Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 783/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 12, art. 35
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Ciołek, Asesor WSA Anna Moskała, Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi H.Q. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. Q. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt stały I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody D. do załatwienia sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, małoletni H. Q. (dalej: strona, wnioskodawca, skarżący), reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego, zarzucił Wojewodzie D. przewlekłe prowadzenie postępowania z wniosku z dnia 18 stycznia 2019 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt stały.

Formułując zarzuty skargi strona wskazała na naruszenie – art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 12 k.p.a., art. 35 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.

W rozwinięciu tych zarzutów, działający w imieniu małoletniego, przedstawiciel ustawowy skarżącego, podniósł, że od momentu złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały minęło niemal 7 miesięcy. Odwołując się do treści art. 35 § 3 k.p.a. wskazano, że sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego powinny być załatwiane nie później niż w terminie miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowane – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Zdaniem strony, Wojewoda D. powinien zakończyć postępowanie w sprawie maksymalnie w terminie dwóch miesięcy od dnia złożenia przez stronę wniosku, czego jednak nie uczynił.

Wskazana okoliczność uzasadnia zarzut przewlekłości postępowania albowiem sprawa nie jest szczególnie skomplikowana, nie wymaga przeprowadzenia szczególnie wnikliwego postępowania dowodowego, a organ w terminie do załatwienia sprawy nie podjął odpowiednich czynności zmierzających do szybkiego jej rozpoznania.

Wskazując na powyższe strona wniosła o:

1. stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania, skutkującej niezałatwieniem sprawy w terminie;

2. stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. zobowiązanie Wojewody D. do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku;

4. przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w wysokości 15.000 zł;

5. zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł;

6. skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez przeprowadzania rozprawy.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie sumy pieniężnej strona podniosła, że przyznanie wnioskowanej kwoty z jednej strony stanowić będzie sankcję wobec organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania jurysdykcyjnego, z drugiej, rekompensatę dla strony za krzywdę moralną spowodowana przewlekłością postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., a z ostrożności procesowej, także o jej oddalenie.

Wnosząc o oddalenie skargi organ w pierwszej kolejności podniósł, iż postępowanie w sprawie zostało zakończone wydaniem decyzji zgodnej z żądaniem strony. W dalszej kolejności wskazał, że sposób prowadzenia postępowania w sprawie nie wynika ze złej woli pracowników Urzędu Wojewódzkiego, lecz spowodowany jest ogromną ilością napływających wniosków tego rodzaju, koniecznością równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach, fluktuacją kadry pracowniczej oraz brakiem możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Odnosząc się do zawartej w skardze kwalifikacji przewlekłości jako mającej cechy rażącego naruszenia prawa Wojewoda D. podniósł, że ocena rażącego naruszenia prawa powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Wymaga ona również wykazania odpowiedzialności organu administracji publicznej za stan przewlekłości. Zwrócił także uwagę, że przy rozpatrywaniu wniosków obowiązuje kolejność ich wpływu, a organ zobowiązany jest zweryfikować w sposób wnikliwy zasadność udzielenia każdego zezwolenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd stwierdza, że - mająca jedynie formalny charakter - czynność wniesienia przez stronę skarżącą ponaglenia w tym samym dniu, co złożenie obecnie rozpoznawanej skargi na przewlekłość postępowania stanowi o wyczerpaniu środków zaskarżania, zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a.

W sprawach przewlekłości postępowania istotne znaczenie ma nie sposób rozpatrzenia ponaglenia, ale sam fakt dopełnienia takiej czynności przez stronę. Złożenie takiego ponaglenia wywiera więc skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na przewlekłość postępowania organu pozostającego w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a.

Zatem, sformułowany przez organ - w odpowiedzi na skargę – wniosek o odrzucenie skargi (na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a.) jest pozbawiony podstaw prawnych.

Nie stwierdzając formalnych przeszkód do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd uznał, że wniesiona w sprawie skarga na przewlekłość w rozpoznaniu wniosku strony o udzielenie zezwolenia na pobyt stały jest uzasadniona.

Wniesiona przez stronę skarga na przewlekłość Wojewody D. w rozpoznaniu jej wniosku z dnia 18 stycznia 2019 r. okazała się uzasadniona.

Postępowanie prowadzone w sposób przewlekły to takie, które trwa dłużej aniżeli jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Z tak rozumianą przewlekłością będziemy mieć do czynienia m.in. w sytuacji, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a przy tym, podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), jak również, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.

