Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 492/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 4 ust. 2 pkt 1 , par. 38
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant referent Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi B. G. E. E.-P. Spółka z o.o. Spółka Komandytowa w B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa w B. w dniu [...] maja 2013 r. złożyła w Biurze Powiatowym ARMiR w B. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarowała pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 46,09 ha.

W związku z wykrytym błędem kontroli krzyżowej do działki ewidencyjnej nr [...] (obręb K., gmina D.) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. w dniu [...].07.2013 r. wezwał B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa do złożenia wyjaśnień. Wezwanie zostało doręczone w dniu [...].08.2013 r.

W dniu [...].07.2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynęła zmiana do wniosku oraz wycofanie części wniosku, w którym B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa wycofała z płatności działkę rolną ZF o powierzchni 0,54 ha, zmniejszając tym samym powierzchnię wariantu 5.1 do 45,55ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w B. w wyniku ponownie przeprowadzonego postepowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r., w dniu [...].12.2016 r. wydał decyzję nr [...], w której przyznał B. sp. z o.o. spółka komandytowa płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości.

Od przedmiotowej decyzji, w dniu [...].01.2017 r. B. Sp. z o. o. Spółka komandytowa złożyła odwołanie do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., w którym zapadłemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 77 § 1, 80,107 § 3 Kpa, art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, § 38 ust. 6 i 7, § 39 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku, pkt 5 preambuły, art. 3 i 4 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz pkt 7 i art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., art. 64 ust. 2 i art. 77 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (ue) nr 1306/2016 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej z tytułu zastosowanej 20% sankcji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z [...].03.2017 r. numer [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARMiR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wskazując na obowiązuje przepisy dotyczące przyznawania pomocy finansowej na realizacje programu rolnośrodowiskowego wyjaśnił, że z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, że B. Spółka z o. o. Spółka komandytowa we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach realizacji wariantu 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków do działek rolnych o łącznej powierzchni 46,09 ha.

W dniu [...].07.2013 r. B. Spółka z o. o. Spółka komandytowa złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wycofanie części wniosku, w którym wycofała z płatności rolnośrodowiskowej działkę ewidencyjną nr [...], na której w 2012 roku podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach realizacji pakietu 5 -Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariantu 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Przedmiotowe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr [...] z dnia [...].01.2013 r. i wynika z przepisu § 2ust. 1 pkt 2, pkt 3 i § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm.). Tym samym, B. Spółka z o. o. Spółka komandytowa zobowiązała się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., m.in. do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych na powierzchni 46,09 ha.

Biorąc pod uwagę powyższe, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok w części dotyczącej działki rolnej ZF o powierzchni 0,54 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...] oraz ze względu na zmniejszenie powierzchni trwałych użytków zielonych w 2013 roku w stosunku do 2012 roku słusznie zastosował § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

W tym miejscu należy wskazać na ustalenie organu, iż przedmiotowa działka ewidencyjna była określona jako trwały użytek zielony w planie działalności rolnośrodowiskowej na lata 2012-2017, złożonym w Biurze Powiatowym ARiMR w B. w dniu [...].10.2016 r.

Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania § 38 ust. 7 cytowanego wyżej rozporządzenia, zgodnie z którym przepisu ust. 6 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa, ponieważ w 2012 roku B. Spółka z o. o. Spółka komandytowa otrzymała płatność rolnośrodowiskowa do przedmiotowej działki ewidencyjnej.

Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że w aktach niniejszej sprawy brak jest dokumentów potwierdzających przeniesienie zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Zarzut podnoszony przez Skarżącego dotyczący naruszenia art. 7, 8, 77 § 1, 80,107 § 3 Kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 173), zdaniem Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. jest bezzasadny. Zebrany materiał dowodowy został oceniony prawidłowo, uwzględniając znaczenie i wartość poszczególnych dokumentów zgromadzonych w sprawie. Wydając decyzję organ I instancji oparł się na obowiązujących przepisach prawnych, czemu dał wyraz w podstawie prawnej decyzji, a uzasadnienie faktyczne potwierdził uzasadnieniem prawnym.

W postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, według art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, z zastrzeżeniem zasad w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Organ przywołał art. 21 ust. 2 cytowanej ustawy, zgodnie z którym w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności (pkt 1), jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2), udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3) oraz zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 09.02.2010 r. sygn. akt II GSK 353/09 porównanie ww. regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w Kpa wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w sprawach dotyczących płatności. W przeciwieństwie do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Drugi z wymienionych przepisów zastąpiony jest w całości przez art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zawierający odmienną niż Kpa regulację dotyczącą rozpatrzenia materiału dowodowego z wyłączeniem obowiązku jego zbierania z urzędu. Art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wprowadza modyfikacje w stosowaniu art. 9 Kpa i wskazuje, że w postępowaniach w sprawach dotyczących płatności organ udziela stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Organ stwierdził, iż niezależnie od wyrażonej w art. 9 Kpa zasady ogólnej polegającej na tym iż na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron oraz ochrony jej interesów w postępowaniu administracyjnym, nie zwalnia to strony od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. Ponadto wskazał, że na organie administracji publicznej nie ciąży obowiązek zawiadamiania strony z urzędu o powszechnie obowiązujących opublikowanych aktach prawnych (por. wyrok NSA OZ w Gdańsku z 21 października 1987r., SA/Gd 657/87). Wobec powyższego obowiązki informacyjne ciążące na organie nie mogą być utożsamiane z obowiązkiem usług świadczenia pomocy prawnej, czy udzielania porad prawnych bądź instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Zasada wysłuchania stron w rozumieniu ustawy znacznie odbiega od regulacji zawartych w art. 10 § 1 - § 3 Kpa. Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania i przed wydaniem decyzji, umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, powstaje tylko wtedy, gdy strony zgłoszą żądania w tym zakresie.

Również i w tym przypadku regulacja zawarta w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy wyczerpuje materię realizacji zasady ogólnej, czego konsekwencją jest wyłączenie stosowania art. 10 Kpa. Jak wynika z akt sprawy, B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa na żadnym z etapów postępowania nie wystąpiła z żądaniami, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest do przestrzegania zasady swobodnej oceny dowodów art. 80 Kpa. Polega ona m. in. na tym, że organ administracji nie jest związany jakimikolwiek regułami co do wartości poszczególnych dowodów, ocenia dowody za wiarygodne bądź niewiarygodne na podstawie własnego przekonania. Ocena ta powinna być zgodna z wymogami wiedzy, doświadczenia i logiki. Wymieniona zasada ogranicza zakres oceny organu administracji do tych dowodów, które zostały zebrane w toku postępowania dowodowego.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisu § 38 ust. 6 i 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku poprzez jego niewłaściwą wykładnię, organ II instancji po przeanalizowaniu całego materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. prawidłowo ustalił stan faktyczny i słusznie zastosował sankcję 20 % na podstawie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Organ zwrócił uwagę na stanowisko NSA zawarte w wyroku z 19 maja 2016 r. w sprawie II GSK 2909/14 , iż " zgodnie z § 38 ust 7 rozporządzenia z 13 marca 2013 r., przepisu § 38 ust. 6 tego rozporządzenia nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa.

Z przepisu tego wynika jednoznacznie, iż "niezachowanie" trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo obejmuje zawsze przeniesienie lub utratę posiadania gruntów, z wyłączeniem tam określonego przypadku.

W konsekwencji tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo skutkować będzie zmniejszeniem płatności na zasadach określonych § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013 r., bowiem tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych powoduje, iż rolnik nie realizuje również podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Należy zauważyć iż § 38 ust. 7 rozporządzenia z 13 marca 2013 r., stanowi że sankcji określonej w § 38 ust. 6 tego rozporządzenia nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, ale tylko pod warunkiem, że do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa.

Tak więc przepis § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. nie będzie miał zastosowania tylko w przypadku zaistnienia wyjątku, gdy do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa.

