Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2090/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Asesor WSA - Joanna Gierak - Podsiadły (spr.), Protokolant - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2008 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne , Fundusz Pracy; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 18 lipca 2008 r., wniesionej przez R. W., jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2008 r. Nr [...], wydana w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, w następującym stanie faktycznym:

Pismem z 11 marca 2008 r. R. W. wniósł o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od października 2001 r. do stycznia 2003 r. Wniosek uzasadnił trudną sytuację materialną swojej rodziny. Wskazał, że nie ma żadnych możliwości spłacenia powstałego zadłużenia.

W oświadczeniu o sytuacji materialnej i finansowej płatnika składek wnioskodawca podał, że obecnie pracuje jako handlowiec i jego wynagrodzenie brutto wynosi 1000 zł miesięcznie. W gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną oraz dwójką małych dzieci. Żona pracuje jako [...] i jej wynagrodzenie brutto wynosi 1360 zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał też, że oprócz zobowiązań wobec ZUS posiada zobowiązania kredytowe wynoszące łącznie 23.000 zł (w tym dwie karty kredytowe). Wykaz swoich długów przedstawił na odrębnym formularzu.

W informacji o bieżącej sytuacji finansowej R. W. dodatkowo podał, że jedno z jego dzieci choruje, urodziło się z wadą serca i wymaga stałej opieki lekarza kardiologa, co zaś wiąże się z kosztami na leczenie. Podał również, że na początku stycznia 2008 r. jego [...] złamała nogę, korzysta z tego powodu z płatnej fizjoterapii i rehabilitacji. Wnioskodawca jeszcze raz też zaznaczył, że jego rodzina nie ma praktycznie żadnych środków do życia. Korzysta z pomocy najbliższych.

Do akt sprawy zainteresowany złożył m.in. oświadczenie teściów, z którego wynika, że osoby te pomagają rodzinie swojej córki, od września 2005 r. Pomoc ta polega na dofinansowaniu miesięcznego budżetu domowego w kwocie 400 zł.

W dniu 16 kwietnia 2008 r. wnioskodawca został przesłuchany w niniejszej sprawie. Do protokołu przesłuchania oświadczył, że wraz z żoną i dwójką dzieci mieszka w domu wolnostojącym stanowiącym własność jego rodziców. Wraz z rodziną zajmuje w tym domu jeden pokój i partycypuje w kosztach utrzymania domu, w kwocie około 600 zł miesięcznie. Oświadczył także, że jego rodzina otrzymuje pomoc finansową ze strony rodziców żony, przy czym nieregularnie. Nadto dodał, że małżonka, z uwagi na skomplikowane złamanie, przebywa obecnie na zwolnieniu lekarskim. Opiekuje się także sama dwóją dzieci i z tego też powodu nie przewiduje powrotu do pracy. Wnioskodawca podkreślił też, że z uwagi na liczne zobowiązania nie jest w stanie spłacić zadłużenia wobec ZUS.

Decyzją z [...] kwietnia 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując w podstawie prawnej art. 83 ust. 1pkt 3, art. 28 ust. 3a i 3b oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od października 2001 r. do stycznia 2003 r., w łącznej kwocie 13.019,17 zł.

W uzasadnieniu decyzji ZUS przedstawił ustalenia faktyczne poczynione w sprawie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, który również w decyzji wymienił. Wskazał m.in. na dochody, wydatki oraz zobowiązania kredytowe zobowiązanego. Następnie wyjaśnił, iż umorzenie należności jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną w szczególnie uzasadnionych, drastycznych przypadkach. Wskazał, że zgodnie z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o której mowa w ust. 3 wymienionego przepisu. Podał też, że w świetle art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Jednocześnie organ podkreślił, iż decyzje organu wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek mają charakter uznaniowy - organ może, ale nie musi umorzyć należności. Analizując powyższe przepisy i odnosząc je do indywidualnego przypadku organ stwierdził, iż wnioskodawca w niniejszej sprawie nie wykazał zaistnienia przesłanek do umorzenia zadłużenia w oparciu o art. 28 ust. 3a ww. ustawy. Podał przy tym, iż nie wszystkim twierdzeniom zobowiązanego można przyznać moc dowodową i uznać za fakt. Wskazał, iż w sprawie nie zostały udokumentowane wydatki rodziny, a także zauważył, iż istnieje rozbieżność między oświadczeniem o pomocy finansowej udzielanej przez teściów a wyjaśnieniem złożonym przez stronę do protokołu przesłuchania. Dalej, wskazał, że rodzina zobowiązanego utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez niego oraz jego małżonkę, a nadto od września 2005 r. korzysta z pomocy finansowej teściów. Sytuacja wnioskodawcy nie jest wprawdzie łatwa, ale -jak ocenił organ- istnieje możliwość spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu, w formie układu ratalnego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R.W. podniósł, iż jego sytuacja jest bardzo trudna. Aby utrzymać swoją rodzinę korzysta z kredytów i pożyczek. Choroba żony dodatkowo pogarsza ich sytuację finansową. Mimo, że uczciwie pracuje, nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb swoich bliskich.

