Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 3413/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędziowie WSA - Irena Kudiura, - Dorota Mydłowska (spr.), Protokolant - Marianna Igielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej [...] w W. decyzją nr [...] z dnia [...].07.2003 r. wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania A. B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w M. nr [...] z dnia [...].02.2003r, uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...].12.2002 r., za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym ustalenia wartości celnej samochodu osobowego marki [...] oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu [...].12.2002 r. strona zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzony z N. samochód osobowy marki [...], wyprodukowany w 2001 roku. Do zgłoszenia celnego dołączono fakturę nr [...] z dnia [...].11.2002 r., określającą wartość przedmiotowego samochodu na 8000,00 EUR, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z dnia [...].12.2002 r., dokument identyfikacyjny pojazdu oraz deklarację wartości celnej, a także opinię techniczną z dnia [...].12.2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego w M. decyzją nr [...] z dnia [...].02.2003 r. uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość pojazdu na kwotę 22.515,46 EUR (tj. na 89.997 PLN).

W odwołaniu z dnia [...].02.2003 r. strona kwestionowała sposób ustalenia wartości celnej dokonany przez organ celny przy zastosowaniu art. 29 § 1 Kodeksu celnego (tzw. metoda ostatniej szansy). Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor Izby celnej [...] podał, że zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Stosowanie zaś do art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 ustawy.

Przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego stanowi, iż wartość taryfikacyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określania wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

W świetle powołanego wyżej przepisu wiarygodność rachunku obejmuje nie tylko jego autentyczność, ale także wiarygodność podanej na tym dokumencie ceny transakcyjnej. Dokument taki nie będzie wiarygodny w sytuacji, gdy podana na nim cena transakcyjna budzi oczywiste wątpliwości, tj. gdy w oczywisty sposób nie odzwierciedla ona rzeczywistej wartości towaru lub też jej wysokość budzi poważne wątpliwości co do tego, czy nie została ona zawyżona, względnie zaniżona.

Powszechnie bowiem przyjmuje się, że wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać rzeczywistą jego cenę. Tylko taka wartość jest wartością celną towaru w rozumieniu art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego.

Wartość ta jest niezależna od tego, czy importer otrzymał "za darmo" towar wprowadzony na polski obszar celny czy też kupił go po wyjątkowo "okazyjnej", z różnych względów cenie. Podobne stanowisko na gruncie prawa celnego zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 17.01.1995 r. (sygn. akt SA/Ka 1615/94), z dnia 15.01.1998 r. (sygn. akt SA/Ka 1055/96), z dnia 09.03.1998r (syg. akt I SA/Ka 1268/98).

O zakwestionowaniu wiarygodności wyżej wymienionego rachunku zadecydowała przede wszystkim rażąco niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.

Dyrektor Izby Celnej [...] w W. w celu zbadania czy deklarowana wartość transakcyjna nie została zaniżona, posłużył się katalogiem E. nr [...]; na jego107 stronie cena sprzedaży samochodu marki [...] została określona na kwotę 24.550 EUR. Powyższy katalog jest to wydawnictwo o ugruntowanej pozycji zajmujące się zestawianiem średnich cen rynkowych pojazdów, do których ustalenia przyjmuje się zarówno ceny aut zniszczonych, średnio zamortyzowanych jak i w bardzo dobrym stanie.

Katalog E. jest wykorzystywany przez służby celne w postępowaniach dotyczących używanych pojazdów samochodowych i służy im do wstępnego badania załączonych przez stronę dokumentów. Tak przeprowadzona analiza umożliwia następnie porównanie deklarowanej przez stronę ceny transakcyjnej pojazdu z cenami podobnych pojazdów, a tym samym pozwala organom celnym ocenić, czy deklarowana cena jest wiarygodna. Podkreślono, że przedmiotowy pojazd nie był uszkodzony i uzyskał zaświadczenie o dopuszczeniu go do ruchu, nie wymagał więc napraw ani remontu.

W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną z wykorzystaniem jednej z metod wskazanych kolejno w przepisach art. 25-29 tej ustawy.

Przepisy obowiązujące w Polsce w przypadku zakwestionowania wiarygodności faktury dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych, sprzedawanych i wprowadzanych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 25 i 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów samochodowych należy uznać za problematyczne, gdyż trudno jest znaleźć samochody o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia. Nawet samochody podobnie użytkowane, z podobnym przebiegiem mają różny stopień zużycia, co dodatkowo przemawia za odrzuceniem tych metod jako właściwych do ustalenia wartości pojazdów używanych.

Kolejna metoda ustalenia wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) - może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku importu towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary dla których ustalana jest wartość celna.

Z kolei metoda wartości kalkulowanej oparta na koszcie produkcji (art. 28 Kodeksu celnego) nie może być brana pod uwagę, ponieważ używane pojazdy samochodowe jako takie nie są produkowane.

