Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 143/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...]2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] 2015 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], znak: [...]. 446.2015 Prezydent M. [...], działając na podstawie art. 16, art. 20 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2015 r., poz. 114 ze zm.), odmówił A. T. przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji orzekający organ wskazał, że zainteresowana złożyła wniosek o zasiłek w dniu [...] września 2015 r. i dołączyła orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2015 r., z którego wynikało, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy do [...] września 2020 r. Powołując się na art. 16 ust. 2 i ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wywiedziono, że dołączone do akt sprawy orzeczenia, nie określają, czy niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez zainteresowaną 21 roku życia, a zatem zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. T. podniosła, że legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy do [...] września 2020 r. i wnosi o przyznanie świadczenia od [...] października 2015 r. Dodała, że zasiłek pielęgnacyjny został jej odebrany bezprawnie, bowiem jest osobą niepełnosprawną od urodzenia i otrzymuje rentę socjalną, a do września 2015 r. pobierała zasiłek pielęgnacyjny. Podała, że lekarz orzecznik ZUS ustalił, że jej niezdolność pozostaje w związku z naruszeniem sprawności organizmu powstałym przed 18 rokiem życia.

Skarżąca zaznaczyła, że nie wie z jakiego tytułu do tej pory otrzymywała zasiłek pielęgnacyjny, skoro obecnie organ odmówił jej zasiłku pielęgnacyjnego, pomimo, że okazywała orzeczenia lekarskie takiej samej treści.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W niniejszej sprawie w ocenie kolegium zaznaczenia wymaga, że materiał dowodowy zebrany w sprawie potwierdza, iż A. T. jest obecnie osobą całkowicie niezdolną do pracy (aktualne orzeczenie lekarza orzecznika ZUS), a skoro zainteresowana jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, to mając na uwadze art. 3 pkt 20 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy przyjąć, że jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Podkreślono jednak, że brak jest dowodu na okoliczność, że schorzenie stanowiące obecnie przyczynę całkowitej niezdolności do pracy, spowodowało u zainteresowanej niepełnosprawność przed 21 rokiem życia.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że po raz pierwszy zainteresowana została uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy w wyroku Sądu Okręgowego we [...] w 2004 r., miała wówczas ukończone 22 lata. Z orzeczeń lekarza orzecznika ZUS złożonych do akt sprawy wynika, że całkowita niezdolność do pracy ma związek z naruszeniem sprawności organizmu, które miało miejsce przed ukończeniem przez zainteresowaną 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, przed ukończeniem 25 roku życia lub w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Jednakże pojęcie "naruszenia sprawności organizmu" w ocenie Kolegium nie jest równoznaczne z pojęciem "niepełnosprawności", dlatego też z orzeczeń lekarzy orzeczników nie wynika od kiedy zainteresowana stała się osobą niepełnosprawną.

Zebrany materiał pokazuje jedynie, że zainteresowana odkąd skończyła 22 lata została uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy, a więc osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych). A. T. złożyła do akt sprawy dwa orzeczenia wystawione przez zespoły ds. orzekania niepełnosprawności. Wynika z nich, że w okresie od 1998 r. do 2004 r. została ona uznana za osobę legitymującą się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z uwagi na schorzenia układu moczowo-płciowego (kod M). Z orzeczeń tych wynika również, że niepełnosprawność, z powodu schorzeń z kodem M występowała u zainteresowanej od dzieciństwa. Zainteresowana nie przedłożyła do akt orzeczeń o stopniu niepełnoprawności po 2004 r., dlatego w ocenie organu II instancji nie jest możliwe ustalenie czy ta niepełnosprawność, która występowała u wnioskodawczyni od dzieciństwa występuje do dziś i kwalifikuje ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Materiał dowodowy nie potwierdza także charakteru schorzenia, które powodowało u zainteresowanej całkowitą niezdolność do pracy, ustaloną wyrokiem sądowym w 2004 r. Na podstawie zebranego materiału dowodowego nie ma również możliwości ustalenia typu schorzenia, które obecnie powoduje u zainteresowanej całkowitą niezdolność do pracy, oraz czy chodzi o tożsame schorzenie, które powodowało u zainteresowanej niepełnosprawność w okresie od 1998 r. do 2004 r.

