Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 328/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 ust. 4, art. 28 ust. 1 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek / spr./ Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy: od grudnia 2001 r. do stycznia 2002 r., kwiecień 2002 r., grudzień 2004 r., od marca do grudnia 2005 r., od czerwca do września 2012 r. wraz z odsetkami uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej K.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm. dalej: u.s.u.s), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS/Zakład), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] odmawiającą J.W. (dalej wnioskodawca/skarżący) umorzenia:

- należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres XII 2004 r., od III do XII 2005 r., od VI do IX 2012, na ubezpieczenie zdrowotne za okres od III do XII 2005 r., od VI do IX 2012 i na Fundusz Pracy za okres za okres od III do XII 2005 r., od VI do IX 2012,

- nieopłaconych składek finansowanych przez płatnika za ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne oraz FP i FGŚP za okres: od XII 2001r. do I 2002r., IV 2002r.,

- nieopłaconych odsetek od składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres: od XI 2001r. do I 2002r., IV 2002r.,

powstałych w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r. skarżący zwrócił się do ZUS o umorzenie zaległych składek w całości, uzasadniając wniosek bardzo trudną sytuacją finansową. Podał, że nie ma stałej pracy, ma natomiast problemy zdrowotne. Wyjaśnił, że jego zaległości powstały w okresie, kiedy prowadził działalność gospodarczą, kiedy to nie otrzymał zapłaty za wykonane usługi w kwocie [...] zł. Nieudane były także próby odzyskania wierzytelności. Kolejna działalność gospodarcza również zakończyła się niepowodzeniem i powstaniem kolejnego zadłużenia. Wnioskodawca podał, że nie ma możliwości opłacenia zaległych należności, utrzymuje się z pracy dorywczej.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w tym zebraniu materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] ZUS odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 3a oraz art. 32 u.s.u.s. i odmówił umorzenia nieopłaconych składek finansowanych przez płatnika za ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne oraz FP i FGŚP wraz z odsetkami oraz nieopłaconych odsetek od składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 w zw. z art. 32 u.s.u.s.

Organ powołując jako podstawę prawną do umorzenia należności z tytułu składek art. 28 ust. 1 i ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie wykonawcze), dokonał oceny przesłanek warunkujących umorzenie w kontekście powołanych przepisów.

W ocenie ZUS nie ma możliwości umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s., bowiem nie zachodzi w sprawie całkowita nieściągalność składek. Organ na podstawie informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalił, że wnioskodawca posiada zaległości podatkowe i toczy się postępowanie o ich umorzenie. Prowadzone jest także postępowanie egzekucyjne, jest nadal właścicielem pojazdu marki [...] z [...] r., jest współwłaścicielem dwóch nieruchomości rolnych gruntowych (w [...]części ).

Rozpatrując natomiast wniosek pod kątem istnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia wykonawczego, ZUS uznał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można uznać, że zapłacenie należności pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, biorąc pod uwagę analizę sytuacji wnioskodawcy przeprowadzoną w decyzji. Wyjaśniając sytuację organ zaznaczył, że wnioskodawca uzyskuje dochód z tytułu prac dorywczych w kwocie [...] zł, mieszka w domu siostry i partycypuje w kosztach utrzymania, stałe nieudokumentowane wydatki to opłaty eksploatacyjne w kwocie [...] zł, koszty związane z leczeniem [...] zł, inne wydatki [...] zł. Skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej, po zakończeniu działalności gospodarczej w 2012 nie był zarejestrowany jako bezrobotny. Ponadto organ wysunął propozycję spłaty zadłużenia niepodlegającego abolicji w systemie ratalnym; w stosunku do skarżącego wydana bowiem została decyzja o warunkach umorzenia należności składek na podstawie ustawy z dnia [...] listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Tak więc spłata zobowiązania w ustalonych w odrębnej decyzji ratach miałaby w konsekwencji doprowadzić do umorzenia należności z tytułu składek na podstawie ww. ustawy.