Wartość celna używanych pojazdów jest ustalona według metody "ostatniej szansy" (art. 29 Kodeksu celnego), czyli ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym. Przy stosowaniu tej metody istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku, co pojazdy będące przedmiotem importu, dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na obliczeniu procentowego udziału od wartości "czystej" (ustalonej w oparciu o wyżej wymienione źródła) podatku VAT, akcyzowego i cła.

Organ I instancji do ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu przyjął kwotę 113.300 PLN na podstawie katalogu Eurotax 11/2002. Następnie dokonał pomniejszenia wyżej wymienionej kwoty o 22% podatku VAT i 3,1% podatku akcyzowego, uzyskując ostatecznie wartość celną pojazdu na kwotę 89.997 PLN. Organ celny II instancji utrzymując decyzję organu I instancji w mocy, zauważył, iż popełnił on błąd rachunkowy, gdyż prawidłowo obliczona wartość celna samochodu [...] winna wynosić 90.076,00 PLN. Jednakże ograniczył się do wskazania powyższego błędu, bez zmiany w tym zakresie skarżonej decyzji, gdyż byłaby to zmiana na niekorzyść strony, co stanowiłoby naruszenie art. 234 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor podkreślił, że analiza załączonych przez stronę opini technicznych nr [...] z dnia [...].12.2002 r. oraz nr [...] z dnia [...].02.2003 r. wskazuje na znaczne rozbieżności w nich występujące. I tak w opinii z dnia [...].12.2002 r. stwierdzono, że pojazd posiada kompletny i sprawny osprzęt i wyposażenie, a z opinii z dnia [...].02.2003 r. wynika, że posiada braki w wyposażeniu obniżające znacznie jego wartość. W opinii z [...].12.2002 r. nie sprecyzowano sposobu określania wartości celnej pojazdu ani źródeł wykorzystanych do jej przyjęcia. Organ zauważył, że wartość pojazdu w obu opiniach jest zdecydowanie wyższa niż 8.000 EURO (kwota deklarowana przez stronę).

Ponadto organ celny II instancji – odnośnie uwzględnienia wniosku strony dotyczącego dopuszczenia dowodu z opinii rzeczoznawców celem określenia wartości pojazdu – podniósł, ze zgodnie z art. 188 Ordynacji podatkowej organy celne są zobowiązane uwzględnić żądanie dowodowe wówczas, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Ocena tego należy do organu.

W niniejszej sprawie strona złożyła wniosek o weryfikację u eksperta załączonej do zgłoszenia celnego faktury. Dyrektor Izby Celnej [...] w W. podkreślił, że przy zakwestionowaniu wartości transakcyjnej towaru prawo celne nie przewiduje obowiązku w postaci konieczności przeprowadzenia weryfikacji dowodu zakupu u zagranicznego wystawcy. Organy celne mogą więc odstąpić od sprawdzenia przedłożonych faktur za pośrednictwem niemieckich służb celnych i samodzielnie podważyć ich wiarygodność w zakresie ceny importowanego pojazdu (wyr. NSA z dnia 26.11.1998 r., sygn. akt I SA/Łd 709/98).

W uzasadnieniu podkreślono, że zaskarżona decyzja została wydana przez organ celny I instancji na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z art. 187 Ordynacji podatkowej. Zarzuty naruszenia art. 120, 121, 122, 210 § 4 Ordynacji podatkowej należy uznać za niezasadne.

Organ celny miał prawo do odmówienia wiarygodności cenie wskazanej w rachunku nr [...] z dnia [...].11.2002 r., zwłaszcza gdy ceny sprzedaży aktualnych pojazdów na rynku n. są ponad trzykrotnie wyższe od deklarowanej przez stronę, a wyliczona zgodnie z metodą ostatniej szansy wartość pojazdu różni się od ceny zawartej w wyżej wymienionym rachunku o ponad 180%.

W skardze na powyższą decyzję A. B. wniósł o jej uchylenie. Zarzucał:

1. Naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, co w rezultacie spowodowało błąd w ustaleniach faktycznych polegających na nieprawidłowym ustaleniu, że:

a) założone opinie rzeczoznawców są sprzeczne

b) cena transakcyjna samochodu marki [...] nie odpowiada rzeczywistej wartości

1. Rażące naruszenie prawa materialnego, to jest:

a) naruszenie przepisu art. 23 § 1 i 2 Kodeksu celnego przez błędną jego wykładnię i niezastosowanie tego przepisu polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że nie można ustalić wartości celnej przedmiotowego samochodu w oparciu o cenę transakcyjną z faktury, gdyż brak jest uzasadnionych przyczyn zakwestionowania wiarygodności i dokładności informacji dokumentów dostarczonych przez stronę skarżącą

b) naruszenie przepisu art. 29 Kodeksu celnego poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie

2. Rażące naruszenie prawa procesowego, a mianowicie:

a) przepisów art. 122 i 180 Ordynacji podatkowej poprzez nie uwzględnienie dowodu z opinii biegłego i dokumentów przedłożonych przez stronę

b) naruszenie przepisów art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej

c) naruszenie przepisu art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie rozważenia w sposób wyczerpujący i zgodny z zasadą swobodnej oceny dowodów zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego

d) naruszenie art. 188 § 1 Ordynacji podatkowej przez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego przy uwzględnieniu naprawy powypadkowej i nadmiernego zużycia

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. (Dz.U. 153, poz. 1271) Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przedmiotowa sprawa jako nie rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny przed 1.01.2004 r. podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny .

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty nie mogą skutecznie podważyć zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Należności celne przywozowe, jak wynika z przepisu art. 85 § 1 Kodeksu celnego są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, przy czym powinna ona odzwierciedlać rzeczywistą wartość towaru w dniu jego zgłoszenia do odprawy. Organy celne mogą odmówić przyjęcia wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru (art. 23 § 7 Kodeksu celnego), jeżeli zgłaszający posługuje się niewiarygodnym dokumentem (vide: wyroki NSA z dnia 15.11.1993 r. sygn. akt VSA 1318/93, z dnia 1.04.1998.r. sygn. akt SA/Bk 713/97, z dnia 17.04.1998 r. sygn. akt SA/Sz 839/97).

Wartością transakcyjną towaru jest cena zapłacona lub należna. Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów lub informacji służących do określenia wartości celnej na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego (vide: wyrok NSA z 15.11.2001 r., sygn. akt ISA/ Łd 18/01).

O zakwestionowaniu wartości transakcyjnej samochodu wskazanej w rachunku nr [...] z dnia [...].11.2000 r. zadecydowała zaniżona cena sprowadzonego pojazdu - 8.000 EURO w stosunku do rzeczywistej wartości. Z katalogu samochodowego S. nr [...] str. 107 - na obszarze Unii Europejskiej cena samochodu tej marki, tego typu, o podobnych parametrach technicznych kształtowała się w miesiącu importu w wysokości 24.550,00 EURO.

Chybione są zarzuty dotyczące ponadnormatywnego zużycia, braków w wyposażeniu pojazdu, wykonania naprawy powypadkowej i boku samochodu (skarżący o naprawie wnioskuje z pomiaru grubości lakieru dokonanego przez powołanego przez niego rzeczoznawcę). Należy bowiem pamiętać, że przedmiotowy samochód uzyskał pozytywne zaświadczenie z badania technicznego i został dopuszczony do ruchu. Tym samym zaszły uzasadnione przyczyny zakwestionowania wiarygodności i dokładności informacji służących do określania wartości celnej, zgodnie z art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Ponadto ceny katalogowe są cenami średnimi, a więc do ich określania posłużyły nie tylko ceny samochodów w dobrym stanie, właściwie wyposażonych, ale też pojazdów zużytych bez dodatkowego wyposażenia. Organ celny nie miał możliwości dla zastosowania jednej z metod określonych w art. 25-27 Kodeksu celnego. Brak też było danych dla skorzystania z metody wskazanej w art. 28 Kodeksu celnego. W tej sytuacji zastosowanie przez organy orzekające tzw. metody "ostatniej szansy" określonej w art. 29 § 1 Kodeksu celnego jest trafne co do zasady, jak również sposobu ustalenia wartości celnej towaru. Metoda ta nie polega na dowolnym ustalaniu wartości celnej; jak wynika z uwag interpretacyjnych do art. 7 Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., stanowiącego załącznik 1 do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO), sporządzonego w Marakeszu w dniu 12.04.1994 r. (Dz. U. nr 98 z 1995 r., poz. 483), wartość celna ustalona powyższą metodą powinna być w możliwie największym stopniu oparta na pozostałych metodach ustalania wartości celnej, które powinny być stosowane z "rozsądną elastycznością". Elastyczność w stosowaniu metody może wyrażać się w odstąpieniu od pewnych warunków jej stosowania. Rezygnacja z pewnych wymagań w ramach rozsądnej elastyczności wymaga w każdym wypadku indywidualnego i wnikliwego rozważenia i nie może cechować jej arbitralność.

W rozpoznawanej sprawie organy celne na podstawie metody "ostatniej szansy" ustaliły wartość celną stosując z "rozsądną elastycznością" metodę ceny jednostkowej, albowiem przesłanką wartości celnej była cena sprzedaży używanych samochodów określonej marki w kraju importu pomniejszona o VAT i akcyzę. Zastosowano - do przeliczenia EURO na PLN - kurs z dnia zgłoszenia celnego. Należy pamiętać, że średnia cena pojazdu tej marki w miesiącu importu wynosiła 113.300,00 zł w oparciu o katalog "E." będący specjalistycznym wydawnictwem podającym ceny używanych pojazdów samochodowych (tak jak E.). Wskazanie w fakturze ceny rażąco niższej od wyżej wymienionej uzasadniło odrzucenie wartości transakcyjnej jako podstawy wymiaru cła i ustalenie wartości celnej na podstawie metody wskazanej w art. 29 Kodeksu celnego.

W konkluzji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) należało oddalić skargę jako niezasadną.