Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1016/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6h, i,j,k,m,o,q
journal: Dz.U. 2018 poz 1454
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Asystent Sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 września 2019 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2018 r. [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi za 2016 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , powołując się m.in. na art. 6h, art. 6i, art. 6j, art. 6k, art. 6m, art. 6o i art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1289 ze zm.), dalej u.c.p.g., uchwałę Rady Miasta U. z dnia 28 listopada 2013 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta U. z dnia 31 sierpnia 2018 r. określającą J.P. (dalej: skarżący) wysokość opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r. w wysokości 65,85 zł miesięcznie.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

J.P., będąc właścicielem nieruchomości położonej w U. przy ul. C, nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W związku z powyższym Burmistrz Miasta U. postanowieniem z dnia 1 grudnia 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie ustalenia wysokości ww. opłaty za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r.

Na terenie Gminy Miasto U., uchwałą Rady Miasta, wybrano metodę ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, na podstawie ilości zużytej wody z danej nieruchomości, ustalając stawkę w wysokości 5,00 zł od każdego zużytego na terenie nieruchomości m3 wody przy uwzględnieniu zmieszanego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi.

Ponieważ przedmiotowa nieruchomość jest podłączona do wodociągu, organ I instancji wystąpił do A Spółka z o.o. z prośbą o udostępnienie danych dotyczących zużycia wody w przedmiotowej nieruchomości w latach 2013-2017. Dane te zostały przekazane przez Spółkę pismem z dnia 19 czerwca 2018 r. Na ich podstawie organ ustalił, że nieruchomość była zamieszkiwana przez cały 2016 rok. Średniomiesięczne zużycie wody w tym okresie wynosiło 13,17 m3.

Uwzględniając powyższe organ I instancji obliczył, że wysokość miesięcznej opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi pochodzącymi z przedmiotowej nieruchomości wynosi 65,85 zł miesięcznie (13,17 m3 x 5,00 zł).

Organ I instancji stwierdził, że brak jest podstaw do zastosowania niższej stawki, bowiem na przedmiotowej nieruchomości odpady nie są gromadzone w sposób selektywny. Nadto podkreślono, że obowiązek uiszczania opłaty jest związany z samym posiadaniem, na podstawie określonego tytułu prawnego, nieruchomości zamieszkałej i jest on niezależny od faktu korzystania z usługi odbierania odpadów, a nawet ich powstawania. Odbiór odpadów komunalnych odbywa się z pojemników, które są wystawiane przed posesję. Zatem w sytuacji, gdy strona nie udostępnia tych pojemników, nie ma możliwości aby firma odbierająca odpady samowolnie weszła na teren posesji.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącego od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do jej zmiany bądź uchylenia.

Kolegium przytoczyło treść art. 6q ust. 1, art. 6h, art. 6i, art. 6m ust. 1, art. 6k ust. 1 pkt 1, art. 6j ust. 1 u.c.p.g. i wskazało, że obowiązek ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynika z samego już faktu posiadania tytułu prawnego do nieruchomości. Z powyższym wiąże się także obowiązek składania deklaracji określającej ilość wytwarzanych odpadów, uwzględniając jedną z metod ustalania wysokości opłaty. W przypadku Gminy U., aktem prawa miejscowego uregulowano, że wysokość opłaty ustalona będzie z uwzględnieniem wielkości zużycia wody na nieruchomości. Jak ustalił organ I instancji, na nieruchomości stanowiącej własność skarżącego zużyto w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r. 13,17 m3 wody. Po dokonaniu powyższych ustaleń, organ I instancji prawidłowo obliczył wysokość opłaty, uwzględniając wysokość stawki wynikającą z właściwej uchwały rady miejskiej. Zasadnie też organ I instancji uznał, że właściwą do zastosowania jest stawka jak dla odpadów niesegregowanych. Po pierwsze, skarżący nie złożył deklaracji, w której wskazałby, że będzie zbierać odpady selektywnie, po drugie z akt sprawy wynika, że na nieruchomości skarżący wytwarzał odpady zmieszane - takie były przez niego dostarczane samodzielnie do punktu odbioru odpadów. W rezultacie, uzasadnione było przyjęcie stawki jak dla odpadów zmieszanych.

Podniesione w odwołaniu zarzuty uznane zostały za niezasadne. Kwestia niezaczipowania pojemników na odpady znajdujących się na nieruchomości nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem wysokość opłaty ustala się z uwzględnieniem wielkości zużycia wody. Kolegium nie znalazło przy tym jakiegokolwiek uchybienia procesowego ze strony organu I instancji. To, że nie każda wizyta skarżącego w urzędzie jest odnotowywana w aktach sprawy, nie może mieć wpływu na jej merytoryczne rozstrzygnięcie. Powyższe nie dowodzi bowiem, że skarżący nie mógł brać udziału w toczącym się postępowaniu, wręcz odwrotnie, oznacza że aktywnie w tym postępowaniu uczestniczył.