Do akt sprawy zainteresowany złożył m.in. dwa oświadczenia, swoich rodziców oraz teściów celem wykazania, że partycypuje w kosztach utrzymania domu w kwocie 600 zł miesięcznie oraz, że korzysta z pomocy finansowej teściów, ale w sposób nie regularny.

Organ uzupełnił materiał dowodowy o informację z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., z której wynika, iż R. W. nie widnieje w rejestrze Ośrodka.

Decyzją z [...] czerwca 2008 r., na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Prezes ZUS utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu orzeczenia na początku wyjaśnił, że dokonał ponownej analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów oraz wynikającej z nich sytuacji majątkowej i rodzinnej strony. Następnie stwierdził, że żaden z warunków wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jako definicja "nieściągalności" w przypadku zainteresowanego nie jest spełniony. Zauważył, iż wobec zainteresowanego nie było dotychczas prowadzone postępowanie egzekucyjne. Mając zaś na uwadze art. 28 ust. 3a ww. ustawy oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), organ stwierdził, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi wnioskodawcy możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sytuacja finansowa zobowiązanego pozwala na uregulowanie całości zadłużenia w systemie ratalnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie Prezesa ZUS z [...] czerwca 2008 r. skarżący - R. W. zwrócił się o ponowną analizę jego sprawy. Podniósł, iż ocena dowodów dokonana przez organ jest stronnicza i nie zgadza się z nią. Wskazał, że obecnie jego sytuacja materialna ulegnie znacznemu pogorszeniu, albowiem z dniem [...] września 2008 r. jego żona rozpocznie bezpłatny urlop wychowawczy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa ZUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej u.s.u.s., oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, a tym samym uwzględnienia skargi.

Przedmiot sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie organ odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek.

Zgodnie z treścią art. 28 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

W ust. 3 art. 28 u.s.u.s. wymienione są w siedmiu punktach sytuacje, w których zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu tej ustawy. Są to takie sytuacje, jak śmierć dłużnika i brak następców prawnych (pkt 1), oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości (pkt 2), zaprzestanie prowadzenia działalności przy braku majątku, następców prawnych i podstaw do odpowiedzialności osób trzecich (pkt 3), brak środków po zakończeniu postępowania likwidacyjnego (pkt 4), znikoma wysokość nieopłaconej składki (pkt 4a), stwierdzenie przez organ egzekucyjny braku majątku (pkt 5) oraz brak możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (pkt 6).

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Z zestawienia tych sytuacji wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy dalsze prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne. Przy czym dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym artykule, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Takie stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285), w której Sąd ten wskazał, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone."

Podobne stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 sierpnia 2007 r. (sygn. akt II GSK 141/07, Lex nr 368197). W wyroku tym NSA stwierdził, iż "Decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia".

Natomiast, przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Ta ostatnia sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, że skarżący posiada dochód, który może być przedmiotem zajęcia egzekucyjnego oraz, że w stosunku do niego nie było jeszcze prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Z powyższego wynika, iż nie było pozbawione podstaw twierdzenie organu, iż w takim stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że istnieje stan całkowitej nieściągalności. Dla podjęcia decyzji o umorzeniu zarówno całości jak i tylko części należności musi zostać udowodnione zaistnienie jednej lub kilku przesłanek wymienionych w ust. 3 art. 28 u.s.u.s., potwierdzających w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości, że w danej sytuacji zachodzi całkowita nieściągalność zadłużenia, która oznacza nie tylko brak możliwości egzekwowania zadłużenia w obecnym stanie, ale również nie rokuje szans na wyegzekwowanie należności w przyszłości. Skoro zaś postępowanie egzekucyjne w stosunku do zadłużenia skarżącego nie było jeszcze prowadzone, brak jest podstaw do uznania, iż występuje w sprawie całkowita nieściągalność należności.

