Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2515/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 66
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 6 czerwca 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia del. WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. oraz E. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Gd 99/15 w sprawie ze skargi W. M. przy ul. D. 3 w S. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości 1. oddala skargi kasacyjne, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 23 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 99/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z [...] grudnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości – uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 wyroku) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2 wyroku).

Wyrok ten, jak wynika z jego uzasadnienia, zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] lutego 2013 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w S. (dalej też w skrócie jako "PINB") orzekł o braku podstaw do wydania nakazu na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.; dalej w skrócie: "pr.bud.") w sprawie montażu w mieszkaniu nr 1 skrzydła drzwiowego otwieranego w kierunku spocznika klatki schodowej w wielorodzinnym budynku mieszkalnym przy ul [...].

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że [...] (zwana też dalej "Inwestorem") zgłosiła 28 marca 2012 r. zamiar montażu dodatkowego skrzydła drzwiowego do ww. mieszkania, które to zgłoszenie zostało zaakceptowane przez Prezydenta Miasta S.. Dodatkowe skrzydło drzwiowe zostało zamocowane do istniejącej ościeżnicy drzwiowej, bez zmiany wymiarów otworu drzwiowego. Skrzydło to, otwierane w kierunku spocznika klatki schodowej, Inwestor wyposażył w samozamykacz i opaskę – ograniczniki szerokości otwarcia drzwi. W przedmiotowym budynku klatka schodowa stanowi drogę ewakuacji. Dodatkowe skrzydło drzwiowe do mieszkania nr [...] otwierane jest w kierunku drogi ewakuacyjnej. Szerokość przejścia pomiędzy dodatkowymi drzwiami do mieszkania nr [...], z uwzględnieniem samozamykacza i listwy ograniczającej, i najdalej wysuniętym w kierunku drzwi do mieszkania nr 1 elementem tych drzwi – opaską drzwi do mieszkania nr [...], wynosi nie mniej niż 100 cm. Organ wyjaśnił też, że wskazywany przez [...] (zwaną też dalej: "Wspólnotą Mieszkaniową" lub "Wspólnotą") wymiar 35 cm dotyczy sytuacji, gdy drzwi do mieszkania nr [...] są otwarte do ich oparcia się o ościeżnicę drzwi do mieszkania nr [...], jednak obecnie taka sytuacja nie jest możliwa, z uwagi na zamontowanie samozamykacza i listwy wokół drzwi do mieszkania nr [...]. Wskazując na przepisy § 242 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.; dalej w skrócie "rozp.war.tech.") oraz § 16 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719; dalej w skrócie: "rozp.p.poż."), organ I instancji ocenił, że roboty budowlane wykonane przez Inwestora, polegające na zainstalowaniu dodatkowego skrzydła drzwiowego do mieszkania nr [...], zostały zrealizowane zgodnie z prawem. Dlatego brak jest podstaw do wszczynania odrębnego postępowania w sprawie tych prac na podstawie art. 51 pr.bud. Natomiast odnośnie do zastosowania nakazów z art. 66 pr.bud., organ I instancji wyjaśnił, że zamocowanie w mieszkaniu nr [...] dodatkowych drzwi wejściowych nie stanowi naruszenia norm w stopniu pozwalającym stwierdzić zagrożenia dla ewakuacji osób wychodzących z mieszkania nr [...]. Organ podał, że w jego ocenie szerokość istniejących w budynku dróg ewakuacyjnych wynosi 109 cm (szerokość biegu schodowego od wejścia do budynku do spocznika w poziomie parteru). Skrzydła drzwi, stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną, nie mogą, po ich całkowitym otwarciu, zmniejszać wymaganej szerokości tej drogi. Drzwi do mieszkania nr [...] faktycznie nie mogą całkowicie się otwierać, gdyż – bez zainstalowanych ograniczników otwarcia – opierają się o listwę mocowaną do ościeżnicy drzwi wejściowych do mieszkania nr [...]. Zainstalowane ograniczniki otwarcia tych drzwi zapewniają wystarczające warunki do ewakuacji, co zdaniem PINB prowadzi do wniosku o braku podstaw do orzeczenia na podstawie art. 66 pr.bud.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Wspólnotę Mieszkaniową, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. (dalej też w skrócie jako "PWINB"), decyzją z [...] lipca 2013 r., utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi Wspólnoty Mieszkaniowej, wyrokiem z 04 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 684/13, ww. decyzję PWINB uchylił, wytykając w uzasadnieniu m.in., że organ nie ustalił w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, jaka jest faktycznie szerokość przejścia na klatce schodowej, stanowiącej wyjście ewakuacyjne, w związku z zamontowaniem dodatkowych drzwi przez właścicielkę lokalu nr 1, oraz spocznika klatki schodowej służącej ewakuacji, a także nie ocenił, czy fakt zamontowania przez Inwestora ogranicznika kąta otwarcia drzwi w lokalu nr 1 w sposób dostateczny gwarantuje zachowanie wymogów bezpieczeństwa ewakuacji, określonych w ww. przepisach technicznych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, opisaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2014 r. – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 66 pr.bud. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB z [...] lutego 2013 r.