Zwracając się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenie należności z tytułu składek, skarżący wskazał, że jego trudna sytuacja finansowa nie uległa zmianie. Wskazał, że jego problemy finansowe rozpoczęły się w momencie, gdy zleceniodawcy zaczęli zalegać z płatnościami za wykonane usługi (łącznie ok. [...] zł). Skarżący wyjaśnił również, że komornik sądowy wyegzekwował od niego (w latach 2002-2003) łącznie [...] zł, a kwotę [...] zł zaległości wobec urzędu skarbowego skarżący spłacił w ratach (z ostatniego wniosku o umorzenie skierowanego do US, zaległość podatkowa została umorzona decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. załączoną do akt sprawy).

ZUS, utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] marca 2017r., nr [...] powołał dokonaną w tej decyzji analizę argumentów związanych z odmową umorzenia zaległych składek w kontekście sytuacji materialnej skarżącego w celu ustalenia czy zachodzą wymienione w art. 28 ust. 1 i 3 u.s.u.s. przesłanki do umorzenia zaległości, w konkluzji stwierdzając, że materiał dowodowy w sprawie wyklucza wystąpienie w przypadku skarżącego przesłanek umorzenia przedmiotowych należności.

Zakład podkreślił, że uwzględnił przesłanki umorzenia w kontekście wystąpienia ich całkowitej nieściągalności, ważnego interesu osoby zobowiązanej oraz interesu publicznego również o uzupełniony materiał dowodowy wymieniony w decyzji (dokumenty związane z próbami odzyskania przez skarżącego wierzytelności na drodze sądowej, pozytywne decyzje o umorzeniu zaległości podatkowych). Wskazał, że istotną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym. Interes społeczny to obowiązek Zakładu do działania uwzględniającego interes funduszy ubezpieczeniowych, którymi zarządza. Umarzanie zaległości z tytułu składek ma i musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich regulowanie, a decyzja o umorzeniu, choć jest decyzją uznaniową nie jest obligatoryjna. Organ dodał, że w kwestii posiadanego zadłużenia wobec ZUS skarżący przejawia pasywną postawę; dwukrotnie składał wniosek o umorzenie na podstawie powołanej powyżej ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1551) nie wywiązując się w ustawowym terminie z opłacenia należności niepodlegających abolicji, nie złożył wniosku o rozłożenie na raty należności z tytułu składek, co niewątpliwie wpłynęłoby na stan zadłużenia z uwagi na powstrzymanie wzrostu dalszych odsetek za zwłokę. Wobec powyższego Zakład stwierdził, że nie można premiować umorzeniem zaległości osób, które są zdolne do zarobkowania oraz posiadają majątek. Jak podkreślił organ nie można wynagradzać bierności, ponieważ jest to nie do przyjęcia w świetle zwykłych zasad społeczno - gospodarczych. Byłoby to niesprawiedliwe również w stosunku do innych osób, które są w gorszej sytuacji i pomimo braku majątku, chorób, ciężkich warunków podejmują spłatę zadłużenia. Umorzenie zastrzeżone jest dla sytuacji wyjątkowych w których płatnik ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne nie posiada realnych możliwości podołania ciążącym na nim zobowiązaniom, a przez zastosowanie instytucji umorzenia unika się groźby drastycznego pogorszenia się sytuacji materialnej zobowiązanego. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca nie znajduje się w sytuacji, w której niezastosowanie instytucji umorzenia nieopłaconych składek spowoduje drastyczne pogorszenie się jego sytuacji finansowej.

