Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 866/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 22 listopada 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Tomasz Zbrojewski, Sędzia WSA: Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska (spr.), Protokolant: Beata Czyżewska, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółka Akcyjna w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 866/05

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 12 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zmianami) art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zmianami) oraz art. 104 k.p.a., Starosta [...] odrzucił zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A, działka nr 63/5, obręb [...], złożone przez A S.A. z siedzibą w P.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że A S.A., pismem z dnia 30 czerwca 2004 r. znak: SPZ 7-2/290/04 (data wpływu 2 lipca 2004 r.) zgłosił zanieczyszczenie ziemi na nieruchomości położonej na w/w działce, dokonane przez inny podmiot w osobie B S.A., wykreślonej z rejestru handlowego z dniem 7 września 1999 r.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, do dnia 30 czerwca 2004 r., władający powierzchnią ziemi obowiązany był do zgłoszenia faktu zanieczyszczenia ziemi mającego miejsce przed dniem wejścia w życie tej ustawy i dokonanego przez inny podmiot, załączając wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi oraz opis okoliczności wskazujących, że sprawcą tego zdarzenia był inny podmiot.

Wnioskodawca do wniosku załączył odpis z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika, że A S.A. powstała w wyniku połączenia C S.A. ze spółką B S.A. w W. Organ I instancji ustalił w związku z takim zapisem, iż wnioskodawca jest następcą prawnym B S.A. i wobec tego nie jest innym podmiotem w rozumieniu powołanej wyżej ustawy. Nie można zatem przyjąć, że sprawcą zdarzeń powodujących zanieczyszczenie ziemi jest inny od wnioskodawcy podmiot. Organ powołał się przy tym na opinię zawartą w wyjaśnieniu Ministerstwa Środowiska i opinię Departamentu Prawnego Ministerstwa Skarbu, wnioskodawca jest następcą prawnym B S.A.

W ocenie organu I instancji, ponieważ wymóg ustawowy dołączenia do zgłoszenia opisu okoliczności wskazujących na to, że sprawcą zdarzenia był inny podmiot, nie został spełniony, powoływanie się A S.A. na art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. jest bezpodstawne, natomiast znajduje zastosowanie art. 102 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska.

W odwołaniu od powyższej decyzji spółka A wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu odwołania odwołująca się spółka zakwestionowała zasadność stanowiska przyjętego przez organ. Wskazano, że wykreślenie B S.A. (spółka przejęta) z rejestru handlowego nastąpiło w dniu 7 września 1999 r. na skutek dokonanego w dniu 19 maja 1999 r. Uchwałą Zgromadzenia Wspólników połączenia tej Spółki z C S.A. (spółką przejmującą) w trybie art. 463 pkt 1 kodeksu handlowego. Spółka Akcyjna B zakończyła swój byt prawny. W wyniku połączenia A S.A. stał się następcą cywilnoprawnym B.

Ewentualne następstwo prawne z zakresu prawa administracyjnego regulowały przepisy materialnego prawa administracyjnego oraz art. 30 § 4 k.p.a. stanowiąc, że następstwo prawne dotyczy wyłącznie spraw obejmujących prawa zbywalne. Sukcesja administracyjno - prawna w procesie łączenia spółek, jako jeden z wyjątków od zasady zakazu sukcesji administracyjnej, została wprowadzona dopiero w art. 494 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks Spółek Handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037). Kodeks Spółek Handlowych. Połączenie B S.A. z A S.A. nastąpiło z dniem 7 września 1999 r., a więc przed wejściem w życie Kodeksu Spółek Handlowych. Postępowanie wszczęte na skutek zgłoszenia dokonanego przez A S.A. dotyczy szkody w środowisku, za którą odpowiedzialność uregulowana została w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska, a nie w kodeksie cywilnym. Tym samym szkoda w środowisku, poddana odrębnemu reżimowi odpowiedzialności, nie jest szkodą w rozumieniu prawa cywilnego.

Z datą połączenia następstwo prawne w zakresie odpowiedzialności sprawcy za szkodę w środowisku nie wystąpiło - obowiązywała tzw. zasada zanieczyszczający płaci. Odpowiedzialność za szkodę w środowisku była nieprzenoszalna - obowiązywał art. 86 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., który stanowił, że każdy obowiązany jest do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasada ta została utrzymana przez przepis art. 12. ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Zdaniem odwołującej się spółki celem ustawodawcy było potwierdzenie zasady "zanieczyszczający płaci" w odniesieniu do istniejącej w dniu jej wejścia w życie szkody w środowisku, a tym samym zwolnienie takich podmiotów jak A S.A. od ryzyka tej odpowiedzialności.

Decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 12 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że obowiązujące przepisy prawa administracyjnego nie zawierają definicji legalnej następstwa prawnego. Jedynie poszczególne normy prawne stanowią, kto i w jakiej sytuacji może być następcą prawnym. Na tej podstawie trudno jest jednak określić istotę tego pojęcia. Jednakże przepis art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 30 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) przewidujący następstwo prawne w wypadku łączenia się spółek akcyjnych w drodze przejęcia i stanowiący, że z chwilą wykreślenia spółki przejętej spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Analogiczną regulację odnośnie spółek z ograniczoną odpowiedzialnością zawiera art. 285 § 3 Kodeksu handlowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. powołało się na szereg orzeczeń i poglądów doktryny w zakresie sukcesji praw i obowiązków o charakterze administracyjnoprawnym na gruncie kodeksu handlowego, przychylając się do poglądów, które przyjmują, że przepisy art. 465 § 3 i art. 285 § 3 kodeksu handlowego stanowiły podstawę administracyjnej sukcesji uniwersalnej. Jednocześnie organ odniósł się do kwestii generalnej sukcesji administracyjnoprawnej wywodząc jej istnienie z przepisów obowiązującego kodeksu spółek handlowych.

W świetle przeprowadzonych rozważań organ odwoławczy przyjął, że A S.A. jest następcą prawnym B S.A., także w zakresie praw i obowiązków administracyjnych i w tym stanie rzeczy B S.A., jako poprzednik prawny A S.A., nie może być traktowany jak "inny podmiot" w stosunku do skarżącej spółki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podało nadto, że zgłoszenie podlegało odrzuceniu również z tego względu na to, że A S.A. nie wywiązała się z wynikającego z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej ustawę - Prawo ochrony środowiska obowiązku wykazania, że sprawcą zdarzeń powodujących zanieczyszczenie powierzchni ziemi była B S.A. Znajdujący się w aktach sprawy "Raport z badań nr 544/2004", dotyczący gruntu stacji paliw nr 382 w Ł. przy ul. A, sporządzony został na podstawie próbek pobranych w dniu 15 listopada 2004 r. Przejęcie wymienionej stacji paliw przez A S.A. nastąpiło natomiast w dniu 7 września 1999 r. i przejmująca spółka prowadziła stację paliw od tego dnia do dnia pobrania próbek Raport nie określa czasu, w jakim powstały stwierdzone zanieczyszczenia, a zatem nie daje podstaw do ustalenia, czy zanieczyszczenia powstały (i ewentualnie w jakim stopniu) przed datą przejęcia stacji przez A S.A., czy już po tej dacie. Tymczasem przepis art. 12 ust. 2 ustawy wprowadzającej ustawę - Prawo ochrony środowiska wymaga wyraźnie, aby zgłaszający przedłożył wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A S.A. wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono wydanie z naruszeniem art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska (...) poprzez niesłuszne przyjęcie, że A S.A., jako następca prawny ponosi odpowiedzialność administracyjną za szkody spowodowane w środowisku przez B S.A. w Warszawie, a nadto, że w przebiegu postępowania administracyjnym w obu instancjach nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka podjęła polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., wskazując na brak sukcesji A S.A. w zakresie stosunków o charakterze administracyjnoprawnym.

