Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 363/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
6560
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A.C. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania interpretacji indywidualnej 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz A.C. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A.C. – zwany dalej: "Skarżącym" lub "Stroną" – pismem z 20 sierpnia 2018 r. złożył do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej – dalej "DKIS" - wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych prawnie nieskutecznej umowy kredytu na podstawie art. 58 Kodeksu Cywilnego.

We wniosku wskazał, że [...] grudnia 2007 r., działając jako konsument zawarł z [...]SA z siedzibą w W. – dalej "Bank" – umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego (CHF) – dalej "Umowa kredytowa". Zgodnie z § 1 ust. 1 Umowy kredytowej, Bank udzielił Skarżącemu kredytu w wysokości 1.997.135.52 zł, przy czym był to kredyt indeksowany do CHF, co oznaczało, że wypłacony kapitał wyrażony w złotych polskich miał zostać przeliczony na CHF w dacie wypłaty transzy kredytu (kredyt został wypłacony w jednej transzy), w wyniku czego kwota zadłużenia wyrażona została w walucie obcej. Zgodnie z § 9 ust 2 Umowy kredytowej, w dniu wypłaty kredytu kwota wypłaconych środków miała zostać przeliczona na CHF według kursu kupna walut określonego w Tabeli Kursów Banku - obowiązującego w dniu uruchomienia środków. Jeżeli chodzi o spłaty poszczególnych rat kredytu, ich wysokość zgodnie z § 10 ust. 3 Umowy miała być ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w CHF - po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w Tabeli Kursów do CHF obowiązującego w dniu spłaty. Oznacza to, że Skarżący wpłacał na konto kredytowe Banku środki w złotych polskich, zaś Bank przeliczał je według ustalonego przez siebie kursu walut ze złotych polskich na CHF. Kwota kredytu została przekazana Skarżącemu 21 grudnia 2007 r. W dniu jej wypłaty saldo kredytu w CHF po przeliczeniu według kursu kupna wynikającego z Tabeli Kursów Banku wyniosło 926.325.18 CHF, co oznacza, iż przeliczenie nastąpiło po kursie 1 CHF = 2,156 zł. Środki uzyskane z kredytu zostały przez Skarżącego przeznaczone na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jego i jego rodziny.

W toku wykonywania Umowy kredytowej strony zawarły do niej aneksy. Zgodnie z Aneksem nr 2 z [...] października 2009 r. zmianie uległ m. in. sposób obliczania wysokości spłaty rat kredytowych. Zgodnie z § 10 ust. 4 Umowy w nowym brzmieniu, wysokość zobowiązania miała być ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w CHF - po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut ustalonego przez NBP. Jednakże Skarżący nadal był zobowiązany do spłaty rat wyłącznie w złotych polskich dzięki czemu Bank do końca wykonywania Umowy kredytowej pobierał od Skarżącego dodatkowe wynagrodzenie z tytułu przeliczenia złotych polskich na CHF.

Po ośmiu latach terminowego regulowania wszystkich rat i innych opłat naliczanych przez Bank, Skarżący zauważył, że nie posiada żadnej kontroli nad rosnącym zadłużeniem w stosunku do Banku. Skarżący zaciągnął kredyt w wysokości 1.997.135.52 PLN, tymczasem na dzień 24 sierpnia 2015 r., według obliczeń Banku, wysokość pozostałego do spłaty kredytu nie tylko nie zmalała, ale wzrosła o 100% do kwoty 3.994 534.85 PLN, i nadal rosła.

Dążąc do zminimalizowania niczym nieograniczonego ryzyka dalszego zwielokrotnienia zadłużenia Skarżący zdecydował się na przedterminową spłatę zobowiązań wobec Banku. Podsumowując wpłaty dokonane przez Skarżącego na rzecz Banku, łącznie z tytułu Umowy Skarżący wpłacił Bankowi żądaną przez niego kwotę 3.994.534.85 PLN.

W ocenie Skarżącego tak skonstruowana Umowa kredytowa, którą zawarł z Bankiem, jest w całości nieważna. W związku z tym, Skarżący 16 lipca 2018 r. złożył w Sądzie Okręgowym w W. - [...] Wydział Cywilny pozew przeciwko Bankowi, w którym wniósł o:

1) zasądzenie od pozwanego Banku kwoty 4.122.469.40 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od daty wniesienia pozwu do dnia zapłaty, na którą składają się: a) należność główna w wysokości 3.994.534.85 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych przez Bank świadczeń, na podstawie nieważnej z mocy samego prawa Umowy kredytowej (roszczeni główne) oraz b) skapitalizowane odsetki od kwoty 3.994.534.85 zł w wysokości 127.934.55 zł liczone od 31 stycznia 2018 r. do dnia poprzedzającego wniesienie pozwu tj. 16 lipca 2018 r.;

a w przypadku nieutrzymaniu się zarzutu nieważności całej Umowy kredytowej:

2) zasądzenie od pozwanego Banku kwoty 450.033.07 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od daty wniesienia pozwu do dnia zapłaty, na którą składają się: a) należność główna w kwocie 436.066.98 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych przez pozwanego, na podstawie Umowy kredytowej, świadczeń z tytułu wszystkich nadpłat, których Skarżący dokonał na rzecz Banku z powodu nieuprawnionego zastosowania przez Bank abuzywnych a przez to niewiążących klauzul waloryzacyjnych (roszczenie ewentualne) oraz b) skapitalizowane odsetki od kwoty 436.066.98 zł w kwocie 13.966.09 zł, liczone od 31 stycznia 2018 r. do dnia poprzedzającego wniesienie pozwu, tj. 16 lipca 2018 r.

W związku z powyższym opisem Skarżący zapytał:

1) Czy w przypadku uznania przez Sąd Okręgowy w W. Umowy kredytowej za bezwzględnie nieważną na podstawie art. 58 Kodeksu Cywilnego od samego początku (ex tunc) i nie wywołującą żadnych skutków prawnych i w konsekwencji zasądzenia na rzecz Skarżącego należności głównej w kwocie 3.994.534.85 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych przez Bank świadczeń, na podstawie nieważnej z mocy samego prawa Umowy kredytowej, otrzymana przez Skarżącego od Banku kwota 3.994.534.85 zł stanowić będzie u Skarżącego przychód i w związki z tym po stronie Skarżącego powstanie zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych na podstawie przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych?