W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że liczba mieszkańców przedmiotowego budynku jest większa niż 20 osób (wynosi 28 osób), zatem przy założeniu, że wszystkie osoby z budynku znajdą się jednocześnie na omawianej kondygnacji, zastosowanie będą miały przepisy § 242 ust. 1 i 4 rozp.war.tech. i § 16 ust. 1 i 2 rozp.p.poż. Podkreślił, że roboty związane z montażem przedmiotowych drzwi były wykonane na podstawie skutecznego zgłoszenia oraz że drzwi te nie ograniczają minimalnej szerokości drogi ewakuacyjnej. Odnośnie do wymaganej minimalnej szerokości drogi ewakuacyjnej klatki schodowej budynku organ II instancji wyjaśnił, że wielkość ta, zgodnie z przytoczonymi wcześniej przepisami, mierzona jest przy całkowitym otwarciu drzwi. W tym konkretnym przypadku jest to odległość od barierki schodów do krawędzi drzwi mieszkania nr [...] przy ich całkowitym otwarciu (przy zamontowanym samozamykaczu i z istniejącą listwą zamontowaną na framudze drzwi nr [...] ograniczającą ich otwarcie), która wynosi 100,5 cm, a zatem jest większa od wymaganej minimalnej szerokości 93,3 cm. W związku z tym, zdaniem PWINB, brak jest podstaw do wydania decyzji nakazowej na podstawie art. 66 ust. 1 pr.bud.

W skardze na opisaną decyzję PWINB, Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o jej uchylenie i zasądzenie na rzecz Skarżącej od organu II instancji zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego – a to z powołaniem się na zarzuty naruszenia:

1. art. 66 ust. 1 pkt 2 pr.bud. poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że można nakazać usunięcie drzwi do lokalu nr 1 tylko w przypadku wystąpienia zagrożenia życia, o którym mowa § 16 ust. 1 pkt 2 rozp.p.poż., podczas gdy art. 66 § 1 pkt 2 pr.bud. przewiduje taką możliwość także w przypadku zagrożenia zdrowia ludzi;

2. § 242 ust. 1, 2 i 4 rozp.war.tech. poprzez jego błędną wykładnię oraz § 236 ust. 1 rozp.war.tech. poprzez jego niezastosowanie przejawiające się w tym, że PWINB uznał część poziomej drogi ewakuacyjnej stanowiącej spocznik klatki schodowej na piętrze, na którym znajduje się lokal nr 2, za drogę ewakuacyjną jedynie dla mieszkańców lokalu nr 2, której minimalna szerokość określona jest nie w ustępie 1, ale w ustępie 2 § 242 ww. rozporządzenia, dopuszczając ograniczenie szerokości tej drogi przez otwarte drzwi do lokalu nr 1 do zaledwie 80 cm;

3. § 16 ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez PWINB, że przepis ten odsyła do § 242 ust. 4 rozp.war.tech. lub – ewentualnie – naruszenie § 242 ust. 4 rozp.war.tech. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez PWINB, iż skrzydła drzwi, stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną, nie mogą zmniejszać wymaganej szerokości tej drogi tylko po ich całkowitym otwarciu oraz że zmniejszenie wymaganej szerokości drogi ewakuacyjnej jest dopuszczalne w czasie otwierania drzwi;

4. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 85 k.p.a. w zw. z art. 140 i art. 136 k.p.a. poprzez ustalenie stanu faktycznego w oparciu o wadliwie przeprowadzony przez PWINB dowód z oględzin z 16 października 2014 r. i tolerowanie nieprawidłowości, których w trakcie oględzin dopuścił się organ I instancji;

5. art. 67 § 1 i § 2 pkt 3, art. 72 i art. 76a k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez dokonanie istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych w oparciu o notatkę urzędnika na temat przebiegu oględzin z 24 lipca 2014 r., znajdującą się w aktach jedynie w formie faksu, i to wbrew treści protokołu z tych oględzin;

6. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 i art. 136 k.p.a. poprzez uznanie przez organ odwoławczy, że z ww. notatki urzędnika wynika, iż strona lub osoby trzecie w sposób niedozwolony wpływały na wyniki oględzin z 24 lipca 2014 r. poprzez "naciąganie" drzwi do lokalu nr 1;

7. art. 67 § 1 i § 2 pkt 3, art. 68 § 1, art. 70, art. 85 § 1 i art. 86 k.p.a. w związku z art. 140 i art. 136 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu z oględzin z 24 lipca 2014 r. na podstawie pisma strony, [...], z 26 sierpnia 2014 r. bez przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony i pomimo tego, że strona ta podpisała protokół ww. oględzin i nie wniosła do niego żadnych zastrzeżeń,

8. art. 7, art. 78 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 i art. 136 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie i niewypowiedzenie się przez organ odwoławczy co do wniosku strony skarżącej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków [...] zawartego w piśmie z 1 grudnia 2014 r.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Taki sam wniosek zawarła w swym piśmie procesowym z 13 maja 2015 r. [...].

Uchylając zaskarżoną decyzję opisanym na wstępie wyrokiem o sygn. akt II SA/Gd 99/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podkreślił, że przedmiotowa sprawa była już rozpoznawana przez ten Sąd – który prawomocnym wyrokiem z 04 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 684/13, uchylił poprzednią decyzję PWINB z [...] lipca 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję PINB z [...] lutego 2013 r. – oraz w związku z tym przedstawił wynikające z tego wyroku wskazania i oceny prawne w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. W szczególności stwierdził, że WSA w wyroku z 04 grudnia 2013 r.:

– z przepisów § 242 ust. 1, 2 i 4 rozp.war.tech. oraz § 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. skonstruował normę prawną, zgodnie z którą: co do zasady – zgodnie z § 242 ust. 1 rozp.war.tech. – szerokość poziomej drogi ewakuacyjnej, w sytuacji niedokonania ustaleń co do liczby osób mogących przebywać jednocześnie na danej kondygnacji budynku, nie może być mniejsza niż 1,4 m, przy czym – uwzględniając przepis § 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. – szerokość ta musi wynosić co najmniej 93,3 cm. WSA nie wyjaśnił przy tym, w jaki sposób tak ustalona minimalna szerokość drogi ewakuacyjnej winna zostać zmierzona (tzn. nie wskazał jaki pomiar, tj. pomiędzy jakimi punktami, jest istotny);

– we wskazaniach co do dalszego postępowania podał, że organ odwoławczy powinien ustalić w sposób jednoznaczny odległości, których zachowanie gwarantuje zachowanie wymogów określonych w przepisach technicznych stosownie do liczby mieszkańców, jak również ocenić fakt zamontowania ogranicznika w kontekście zachowania tych wymogów;

– wbrew twierdzeniom Inwestora, nie ograniczył zakresu badania sprawy jedynie do przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 1 pr.bud., i to jeszcze dodatkowo ograniczonej do przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany stanowi zagrożenie życia ludzi.

Dalej Sąd pierwszej instancji – dokonawszy wykładni art. 66 pr.bud. – stwierdził, że w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności wymagało ustalenia, czy przedmiotowe drzwi powodują, że budynek wielorodzinny, w którym zostały zamontowane, stał się obiektem budowlanym, który może zagrażać życiu ludzi. Podkreślił przy tym, że co do zasady przepisy prawa budowlanego dopuszczają montaż drzwi otwierających się na zewnątrz mieszkania, z tym że ograniczenie takiej możliwości następuje wówczas, gdy takie rozwiązanie stoi w kolizji z wymaganiami bezpieczeństwa ludzi określonymi w przepisach szczególnych, w tym dotyczących zagrożeń przeciwpożarowych, w szczególności, jeżeli sposób umieszczenia i otwierania drzwi zawęża drogę ewakuacyjną.