Postępowanie noszące cechę przewlekłości to zatem takie postępowanie, którego czas trwania nie znajduje uzasadnienia w świetle zindywidualizowanych okoliczności sprawy, a przez to, narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPP 5/10, CBOSA). Ocena, czy określone postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy powinna być poprzedzona analizą zarówno charakteru podejmowanych czynności, jak i stopnia skomplikowania sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt III SAB/Wr 61/18, CBOSA).

Warto również w tym miejscu dodać, że przewlekłość postępowania jest stanem obiektywnym, istniejącym niezależnie od ostatecznego załatwienia sprawy. A zatem, fakt podjęcia przez organ administracji rozstrzygnięcia kończącego sprawę nie czyni bezprzedmiotowej ani bezzasadnej skargi na przewlekłe prowadzenie konkretnego postępowania.

W ocenie Sądu, analiza akt administracyjnych sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w załatwieniu sprawy administracyjnej związanej ze złożonym przez stronę wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP.

Jak wynika z akt sprawy, wniosek strony dotyczący udzielenia jej zezwolenia na pobyt stały wpłynął do organu w dniu 18 stycznia 2019 r. Pierwszą czynność procesową w sprawie organ podjął blisko sześć miesięcy później, albowiem dopiero pismem z 4 lipca 2019 r. wezwał stronę, za pośrednictwem jej przedstawiciela ustawowego, do osobistego stawiennictwa w siedzibie urzędu, a także, do uzupeł- nienia braków formalnych wniosku. Kolejne dwie czynności procesowe jakie organ podjął także w lipcu 2019 r. nastąpiły już po wniesieniu przez stronę ponaglenia (w dniu 5 lipca 2019 r.). Czynnościami tymi były – wezwanie strony (pismem z dnia 10 lipca 2019 r.) do uiszczenia opłaty skarbowej od wniosku oraz do okazania dowodu tej wpłaty w siedzibie urzędu pod rygorem zwrotu podania; udostępnienie akt w siedzibie organu w dniu 11 lipca 2019 r., a także, wydanie w dniu 10 lipca 2019 r., na wniosek strony, zaświadczenia potwierdzającego fakt złożenia wniosku, z jednoczesną adnotacją o nie przysługiwaniu prawa wbicia stempla do paszportu z uwagi na braki formalne tego wniosku.

Decyzję kończącą postępowanie w sprawie organ wydał w dniu [...] r., przy czym, nastąpiło to już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Niewątpliwie, gdyby organ niezwłocznie dokonał analizy wniosku pod kątem braków formalnych, w konsekwencji, gdyby wezwanie przedstawiciela ustawowego strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku zostało skierowane do niego wcześniej, to strona nie musiałaby czekać na wydanie decyzji w sprawie aż do dnia [...] r.

Przedstawiona charakterystyka prowadzonego w sprawie postępowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w jego przebiegu doszło do naruszenia zasad i terminów określonych w art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 12 k.p.a. oraz art. 35 k.p.a. W sprawie doszło również do naruszenia normy z art. 36 § 1 k.p.a., która w okolicznościach faktycznych sprawy w ogóle nie została zastosowana.

Jako zatem uzasadniony ocenić należy zarzut skargi co do tego, że Wojewoda D. przewlekle prowadził postępowanie z wniosku strony, o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I wyroku.

Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (w pkt II wyroku), że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Ol 21/19 (CBOSA), że dokonując oceny, czy naruszenie prawa jest rażące, należy wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie, braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.

Sąd ma na uwadze to, że na sprawność działania Wojewody niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana z ogromnym napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta od dłuższego już czasu nie ulega żadnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w państwie prawa. Sposób prowadzenia postępowania w sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej i przeczy procesowym obowiązkom organu w zakresie szybkości postępowania i dążenia do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki.

Mając na uwadze okoliczność wydania decyzji w sprawie (już po wniesieniu skargi), Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, o czym, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie III wyroku.

Na wniosek strony Sąd przyznał jej sumę pieniężną o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt IV wyroku) uznając, że przyznana kwota 500 zł stanowić będzie dostateczną rekompensatę za długi czas oczekiwania na rozpoznanie wniosku. W ocenie Sądu, żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości wskazanej w skardze było żądaniem zbyt wygórowanym.

O kosztach postępowania (pkt V wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej (tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego) sumę 597 zł składają się – kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.