2) Czy w przypadku gdy Sąd Okręgowy w W. stwierdzi abuzywności konkretnych postanowień waloryzacyjnych Umowy kredytowej co rodzi wedle przepisu art. 385¹ Kodeksu Cywilnego, taki skutek, że postanowienia te (podobnie jak w przypadku skutku z art. 58 Kodeksu Cywilnego) nie wiążą Skarżącego z mocy samego prawa i od początku (ex tunc), zaś strony są związane Umową kredytową w pozostałym zakresie (art. 385² § 2 Kodeksu Cywilnego) i w związku z tym Sąd zasądzi na rzecz Skarżącego kwotę 436.066.98 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych przez pozwanego, na podstawie Umowy kredytowej, świadczeń z tytułu wszystkich nadpłat, których Skarżący dokonał na rzecz Banku z powodu nieuprawnionego zastosowania przez Bank abuzywnych, a przez to niewiążących klauzul waloryzacyjnych oraz z tytułu opłaty za Aneks nr 2 dotyczący mechanizmu indeksacji, to otrzymana przez Skarżącego od Banku kwota 436.066.98 zł stanowić będzie u Skarżącego przychód i w związki z tym po stronie Skarżącego powstanie zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych na podstawie przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Zdaniem Skarżącego w przypadku uznania przez Sąd Okręgowy w W. Umowy kredytowej za bezwzględnie nieważną na podstawie art. 58 Kodeksu Cywilnego od samego początku (ex tunc) i nie wywołującą żadnych skutków prawnych i w konsekwencji zasądzenia na rzecz Skarżącego należności głównej w kwocie 3.994.534.85 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych przez Bank świadczeń, na podstawie nieważnej z mocy samego prawa Umowy kredytowej, otrzymana od Banku kwota 3.994.534.85 zł nie będzie stanowić u Skarżącego przychodu i w związku z tym po stronie Skarżącego nie powstanie zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku zaś, gdy Sąd Okręgowy w W. stwierdzi abuzywności konkretnych postanowień waloryzacyjnych Umowy kredytowej co rodzi wedle przepisu art. 385¹ Kodeksu Cywilnego, taki skutek, że postanowienia te (podobnie jak w przypadku skutku z art 58 Kodeksu Cywilnego) nie wiążą Skarżącego z mocy samego prawa i od początku (ex tunc), zaś strony są związane Umową kredytową w pozostałym zakresie (art. 385² § 2 Kodeksu Cywilnego) i w związku z tym Sąd zasądzi na rzecz Skarżącego kwotę 436.066.98 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych przez pozwanego, na podstawie Umowy kredytowej, świadczeń z tytułu wszystkich nadpłat, których Skarżący dokonał na rzecz Banku z powodu nieuprawnionego zastosowania przez Bank abuzywnych, a przez to niewiążących klauzul waloryzacyjnych oraz z tytułu opłaty za Aneks nr 2 dotyczący mechanizmu indeksacji, to otrzymana przez Skarżącego od Banku kwota 436.066.98 zł nie będzie stanowić przychodu i w związku z tym po stronie Skarżącego nie powstanie zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

DKIS, postanowieniem z [...] września 2018 r. wydanym na podstawie art. 13 § 2a, art. 165a § 1 i art. 14 h ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800, z późn. zm.) – dalej "O.p." - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 20 sierpnia 2018 r. DKIS stwierdził, że żądanie Skarżącego wykracza poza zakres przedmiotowy interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanej w trybie art. 14b § 1 O.p.

DKIS wskazał, że Skarżący żąda oceny sytuacji, co do której nie ma pewności, że sytuacja taka wystąpi w rzeczywistości. W ocenie DKIS przedstawienie przez Skarżącego sytuacji w kontekście zadanych pytań jest na ten moment hipotetyczne i niepewne. Interpretacja indywidualna ma nie tylko informować w sposób konkretny, a nie warunkowy, ale przede wszystkim dać się zastosować w procesie samoobliczenia podatku. W przedstawionej sprawie Skarżący hipotetycznie i alternatywnie zakłada jakie może być orzeczenie sądu i na tej podstawie oczekuje poglądu organu co do skutków podatkowych możliwych warunków orzeczenia.

Strona nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, wniosła, pismem z 22 września 2018 r., zażalenie na ww. postanowienie, wnosząc o jego uchylenie.

DKIS, postanowieniem z [...] listopada 2018 r., utrzymał w mocy postanowienie z [...] września 2018 r. W uzasadnieniu postanowienia DKIS wskazał, że instytucja interpretacji indywidualnych nie została stworzona dla celów analizowania przez organ skutków podatkowych potencjalnych, planowanych działań podatników pod kątem porównawczym, ani też dla celów wskazywania podatnikom jakie działania powinni podjąć, aby uniknąć obciążeń podatkowych. DKIS zaznaczył, że instytucja interpretacji indywidualnej nie została wprowadzona w celu umożliwienia zapoznania się z poglądami DKIS na wykładnię określonych przepisów prawa podatkowego z przyczyn czysto poznawczych. Nie służy również, przeprowadzeniu analiz porównawczych różnych wariantów działań planowanych przez wnioskodawców ani udzielaniu porad prawnych.

