Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 947/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28,  art.   83
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej skrót: ZUS) Oddział w R. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 z późn zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.,

1. odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie [...] zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne za okres 03/2013-10/2015, 07/2016-11/2016 w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu ; składek-[...] zł, odsetek w kwocie [...] zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 03/2009-06/2009, 09/2009-02/2018 w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek w kwocie [...] zł i odsetek w kwocie [...] zł,

c) Fundusz Pracy za okres 02/2013-10/2015, 07/2016-11/2016 w łącznej kwocie 3 [...] zł w tym z tytułu: składek-[...] zł i odsetek w kwocie [...] zł,

oraz na podstawie; art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r, w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...] zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne za okres 03/2013-10/2015, 07/2016-11/2016 w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu składek w kwocie [...] zł i odsetek w kwocie [...] zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 03/2009-06/2009, 09/2009-02/2018 w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek-[...] zł i odsetek liczonych na 26 października 2020r, - [...] zł,

c) Fundusz Pracy za okres 02/2013-10/2015, 07/2016-11/2016 w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek-[...] zł i odsetek w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu wskazał, iż strona figuruje jako wspólnik "A" Sp. j. gdzie działalność spółki została zawieszona 1.03.2018r. a pismem z 26.10.2020r. zwróciła się o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek wniosek uzasadniając tym, iż od 05.2011r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, czy to w formie spółki jawnej czy jako jednoosobowej działalności gospodarczej. Zaś składki, które były naliczane są konsekwencją brakiem możliwości zawieszenia sp. j. jaką prowadziła wespół z A. M. (obecnie K.). Brak możliwości wynika z tego, że wspólniczka w 2010r. wyjechała bez możliwości jakiegokolwiek z nią kontaktu, co zmusiło stronę do wypowiedzenia udziałów w spółce 28.06.2011r.

Strona została z zadłużoną firmą, która miała dotacje unijne, bez majątku, pracy i z małoletnim dzieckiem na utrzymaniu.

Nadmieniła, że [...] wyrokiem Sądu Okręgowego w G. zostały umorzone częściowo składki, które uległy przedawnieniu, a Sąd wskazał, że pozostałe ulegają zawieszeniu na okres dwóch lat. Obecna sytuacja nie pozwala na spłatę zadłużenia, a od 02.2020r. pozostaje strona bez pracy, którą wykonywała w "B". Nadmieniła, że nie ma żadnego majątku, utrzymuje się z alimentów na syna i świadczenia wychowawczego 500+. Rachunki za mieszkanie, stałe opłaty i wyżywienie pochłaniają wszystkie środki pieniężne. Korzysta z pomocy rodziców.

W toku postępowania wyjaśniającego strona przedłożyła dokumenty organowi dodatkowe dokumenty dot. stanu rodzinnego i majątkowego.

Organ po analizie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ustalił iż strona nie pracuje zarobkowo, nie uzyskuje dochodu z innych źródeł , figuruje jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium, jest sobą rozwiedziona a wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z synem F. S., na którego pobiera alimenty w wysokości 1000 zł i świadczenie wychowawcze "500+".

Stałe wydatki związane z utrzymaniem ponosi w łącznej kwocie około [...] zł w tym: z tytułu czynszu, energii elektrycznej, gazu, wody, czesnego za szkołę lub przedszkole. Oprócz zaległych składek ZUS posiada zobowiązania pieniężne: w bankach w kwocie [...] zł, w instytucjach za okres 2009-2011, inne za okres 2010-2011 w kwocie [...] zł gdzie powyższe zobowiązania nie są spłacane i prowadzona jest egzekucja komornicza. Nie posiada środków transportu, posiada mieszkanie o powierzchni 51 m ² położone w G.

