Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3151/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183,184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 201/18 w sprawie ze skargi J.Ł. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 25 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 201/18 uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby, a także poprzedzającą jej wydanie decyzję (rozkaz personalny) Komendanta Powiatowego Policji w O.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2017 r. Komendant Powiatowy Policji w O. , działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt. 8 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia

6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 ze zm.) zwolnił skarżącego - aspiranta J.Ł. – asystenta Ogniwa Prewencji Komisariatu Policji

w S. Komendy Powiatowej Policji w O. (zawieszonego w czynnościach służbowych od dnia [...] grudnia 2014 roku do dnia [...] marca 2015 roku) ze służby

w Policji z dniem [...] grudnia 2017 r. Decyzji na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r.

poz. 1257 ze zm.) - dalej "k.p.a.", nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że bezpośrednią podstawą wszczęcia postępowania był fakt poinformowania Rzecznika Dyscyplinarnego Komendanta Powiatowego Policji przez skarżącego o zapadnięciu w dniu [...] sierpnia 2017 r. w Sądzie Rejonowym

w O. , Wydział [...] Karny, nieprawomocnego wyroku karnego w sprawie o sygn. akt [...] przeciwko niemu. Sąd Rejonowy uznał skarżącego winnym popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k., jednakże uznając, że wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, a okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, na podstawie art. 66 § 1 k.k. w związku z art. 67 § 1 k.k. prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne warunkowo umorzył na okres jednego roku próby. Sąd ten uznał skarżącego również winnym dwóch pozostałych przestępstw z art. 231 § 1 k.k. i na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. umorzył postępowanie.

Z przedstawionego w uzasadnieniu tej decyzji stanu faktycznego wynikało,

że skarżący w nocy z [...] na [...] maja 2013 r. podczas realizacji czynności związanych

z interwencją wobec zatrzymanego A.S. umyślnie przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że wszedł do pomieszczenia, w którym przebywał zatrzymany i zastosował wobec niego środek przymusu bezpośredniego, tj. uderzył zatrzymanego kilkanaście razy pałką służbową w okolice ud i pośladków w sytuacji gdy użycie tego środka przymusu bezpośredniego nie było dozwolone. W chwili wejścia skarżącego do pomieszczenia zatrzymany był agresywny, żywo gestykulował i używał wulgarnych słów wobec policjanta, jednakże nie niszczył w tym momencie mienia, to jest wyposażenia pomieszczenia, w którym przebywał. Skarżący posiadał tylko informację o takiej sytuacji panującej w pomieszczeniu, gdy zatrzymany był sam. Pozyskana wiedza od dyżurnego nie stanowiła więc podstawy do użycia pałki służbowej. Jak dalej uzasadnił organ pierwszej instancji - obowiązujący wówczas akt prawny regulujący zasady i przypadki użycia środków przymusu bezpośredniego,

tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 września 1990 r. w sprawie określenia przypadków oraz warunków i sposobów użycia przez policjantów środków przymusu bezpośredniego (Dz. U. z 1990 nr 70, poz. 410) w § 13 wskazywał przypadki stosowania pałki służbowej, która mogła być stosowana w razie odpierania czynnej napaści, pokonywania czynnego oporu lub przeciwdziałania niszczeniu mienia. Takich zachowań nie można było dopatrywać się u zatrzymanego w chwili wejścia do pomieszczenia przez aspiranta. Wobec tego funkcjonariusz nie mógł użyć środka przymusu bezpośredniego w postaci pałki służbowej. Sytuacja związana z podjęciem interwencji przez policjanta na żądanie dyżurnego nie była sytuacją na tyle gwałtowną

i uwarunkowaną koniecznością pilnego wejścia do pomieszczenia, aby policjant nie mógł dokonać wcześniejszego rozeznania co do charakteru zachowania zatrzymanego, chociażby poprzez sprawdzenie tego na monitoringu wizyjnym. Nie można więc tłumaczyć i usprawiedliwiać zachowania policjanta nagłością i gwałtownością sytuacji, która uniemożliwiała mu ocenę czy doszło do takiego zachowania zatrzymanego, które umożliwiłoby użycie właściwego środka przymusu bezpośredniego zgodnego

