Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1185/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.3 §1, art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.25 ust.2 pkt 1 lit.a w zw. z art.21 ust.2 pkt 4 lit.c
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 marca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art.80, art.107 §3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2009 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 29 lipca 2009r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez B.K. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] czerwca 2009r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję z [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację Zarząd Wojewódzki w W. z tytułu służby w Odrodzonym Wojsku Polskim i udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w okresie od kwietnia 1945 r. do [...] sierpnia 1947r.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

B. K. uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w W. (zaświadczenie z dnia [...] grudnia 1976r.) z tytułu służby w Odrodzonym Wojsku Polskim i udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w okresie od kwietnia 1945 r. do [...] sierpnia 1947r. podczas służby w [...] pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Pismem z [...] kwietnia 2009r. Instytut Pamięci Narodowej poinformował Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, iż [...] pułk KBW w latach 1945-1947 brał udział w walkach zbrojnych z takimi organizacjami jak: Armia Krajowa, NSZ, Ludowa Straż Bezpieczeństwa, Zrzeszenie "Wolność i Niezawisłość", Ruch Oporu AK, UPA oraz licznymi oddziałami podziemia niepodległościowego.

W związku z powyższym Urząd wszczął z urzędu postępowanie weryfikacyjne w sprawie posiadanych przez B. K. uprawnień kombatanckich. W wyniku zebranego materiału dowodowego i przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Kierownik Urzędu decyzją z [...] kwietnia 2009r. nr [...] postanowił o pozbawieniu B. K. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na treść art.25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U z 2002r. Nr 42, poz.371 ze zm. - powoływanej dalej jako "ustawa o kombatantach"), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Nie zgadzając się z ww. decyzją B.K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku jego rozpoznania Kierownik Urzędu decyzją z [...] czerwca 2009r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną, na mocy której pozbawiono B.K. uprawnień kombatanckich, uznając, iż we wniosku strona nie wykazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił m.in., iż analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje, iż B. K. wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Z zaświadczenia WKU Warszawa Ochota z dnia [...].07.1976 r. wynika, iż Pan B.K. w okresie od [...].04.1945 r. do [...].08.1947 r. pełnił służbę w Wojsku Polskim w jednostkach Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego i brał udział w walkach z bandami. W deklaracji ZBoWiD wypełnianej własnoręcznie strona wskazała: "(...) Wszystkie w/w jednostki walczyły o utrwalanie władzy ludowej na terenie dawnych województw - [...], [...], [...] i [...]. Osobiście brałem udział w kilku akcjach (...)". Ponadto Organ podkreślił, iż wykazanie osobie zainteresowanej wykonywania tylko zadań operacyjnych (lub tylko zadań śledczych) upoważnia do zastosowania przywołanego przepisu i wydania rozstrzygnięcia o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Jednocześnie wskazał, iż z uwagi na wykonywanie przez B. K. zadań związanych ze zwalczaniem podziemia niepodległościowego w strukturach aparatu bezpieczeństwa nie może on otrzymać uprawnień z żadnego innego tytułu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący podniósł zarzuty przedstawione już we wcześniejszych pismach kierowanych do organu. W szczególności wskazał, iż wypełniając deklarację członkowską ZBoWiD bezmyślnie napisał, iż brał udział osobiście w kilku akcjach jednostki w walkach o utrwalanie władzy ludowej, czego bardzo żałuje, a konsekwencje ponosi do dziś. Podkreślił, iż organ pozbawił go uprawnień kombatanckich już przez sam fakt odbywania służby wojskowej w jednostce KBW (na co nie miał żadnego wpływu), a nie z uwagi na przebieg służby, na który nie zebrano konkretnych dowodów. Ponadto Skarżący wskazał, iż po wejściu w życie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach został pozytywnie zweryfikowany i w 1996r. otrzymał nową legitymację kombatancką. W uzupełnieniu skargi (pismo z dnia 5 listopada 2009r.) podniósł, iż Kierownik Urzędu dopiero w momencie skierowania skargi do Sądu zwrócił uwagę, iż w aktach sprawy znajduje się Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych Nr [...]. Skarżący podkreślił, iż w ww. Protokole nie ma żadnych sugestii dotyczących podjęcia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu przedstawionego w piśmie Skarżącego z 5 listopada 2009r. organ wyjaśnił, iż Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego i może być co najwyżej rozpatrywany w kategoriach dokumentu utrwalającego określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Zdaniem organu można również uznać, że dokument ten stanowi tzw. "nieakt" administracyjny, tj. czynność mającą jedynie pewne pozory aktu administracyjnego (decyzji), lecz nie będącej nim.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu i na podstawie ww. ustaw, Sąd nie dopatrzył się, aby decyzja ta została wydana z naruszeniem norm prawa stanowiących podstawę jej wydania.