Analizując przepisy wskazane we wcześniejszym wyroku WSA z 04 grudnia 2013 r. jako znajdujące zastosowanie w sprawie dla oceny tej kwestii, Sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, że z łącznego odczytania § 242 ust. 1 i 2 rozp.war.tech. oraz § 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. wynika, iż minimalną szerokością drogi ewakuacyjnej w przedmiotowym budynku zapewniającą warunki techniczne wykluczające zagrożenie życia ludzi jest szerokość 93,3 cm. W sprawie prawidłowo ustalono bowiem, jak stwierdził ów Sąd, że przedmiotowe drzwi zamontowano na parterze budynku, w którym zamieszkuje ponad 20 osób. Oceniana droga ewakuacyjna jest zatem przeznaczona do ewakuacji więcej niż 20 osób. Co za tym idzie, zgodnie z przepisami § 16 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. szerokość tej drogi ewakuacyjnej nie może być mniejsza o ponad jedną trzecią od szerokości określonej w § 242 ust. 1 rozp.war.tech. Tak określona wartość minimalna nie może być w żaden sposób ograniczona, a zatem w sytuacji takiej, jak w przedmiotowej sprawie, w której drogę ewakuacyjną stanowi klatka schodowa budynku oraz usytuowany w jej ciągu spocznik, to bez względu na to, w jakim położeniu będą znajdować się otwarte drzwi mieszkania nr [...], tak rozumiana droga ewakuacyjna, dla uznania, że nie stanowi zagrożenia życia ludzi, a zatem zachowuje wymogi warunków bezpieczeństwa pożarowego wynikające z § 16 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. w zw. z § 242 ust. 1 rozp.war.tech., musi mieć w każdym miejscu szerokość nie mniejszą niż 93,3 cm. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie jest przy tym dopuszczalne, aby tak ustaloną minimalną szerokości drogi ewakuacyjnej mierzyć stosując dodatkowo § 242 ust. 4 rozp.war.tech., przepis ten odnosi się bowiem jedynie do wymaganej szerokości drogi ewakuacyjnej określonej w § 242 ust. 1 i 2 rozp.war.tech.

Aby zatem w niniejszej sprawie uznać, że zamontowane skrzydło drzwi otwierające się w kierunku drogi ewakuacyjnej nie stanowi zagrożenia życia ludzkiego, należało – zdaniem Sądu pierwszej instancji – ustalić, że nie zmniejsza ono wymaganej szerokości tej drogi, która, w myśl § 16 ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż., wynosić musi co najmniej 93,3 cm. Za zagrażający życiu ludzi należy bowiem uznać użytkowany budynek istniejący, gdy występujące w nim warunki techniczne nie zapewniają możliwości ewakuacji ludzi, a za takie warunki techniczne należy uznać rozwiązanie, w którym otwierające się w kierunku drogi ewakuacyjnej skrzydło drzwi zmniejsza szerokość tej drogi o mniej niż 93,3 cm. Uchybienie tego rodzaju zagraża życiu ludzi, ponieważ powoduje znaczne utrudnienie ewakuacji ludzi na zewnątrz budynku w razie wystąpienia pożaru lub zagrożenia pożarem.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przedstawiona wykładnia § 16 ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. w zw. z § 242 ust. 1 rozp.war.tech. niedopuszczająca żadnych dodatkowych ograniczeń minimalnej szerokości drogi ewakuacyjnej wynikającej z ich zestawienia, wynika z charakteru przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej oraz wagi dóbr chronionych na podstawie tych przepisów, tj. odnośnych przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380 ze zm.) oraz rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. W ocenie Sądu brak jest podstaw, aby domniemywać występowanie innych, poza wyraźnie określonymi w przepisach dotyczących ochrony przeciwpożarowej (ww. ustawa i rozporządzenie wykonawcze), dopuszczalnych możliwości zmniejszania szerokości określonej nimi drogi ewakuacyjnej. Zatem parametr wynikający z § 16 ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. nie może być w jakikolwiek sposób pomniejszany poza dopuszczalną minimalną szerokość drogi ewakuacyjnej, wynoszącą – dla budynku o liczbie mieszkańców przekraczającej 20 osób – 93,3 cm. Nie można go zatem również pomniejszać, stosując przy badaniu jego zachowania przepis § 242 ust. 4 rozp.war.tech.

