Wyrok NSA, sygn. akt II SA 693/91
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1991-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz. 325
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Decyzja Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych, zezwalająca na przeniesienie wszystkich udziałów podmiotu zagranicznego w spółce na rzecz podmiotu polskiego, wskutek czego podmiot ten skupił 100 procent udziałów, jest wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./.

TEZY

Decyzja Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych, zezwalająca na przeniesienie wszystkich udziałów podmiotu zagranicznego w spółce na rzecz podmiotu polskiego, wskutek czego podmiot ten skupił 100 procent udziałów, jest wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Witolda R. na decyzję Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych z dnia 25 kwietnia 1991 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności zezwolenia na przeniesienie udziałów.


UZASADNIENIE

Decyzją nr BI-IV-RZ/707/89/2055/91 z dnia 25 kwietnia 1991 r. Prezes Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych, na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 199par. 1 kodeksu handlowego, stwierdził nieważność swej decyzji z dnia 30 stycznia 1991 r., na mocy której zezwolono Witoldowi R., zamieszkałemu w Australii, na przeniesienie wszystkich posiadanych przez niego udziałów w Przedsiębiorstwie Przetwórstwa Mięsa "P." spółka z o.o., w liczbie 42 sztuk po 10 milionów każdy, na rzecz Czesława Ł., zamieszkałego w Ł. W związku z powyższym w zezwoleniu Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych z dnia 21 listopada 1989 r. punkt VI i VII otrzymały następujące brzmienie:

"VI. Proporcje udziału stron w kapitale zakładowym Spółki będą wynosić: 1. Czesław Ł. -100 procent

Strony wniosą do kapitału zakładowego następujące wkłady:

l. Czesław Ł. - łącznie 700 milionów złotych,

wkład pieniężny

wkład niepieniężny: 700 milionów zł".

W uzasadnieniu decyzji z dnia 25 kwietnia 1991 r. stwierdzono, że decyzja z dnia 30 stycznia 1991 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ art. 199 kodeksu handlowego uzależnia sposób reprezentowania spółki, gdy zarząd jest wieloosobowy, od uregulowania tej kwestii w umowie spółki. Zarząd spółki "P." stanowią Witold R. i Czesław Ł. Do składania oświadczeń woli i podpisywania w imieniu spółki upoważniony jest każdy z członków zarządu osobno. Jednakże składanie oświadczeń woli w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu przekracza 30 tysięcy USD lub równowartość tej kwoty, konieczna jest uprzednia zgoda wspólników. Wobec faktu, że wniosek złożony do Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych w sprawie zbycia udziałów o wartości 420 milionów złotych, należących do Witolda R., podpisany był tylko przez jednego członka zarządu, zasadne stało się stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 30 stycznia 1991 r.

Na powyższą decyzję zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego dwie skargi w imieniu Witolda R.

W pierwszej Cezary O., pełnomocnik Witolda R., wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organom naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 199par. 1 kodeksu handlowego oraz naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa wobec przedstawienia nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Skarżący podnosił w szczególności, że art. 199par. 1 kodeksu handlowego nie ma w powyższej sprawie zastosowania, ponieważ zbycie udziałów nie jest czynnością spółki, lecz czynnością dokonywaną między wspólnikami lub wspólnikiem a osobą trzecią. Podkreślił, że przed wydaniem decyzji z dnia 30 stycznia 1991 r. aktem notarialnym z dnia 16 maja 1990 r. wspólnicy zmienili umowę spółki, znosząc ograniczenia przy reprezentowaniu spółki, i zmiany te zostały wprowadzone do rejestru handlowego.

W drugiej skardze, wniesionej przez Romana K.P., postawiono te same zarzuty, wskazując, że Prezes Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych udziela zezwolenia na zbycie udziałów nie spółce, lecz tylko wspólnikowi, który zamierza dokonać takiej czynności.