Organ zaznaczył, iż w stosunku do strony jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora ZUS O/Z.. Należności z tytułu składek figurujące na koncie płatnika są wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

Na zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności miało wpływ postępowanie w sprawie ustalenia okresu podlegania do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w okresie od 01/2015 do 01/2018, postępowanie egzekucyjne - od dnia podjęcia czynności przedegzekucyjnych, tj.doręczenia wszczęcia postępowania przed wydaniem decyzji określającej wysokość zadłużenia - od 1.06.2018r. do nadal.

Organ przywołał treść art. 24 ust. 5b. u.s.u.s. zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Z uwagi na fakt iż strona posiada status przedsiębiorcy organ dokonał analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z 30 marca 2010 r.) decydujących

o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną dochodząc do przekonania, że ewentualne umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek mogłoby stanowić pomoc de minimis.

Organ przywołał treść art. 28 ust. 3 i 3a ustawy u.s.u.s. stwierdzając, iż analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała zaistnienia okoliczności, które uzasadniałyby przychylenie się do wniosku, albowiem nie było wobec strony prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1, wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora ZUS O/Z. i nie nastąpiło stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ wskazał na treść wyroku WSA w Warszawie z 15.12.2009r. gdzie stwierdzono, iż postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

Wskazał na treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i treść rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365) gdzie zostały zawarte przesłanki możliwości umorzenia należności z tytułu składek, w sytuacji gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku; 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ dokonał w tym zakresie oceny nie znajdując podstaw do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Stwierdził iż nie podstaw do stwierdzenia, że stan zdrowia bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, trwale pozbawia stronę możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na spłatę zadłużenia wobec ZUS, nie udowodnionio poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić stronę możliwości dalszego prowadzenia działalności.

ZUS dokonał analizy sytuacji materialno-finansowej dochodząc ostatecznie do przekonania, iż jakkolwiek aktualnie sytuacja strony jest trudna to jednak nie jest wykluczona możliwości jej poprawy w przyszłości. Natomiast umorzenie należności zwalnia ostatecznie osobę zobowiązaną z obowiązku spłaty zadłużenia. Uwzględnienie wniosku o umorzenie należności w zasadzie powinno być możliwe dopiero wówczas, gdy polepszenie sytuacji umożliwiające spłatę nawet części zobowiązań będzie mało prawdopodobne. (III SA/Łd 813/18 - wyrok WSA w Łodzi z 14 listopada 2018 r.).

Organ zwrócił uwagę, iż powołane trudności finansowe mają charakter okresowy, ponieważ obecny status materialny może poprawić się w związku z tym, że strona pozostaje na rynku pracy, nie legitymuje się orzeczeniem o trwałej i całkowitej niezdolności do pracy. Strona jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, a tym samym poszukująca zatrudnienia, która może skorzystać z różnych dostępnych form pomocy, przeznaczonych dla osób pozostających bez stałej pracy, m.in. szkoleń zawodowych, płatnych staży, jak również innych form aktywizacji zawodowej, ułatwiających znalezienie stałego źródła dochodu. Zatem obecna sytuacja bytowa ma charakter przejściowy.

Końcowo organ wskazał na ratalną możliwość spłaty zaległych należności składkowych i istnienie ważnego interesu publicznego przemawiającego przeciwko umorzeniu zaległości składkowych z uwagi na wiek strony (50 lat) i możliwość ewentualnej spłaty zadłużenia w przyszłości oraz na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w przedmiocie umorzenia należności składkowych.

W skardze do WSA w Gliwicach strona zakwestionowała legalność decyzji organu i opisała swoja sytuację materialną i życiową w jakiej się znajduje.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) w związku z art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej jako: (p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nadto, w myśl przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (nie mającym zastosowania w sprawie).

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego oraz przepisy prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Organ stanął na stanowisku, że skarżąca nie spełnia żadnej z przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., jak również nie wykazała okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Stwierdził również, że należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu.

W tym miejscu zauważyć należy, że zaskarżona decyzja obejmuje należności dotyczące m.in. ubezpieczenia zdrowotnego za okres 03.2009 r., co czyni zasadnym wniosek, że część z nich mogła ulec przedawnieniu.

