Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2299/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1-2
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 49 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 112 poz 981
law: Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. W. i J. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [....] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wojewody [...] z dnia [....] marca 1992 r. nr [...] stwierdzającej uwłaszczenie Zakładów [...] w likwidacji działkami nr [...] o łącznej powierzchni [...] m², położonymi w [...] przy ul. [...] oraz odmawiającej uwłaszczenia tych Zakładów działkami nr [...], położonymi w [...] przy ul. [....].

W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, iż Wojewoda [...] decyzję uwłaszczeniową z dnia [...] marca 1992 r. wydał działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.).

Po rozpoznaniu wniosku Zakładów [...] w L., Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] września 1994 r. nr [....] odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 lipca 1996 r. sygn. akt I SA 2046/94 oddalił skargę Spółdzielni na w/w decyzję.

Minister podkreślił, że D., J. i J. W. wnosili o wzruszenie decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 1992 r. w różnych trybach nadzorczych z wynikiem negatywnym, a także dalszych decyzji wydawanych w trybie nadzoru, w tym również decyzji, co do których sąd administracyjny uznał ich zgodność z prawem oddalając skargi.

Pismem z dnia 24 października 2009 r. D., J. i J. W. wnieśli o wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r., wskazując w uzasadnieniu pisma na art. 162 § 1 pkt 1 kpa.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] odmówił stwierdzenia wygaśnięcia w/w decyzji uwłaszczeniowej. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. i J. W., uzupełnione pismem z dnia 7 września 2010 r.

Rozpatrując odwołanie Minister Infrastruktury wskazał, iż zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony.

Organ odwoławczy zaznaczył, iż wymienione w tym przepisie przesłanki muszą wystąpić łącznie, a bezprzedmiotowość decyzji jest konieczną, lecz niewystarczającą przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia.

Minister wskazał, iż zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 kpa bezprzedmiotowość decyzji rozumiana jest jako ustanie prawnego bytu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na jej podstawie. Bezprzedmiotowość zachodzi wówczas, gdy nierealne okaże się osiągnięcie celu, ze względu na który decyzja została wydana, wskutek tego, że przestanie istnieć bądź przedmiot rozstrzygnięcia, bądź podmiot, którego rozstrzygnięcie dotyczyło.

Minister podał, iż skarżący jako podstawę bezprzedmiotowości decyzji uwłaszczeniowej wskazali dwie okoliczności:

1) brak osiągnięcia celu jaki organ miał na względzie przy wydawaniu decyzji,

2) rezygnację podmiotu uwłaszczeniowego ze stwierdzenia nabycia prawa własności budynków istniejących na uwłaszczonym gruncie w dniu 5 grudnia 1990 r.

Organ II instancji podniósł, iż decyzja uwłaszczeniowa wydana w oparciu o art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości miała charakter decyzji deklaratoryjnej, co oznaczało, że potwierdzała wyłącznie uzyskane prawa wymienione w tym przepisie.

Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] marca 1992 r. potwierdził prawa uzyskane przez państwową osobę prawną tj. Zakłady [...] w likwidacji w L., w tym również prawo własności do budynku znajdującego się na uwłaszczonym gruncie. Minister stwierdził, że zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r. jak i w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej tj. w dniu [...] marca 1992 r. istniał przedmiot rozstrzygnięcia oraz podmiot na rzecz którego nastąpiło rozstrzygnięcie. Przedmiot rozstrzygnięcia istnieje w chwili obecnej, zaś podmiot, którego rozstrzygnięcie dotyczyło wprawdzie został zlikwidowany i wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego, jednakże w prawa i obowiązki zlikwidowanych Zakładów [...] wstąpił Minister Skarbu Państwa. Zatem zdaniem Ministra późniejsza likwidacja podmiotu uwłaszczonego nie stanowi przesłanki bezprzedmiotowości decyzji uwłaszczeniowej, a w związku z tym badanie pozostałych przesłanek tj. interesu społecznego lub interesu strony jest bezcelowe.