Zdaniem kolegium brak jest dokumentów potwierdzających związek pomiędzy niepełnosprawnością zainteresowanej ustaloną w orzeczeniach zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności, a całkowitą niezdolnością do pracy wynikającą z orzeczeń lekarzy orzeczników ZUS.

Podniesiono również, że organ rozpoznający wniosek o zasiłek pielęgnacyjny nie ma podstaw do samodzielnego ustalania daty powstania niepełnosprawności i rozstrzygania kwestii medycznych. Taki pogląd został utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych i skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni go podziela (tak m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wr 576/08, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 662/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 151/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 259/12; wszystkie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle obowiązujących przepisów prawa Kolegium stwierdziło, że ustalenie faktu niepełnosprawności i jego stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, czy też odpowiednie inne orzeczenia w tym lekarza orzecznika ZUS i tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności.

Dlatego też rozpoznając sprawę w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego w przypadku, o jakim mowa w art. 16 ust. 3 ustawy, organ administracji w przekonaniu Kolegium nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania ani stopnia niepełnosprawności ani też daty, od której niepełnosprawność ta istnieje. Konfrontując powyższe z treścią art. 16 ust. 3 ustawy, stwierdzono, że do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ustawodawca wymaga, aby w orzeczeniu właściwej jednostki do spraw orzekania o niepełnosprawności zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, iż niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia.

Powyższego stanowiska w ocenie organu odwoławczego nie zmienia fakt, że w § 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne prawodawca przewidział możliwość złożenia wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego "innych dokumentów i oświadczeń" niezbędnych do ustalenia tego prawa, gdyż nie mogą one zastąpić orzeczenia właściwego organu uprawnionego do orzekania w zakresie stopnia niepełnosprawności oraz daty jej powstania. Przepis ten nie otwiera zatem drogi organowi do przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia daty, od której istnieje niepełnosprawność. Innymi dokumentami i oświadczeniami, o jakich mowa w § 6 omawianego rozporządzenia może być natomiast postanowienie sądu powszechnego o ustanowieniu opieki lub kurateli dla osoby niepełnosprawnej, jeżeli z wnioskiem występuje w jej imieniu opiekun lub kurator, dokument pełnomocnictwa w przypadku złożenia wniosku przez pełnomocnika, dokument wykazujący uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem na rzecz niepełnosprawnego dziecka przez jego przedstawiciela ustawowego, itp.

Reasumując podkreślono, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że osoba zainteresowana powinna spełnić przewidziane prawem wymogi, gdyż tylko wówczas istnieje podstawa prawna do jej wydania zgodnie z żądaniem strony. Tym samym, zasadna pozostaje decyzja odmawiająca przyznania zainteresowanej zasiłku pielęgnacyjnego z uwagi na brak określenia daty, od której powstała niepełnosprawność, stanowiąca podstawę do ustalonego obecnie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

A. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta M. [...] z dnia [...] października 2015 r. o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

Powyższą decyzję zaskarżono w całości, zarzucając jej obrazę prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Skarżąca wniosła o zmianę powyższej decyzji poprzez uznanie, iż spełnia kryteria przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z wnioskiem z dnia [...] września 2015 r. wraz z ustawowymi odsetkami, ewentualnie wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] października 2015 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając podniesione zarzuty, skarżąca podniosła, iż choruje na wrodzoną wadę nerek, refluks obu moczowodów, przebyła kilka operacji związanych z odmiedniczkowym zapaleniem nerek, zamknięciem przetok moczowodowo - skórnych, wodonercze nerek. W związku z nawracającymi infekcjami dróg moczowych, marskością pęcherzyka moczowego i degeneracją nerek bardzo często przebywa w szpitalu, gdyż infekcje są odporne na leki. Od 2004 r. przebywała w szpitalu co najmniej 12 razy. Za każdym razem powód pobytu w szpitalu był związany z jej chorobą, na którą cierpi od urodzenia tj. refluks pęcherzowo - moczowodowy (łac. refluxus vesico ureteralis), który powoduje zakażenie nerek, przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek, pęcherz neurogenny oraz wodonercze obu nerek. W 1988 r. przeszła przeszczep moczowodów, później operację przeciwodpływową obustronną i usunięcie uchyłka pęcherza, wycięcie i zamknięcie obu przetok moczowodowo - skórnych. Schorzenia uniemożliwiają jej normalne funkcjonowanie, bardzo często musi korzystać z pomocy lekarskiej.

