Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1594/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 1 ust. 2, 5 ust. 1, 13 ust. 1, 16 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 156 par. 1, par. 5, par. 5a
journal: Dz.U. 2017 poz 1904
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2021 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] na rzecz T. M. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezes Sądu Apelacyjnego (zwany dalej Organem/Prezesem SA) decyzją

z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Pana T.M.(zwanego dalej Wnioskodawcą/Skarżącym) od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w W.(zwanego dalej Organem I instancji) z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] odmawiającej udostępnienia informacji publicznej postanowił uchylić zaskarżoną decyzję w części, tj. w zakresie odmowy udostępnienia informacji publicznej dotyczącej informacji żądanych przez rzeczników dyscyplinarnych sądów powszechnych w przedmiocie zapytań o terminowość sporządzanych uzasadnień

i podejmowanych wszelkich innych czynności w sprawach prowadzonych przez sędziów Sądu Okręgowego w W. oraz sędziów sądów rejonowych, działających w okręgu.

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2019 r. złożonym za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej Skarżący zwrócił się do Organem I instancji

o udostępnienie następującej informacji publicznej: czy od stycznia 2018 r. do chwili obecnej do Sądu Okręgowego w W. pracownicy Ministerstwa Sprawiedliwości, prokuratorzy lub rzecznicy dyscyplinarni zwracali się o nadesłanie informacji dotyczących sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w W. lub sądach rejonowych okręgu [...] odnośnie terminowości sporządzania przez nich uzasadnień i podejmowania wszelkich innych czynności w prowadzonych przez nich postępowaniach sądowych.

W przypadku pozytywnej odpowiedzi wniósł o wskazanie jakich dokładnie informacji żądano, których sędziów te pisma dotyczyły oraz o przesłanie skanów tych pism i udzielonych odpowiedzi.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], odmówił Skarżącemu udostępnienia informacji żądanych przez prokuratorów i rzeczników dyscyplinarnych sądów powszechnych, dotyczących zapytań o terminowość sporządzanych uzasadnień i podejmowanych wszelkich innych czynności w sprawach prowadzonych przez sędziów Sądu Okręgowego w W. oraz sędziów sądów rejonowych, działających w okręgu sądowym Sądu Okręgowego w W., w tym wskazania personaliów sędziów, których zapytania dotyczą, a nadto przekazania skanów tych pism i udzielonych odpowiedzi na te pisma. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że pisma nadesłane przez prokuratorów stanowią żądania skierowane do Prezesa sądu w trybie art. 15 § 2 k.p.k., tj. w ramach toczącego się postępowania przygotowawczego. W związku z powyższym w ocenie organu I instancji przedmiotowe zapytania oraz udzielone na nie odpowiedzi i personalia osób, których dotyczą zapytania, pozostając w związku z prowadzonym postępowaniem karnym objęte są tajemnicą, a ich udostępnienie Wnioskodawcy prowadziłoby do ujawnienia prawnie chronionych informacji i naruszenia tym samym normy art. 241 § 1 k.k. W konsekwencji organ I instancji uznał, że zarówno zapytania kierowane przez prokuratorów, jak i rzeczników dyscyplinarnych oraz udzielone na nie odpowiedzi i personalia sędziów, których rzeczowe zapytania dotyczyły objęte są tajemnicą, a tym samym organ zobligowany jest do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Powyższą decyzję zaskarżył Wnioskodawca wskazując na rażące naruszenie art. 31 ust. 3 zd. 1 Konstytucji RP, art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 241 § 1 k.k. jego zdaniem błędnie zastosowano i uznano, że przepis stanowi przesłankę do wyłączenia całości wnioskowanych dokumentów, bez przeprowadzenia indywidualnych ustaleń co do możliwości udostępnienia informacji po anonimizacji. W zakresie "pytań rzeczników dyscyplinarnych" podnosił rażące naruszenie art. 241 § k.k. w zw. z art. 128 ustawy o ustroju sądów powszechnych poprzez dokonanie rozszerzającej wykładni art. 5 ust. 1 in fine oraz art.. 241 § 1 k.k. Wskazywał na rażące naruszenie art. 5 ust. 3 u.d.i.p. polegające na niezastosowaniu tego przepisu ponieważ ewentualna zawisłość postępowania dyscyplinarnego lub przygotowawczego wobec sędziów sądów powszechnych nakazywałaby udostępnienie co najmniej części wnioskowanej informacji. Jego zdaniem doszło do rażącego naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak opisu jakichkolwiek ustaleń faktycznych uzasadniających zastosowanie materialnoprawnych ograniczeń prawa do informacji publicznej,

Podniósł rażące naruszenie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 107 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji o odmowie udostępnienia informacji tożsamości i funkcji osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania oraz oznaczenia podmiotów ze względu na których dobra wydano decyzję odmowną.

Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] Organ uchylił decyzję Organu I instancji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w części, tj. w zakresie odmowy udostępnienia informacji publicznej dotyczącej informacji żądanych przez rzeczników dyscyplinarnych sądów powszechnych w przedmiocie zapytań o terminowość sporządzanych uzasadnień i podejmowanych wszelkich innych czynności w sprawach prowadzonych przez sędziów Sądu Okręgowego w W. oraz sędziów sądów rejonowych, działających w okręgu Sądu Okręgowego w W., wskazania personaliów sędziów, których zapytania dotyczą, oraz udostępnienia skanów tych pism oraz udzielonych na te pisma odpowiedzi.

W ocenie Organu pisma kierowane przez prokuratorów do Prezesa Sądu Okręgowego w W. w toku prowadzonego przez nich postępowania przygotowawczego mogą być udostępniane wyłącznie na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego. Przepis art. 156 § 5 k.p.k. odnosi się do udostępniania akt sprawy postępowania przygotowawczego. Ustanawia on zasadę, że stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępniania się akta postępowania przygotowawczego z jednoczesną możliwością sporządzania odpisów i kopii oraz odpłatnego uzyskania uwierzytelnionych odpisów lub kopii. Możliwe jest również udostępnienie akt w postaci elektronicznej. Dostęp do akt postępowania przygotowawczego nie ma charakteru bezwzględnego. Jest on ograniczany przez dwie przesłanki, tj. potrzebę zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochronę ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego.

Podniósł, że stanowisko to jest zgodne z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, w którym wyraźnie twierdzi się, że dopuszczalność ograniczeń jawności akt postępowania przygotowawczego należy uznać za konieczną

w państwie demokratycznym. Nie ma bowiem wątpliwości, że skuteczny przebieg postępowania przygotowawczego, który uzależniony jest m.in. od zachowania

w tajemnicy pewnych informacji lub dowodów, stanowi istotną wartość pożądaną

w państwie demokratycznym (por. wyr. TK z 03.06.2008 r., K 42/07, OTK-A 2008,

Nr 5, poz. 77). Jak stwierdził Trybunał ograniczenie pełnej jawności akt postępowania przygotowawczego pozostaje również w funkcjonalnym związku z wartością konstytucyjną, jaką jest porządek publiczny. Zachowanie na etapie postępowania przygotowawczego określonych kategorii informacji do wiadomości organu prowadzącego je, może skutecznie zapobiec podejmowaniu przez podejrzanego działań zmierzających do zniekształcenia zgromadzonych przez organ procesowy dowodów. Tym samym brak pełnego dostępu do akt postępowania przygotowawczego utrudnia podejrzanemu ustalenie, w jakim kierunku podejmować ewentualne niezgodne z prawem działania, zmierzające do podważenia zgromadzonych już dowodów (tak wyrok TK z 20.05.2014 r., Sk 13/13, OTK-A 2014, Nr 5, poz. 54). W kwestii udostępniania akt, jak i dokumentów z trwającego postępowania przygotowawczego niejednokrotnie wypowiadały się również sądy administracyjne. Powołując się na orzeczenia Sądów Administracyjnych stwierdził, że "Kwestia dostępu do akt postępowania przygotowawczego wyczerpuje wszelkie uprawnienia pokrzywdzonego lub podejrzanego, a także innych osób, związane z uzyskaniem przez nie informacji zawartych w aktach czy dokumentach prowadzonego postępowania. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów kodeksu postępowania karnego sposobu pozyskiwania odpisów dokumentów czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego, nie mogą też być formą "nacisku" na prowadzącego sprawę prokuratora dokonania określonych czynności procesowych czy uzyskania jego stanowiska w kwestii oceny materiału dowodowego" (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13.04.2016 r" II SAB/Gd 3/15, Legalis).

Zdaniem Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. - zaskarżona decyzja w części, w której organ odmówił udostępnienia informacji w zakresie treści pism prokuratorów kierowanych do Prezesa Sądu Okręgowego w W., udzielonych na nie odpowiedzi, a także danych sędziów których dotyczą jest prawidłowa. W konsekwencji zarzuty Skarżącego odnoszące się do kontestowania przyjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia w powyższym zakresie uznać należy za niezasadne. Dostęp do akt i dokumentów z trwającego postępowania przygotowawczego uregulowany jest w przepisach kodeksu postępowania karnego, co oznacza że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może stanowić podstawy do uzyskania przez Skarżącego żądanych informacji właśnie z uwagi na brzmienie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. Objęcie pewnej kategorii informacji tajemnicą postępowania przygotowawczego nie daje również organowi podstawy do udostępnienia danych w formie zanonimizowanej, jak zdaje się sugerować Skarżący.