Na powyżej opisane rozstrzygnięcie skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, żądając zmiany zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie nieopłaconych składek, ewentualnie uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

W skardze zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w zakresie w jakim Zakład nie uwzględnił wniosku o umorzenie nieopłaconych składek oraz naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77, § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

W uzasadnieniu skargi podniesiony został zarzut ewentualnego przedawnienia należności z tytułu składek, a jego zdaniem dopiero wyjaśnienie tej wstępnej kwestii pozwoli na dokonanie oceny przesłanek umorzenia. Podkreślił skarżący, że w aktach sprawy brak jest dokumentów jednoznacznie potwierdzających przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia należności objętej postępowaniem, a niewyjaśnienie tych kwestii w decyzji stanowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. W okolicznościach analizowanej sprawy konieczność poczynienia wskazanych ustaleń w kwestii przedawnienia była według skarżącego tym bardziej uzasadniona, że najstarsze należności dotyczą grudnia 2001 r.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2017.1369.; dalej: p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a). Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i zarazem obowiązek uwzględnić również okoliczności nie wskazane w skardze, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednakże rozstrzygnięcie sprawy "w granicach danej sprawy" oznacza także, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy niż ta, w której wniesiono skargę.

Na wstępie godzi się zauważyć, że wprawdzie dopiero na etapie skargi, ale niemniej jednak, podniesiony został przez skarżącego zarzut, że niektóre należności z tytułu składek mogły ulec przedawnieniu.

Zauważyć należy, że podlegająca kontroli Sądu decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek m.in. za okres od listopada 2001do stycznia 2002 r, kwietnia 2002 r., grudnia 2004 r. i od marca 2005 r. do grudnia 2005 r., więc już choćby z tego powodu, to jest upływu terminów ustawowych, bez względu na to, czy strona taki zarzut formułuje czy też nie, obowiązkiem organu, wynikającym zresztą z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. było poczynienie ustaleń w zakresie czy należności objęte postepowaniem są wymagalne gdyż wystąpiły okresy zawieszenia lub przerwy, czy też nie, bo uległy przedawnieniu.

Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że umorzyć można tylko należności istniejące, zatem stwierdzenie przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uniemożliwia prowadzenie postępowania o ich umorzenie, co powoduje konieczność umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z powodu bezprzedmiotowości. Jak się bowiem podkreśla, skoro należności się przedawniły, to nie ma już co umarzać (por. wyroki NSA: 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 4359/16, z 8 maja 2014 r. sygn. akt II GSK 294/13, z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 15/09, z 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1073/09). W świetle tego co wyżej podniesiono, rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może zapaść jedynie wówczas, kiedy należności, umorzenia których domaga się strona, nie uległy przedawnieniu, a to wymaga przeprowadzenia także w tym kierunku czynności wyjaśniających i należytego udokumentowania, tak aby możliwa była kontrola sądowa. Już w tym momencie podkreślenia wymaga, że nawet w odpowiedzi na skargę organ pominął milczeniem kwestię przedawnienia, mimo, że skarga praktycznie opiera się na tym zarzucie.

Dokonując więc oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii istnienia należności z tytułu składek, objętych wnioskiem skarżącego o umorzenie, z uwagi na przedawnienie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sprawie dotyczącej umorzenia zaległości z tytułu składek organ może rozważać taką możliwość jedynie odnośnie składek istniejących, wymagalnych, a więc takich, które nie uległy przedawnieniu z powodu upływu odpowiednich terminów ustawowych. Wygaśnięcie należności sprawia, że nie mogą być one skutecznie dochodzone przez uprawniony podmiot.

Od 1 stycznia 1999 r. kwestię przedawnienia ustawodawca uregulował w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik.

Od 1 stycznia 2003 r. ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonano zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa zmieniająca nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych odnośnie do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Przyjmuje się, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. – 5 lat, przed dniem wejścia

w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania, natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r.(data wejścia w życie ustawy z 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu (zob. uchwały SN: z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08, Lex nr 396253, oraz z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I UZP 4/08, Lex nr 396249; ponadto zob. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1102/08, Lex nr 552737).

Do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie

i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (tak: NSA w wyroku z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II GSK 72/09 oraz SN w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt. II UK 313/10, OSNP 2012/9-10/126).

