Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 622/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 oraz art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy z wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier poza kasynem postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy-


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 12 lipca 2017 r. (piątym z kolei w sprawie) M. J.zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Oświadczył, że od 12 maja 2017 r. jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku w wysokości [...] zł.

Stosownie do treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.", zarządzeniem z 27 lipca 2017 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, poprzez m.in. udokumentowanie wszystkich źródeł utrzymania obojga małżonków, wyjaśnienie jakie obiektywne przeszkody uniemożliwiają skarżącemu podjęcie pracy, złożenie zeznania podatkowego za 2016 r., złożenie wyciągów z rachunków bankowych oraz udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie.

Odpowiadając na wezwanie skarżący oświadczył, że aktualnie nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żoną, zamieszkuje u matki w związku z czym nie ponosi żadnych kosztów utrzymania. Wskazał, że z dniem 31 lipca 2017 r. utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych (w załączeniu decyzja Starosty R.).

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

Z regulacji prawnych dotyczących prawa pomocy wynika, że zasadą jest ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja prawa pomocy stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będąca formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach.

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które aktualnie obejmują wpis od

zażalenia (100 zł) .

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. Orzekający, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 ustawy p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości orzekającego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może on ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wezwania o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W przypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby orzekającego o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748).

Skarżący nie uwiarygodnił w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wezwania, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., skarżący nie wykonał w sposób pozwalający na obiektywną ocenę jego sytuacji materialnej. Przy czym podkreślić należy, że kwestia przedstawienia sytuacji majątkowej oraz finansowej żony skarżącego ma istotne znaczenie przy ocenie przesłanek prawa pomocy. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie ma znaczenia w tym zakresie okoliczność zawarcia przez małżonków umowy o majątkowej małżeńskiej, czy też nieprowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest bowiem pogląd, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego. Z tego powodu rozdzielność majątkowa małżeńska nie zwalnia z obowiązku udzielenia informacji o sytuacji majątkowej oraz finansowej współmałżonka (postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1020/12, postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 981/12, postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GZ 107/13, postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 321/13 czy postanowienia NSA z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 434/13 – wszystkie publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielenia sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają, a nawet niezależnie od tego, czy prowadzą, czy też, nie wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I FZ 313/13 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że nawet jeśli małżonka, jak podał skarżący, odmówiła udostępnienia dokumentów (zeznania podatkowe, wyciągi z rachunku bankowego) - to z prawnego punktu widzenia stan relacji między małżonkami nie jest istotny.

Stan ten nie może być uznany za obiektywną przeszkodę w złożeniu informacji i dokumentów wnioskowanych przez referendarza. Małżonkowie, chcąc doprowadzić do tego, by ich wzajemne relacje nie wywierały wpływu m.in. na toczące się postępowania sądowe - powinni uregulować łączące ich stosunki przez nadanie stanowi faktycznemu znaczenia prawnego. Może to nastąpić przez skorzystanie z instytucji separacji sądowej lub rozwodu. Natomiast ani referendarz, ani też sąd w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie jest uprawniony do badania rzeczywistych relacji łączących małżonków.

Zauważyć w tym miejscu należy, że skarżący na formularzu wniosku z dnia 12 lipca 2017 r. podał, że prowadzi wspólnie z żoną gospodarstwo domowe, by następnie po wezwaniu do złożenia dodatkowych informacji dotyczących majątku żony oświadczyć, że od maja 2017 r. małżonkowie prowadzą odrębne gospodarstwa. Brak konsekwencji w składanych wyjaśnieniach budzi wyłącznie wątpliwości, co do ich wiarygodności, a nieujawnienie sytuacji majątkowej żony skarżącego nie pozwala na całościową ocenę jego sytuacji materialnej.

Okolicznością istotną w sprawie jest również to, że skarżący decyzją z dnia [...] maja 2017 r. prawo zasiłku dla bezrobotnych miał przyznane od tej daty na okres 365 dni (K – 263 akt sądowych), gdy tymczasem decyzją Starosty R. z dnia [...] sierpnia 2017 r. (K -285 akt sądowych), prawo to utracił w związku z dwukrotnym niestawiennictwem w urzędzie pracy bez usprawiedliwienia. Oznacza to, że skarżący z własnej woli zrezygnował z przyznanego świadczenia – źródła utrzymania, co w żaden sposób nie może być uznane za podstawę spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.