Należy zatem stwierdzić, iż zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w myśl przewidzianej przepisem art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej "k.p.a.") zasady oficjalności organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie natomiast do zasady swobodnej oceny dowodów, zawartej w przepisie art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie zaś z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż ustalenia organu są prawidłowe, a wnioski wyprowadzone z zebranego materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego orzeczenia stanowi przepis art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit.a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.c ustawy o kombatantach, na podstawie którego pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, B. K. służył w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego ([...] Pułku KBW mp. K., w którego skład wchodził [...] Specjalny Pułk KBW oraz w [...] Pułku KBW mp. Ł., w którego skład wchodził [...] Samodzielny Batalion Operacyjny). Poza sporem pozostaje fakt, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Publicznego powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi. Jak słusznie zauważył organ pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" zgodnie z przyjętą wykładnią wyrażoną w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 1992 r. (II UZP 7/91  OSNC APU nr 10/92, póz. 174) podzieloną przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r., sygn. akt T 15/93-publikowane OTK 1994/1/4), oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Tym samym przyznać należy, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż B. K. wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Z zaświadczenia WKU Warszawa Ochota z dnia [...].07.1976 r., wynika, iż B. K. w okresie od [...].04.1945 r. do [...].08.1947 r. pełnił służbę w Wojsku Polskim w jednostkach Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego i brał udział w walkach z bandami.

W deklaracji ZBoWiD wypełnionej własnoręcznie przez samego Skarżącego wskazał on, iż "(..) Wszystkie w/wym. jednostki walczyły o utrwalanie władzy ludowej na terenie dawnych województw- [...], [...], [...] i [...]. Osobiście brałem udział w kilku akcjach.(...)."

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, w celu dokładnego ustalenia, z jakimi formacjami zbrojnego podziemia walczyły jednostki KBW, w których służył Skarżący w okresie pełnienia służby wojskowej, organ orzekający pismem z dnia [...].01.2009 r. zwrócił się o dodatkowe informacje do Instytutu Pamięci Narodowej, który w odpowiedzi z dnia [...].04.2009 r. wskazał, iż [...] Pułk KBW w 1945 r. brała udział w walkach zbrojnych z następującymi organizacjami: Narodowymi Siłami Zbrojnymi. Armią Krajową oraz min. ugrupowaniami G., R., H. i O. Z kolei [...] Pułk KBW w okresie 1945-1947 brał udział w walkach przeciwko Narodowym Siłom Zbrojnych, Armią Krajową, Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość". Ruchem Oporu Armii Krajowej oraz ugrupowaniami min. W., I., O., C., C. i D. Wyjaśnienia Skarżącego złożone w trakcie postępowania przed b. ZBoWiD są zbieżne z dowodami z dokumentu przekazanego przez Instytut Pamięci Narodowej.

Biorąc pod uwagę całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, rację należy przyznać organowi, który stwierdził, iż Skarżący podczas pełnienia służby wojskowej w KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych.

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż z punktu widzenia wymagań ustawy o kombatantach, sam fakt udziału, w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem - nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej - powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej, nie ma znaczenia dla utraty tych uprawnień fakt, iż oddział, w którym kombatant służył, niezależnie od zwalczania poakowskiego podziemia walczył także z oddziałami UPA, co podnosi Skarżący. Zatem wykazanie osobie zainteresowanej wykonywania tylko zadań operacyjnych (lub tylko zadań śledczych) upoważniał organ do zastosowania przywołanego przepisu i wydania rozstrzygnięcia o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w piśmie procesowym z 5 listopada 2009r. należy stwierdzić, iż są one bezzasadne. Sąd podziela pogląd organu, iż Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych nie jest aktem administracyjnym, lecz dokumentem utrwalającym określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Dokument taki można określić jako nieakt" administracyjny, tj. czynność mającą jedynie pewne pozory aktu administracyjnego lecz nie będącej nim, a w związku z tym nie może on zostać zmieniony bądź uchylony, nie można też stwierdzić jego nieważności. Dokument taki nie wywołuje żadnych skutków prawnych.

Reasumując, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] kwietnia 2009r. są zgodne z obowiązującym prawem.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. .