Dokonując wykładani pojęcia "gdy do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznania płatność rolnośrodowiskowa", określonego w § 38 ust. 7 rozporządzenia z 13 marca 2013 r., organ stwierdził, iż z analizy przepisu § 2 ust. pkt 3 tego rozporządzenia wynika, iż przez powyższe działki należy rozumieć te na których było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

Zważyć należy także, że rolnik składa corocznie wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, a Kierownik ARiMR przyznaje tę płatność w drodze decyzji kolejno w każdym roku do dnia 1 marca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Jak wskazuje treść § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013 r., zmniejszenie płatności na skutek okoliczności tam określonych, rozważana jest w toku rozpoznawania wniosku ("płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 %").

Natomiast zwrot użyty w § 38 ust. 7 "gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa" należy rozumieć w ten sposób, iż chodzi o działki co do których nie przyznano płatności rolnośrodowiskowej, podczas rozpoznawania poprzedniego wniosku o płatność (uprzednio), a których to działek w tym momencie już nie posiadał. Określenie to nie dotyczy więc okoliczności zaistniałych w czasie rozpoznania bieżącego wniosku o płatność, w trakcie rozpoznania którego stwierdzono okoliczności określone w § 38 ust. 7 rozporządzenia z 13 marca 2013 r.

Tym samym nie będzie podstaw do zastosowania § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013 r., gdy w wyniku rozpoznania poprzedniego wniosku o płatność rolnośrodowiskowa nie przyznano płatności do gruntów, w sytuacji gdy rolnik w wyniku przeniesienia własności gruntów czy utraty ich posiadania ich nie posiadał (nie zachował) ".

Mając na uwadze powyżej wskazane stanowisko NSA, organ zbadał, czy w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie § 38 ust. 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w związku z czym organ prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie zweryfikował czy działka ewidencyjna nr 69/1 była określona w planie działalności rolnośrodowiskowej jako trwały użytek zielony oraz czy do przedmiotowej działki ewidencyjnej została przyznana płatność rolnośrodowiskowa w 2012 roku.

W trakcie prowadzonego postępowania bezspornie ustalono, że przepis § 38 ust. 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ B. Sp. z o.o. Spółka komandytowa w roku 2012 otrzymała płatność rolnośrodowiskowa za realizację pakietu 5, wariantu 5.1 do działki ewidencyjnej nr 69/1 (część działki rolnej RA - powierzchnia 0,54 ha), którą z uwagi na fakt utraty władztwa, w dniu [...].07.2013 r. wycofała z wniosku o przyznanie płatności na 2013 rok, a na której występowały trwałe użytki zielone.

Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika Strony zawartej w uzasadnieniu odwołania, w szczególności do wywodu: "(...) że Odwołująca w związku z wycofaniem działki rolnej z wniosku skorygowała również plan działalności rolnośrodowiskowej. Ze skarżonej decyzji nie wynika żeby Organ zbadał czy Odwołująca jest w posiadaniu wycofanej z wniosku działki czy też nie - a jest to istotne, ponieważ na tej podstawie można stwierdzić czy TUZ na tej działce został zniszczony lub przekształcony. Organ w ogóle nie analizował powyższych istotnych kwestii, a jedynie bez żadnej refleksji zastosował 20 % sankcję zawartą w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (...) ", organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z wcześniej cytowanym § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że zmiana ta jest zgodna z enumeratywnie wymienionymi w punktach od 1-6 do 8-9 tego paragrafu i tylko w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego dokonanej w myśl § 6 ust. 1 pkt 1-6 i 8-9. Zmianę taką wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zatem należy zauważyć, iż rolnik nie ma "dowolności" w modyfikacji podjętego zobowiązania, a dopuszczalne przypadki zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w trakcie jego trwania są jednoznacznie sprecyzowane w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem, że powinien dokonać analizy czy trwały użytek zielony na wycofanej działce ewidencyjnej został zniszczony lub przekształcony, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyżej wyroku wskazał, że niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo obejmuje zawsze przeniesienie lub utratę posiadania gruntów, do których została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że sytuacja, w której doszło do zmniejszenia obszaru gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w zakresie pakietu 5, z uwagi na utratę władztwa (wypowiedzenie jej ustnej umowy dzierżawy), jednoznacznie wskazuje na dokonanie zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego niezgodnej z § 6 ust. 1 rozporządzenia, a tym samym wskazuje na niezachowanie trwałych użytków zielonych w gospodarstwie B. Sp. z o.o. Spółka komandytowa.