W ocenie skarżącej spółki decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza także zasady ogólne postępowania administracyjnego, przepisy postępowania administracyjnego, a także przepisy prawa materialnego, art. 7 k.p.a. poprzez obrazę zasady prawdy obiektywnej i zasady uwzględniania słusznego interesu strony, a także art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego. Skarżący przyjął, że ustawodawca nie przesądził, jaka powinna być metoda badania stopnia zanieczyszczenia, a tym samym zastosowanie znajdują ogóle zasady postępowania administracyjnego. Dlatego też w treści zgłoszenia zanieczyszczeń zawarto stwierdzenie, że powierzchnia ziemi zgłoszonych nieruchomości jest zanieczyszczona, a sprawcą tych zanieczyszczeń był poprzednik prawny zgłaszającego, który prowadził działalność w zakresie obrotu paliwami. Przepis art. 12 ust. 1 ustawy zawiera międzyczasową normę prawną o charakterze gwarancyjnym (służącą ochronie praw nabytych), a więc nie powinien być interpretowany restrykcyjnie. W szczególności, z brzmienia powołanego przepisu nie wynika, iż bez uprzedniego wykonania kosztownych badań laboratoryjnych zgłoszenie zanieczyszczonych nieruchomości jest bezskuteczne. Taka interpretacja tworzy formalną teorię dowodów na gruncie z zasady odformalizowanej procedury administracyjnej, nie jest uzasadniona brzmieniem przepisu, prowadzi do pokrzywdzenia zainteresowanych i wydaje się szczególnie niesłuszna w przypadku sektora naftowego, w którym zanieczyszczenia powierzchni ziemi widoczne są gołym okiem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Na rozprawie w dniu 3.11.2005r. organ podniósł dodatkowo zarzut, że zgłoszenie jest spóźnione, gdyż uchybiono terminowi określonemu w art. 12 ustawy wprowadzającej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270, dalej w skrócie ustawa o p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Rozpatrując skargę w ramach trak zakreślonej kognicji sądu administracyjnego sąd nie stwierdził, aby w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego bądź procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem sporu między skarżącą spółką a organami administracji jest w niniejszej interpretacja przepisu a art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska... (Dz.U. Nr 100, poz.1085 ze zmianami, dalej powoływana jako ustawa z dnia 27 lipca 2001). Stanowi on:

"art. 12. 1. Władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się.

2. Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot.

3. Właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 4.

4. Starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie powoduje ono skutków prawnych, o których mowa w ust. 1".

Przepis ten zezwala zatem na zwolnienie się niektórych podmiotów od obowiązku usunięcia zanieczyszczeń i rekultywacji gruntu, określonego w przepisach ustawy z dnia 27.04.2001r. prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62 – poz. 627 ze zm.). Celem ustawy jest kompleksowe uregulowanie zasad ochrony środowiska i zasad odpowiedzialności za dokonywane zniszczenia. Jej unormowania stanowią uszczegółowienie zasad ustanowionych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 74 ust. 2 stanowi, iż ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych, zaś w art.86 że każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Ustawa ta w art. 102 wprowadza zasadę., iż to władający powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi, jest obowiązany do przeprowadzenia ich rekultywacji. Jednocześnie w ust.2 art.102 ustawy prawo ochrony środowiska wprowadza się wyjątek od tej zasady: władający może się uwolnić od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, iż zanieczyszczenie gleby lub ziemi, dokonane po dniu objęcia przez niego władania spowodował inny wskazany przez niego podmiot. Ust. 4 tego przepisu dotyczy sytuacji, w których rekultywacji dokonuje starosta.

Stanowiący podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie przepis art. 12 ustawy przepisy wprowadzające daje kolejną możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności za zanieczyszczenie ziemi władającemu gruntem, który przed dniem 30.06. 2004r. zgłosi fakt zanieczyszczenia dokonanego przed dniem wejścia w życie ustawy przez inny podmiot i okoliczność tę odpowiednio wykaże. Ten z kolei wyjątek doznaje dodatkowego ograniczenia w czasie. Ustawodawca przewidział możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności tylko do dnia 30 czerwca 2004r. Zainteresowani mieli zatem niespełna trzy lata na wykazanie, iż zanieczyszczenia zostały dokonane przez inny podmiot. Co do zasady zatem wyjątek ten z woli ustawodawcy jest traktowany restrykcyjnie. Przemawia to dodatkowo za interpretowaniem go w sposób ścisły. Prawdą jest, że zastosowana przez organy I i II instancji interpretacja podmiotu uprawnionego do skorzystania z tego unormowania znacznie zawęża pole jego działania, ale należy pamiętać, iż rozważamy kwestię odstępstwa od zasady odpowiedzialności. Istotą zaś odstępstw od zasady jest ich wyjątkowy charakter, nakazujący z istoty interpretację jeśli nie zawężającą to z całą pewnością nierozszerzającą.

Organy administracji prowadzące postępowanie w pierwszej kolejności poddały rozważaniom problem, czy dokonujący zgłoszenia jest innym podmiotem niż ten, który dokonał zanieczyszczenia. Spór dotyczy interpretacji pojęcia "inny podmiot" w rozumieniu art. 12 ustawy przepisy wprowadzające , w szczególności, czy zgłaszający jest następcą prawnym poprzedniego użytkownika stacji w zakresie praw publicznych i czy następca prawny jest innym podmiotem.

Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela pogląd organów rozstrzygających w niniejszej sprawie, iż następca prawny nie może skorzystać z dobrodziejstwa art. 12 ust.2 ustawy z dnia 27.07.2001r. oraz iż A jest następcą prawnym spółki B także w sferze obowiązków publicznoprawnych, a więc i administracyjnoprawnych.

Jak wynika z § 1 aktu notarialnego z dnia 19.maja 1999 r., uchwałą Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy C Spółka Akcyjna, Spółka ta ( zwana dalej w skrócie C S.A.) - spółka przejmująca - na podstawie art. 463 pkt 1 Kodeksu handlowego połączyła się z B S.A. z siedzibą w Warszawie - spółka przejęta - przez przeniesienie całego majątku B na B S.A. z siedzibą w P. Zwyczajne Walne Zgromadzenie podjęło także uchwałę o zmianie nazwy firmy na A S.A., która to nazwa została zmieniona w miesiącu kwietniu 2000 r. na A S.A. z siedzibą w P. Wykreślenie z rejestru B S.A. z siedzibą w W. nastąpiło w dniu 7.września 1999 r. W myśl art. 465 §3 Kodeksu handlowego, z chwilą wykreślenia spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. W razie wykreślenia z rejestru (rejestrów) spółek przejętych, ustaje całkowicie ich byt prawny, a realizowane połączenie spółek staje się definitywne. Z tą chwilą majątek czynny i bierny spółek przejętych przechodzi - w drodze sukcesji uniwersalnej - na spółkę przejmującą. Skutek ten następuje ex lege. Przez "sukcesję uniwersalną" rozumie się tego rodzaju następstwo prawne ("pod tytułem ogólnym"), że "następca prawny wstępuje w ogół praw stanowiących cały lub co najmniej prawnie wyodrębniony majątek swego poprzednika." Następstwo pod tytułem ogólnym dochodzi do skutku w sytuacjach wyraźnie prawem przewidzianych, np. przy przekształceniach osób prawnych. ( por. A. Szajkowski [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja, Kodeks handlowy, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1998, s. 1162 i n., s.1170). Chwila wykreślenia spółki przejętej z rejestru jest zatem momentem, w którym następuje przeniesienie praw i obowiązków spółki przejętej na spółkę przejmującą w drodze sukcesji uniwersalnej. Pogląd ten był już prezentowany na gruncie Kodeksu handlowego, także w zakresie łączenia się spółek akcyjnych (por. S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J Szwaja, Kodeks handlowy, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1997, s. 1414 / art. 285 / i s. 1163 ( art. 465 ), T.Dziurzyński, Z. Fenichel, M. Honzatko, Kodeks handlowy z komentarzem s. 316 ).

Na gruncie art. 465 § 3 Kodeksu handlowego ukształtowana została linia orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana wart. 463 i nast. Kodeksu handlowego, wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. W wypadku bowiem zaistnienia następstwa prawnego o charakterze sukcesji generalnej - co ma miejsce w przypadku połączenia spółek na podstawie art. 463 Kodeksu handlowego, następuje przejęcie przez spółkę przejmującą ogółu praw i obowiązków, w tym również obowiązków o charakterze publicznoprawnym.(por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20.kwietnia 1999 r. II SA 7091/98, M. Podat. 1999/11/40, z dnia 27.listopada 1995 r. SA/Gd 2508/94, POP 1997/5/169, z dnia 11.lutego 2003 r. I SA/Łd 955/01, ONSA 2004/1/29 - glosa aprobująca: B. Draniewicz, Pr. Spółek 2004/9/54, wyrok z dnia 29.sierpnia 2000 r. SA/Bk 957/99, LEX nr 44746).

Kwestia sukcesji w zakresie prawa administracyjnego wydaje się nie budzić wątpliwości pod rządami kodeksu spółek handlowych. Nietrafny przy tym jest w ocenie sądu pogląd skarżącej spółki, iż zasadę sukcesji uniwersalnej wprowadza art. 494 §2 k.s.h. Zasadę sukcesji generalnej statuuje powołany przepis §1, w którym stanowi się iż spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki. Wskazany przez skarżącą przepis precyzuje, ale nie w sposób wyczerpujący, niektóre uprawnienia z szeroko pojętego prawa administracyjnego. Zarówno jednak brzmienie § 2 art. 494 k.s.h., jak i jego usytuowanie po przepisie wprowadzającym zasadę generalnej sukcesji nie zezwalają na uznanie go za zasadniczą podstawę odpowiedzialności na gruncie prawa administracyjnego.