z przepisami prawa, tym bardziej, że funkcjonariusz dochodząc do miejsca, gdzie podejmował interwencję miał świadomość, że bezpośrednio za nim udaje się pełniący służbę st.asp. K.J., który potwierdził to w swoich zeznaniach. Policjant ten mógł asekurować skarżącego w podjętej interwencji i mógł udzielić mu pomocy przy tej interwencji. Wobec tego skarżący nie mógł użyć w tym momencie niedozwolonego w tej sytuacji środka przymusu bezpośredniego. W podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia Komendant Powiatowy Policji wskazał art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy

o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Wyjaśniono,

że oczywistość popełnienia przestępstwa przez skarżącego została stwierdzona na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, tj. wyjaśnień skarżącego, zeznań policjantów uczestniczących w czynnościach objętych postępowaniem administracyjnym, tj. st. asp. K.J.., sierż. szt. D.S. oraz byłego funkcjonariusza W.K., kserokopii materiałów z akt Sądu Rejonowego w sprawie karnej o sygn. akt [...] , opinii Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów oraz opinii instytucji

i osób prywatnych dotyczących skarżącego.

W odwołaniu skarżący zwrócił się o uchylenie rozkazu personalnego podnosząc,

że postępowanie administracyjne zostało wszczęte po 4 latach od daty przedstawienia mu zarzutów w postępowaniu przygotowawczym. Podkreślił, że postanowienie

o wszczęciu postępowania zostało wydane przez pracownika podlegającego wyłączeniu, bowiem czynności dokonywała osoba spowinowacona z osobą występującą w postępowaniu w charakterze pokrzywdzonego. Zarzucił również naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu, bowiem nie został uwzględniony jego wniosek o ponowne przesłuchanie świadków, które to przesłuchanie miało miejsce przed powiadomieniem go o wszczęciu postępowania. Zarzucił nadto,

że organ I instancji zwlekał z wysłaniem mu decyzji o zwolnieniu ze służby, bowiem decyzja została wydana w dniu [...] grudnia 2017 r., a otrzymał ją dopiero w dniu

[...] stycznia 2018 r., a więc po dacie zwolnienia ze służby. Wskazał ponadto,

że wymieniony wyżej Sąd Rejonowy zmienił kwalifikację prawną zarzucanego mu czynu z art. 247 § 1 i 3 k.k. na art. 231 § 1 kk i uznał, że społeczna szkodliwość czynu nie była znaczna, co w jego ocenie nie skutkuje przesłanką obligatoryjnego zwolnienia ze służby. Zarzucił także naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, poprzez jego zastosowanie mimo niespełnienia przesłanki oczywistego popełnienia czynu oraz niemożliwości pozostania w służbie. Wbrew ustaleniom organu, że wiedza pozyskana od dyżurnego nie uzasadniała użycia pałki służbowej argumentował, iż jak wynika z zeznań dyżurnego jednostki, który wówczas był jego przełożonym, wydał on skarżącemu polecenie aby zejść i podjąć interwencję wobec zatrzymanego celem niedopuszczenia do niszczenia mienia i przywołania go do zachowania zgodnego z prawem. Odwołujący się wyjaśnił, że przez 21 lat służby nauczył się, że należy wykonywać polecenia przełożonych, tym bardziej, że odgłosy kopania w drzwi świadczyły o tym, że polecenie służbowe było zasadne i zgodne