Odnosząc się do zarzutu Odwołującego w zakresie naruszenia § 39 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie - w sytuacji, gdy zaistniały przesłanki jego zastosowania tzn. przyjęciu, że zwrot płatności odnosi się tylko do zmniejszonej (wycofanej) z wniosku powierzchni, organ odwoławczy wskazał, iż powołany przepis, który stanowi, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, gdy rolnik nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, w szczególności w związku z dokonaniem wymiany działek, o której mowa w art. 10 ust. 4 rozporządzenia nr 65/2011, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, zwierząt lub miedz śródpolnych objętych danym wariantem oraz gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem ma zastosowanie do postępowań dotyczących zwrotu płatności rolnośrodowiskowych z tytułu nie przestrzegania żadnych wymogów w ramach wariantu oraz z tytułu zmniejszenia obszaru gruntów, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, a zatem wykracza poza ramy postępowania w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok.

Odnosząc się do zarzutu polegającego na naruszeniu pkt 5 preambuły i art. 3 oraz 4rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L 316 z 2.12.2009, str. 65), pkt 7 (preambuły) i art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 poprzez nieuwzględnienie wytycznych zawartych w tych regulacjach a pozwalających na właściwą interpretację innych przepisów stosowanych przez organ w przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy wyjaśnił, iż wskazane przepisy nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż w odniesieniu do trwałych użytków zielonych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym przez okres 5-ciu lat (m.in. warunek zachowania trwałych użytków zielonych w gospodarstwie) w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" mają zastosowanie przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Organ zacytował przepis art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 i uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie ma on zastosowania bowiem w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej, niezgodność deklaracji powierzchni przez rolnika nie była wynikiem błędu oczywistego (tj. takiego, który musi być wykryty na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności i danych zawartych w dokumentach dołączonych do wniosku), ani wynikiem błędu organu. Odwołujący nie wykazał skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych oraz za niedotrzymanie podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Także nie ma zastosowania – w ocenie organu- art. 77 ust. 2 powyższego rozporządzenia, gdyż odnosi się on do zasady wzajemnej zgodności, a rozpatrywana sprawa dotyczy niezachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Sankcje dotyczące niezachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, nałożone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. wynikają z przepisów prawa krajowego - § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku spółka wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARMiR w Ł. w całości oraz decyzji ją poprzedzającej przyznającej płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości za 2013 r. oraz stosowne rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Decyzji zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) naruszenie art. 7 kpa - zasady obiektywizmu oraz art. 21 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013.173 z późn. zm.) - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść Skarżącego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez bezpodstawne zastosowanie sankcji 20% skutkującej zmniejszeniem płatności;

b) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, oraz art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013.173 z późn. zm.)-polegającego na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym przyjęcie błędnych i niezasadnych założeń że w gospodarstwie rolnym Skarżącej faktycznie doszło do nie zachowania trwałych użytków zielonych, jak i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, pomimo nie dysponowania przez Organ żadnymi dowodami w tej kwestii;

c) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, oraz art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013.173 z późn. zm.)-polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, tj. nie uwzględnienie okoliczności wskazujących na to, że wycofanie z wniosku trwałych użytków zielonych nastąpiło w wyniku szczególnych okoliczności nie zawinionych przez Skarżącą;

d) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, oraz art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013.173 z późn. zm.)-polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego tj. nie zweryfikowaniu przez Organ, pomimo dysponowania środkami w postaci kontroli na miejscu, wizytacji w terenie - czy faktycznie na wycofanej przez Skarżącą działce doszło do nie zachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo;

