Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3235/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2016 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta [...] oraz Gminy Miejskiej [...] reprezentowanej przez Prezydenta Miasta [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją nr [...], z dnia [...] sierpnia 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 2671 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] maja 1960 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w K. gm. kat L., oznaczonej jako parcela [...]. kat. [...], o powierzchni 1444 m2, objętej lwh [...], stanowiącej własność J. B. w 1/2 części i S. L. w 1/2 części (pkt 5 orzeczenia), utrzymał w mocy ww. zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, że orzeczeniem z dnia [...] maja 1960 r., nr [...], Prezydium Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] orzekło o wywłaszczeniu m.in. nieruchomości położonej w K. gm. kat L., oznaczonej jako parcela [...]. kat. [...], o powierzchni 1444 m2, objętej lwh [...], stanowiącej własność J. B. w 1/2 części i S. L. w 1/2 części (pkt 5 orzeczenia).

Pismem z 7 lipca 2006 r. A. B. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności m.in. ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] maja 1960 r., nr [...], o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Minister Infrastruktury stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] maja 1960 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w K. gm. kat L., oznaczonej jako parcela [...]. kat. [...], o powierzchni 1444 m2, objętej lwh [...], stanowiącej własność J. B. w 1/2 części i S. L. w 1/2 części (pkt 5 orzeczenia).

Pismem z dnia 4 grudnia 2009 r. Prezydent Miasta [...], działający w imieniu Skarbu Państwa i Gminy Miasta [...] wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...].

Decyzją z 16 marca 2011 r., nr [...] Minister Infrastruktury uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2009 r., nr [...] i umorzył postępowanie wskazując brak właściwości do rozstrzygnięcia sprawy.

Wyrokiem z 21 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 932/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu skargi A. B. na w/w decyzję Ministra Infrastruktury z [...] marca 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Wyrokiem z 6 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1647/12 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 932/11, oddalił skargę kasacyjną.

Minister Infrastruktury i Rozwoju ponownie rozpatrując wniosek Prezydenta Miasta [...] z 4 grudnia 2009 r. wskazał, że celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym za rażące należy uznać takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.

Dalej Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, że podstawą prawną ocenianego orzeczenia jest ustawa z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 94 t.j.), zatem w aspekcie zgodności z przepisami przytoczonej ustawy należy ocenić zaskarżone rozstrzygnięcie.

Na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r., wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. W przedmiotowej sprawie celem wywłaszczenia była budowa szkoły przy ul. M. w K., który to cel wywłaszczenia był zgodny z decyzją lokalizacyjną z dnia [...] stycznia 1956 r., nr [...] wydaną przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. - Miejski Zarząd Architektoniczno-Budowlany, działający w porozumieniu z Miejską Komisją Planowania Gospodarczego, na podstawie uzgodnionej lokalizacji ogólnej Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego Nr [...] z dnia [...] września 1953 r. wyrażającą zgodę na lokalizację szczegółową budowy osiedla mieszkaniowego na terenie położonym w K., dzielnicy katastralnej "[...]". Budowa szkoły, jako cel użyteczności publicznej, była związana z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym, niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców.

Tym samym Minister stwierdził, że przesłanka art. 3 ust. 1 ww, ustawy została spełniona.

Dalej organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie oferta skierowana do byłych właścicieli nie zachowała się, niemniej jednak jak wynika z treści wniosku wywłaszczeniowego oraz protokołu rozprawy wywłaszczeniowej z [...] lutego 1960 r., zostały przeprowadzone rozmowy w sprawie zawarcia dobrowolnej umowy sprzedaży nieruchomości zawnioskowanych do wywłaszczenia pomiędzy przedstawicielem Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych [...] - Miasto a właścicielami nieruchomości. Właściciele nie zgodzili się na zawarcie umowy. Należy zatem stwierdzić, że został spełniony warunek wynikający z art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Pismem z dnia [...] grudnia 1959 r., nr [...] Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych [...] - Miasto wniosła do Prezydium Rady Narodowej m. K. o wywłaszczenie m.in. parceli [...]. kat. [...], o powierzchni 1444 m2, objętej lwh [...], stanowiącej własność J. B. w 1/2 części i S. L. w 1/2 części (pkt 8 wniosku). Wniosek o wywłaszczenie spełniał warunki art. 15 ustawy wywłaszczeniowej.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 w/w ustawy o wszczęciu postępowania organ wywłaszczeniowy zawiadamiał za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służyły na nieruchomościach prawa rzeczowe ograniczone.