z prawem. Stanowisko organu pierwszoinstancyjnego sugeruje, że winien był podważać polecenia przełożonego. Poza tym zauważył, że przyjęty w decyzji opis zachowania zatrzymanego ewidentnie świadczy o jego czynnym oporze, agresywności ukierunkowanej na utrudnianie zadania policjantowi, a więc uzasadniał użycie pałki służbowej. Ponadto nie wzięto pod uwagę, że skarżący interweniował wobec potężnie zbudowanego przestępcy, który kilka chwil wcześniej bez trudu pobił trzy osoby, a gdy w wyniku jego ciosów upadły na ziemię, kopał je po głowie. Jak dalej stwierdził - szerzej uzasadniając - podjął wówczas dobrą decyzję, która musiała być natychmiastowa, rozważał od tamtego czasu to zdarzenie i nie udało mu się znaleźć innego sposobu na skuteczne i bezpieczne przeprowadzenie tej interwencji. Odniósł się do listy poparcia sporządzonej przez policjantów opowiadających się przeciwko jego zwolnieniu, formułując ocenę na kanwie swego przypadku, że policjant może stracić pracę na podstawie samych oskarżeń przestępcy, nawet jeśli sąd nie da im wiary, na co wskazują uzasadnienia zapadłych w jego sprawie karnej wyroków. Nawiązał do gróźb zatrzymanego względem niego. Wreszcie swoją argumentację wsparł licznie cytowanymi tezami z wyroków sądów administracyjnych w aspekcie wykładni ustawowej przesłanki "oczywistości" wynikającej z przepisu zastosowanego jako podstawa prawna zwolnienia go ze służby.

Komendant Wojewódzki Policji [...] , na podstawie art. 138 § 1

pkt k.p.a. uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji ustalając ją na dzień [...] stycznia 2018 r., a w pozostałej części zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy. W motywach decyzji organ odwoławczy potwierdził ustalenia stanu faktycznego sprawy dokonane przez Komendanta Powiatowego Policji. Uznał, że zgromadzono wyczerpujący materiał dowodowy w postaci (między innymi): protokołów przesłuchania świadków

w postępowaniu administracyjnym, to jest wymienionych wyżej trzech funkcjonariuszy Policji oraz notatek urzędowych, materiałów postępowania dyscyplinarnego, opinii biegłego, odpisu nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem Sądu Rejonowego

w O. Wydział [...] Karny z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie o sygnaturze akt

[...] oraz protokołu z rozprawy głównej w tej sprawie karnej, opinii oraz pisma Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządowego Związku Zawodowego Policjantów, kopii apelacji od ww. wyroku, pisma tego Sądu, opinii dyrektora Gimnazjum oraz Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych, pisma dyrektora Publicznego Przedszkola. Zdaniem organu drugiej instancji ze zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego w sposób oczywisty wynikało, że skarżący dopuścił się popełnienia czynu z art. 231 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. tj. umyślnego przekroczenia uprawnień poprzez zastosowanie środka przymusu bezpośredniego w sposób niedozwolony, to jest przy braku podstaw do jego zastosowania. Opis bowiem czynu w decyzji organu pierwszej instancji jest zgodny

z opisem znajdującym się w wyroku karnym. Skarżący używając pałki służbowej wobec zatrzymanego, zamiast mniej dolegliwego środka przymusu bezpośredniego, nie zastosował się do zasady minimalizacji naruszeń.

Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania organ nie znalazł podstaw faktycznych i prawnych, które mogłyby potwierdzić ich zasadność. W zakresie zarzutu naruszenia przepisów dotyczących kwestii wszczęcia postępowania wyjaśnił, że postanowieniem

z dnia [...] stycznia 2014 r. wszczęto wobec skarżącego postępowanie dyscyplinarne, które zostało zawieszone z uwagi na brak możliwości zebrania pełnego materiału dowodowego do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej. Następnie, w związku

z powzięciem informacji dotyczących uznania skarżącego winnym popełnienia czynu

z art. 231 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k., organ I instancji uznał, że istnieją okoliczności dające podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego zmierzające do wydalenia ze służby na mocy art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

W ocenie organu niezasadny był zarzut odwołania, że wszczęcie postępowania administracyjnego w okresie 4 lat od daty przedstawienia zarzutów w postępowaniu przygotowawczym nie miało podstaw. Organ nie podzielił zarzutu sprzeczności podstaw wszczęcia postępowania, bowiem w dniu wydania decyzji o wszczęciu postępowania administracyjnego organ I instancji posiadał wyrok, w którym została zmieniona kwalifikacja prawna czynu, natomiast wszczęte postępowanie administracyjne miało na celu ustalenie, czy zaistniały przesłanki zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Takie ustalenia zostały przez organ I instancji przeprowadzone.