DKIS zaznaczył, że opis zdarzenia przyszłego przedstawiony we wniosku generuje różne warianty. Po za tym stanowisko w sprawie oceny prawnej przedstawionych zdarzeń przyszłych odnosi się do możliwości uznania przez Sąd Okręgowy w W. Umowy kredytowej za bezwzględnie nieważną na podstawie art. 58 Kodeksu Cywilnego od samego początku (ex tunc) i nie wywołującą żadnych skutków prawnych. Przy tym, własne stanowisko w sprawie oceny prawnej przedstawionych zdarzeń przyszłych (formułowane na samym początku z użyciem zwrotu "jeżeli") odnosi się do możliwości uznania przez Sąd Okręgowy w W. Umowy kredytowej za bezwzględnie nieważną na podstawie art. 58 Kodeksu Cywilnego od samego początku (ex tunc) i nie wywołującą żadnych skutków prawnych(...). Natomiast w kwestii stanowiska pytania, Strona alternatywnie wskazuje, że: "Sąd Okręgowy w W. może nie uznać Umowy kredytowej za bezwzględnie nieważną na podstawie art. 58 Kodeksy Cywilnego od samego początku (ex tunc) i nie uznać jej za nie wywołującą skutków prawnych(...). Strona żąda tym samym udzielenia interpretacji indywidualnej, która rozstrzygając na poziomie abstrakcyjnym o skutkach podatkowych wykoncypowanych przez nią opcji zdarzeń przyszłych, miałaby gwarantować Stronie ochronę prawną w odniesieniu do wszelkich rzeczywistych sytuacji mieszczących się w opisanych przez nią we wniosku kategoriach zdarzeń.

DKIS wyjaśnił, że nie neguje prawa Strony do sformułowania wniosku dotyczącego zdarzenia przyszłego, czyli do opisania zdarzenia hipotetycznego lub abstrakcyjnego, które dopiero ma lub może (w zależności od decyzji rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Okręgowy w W.) się zdarzyć. Należało jednak rozważyć, czy dopuszczalny jest wniosek o interpretację przepisów prawa podatkowego alternatywnie, czy warunkowo przedstawiający zdarzenia przyszłe. Tymczasem opis zdarzenia przyszłego zawarty we wniosku nie spełnia opisanych powyżej kryteriów. Został on przedstawiony w sposób abstrakcyjny, niejednoznaczny, wielowątkowy i wielowariantowy.

Pismem z 2 stycznia 2019 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1) art. 165a O.p. poprzez uzasadnienie odmowy wydania indywidulanej interpretacji prawa podatkowego i utrzymania w mocy postanowienia z [...] września 2018 r. tym, że :

a) zdaniem DKIS interpretacja ta ma mieć dla Skarżącego cel poznawczy lub ma mu służyć analizom porównawczym różnych wariantów działań planowanych przez Skarżącego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie występuje sytuacja, w której Skarżący planuje złożyć w sądzie powszechnym pozew przeciwko Bankowi, jednak uzależnia złożenie pozwu lub treść tego pozwu od tego jaką ocenę prawnopodatkową planowanego działania otrzyma w formie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego. Skarżący złożył bowiem pozew przed złożeniem wniosku o wydanie interpretacji. Nie uzależniał treści pozwu od treści indywidualnej interpretacji prawa podatkowego, o wydanie której wnioskował. Działanie Skarżącego już zaistniało. Pozew został już złożony, a jedyne działanie może podjąć Sąd Okręgowy w W. w formie wyroku;

b) wykluczone jest, zdaniem DKIS, wystąpienie z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej dwóch zdarzeń przyszłych, z których zaistnieć może wyłącznie jedno z nich, zwłaszcza w sytuacji, gdy o zaistnieniu jednego z tych zdarzeń nie może zadecydować wnioskodawca tylko zdecyduje o tym sąd powszechny, gdyż żaden przepis O.p., w szczególności 14b § 2, nie wyklucza takiej możliwości;

c) zdaniem DKIS, opis zdarzenia przyszłego zawarty we wniosku został "przedstawiony w sposób abstrakcyjny, niejednoznaczny, wielowątkowy i wielowariantowy" w sytuacji, gdy opis ten wskazuje konkretnie i jednoznacznie zdarzenia przyszłe, wskazuje dlaczego miejsce może mieć wyłącznie jedno z tych zdarzeń z uwagi na obowiązujące w Polsce przepisy prawa cywilnego, które pozwalają na: (i) uznanie przez Sąd Okręgowy w W. Umowy kredytowej za bezwzględnie nieważną na podstawie art. 58 Kodeksu Cywilnego od samego początku (ex tunc) i nie wywołującą żadnych skutków prawnych i zasądzenie na rzecz Skarżącego określonej kwoty, której kwalifikacja podatkowa na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych była przedmiotem wniosku skierowanego przez Skarżącego do DKIS, albo (ii) na uznanie abuzywności konkretnych postanowień waloryzacyjnych Umowy kredytowej co rodzi wedle przepisu art. 385¹ Kodeksu Cywilnego, taki skutek, że postanowienia te (podobnie jak w przypadku skutku z art. 58 Kodeksu Cywilnego) nie wiążą Skarżącego z mocy samego prawa i od początku (ex tunc), zaś strony są związane Umową kredytową w pozostałym zakresie (art. 385² § 2 Kodeksu Cywilnego) i zasądzenie na rzecz Skarżącego określonej kwoty, której kwalifikacja podatkowa na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych była przedmiotem wniosku skierowanego przez Skarżącego do DKIS;

d) zdaniem DKIS opis zdarzenia przyszłego przedstawiony przez Skarżącego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego jest "ogólnikowy", w sytuacji gdy opis ten wskazywał wszystkie niezbędne dla oceny prawnopodatkowej elementy, które pozwalają na zajęcie stanowiska przez organ podatkowy;

e) zdaniem DKIS, opis zdarzenia przyszłego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego powinien być opisem takim "jakby był przedmiotem [...] ustaleń organu podatkowego niezbędnych do dokonania oceny prawnej i przeprowadzenia procesu zastosowania prawa materialnego co do faktów mających miejsce w określonym okresie rozliczeniowym", w sytuacji, gdy jest to bez znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż Skarżący nie jest organem podatkowym oraz żaden przepis prawny nie nakazuje aby opis zdarzenia przyszłego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego był taki "jakby był przedmiotem [...] ustaleń organu podatkowego niezbędnych do dokonania oceny prawnej i przeprowadzenia procesu zastosowania prawa materialnego co do faktów mających miejsce w określonym okresie rozliczeniowym";