W odpowiedzi na skargi Prezes Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych wnosił o ich oddalenie. Przyznał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie powołano art. 199 Kh, tym hardziej że sposób reprezentacji spółki został określony w par. 16 umowy, co wyłączało zastosowanie przepisów kodeksu handlowego. O akcie notarialnym z dnia 16 maja 1990 r., w którym wspólnicy zmienili umowę spółki, znosząc ograniczenia przy reprezentowaniu spółki, Agencja została poinformowana dopiero dnia 30 kwietnia 1991 r., a więc już po wydaniu decyzji z dnia 25 kwietnia 1991 r. Aczkolwiek w zaskarżonej decyzji błędnie powołano jako podstawę prawną art. 199 Kh; to jednak decyzja z dnia 30 stycznia 1991 r. nie mogła być utrzymana w mocy z powodu wydania jej "z ignorancją art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./", który to artykuł -jako warunek konieczny spółki z udziałem podmiotów zagranicznych - stawia warunek 20-procentowego wkładu podmiotu zagranicznego w kapitale zakładowym spółki. Oczywiście, podmiot zagraniczny może wystąpić ze spółki joint-venture, ale wtedy na Prezesie Agencji ciąży obowiązek poinformowania stron /wspólników/, że z chwilą wydania zezwolenia na zmianę proporcji udziałów stron w ten sposób, iż całość udziałów obejmie podmiot polski, spółka traci status prawny określony powyższą ustawą z dnia 23 grudnia 1988 r. Prezes Agencji ma także obowiązek poinformowania Izby Skarbowej o takiej zmianie statusu prawnego spółki ze względu na zwolnienia podatkowe. Ponieważ Prezes Agencji nie dopełnił tych obowiązków, naruszył przepis art. 9 Kpa, gdyż zmiana statusu spółki jest okolicznością prawną mającą wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron. Dlatego też niepoinformowanie stron o powyższym stanowiło rażące naruszenie prawa. W konkluzji odpowiedzi na skargę wyrażono pogląd, że mimo powołania błędnej podstawy prawnej i błędnego uzasadnienia, zaskarżona decyzja co do zasady jest słuszna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Nie można odmówić słuszności zarzutom skarg , że w zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych z dnia 25 kwietnia 1991 r. powołano błędną podstawę prawną /art. 199 par. 1 KB/ i w konsekwencji przedstawiono błędną argumentację w uzasadnieniu tej decyzji.

W tej sytuacji przede wszystkim wymaga rozważenia kwestia, czy powyższe uchybienia miały istotny wpływ na treść decyzji i czy w konsekwencji wymaga ona uchylenia, czy też - mimo uchybień - zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Decyzją Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych z dnia 21 listopada 1989 r., wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 i 4 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325/, zezwolono Czesławowi Ł, zamieszkałemu w Polsce, i Witoldowi R., zamieszkałemu w Australii, na utworzenie na terytorium Polski spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na warunkach tej ustawy oraz ustalono jej nazwę, siedzibę, przedmiot działalności, proporcje udziałów stron oraz inne istotne warunki.

W rozumieniu cytowanej ustawy działalnością gospodarczą jest działalność wytwórcza, budowlana, handlowa i usługowa, prowadzona w celach zarobkowych /art. 1 ust. 2/. W myśl jej art. 2 ust. 1 działalność, o której mowa w art. 1, mogła być prowadzona w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjnej, zwanych dalej w ustawie "spółkami" polskich podmiotów z podmiotami zagranicznymi lub z wyłącznym udziałem podmiotów zagranicznych. Wkład podmiotów zagranicznych nie mógł być niższy niż 20 procent kapitału zakładowego spółki.

Tak więc decyzja Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych z dnia 30 stycznia 1991 r. zezwalająca na przeniesie wszystkich udziałów Witolda R. na rzecz Czesława Ł. i stwierdzająca, że Czesław Ł. skupił 100 procent udziałów, została wydana contra legem, wbrew samej istocie ustawy o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych i z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 omawianej ustawy, a zatem dotknięta była nieważnością /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego podkreślił, że wspólnicy zdawali sobie sprawę ze skutków prawnych związanych z przeniesieniem 100 procent udziału na jednego z nich. Mimo to złożyli wniosek o przeniesienie wszystkich udziałów Witolda R. na rzecz drugiego wspólnika, mając pełną świadomość, że uwzględnienie tego wniosku nie jest w świetle przepisów możliwe.

Aczkolwiek dopiero w odpowiedzi na skargę jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano prawidłowo art. 2 ust. 1 powyższej ustawy w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, to jednak nie powoduje to samo przez się konieczności uchylenia tej decyzji.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że samo powołanie w decyzji niewłaściwego przepisu prawa materialnego nie stanowi o jej niezgodności z prawem, jeśli zawarte w niej rozstrzygnięcie znajduje podstawę w innym przepisie prawa materialnego. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.

Nie może być także mowy o naruszeniu prawa skarżącego do obrony, gdyż Prezes Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych przesłał jego pełnomocnikom odpowiedź na skargę, w której zawarte było prawidłowe powołanie przepisu prawa materialnego, a pełnomocnik skarżącego przyznał na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, iż wspólnicy w pełni zdawali sobie sprawą z prawnych konsekwencji przeniesienia 100 procent udziałów na jednego z nich i mimo to świadomie taki wniosek złożyli.

Jak wynika z powyższych rozważań, w ostatecznym rezultacie zaskarżona decyzja odpowiada prawu i znajduje podstawę w przepisach prawa materialnego.

Z tych względów i w myśl art. 207 par. 5 Kpa orzeczono jak w sentencji.