W ocenie Sądu prawidłowo zatem ustalono na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż brak było prawnej możliwości -jak powyżej wyjaśniono- umorzenia występujących w sprawie należności w oparciu o to kryterium - z art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Wobec nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia, organ słusznie przystąpił do rozpatrzenia wniosku strony kierując się treścią art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W przepisie tym ustawodawca przewidział możliwość umorzenia -w uzasadnionych przypadkach- należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przepis ten, stanowiący wyjątek od zasady wynikającej z art. 28 ust. 2 ustawy systemowej, uszczegółowiony został w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Na podstawie wniosku i wyjaśnień skarżącego składanych w toku postępowania można przyjąć, iż odwołał się on właściwie do jednej z przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia, tj. do sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Zatem organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie był obowiązany przede wszystkim ustalić i ocenić możliwości płatnicze tej osoby.

Zauważyć przy tym trzeba, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie ww. art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 ust. 1 wymienionego rozporządzenia, również mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on -ale nie musi- umorzyć należności. Stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje bowiem Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności. Wskazać w tym miejscu też należy, iż sądowa kontrola legalności takich decyzji, wydanych w ramach uznania administracyjnego, jest ograniczona w tym znaczeniu, iż sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Innymi słowy, o tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie sąd, lecz ZUS, który może -ale nie musi- je umorzyć. Kontrola sądowoadministracyjna obejmuje w takim przypadku zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności.

Kierując się powyższym Sąd stwierdza, iż Prezes ZUS prawidłowo uznał, że skarżący nie udowodnił w niniejszej sprawie swojej trudnej sytuacji finansowej i materialnej. Dokonując takiej oceny organ wziął pod uwagę, jak wynika z uzasadnienia skarżonej decyzji, całość zgromadzonego materiału dowodowego, tj. wszelkie dokumenty złożone przez stronę oraz wszelkie podniesione przez nią okoliczności, a także dokumenty zebrane z urzędu przez Zakład. Postępowanie dowodowe przeprowadził zaś w zakresie koniecznym do prawidłowego zastosowania art. 28 u.s.u.s., tj. koncentrując się na ustaleniu sytuacji materialnej i finansowej rodziny zobowiązanego.

Przede wszystkim organ -tak w I jaki i w II instancji- miał na względzie sytuację mieszkaniową skarżącego i jego rodziny, wydatki ponoszone przez niego miesięcznie na utrzymanie domu, w tym na leczenie chorego dziecka, uzyskiwanie dochodu z wynagrodzenia za pracę przez niego oraz jego małżonkę, fakt pozostawiania jego małżonki na zwolnieniu lekarskim i jej zapowiedź dotyczącą zrezygnowania z pracy w celu zajęcia się małymi dziećmi. Organ nie pominął też w swojej ocenie tego, iż skarżący posiada oprócz zobowiązań wobec ZUS, zadłużenie kredytowe na kwotę ogółem 23.000 zł, w tym powstałe w związku z użytkowaniem kart kredytowych. Podał, że miesięczna rata tych kredytów wynosi około 1000 zł oraz, że skarżący w związku ze swoją trudną sytuacją może liczyć na pomoc rodziców.

Analizując materiał dowodowy i okoliczności z niego wynikające -powyżej wskazane- organ słusznie zauważył, iż część z tych okoliczności podniesionych w sprawie nie została przez skarżącego potwierdzona rzetelnymi dowodami.

Dotyczy to m.in. ponoszenia kosztów na leczenie dziecka oraz spłaty kredytów. W aktach brak jest odpowiedniej dokumentacji, która okoliczności te jednoznacznie by potwierdziła. Brak jest np. rachunków dokumentujących ponoszenie wydatków na leki dla dziecka. Skarżący nie przedstawił też np. umów kredytowych czy dokumentów bankowych potwierdzających ich spłatę. Dodatkowo Sąd zaznacza, iż fakt spłacania kredytów może nie przemawiać na korzyść skarżącego w tym postępowaniu, w którym duże znaczenie odgrywa ogólna sytuacja materialna strony i jej możliwości finansowe. Spłacanie kredytów może bowiem świadczyć o posiadaniu przez stronę odpowiedniej zdolności kredytowej, a więc i możliwości płatniczych. Skoro osoba ubiegająca się o umorzenie należności z tytułu składek może spłacać kredyty, to tym bardziej może regulować zobowiązania publicznoprawne, które należy traktować przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi. Z uwagi na brak takich dokumentów organ nie mógł jednak dokonać pełnej oceny sprawy w tym zakresie.