2) 14b § 2 O.p. poprze uznanie i tym samym utrzymanie w mocy postanowienia z [...] września 2018 r., że wykluczone jest wystąpienie z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej dwóch zdarzeń przyszłych, z których zaistnieć może wyłącznie jedno z nich, zwłaszcza w sytuacji, gdy o zaistnieniu jednego z tych zdarzeń nie może zadecydować wnioskodawca tylko zdecyduje o tym sąd powszechny;

3) 14b § 3 O.p. poprzez uznanie i tym samym utrzymanie w mocy postanowienia z dnia [...] września 2018 r., że:

a) opis zdarzenia przyszłego zawarty we wniosku został "przedstawiony w sposób abstrakcyjny, niejednoznaczny, wielowątkowy i wielowariantowy" w sytuacji, gdy opis ten wskazuje konkretnie i jednoznacznie zdarzenia przyszłe, wskazuje dlaczego miejsce może mieć wyłącznie jedno z tych zdarzeń z uwagi na obowiązujące w Polsce przepisy prawa cywilnego, które pozwalają na: (i) uznanie przez Sąd Okręgowy w W. Umowy kredytowej za bezwzględnie nieważną na podstawie art. 58 Kodeksu Cywilnego od samego początku (ex tunc) i nie wywołującą żadnych skutków prawnych i zasądzenie na rzecz Skarżącego określonej kwoty, której kwalifikacja podatkowa na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych była przedmiotem wniosku skierowanego przez Skarżącego do DKIS, albo (ii) na uznanie abuzywności konkretnych postanowień waloryzacyjnych Umowy kredytowej co rodzi wedle przepisu art. 385¹ Kodeksu Cywilnego, taki skutek, że postanowienia te (podobnie jak w przypadku skutku z art. 58 Kodeksu Cywilnego) nie wiążą Skarżącego z mocy samego prawa i od początku (ex tunc), zaś strony są związane Umową kredytową w pozostałym zakresie (art. 385² § 2 Kodeksu Cywilnego) i zasądzenie na rzecz Skarżącego określonej kwoty, której kwalifikacja podatkowa na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych była przedmiotem wniosku skierowanego przez Skarżącego do DKIS;

b) opis zdarzenia przyszłego przedstawiony przez Skarżącego we wniosku o wydanie interpretacji jest "ogólnikowy", w sytuacji gdy opis ten wskazywał wszystkie niezbędne dla oceny prawnopodatkowej elementy, które pozwalają na zajęcie stanowiska przez organ podatkowy;

c) opis zdarzenia przyszłego we wniosku o wydanie indywidualnej powinien być opisem takim jakby był przedmiotem ustaleń organu podatkowego niezbędnych do dokonania oceny prawnej i przeprowadzenia procesu zastosowania prawa materialnego co do faktów mających miejsce w określonym okresie rozliczeniowym, co jest bez znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż Skarżący nie jest organem podatkowym, a ponadto żaden przepis prawny nie nakazuje aby opis zdarzenia przyszłego we wniosku o wydanie indywidulanej interpretacji prawa podatkowego był taki "jakby był przedmiotem [...] ustaleń organu podatkowego niezbędnych do dokonania oceny prawnej i przeprowadzenia procesu zastosowania prawa materialnego co do faktów mających miejsce w określonym okresie rozliczeniowym";

4) art. 14b § 1 O.p. poprzez uznanie za uzasadnioną odmowę wydania indywidulanej interpretacji prawa podatkowego na wniosek zainteresowanego (i utrzymanie w mocy postanowienia z [...] września 2018 r.), który przedstawił w złożonym wniosku zdarzenia przyszłe, zadał pytania dotyczące sfery prawa podatkowego - jego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, nie złożył wniosku w celu poznawczym lub w celu planowania podatkowego, gdyż zdarzenia przyszłe, co których zadał pytania, nie będą wynikać z planowanych (przyszłych) działań Skarżącego, tylko z działania Sadu Okręgowego w W., a działanie Skarżącego, które skutkować będzie wystąpieniem zdarzeń przyszłych, miało miejsce przed datą złożenia wniosku;

5. art. 120 O.p. poprzez działanie bez podstawy prawnej polegające na tym, że DKIS uzasadnił odmowę wydania indywidulanej interpretacji prawa podatkowego Skarżącego i utrzymał w mocy postanowienie z [...] września 2018 r., tym, że wykluczone jest wystąpienie z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej dwóch zdarzeń przyszłych, z których zaistnieć może wyłącznie jedno z nich, zwłaszcza w sytuacji, gdy o zaistnieniu jednego z tych zdarzeń nie może zadecydować wnioskodawca tylko zdecyduje o tym sąd powszechny oraz na podstawie przesłanek które w przedmiotowej sprawie nie zaistniały, co miało miejsce odnośnie uznania przez DKIS, że:

a) Skarżący zawarł we wniosku opis zdarzenia przyszłego, który zdaniem DKIS został "przedstawiony w sposób abstrakcyjny, niejednoznaczny, wielowątkowy i wielowariantowy" w sytuacji, gdy opis ten wskazuje konkretnie i jednoznacznie zdarzenia przyszłe, wskazuje dlaczego miejsce może mieć wyłącznie jedno z tych zdarzeń z uwagi na obowiązujące w Polsce przepisy prawa cywilnego,

b) Skarżący przedstawił we wniosku opis zdarzenia przyszłego "ogólnikowo", w sytuacji gdy opis ten wskazywał wszystkie niezbędne dla oceny prawnopodatkowej elementy, które pozwalają na zajęcie stanowiska przez organ podatkowy;

c) opis zdarzenia przyszłego we wniosku powinien być opisem takim "jakby był przedmiotem [...] ustaleń organu podatkowego niezbędnych do dokonania oceny prawnej przeprowadzenia procesu zastosowania prawa materialnego co do faktów mających miejsce w określonym okresie rozliczeniowym", co jest bez znaczenia w sprawie, gdyż Skarżący nie jest organem podatkowym, a ponadto żaden przepis prawny nie nakazuje, aby opis zdarzenia przyszłego we wniosku o wydanie indywidulanej interpretacji prawa podatkowego był taki "jakby był przedmiotem [...] ustaleń organu podatkowego niezbędnych do dokonania oceny prawnej i przeprowadzenia procesu zastosowania prawa materialnego co do faktów mających miejsce w określonym okresie rozliczeniowym",