Skargę na decyzję Organu z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego nr [...] z [...] stycznia 2021 r. w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej wnioskowanej [...] lutego 2019 r. nt. kierowania przez prokuratorów zapytań ws. sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając:

a) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie art. 1 ust. 2 ab initio ("Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi (...)") w zw. z art. 5 ust. 3 ("Nie można, z zastrzeżeniem ust. 1, 2 i 2a, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu (...) karnym (...), ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji") ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Tekst jednolity - Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 ze zm. dalej jako: "u.d.i.p.") polegającą na przyjęciu, że złożony przez Skarżącego wniosek o udostępnienie dokumentów o sprawach publicznych jest tożsamy z żądaniem "dostępu do akt" w rozumieniu przepisów art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, przy jednoczesnym zastosowaniu odmowy dostępu w trybie u.d.i.p.,

a przez wzgląd na niejasne uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji (brak jednoznacznej wypowiedzi wskazującej na zawisłość bądź zakończenie spornych postępowań), z ostrożności procesowej zarzucam także,

b) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 31 ust. 3 i art. 61 ust. 3 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej jako

Konstytucja RP") tj. zasadą proporcjonalności sensu largo obejmującą zasadę stosowania najmniej uciążliwego środka ograniczeń prawa do informacji publicznej, a polegającą w okolicznościach sprawy na przyjęciu tezy, że fakt prowadzenia postępowania przygotowawczego przez powszechną jednostkę organizacyjną prokuratury wyłącza całkowicie możliwość udzielenia wnioskodawcy informacji o podmiocie i przedmiocie tego postępowania, bez możliwości wskazania 1) podmiotu prowadzącego postępowanie, 2) zdarzenia lub osoby pełniącej funkcję publiczną objętej czynnościami, a także 3) ew. kwalifikacji prawnej czynu w fazie ad rem lub przypisanego ad personom osobie pełniącej urząd sędziego.

c) naruszenie przepisów prawa proceduralnego poprzez błędną wykładnię art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p. (vide: strona 9 decyzji Prezesa SA w W.) polegającą na nadaniu wąskiego znaczenia pojęciom "imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji", podczas gdy funkcją tego przepisu - wobec braku reguł dokumentowania poszukiwania,

weryfikowania, udostępniania informacji z udziałem stron, zgodnie z kodeksową procedurą administracyjną - jest stworzenie surogatu postępowania dowodowego i, kontrola czynności powierzonych w ramach dekoncentracji wewnętrznej w podmiocie zobowiązanym oraz wzmocnienie zasady indywidualnej odpowiedzialności personelu i aprobanta (zob. art. 23 u.d.i.p.); dotyczy to zwłaszcza tych sytuacji, w których odmowa jest uzasadniana przesłanką faktyczną (np. ilość informacji w przypadku informacji przetworzonej, wykrycie informacji ustnej lub pisemnej o zawisłości postępowania).

W skardze rozwiną argumentację.

W związku z powyższym wnosił o uchylenie decyzji Organu w zaskarżonej części i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji oraz skierowanie sprawy

do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przedmiotem skargi jest decyzja Organu z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Organu I instancji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,

przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "P.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga Wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Organu z dnia [...] marca 2021 r.,

nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję Organu I instancji odmawiającą skarżącemu udostępnienia informacji publicznej - narusza obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Prezes Sądu Apelacyjnego w W., wydając sporną decyzję administracyjną, dopuścił się -mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, z uwagi na niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu tej decyzji, dlaczego uznał, że toczą się postępowania karne (trwają postępowania przygotowawcze) prowadzone przez prokuratorów i że w związku z tym zachodzi podstawa do stwierdzenia w niniejszej sprawie, iż wnioskowana informacja może być udostępniona jedynie w trybie odrębnych przepisów (przepisów kodeksu postępowania karnego, tj. art. 156 k.p.k., co - w świetle art. 1 ust. 2 u.d.i.p. - wyłącza zastosowanie trybu przewidzianego w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Ponadto, w ocenie Sądu, zarówno Prezes Sądu Apelacyjnego w W., jak i Prezes Sądu Okręgowego w W., wydając decyzję o odmowie udostępnienia stronie skarżącej informacji publicznej na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. - dopuścili się istotnego naruszenia tych przepisów, albowiem w sytuacji stwierdzenia, iż dostęp do akt i dokumentów z trwającego postępowania przygotowawczego uregulowany jest w przepisach kodeksu postępowania karnego, co oznacza, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może stanowić podstawy do uzyskania przez skarżącego żądanych informacji, powinni oni - zamiast wydawać decyzję o odmowie udostępnienia stronie skarżącej informacji publicznej na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p., powinni w takiej sytuacji - kierując się normą prawną wyrażoną w przepisie art. 1 ust. 2 u.d.i.p. – zawiadomić jedynie wnioskodawcę (skarżącego) pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w omawianej ustawie. Tym samym, Sąd stwierdził, że organy obu instancji, wydając obie sporne