W przedmiotowej sprawie Prezydium Rady Narodowej m. [...] Urząd Spraw Wewnętrznych zawiadomieniem z dnia z dnia [...] stycznia 1960 r., nr [...] poinformowało strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, wyznaczonej na dzień [...] lutego 1960 r.

Jak wynik z akt sprawy, powyższe zawiadomienie skierowane do J. B. zostało zwrócone. Organ wywłaszczeniowy nie ustalił, czy adresat żyje, czy też przebywa pod innym adresem.

Natomiast zwrotne potwierdzenie odbioru w/w zawiadomienia przez S. L. nie zachowało się w aktach sprawy.

Wskazując na treść protokołu rozprawy wywłaszczeniowej, organ wskazał, że rozpoczęła się ona w dniu [...] lutego 1960 r. na nieruchomościach położonych w K. w gm. kat. L., kiedy to dokonano oględzin zawnioskowanych do wywłaszczenia nieruchomości i była kontynuowana w dniu [...] lutego 1960 r. w siedzibie Prezydium.

W rozprawie wzięli udział biegli - inż. roln. A. S., inż. arch. W. Z., którzy w niniejszej sprawie sporządzili opinie szacunkowe oraz przedstawiciel Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...] - P. S. S. Na rozprawie nie byli obecni J. B. oraz S. L.

Przedstawiciel Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...] - P. S. S. oświadczyła, iż nabycie zawnioskowanych do wywłaszczenia nieruchomości w drodze dobrowolnych umów sprzedaży nie doszło do skutku i podtrzymała wniosek o wywłaszczenie za odszkodowaniem.

Orzeczeniem z dnia [...] maja 1960 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] orzekło o wywłaszczeniu m.in. nieruchomości położonej w K. gm. kat L., oznaczonej jako parcela [...]. kat, [...], o powierzchni 1444 m2, objętej lwh [...], stanowiącej własność J. B. w 1/2 części i S. L. w 1/2 części (pkt 5 orzeczenia).

Zgodnie z treścią art. 22 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r. organ wywłaszczeniowy mógł odroczyć ustalenie odszkodowania na czas do trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o wywłaszczeniu i wydać odrębne orzeczenie o odszkodowaniu.

W niniejszym przypadku organ wywłaszczeniowy odroczył wydanie decyzji odszkodowawczych o czym poinformował strony w treści decyzji.

Organ ustalił, że z zachowanej koperty zwrotnej wynika, iż decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] maja 1960 r., nie została doręczona S. L., ponieważ organ wywłaszczeniowy niedostatecznie określił adres tego współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości.

Również zawiadomienie z dnia [...] stycznia 1960 r., nie zawiera pełnego adresu S. L., zatem pomimo braku bezpośredniego dowodu na okoliczność braku doręczenia w/w zawiadomienia, oceniając całokształt materiału dowodowego organ uznał, że S. L. bez własnej winy nie brał udziału w przedmiotowym postępowaniu wywłaszczeniowym.

Braku udziału strony w postępowaniu bez własnej winy, wypełnia znamiona przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 k.p.a. Przesłanki wznowieniowej nie można rozpatrywać w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż odnoszą się one do ewentualnych kwalifikowanych uchybień o charakterze proceduralnym, a w postępowaniu nieważnościowym rozpatrywane przesłanki dotyczą materii sprawy, a zatem treści decyzji, a nie procedury.

Natomiast J. B., drugi współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako parcela [...]. kat. [...], o powierzchni 1444 m2, zmarł w dniu [...] września 1939 r., co wynika z postanowienia Sądu Powiatowego dla m. K. z dnia [...] kwietnia 1962 r., sygn. akt [...].

Powyższe oznacza, że kwestionowana decyzja wywłaszczeniowa została skierowana do osoby nieżyjącej. Skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia jej nieważności.

Organ jednocześnie zauważył, że postępowanie wywłaszczeniowe oceniane w przedmiotowym postępowaniu nieważnościowym zostało wszczęte dnia [...] stycznia 1960 r., co wynika z zachowanego w aktach archiwalnych sprawy zawiadomienia o wszczęciu postępowania, nr [...], tymczasem Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 196 k.p.a., wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1961 r. Jednocześnie w myśl art. 191 § 1 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym w tekście pierwotnym, sprawy wszczęte przed dniem wejścia w życie kodeksu rozpoznawane będą aż do ich ukończenia w danej instancji według przepisów dotychczasowych.

Zatem o zdolności prawnej strony postępowania wywłaszczeniowego rozstrzyga treść przepisów obowiązujących w dniu wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Zgodnie z art. 10 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. z 1928 r. Nr 36, poz. 341) zdolność prawną i zdolność do działań prawnych osób interesowanych ocenia organ według prawa cywilnego, o ile przepisy administracyjne w poszczególnych wypadkach nie stanowią inaczej.