6) art. 121 O.p. poprzez działanie w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych, polegające na tym, że oparł on odmowę wydania indywidualnej interpretacji prawa podatkowego Skarżącego i utrzymał w mocy postanowienie z [...] września 2018 r. na przesłankach nie mających zastosowania w sprawie i pozbawił tym samym Skarżącego prawa do zapoznania się ze stanowiskiem organu podatkowego w zakresie jego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, które wystąpi w przyszłości, w opisanych przez Skarżącego zdarzeniach przyszłych, a tym samym bezzasadnie pozbawiając Skarżącego ochrony wynikającej z art. 14k O.p.;

7) art. 233 § 1 wskutek nieuchylenia postanowienia z [...] września 2018 r. i utrzymania tego postanowienia w mocy w sytuacji, gdy zgodnie z dyspozycją art. 233 § 1 pkt 2) postanowienie to należało w całości uchylić z uwagi na to, że wydane ono zostało z naruszeniem art. 14b § 1, 2 i 3, art. 120, art. 121 oraz art. 165a O.p.

W odpowiedzi na skargę DKIS wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację,

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie DKIS oraz postanowienie je poprzedzające, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej "P.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej zdarzenie przyszłe, pozwalało na wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, jako mieszczące się w ramach tej instytucji prawnej, uregulowanej w rozdziale 1a działu II O.p.

W rozpoznawanej sprawie DKIS odmówił wszczęcia postępowania interpretacyjnego na podstawie art. 165a O.p. DKIS wyraził pogląd, że ocena stanowiska Skarżącego w trybie postępowania dotyczącego wydania interpretacji indywidualnej nie jest możliwa. Organ interpretacyjny uznał bowiem, że wniosek inicjujący postępowanie nie spełnia przesłanek formalnych, co jest podstawą odmowy wszczęcia postępowania, w myśl art. 165a § 1 O.p. Zwrócił uwagę, że wniosek Skarżącego o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczył zdarzenia przyszłego przedstawionego w sposób abstrakcyjny, niejednoznaczny, wielowątkowy i wielowariantowy. W ocenie DKIS poziom abstrakcyjności wniosku i jego niezindywidualizowany charakter nie pozwala na merytoryczne rozpatrzenie. Przedstawione zdarzenie przyszłe odnosiło się bowiem do oceny sytuacji, co do której Skarżący nie ma pewności, że sytuacja taka wystąpi w rzeczywistości o czym świadczy sformułowanie pytania "Czy w przypadku uznania (...)", "Czy w przypadku gdy (...)". Wniosek o wydanie interpretacji ma zatem posłużyć, w ocenie DKIS, do celów zaznajomienia się z poglądami DKIS na wykładnię określonych przepisów prawa podatkowego z przyczyn czysto poznawczych.

W ocenie Sądu, stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, a także postanowieniu z [...] września 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego, wydanym na podstawie art. 165a § 1 w zw. z art. 14h O.p., należało ocenić jako nieprawidłowe.

Stosownie do art. 165a § 1 O.p., mającym zastosowanie do wniosków o wydanie interpretacji indywidualnej na podstawie art. 14h O.p., podatkowy organ interpretacyjny wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie interpretacji indywidualnej, gdy wniosek o jej wydanie został wniesiony przez osobę niebędącą zainteresowaną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie w tej sprawie nie może być wszczęte.

Podkreślić należy, że art. 165a O.p nie należy interpretować rozszerzająco. Taka wykładnia stanowiłaby bowiem skuteczny środek dla organów podatkowych ograniczający merytoryczne rozpatrywanie wniosków o wydanie interpretacji indywidualnych i w konsekwencji prowadziłoby do nieuprawnionego ograniczenia ustawowego obowiązku wydawania pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego.

Na wstępie rozważań należy zwrócić uwagę na charakter postępowania wywołanego wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego, cel wydania interpretacji indywidualnej i jej istotne cechy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się m.in., że indywidualna interpretacja prawa podatkowego nie jest aktem administracyjnym, a więc nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach jej adresata. Jest to czynność, która nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a tylko o nich się wypowiada. Polega ona bowiem wyłącznie na udzieleniu informacji, nie wiąże się z przyznaniem, stwierdzeniem albo uznaniem uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego nie tworzy w stosunku do jej adresata jakichkolwiek prawnie znaczących uprawnień i/lub obowiązków. Tworzy jedynie stan udzielenia informacji o możliwościach stosowania i wykładni prawa, do której jej adresat może się zastosować, choć niewątpliwie nie ma takiego obowiązku. Z istoty interpretacji wynika zatem, że nie rodzi ona dla zainteresowanego wiążących skutków prawnych. Zastosowanie się do interpretacji zależy od woli zainteresowanego. Dopiero zastosowanie się do indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego przez jej adresata może spowodować powstanie ochrony prawnej - na podstawie art. 14k i art. 14m O.p. i to wyłącznie w przypadku zmiany lub uchylenia interpretacji, do której zainteresowany się zastosował lub nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej. Indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego nie mają też mocy formalnie wiążącej w stosunku do organów podatkowych. Uchylenia przez sąd administracyjny indywidualnej interpretacji prawa podatkowego nie można zasadnie oceniać jako rozstrzygnięcia, z punktu widzenia obowiązującego prawa, korzystnego lub niekorzystnego. Uchyleniu podlega bowiem w istocie wyłącznie informacja o możliwości zastosowania i wykładni określonych przepisów prawa, która nie miała mocy formalnie wiążącej ani w stosunku do zainteresowanego ani też w relacji do stosujących prawo organów podatkowych. Na etapie uzyskiwania interpretacji dochodzi jedynie do niewiążącej "wymiany poglądów" na możliwość zastosowania konkretnych przepisów prawa podatkowego do pewnego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego (por. wyrok NSA z 3 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1550/12).