Niezależnie od powyższego – jak wskazał Sąd pierwszej instancji – dodać należy, że zgodnie z § 236 ust. 1 rozp.war.tech., z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna być zapewniona możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej, bezpośrednio albo drogami komunikacji ogólnej (drogami ewakuacyjnymi). Drogi ewakuacyjne zapewniać mają możliwość bezpiecznego opuszczenia budynku w przypadku wystąpienia pożaru lub jego zagrożenia. Wykładnia § 242 ust. 4 rozp.war.tech. powinna zatem również prowadzić do rezultatów, które pozwalałyby na realizację celów przepisów o ochronie przeciwpożarowej, tj. ochrony dóbr chronionych na mocy tych przepisów, jak również spełnienia wymogów dotyczących zapewnienia bezpiecznej ewakuacji. W ocenie Sądu pierwszej instancji, realizacja tych celów jest możliwa jedynie przy takiej wykładni tego przepisu, która zapewni wymaganą minimalną szerokość drogi ewakuacyjnej na całej jej długości, przy każdym położeniu skrzydła drzwi, stanowiącego wyjście na drogę ewakuacyjną, aż do jego całkowitego otwarcia, a nie tylko w momencie, gdy jest ono całkowicie otwarte. Zdaniem tego Sądu, przepis § 242 ust. 4 rozp.war.tech. ma zapobiegać takim sytuacjom, w których inwestor zainstaluje skrzydło drzwi otwierane w kierunku drogi ewakuacyjnej w ten sposób, że po jego częściowym otwarciu zachowane będą wymogi minimalnej szerokości drogi ewakuacyjnej, i taki stan inwestor przedstawi organowi jako zgodny z prawem (z przepisami techniczno-budowlanymi), mimo że przy całkowitym otwarciu drzwi będą zawężały drogę ewakuacyjną w sposób naruszający te przepisy. W sytuacji jednak, gdy jest odwrotnie, a więc gdy drzwi zapewniają spełnienie wymogu szerokości drogi ewakuacyjnej przy całkowitym ich otwarciu, a nie zapewniają tego przy ich częściowym uchyleniu, brać należy pod uwagę przy ocenie zachowania norm określających szerokość drogi ewakuacyjnej najmniejszy – najwęższy wymiar drogi ewakuacyjnej uzyskany w trakcie otwierania drzwi, aż do ich całkowitego otwarcia. Jedynie bowiem takie rozumienie tego przepisu zapewnia zachowanie bezpieczeństwa ewakuacji, któremu mają służyć także normy gwarantujące minimalne szerokości dróg ewakuacyjnych.

W ocenie Sądu pierwszej instancji odmienna, prezentowana przez organ, wykładnia § 242 ust. 4 rozp.war.tech., zgodnie z którą istotny jest jedynie pomiar szerokości drogi ewakuacyjnej przy całkowicie otwartych drzwiach, pozwala na różne manipulacje szerokością otwieranych drzwi, których przykład mamy w tej sprawie, w postaci zainstalowania przez Inwestora listwy oraz samozamykacza, ograniczających pełne otwarcie przedmiotowego skrzydła drzwi, a co za tym idzie – wpływających na zachowanie parametrów technicznych badanych w sprawie. Sąd ten dodał, że organ odwoławczy nadal nie rozpatrzył prawidłowo kwestii ww. ograniczników zamontowanych na drzwiach. Skoro bowiem uważał, że powinien dokonywać pomiarów szerokości drogi ewakuacyjnej po całkowitym otwarciu drzwi, to winien był wyjaśnić, z jakich przyczyn przy dokonywaniu tych pomiarów nakazał zdemontować jedynie jeden z dwóch ograniczników, tzn. samozamykacz, a pozostawił listwę. Wyjaśnienie tej kwestii było niezwykle istotne, ponieważ pomiary dokonane bez listwy ograniczającej wykazały, co jest w sprawie bezsporne, że przedmiotowe skrzydło drzwi przesłania drzwi do lokalu nr 2, pozostawiając w ich świetle jedynie 35 cm wolnej przestrzeni. Taki stan narusza natomiast wymagania dotyczące minimalnej szerokości wyjścia ewakuacyjnego – które to wyjścia stanowią drzwi mieszkań w budynku wielomieszkaniowym prowadzące na klatkę schodową, zgodnie z treścią § 236 ust. 1 i 3 oraz § 239 rozp.war.tech. Zarazem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ odwoławczy błędnie zastosował w tej sprawie parametry dotyczące minimalnej szerokości drogi ewakuacyjnej do indywidualnych wyjść ewakuacyjnych – tj. do drzwi prowadzących z poszczególnych mieszkań na wspólną klatkę schodową – tymczasem inne są parametry dla wyjścia ewakuacyjnego (vide § 239 ust. 1 rozp.war.tech.), a inne dla drogi ewakuacyjnej (vide § 242 ust. 1 i 2 rozp.war.tech.). Odmienna interpretacja ww. przepisów prawa materialnego dokonana przez organ odwoławczy stanowi ich naruszenie, które miało wpływ na wynik sprawy.