Celem ustalenia zdolności prawnej stron należało się zatem odwołać do relewantnych przepisów prawa cywilnego.

Na podstawie art. 6 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. - Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U Nr 34, poz. 311) zdolność prawną posiadał każdy człowiek od chwili urodzenia. A zatem osoba nieżyjąca, również w świetle przepisów rozstrzygających obowiązujących w dniu wydania kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego nie posiadała zdolności prawnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2006 r., I SA/Wa 1095/06).

Słusznie zatem ocenił Minister Infrastruktury w decyzji z [...] listopada 2009 r., nr [...], iż skierowanie orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości do osoby zmarłej, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi o rażącym naruszeniu przez organ art. 16 ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt 4, art. 23 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednocześnie w sprawie nie można stwierdzić wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych o jakich mowa w art. 156 § 2 k.p.a., bowiem przedmiotowa nieruchomość - oznaczona obecnie jako działka nr [...], nr [...] i nr [...] - stanowi własność Gminy [...]. Natomiast działka nr [...] jest w trwałym zarządzie Zespołu Szkół [...] im. [...] na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...]. Skoro ustanowienie trwałego zarządu nastąpiło w oparciu o decyzję administracyjną, to może być ona wzruszona w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego, a tym samym organ administracji publicznej, który ją wydał, ma kompetencję do jej zmiany lub uchylenia. Nie może ona zatem stanowić przeszkody dla stwierdzenia nieważności wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r. wniósł Prezydent Miasta [...], działający w imieniu Skarbu Państwa i Gminy Miasta [...]. Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja narusza interes prawny skarżących oraz zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 6, 7, 16 i 77 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Organ nadzorczy naruszył przepisy art. 7 i 77 k.p.a. nie podejmując w toku postępowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie ustalił bowiem czy w związku z dokonanym wywłaszczeniem nieruchomości zostało ustalone i wypłacone stronom odszkodowanie.

Ponadto organ nie wziął pod uwagę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U. 2015 r. poz. 702), orzekającego o niezgodności art. 156 § 2 k.p.a. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy.

W ocenie skarżącego, Minister Infrastruktury i Rozwoju nie dopatrzył się nieodwracalnych skutków prawnych weryfikowanej decyzji, którą wywłaszczono b. parcelę [...] kat. [...] oznaczoną obecnie jako działki [...], [...] oraz część działki [...], jak podano w uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...] maja 1960 r. " pod budowę szkoły w ramach realizacji narodowego planu gospodarczego". Na zabudowanej budynkami szkoły działce [...] ustanowiony jest trwały zarząd, obecnie na rzecz Zespołu Szkół [...] im. [...] na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...].

W konsekwencji powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania sądowego.

Minister Infrastruktury i Rozwoju w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, dotyczących braku ustaleń, czy w związku z dokonanym wywłaszczeniem zostało wypłacone odszkodowanie zauważył, że w przedmiotowej sprawie organ nadzoru oceniał jedynie, czy orzeczenie wywłaszczeniowe nie jest obarczone jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Decyzja Prezydium Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] maja 1960 r., nr [...] orzekała o wywłaszczeniu, a legalność decyzji odszkodowawczej była przedmiotem odrębnego postępowania.

Jednocześnie organ wskazał, że przywoływany przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U. 2015 r. poz. 702), nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna.

Z akt wywłaszczeniowych dołączonych do akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych [...] - Miasto składając wniosek o wywłaszczenie nieruchomości z dnia 9 grudnia 1959 r. podała adres współwłaściciela nieruchomości położonej w K. gm. kat L., oznaczonej jako parcela [...]. kat. [...], o powierzchni 1444 m2, objętej lwh [...] J. B. K. ul. G. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia [...] stycznia 1960 r. wysłane na powyższy adres nie zostało doręczone adresatowi J. B. i zostało zwrócone z adnotacją adresat nieznany. Z elaboratu szacunkowego sporządzonego przez biegłych na potrzeby postępowania wywłaszczeniowego wynika, że ww. nieruchomość stanowiąca współwłasność J. B. w ½ części i S. L. w ½ części była użytkowana przez A. S. Z akt administracyjnych wynika, że również decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] maja 1960 r. nie została doręczona J. B.

W toku postępowania nieważnościowego organ ustalił, że J. B. zmarł [...] września 1939 r., co wynika z postanowienia Sądu Powiatowego dla m. K. z dnia [...] kwietnia 1962 r., sygn. akt [...].