Odnosząc się do charakteru postępowania interpretacyjnego, zwrócić należy uwagę, że w celu zabezpieczenia swojego interesu prawnego zainteresowany (wnioskodawca) ma prawo oczekiwać wyjaśnienia przez właściwy organ nasuwającej się wątpliwości regulacji ukształtowanej przepisami prawa podatkowego. Dlatego w orzecznictwie akcentuje się także, że instytucja indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego pełni dwie funkcje, tj.:

1) informacyjną, ponieważ ma na celu usunięcie ewentualnych wątpliwości, co do prawno-podatkowych skutków dotyczących zastosowania konkretnego przepisu prawa podatkowego w konkretnym stanie faktycznym oraz

2) gwarancyjną, ponieważ chroni podmiot, który zastosował się do wydanej w jego sprawie interpretacji indywidualnej przed ewentualnymi negatywnymi skutkami wynikającymi z zastosowania się do jej treści.

Ponadto wskazuje się też, że wniosek zainteresowanego o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, składany w jego indywidualnej sprawie, może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych (art. 14b § 2 O.p.).

Stosownie zaś do art. 14b § 3 O.p., składający wniosek obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.

Organ wydający interpretację indywidualną dokonuje oceny stanowiska wnioskodawcy i przedstawia jej uzasadnienie prawne, a w przypadku oceny negatywnej - wskazuje stanowisko prawidłowe wraz z uzasadnieniem prawnym (art. 14c § 1 - § 2 O.p.).

Podkreśla się ponadto, że pojęcie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego, którym posługują się przepisy O.p., nie jest tożsame z pojęciem wykładni prawa, ani też nawet interpretacji rozumianej, jako wynik przeprowadzonej wykładni. Postępowanie, które jest prowadzone w sprawie wydania pisemnej interpretacji prawa podatkowego jest postępowaniem, w którym organ uprawiony do jej wydania ma udzielić informacji w zakresie zastosowania i wykładni prawa podatkowego w przedstawionym stanie faktycznym lub zdarzeniu przyszłym.

Należy także zaznaczyć, że interpretacja indywidualna nie jest uniwersalnym instrumentem, mającym na celu rozwianie wątpliwości podatnika dotyczących interpretacji jakichkolwiek przepisów prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z 28 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2658/11), zaś organ interpretacyjny nie ma obowiązku udzielania porad prawnych, tym bardziej, że kompetencje z tego zakresu nie wynikają z norm obowiązującego prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2159/12).

Ponadto należy podkreślić, że choć w art. 14b § 1 O.p. mowa jest o tym, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydaje się na wniosek zainteresowanego, w jego indywidualnej sprawie, to błędne jest rozumienie tego przepisu w ten sposób, że każdy wniosek podatnika o wydanie interpretacji podatkowej w jego indywidualnej sprawie zobowiązuje organ podatkowy do wydania takiej interpretacji. Leżące u podstaw wprowadzenia instytucji interpretacji indywidualnych prawo podatnika do uzyskania informacji o sposobie rozumienia określonych przepisów prawa podatkowego nie ma bowiem charakteru absolutnego. Jego realizacja nie jest bezwarunkowa, a wręcz przeciwnie, obwarowana została przez ustawodawcę pewnymi przesłankami, na jakich prawo to może znaleźć swój wyraz w procesowej formie pisemnej interpretacji podatkowej w indywidualnej sprawie podatnika. Warunki te, to nie tylko kryteria materialnoprawne, tj. związane m.in. z tym, o co pyta podatnik, ale w równym stopniu także wymogi formalne wniosku o jej udzielenie, jak przedstawienie własnego stanowiska, obowiązek wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego.

Jak już wyżej wskazano zgodnie z art. 14b § 3 O.p., składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.

Wynika stąd, że przedstawienie zdarzenia, które wystąpiło już w przeszłości, jak również tego, które może dopiero nastąpić w przyszłości, cechować musi się dużym stopniem precyzji i jednoznaczności. Przewidziana w art. 14b § 3 O.p. alternatywa powoduje, że opis zdarzenia przyszłego musi być równoważny opisowi zdarzenia, które miało już miejsce w przeszłości. Musi je zatem także charakteryzować przesłanka wyczerpującego przedstawienia takiego zdarzenia. W judykaturze zaś "wyczerpujący" postrzegany jest jako taki, który wiąże się z koniecznością podania wszystkich elementów, istotnych z punktu widzenia możliwości oceny stanowiska wnioskodawcy. Jeżeli zaś wniosek zainteresowanego jest w tym względzie niepełny, a organ wydający interpretację nie ma w tym zakresie wiedzy, to wydana interpretacja nie realizuje jednego z podstawowych celów tej instytucji, to jest nie chroni podatnika.

Użyte w art. 14b § 3 O.p. ustawowe określenie "wyczerpująco" należy więc rozumieć jako przedstawienie danego zagadnienia na tyle wszechstronnie, dogłębnie, szczegółowo, gruntownie i dokładnie, aby wnioskodawca mógł zająć stanowisko w stosunku do prezentowanego stanu rzeczy, zaś organ podatkowy na tej podstawie udzielić jednoznacznej odpowiedzi co do konkretnego zdarzenia przyszłego lub obecnego. Opis ten powinien zawierać wszystkie istotne elementy stanu faktycznego, niezbędne z punktu widzenia możliwości dokonania w sposób jednoznaczny jego prawnopodatkowej kwalifikacji. Również w literaturze podnosi się, że wyczerpująco przedstawiony (zaistniały bądź przewidywany) stan faktyczny to taki, na podstawie którego można w sposób pewny i nieuzasadniający żadnych przedmiotowych wątpliwości udzielić informacji w zakresie możliwości zastosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie (por. J. Brolik, Ogólne oraz indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego, Lexis Nexis 2013, s. 125).