e) naruszenie art. 8 i 107 § 3 kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, poprzez pominięcie w uzasadnieniu oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w tym w szczególności braku informacji - z jakiego powodu Organ nie zdecydował się na przeprowadzenie kontroli na miejscu w celu weryfikacji, czy doszło do nie zachowania TUZ na wycofanej działce. Nie wyjaśnieniu z jakiego powodu Organ - nie zawinionego wycofania działki rolnej z wniosku nie potraktował jako wyjątkowej okoliczności- brak powyższych wyjaśnień w uzasadnieniu decyzji uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa ;

f) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. polegające na bezpodstawnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji oraz nie uchyleniu decyzji organu I instancji w całości i nie przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, mimo że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) naruszenie § 38 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013(Dz. U. 2013.361 z późn. zm.)-zwanego dalej "rozporządzeniem rolno środowiskowym", poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że przepis ten (zawarta w nim 20 % sankcja) znajduje zastosowanie - gdy do niezachowania trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego doszło w sytuacji wycofania ich z wniosku o przyznanie płatności - chociaż faktycznie przepis ten odnosi się do trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego niezachowanych w gospodarstwie rolnym ( w znaczeniu zniszczonych, przekształconych) i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej -do którego to, zniszczenia, przekształcenia TUZ, jak i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanego rolniczo - faktycznie nie doszło, co więcej Organ nie dysponuje żadnymi co do tego dowodami;

b) naruszenie § 38 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13

marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013.361 z późn. zm.)-zwanego dalej "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym", poprzez jego niewłaściwą wykładnię a w konsekwencji zastosowanie - tj. przepis ten (zawarta w nim 20 % sankcja) znajduje zastosowanie w przypadku gdy doszło do niezachowania (zniszczenia , przekształcenia) nie tylko trwałego użytku zielonego, ale również elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanego rolniczo tworzącego ostoje dzikiej przyrody. To znaczy, żeby zastosować sankcję z tego przepisu zniszczeniu/przekształceniu muszą ulec TUZ-y wraz z elementami krajobrazu rolniczego tworzącymi ostoje dzikiej przyrody - w przedmiotowej sprawie Organ w ogóle nie analizował sprawy w tym zakresie. Ponadto zgodnie z powołanym przepisem płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku , w którym stwierdzono takie uchybienie - Skarżąca wycofała działkę w 2013roku natomiast płatność została przyznana w roku 2014, a więc rzekome uchybienie powstało w 2013 roku i tylko w tym roku można było nałożyć ewentualną 20% sankcję;

c) naruszenie § 38 ust. 7 rozporządzenia rolno środowiskowego - poprzez dokonanie jego niewłaściwej wykładni polegającej na przyjęciu, że w przypadku gdy rolnik nie zachował TUZ i elementów krajobrazu rolniczego... w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a do działek rolnych położonych na tych gruntach została przyznana płatność rolnośrodowiskowa stosuje się 20% sankcję z przepis § 38 ust.6, chociaż z przepisu tego wynika, że jeżeli doszło do utraty posiadania TUZ-a i elementów krajobrazu rolniczego do którego została przyznana płatność rolno środowiskowa - należy zastosować "cały" przepis § 38 ust. 6 ( a nie tylko sankcję), tzn. Organ zobowiązany jest zbadać czy TUZ i elementy krajobrazu nie zostały zniszczone lub przekształcone w inną uprawę;

d) naruszenie przepisu § 38 ust. 6 w związku z § 39 ust 2. pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego błędną wykładnię i bezpodstawne zastosowanie (sankcjonowanie nie zniszczonych a utraconych TUZ-ów) - chociaż jedyną i właściwą sankcją jaka może być zastosowana w przypadku wycofania z wniosku TUZ-a nie jest sankcja z § 38 ust. 6, a sankcja z § 39 ust. 2. pkt 2 , czyli wycofanie w 2013r. z wniosku TUZ -skutkuje tylko pomniejszeniem płatności o wycofaną powierzchnię, natomiast na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2, Organ może żądać zwrotu wypłaconych do tej wycofanej powierzchni płatności przyznanych w latach poprzednich - jako skutek nie dotrzymania zobowiązania. W przedmiotowej sprawie doszło do zwykłego niedotrzymania zobowiązania rolno środowiskowego (zmniejszenia powierzchni), za co grozi sankcja w wysokości określonej w § 39 ust 2. pkt 2 ; natomiast 20% sankcja jest zastrzeżona do niedotrzymania zobowiązania w postaci zniszczenia/ przekształcenia TUZ (§38 ust. 6), do którego to zniszczenia/ przekształcenia TUZ nie doszło;