Powyższe wskazuje, że postępowanie wywłaszczeniowe zakończone orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] maja 1960 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w K. gm. kat L., oznaczonej jako parcela [...]. kat. [...], o powierzchni 1444 m2, objętej lwh [...] toczyło się wobec osoby zmarłej przed wszczęciem tego postepowania. Wobec tego bezspornym jest, że ww. orzeczenie wywłaszczeniowe w części dotyczącej tej nieruchomości zostało skierowane do osoby zmarłej.

Sąd podziela stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Status strony przysługujący osobie fizycznej wygasł bowiem z chwilą jej śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można prowadzić postępowań i wydawać orzeczeń. Skoro doszło do wydania rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej należało przyjąć, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych (por. wyroki NSA: z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83, LEX 10693; z dnia 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, LEX 82653). Takie naruszenie prawa obligowało organ do jego uwzględnienia, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy. Nie miało przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wywłaszczeniowe wiedział, że osoba będąca stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w postępowaniu (art. 61 § 4 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a.).

W tym miejscu wyjaśnić należy, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w takiej sytuacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06 Lex nr 505429, wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 2422/03 Lex nr 190564). Jest to uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby bowiem można było mówić o postępowaniu administracyjnym, musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 28 k.p.a., status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Ponadto jak wynika z treści art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Stosownie zaś z art. 8 Kodeksu cywilnego, każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci.

W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że J. B. zmarły [...] września 1939 r., jako osoba niemająca zdolności prawnej nie mógł być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak to w stosunku do niego nie można było prowadzić postępowania wywłaszczeniowego, ani skierować do niego podjętego rozstrzygnięcia. Orzeczenie Prezydium Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] maja 1960 r., nr [...], naruszało w sposób rażący przepisy art. 9 ust. 1 i 2 oraz art. 10 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, decyzja o wywłaszczeniu powinna w szczególności zawierać:

1) ustalenie przedmiotu wywłaszczenia oraz ustalenie, jakie prawa rzeczowe obciążające wywłaszczoną nieruchomość zostają utrzymane,

2) wskazanie, na czyj wniosek następuje wywłaszczenie,

3) ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty odszkodowania,

4) wymienienie osób (imię, nazwisko i adres) uprawnionych do otrzymania odszkodowania,

5) szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne,

6) pouczenie o środkach odwoławczych.

Jednocześnie w ust. 2 art. 23 ww. ustawy przewidziano, że ustalenie odszkodowania może odroczyć na czas do trzech miesięcy od dnia wydania decyzji o wywłaszczeniu i wydać odrębną decyzję o odszkodowaniu po przeprowadzeniu osobnej rozprawy nad ustaleniem odszkodowania.

Z powyższego wynika, że organ mógł, tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, orzec o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania za nią w odrębnych decyzjach. Z akt administracyjnych wynika, że decyzja o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w K. gm. kat L., oznaczoną jako parcela [...]. kat. [...], o powierzchni 1444 m2, objętą lwh [...], stanowiącą własność J. B. w 1/2 części i S. L. w 1/2 została wydana [...] kwietnia 1961 r.

Wydanie odrębnych decyzji w przedmiocie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania nie powoduje, że postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia ich nieważności nie może toczyć się w jednym postępowaniu, skoro decyzje te pozostają ze sobą w ścisłym związku.

Z odpowiedzi na skargę udzielonej przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 20 października 2015 r. wynika, że legalność decyzji odszkodowawczej była przedmiotem odrębnego postępowania. Zatem zarzut skargi dotyczący niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, bowiem organ nie ustalił czy w związku z dokonanym wywłaszczeniem nieruchomości zostało ustalone i wypłacone stronom odszkodowanie, stracił na aktualności, skoro odrębne postępowanie w tym zakresie odbyło się już, a skarżący musiał być jego stroną.

Jednocześnie Sąd zauważa, że wykonanie decyzji co do zasady nie stanowi przeszkody do stwierdzenia jej nieważności, ponadto decyzja odszkodowawcza nie wywołuje nieodwracalnych skutków prawnych, zatem nie zachodzi negatywna przesłanka do stwierdzenia nieważności określona w art. 156 § 2 k.p.a.

Organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo również wywiódł, że s sprawie nie powstały nieodwracalnych skutków prawne w stosunku do wywłaszczonej nieruchomości.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w jego sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej poprzez derogację tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie uzasadnia uwzględnienia skargi na decyzję wydaną w postępowaniu nieważnościowym w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13.

Wobec powyższego brak było podstaw do uznania zasadności zarzutów skargi. Sąd nie dostrzegł także w zaskarżonej decyzji takiego naruszenia prawa, które nakazywałoby uwzględnienie skargi z urzędu.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.