Jak już wyżej wskazano indywidualne interpretacje prawa podatkowego nie są aktami stosowania prawa. Tym samym pojęcie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego, którym posługują się przepisy Ordynacji podatkowej, nie jest tożsame z pojęciem wykładni prawa, ani też nawet interpretacji rozumianej jako wynik przeprowadzonej wykładni. Postępowanie, które jest prowadzone w sprawie wydania pisemnej interpretacji prawa podatkowego, jest postępowaniem, w którym organ uprawiony do jej wydania ma udzielić podatnikowi informacji w zakresie zastosowania i wykładni prawa podatkowego w przedstawionym przez podatnika stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym). To, że przedstawiony stan faktyczny może odnosić się do przyszłości i zdarzeń przyszłych powoduje, iż każdorazowo jest stanem hipotetycznym. Podatnik zadaje pytanie, jakie konsekwencje podatkowe miałoby jego działanie, gdyby takowego się podjął. W związku z powyższym, organy podatkowe w istocie nie stosują przepisów prawa podatkowego, których wyjaśnienia treści domaga się wnioskodawca, a jedynie wskazują, czy dany przepis znajduje lub nie zastosowanie w opisanych we wniosku okolicznościach. Ponadto orzeczenie takie ma charakter informacyjny również dlatego, że nie jest ono wiążące dla podatnika i zawiera jedynie ocenę jego stanowiska (art. 14c § 1 zdanie pierwsze O.p.). Interpretacja indywidualna, pełniąc funkcję informacyjną musi być zatem osadzona w ściśle określonym stanie faktycznym lub równie kategorycznie przedstawionym zdarzeniu przyszłym.

Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu tym organ nie dokonuje żadnych własnych ustaleń faktycznych (por. A. Hanusz, Działanie organów budzące zaufanie, publik. Prawo i Podatki 2013/818-19). W sprawach dotyczących indywidualnych interpretacji stan faktyczny wynika z wniosku podmiotu, który o jej wydanie się ubiega, a organy podatkowe nie są uprawnione do jego modyfikacji, rekonstrukcji, czy też jakichkolwiek domniemań tak w zakresie stanu faktycznego, jak i zdarzenia przyszłego. Jest to postępowanie autonomiczne, do którego stosuje się jedynie niektóre przepisy Ordynacji podatkowej i to odpowiednio. Jego celem jest ocena stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i proponowanego we wniosku rozstrzygnięcia, a nie rozstrzyganie sytuacji prawnopodatkowej strony składającej wniosek.

Brak wyraźnego i zindywidualizowanego tła faktycznego (rozumianego jako zaistniały stan faktyczny oraz zdarzenie przyszłe), stanowiącego podstawę kwalifikacji prawnopodatkowej w ramach procesu wydawania interpretacji indywidualnej oznacza, że nie można zasadnie oczekiwać od organu podatkowego odpowiedzi na postawione pytania. Nie zachodzi wówczas brak w zakresie elementów wniosku (art. 169 § 1 O.p.), lecz jego niedopuszczalność (art. 165a § 1 O.p.).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w złożonym wniosku o wydanie interpretacji Skarżący wymienił przepisy prawa podatkowego wyznaczające zakres wniosku. Przedstawił szczegółowo stan faktyczny oraz zdarzenie przyszłe, z którego wynikało m.in., że zawarł umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego, a następnie zdecydował się na przedterminową spłatę zobowiązań wobec Banku. W ocenie Skarżącego Umowa kredytowa, którą zawarł z Bankiem, jest w całości nieważna, w związku z tym 16 lipca 2018 r. złożył w Sądzie Okręgowym w W. - [...] Wydział Cywilny pozew przeciwko Bankowi, w którym wniósł o zasądzenie od Banku kwoty 4.122.469,40 zł. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od daty wniesienia pozwu do dnia zapłaty, na którą składa się: należność główna w kwocie 3.994.534,85 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych przez Bank świadczeń, na podstawie nieważnej z mocy samego prawa Umowy kredytowej (roszczenie główne) oraz skapitalizowane odsetki od kwoty 3.994.534,85 zł w kwocie 127.934,55 zł liczone od 31 stycznia 2018 r. do dnia poprzedzającego wniesienie pozwu, tj. 16 lipca 2018 r., a w przypadku nieutrzymania się zarzutu nieważności całej Umowy kredytowej: zasądzenie od pozwanego Banku kwoty 450.033,07 zł. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od daty wniesienia pozwu do dnia zapłaty, na którą składa się: należność główna w kwocie 436.066,98 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych przez pozwanego, na podstawie Umowy kredytowej, świadczeń z tytułu wszystkich nadpłat, których Skarżący dokonał na rzecz Banku z powodu nieuprawnionego zastosowania przez Bank abuzywnych, a przez to niewiążących klauzul waloryzacyjnych (roszczenie ewentualne) oraz skapitalizowane odsetki od kwoty 436.066,98 zł w kwocie 13.966,09 zł, liczone od 31 stycznia 2018 r. do dnia poprzedzającego wniesienie pozwu, tj. 16 lipca 2018 r. W nawiązaniu do opisanego zdarzenia Skarżący zadał dwa pytania i przedstawił obszernie uzasadnione własne stanowisko w sprawie.

Skarżący, powołując się na treść art. 11 ust. 1, art. 2ust. 1 pkt 4, art. 2 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stwierdził, że: istnieje domniemanie prawne, że dopóki brak jest przeciwnego dowodu, każdy przychód uzyskany przez podatnika jest przychodem pochodzącym z czynności, które mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy; zaistnienie dowodu przeciwnego w stosunku do tego domniemania skutkuje tym, że przychód uzyskany przez podatnika nie jest przychodem pochodzącym z czynności, które mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy; przychody pochodzące z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy nie podlegają opodatkowaniu, bowiem przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie stosuje się do przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.

Skarżący odniósł się również do uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającej art. 2 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdzie stwierdzono, że "wprowadzono domniemanie, że uzyskane przez podatnika przychody wynikają z czynności, które mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy; domniemanie to będzie można obalić wykazując, że przychody wynikają z czynności niemogących być przedmiotem prawnie skutecznej umowy" (druk nr 3032 - Sejm VII kadencji).