Dla skarżącej jest niezrozumiałe, że organ wylicza wnioski o zasiłek pielęgnacyjny w oparciu o załączone orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy po 2004 r. na podstawie których skarżąca je uzyskiwała, a następnie podnosi, iż nie udowodniła stopnia niepełnosprawności po tej dacie. Organ twierdzi, iż nie jest właściwym do ustalania daty początkowej opisanego wyżej schorzenia, ale zakłada jednocześnie, iż obecnie strona choruje na inne schorzenia i wyklucza to przyznanie zasiłku.

Tymczasem w dniu [...] marca 1998 r. skarżąca została zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (z adnotacją, iż niepełnosprawność istnieje od urodzenia), następnie do maja 2004 r. W wieku 18 lat została przyznana jej renta socjalna, a więc potwierdzająca, że niezdolność do pracy mogła powstać przed 16 rokiem życia i potwierdzała to opinia lekarzy biegłych sądowych z 2004 r. przeprowadzonej na potrzeby postępowania o rentę, w której jednoznacznie stwierdzono, że choroba trwa od dzieciństwa. Wskazywano, iż brak jest efektów leczenia wady wrodzonej nerek i doprowadziło to do degeneracji nerek, co w konsekwencji spowodowało przewlekłą niewydolność obu nerek (od kilku lat stwierdzono marskość lewej nerki). Lekarze potwierdzili, że choroba ma charakter nieuleczalnej. Do chwili obecnej skarżąca legitymuje się orzeczeniami o niezdolności do pracy, a więc o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W 2012 r. została zaliczona do osób całkowicie niezdolnych do pracy i na podstawie tego orzeczenia otrzymała zasiłek pielęgnacyjny do [...].09.2015 r. Niezrozumiałym jest dla niej fakt, iż tożsame z nim orzeczenie nie uprawnia jej do tego zasiłku.

Jak wskazała skarżąca, w trakcie pobytu w szpitalu w 2014 r. stwierdzono: przewlekłą chorobę nerek w 4 stadium, marską lewą nerkę, wodonercze prawostronne, zapalenie obu nerek, retluksy moczowodowe, cystostomie, zakażenie HBv, nawracające infekcje odporne lekowo. Następnie w 2015 r. w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego wskazano, iż cierpi na uropatię zatorową i odpływową, nefropatię refluksową obustronną, vesicostomię, marskość pęcherza moczowego.

Skarżąca zwróciła również uwagę, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia [...].07.2013 r., sygn. akt II SA/Ol 550/13 wskazano, iż organ przyznający zasiłek jest zobligowany do zastosowania § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i P. Społecznej z dnia [...] stycznia 2013 r., zgodnie z którym do wniosku należy załączyć również inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W przypadku gdy organ nie ma pewności czy niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia, może stwierdzić konieczność dopuszczenia innych dokumentów. Wyrażono to stanowisko również w wyroku WSA w Kielcach z dnia [...] lipca 2012 r. (II SA/Ke 431/12), w którym wskazano, iż ustalenie czy wystąpiła ustawowa przesłanka przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, przewidziana w art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. powstanie niepełnosprawności o umiarkowanym stopniu w wieku do ukończenia 21 roku życia nie następuje wyłącznie na podstawie zapisu zawartego w orzeczeniu o niepełnosprawności; może nastąpić na podstawie innych dokumentów i oświadczeń o których mowa w § 5 ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia z dnia 27 grudnia 2011 r. Ministra Pracy i Polityki Społecznej, (tożsamy do zapisu w rozporządzeniu z 2013 r.).