e) naruszenie art. 64 ust 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 - poprzez jego nie zastosowanie chociaż stan sprawy jak i zebrana dokumentacja wskazuje, że Organ dysponował wiedzą i dowodami świadczącymi o tym, że dany stan faktyczny powinien być zakwalifikowany jak wyjątkowa okoliczność lub siła wyższa; Organ dysponował informacją , że wycofanie działki z wniosku było nie zawinione , nie doszło wg, wiedzy Skarżącego do zniszczenia TUZ , Skarżąca dokonała niezbędnych korekt planu rolnośrodowiskowego i korekty deklarowanych powierzchni działek rolnych- co kwalifikuję ten stan rzeczy do uznania go jako okoliczność wyjątkową;

f) naruszenie pkt. 5 preambuły, art. 3 i 4 rozporządzenia komisji nr 1122/2009, pkt.7 i art. 6 rozporządzenia nr 73/2009 poprzez nieuwzględnienie wytycznych zawartych w tych regulacjach a pozwalających na właściwą wykładnię innych przepisów, a przede wszystkim § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, stosowanych przez Organ w przedmiotowej sprawie;

W odpowiedzi na skargę Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARMiR w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Kwestią sporną w sprawie jest zmniejszenie skarżącej Spółce płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego reguluje rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r.,

poz. 361 ze zm.), dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe".

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE)

nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z poźn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie

z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Stosownie do z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone, w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE)

nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.

Według § 6 ust. 1 pkt 1-6 i 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany,

w szczególności gdy zmiana ta polega na: (1) zwiększeniu obszaru gruntów rolnych, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, lub zmniejszeniu tego obszaru, jeżeli mimo tego zmniejszenia zobowiązaniem tym będzie objęty obszar gruntów rolnych zadeklarowanych

we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia 73/2009; (1a) jednorazowym zmniejszeniu w drugim roku realizacji tego zobowiązania obszaru gruntów, na których to zobowiązanie jest realizowane, do powierzchni równej powierzchni, do której została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa

w ramach poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8; (2) jednorazowym zwiększeniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania obszaru gruntów, na których to zobowiązanie jest realizowane

w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5 lub 6; (3) jednorazowym dodaniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5, 6 lub 7; (4) zmianie:

(a) miejsca uprawy roślin w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2,

lub miejsca uprawy truskawki lub poziomki, lub maliny w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, bez względu

na zmianę miejsca realizacji wariantu, z tym że taka zmiana w przypadku rośliny dwuletniej określonej w ust. la załącznika nr 4 do rozporządzenia jest dopuszczalna po upływie dwóch lat uprawy tej rośliny, lub (b) rośliny uprawnej w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 lub truskawki, lub poziomki, lub maliny uprawianych w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 na inną roślinę, która może być uprawiana w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4

ust. 1 pkt 2, lub truskawkę, lub poziomkę, lub malinę, które mogą być uprawiane

w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, bez względu na zmianę realizowanego wariantu na inny z wymienionych wariantów, z tym że taka zmiana w przypadku rośliny dwuletniej określonej w ust. 1a załącznika nr 4 do rozporządzenia jest dopuszczalna po upływie dwóch lat uprawy tej rośliny, lub (c) wielkość obszaru, na którym jest uprawiana dana roślina w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 lub truskawka, lub poziomka, lub malina w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 - jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku

o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, a całkowity obszar, na którym są realizowane wymienione warianty nie ulegnie zmianie; (5) zmianie miejsca uprawy roślin lub zmianie uprawianej rośliny w ramach wariantu pierwszego, drugiego

