Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 830/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 317 ust 1, art 318 ust 1 i 6
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2010 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji dotyczącej odroczenia terminu płatności podwyższonej opłaty za wprowadzanie ścieków do wód bez pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Marszałek Województwa [...] orzekł o zmianie własnej decyzji z dnia [...]r. nr [...], m.in. w części określającej datę odroczenia terminu płatności podwyższonej opłaty za wprowadzanie bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego ścieków do wód w zlewni oczyszczalni "A", określając nowy termin do dnia [...]r.

Powyższą decyzję doręczono wnioskodawcy – "B" Sp. z o.o. w R. w dniu [...]r., zaś pismem z daty [...]r. Spółka wystąpiła do Marszałka Województwa [...] z kolejnym wnioskiem w sprawie odroczenia terminu płatności podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska – do dnia [...]r. Uzupełnienie braków wniosku na wezwanie organu nastąpiło pismem z dnia [...]r.

Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...]r. nr [...] , podjętą z up. Marszałka Województwa [...] w K. , na podstawie art. 155 w zw. z art. 154 § 2 kpa, orzeczono o odmowie zmiany decyzji nr [...] z dnia [...]r., zmienionej decyzją nr [...] z dnia [...]r.

W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na niemożność uwzględnienia wniosku jako złożonego po upływie terminu ustalonego w decyzji o odroczeniu terminu.

Nadto, organ I instancji wyjaśnił, że pierwotny wniosek strony, który wpłynął w dniu [...] r., pozostawiono bez rozpoznania z powodu nieuzupełnienia w terminie jego braków, zaś dopiero podanie z dnia [...]r. potraktowano jako wniosek wszczynający niniejsze postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej.

W odwołaniu od decyzji wnioskodawca zarzucił, że ostateczna decyzja z dnia [...]r. o przedłużeniu terminu płatności podwyższonej opłaty do dnia [...]r., została mu doręczona w dniu [...]r. i dopiero wówczas stało się możliwe złożenie kolejnego wniosku o odroczenie terminu płatności, przy czym wbrew stanowisku organu I instancji, przepis art. 155 kpa jednoznacznie stanowi o możliwości zmiany decyzji w każdym czasie, nie przewidując terminu do złożenia wniosku w tej sprawie, zaś ustawa – Prawo ochrony środowiska nie określa, które terminy nie mogą być przedłużone, przywracane lub odroczone.

Wreszcie, odwołujący się wskazał na dotkliwe skutki odmowy uwzględnienia wniosku.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji w części dotyczącej numeru i daty poprzedniej decyzji, określając że decyzja ta nosi numer [...] i datę [...]r., zaś w pozostałym zakresie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, podzielając pogląd prawny, że odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej możliwe jest na wniosek złożony przed upływem terminu płatności tej opłaty. W tym względzie organ II instancji odwołał się do treści art. 318 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, wyjaśniając że termin ten ma charakter materialnoprawny i jako taki, nie może być przywrócony, stanowiąc przy tym regulację szczególną wobec przepisu art. 155 kpa.

W skardze do sądu administracyjnego "B" . w R. domagało się uchylenia decyzji organu odwoławczego jako wydanej z naruszeniem art. 318 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150) – poprzez błędne uznanie, że wniosek o odroczenie terminu płatności podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska nie został złożony przed upływem terminu określonego w decyzji o odroczeniu tych płatności. Nadto, skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania

W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację, zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że nie było możliwe złożenie wniosku o zmianę terminu odroczenia płatności przed dniem [...]r. jako terminem określonym w decyzji z dnia [...] r. nr [...], jako że decyzję tę doręczono w dniu [...]r. Nadto, skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja zapadła przed dniem rozprawy administracyjnej wyznaczonej na dzień [...]r., co uniemożliwiło mu obronę w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację oraz wyjaśniło, że rozprawa administracyjna z dnia [...]r. wyznaczona została w innej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1

pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b)naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania

administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na

wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 134 § 1 wymienionej powyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do ustalenia, czy organy administracji prawidłowo odmówiły stronie skarżącej – "B" Sp. z o.o. w R. odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej z tytułu korzystania ze środowiska, przyjmując materialnoprawny charakter terminu określonego w art. 318 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska.

Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z treścią art. 276 tej ustawy, podmiot który korzysta ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi podwyższoną opłatę za korzystanie ze środowiska, którą to opłatę, w myśl przepisu art. 277, wnosi na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska. Jak stanowi przepis art. 284, wysokość należnej opłaty podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie i zgodnie z art. 285 ust. 2 wnosi do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza. Zgodnie z art. 317 ust. 1 ustawy, termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz kary pieniężnej odracza się na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat albo kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku.

Z treści art. 317 ust. 1 powyższej ustawy, a zwłaszcza z zawartego w nim sformułowania "realizuje on terminowo przedsięwzięcie" wynika, iż jednym z warunków skutecznego złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności podwyższonej opłaty - w przedmiotowej sprawie opłaty za korzystanie ze środowiska, jest jego złożenie w czasie, gdy inwestycja podejmowana w celu usunięcia przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat z tytułu korzystania ze środowiska jest w toku, a więc jest wykonywana, a jej proces inwestycyjny nie został zakończony, a nadto jest ona realizowana zgodnie z planem, bez żadnych opóźnień. Za takim przyjęciem przemawia również treść ustępu 4 art. 317 powołanej ustawy, który przewiduje, iż termin płatności może być odroczony wyłącznie na okres niezbędny do zrealizowania przedsięwzięcia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać przyjdzie, iż strona skarżąca kilkakrotnie występowała do właściwego organu z wnioskami w sprawie odroczenia terminu płatności podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska dla zlewni oczyszczalni ścieków "A". Decyzją z dnia [...]r. nr [...], doręczoną skarżącemu w dniu [...]r. Marszałek Województwa [...] zmienił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r. nr [...] w ten sposób, że wyznaczył skarżącemu "B" nowy termin płatności opłaty podwyższonej za wprowadzanie bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego ścieków do wód w zlewni oczyszczalni "A" zastępując dzień [...]r. datą [...]r. Kolejnym wnioskiem z dnia [...]r. skarżący wystąpił o zmianę decyzji z dnia [...]r. i odroczenie do dnia [...]r. terminu płatności przedmiotowych opłat. We wniosku, zgodnie z art. 318 ust.3 ustawy, skarżące "B" wskazało wysokość opłaty, co do której wniosło o odroczenie terminu płatności oraz przedstawiło opis realizowanego przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 317 ust.1, załączając harmonogram realizacji przedsięwzięcia, ze wskazaniem poszczególnych jego etapów. Jako datę zakończenia inwestycji, a jednocześnie datę odroczenia wskazała dzień [...]r., natomiast przedstawione w harmonogramie zadania realizowane w ramach inwestycji zostały przewidziane do końca [...] r. W związku z tym, z uwagi na zapis art. 317 ust. 4 Prawa ochrony środowiska, umożliwiający odroczenie terminu płatności opłaty tylko na okres niezbędny do zrealizowania przedsięwzięcia, organ pierwszej instancji postanowił wezwać wnioskodawcę na podstawie art. 64 § 2 kpa do uzupełnienia wniosku o właściwy harmonogram obrazujący całość przedmiotowej inwestycji, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżące "B" nie uzupełniło braku w wymaganym terminie, natomiast przedłożyło pismo w sprawie wydłużenia terminu do dokonania uzupełnień o 21 dni. W konsekwencji organ pozostawił wniosek skarżącego z dnia [...]r. bez rozpoznania. Pismem z dnia [...]r. "B" złożyło kolejny wniosek o zmianę decyzji z dnia [...]r. poprzez odroczenie terminu płatności podwyższonych opłat do dnia [...]r.

Jak już na wstępie wskazano, zgodnie z art. 317 ust. 1 ww. ustawy warunkiem sine qua non uwzględnienia wniosku podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do uiszczenia opłat jest terminowa realizacja przedsięwzięcia, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat. Jednocześnie należy podkreślić, że przepis ten nie przewiduje możliwości uwzględnienia jakichkolwiek powodów, ewentualnego niezawinionego przez inwestora bądź wykonawcę niezachowania terminu zakończenia przedsięwzięcia.