Stosownie bowiem do art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w obecnym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jednak do 31 grudnia 2011 r. przepis ten stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Należy bowiem wskazać, że 5-letni termin przedawnienia należności składkowych wprowadzono 1 stycznia 2012 r. ustawą z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r., poz. 1378, dalej: ustawa nowelizująca). Jednakże w art. 27 ustawy nowelizującej ustawodawca postanowił, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. (jak w tej sprawie), stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r. (ust. 1), zaś jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym obowiązkiem organu rentowego rozpatrującego wniosek o umorzenie należności z tytułu składek w sytuacji, gdy minął podstawowy termin ustalony dla przedawnienia, jest ustalenie kwoty istniejących należności składkowych, wciąż obciążających skarżącego. Nie może bowiem toczyć się postępowanie o przyznanie ulgi w stosunku do należności, które już wygasły. Takie postępowanie z chwilą przedawnienia należności z tytułu składek staje się bezprzedmiotowe (por. wyroki NSA z: 14 stycznia 2021 r. sygn. akt I GSK 1569/20, 7 września 2021 r. sygn. akt I GSK 171/21, publ.: orzeczenia. nsa.gov.pl).

Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane w art. 28 u.s.u.s. dotyczyć może tylko i wyłącznie należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast objęcie tym postępowaniem należności, które wygasły na skutek przedawnienia. Dlatego, jeżeli zobowiązany w swoim wniosku o umorzenie należności wskazałby składki, które uległy przedawnieniu, to w tym zakresie organ pierwszej instancji powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 105 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: "K.p.a.").

Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może zapaść jedynie wtedy, gdy należności których umorzenia domaga się zobowiązany nie uległy przedawnieniu. Dlatego, w przypadku złożenia przez zobowiązanego wniosku o umorzenie zaległych składek, niezbędne jest ustalenie przez organ ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Nie może toczyć się bowiem postępowanie o przyznanie ulgi w stosunku do należności z tytułu składek, które już wygasły.

ZUS, rozpoznając wniosek o umorzenie należności, bada czy nie zachodzą przesłanki pozwalające na umorzenie tych należności zawarte w art. 28 u.s.u.s. i wydanymi na jego podstawie rozporządzeniami. Organ, wydając decyzję o umorzeniu zaległości, bada zatem czy wnioskodawca jest w stanie spłacić istniejące zaległości. Aby prawidłowo ocenić tę kwestię, sprecyzowana musi być kwota istniejących zaległości i tę kwotę należy odnieść do potencjalnych możliwości wnioskodawcy. Wobec tego w decyzji dotyczącej umorzenia nie mogą zostać włączone składki, które uległy przedawnieniu. Z tych względów badanie kwestii czy zobowiązanie z tytułu niezapłaconych składek nie uległo przedawnieniu, mieści się w granicach sprawy w przedmiocie umorzenia należności składkowych (por. wyroki NSA z: 8 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 3945/16, 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 236/13, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd w pełni podziela poglądy NSA zawarte w przywołanych wyrokach, że kwestia przedawnienia płatności składek mieści się w granicach sprawy o umorzenie należności, zatem organ zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a. powinien w sposób wyczerpujący zebrać oraz rozpatrzyć cały materiał dowodowy w tym zakresie i stosownie do treści art. 107 § 3 K.p.a. ustalenia poczynione na podstawie zebranego materiału dowodowego zawrzeć w uzasadnieniu decyzji. Niezależnie od tego twierdzenia organu muszą wynikać ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (dokumentów).

W badanej sprawie organ nie sprostał tym wymogom.

