Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 99/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Agnieszka Świderska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006r. sprawy ze skargi "B" w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 13, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), po rozpoznaniu zażalenia "B" z siedzibą w W. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...] (sprostowanego następnie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przeciwko "A" K. S.A., w "B" z siedzibą w W. dokonano zajęć wierzytelności pieniężnych przysługujących temu podmiotowi z tytułu udostępniania praw medialnych [...]. Na skutek wezwania wystosowanego przez organ I instancji "B" w W. (dalej "B") potwierdził otrzymanie informacji o dokonanych zajęciach, fakt istnienia zajętych wierzytelności oraz wskazał, że sposób realizacji wspomnianych zajęć przygotowany zostanie przez komórki wewnątrzzwiązkowe. Organ odwoławczy podkreślił, że w zażaleniu "B" na postanowienie organu I instancji, jak również na żadnym innym etapie postępowania, nie zakwestionowano istnienia zajętych wierzytelności. Dalej wskazano, iż w myśl art. 1a pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez dłużnika zajętej wierzytelności rozumie się dłużnika zobowiązanego jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasata oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego. Wobec tego dłużnikiem wspomnianej wierzytelności był również "B", który zobowiązany był (w oparciu o wspomniane zajęcia) do przekazywania należnych kwot organowi egzekucyjnemu. Podniesiono również, że dłużnikowi zajętej wierzytelności nie przysługuje uprawnienie do swobodnego decydowania o przeznaczeniu zajętych wierzytelności. W toku przeprowadzonych kontroli ustalono, że "B" jako dłużnik zajętych wierzytelności przekazywał je, bez zgody organu egzekucyjnego, bezpośrednio zobowiązanemu – "A" K., co stanowiło naruszenie art. 98 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W skardze do Sądu "B" wniósł o uchylenie postanowienia organu I i II instancji oraz o umorzenie postępowania toczącego się w tej sprawie. Postanowieniom wydanym przez organy egzekucyjne obu instancji zarzucono naruszenie prawa polegające na nieuwzględnieniu okoliczność, iż "B" jest wyłącznym właścicielem wszelkich praw majątkowych i niemajątkowych do przeprowadzanych przez "B" rozgrywek piłkarskich oraz na pominięciu faktu, iż "B" nie był w przeszłości i nie jest obecnie dłużnikiem zobowiązanego – klubu "A" K. S.S.A., gdyż "B" nie jest związany z tym podmiotem żadną umową. Dodatkowo podniesiono również, że przedstawicielowi Związku uniemożliwiono zapoznanie się z zebranym w trakcie postępowania materiałem dowodowym, jak również nie wzięto pod uwagę faktu, że większość kwot przekazywanych przez Związek w latach 2001 – 2005 dotyczyła realizacji zaległych wynagrodzeń pracowniczych. Oprócz tego, zdaniem strony skarżącej, pominięto treść postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r., na mocy którego wyrażono zgodę na przekazanie "A" K. S.S.A. kwoty [...] zł celem przekazania jej na wypłatę bieżących wynagrodzeń dla pracowników. W dalszym zarzucie skargi wskazano na bezpodstawne przyjęcie odpowiedzialności "B" w oparciu o rzekome uznanie przez Związek zajętych wierzytelności, w oderwaniu od czynności podejmowanych przez "B" wobec wierzycieli klubów piłkarskich, przy uwzględnieniu statusu prawnego Związku i faktu, że "A" K. ma również innych wierzycieli, którzy dysponują prawomocnymi wyrokami sadów, w tym Piłkarskiego Sądu Polubownego. Dalej Związek zarzucił, że nie wzięto pod uwagę iż warunkiem otrzymywania przez "A" K. jakichkolwiek środków pochodzących od partnera medialnego było samo uczestnictwo w rozgrywkach piłkarskich, możliwe po otrzymaniu licencji klubowej, której podstawowym elementem jest brak zadłużenia wobec zawodników i pracowników klubu. Utrzymanie stanu braku takiego zadłużenia było niemożliwe przy konieczności uzyskiwania zgody Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. jako organu egzekucyjnego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciela na przekazanie zajętych środków na płace. "B" zarzucił też, że organ nie wziął pod uwagę informacji udzielonej "B" przez zastępcę Naczelnika Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...] 2002 r. iż prawo pozwala na wypłatę bieżących wynagrodzeń za pracę bez zgody organu egzekucyjnego jedynie w przypadku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego. Zgodnie z treścią tego pisma, "B" przekazywał środki na wypłatę bieżących wynagrodzeń w oparciu o listy płac, sporządzone przez "A". Wreszcie,