Odnosząc się do zarzutu błędnej interpretacji podstawy zwolnienia ze służby

w postaci "oczywistości" oraz "niemożliwości dalszego pełnienia służby", organ podał, że w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego zostały zebrane dowody, które bezpośrednio potwierdzają dokonanie przez skarżącego czynu z art. 231 § 1 k.k.

i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi J.Ł., uchylił ww. rozkaz personalny uznając, że został on wydany

z naruszeniem prawa materialnego, oraz uchylił rozkaz personalny wydany w pierwszej instancji.

W motywach wydanego rozstrzygnięcia Sąd wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 ze zmianami), zgodnie

z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach popełnienia czynu

o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Dla prawidłowości zastosowania komentowanego przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji oraz zwolnienia na tej podstawie prawnej funkcjonariusza ze służby niezbędne jest wykazanie kumulatywnego spełnienia wszystkich trzech przesłanek normatywnych, przewidzianych w hipotezie tej normy prawnej, a zatem ustalenie faktu popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, oczywistości popełnienia tego czynu oraz wykazanie, że uniemożliwia to pozostawienie funkcjonariusza w służbie. Powołany przepis, podobnie jak i inne przepisy ustawy

o Policji, nie zawiera definicji legalnej pojęcia "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa". W orzecznictwie przyjmuje się jednak,

że zaistnienie wymienionych przesłanek nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej, zresztą wówczas mogłyby być zastosowane odrębne podstawy do zwolnienia funkcjonariusza. Jedna z nich ma walor obligatoryjny i została przewidziana w art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, zgodnie z którym stosunek służbowy z policjantem rozwiązuje się w przypadku skazania tego funkcjonariusza prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Kolejna jest fakultatywna i została wprowadzona do art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, według którego policjanta można zwolnić ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w ust. 1 pkt 4. Ponadto, jeżeli funkcjonariusz w związku

z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym został zawieszony

w czynnościach służbowych, to można z nim rozwiązać stosunek służbowy, gdy upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych i nie ustały przyczyny zastosowania zawieszenia (jak stanowi art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji).

W tym świetle ustawodawca ewidentnie wyodrębnił różne stany faktyczne:

w jednym popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa jest "oczywiste", a w pozostałych kategoriach stanów faktycznych przesłanki "oczywistości" nie wprowadzono. Każdy z tych stanów faktycznych stanowi odrębną podstawę zwolnienia funkcjonariusza.

Z racji takich unormowań prawnych organ Policji, zamierzając zwolnić funkcjonariusza ze służby na podstawie określonej w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy

o Policji, nie jest zobligowany do oczekiwania na prawomocne zakończenie sprawy karnej ani też na upływ 12-miesięcznego okresu zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych. Przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji przewiduje bowiem dopuszczalność wcześniejszego rozwiązania z funkcjonariuszem stosunku służbowego. Decydując się wszakże na uruchomienie takiego trybu zwolnieniowego, należy jednak mieć na względzie, że uprawnienie to jest obwarowane koniecznością spełnienia również przesłanki "oczywistości".

Problematyka rozumienia kategorii "oczywistości" na tle brzmienia komentowanego przepisu, była przedmiotem rozważań w judykaturze i w tej materii należy w pierwszym rzędzie przywołać poglądy sformułowane przez Trybunał Konstytucyjny w motywach wyroku z dnia 2 września 2008 r. o sygn. akt K 35/06

(publ. OTK-A 2008/7/120), w których przytoczono, że niedopuszczalne jest zwalnianie policjantów ze służby przez ich przełożonych na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy

o Policji w sposób "automatyczny" i w każdym przypadku stwierdzenia popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstw karnych lub karnoskarbowych, wbrew zawartym w nim przesłankom ocennym. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych (tzw. wyrażeń nieostrych). Użycie przez ustawodawcę zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest fakultatywne. Natomiast popełnienie przez policjanta czynu musi być "oczywiste". Muszą zatem istnieć określone dowody na jego popełnienie przez policjanta, nie tylko jego uprawdopodobnienie. Przekroczenie obowiązującej na mocy art. 42 ust. 3 Konstytucji RP zasady domniemania niewinności ("Każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu") dopuszczalne jest tylko wyjątkowo, przy rygorystycznym zachowaniu przesłanki "oczywistości popełnienia przestępstwa" wskazanej w treści przywołanego art. 41 ust. 2 pkt 8 cyt. ustawy. Bezspornie, poza stwierdzeniem tej okoliczności na podstawie prawomocnego wyroku skazującego, jest to możliwe również na podstawie takiej oceny konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości co do wyniku ewentualnego postępowania karnego, np. gdy sprawca został "złapany na gorącym uczynku", w okolicznościach, które nie nasuwają wątpliwości sprawca przyznaje się do popełnienia przestępstwa. (por. wyrok Sądu Najwyższego sygn. I PR 13/79 z 4 kwietnia 1979 r. OSNC 1979/11/221, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 1994 r. o sygn. akt I PZP 9/94, publ. OSNP 1994/2/26). Za oczywiste można uznać także przestępstwo, jeżeli nie nasuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na pewne stwierdzenie, iż obwiniony dopuścił się czynu zagrożonego sankcją karną przez ustawę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 1977 r. sygn. akt I PRN 141/7 PiZS 1978/4/64).

Skoro ustalenie "oczywistości" popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, o jakiej mowa w treści art. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy

o Policji, następuje w warunkach postępowania administracyjnego, które różni się swą istotą, celami i funkcją od postępowania karnego, to nie można przyjmować jej występowania, gdy stwierdzenie faktu popełnienia czynu (sprawstwo) następuje

w wyniku skomplikowanego procesu dowodzenia, opartego w przeważającej mierze na złożonej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w równolegle toczącym się

i niezakończonym prawomocnie procesie karnym, którego wynik ciągle jest niepewny, zawierającego sprzeczne zeznania świadków, spośród których niektórym i istotnym dla sprawy zeznaniom odmówiono w procesie karnym wiarygodności, a przy ocenie dowodów ważkie znaczenie przypisuje się dowodom pośrednim. Na gruncie przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji chodzi o "oczywistość" w szerokim znaczeniu,

a zatem o sytuacji niewątpliwej, gdy w sprawie zgromadzono jednoznaczne, bezpośrednie dowody, na przykład wzajemnie uzupełniające się, zgodne i nie wykluczające się zeznania świadków. "Oczywistość" bowiem można przyjmować tylko w sytuacji, gdy wynika ona z ustalonych okoliczności w sposób bezdyskusyjny, widoczna jest od razu, "na pierwszy rzut oka", wręcz jaskrawie, bez szczególnych dociekań i pogłębionych analiz danego przypadku. Oczywistość popełnienia przestępstwa musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy i można o niej mówić jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny,

że wykluczone jest rozważanie innych wariantów (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1028/16,

z dnia 16 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 1077/06, z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt

I OSK 735/12).

W realiach kontrolowanej sprawy konieczne było zatem ustalenie czy materiał dowodowy sprawy pozwalał na przyjęcie jako "oczywistego" faktu popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, określonego w art. 231 § 1 k.k.

i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., to jest przestępstwa o charakterze umyślnym, ściganego z oskarżenia publicznego – w ujęciu wyżej opisanym. W ocenie Sądu pierwszej instancji żadna z omówionych powyżej sytuacji pozwalająca na uznanie tej przesłanki za spełnioną nie zaistniała, bowiem skarżący nie został zatrzymany na gorącym uczynku, nie przyznał się do popełnienia czynu i nie zgromadzono też dowodów wskazujących w sposób jednoznaczny i bezpośredni na jego sprawstwo, biorąc pod uwagę wyjaśnienia skarżącego oraz rozbieżne zeznania świadków.