W ocenie skarżącej aktualnie żaden przepis nie wymaga, aby załączone orzeczenie posiadało datę powstania niepełnosprawności/niezdolności do pracy. Tym bardziej, że znany organowi był fakt wcześniejszego ubiegania się przez skarżącą o zasiłek pielęgnacyjny i data pierwszego orzeczenia tj. 1998 r., a także fakt otrzymania przez stronę renty socjalnej.

Ponadto skarżąca zwróciła uwagę, że organ powinien również przestrzegać wyrażonej w art. 8 KPA zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej, gdyż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA/Łd 652/97, LEX nr 35144) "zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach organów administracji w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany stanowi niewątpliwie naruszenie art. 8 KPA". Co więcej, zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich (pismo do Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 maja 2012 r.) okoliczność, że to organ administracji nie jest w stanie ustalić daty powstania niepełnosprawności nie może powodować negatywnych konsekwencji dla obywatela, polegających na niemożności uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1467), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów prawa.

Skarga podlega zatem uwzględnieniu.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi art. 16 ust 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j. t. Dz. U. z 2015 r., poz. 114).

Świadczeniami rodzinnymi, zgodnie z treścią art. 2 pkt 2 ustawy, są świadczenia opiekuńcze, tj. zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne.

Warunki ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego określa art. 16 ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jak stanowi art. 16 ust. 2 ustawy - zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

1) niepełnosprawnemu dziecku;

2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) osobie, która ukończyła 75 lat.

Stosownie do art. 16 ust. 3 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.

Sposób i tryb postępowania w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3). W § 6 ust. 1 i 2 podano, że postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, którego wzór jest określony w załączniku nr 16 do rozporządzenia. Do wniosku należy dołączyć odpowiednio: 1) orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności - w przypadku innych osób niż wymienione w art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy; 2) inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Z powyższych przepisów wynika, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w art. 16 ust. 3 ustawy, jest uzależnione od zaistnienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, po drugie niepełnosprawność musiała powstać przed ukończeniem przez nią 21 roku życia.

W niniejszej sprawie bezspornie spełniony został pierwszy warunek, ponieważ skarżąca jest osobą w wieku powyżej 16 roku życia, natomiast legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy, co budzi zastrzeżenia organów. Wobec organów nie został spełniony drugi warunek, gdyż brak jest dokumentów potwierdzających związek pomiędzy niepełnosprawnością skarżącej ustaloną w orzeczeniach wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności, a całkowitą niezdolnością do pracy wynikającą z orzeczeń lekarzy orzeczników ZUS. Organ stwierdził ,że brak jest dowodu na okoliczność, że schorzenie stanowiące obecnie przyczynę całkowitej niezdolności do pracy, powodowało u zainteresowanej niepełnosprawność przed 21 rokiem życia. Przeszkodą jest też brak daty powstania niepełnosprawności. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wynika, że całkowita niezdolność do pracy ma związek z naruszeniem sprawności organizmu, które miało miejsce przed ukończeniem przez zainteresowaną 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25 roku życia lub w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

Zdaniem organu pojęcie "naruszenie sprawności organizmu" nie jest równoznaczne z pojęciem niepełnosprawności.

Niewątpliwie jednym z niezbędnych warunków ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego jest wskazanie w orzeczeniu właściwej jednostki, iż niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Brak stwierdzenia w takim orzeczeniu daty powstania niepełnosprawności, nie pozwala co do zasady na przyznanie świadczenia. Postępowanie w sprawie stwierdzenia niepełnosprawności jest bowiem postępowaniem sformalizowanym. Zgodnie z art. 3 pkt 20 ustawy o św. r. umiarkowany stopień niepełnosprawności oznacza niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W przepisie art. 3 pkt 20 u.ś.r. ustawodawca zatem wyraźnie zdefiniował, iż – na potrzeby tej ustawy - pod pojęciem "umiarkowanego stopnia niepełnosprawności" należy rozumieć niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Powyższe oznacza zatem, że stwierdzenie istnienia takiego stanu rzeczy możliwe jest wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm.),

Zgodnie z art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy wymienionej w pkt 1 jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanych stopniu niepełnosprawności.