Porównanie treści obecnie obowiązującego art. 494 §1 kodeksu spółek handlowych i art. 465 §3 kodeksu handlowego jest dodatkowym argumentem przemawiającym za tezą iż także pod rządami kodeksu handlowego można mówić o zasadzie sukcesji uniwersalnej na gruncie prawa administracyjnego.

Reasumując tę część rozważań - sąd przyjmuje, iż A jest następca prawnym B SA także w zakresie prawa publicznego, zaś następca prawny nie jest innym podmiotem, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 27.07.2001r. przepisy wprowadzające z uwagi na to, iż przejmuje ogół praw i obowiązków i praw poprzednika.

Skarżący, jako spółka przejmująca poza wejściem w obowiązki poprzednika, przejął także cały jego majątek. Gdyby przyjąć, że A nie jest następcą prawnym B w sferze prawa publicznego, pomimo przejęcia majątku firmy, cała odpowiedzialność za zniszczenia gruntu spadłaby na organy samorządu terytorialnego (art.102 ust.4 pkt 1 ustawy prawo ochrony środowiska). Podmiot, który hipotetycznie ( bo tego nie wiemy) dokonał obecnego zanieczyszczenia, nie istnieje. Z pewnością nie było wolą ustawodawcy doprowadzenie do takiego rozwiązania. Zważywszy na zasięg działalności stacji paliw zarządzanych przez B, następnie przejętych przez A, sytuacja taka ze społecznego punktu widzenia nie znajduje uzasadnienia. To kolejny argument przemawiający za wąską wykładnią pojęcia innego podmiotu.

Należy również pamiętać, iż celem regulacji zawartej w ustawie z dnia 27.kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), było dostosowanie prawodawstwa krajowego do uregulowań prawa wspólnotowego, w związku ze spodziewaną akcesją do Unii Europejskiej (i Wspólnot Europejskich). Zgodnie natomiast z treścią art. 174 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Gospodarczą (zwanego dalej TWE) polityka Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego ma na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony, z uwzględnieniem zróżnicowania sytuacji w poszczególnych regionach Wspólnoty. Opiera się ona na zasadzie rozważnego działania oraz zapobiegania szkodom, a także na zasadzie naprawienia, w pierwszej kolejności u źródła, szkód w środowisku, jak również na regule "zanieczyszczający płaci". Uznać należy zatem, iż jedynie brak związku prawnego, organizacyjnego i funkcjonalnego "zanieczyszczającego" z dokonanym zanieczyszczeniem pozwalałby na uznanie zgłaszającego za "inny podmiot" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. W sytuacji natomiast, występowania następstwa prawnego Spółki Akcyjnej A S.A. w P. w stosunku do Spółki Akcyjnej B z siedzibą w W., wskazanej przezeń jako sprawca zanieczyszczenia powierzchni ziemi prawnie nieskuteczne jest zgłoszenie przezeń zanieczyszczenia, w celu zwolnienia się z obowiązku rekultywacji terenu. Przyjęcie tezy proponowanej przez skarżącą prowadziłoby bowiem do konkluzji, że każda zmiana organizacyjna osoby prawnej, w następstwie której traci ona osobowość prawną (przejecie, połączenie), nie związana z jej likwidacją, wyłącza odpowiedzialność za dokonane zanieczyszczenie powierzchni ziemi lub gleby. Tego rodzaju teza jest natomiast nie do pogodzenia z działaniem racjonalnego ustawodawcy, którego celem , wyrażonym w ustawie Prawo ochrony środowiska, było wprowadzenie daleko idącej i zinstytucjonalizowanej ochrony środowiska.

Skarżący nie mógł zatem skorzystać z uregulowania przewidzianego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.07.2001r. przepisy wprowadzające ustawę prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 100 poz.1084 ze zmianami). W tej sytuacji trafnie Starosta [...] na podstawie art. 12 ust.4 powołanej ustawy odrzucił zgłoszenie jako pochodzące od nieuprawnionego podmiotu.