lub trzeciego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6, jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i bez względu na zmianę wielkości obszaru, na którym

to zobowiązanie jest realizowane; (5a) zmianie: (a) miejsca uprawy roślin w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8, bez względu na zmianę miejsca realizacji wariantu w ramach tego pakietu, lub (b) rośliny uprawianej w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 na inną roślinę, która może być uprawiana

w ramach tego pakietu, bez względu na zmianę realizowanego wariantu na inny wariant tego pakietu, lub (c) wielkości obszaru, na którym jest uprawiana dana roślina w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 - jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej; (6) zwiększeniu liczby zwierząt danej rasy lokalnej objętych tym zobowiązaniem w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7

lub zmniejszeniu liczby tych zwierząt, jeżeli mimo tego zmniejszenia liczba tych zwierząt nie będzie niższa niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana:

(a) pierwsza płatność rolnośrodowiskowa lub (b) płatność rolnośrodowiskowa

za 2011 r. - w przypadku gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach tego pakietu zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011 r.; (7) uchylony; (8) zmianie wariantu pierwszego lub drugiego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 realizowanych na gruntach rolnych, na których jest uprawiana mieszanka wieloletnia traw albo mieszanka wieloletnia traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, na wariant trzeci lub czwarty tego pakietu, jeżeli grunty rolne, na których są uprawiane

te mieszanki stały się trwałymi użytkami zielonymi; (9) uchylony.

W kontrolowanej sprawie ustalono, że skarżąca Spółka podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe w 2012 r. w ramach pakietu 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 na powierzchni 46,09 ha, zobowiązała się zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Programu rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich w latach 2007 – 2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 33 poz. 262 ze zmianami) do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. W trakcie realizacji zobowiązania wieloletniego, w 2013 r. powierzchnia realizacji zobowiązania w pakiecie 5 uległa zmniejszeniu do 45,55 ha, spółka bowiem wycofała obszar 0,55 ha z powierzchni podjętego zobowiązania.

W konsekwencji, ze względu na naruszenie § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organy prawidłowo zastosowały § 38 ust. 8 ww. rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek

z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 %

w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Za niezasadny należy uznać zarzut błędnej wykładni § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy nie dokonano zmiany faktycznego przeznaczenia gruntów wycofanych z płatności.

Niewątpliwie w świetle § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz powołanego w jego treści § 4 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo – w rozumieniu § 38 ust. 8 – jest naruszeniem obowiązku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. W myśl § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jednym z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest realizowanie 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa

w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 – obejmującego wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Ustalając, co należy rozumieć poprzez "niezachowanie", o którym mowa

w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego należy uwzględnić treść § 38

ust. 9 ww. rozporządzenia. Stanowi on, że przepisu ust. 8 nie stosuje się

w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Prawodawca wskazał zatem na "niezachowanie" trwałych użytków zielonych

i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia lub utraty posiadania gruntów. Skoro tak, przyjąć trzeba, że przeniesienie (w sposób określony przepisem) lub utrata posiadania gruntów – na których występują użytki zielone lub opisane elementy krajobrazu nieużytkowane rolniczo – jest rodzajem niezachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo.

W konsekwencji – co do zasady – tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo skutkować winno zmniejszeniem płatności na zasadach określonych § 38 ust. 8. Wskutek bowiem tego rodzaju "niezachowania" trwałych użytków zielonych rolnik także nie realizuje podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Stanowisko to zostało przedstawione m.in. w wyrokach NSA z: 26 maja 2015 r., II GSK 646/14; 26 maja 2015 r. II GSK 2918/14; 2 października 2015 r., II GSK 1998/14. Uwzględniając przedstawioną tam argumentację tut. Sąd postanowił odstąpić od poglądu prezentowanego we wcześniejszych orzeczeniach.

Z tych względów nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej Spółki,

że pojęcie "niezachowanie", o którym mowa w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego dotyczy wyłącznie przypadku zmiany przeznaczenia gruntów zajętych na trwałe użytki zielone i elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo.