W związku z powyższym Skarżący stwierdził, że jeżeli w wyniku rozpoznania pozwu złożonego przez Skarżącego Sąd Okręgowy w W. wyda wyrok, w którym uzna Umowę kredytową za bezwzględnie nieważną na podstawie art. 58 Kodeksu Cywilnego od samego początku (ex tunc) i nie wywołującą żadnych skutków prawnych, to wyrok ten będzie niewątpliwie tym "dowodem przeciwnym", obalającym domniemanie prawne, że uzyskana przez Skarżącego od Banku kwota 3.994 534.85 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych przez Bank świadczeń, na podstawie nieważnej z mocy samego prawa Umowy kredytowej jest przychodem pochodzącym z czynności, które mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Jeżeli zaś w wyniku rozpoznania pozwu złożonego przez Skarżącego Sąd Okręgowy w W. wyda wyrok, w którym stwierdzi abuzywności konkretnych postanowień waloryzacyjnych Umowy kredytowej, co rodzi wedle przepisu art. 385¹ Kodeksu Cywilnego, taki skutek, że postanowienia te (podobnie jak w przypadku skutku z art. 58 Kodeksu Cywilnego) nie wiążą Skarżącego z mocy samego prawa i od samego początku (ex tunc), zaś strony są związane Umową kredytową w pozostałym zakresie (art. 385² § 2 Kodeksu Cywilnego), to wyrok ten będzie niewątpliwie tym "dowodem przeciwnym", obalającym domniemanie prawne, że uzyskana przez Skarżącego od Banku kwota 436.066.98 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych przez pozwanego, na podstawie Umowy kredytowej, świadczeń z tytułu wszystkich nadpłat, których Skarżący dokonał na rzecz Banku z powodu nieuprawnionego zastosowania przez Bank abuzywnych, a przez to niewiążących klauzul waloryzacyjnych oraz z tytułu opłaty za Aneks nr 2, dotyczący mechanizmu indeksacji, jest przychodem pochodzącym z czynności, które mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.

W kontekście powyższych rozważań, wskazać należy, że pytania zawarte we wniosku Skarżącego nie wykraczały poza zakres interpretacji indywidualnej. Zdarzenie przyszłe i przedstawione we wniosku pytania nie dotyczyły okoliczności, które nie mogły być rozstrzygnięte w ramach postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.

W ocenie Sądu, nie sposób zgodzić się ze skutkami wyrażonej przez organ oceny, że okoliczności sprawy dotyczą sytuacji zbyt hipotetycznej, co uniemożliwia wydanie interpretacji indywidualnej. To, że przedstawiony stan faktyczny może odnosić się do przyszłości i zdarzeń przyszłych powoduje bowiem, że każdorazowo jest stanem hipotetycznym, który może, ale nie musi zaistnieć.

Nawiązując do informacyjnej i gwarancyjnej funkcji interpretacji podatkowych wskazać należy, że niewątpliwie w interesie wnioskodawcy i w zgodzie z funkcjami interpretacji indywidualnej jest przedstawienie wyczerpującego i dokładnego opisu zaistniałych lub przyszłych zdarzeń, w sposób który je właściwie konkretyzuje. Bez tego bowiem co najwyżej mogłaby zostać zrealizowana funkcja informacyjna i to w znacznym uproszczeniu, ale z pewnością nie funkcja gwarancyjna interpretacji indywidualnej. Funkcja gwarancyjna zaistnieje bowiem jedynie, gdy stan faktyczny, który rzeczywiście zaistnieje będzie zgodny z tym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Przedstawienie zdarzenia, które wystąpiło już w przeszłości, jak również tego, które może dopiero nastąpić w przyszłości, cechować musi się zatem dużym stopniem precyzji i jednoznaczności.

Zdarzenie przyszłe, będące przedmiotem wniosku, powinno stanowić określoną przyszłą sytuację faktyczną dotyczącą wnioskodawcy, doprowadzenie do której jest przez niego rozważane (planowane). Dopiero brak wyraźnego i zindywidualizowanego tła faktycznego, stanowiącego podstawę kwalifikacji prawnopodatkowej w ramach procesu wydawania interpretacji indywidualnej oznacza, że nie można zasadnie oczekiwać od organu podatkowego odpowiedzi na postawione pytania.

W rozpoznanej sprawie podatkowy organ interpretacyjny nie wykazał, że Skarżący nie wywiązał się w pełni z obowiązku właściwego i pełnego opisu zdarzenia przyszłego. Organ nie wykazał, że dokonany przez Skarżącego opis zdarzenia przyszłego zawarty we wniosku nie spełnia wszystkich kryteriów opisu zdarzeń stanowiących podstawę kwalifikacji prawnopodatkowej w ramach procesu wydawania interpretacji indywidualnej.

Dodać należy, że Skarżący zadał jednoznaczne pytania, podając jednocześnie w sposób wyczerpujący własne stanowisko w sprawie.

Również podkreślenia wymaga, że Skarżący złożył pozew do Sądu Okręgowego w W. - [...] Wydział Cywilny przeciwko Bankowi jeszcze przed złożeniem wniosku o wydanie interpretacji, więc nie można zgodzić się z organem podatkowym, że pytania zawarte we wniosku dotyczyły abstrakcyjnych sytuacji i cechowały się brakiem wyraźnego zindywidualizowanego tła faktycznego.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o interpretację naruszała art. 14b § 1 i § 3 O.p. oraz art. 165a § 1 O.p.

Ponownie rozpoznając sprawę DKIS wyda w sprawie interpretację indywidualną uwzględniając, że specyfiką postępowania w zakresie interpretacji indywidualnych przepisów prawa podatkowego jest to, że stan faktyczny przedstawiony przez wnioskodawcę jest wiążący dla organu interpretacyjnego. Na tle opisu stanu faktycznego przedstawionego przez Skarżącego organ zajmie stanowisko w odniesieniu do kwestii, wobec których wyraził on własne oceny prawne, oczekując ich weryfikacji.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie DKIS z [...] września 2018 r.

Na wniosek Skarżącego Sąd zasądził na jego rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł), stosownie do art. 200, art. 205 § 2 i § 4 oraz art. 209 P.p.s.a.