Zgodnie z art. 6s u.c.p.g., w przypadku gdy gmina nie realizuje obowiązku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany do przekazania odpadów komunalnych, na koszt gminy, podmiotowi odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanemu do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2. Przepis ww. znajduje zastosowanie np. gdy gmina nie prowadzi odbioru odpadów w ogóle, nie mając podpisanych stosownych umów ze zorganizowanymi podmiotami, bądź przy użyciu własnych środków. W niniejszej sprawie okoliczność taka oczywiście nie ma miejsca - na terenie miasta odbierane są odpady.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, którym zarzucił naruszenie art. 6s u.c.p.g. poprzez niewywiązywanie się z obowiązku odbierania odpadów komunalnych z nieruchomości skarżącego; art. 3 pkt 2 ppkt 4 u.c.p.g. poprzez brak nadzoru nad ustawowym obowiązkiem odbierania odpadów komunalnych i brak kontroli realizacji wywozu śmieci z nieruchomości skarżącego; art. 67 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., poz. 2137 ze zm.), dalej k.p.a. poprzez niesporządzenie protokołu z czynności kontroli i udostępniania pojemnika na odpady; przepisów ustawy o ochronie danych osobowych poprzez udostępnienie skarżącemu danych wraz z adresem o stanie zużycia wody z obcej posesji. Nadto skarżący powołał się na: oświadczenie mieszkańca U. A.F. o nieprzyjęciu od niego odpadów przez ZGK w U., oświadczenie radnej D.K. o zaczipowaniu pojemnika bez zgody właściciela pojemnika i o braku sporządzenia protokołu, notatki służbowe dotyczące zapoznania się z materiałem dowodowym.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Urząd Miasta od 2013r. do chwili obecnej nie dopełnił obowiązku zaczipowania pojemnika na odpady, który znajduje się na posesji skarżącego. Pismem z dnia 11 kwietnia 2019 r. skarżący został poinformowany, że pojemnik nie został zaczipowany, bowiem nie spełnia norm. Brak zaczipowania pojemnika spowodował, że ZGK odmawiał odbioru odpadów, co z kolei zmuszało skarżącego do eliminowania ich na własny koszt. ZGK zdaniem strony nie wywiązywał się z odbioru nieczystości z nieruchomości strony, nie wykonał usługi, dlatego też nie posiada zdjęć wywozu, daty, godziny lub wagi rzekomo odebranych odpadów.

Dalej skarżący zarzucił, że akta sprawy nie zawierają wszystkich wpisów odnośnie przeglądania przez niego akt, że w metryce nie odnotowywano kto i kiedy zaglądał w teczkę skarżącego, że urzędnicy nie mają podstawowej wiedzy dotyczącej przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Skarżący podkreślił, że odpady segreguje, co potwierdzają pochwały szkolne dla jego dzieci za udział w szkolnych zbiórkach makulatury i nakrętek w ramach akcji charytatywnych oraz faktury z punktów skupu złomu, makulatury, szkła i plastiku. Dlatego też nie zgadza się z decyzjami określającymi wysokość opłaty za śmieci niesegregowane.

W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji była ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g., obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec.

Na podstawie art. 6m ust. 1 u.c.p.g., właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania w danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania w danej nieruchomości odpadów komunalnych. Deklaracja ma przy tym charakter bezterminowy, wykazuje się w niej miesięczną wysokość opłaty, która obowiązuje aż do zaistnienia okoliczności wpływających na jej wysokość, z czym powinno się wiązać złożenie nowej deklaracji. Zgodnie zaś z art. 6o u.c.p.g., w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta upoważniony został do określenia w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających w nieruchomościach o podobnym charakterze. Wybór metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz określenie stawki opłaty, następuje w drodze uchwały rady gminy (art. 6k ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.).

Z powołanych przepisów wynika, że wysokość opłaty określana jest w uchwale rady gminy, a obowiązek uiszczenia opłaty w przypadku nieruchomości, w której zamieszkuje mieszkaniec, powstaje za każdy miesiąc zamieszkiwania w nieruchomości i nie jest uzależniony od przekazania przez mieszkańca odpadów komunalnych, jak również do tego, czy odpady są na nieruchomości wytwarzane czy też nie. Spoczywający na skarżącym obowiązek uiszczenia opłaty nie był zatem uzależniony od wykonania, częściowego wykonania czy też niewykonania przez gminę obowiązku odbioru odpadów od właściciela nieruchomości. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest bowiem ceną za wykonaną usługę. Uprawnienie do pobierania opłat nie wynika z umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy gminą i właścicielem nieruchomości, lecz z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz unormowań zawartych w uchwałach rady gminy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, że pobieranie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest czynnością mieszczącą się w sferze publicznoprawnej, w wykonywaniu której gmina występuje w roli organu władzy publicznej. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Ustawodawca, w art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. ustanowił bowiem domniemanie, że w zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1579/15, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt. 542/16 czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. I SA/Ke 377/16, wyroki dostępne w CBOSA na stronie internetowej www.nsa. orzeczenia.gov.pl). W świetle tego orzecznictwa właściciel każdej nieruchomości zamieszkałej ma obowiązek poddać się rygorom gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela samodzielne zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Takie stanowisko Sąd w pełni akceptuje w niniejszej sprawie.