W postępowaniu, w którym, tak jak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, policjant przedstawił wersję wydarzeń inną aniżeli wskazująca na popełnienie przez niego przestępstwa, przy występowaniu rozbieżnych zeznań świadków, uznanie,

że występuje przesłanka oczywistości, wymaga dokonania przez organ szczególnie wnikliwych ustaleń i ocen. W takim zaś wypadku – co do zasady – wykluczone jest przyjęcie, że zaistniała komentowana przesłanka. Nie jawi się bowiem ona w sposób bezsprzeczny i natychmiastowo. Zdaniem Sądu, w realiach rozpatrywanej sprawy, tak pojmowanej przesłance "oczywistości" zdarzenia przeczy okoliczność, że w sprawie najpierw zapadł wyrok uniewinniający skarżącego od zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu z art. 247 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., by na wskutek rozpoznania apelacji i uchylenia tego wyroku sprawa ponownie trafiła do rozpoznania przed Sąd Rejonowy, który dokonał zmiany prawnej kwalifikacji czynu uznając skarżącego winnym popełnienia czynu przyjętego przez organy Policji

w zaskarżonych decyzjach obu instancji. Wszakże organy oparły swe ustalenia

w gruncie rzeczy wprost na tym nieprawomocnym wyroku karnym sygn. [...] zapadłym w dniu [...] sierpnia 2017 r., jego uzasadnieniu, oraz na materiale dowodowym zgromadzonym w toku tego postępowania karnego.

Wobec stwierdzenia, że w sprawie nie zachodziły podstawy do przyjęcia istnienia przesłanki oczywistości popełnienia przez skarżącego policjanta czynu zabronionego

w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, Sąd uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku Komendant Wojewódzki Policji [...] wniósł o uchylenie wyroku w całości, podnosząc zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez niezasadne przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki zwolnienia policjanta ze służby na podstawie tego przepisu

w sytuacji, gdy organy obu instancji wykazały w sposób dostateczny, że w stosunku do asp. J.Ł. zaistniała przesłanka oczywistości popełnienia czynu

o znamionach przestępstwa określonego w art. 231 § 1 kk i art. 157 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.

Na podstawie art. 188 p.p.s.a. organ zwrócił się o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, rozpoznanie skargi i jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy

o Policji, a więc zarzut naruszenia prawa materialnego. Zgodnie z tym przepisem policjanta zwalnia się ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste

i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Sąd pierwszej instancji uznał,

że w kontrolowanej sprawie, wbrew zapatrywaniu organów orzekających, nie zaistniała przesłanka oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa. Sąd wyjaśnił, że oczywistość można przyjmować tylko w sytuacji, gdy wynika ona z ustalonych okoliczności w sposób bezdyskusyjny, widoczna jest od razu, "na pierwszy rzut oka", wręcz jaskrawie, bez szczególnych dociekań i pogłębionych analiz danego przypadku. W realiach kontrolowanej sprawy brak było podstaw do przyjęcia jako "oczywistego" faktu popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, określonego

w art. 231 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji skarżący nie został zatrzymany na gorącym uczynku i nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Ponadto przesłance "oczywistości" zdarzenia przeczy to, że w sprawie najpierw zapadł wyrok uniewinniający skarżącego od zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu z art. 247 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., by na wskutek rozpoznania apelacji i uchylenia tego wyroku sprawa ponownie trafiła do rozpoznania przed Sąd Rejonowy, który dokonał zmiany prawnej kwalifikacji czynu uznając skarżącego winnym popełnienia czynu przyjętego przez organy Policji w zaskarżonych decyzjach obu instancji. Naczelny Sąd Administracyjny

w pełni podziela to stanowisko. Przesłanka oczywistości nie została wykazana

w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Jak słusznie wskazał Sąd zeznania pokrzywdzonego nie były wiarygodne i wymagały weryfikacji za pomocą innych środków dowodowych, co nie przemawiało za uznaniem oczywistości popełnienia przestępstwa. Ponadto w postępowaniu karnym, które do dnia wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie zostało zakończone, zapadły

w pierwszej instancji dwa różne wyroki, pierwszy uniewinniający skarżącego od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 247 § 1 i art. 157 § 1 k.k.,

a drugi uznający skarżącego winnym popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 i art. 157 § 1 k.k. Okoliczności te uzasadniały uznanie, że brak było podstaw prawnych do wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego z Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, gdyż oczywistość popełnienia przez niego przestępstwa nie została wykazana. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje też, że w jego ocenie, wymierzona kara była nieproporcjonalna do stopnia zawinienia funkcjonariusza.

Mając powyższe rozważania na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.