Reasumując swe dotychczasowe rozważania Sąd Wojewódzki uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności z naruszeniem § 242 ust. 1 rozp.war.tech. w zw. z § 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. poprzez ich błędną wykładnię. Naruszenie to niewątpliwie miało istotnym wpływ na wynik sprawy, ponieważ z dotąd zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowe drzwi zawężają szerokość drogi ewakuacyjnej – ustaloną na podstawie ww. przepisów – w niedopuszczalny sposób, zagrażający życiu ludzi w rozumieniu § 16 rozp.p.poż. Prawidłowe zastosowanie ww. przepisów – w dotąd ustalonym stanie faktycznym sprawy – winno skutkować zastosowaniem art. 66 ust. 1 pkt 1 pr.bud. i orzeczeniem określonych w tym przepisie nakazów usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Dalej Sąd pierwszej instancji wytknął, że zaskarżona decyzja o braku podstaw do wydania nakazu na podstawie art. 66 ust. 1 pr.bud. wydana została ponadto z naruszeniem przepisów postępowania – w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. – ponieważ organ odwoławczy nie poczynił jakichkolwiek ustaleń odnośnie do pozostałych przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 pr.bud., których spełnienie uzasadniać może orzeczenie przewidzianych w tym przepisie nakazów. Organ naruszył ww. przepisy postępowania także w ten sposób, że rozpatrując sprawę pominął całkowicie treść pisma skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej z 1 grudnia 2014 r., w którym Wspólnota w sposób szczegółowy odnosiła się do sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie, w szczególności do sposobu przeprowadzenia w trybie art. 136 k.p.a. oględzin nieruchomości przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy. W ocenie Sądu brak jakiegokolwiek wyjaśnienia zastrzeżeń, jakie strona postępowania wniosła do sposobu przeprowadzenie istotnych dowodów w sprawie, oznacza, że stan faktyczny w sprawie nie został dokładnie wyjaśniony na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, poczynione ustalenia noszą cechy dowolności, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji dotknięte jest uchybieniem polegającym na zaniechaniu dokonania pełnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów z wyjaśnieniem, jakim dowodom organ dał wiarę, a jakim nie dał wiary i dlaczego, z jednoczesnym uwzględnieniem uwag podnoszonych w tym zakresie przez stronę postępowania.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję PWINB jako wydaną z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargi kasacyjne od opisanego wyroku o sygn. akt II SA/Gd 99/15 wywiedli: [...] oraz [...].