Przywołać wypada również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. K 17/12, w którym stwierdzono, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że opłata ta została nałożona ustawą i ma charakter powszechnego, jednostronnie ustalanego świadczenia pieniężnego, od którego wniesienia uzależnione jest dopiero świadczenie innego podmiotu, opłata ta jest świadczeniem pieniężnym o charakterze przymusowym. Obowiązek jej zapłaty spoczywa na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6h w związku z art. 6c ust. 1 ustawy). Opłata ta należy do dochodów publicznych i jest przeznaczona na realizację celów publicznych. Stanowi bowiem dochód gminy, z którego pokrywa się funkcjonowanie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, a mianowicie: odbieranie, transport, zbieranie, odzysk i unieszkodliwianie odpadów komunalnych, tworzenie i utrzymanie punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz obsługę administracyjną tego systemu (art. 6r ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy).

Podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają zatem swobody w decydowaniu o potrzebie (obowiązku) jej ponoszenia, a w szczególności nie są uprawnione do powstrzymywania się od jej uiszczenia w sytuacji, gdy gmina nie realizuje ustawowego obowiązku odbioru odpadów. Opłata nie jest bowiem świadczeniem wzajemnym uiszczanym za wykonaną przez gminę usługę, lecz wynika z ustawowego obowiązku partycypowania przez właścicieli nieruchomości w kosztach gospodarowania odpadami komunalnymi ponoszonymi przez gminę, na terenie której położona jest nieruchomość stanowiąca przedmiot własności podmiotu zobowiązanego do zapłaty tej opłaty. Natomiast w przypadku, gdy gmina nie realizuje obowiązku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany do przekazania odpadów komunalnych, na koszt gminy, podmiotowi odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości (art. 6s u.c.p.g.). Nadal jednak w takiej sytuacji właściciel nieruchomości ma obowiązek uiścić opłatę, o jakiej mowa w art. 6h u.c.p.g.

Ponieważ skarżący za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r. nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, to wójt był uprawniony na podstawie art. 6o u.c.p.g. do określenia w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uwzględniając prawidłowo ustalone elementy stanu faktycznego, mające wpływ na jej wysokość, tj. średnie zużycie wody w gospodarstwie domowym skarżącego (zgodnie z uchwałą Rady Miasta) oraz stawkę opłaty dla odpadów zbieranych nieselektywnie. Organ nie mógł przyjąć stawki opłaty dla śmieci zbieranych selektywnie, bowiem skarżący nie zadeklarował takiego sposobu zbierania odpadów komunalnych. Niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych może wiązać się z karą grzywny (art. 10 ust. 2a w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g.). Dlatego też nie można domniemywać wyrażenia przez właściciela woli selektywnego zbierania odpadów, wiąże się to bowiem nie tylko z niższą opłatą ale też z obowiązkami i konsekwencjami za ich niedopełnienie.

Z uwagi na przytoczone wyżej regulacje ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają pozostałe podniesione w skardze zarzuty, odnoszące się do udostępnienia skarżącemu danych innego podmiotu wbrew przepisom ustawy o ochronie danych osobowych, kwestia braku zaczipowania pojemnika, czy też kwestia odmowy odebrania odpadów przez ZGK od innego podmiotu. Jak już wyżej wskazano, skarżący będąc właścicielem nieruchomości zobowiązany jest ponosić opłatę z tytułu zagospodarowania odpadów komunalnych bez względu na to, czy odpady są z jego nieruchomości odbierane czy też nie. Jeżeli nie są, skarżącemu przysługuje prawo do przekazania odpadów komunalnych na koszt gminy podmiotowi odbierającemu odpady komunalne, nie zwalania go do jednak z obowiązku uiszczenia opłaty na rzecz gminy, co jasno wynika z treści art. 6s i art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.

Wskazany przez skarżącego przepis art. 67 § 1 i § 2 k.p.a. nie mógł mieć zastosowania w sprawie, z mocy bowiem art. 6q u.c.p.g., w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego. Zgodnie z art. 172 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 800), organ podatkowy sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. Z akt sprawy nie wynika, aby przepis ten został w jakikolwiek sposób naruszony, tj. aby w toku postępowania przeprowadzona została czynność mająca istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, która nie została udokumentowana protokołem.

Zarzuty dotyczące braku numeracji stron czy też braku metryki w żaden sposób nie podważają prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie zostało bowiem wykazane, aby miały one jakikolwiek wpływ na jego treść bądź też na pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.