W tym kontekście, odnoszenie się do zarzutów skargi, dotyczących naruszenia przepisów postępowania (art. 7 i 77 k.p.a.), przy ustalaniu stopnia zanieczyszczenia terenu i "podmiotu" zań odpowiedzialnego, uznać należy za bezprzedmiotowe, skoro skarżąca nie spełniła jednej z koniecznych przesłanek, określonych w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, uprawniających do uwolnienia się od obowiązku rekultywacji.

Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie uznały zgłoszenie za dokonane w przewidzianym ustawą terminie. Termin ten upływał w dniu 30.06.2004r. i w tym dniu skarżący nadał pismo w urzędzie pocztowym. Ani w uzasadnieniu decyzji, ani w odpowiedzi na skargę organ nie podnosił zarzutu niedochowania terminu. Dopiero na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik organu podniósł zarzut niezachowania terminu, argumentując, iż termin złożenia zgłoszenia jest terminem prawa materialnego, do którego ma zastosowanie przepis art. 61 k.p.a. Pomijając fakt, iż zarzut ten nie stanowił podstawy decyzji stwierdzić należy, iż zarzut nie jest uzasadniony.

Termin zakreślony w przepisie ustawy z 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska niewątpliwie rodzi skutki materialnoprawne . Zgłaszający może bowiem nabyć określone w ustawie uprawnienie w postaci wpisu do rejestru, zwalniającego od zobowiązań związanych z rekultywacją gruntu. Uchybienie terminowi uniemożliwia skuteczne skorzystanie z dobrodziejstwa art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. (por. B.Adamiak, J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz C.H.Beck, W-wa 1996).

Dla zachowania terminu z art. 12 ustawa wymaga dokonania zgłoszenia, połączonego z wykazaniem okoliczności związanych z powstaniem zanieczyszczeń (wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawca zanieczyszczeń był inny podmiot). Na podstawie zgłoszenia organ bądź dokonuje wpisu do rejestru, bądź wszczyna postępowanie zakończone wydaniem decyzji o odrzuceniu zgłoszenia. Zgłoszenie stanowi zatem rodzaj pisma, wniosku Jest to zatem czynność o charakterze procesowym. Dlatego też sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę reprezentuje pogląd, iż dla zachowania powyższego terminu wystarczające jest złożenie pisma, zawierającego zgłoszenie w polskim urzędzie pocztowym, nie jest natomiast konieczne by pismo wspomniane przed jego upływem wpłynęło do organu, zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 57 ust 5 k.p.a., dotyczącym terminów procesowych. Analogicznie, bieg terminu przedawnienia czy upływ terminu zawitego w prawie cywilnym, choć z natury rzeczy materialnoprawny, ulega przerwaniu na skutek czynności procesowej, jaką jest wytoczenie powództwa (złożenie pozwu) - art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Nie ma zaś wątpliwości, że datą złożenia pozwu jest nadanie pisma, zawierającego jego osnowę, w polskim urzędzie pocztowym, nie zaś data jego wpływu do sądu właściwego.

Powołany przez pełnomocnika przepis art. 61 §3 k.p.a. stanowi, iż data wszczęcia postępowania jest data doręczenia organowi żądania. Reguluje on zatem zupełnie inną kwestię. Ma ona znaczenie przede wszystkim dla określenia, od kiedy strona nabywa prawo do czynnego udziału w sprawie, gdy jest ona wszczynana na wniosek oraz z uwagi na to, iż od tej daty rozpoczynają bieg terminy załatwienia sprawy (por. M.Jaśkowska, A.Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, Zakamycze 2000, str.388, B.Adamiak, J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz C.H.Beck, W-wa 1996).

Dla ustalenia daty wszczęcia postępowania nie ma znaczenia data nadania pisma w polskim urzędzie pocztowym, ma ona jednak znaczenie dla zachowania terminu do dokonania czynności (por. B.Adamiak, J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz C.H.Bek, W-wa 1996,). Trafnie argumentuje skarżący, że do oceny zachowania terminu określonego w art. 12 ustawy z 27.07.2001r. będą miały więc zastosowanie przepisy art. 57 §5 k.p.a.

Uwagi te jednak nie mają wpływu na ocenę zasadności zaskarżonych decyzji., sąd uznał bowiem rozstrzygnięcie za trafne z innych względów.

Z wagi na powyższe, uznając skargę za nieuzasadnioną sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy o p.s.a.