Organ, reprezentowany przez r.pr. [...], w swej skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, a konkretnie art. 66 pr.bud. w zw. z § 242 ust. 4 rozp.war.tech. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że badając szerokość drogi ewakuacyjnej pod kątem naruszenia § 242 ust. 4 rozp.war.tech. organy nadzoru winny zmierzyć szerokość drogi ewakuacyjnej przy każdym możliwym kącie otwarcia drzwi, a nie tylko przy ich całkowitym otwarciu. Na tej podstawie PWINB wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a ponadto w każdym przypadku o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik PWINB podniósł, że literalna wykładnia § 242 ust. 4 rozp.war.tech. jednoznacznie wskazuje, wbrew stanowisku zajętemu przez Sąd pierwszej instancji, że pomiary szerokości drogi ewakuacyjnej winny być dokonane wyłącznie przy całkowitym otwarciu drzwi. Podkreślił, że to właśnie językowa wykładnia przepisów prawa jest podstawowym i priorytetowym sposobem wykładni, w oparciu o który należy odczytywać znaczenie danej normy prawnej z pierwszeństwem przed innymi metodami wykładni. Zdaniem skarżącego kasacyjnie – który powołał się w tym zakresie na obszernie zacytowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w 25 lutego 2014 r., sygn. akt 2304/12 – organy nadzoru dokonały prawidłowej, literalnej wykładni § 242 ust. 4 rozp.war.tech. i prawidłowo dokonały pomiarów szerokości drogi ewakuacyjnej przy maksymalnym otwarciu drzwi (z uwzględnieniem zastosowanego przez Inwestora ogranicznika kąta otwarcia drzwi). W ocenie PWINB rozszerzająca interpretacja analizowanego przepisu jest niedopuszczalna, z uwagi na restrykcyjny charakter analizowanej normy. Dlatego też nie można zaakceptować stanowiska Sądu pierwszej instancji, który w istocie dokonał rozszerzającej interpretacji analizowanej normy, wskazując na konieczność przyjęcia takiego pomiaru szerokości drogi ewakuacyjnej, który wystąpi w przypadku maksymalnego zwężenia szerokości tej drogi, niezależnie od tego, przy jakim kącie otwarcia drzwi to wystąpi.

Również skarga kasacyjna wniesiona przez Inwestora, [...], reprezentowaną przez r.pr. [...], został oparta wyłącznie na zarzutach naruszenia prawa materialnego – tj. naruszenia:

1) art. 66 ust. 1 pkt 1 pr.bud. w zw. z § 242 ust. 4 rozp.war.tech., polegającego na niewłaściwej wykładni pojęcia "całkowite otwarcie drzwi" i uznaniu, że całkowite otwarcie drzwi oznacza otwarcie drzwi do poziomu powodującego maksymalne zmniejszenie drogi ewakuacyjnej ("najwęższy wymiar drogi ewakuacyjnej uzyskany w trakcie otwierania drzwi, aż do ich całkowitego otwarcia");

2) § 16 ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu, że poprzez wykonanie montażu dodatkowego skrzydła drzwiowego do lokalu nr [...] nie została zapewniona droga ewakuacyjna w przedmiotowym budynku.

Wskazując na powyższe zarzuty Inwestor wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu pełnomocnik Inwestora – przedstawiwszy zwięźle dotychczasowy przebieg postępowania – stwierdził, że przedstawiona przez Sąd pierwszej instancji wykładnia pojęcia "całkowite otwarcie drzwi" zawartego w treści § 242 ust. 4 rozp.war.tech. jest co najmniej dowolna. Nawet gdyby jednak przyjąć, że powołany przepis jest nieostry (choć w opinii skarżącej jest on jasno sformułowany i nie budzi wątpliwości), to w pierwszej kolejności należałoby zastosować wykładnię językową (gramatyczną). Jest ona bowiem podstawowym sposobem interpretacji przepisów, gdyż pierwszą czynnością, od której zwykle zaczyna się analizę tekstu jest próba właściwego jego zrozumienia na podstawie znajomości prawideł danego języka. Dopiero gdy wykładnia językowa okaże się niewystarczająca, stosuje się wykładnię systemową i ewentualnie funkcjonalną. Tak więc przedstawiona przez Sąd wykładnia powołująca się na charakter przepisów dot. ochrony przeciwpożarowej oraz wagę dóbr chronionych na podstawie tych przepisów, w ocenie skarżącej, narusza kolejność posługiwania się rodzajami wykładni. Zdaniem pełnomocnika Inwestora dla oceny zgodności zamontowania przedmiotowych drzwi z warunkami technicznymi nie ma znaczenia, jak chce tego Sąd, szerokość drogi ewakuacyjnej przy otwarciu drzwi do poziomu powodującego maksymalne zmniejszenie drogi ewakuacyjnej. Z treści § 242 rozp.war.tech. wynika bowiem wyraźnie, że prawne znaczenie ma jedynie szerokość drogi ewakuacyjnej ustalana po całkowitym otwarciu drzwi, a nie ich uchyleniu pod jakimś innym kątem (por. wyrok NSA z 25.02.2014 r., II OSK 2304/12).

