Wyrok NSA, sygn. akt V SA 3298/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Gospodarka komunalna
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1998 nr 120 poz. 787
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych.
Teza: Ustanie wspólnego zamieszkania na skutek tego, że jedno z małżonków opuściło wspólnie zajmowany lokal i opuszczenie to ma cechy trwałości, powoduje utratę przez małżonka statusu najemcy i w konsekwencji uprawnienia do przebywania w lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./.

TEZY

Ustanie wspólnego zamieszkania na skutek tego, że jedno z małżonków opuściło wspólnie zajmowany lokal i opuszczenie to ma cechy trwałości, powoduje utratę przez małżonka statusu najemcy i w konsekwencji uprawnienia do przebywania w lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Joanny K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 25 sierpnia 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy wymeldowania - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Gminy W.-B. z dnia 22 czerwca 1999 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 sierpnia 2000 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Zbigniewa S. - pełnomocnika Joanny K., właścicielki lokalu nr 12 przy ul. K. 41 w W., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy W.-B. z dnia 22 czerwca 1999 r. (...) o odmowie wymeldowania Krzysztofa B. z pobytu stałego w tym lokalu.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie zachodzą obydwie przesłanki wymeldowania Krzysztofa B. z pobytu stałego w lokalu, określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./, ponieważ wprawdzie nie zamieszkuje on w przedmiotowym lokalu, jednakże nie może być z niego wymeldowany, gdyż nie utracił uprawnienia do przebywania w tym lokalu.

W skardze na tę decyzję, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Zbigniewa S. w mieniu Joanny K., skarżący wniósł o zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wymeldowanie Krzysztofa B. z przedmiotowego lokalu podnosząc, że od kilku lat nie mieszka on w tym lokalu i jak wynika to z jego oświadczenia, złożonego w postępowaniu administracyjnym, nie zamierza do niego powrócić. Decyzje organów obydwu instancji zostały zdaniem skarżącego wydane na podstawie pierwszej części ust. 2 art. 15 ustawy o ewidencji ludności bez uwzględnienia drugiej części tego przepisu, która przewiduje możliwość wymeldowania w wypadku opuszczenia przez osobę miejsca stałego pobytu i nie przebywania w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, gdy nowego miejsca pobytu nie można ustalić. Skarżący stwierdził, że po opuszczeniu przez Krzysztofa B. przedmiotowego lokalu nie można było ustalić przez dłuższy czas miejsca jego pobytu i dopiero wszczęcie postępowania o wymeldowanie spowodowało ujawnienie przez Krzysztofa B. nowego miejsca pobytu.

Skarżący odniósł się w sposób krytyczny do norm prawnych, na podstawie których nawiązany został z Krzysztofem B. stosunek najmu lokalu oraz przestawił trudności związane z rozwiązaniem tego stosunku i pozbawieniem Krzysztofa B. uprawnień do przebywania w lokalu. Skarżący wyjaśnił, że Krzysztof B. oraz jego żona i córka zostali zakwalifikowani przez Urząd Gminy W.-B. do otrzymania mieszkania i w związku z tym stwierdził, że nie zachodzi obawa, że po wymeldowaniu głównego lokatora pozostali członkowie rodziny zostaną usunięci "na bruk".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd ten sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem. W świetle tego przepisu do właściwości sądu administracyjnego nie należy orzekanie o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, o co wnosi skarżący, lecz skontrolowanie, czy decyzja wydana w tej sprawie przez organ gminy jest zgodna z prawem.

W myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Wbrew zarzutom zawartym w skardze, organy orzekające nie zastosowały prawidłowo drugiej części powołanego przepisu, gdyż po wszczęciu postępowania o wymeldowanie Krzysztof B. podał nowe miejsce swojego pobytu, wobec tego wniosek o wymeldowanie podlegał rozpatrzeniu na podstawie pierwszej części omawianego przepisu.

Zgodnie z tą normą wymeldowanie osoby z pobytu stałego może nastąpić przy łącznym spełnieniu obydwu wymienionych w niej przesłanek, a mianowicie w przypadku utraty przez osobę uprawnienia do przebywania w lokalu oraz opuszczenia lokalu bez wymeldowania się.

Okolicznością w istocie niesporną w sprawie jest fakt opuszczenia lokalu przez Krzysztofa B., który przyznał w protokole przesłuchania z 29 marca 1999 r., że w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje od około dwóch lat oraz, że nie zamierza do tego lokalu powrócić z tego względu, że nie układa mu się życie rodzinne. Treść tego oświadczenia wskazuje, że opuszczenie lokalu przez Krzysztofa B. ma cechy trwałości, co wymagało dokonania przez organy orzekające oceny czy nie spowodowało to utraty przez Krzysztofa B. uprawnienia do przebywania w lokalu.

Okolicznością niesporną w sprawie jest, że Krzysztof B. zamieszkał w przedmiotowym lokalu na podstawie decyzji o przydziale tego lokalu z roku 1978. Po wejściu w życie ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. 1998 nr 120 poz. 787/ Krzysztof B. oraz zajmująca z nim wspólnie przedmiotowy lokal żona Henryka B. stali się z mocy art. 7 tej ustawy najemcami tego lokalu. Przepis ten statuuje bowiem zasadę, że małżonkowie wspólnie zajmujący lokal mieszkalny są z mocy prawa najemcami tego lokalu, chociażby umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich. Jest to regulacja samoistna, która powoduj e, że w okolicznościach przewidzianych w tym przepisie oboje małżonkowie są równouprawnionymi najemcami lokalu mieszkalnego niezależnie od obowiązującego ich ustroju majątkowego. O przymiocie obojga małżonków jako najemców nie decyduje treść umowy najmu lokalu, lecz wyłącznie wspólne zamieszkiwanie w lokalu, które stanowi rozstrzygającą przesłankę dla wywołania skutków prawnych z art. 7 ustawy o najmie lokali mieszkalnych. Ustanie wspólnego zamieszkania na skutek tego, że jedno z małżonków opuściło wspólnie zajmowany lokal, a opuszczenie to ma cechy trwałości, powoduje utratę przez małżonka statusu najemcy i w konsekwencji uprawnienia do przebywania w lokalu.

Istnieją bowiem podstawy do przyjęcia, że małżonek, który tak jak Krzysztof B. w sposób trwały opuścił lokal wypowiedział najem per facta concludentia /por. wyrok SN z dnia 28 lipca 1998 r. II CKU 36/98 - Prokuratura i Prawo 1999 nr 1 poz. 38/.

Skoro zatem w przypadku Krzysztofa B. istniała podstawa do przyjęcia, że utracił on uprawnienia do przebywania w przedmiotowym lokalu, to odmowa wymeldowania go z tego lokalu, w sytuacji gdy obydwie przesłanki wymeldowania zostały spełnione nastąpiła z naruszeniem z art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności.

Z powyższych względów, na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i art. 29 oraz art. 55 ust. 1 ustawy o NSA orzeczono jak w sentencji.