Mocą powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. został także zmieniony art. 24 ust. 5, i w nowym jego brzmieniu nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia." Dodano także do art. 24 ust. 5a-5d. Przepis art. 24 ust. 5b – z dniem 1 lipca 2004 r. – uległ dalszej nowelizacji na podstawie art. 10 pkt 10 lit. b. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 121, poz. 1264). Na podstawie tej samej nowelizacji po ust. 5d do art. 24 dodano także ust. 5e.

Z kolei w oparciu o art. 1 pkt 1 lit. b-c ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 138, poz. 808), po ust. 5e omawianego przepisu dodano ust. 5f, zaś ust. 6 otrzymał nowe brzmienie.

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od dnia 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września

2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r.

Wedle zasady wynikającej z przywołanego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (zob. Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III AUa 1656/12, Lex nr 1350353).

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie poczynił w zaskarżonej decyzji, jak również

w decyzji ją poprzedzającej, żadnej analizy w zakresie ewentualnego przedawnienia przedmiotowych składek oraz możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji dotyczącej tych należności. Jak już wzmiankowano, do tej kwestii zakład nie odniósł się nawet w odpowiedzi na skargę, pomimo sformułowania przez skarżącego takiego zarzutu.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w przedmiotowej sprawie Zakład w ogóle nie wyjaśniał kwestii przedawnienia należności objętej postępowaniem. W aktach sprawy brak również dokumentów jednoznacznie potwierdzających przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania. Nie wynika z nich przede wszystkim okoliczność, aby toczyło się wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne zmierzające od wyegzekwowania należności z tytułu składek i odsetek za okresy wskazane w zaskarżonej decyzji, co rzeczywiście skutkowałoby zawieszeniem biegu terminu przedawnienia (art. 24 ust. 5b u. s.u.s.), czy też aby były one zabezpieczone hipoteką lub zastawem (art. 24 ust. 5 u.s.u.s.).

Brak ustaleń w powyższym zakresie oznacza, że w sprawie nie został w sposób prawidłowy ustalony stan faktyczny, a niewyjaśnienie tych okoliczności w decyzji stanowi, co słusznie podnosi się w skardze, naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 11 oraz 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy

W okolicznościach analizowanej sprawy konieczność przeprowadzenia w postulowanym kierunku czynności wyjaśniających była tym bardziej uzasadniona, że najstarsze należności dotyczą 2001 r. Także zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala dokonać jednoznacznego ustalenia w jakiej wysokości należności istnieją, czy odsetki za zwłokę zostały określone w sposób prawidłowy, skoro brak jest w treści decyzji organów administracji jakiejkolwiek analizy dotyczącej okresu przedawnienia.

Wskazane braki uniemożliwiają Sądowi dokonanie kontroli i oceny przedmiotowej sprawy w świetle przepisów dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek, a w konsekwencji zaskarżone rozstrzygnięcie jest przedwczesne, i jako takie podlegało uchyleniu na podstawie art. art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a..

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni poczynione wyżej rozważania i ocenę, które stanowią jednocześnie wskazania do dalszego postępowania.

W świetle powyższego skonstatować należy, że ocena sytuacji majątkowej skarżącego przez pryzmat przesłanek do umorzenia z punktu widzenia kryteriów określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz całokształtu jego sytuacji życiowej (rodzinnej, zdrowotnej i finansowej) w aspekcie przesłanek do umorzenia w kontekście regulacji § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego jest przedwczesna. Nie można jednak zauważyć, że skarga poza blankietowym odniesieniem się do odnośnych przepisów prawa materialnego tym zakresie, nie zawiera żadnych argumentów, które można byłoby przeciwstawić dotychczasowemu stanowisku organu, a dodać trzeba jeszcze, że okoliczność, którą szczególnie podnosi skarżący, a więc przyczyny z jakich powstała zaległość (niesolidność kontrahentów), nie ma znaczenia dla oceny czy w jego przypadku zaistniały podstawy do udzielenia dochodzonej ulgi.

Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku.