Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1185/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-03-17 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258  par. 1 i  par. 2  pkt 7, w zw. z  art. 258  par. 3,  art. 245  par. 1 i  par. 3 w zw. z  art. 246  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. T. i T. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku J. T. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] 2009 r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego

w kwocie [...] zł, skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika radcę prawnego E. G. domagał się zwolnienia z kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków).

W uzasadnieniu powyższego podał, iż pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy zaspokajają jego podstawowe potrzeby związane z mieszkaniem

i wyżywieniem. Korzysta też z uprzejmości krewnych i znajomych. Jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku nie posiada żadnego dochodu. Prowadzoną dotychczas działalność gospodarczą zmuszony był zlikwidować w związku

z ponoszonymi stratami. Tymczasem zobowiązany jest pokrywać koszty utrzymania dwójki małoletnich dzieci w wieku 3,5 lat i 5 lat, które zamieszkują razem z matką. Dotychczas na ich rzecz przekazywał kwotę [...] zł miesięcznie. W chwili obecnej nie posiada żadnych oszczędności, ruchomości nadających się do zbycia, akcji czy obligacji Skarbu Państwa. Wprawdzie jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w P.. Ta jednak została zajęta przez organy egzekucyjne, co więcej ustanowiono na niej hipotekę na rzecz Urzędu Skarbowego w D.. Jednocześnie wyjaśnił, że jest też współwłaścicielem spółki "A", ale ta nigdy

nie rozpoczęła faktycznej działalności i w związku z tym z tego tytułu nie ma żadnych obrotów.

W uzupełnieniu złożonego wniosku pełnomocnik strony przedłożył akt notarialny z dnia [...] 2000 r. potwierdzający przysługujący skarżącemu tytuł prawny do nieruchomości gruntowej o łącznej pow. [...] ha [...] m2, na której ustanowiono służebność gruntową o wartości [...] zł, odpis z KW nr [...] dokumentujący fakt obciążenia nieruchomości hipoteką, oświadczenie skarżącego

w przedmiocie mieszkania przy ul. [...] w D.,

w którym zamieszkuje jego była żona oraz niekorzystania z pomocy społecznej.

Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia [...] 2009 r. w oparciu

o informacje uzyskane od skarżącego pełnomocnik wyjaśnił, iż spółka "A"

od momentu powstania nie rozpoczęła żadnej działalności i nie osiągnęła żadnego dochodu, stąd nie składała deklaracji VAT-7 oraz sprawozdania finansowego za

2008 i 2009 r., brak jest też raportu kasowego i zeznania podatkowego za 2008 r., albowiem nie osiągnięto dochodu i nie poniesiono straty. Ponieważ spółka nie działa nie ma też rachunków bankowych bo takie nie zostały założone.

Z kolei w dniu [...] 2009 r. do tut. Sądu wpłynęło oświadczenie M.

i S. M. rodziców skarżącego w przedmiocie udzielanej pomocy finansowej.

Natomiast do pisma procesowego z dnia [...] 2010 r. pełnomocnik strony przedłożył:

- zeznanie podatkowe PIT-37 za 2007, gdzie wykazano przychód i koszty jego uzyskania w kwocie [...] zł oraz zeznanie PIT 36L za 2008, gdzie zadeklarowano przychód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty jego uzyskania w kwocie [...] zł oraz stratę rzędu [...] zł;

- wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] 1999 r. sygn. akt

[...] o rozwiązaniu małżeństwa i zasądzeniu alimentów na rzecz syna D., który obecnie jest już pełnoletni i nie pozostaje na utrzymaniu skarżącego (vide: oświadczenie z dnia [...] 2010 r.);

- decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r.

nr [...] o wykreśleniu z ewidencji wpisu dotyczącego działalności gospodarczej zgłoszonej przez J. T. pod nazwą "B";

- zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] 2010 r. potwierdzające, iż skarżący figuruje w ewidencji jako osoba bezrobotna bez prawa

do zasiłku.

Natomiast przy kolejnym piśmie pełnomocnika z dnia [...] 2010 r. nadesłano oświadczenie strony w przedmiocie niemożności przedstawienia stosownego zaświadczenia o wysokości osiągniętych w 2009 r. dochodów lub poniesionych strat, albowiem biuro rachunkowe nie dokonało jeszcze rozliczenia powołując się na graniczny termin do końca [...] 2010 r. W tej sytuacji Urząd Skarbowy nie może wystawić takiego zaświadczenia z uwagi na fakt, iż nie dysponuje złożonym zeznaniem podatkowym.

Ponadto pełnomocnik strony wyjaśnił, iż spółka "A" została utworzona aktem notarialnym z dnia [...] 2006 r. i nadal figuruje zgodnie z obowiązkiem zgłoszenia w rejestrze pod nr [...] jednak od momentu powstania nie rozpoczęła żadnej działalności. Ponieważ jego mocodawca nie wie jakie dokumenty mogłyby potwierdzić powyższą tezę zwrócił się o prolongatę zakreślonego w wezwaniu z dnia [...] 2010 r. terminu z jednoczesnym ich wskazaniem przez Sąd.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,

poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246

§ 1 pkt 1 ustawy).

Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są

w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy).

Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia J. T. od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków)

nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Skarżący nie wykazał bowiem w dostateczny i przekonujący sposób jakoby nie był

w stanie ich ponieść.

Podkreślić wszakże w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej

w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia - por. Słownik języka polskiego pod red.

M. Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1978, wyd. IX

z 1994 r., str. 805 - że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży bowiem po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).

Podobnie art. 252 § 1 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich sytuacji rodzinnej tudzież majątkowej oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu

o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący oświadczył, iż na jego utrzymaniu pozostaje dwoje niepełnoletnich dzieci, które zamieszkują razem z matką ale na poparcie tej tezy przedłożył orzeczenie sądu z dnia 23 sierpnia 1999 r. orzekające rozwód z H. T. oraz zasądzające alimenty na rzecz syna D., który obecnie jest już pełnoletni. Tym samym kwestia pozostawania skarżącego

w związku małżeńskim z matką małoletnich dzieci nie została do końca wyjaśniona. Dotyczy to również jej stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. Do dnia dzisiejszego nie przedłożono też zaświadczenia wystawionego przez Urząd Skarbowy o wysokości osiągniętego w 2009 r. dochodu lub poniesionej straty. Prowadzoną działalność gospodarczą skarżący wykreślił bowiem z ewidencji wobec faktu zaprzestania jej wykonywania od dnia 31 sierpnia 2009 r., co oznacza, iż ciążył na nim obowiązek rozliczenia się z dochodu z remanentu likwidacyjnego w terminie wskazanym w art. 44 ust. 4 w zw. z art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r.

o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.). W tej sytuacji nie zasługiwało na uwzględnienie nadesłane przy piśmie z dnia [...] 2010 r. oświadczenie strony w przedmiocie niemożności nadesłania wskazanego wyżej zaświadczenia skoro art. 306i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) taką możliwość przewiduje niezależnie od składanych przez wnioskodawcę zeznań podatkowych (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2941/05, Lex nr 222327). Okoliczność ta rzutuje na ocenę wiarygodności złożonych oświadczeń, które i tak okazały się niepełne. Skarżący

nie podjął się bowiem próby wyjaśnienia podanych we wniosku danych jakoby spółka "A", której jest współwłaścicielem i prezesem zarządu nie rozpoczęła faktycznie działalności, mimo że została zgłoszona do KRS. Co więcej nie wie jakie dokumenty źródłowe nadesłać dla poparcia swoich twierdzeń, podczas gdy ich wskazanie nastąpiło w wezwaniu z dnia [...] 2009 r., którego termin został zgodnie

z wnioskiem pełnomocnika strony przedłużony. Do wezwania w tej części skarżący nie ustosunkował się jednak osobiście, albowiem stosownych wyjaśnień w tym zakresie udzielił jedynie jego pełnomocnik. Powyższe nie może mieć jednak charakteru przesądzającego, jako że nie zostały one poparte żadnym dokumentem źródłowym (vide: art. 255 ustawy). Zasadne jest zatem stwierdzenie, iż okoliczność niewykreślenia z rejestru spółki, która powstała w 2006 r. po nadaniu jej nr NIP

i REGON świadczyć może o zamiarze kontynuowania jej działalności i możliwościach finansowych strony skarżącej. Tym samym zawarty w piśmie procesowym z dnia [...] 2010 r. wniosek pełnomocnika skarżącego o prolongatę wyznaczonego

w wezwaniu z dnia [...] 2010 r. terminu z jednoczesnym wskazaniem dokumentów, które strona ma nadesłać dla poparcia swoich twierdzeń nie zasługiwał na uwzględnienie. Brak bowiem było podstaw do zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 84 ustawy, jako że ciężar udowodnienia okoliczności wskazanych

we wniosku leży w interesie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek, zwłaszcza że ten reprezentowany jest przez fachowego pełnomocnika procesowego.

Należy ponadto w tym miejscu zauważyć, iż skarżący korzysta z pomocy finansowej swojej rodziny (vide: oświadczenie rodziców złożone w tym przedmiocie). Nie czyni natomiast żadnych starań mających na celu pozyskanie dodatkowych środków w postaci zasiłków: celowego, okresowego czy specjalnego oferowanych

w szerokim zakresie przez instytucję pomocy społecznej. Takie działanie skarżącego, który sam pozbawia się możliwości zasilenia swojego budżetu domowego budzi zastrzeżenia i pozwala domniemywać, iż jego trudności i problemy finansowe nie mają charakteru trwałego. W tej sytuacji należy oczekiwać, iż niezbędnej pomocy

i wsparcia wnioskodawca poszukiwać będzie w pierwszej kolejności u członków swojej najbliższej rodziny. Trudno przecież wymagać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy chcą i mogą im pomóc.

Tym bardziej, że nie wykazano w żaden sposób jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych.

Wobec powyższego przyjąć należało, iż J. T. ubiegając się

o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Ograniczył się bowiem jedynie do przedstawienia takich okoliczności, które mogłyby świadczyć

o jego złym stanie finansowym i braku jakichkolwiek dochodów na poniesienie należnych kosztów postępowania. Tymczasem posiadanie majątku w postaci ½ części nieruchomości położonej w P. o łącznej pow. [...] ha [...] m2 oznacza, iż skarżący ma zdolności kredytowe. Obciążenie nieruchomości hipoteką

nie wyklucza bowiem możliwości korzystania z niej i uzyskiwania dodatkowych dochodów (vide: art. 65 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych

i hipotece – t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.).

W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z

art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono

orzec jak w sentencji.