"B" zakwestionował wysokość kwoty określonej w zaskarżonym postanowieniu, albowiem nie wzięto pod uwagę, że w latach 2001-2005 "B" przekazał łącznie na rzecz organów egzekucyjnych (urzędu skarbowego, komorników i ZUS) kwotę [...] zł, gdy tymczasem łączna kwota zajęć w stosunku do dłużnika "A" K. wynosiła [...] zł.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, przywołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ustosunkowując się do podniesionych w skardze zarzutów organ odwoławczy wskazał, iż na żadnym etapie prowadzonego postępowania "B" nie kwestionował istnienia zajętych wierzytelności, a po otrzymaniu zawiadomień o zajęciach poinformował o przekazaniu ich do realizacji odpowiednim komórkom Związku. Ponadto pozycja "B" wobec klubów sportowych w żaden sposób nie zwalnia tego podmiotu z wypełniania obowiązków nałożonych przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Fakt, iż pomiędzy klubem a Związkiem nie istnieją żadne umowy, z których wynikałoby zobowiązanie Związku do przekazywania określonych sum pieniężnych na rzecz klubu nie ma znaczenia, przy uwzględnieniu faktu, iż po spełnieniu określonych warunków licencyjnych klubowi przysługują określone środki pieniężne od partnera medialnego. Ponadto organ wskazał, że wszystkie dokumenty w niniejszej sprawie były przesyłane "B", natomiast okoliczność, iż Związkowi nie udostępniono możliwości wglądu do akt postępowania egzekucyjnego toczącego się przeciwko "A" wynika z faktu, iż Związek nie jest stroną tego postępowania.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił następnie, że przekazywanie określonych środków Klubowi bez zgody organu egzekucyjnego, nawet z przeznaczeniem na wynagrodzenia, nie zwalnia dłużnika zajętej wierzytelności z odpowiedzialności za niewypełnienie obowiązków, wynikających wprost z przepisów ustawy. Dłużnik zajętej wierzytelności nie ma też prawa samodzielnie decydować o przeznaczeniu środków pieniężnych należnych zobowiązanemu, w tym – w celu umożliwienia temu podmiotowi dalszej działalności, przez spełnienie warunków do uzyskania licencji.

W latach 2001 - 2005 r. "B" przekazał określone kwoty pieniężne różnym organom egzekucyjnym, a sprawdzenie poprawności tego wyliczenia wykracza poza możliwości organu, bo wymaga sprawdzenia np. w ZUS. Nie ma to jednak znaczenia w niniejszej sprawie, albowiem zaskarżonym postanowieniem objęto tylko kwoty należne a nieprzekazane Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w K. z tytułu 8 zajęć wierzytelności (wymienionych w tym postanowieniu), których to zajęć "B" nie zrealizował, co stanowi podstawę wydania postanowienia w oparciu o art. 71a § 9 ustawy egzekucyjnej.

W piśmie procesowym z dnia [...] 2006 r. "B" ustosunkował się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę. Strona skarżąca podkreśliła, że nie uznawała się w sposób jednoznaczny dłużnikiem zajętej wierzytelności lub też dłużnikiem "A" K. Z żadnych dokumentów nie wynika, aby "B" przekazywał, bezpośrednio na konto "A" K., środki pieniężne. Zdaniem "A" z żadnego z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika, że w sytuacji, gdy zajęte jest konto dłużnika, nie jest możliwe dokonywanie wypłat wynagrodzenia za pracę bez uzyskania zgody organu. Ponadto, pomimo wystąpienia o uzyskanie takiej zgody – Związek otrzymał odpowiedź, iż nie jest stroną toczącego się postępowania. Nie do zaakceptowania jest również stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w K., które zasadza się na stwierdzenie, że jeżeli spełnione są warunki licencyjne, wówczas klubowi przysługują określone środki finansowe od partnera medialnego. Warunkiem uzyskania licencji jest bowiem brak zadłużenia wobec "B". W dalszej kolejności wskazano na szereg okoliczności związanych z uiszczeniem należnej kwoty zobowiązania pieniężnego oraz ze "swobodnym" interpretowaniem przez organy egzekucyjne przepisów dotyczących odpowiedzialności wierzyciela.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych we wskazanym wyżej piśmie procesowym Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz w odpowiedzi na skargę.

Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze i w pismach procesowych nadesłanych do Sądu. Raz jeszcze podkreślił, iż "B" uiścił na rzecz organów egzekucyjnych kwotę przewyższająca zobowiązania "A" K., a ponadto kwota ta wyegzekwowana została z rachunku bankowego "B".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga uzasadniona nie jest, gdyż w toku kontroli przeprowadzonej w zakresie wyznaczonym treścią przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a) Sąd nie dostrzegł uchybień, które kwalifikowałyby rozstrzygnięcia organów, prowadzących poddane jego kontroli postępowanie egzekucyjne, do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika natomiast, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Wobec tego tylko zaistnienie jednej ze wskazanych wyżej sytuacji prowadzi do uchylenia zaskarżonego aktu, a w przypadku, gdy jest on obarczony wadą umożliwiającą stwierdzenie nieważności – do jego wyeliminowania z obrotu prawnego ze względu na tę ostatnią przesłankę.

Większość argumentów zawartych zarówno w skardze jak i w piśmie procesowym z dnia [...] 2006 r. odnosiło się do kwestii niezwiązanych bezpośrednio z przedmiotem sporu. Przypomnieć bowiem wypada, że kwestią poddaną Sądowi do rozstrzygnięcia było rozważenie, czy w realiach rozpoznawanej sprawy organy prowadzące egzekucję administracyjną, w sposób uzasadniony ustaliły wysokość zajętej, a nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty pieniężnej i uznały "B" za dłużnika tej wierzytelności. Dlatego też należy skoncentrować się na zarzutach związanych bezpośrednio z tak określonym przedmiotem sporu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepis art. 1a pkt. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sposób precyzyjny definiuje, jak należy rozumieć pojęcie dłużnika zajętej wierzytelności. W myśl tego przepisu jest to dłużnik zobowiązanego, jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasat oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego. W związku z tym uznano, iż wymogi te spełnione są w odniesieniu do "B" z siedzibą w W., który to podmiot, dopiero na etapie zażalenia na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. zakwestionował przyznanie mu takiego statusu. Tymczasem użyta w przywołanym przepisie klauzula generalna " inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego" pozwala na zakwalifikowanie go do tej kategorii. Żaden inny przepis prawa nie wyklucza natomiast takiej możliwości. Niewątpliwie zatem "B" mógł zostać uznany za dłużnika zajętej wierzytelności. Zarazem wskazać trzeba, że nadanie określonemu podmiotowi statusu dłużnika zajętej wierzytelności nie kreuje dla niego uprawnienia do występowania w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym w charakterze strony. Dłużnik taki nie jest bowiem zobowiązanym, przeciwko któremu toczy postępowanie egzekucyjne, gdyż nie wystawiono przeciwko niemu tytułu wykonawczego obligującego go do realizacji świadczenia (podobnie NSA w wyroku z dnia 10 kwietnia 2002 r. sygn. akt SA/Sz 2014/00 – System Informacji Prawniczej LEX Nr 83706).

Dalej stwierdzić należy, że w sposób niewątpliwy ustalono, iż "B" przekazywał "A" K. określone kwoty pieniężne bez zgody organu egzekucyjnego, co potwierdziła kontrola przeprowadzona przez pracowników [...] Urzędu Skarbowego W. – Ś. w siedzibie "B" w W. (vide protokół z dnia [...] 2006 r. – karta 39 akt administracyjnych). Fakt, iż wedle oświadczenia wiceprezesa "B" ds. organizacyjnych E. K., Klub "A" K., uzyskane od "B" środki pieniężne przekazywał na płace dla pracowników oraz na zaspokojenie wierzycieli, w tym urzędu skarbowego, stanowi potwierdzenie zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. W związku z tym organ egzekucyjny miał nie tylko możliwość ale również obowiązek zastosowania art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przypomnieć w tym miejscu należy, że przywołany przepis daje organowi egzekucyjnemu możliwość określenia dłużnikowi wysokości nieprzekazanej kwoty, gdy ten uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu. "B", uzyskawszy, w myśl art. 1a pkt. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, status dłużnika zajętej wierzytelności, zobowiązany był za każdym razem uzyskać zgodę właściwego organu na przekazanie Klubowi (lub na cele wskazane przez Klub) jakichkolwiek kwot pieniężnych.

Równocześnie zauważyć przyjdzie, że organy egzekucyjne nie zanegowały faktu dwukrotnego przekazania przez "B" kwoty [...] zł (w [...] oraz w [...] 2005 r.) na pokrycie zaległości "A" K., tyle tylko, że poinformowały Związek, iż w pierwszej kolejności kwota ta przeznaczona została na zaspokojenie pozostałych kosztów egzekucyjnych, należności wynikających ze stosunku pracy oraz należności podatkowych (vide pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] 2005 r. - karta 61 akt adm.). W związku z tym organy egzekucyjne zasadnie uznały, iż nadal istnieje obowiązek przekazania wierzytelności w kwocie [...] zł, gdyż dokonane przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zostały zrealizowane w kwotach niższych aniżeli w nich wskazane.

Mając na względzie opisane wyżej okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a.