Organ II instancji odnosząc się do wniosku skarżących zgłoszonego w piśmie z dnia 7 września 2010 r. o stwierdzenie w dowolnej formie nie istnienia wydanych przez organ wojewódzki aktów administracyjnych, w tym m.in. postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. zawieszającego z urzędu postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] marca 1992 r. oraz pism wydanych w prowadzonym postępowaniu, stwierdził, iż w/w postanowienie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego postanowieniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r., którym Minister Infrastruktury uchylił zaskarżone przez skarżących postanowienie organu I instancji. Pozostałe zaś pisma zostały sporządzone, jak wyjaśnił organ wojewódzki w piśmie z dnia 13 września 2010 r. zgodnie z regulaminem na właściwych blankietach i podpisane przez osoby upoważnione przez Wojewodę [....].

Minister zaznaczył, iż żądanie uchylenia lub stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r. będzie rozpatrywane odrębnie.

Odnosząc się do zarzutu związanego z bezczynnością Wojewody [...], który nie umorzył postępowania wszczętego na wniosek zmarłej w dniu [...] października 2009 r. D. W., Minister stwierdził, iż spadek po zmarłej odziedziczył J. W., w związku z czym postępowanie było prawidłowo kontynuowane, gdyż stosownie do art. 30 § 4 kpa w sprawach dotyczących praw dziedzicznych, w razie śmierci strony w toku postępowania na jej miejsce wstępują jej następcy prawni.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. W. i J. W. zarzucając jej naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa i wnosząc o jej uchylenie. Skarżący w piśmie z dnia 7 lutego 2011 r. i z dnia 2 października 2011 r. wnieśli o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu skargi oraz w pismach procesowych z dnia 7 lutego 2011 r., 14 marca 2011 r., 9 czerwca 2011 r., 14 czerwca 2011 r., 16 czerwca 2011 r. i 2 października 2011 r. podnoszą, iż decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. jest decyzją nieistniejącą, w związku z czym wszystkie zakończone postępowania, w tym postępowanie o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] marca 1992 r. dotyczy decyzji nieistniejącej. Odnośnie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. skarżący twierdzą, że Wojewoda [...] nie przeniósł posiadanych kompetencji na [...] Urząd Wojewódzki i nie upoważnił [...] Urzędu Wojewódzkiego do wykonywania jego kompetencji w sferze zewnętrznej. Uwzględniając powyższe, zdaniem skarżących zawiadomienie o wszczęciu postępowania, zawiadomienie o terminie zakończenia sprawy na blankiecie [...] Urzędu Wojewódzkiego nie wywołuje żadnych skutków w sferze prawa administracyjnego, co przesądza o tym, że Wojewoda [...] nie wszczął postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia nieistniejącej decyzji uwłaszczeniowej. Działania zaś [...] Urzędu Wojewódzkiego miały charakter pozaprawny. Wszystko to oznacza, że postępowanie w sprawie stwierdzenia tzw. decyzji uwłaszczeniowej jest "podwójnie" nieistniejące. Nieistniejące są wszystkie decyzje wydane w granicach sprawy łącznie z decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2010 r., w związku z czym zdaniem skarżących obowiązkiem Ministra Infrastruktury było zawiadomienie skarżących o nieistnieniu wszystkich postępowań prowadzonych w granicami sprawy, a niniejsza sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej i nie należy do właściwości sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Sąd przyjął przy tym, że ponieważ skarżący nie cofnęli skargi (wnosząc o jej odrzucenie), podlega ona rozpoznaniu. Sąd nie dopatrzył się w sprawie niniejszej zaistnienia przesłanek do odrzucenia skargi określonych w art. 58 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż przedmiotem żądania skarżących było stwierdzenie na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa wygaśnięcie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. w przedmiocie uwłaszczenia Zakładów [...] w likwidacji działkami położonymi w L. przy ul. [...].