Na gruncie tej regulacji należy stwierdzić, że przedłożone orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS potwierdzają, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy wprawdzie potwierdził, że zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż odkąd skarżąca skończyła 22 lata, uznana została za osobę całkowicie niezdolną do pracy, a więc osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ale jednocześnie zakwestionował, że z tych orzeczeń nie wynika, że skarżąca cierpiała na to samo schorzenie w poprzedzającym okresie w latach 1998 - 2004 kiedy została uznana za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem organu brak orzeczeń o stopniu niepełnosprawności po 2004 r. uniemożliwia ustalenie, czy ta niepełnosprawność, która występowała od dziecka kwalifikuje skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

W tym miejscu należy stwierdzić, że dla ustalenia prawa do zasiłku nie jest konieczne ustalenie jakiego typu schorzenie stało się podstawą do ustalenia stopnia niepełnosprawności czy całkowitej niezdolności do pracy. Rozważania zatem organu w tym przedmiocie są nieuzasadnione. Nieuzasadnione jest także zakwestionowanie skuteczności przedłożonych orzeczeń lekarzy orzeczników ZUS, skoro ustalenia w tych decyzjach są równoznaczne z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. O ile przedłożone dokumenty pozwalają na potwierdzenie, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, taką okoliczność należy uznać, za wykazaną.

Oceniając zebrany materiał dowodowy organ stwierdził, że w orzeczeniu o całkowitej niezdolności do pracy brakuje daty powstania niepełnosprawności. W orzeczeniu stwierdzono, że całkowita niezdolność powstała przed 18 rokiem życia.

Jeśli nawet literalnie odczytywać brzmienie tego dokumentu, że nie stwierdza ono wprost od kiedy powstała niepełnosprawność, bo odnosi się do całkowitej niezdolności do pracy, to organ powinien ocenić wszystkie zgromadzone w sprawie orzeczenia a nie ograniczyć się wyłącznie do oceny ostatniego orzeczenia, jeśli jest ono niewystarczające do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Należy podkreślić, że jeśli na ich podstawie okresowo potwierdzano niepełnosprawność, to fakt wydawania tych orzeczeń pozwala na ustalenie od kiedy niepełnosprawność wystąpiła i nie będzie to stanowiło naruszenia kompetencji organu. Nie chodzi bowiem o samodzielne stwierdzenie okoliczności, należącej do właściwości odpowiednich organów medycznych, lecz dokonanie należytej oceny dokumentów wytworzonych przez te podmioty i na ich podstawie formalne ustalenie, czy spełniona jest przesłanka powstania niepełnosprawności w wieku do ukończenia 21 roku życia.

Niewątpliwie organ rozpoznający sprawę o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie jest uprawniony do samodzielnego ustalenia zarówno stopnia niepełnosprawności jak i daty od której niepełnosprawność istnieje, ale wydane orzeczenia, jeśli stanowią pewien ciąg potwierdzający niepełnosprawność, pozwalają na ustalenie od kiedy niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym istnieje.

Dokumentem uzasadniającym przyznanie świadczenia jest nie tylko orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ale też orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy. Nie ma zatem żadnych podstaw, aby uwzględniać wyłącznie orzeczenie o niepełnosprawności, w którym ustalono "umiarkowany stopień niepełnosprawności", czy tylko ostatnie orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy dołączone do wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Orzeczenie o niepełnosprawności i orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS wydane wcześniej, to dokumenty, które należy przeanalizować kompleksowo. Wyniki takiej analizy nie stanowią ingerencji w materię merytorycznych ustaleń organów orzeczniczych, lecz stanowią ocenę przydatności treści tych dokumentów dla oceny przesłanek zasadności żądania przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

Rozpoznając ponownie sprawę należy uwzględnić zaprezentowane stanowisko Sądu i kompleksowo ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Z tych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) w zw. z art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456), Sąd uwzględnił skargę.