Przywołany § 38 ust. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowi,

że przepisu ust. 8 nie stosuje się w przypadku, gdy grunty – na których nie spełniono wymogu zachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo - nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

W niniejszej sprawie stwierdzono, że skarżąca Spółka w roku 2012 otrzymała płatność rolnośrodowiskową za realizację pakietu 5, wariantu 5.1 w odniesieniu

do działki ewidencyjnej 69/1(część działki rolnej RA – powierzchnia 0,54 ha), którą z uwagi na fakt utraty władztwa, w dniu [...].07.2017 r. wycofała z wniosku o przyznanie płatności na 2013 r., a na której występowały trwałe użytki zielone. W sprawie zatem nie będzie miał także zastosowania § 38 ust. 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, bowiem wycofana działka objęta była programem działalności rolnośrodowiskowej oraz przyznana została do niej płatność.

W ocenie Sądu nie ma też znaczenia na ocenę sprawy, że przyczyną zmniejszenia powierzchni było wycofanie działki z programu na skutek utraty władztwa. Organ prawidłowo ustalił, żer stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba, że zmiana ta jest zgodna z enumeratywnie wymienionymi w punktach od 1-6 do 8-9 tego paragrafu i tylko w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego dokonanej w myśl § 6 ust. 1 pkt 1-6 i 8-9. W aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających dokonanie zmiany zobowiązania w powyższym trybie. Dodatkowo Sąd zauważa, że przyjmujący na siebie zobowiązanie rolnik nie ma dowolności w modyfikacji zobowiązania, a przepisy prawa ściśle określając warunki, tryb i sposób zmiany programu.

Należy zgodzić się z organem, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Art. 73 ww. rozporządzenia ma zatem zastosowanie

do obniżek i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z Tytułem IV - Podstawa obliczania pomocy, obniżek płatności i wykluczeń z płatności, rozdział I odnosi się do niezgłoszonych obszarów, zaś rozdział II do ustaleń w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności. W związku

z tym, że nałożone w sprawie sankcje dotyczące nie zachowania występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych wynikają z przepisów prawa krajowego - § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 73 nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania.

Zarzut naruszenia art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013 poprzez jego niezastosowanie. Organy obu instancji wskazały, iż nie zrealizowały się przesłanki przewidziane w tym przepisie, bowiem skarżąca nie wykazała, iż nie ponosi winy za niedotrzymanie podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Natomiast brak jest przesłanek do przyjęcia, iż nałożenie sankcji wynikało z powodu zadziałania siły wyższej w trakcie realizacji zobowiązania, lub też z powodu błędu organu. Wskazywany przez skarżącą art. 77 powyższego rozporządzenia także nie będzie miał zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na odmienny przedmiot regulacji. Odnosi się on bowiem do zasady wzajemnej zgodności , zaś rozpatrywana sprawa dotyczy niezachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, według art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j.: Dz. U. z 2013 r.,

poz. 173), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych

w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ust. 2 art. 21 stanowi między innymi, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: (1) stoi na straży praworządności;

(2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do ust. 3 art. 21 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące

w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przedstawionych regulacji wynika, że w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowej obowiązek organu został ograniczony do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń

i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. To na ubiegającym się

o pomoc w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" spoczywa ciężar udowodnienia, że nie zachowanie trwałych użytków zielonych, które występowały

w gospodarstwie rolnym i określone były w planie działalności rolnośrodowiskowej nie winno skutkować zastosowaniem sankcji z § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W przypadku pakietów, w których przyznaje się płatność

do gruntów użytkowanych jako trwałe użytki zielone, tak jak miało to miejsce

w przypadku pakietu 5, sam fakt zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych należy uznać za równoznaczny z nie wypełnieniem wymogu § 4 ust. 2

pkt 1, czyli nie zachowaniem, skutkującym obowiązkiem nałożenia przez organ stosownej sankcji.

Trzeba też zauważyć, iż zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, organ przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Skarżąca Spółka żądania takiego nie złożyła.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.