężnych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10000 zł. Za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, pod pozycją 1.1 załącznika nr 3 do ustawy, ustawodawca przewidział karę w wysokości 8000 zł, natomiast za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące w pozycji 6.1.1 załącznika wskazał karę w wysokości 3000 zł. Skoro wskazane naruszenia, jakich dopuścił się skarżący, stwierdzone zostały podczas jednej kontroli drogowej, zatem na zasadzie art. 92a ust. 2 ustawy prawidłowo nałożono karę w łącznej wysokości 10000 zł.

W kwestii nakładania wskazanej kary pieniężnej wyjaśnić przyjdzie, że przepis art. 92a ust. 1 ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że w razie stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego uprawniony organ, w każdym przypadku obowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący przewóz odpowiedniej kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej. Co do określenia jej wysokości, przepis art. 92a ust. 6 ustawy wprost odsyła do załącznika nr 3 do ustawy, który określa wysokość kar w sposób sztywny, nie pozostawiając uznaniu organu określenia ich wysokości. Ustawodawca nie przewidział żadnych okoliczności mogących uzasadniać jej zmniejszenie. W konsekwencji, wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej organ nie ma możliwości ustalić innej wysokości kary niż ta, która określona została co do poszczególnych naruszeń w załączniku nr 3 do ustawy. Przewidziane przez ustawodawcę związanie organów wysokością kary ustalonej w załączniku oraz brak ich swobody w zakresie ustalania jej wysokości ma związek z charakterem odpowiedzialności wynikającej z art. 92a ust. 1 ustawy. Wymierzenie kary na tej podstawie nie jest bowiem uzależnione od winy podmiotu wykonującego przewóz drogowy lecz związane jest z samym naruszeniem obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przy stwierdzeniu naruszenia, dla nałożenia kary nie ma tym samym znaczenia to jakie były tego przyczyny i kto ponosi za to winę. Kara administracyjna nie jest odpłatą za popełniony czyn lecz służy przymuszeniu do respektowania nakazów i zakazów określonych w przepisach prawa. W przypadku odpowiedzialności wynikającej z art. 92a ust. 1 ustawy istotny jest skutek w postaci obiektywnego naruszenia prawa. Dolegliwość w postaci kary pieniężnej jest konsekwencją samego naruszenia prawa, które stanowi przesłankę odpowiedzialności. Przy jej ustalaniu organ prowadzący postępowanie nie jest uprawniony do oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa. Jego rola sprowadza się do stwierdzenia czy doszło do naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego i w razie pozytywnego wyniku oceny w tym zakresie, do nałożenia kary pieniężnej w takiej kwocie, jaka ustalona została przez ustawodawcę. Zgodnie bowiem z wyrażoną w art. 6 K.p.a. zasadą praworządności, organy administracji publicznej nie mogą odmówić stosowania obowiązujących przepisów prawa. To powoduje, że rozpoznając niniejszą sprawę organy nie mogły odstąpić od stosowania regulacji art. 92a ustawy.

Zauważyć również należy, że wprawdzie w art. 92c ustawy, ustawodawca przewidział wyłączenie odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia warunków lub obowiązków przewozu drogowego, jednak zasadnie w zaskarżonej decyzji organ stwierdził, iż w tej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające wyłączenie odpowiedzialności skarżącego. Przepis art. 92c ust. 1 ustawy stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (pkt 1) oraz jeżeli za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ (pkt 2). W rozpoznawanej sprawie nie ujawniono jednak okoliczności wyczerpujących wskazane przesłanki, w szczególności zaś skarżący nie wykazał, że nie miał wpływu na stwierdzone naruszenie. Za okoliczność taką nie może być uznany brak wiedzy lub dokonanie błędnej oceny w zakresie kwalifikacji przewozu drogowego i istniejących co do niego obowiązków określonych w przepisach prawa.

Reasumując, w ocenie Sądu, zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że wykonywany przez skarżącego w dniu kontroli przewóz był transportem drogowym wymagającym posiadania stosownej licencji oraz wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące. Niespełnienie tych obowiązków uzasadniało wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej w łącznej wysokości 10000 zł.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.