Słusznie wskazuje skarżący, że wiadomość o wyznaczeniu nowego terminu odroczenia płatności podwyższonych opłat na dzień [...] r. powziął dopiero w dniu[...]r., kiedy doręczono mu decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r. oraz, że do tego dnia skarżącego obowiązywał termin ustalony decyzją ostateczną z dnia [...]r. Jednak w ocenie Sądu, już w toku postępowania odwoławczego dotyczącego zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...]r. skarżący, z uwagi na niezależne od niego okoliczności związane z postępowaniem toczącym się przed Komisją Europejską, mógł dokonać stosownej modyfikacji swojego wniosku z dnia [...]r. domagając się odroczenia płatności na dalszy okres, bądź też mógł złożyć odwołanie od decyzji. Zaniechanie skarżącego w tym zakresie zamknęło mu drogę do skutecznego wnioskowania o kolejną zmianę terminu odroczenia. Zgodnie z art. 318 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty albo kary powinien zostać złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone.

Skład orzekający podziela pogląd organu, że termin wynikający z art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, ma charakter materialnoprawny, a więc nie podlega przywróceniu, zaś jego niezachowanie skutkuje w myśl art. 318 ust. 6 odmową odroczenia terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1192, wyrok WSA w Opolu z dnia 13 września 2005 r., sygn. akt II SA/Wr 2784/03). Nie znajduje uzasadnienia w hipotezie art. 318 ust.1 i 6 ustawy Prawo ochrony środowiska, pogląd o procesowym charakterze terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty (por. odmienny pogląd - Krzysztof Gruszecki "Opłaty za korzystanie ze środowiska w prawie ochrony środowiska", Glosa 2003/7/4). Zakwalifikowanie określonego terminu do terminu materialnego lub terminu procesowego powinno być oparte na kryterium zamieszczenia normy prawnej, wyznaczającej termin, w ustawie materialnej, czy ustawie procesowej. W kwestiach wątpliwych winien być oceniany skutek prawny uchybienia terminu. W takich przypadkach zatem przesądzać winno to, czy uchybienie terminu wyłącza powstanie stosunku materialnoprawnego, czy ogranicza się jedynie do bezskuteczności procesowej czynności, co tylko w następstwie może wpłynąć na sytuację materialnoprawną jednostki (por. Barbara Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2000 r., s. 285 - 286). Zatem przywróceniu podlegają jedynie terminy procesowe, natomiast terminy materialne, od których zachowania zależy możliwość dochodzenia przez stronę określonego uprawnienia nie podlegają przywróceniu, bowiem uprawnienie strony zawarowane określonym terminem, do którego może ona wszcząć postępowanie administracyjne, z upływem przewidzianego terminu wygasa. Strona nie może skutecznie domagać się przywrócenia terminu w oparciu o art. 58 i 59 kpa, zaś upływ terminu winien skutkować wydaniem negatywnego dla strony rozstrzygnięcia.

Powyższe rozważania dotyczące możliwości przywrócenia terminu określonego w art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska należy uznać jednak za całkowicie hipotetyczne, albowiem skarżące "B" takiego wniosku nie złożyło.

Zgodnie z treścią art. 318 ust. 6 Prawa ochrony środowiska, organ odmawia odroczenia terminu płatności opłaty w drodze decyzji. Odmowa ta jest merytorycznym odniesieniem się do żądania, będącym konsekwencją niespełnienia przesłanek materialnoprawnych (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 429; wyrok NSA z dnia 11 maja 1999 r. sygn. akt I SA/Wr 220/97, Lex nr 37245). W związku z powyższym powtórzyć trzeba, iż zachowanie terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty lub kary, o którym mowa w art. 318 ust. 1 przywołanej ustawy, jest warunkiem materialnoprawnym odroczenia płatności. Niezachowanie tego terminu skutkuje w myśl art. 318 ust. 6 powołanej ustawy, odmową odroczenia terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska, w tym opłaty podwyższonej zgodnie z art. 293 ust. 1 powołanej ustawy (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 13 września 2005 r., II SA/Wr 2784/03, ZNSA 2006/3/102 i wyrok NSA z dnia 24 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1192/04, Lex nr 164971). Powyższe prowadzi także do wniosku, że decyzja odmowna wydana na podstawie art. 318 ust. 6 powołanej ustawy nie jest decyzją uznaniową.

Nie znajduje również uzasadnienia zawarty w skardze zarzut pozbawienia strony możliwości obrony. Przed organem drugiej instancji toczy się kilka spraw z wniosków skarżącego przedsiębiorstwa, a wyznaczona rozprawa nie dotyczyła przedmiotu postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją.

Mając na uwadze powyższe Sąd nie dopatrzył się wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa i tym samym nie uwzględnił skargi, a zatem podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.