Na str. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ wskazał, że iż w stosunku do strony prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez dyrektora ZUS O/Z.. Należności z tytułu składek figurujące na koncie płatnia są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Na zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności składkowych miało wpływ ; postępowanie w sprawie ustalenia okresu podlegania do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w okresie od 01/2015 do 01/2018, postępowanie egzekucyjne - od dnia podjęcia czynności przedegzekucyjnych, tj. doręczenia wszczęcia postępowania przed wydaniem decyzji określającej wysokość zadłużenia - od 1.06.2018r. do nadal. Zgodnie z art. 24 ust. 5b. u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Jednakże do akt sprawy organ nie dołączył dokumentów potwierdzających twierdzenia organu zawarte w treści spornej decyzji, a dotyczące tego iż należności decyzją tą objęte nie uległy przedawnieniu czy bieg ich terminu został zawieszony po myśli art. 24 ust. 5b u.s.u.s., który stanowi iż bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W orzecznictwie wskazuje się, że czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ oraz inne czynności, np. skierowanie do strony upomnienia, z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają do ściągnięcia należności (zob. wyroki WSA z: 27 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Lu 721/11; 19 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 637/16, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. w przypadku wydania przez ZUS decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Należy podkreślić, że ZUS choć powołuje się na powyższe okoliczności, które w jego ocenie skutkowały zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek w oparciu o art. 24 ust. 5b u.s.u.s., to ich nie dokumentuje. W aktach sprawy brakuje bowiem zarówno zawiadomień o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości przedmiotowej zaległości, jak i decyzji określających ich wysokość. Nie dołączono także dokumentów dotyczących samego postępowania egzekucyjnego. Nie wiadomo też jakie kwoty zostały w wyniku tych postępowań wyegzekwowane. Organ, nie dołączając do akt dokumentów, na które się powołuje w zaskarżonej decyzji, dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie bowiem do art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w wyroku z 27 września 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 536/17 (publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że organ administracyjny wszystkie swoje twierdzenia o zdarzeniach prawnych istotnych w danej sprawie powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność. Wniosek dotyczący okoliczności faktycznych (w tym przypadku okresu, za który na skarżącym ciąży jeszcze obowiązek opłacenia składek) powinien być bowiem oparty na dowodach zdobytych przez organ i przezeń sprawdzonych. Istotnym naruszeniem tej zasady byłoby orzekanie na podstawie danych znanych osobiście organowi, ale niemających oparcia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex 2014, Komentarz do art. 80, teza 4). Także w orzecznictwie akcentuje się, że nie jest dopuszczalne, aby organ administracyjny prowadzący postępowanie administracyjne w określonym zakresie dokonywał oceny i mocy dowodowej dokumentów wchodzących w skład materiału dowodowego sprawy w trybie pozaprocesowym, tj. poza prowadzonym przez ten organ postępowaniem administracyjnym i przyjmował, że nie mają one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo przeciwnie, opierał na nich rozstrzygnięcie. Takiej analizy materiału dowodowego organ powinien dokonać zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i wynik tej analizy, łącznie z oceną zebranych dowodów, przedstawić w uzasadnieniu aktu, który kończy postępowanie administracyjne w danej instancji.

Końcowo Sąd zauważa, iż nie jest jego rzeczą także uzupełnianie dowodów w sprawie, gdyż Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Jak stanowi art. 133 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż Sąd przy ocenie legalności aktu bierze pod uwagą materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dodać należy, iż Sąd administracyjny nie ma obowiązku ustalania okoliczności sprawy.(por. wyrok NSA I OSK 1664/17z dnia 31 października 2017 r.) publ. LEX nr 2400692. Z przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyroki NSA z dnia: 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09, LEX nr 594014, 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09, LEX nr 746707, 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 763/12, LEX nr 1219174).

Rozpatrując sprawę ponownie, ZUS zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej przez Sąd i ponownie rozważy, czy choćby część z należności składkowych nie uległa przedawnieniu, co w konsekwencji może spowodować, że orzekanie o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności przedawnionej jest bezprzedmiotowe. Powołując się zaś na instytucje przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych, odniesie je do poszczególnych należności i dołączy do akt sprawy dokumenty, które będą obrazować wszystkie istotne w tej mierze okoliczności faktyczne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.