Przepis art. 162 § 1 pkt 1 kpa stanowi, iż organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony, Bezprzedmiotowość decyzji, będącą niezbędną przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego, nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej – z powodu ustania bytu podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, a także z powodu zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającej wykonanie decyzji lub zmiany w stanie prawnym w przypadku, gdy powoduje ona taki skutek. Bezprzedmiotowość decyzji wskazana w art. 162 § 1 pkt 1 kpa stwarza podstawę do stwierdzenia jej wygaśnięcia albo z mocy odrębnego przepisu prawa albo też po ustaleniu przez organ administracyjny, że leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Sąd podziela argumentację organów I i II instancji, iż w sprawie niniejszej nie zaistniała niezbędna przesłanka do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji uwłaszczeniowej jaką jest bezprzedmiotowość decyzji.

Należy zauważyć, iż podstawą materialnoprawną decyzji z dnia [...] marca 1992 r. stanowił art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), zgodnie z którym grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób. Decyzję stwierdzającą ten fakt wydawał organ wojewódzki lub zarząd gminy.

Decyzja uwłaszczeniowa jest decyzją deklaratoryjną, potwierdzającą nabycie praw wymienionych w art. 2 ust. 1 i 2 w/w ustawy z mocy samego prawa z dniem 5 grudnia 1990 r.

Jak zauważył Minister Infrastruktury w dacie 5 grudnia 1990 r. istniał zarówno przedmiot decyzji uwłaszczeniowej jak i jej podmiot – Zakłady [...]. Należy przyznać rację organom orzekającym w niniejszej sprawie, że późniejsza likwidacja podmiotu uwłaszczonego nie stanowi przesłanki bezprzedmiotowości decyzji uwłaszczeniowej, gdyż w dacie 5 grudnia 1990 r., a więc w dacie, na którą organ ma obowiązek zbadać wystąpienie przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 i 2 w/w ustawy podmiot ten istniał. Istniał on również w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej. Jak wynika z akt administracyjnych Zakłady [...] z dnia [...] kwietnia 2000 r. tj. z dniem wydania przez Sąd Rejonowy w L. postanowienia w sprawie sygn. akt [...] zostały wykreślone z rejestru przedsiębiorstw państwowych.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 981 ze zm.) z dniem wykreślenia przedsiębiorstwa państwowego z rejestru sądowego mienie pozostałe po tym przedsiębiorstwie, w tym środki finansowe przejmuje z zastrzeżenia ust. 5, minister właściwy do spraw Skarbu Państwa- brzmienie nadane art. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa, ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 240, poz. 2055). Przed dniem 15 stycznia 2003 r. stosownie do treści art. 49 ust. 1 w/w ustawy, z dniem likwidacji lub upadłości przedsiębiorstwa mienie tego przedsiębiorstwa pozostałe po likwidacji lub upadłości, w tym środki finansowe, przejmuje z zastrzeżeniem art. 5, minister właściwy do spraw Skarbu Państwa albo Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Jak wynika z treści pisma Ministra Skarbu Państwa z dnia 14 stycznia 2011 r. cały majątek Zakładów [...] został zbyty, a uzyskane ze sprzedaży mienia środki zostały wykorzystane do zaspokojenia lub zabezpieczenia wierzycieli przedsiębiorstwa. Z powyższego wynika, iż gdyby po zlikwidowanym przedsiębiorstwie pozostało mienie to przejąłby je Minister Skarbu Państwa. Skoro więc w sprawie niniejszej decyzja uwłaszczeniowa z przyczyn wskazanych w niej nie stała się bezprzedmiotowa, to organ I instancji prawidłowo odmówił stwierdzenia jej wygaśnięcia, a organ II instancji prawidłowo utrzymał w mocy decyzję z dnia [....] sierpnia 2010 r., zarzuty skargi zaś należy uznać za chybione.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.