Organ podważył również oświadczenia rodziców oraz teściów zobowiązanego - co do partycypowania w kosztach utrzymania domu oraz co do uzyskiwanej w sposób nieregularny pomocy finansowej. Sąd w tym miejscu zauważa, iż oświadczenia te, będące dokumentem prywatnym, mają ograniczoną moc dowodową. Stanowić mogą z pewnością dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w tych dokumentach. Natomiast co do treści tych oświadczeń organ musiał je ocenić w kontekście całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Mógł więc -w wyniku przeprowadzenia takiego postępowania- uznać, że są one niewiarygodne czy też niewystarczające do przyjęcia tego, co z nich wynika. Organ mógł zatem w niniejszej sprawie stwierdzić, iż wskazana kwota 600 zł, mająca stanowić ponoszone przez skarżącego koszty związane z utrzymaniem domu, nie została w sposób wystarczający udowodniona. Mógł też przyjąć, oceniając oświadczenia teściów złożone na potrzeby tego postępowania oraz protokół przesłuchania strony, że rodzice małżonki zobowiązanego udzielają im pomocy finansowej regularnie (a nie sporadycznie), w kwotach miesięcznych wynoszących 400 zł. Na marginesie Sąd wyjaśnia, iż jedynie dokument urzędowy w świetle art. 76 § 1 k.p.a. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nadto Sąd zauważa, iż organ w celu ustalenia, czy sytuacja skarżącego jest rzeczywiście trudna, skierował zapytanie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. i ustalił w ten sposób, że skarżący nie korzysta z pomocy tego Ośrodka, a to zaś może świadczyć o tym, iż sytuacja skarżącego nie jest aż tak ciężka jak ją zobowiązany przedstawia.

Reasumując, zdaniem Sądu, nie jest dowolnym wniosek organu, iż w przypadku skarżącego nie można stwierdzić, że zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, związane z jego stanem majątkowym i sytuacją rodzinną (§ 3 ust. 1 pkt 1 i 3 ww. rozporządzenia). Sytuacja finansowa wnioskodawcy co prawda jest trudna, jednakże nie wykazał on w sposób wystarczający, iż opłacenie zadłużenia powstałego wobec ZUS pozbawiłoby go oraz jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący pracuje, mieszka wraz ze swoją rodziną w domu jednorodzinnym należącym do jego rodziców, może też liczyć na wsparcie finansowe ze strony swoich teściów, a nadto jest osobą młodą i nie wykluczone zatem jest, że jego sytuacja finansowa może ulec poprawie.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, organ miał podstawy faktyczne by przyjąć, iż dochody skarżącego oraz jego małżonki umożliwiają zobowiązanemu podjęcie spłaty powstałego zadłużenia, choćby w systemie ratalnym.

Organ wniósł o rozważenie wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o rozłożenie należności z tytułu składek na raty. Wskazał, iż jest to środek najmniej dolegliwy, a mając na uwadze wysokość zarobków zobowiązanego z ostatnich trzech lat organ założył, iż zarobki te winny wzrastać. Zaznaczył też, że zastosowanie ulgi w postaci układu ratalnego spowoduje wstrzymanie naliczania dalszych odsetek za zwłokę (co nie powinno być -zdaniem Sądu- dla skarżącego bez znaczenia). Słusznie podkreślił przy tym, iż instytucja umorzenia ma charakter wyjątkowy, a to oznacza, że jest stosowana w szczególnie uzasadnionych (drastycznych) przypadkach i tylko w sytuacji zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności ZUS może skorzystać z przysługującego mu uprawnienia. Dodatkowo organ wskazał na art. 7 k.p.a. wyjaśniając, że rozpatrując wniosek o umorzenie należności musi mieć na uwadze również stan finansów publicznych.

W ocenie Sądu przedstawione w sprawie stanowisko organu jest jak najbardziej prawidłowe i zasadne. Dlatego też Sąd nie podzielił zarzutów skargi. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3 i w ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności w niniejszej sprawie.

Dodatkowo Sąd zaznacza, iż działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest natomiast wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są zaś do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli więc, tak jak w rozpoznawanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych należności z tytułu składek, uznając, iż rozstrzygnięcie o umorzeniu wnioskowanych należności byłoby przedwczesne, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne.

Na koniec Sąd wyjaśnia, iż nowe okoliczności powołane przez skarżącego w skardze nie mogły mieć wpływu na ocenę zaskarżonego orzeczenia. Sąd dokonuje bowiem oceny zaskarżonej decyzji mając na względzie stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie jej wydania. Z tego też powodu nie mogło mieć znaczenia w sprawie, iż żona skarżącego od września 2008 r. nie będzie uzyskiwała dochodu z wynagrodzenia za pracę.

Jednocześnie Sąd zaznacza, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lutego 2000 r. w sprawie o sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W tej sytuacji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.