decyzje w przedmiocie odmowy udostepnienia skarżącemu wnioskowanych przez niego informacji - dopuścił się w powyższym zakresie istotnego naruszenia zasady

praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu, zarówno naruszenie powołanych wyżej przepisów procedury administracyjnej, jak i związana z tym uchybieniem niewłaściwa ocena prawidłowości zastosowania norm prawa materialnego, a także nieprawidłowe zastosowanie formy decyzji administracyjnej miały istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowią dostateczną podstawę prawną do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Istota sprawy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy - w świetle art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej - odmowa udostępnienia żądanych informacji poprzez wydanie decyzji na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.ip. - była prawidłowa. Otóż, w ocenie Sądu, sposób załatwienia wniosku przez Organy nie zasługuje na aprobatę, albowiem - po pierwsze - organy obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne, niedostatecznie jasno (by nie rzec, że w ogóle) wyjaśnili w uzasadnieniu tych decyzji, dlaczego uznały, że toczą się postępowania karne (trwają postępowania przygotowawcze) prowadzone przez prokuratorów i że w związku z tym zachodzi podstawa do stwierdzenia w niniejszej sprawie, iż wnioskowana informacja może być udostępniona jedynie w trybie odrębnych przepisów (przepisów kodeksu postępowania karnego, tj. art. 156 k.p.k.), co - w świetle art. 1 ust. 2 u.d.i.p. - wyłącza zastosowanie trybu przewidzianego w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Ponadto, należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1 ustawy. W doktrynie wskazuje się, że ustawodawca stworzył w ten sposób normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy tylko w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres.

Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają też stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W takiej sytuacji, co Sąd podkreśla, podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w omawianej ustawie (tak: M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018 i powołana tam publikacja G. Sibigi, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną, s. 12). Tymczasem, organy obu instancji, zamiast poinformować o powyższych okolicznościach, wydały w sposób nieuprawniony decyzje administracyjne, powołując się na przepisy art. 5 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. O ile zatem dostęp stron postępowania do akt sprawy uregulowany jest odrębnie (w tym przypadku przepisami Kodeksu postępowania karnego), to tym samym w zakresie żądania strony o udostępnienia informacji o materiale zawartym w aktach wyłączone jest stosowanie przepisów ustawy.

Zasady dostępu do akt postępowania karnego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy reguluje art. 156 i nast. kodeksu postępowania karnego. I tak art. 156 § 1 k.p.k. stanowi, że: Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Z kolei przepisy art. 156 § 5 i 5a k.p.k. odnoszą się do postępowania przygotowawczego. Zgodnie z art. 156 § 5 k.p.k.: Jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie; prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu postępowania przygotowawczego. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej. Prezentowany pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, które w znacznej mierze odwołuje się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 roku, sygn. akt I OPS 7/13. Sąd wywodził, że: "przepisów tej ustawy [ustawy o dostępie do informacji publicznej] nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisami takimi są np. art. 73 - 74 kpa , 156 i 321 k.p.k., § 94 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 roku Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38 , poz. 249 ze zm.), art. 525 k.p.c., czy też art. 12a §2 p.p.s.a. (...). Przepisy art. 156 § 1 , 5 i 5a k.p.k. oraz art.525 k.p.c. i § 94 regulaminu sądowego w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust.2 u.d.i.p. i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie, że w pozostałych przypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w oparciu o art. 10 u.d.i.p., byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP." Stanowisko to zostało zaaprobowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego: w wyroku z dnia 25 maja 2017 roku, sygn. akt I OSK 1399/15, w wyroku z dnia 19 grudnia 2019 roku, sygn. akt I OSK 357/19, jak również w wyroku z dnia 20 listopada 2020 roku, sygn. akt I OSK 298/20. W tym ostatnim orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "Kwestia dostępu do akt postępowania przygotowawczego wyczerpuje wszelkie uprawnienia pokrzywdzonego lub podejrzanego, a także innych osób związane z uzyskaniem przez nich informacji zawartych w aktach czy dokumentach prowadzonego postępowania. Przepisy u.d.i.p. nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów Kodeksu postępowania karnego sposobu pozyskiwania odpisów dokumentów czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego. Dokumenty zgromadzone przez organ w aktach, podlegają "udostępnieniu" wyłącznie na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego." W tej sytuacji, o ile rzeczywiście wniosek skarżącego nie mógł podlegać rozpatrzeniu w trybie u.d.i.p.,

to prawidłowo organ powinien poinformować skarżącego o braku możliwości udostępnienia żądanych informacji w trybie u.d.i.p., w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Brak było zatem podstaw prawnych do wydania spornej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku.

Orzekając o kosztach, Sąd działał na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a..