Dalej autor skargi kasacyjnej wskazał, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby drzwi mieszkania skarżącej otwierające się na zewnątrz, stwarzały niebezpieczeństwo dla lokalu sąsiedniego oraz aby naruszały któryś z wymienionych przepisów. Organy rozpoznające niniejszą sprawę prawidłowo ustaliły i dokonały oceny w zakresie wymogów dotyczących szerokości drogi ewakuacyjnej w sytuacji otwarcia drzwi uczestnika postępowania na zewnątrz. W tym stanie rzeczy słuszne jest stanowisko organu II instancji, iż realizacja przedmiotowych drzwi nie powoduje okoliczności określonych w przepisie art. 66 pr.bud., nie ma zatem podstaw do nakazania właścicielowi lokalu nr 1 usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w szczególności zdemontowania tych drzwi. Poczynione przez organy nadzoru budowlanego ustalenia faktyczne pozwalają na uznanie, że sposób zamontowania drzwi zewnętrznych do lokalu mieszkalnego Inwestora nie narusza warunków technicznych, jakie powinny spełniać obiekty budowlane, w tym dotyczących zagrożenia pożarowego.

Odpowiadając na skargę kasacyjną PWINB, Wspólnota Mieszkaniowa, zastępowana przez r.pr. [...], wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej oraz zasądzenie na rzecz Wspólnoty od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że ww. skarga kasacyjna upraszcza stanowisko Sądu wyrażone w zaskarżonym wyroku, usiłując sprowadzić je do błędnej wykładni § 242 ust. 4 rozp.war.tech. Tak skonstruowany zarzut skargi nie podważa skutecznie materialnej podstawy wyroku. Jego sednem było bowiem, iż do zagrożenia życia ludzi dochodzi, jeżeli nie zachowana jest szerokość drogi ewakuacyjnej określonej w § 16 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. i że szerokość ta nie może być zmniejszana poprzez zastosowanie § 242 ust. 4 rozp.war.tech. Tymczasem organ w ogóle nie odwołuje się do treści rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, w szczególności jej § 16, szeroko omawianego na kartach uzasadnienia zaskarżonego wyroku. WSA dokonał zakwestionowanej w skardze kasacyjnej wykładni § 242 ust. 4 rozp.war.tech. jedynie dodatkowo, jako dopełnienie wywodu w zakresie § 16 rozp.p.poż. Ponadto skarga kasacyjna nietrafnie odwołuje się do treści wyroku NSA w sprawie o sygn. II OSK 2304/12, bowiem wyroku tego w ogóle nie oparto o § 16 rozp.p.poż. Tezy tego rozstrzygnięcia nie nadają się zatem do zastosowania w niniejszej sprawie.

Z kolei w odpowiedzi na skargę kasacyjną [...], Wspólnota Mieszkaniowa, zastępowana jw., wniosła o: (1) odrzucenie skargi kasacyjnej w zakresie zarzutu z jej pkt 2 – naruszenia § 16 ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. – podkreślając w motywach, że Inwestor w ogóle tego zarzutu nie uzasadnił, skupiając się w całości na zarzucie z pkt 1 petitum; (2) oddalenie skargi kasacyjnej w całości jako bezzasadnej; (3) zasądzenie na rzecz Wspólnoty od Inwestora kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że skarga kasacyjna ograniczona do zarzutu z jej pkt 1 nie może doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku i winna być oddalona. Sąd pierwszej instancji dokonał zakwestionowanej w skardze kasacyjnej wykładni § 242 ust. 4 rozp.war.tech. jedynie dodatkowo. Podstawą rozstrzygnięcia był zaś art. 66 ust. 1 pkt 1 pr.bud. w zw. z § 16 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. oraz § 242 ust. 1 rozp.war.tech. Zdaniem tego Sądu przepis § 242 ust. 4 rozp.war.tech. nie miał w ogóle zastosowania przy określaniu minimalnej dopuszczalnej szerokości dróg ewakuacyjnych w niniejszej sprawie, albowiem szerokość drogi określona na podstawie § 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. oraz § 242 ust. 1 rozp.war.tech. nie może być w ogóle zmniejszona w trakcie otwierania drzwi. Tymczasem Inwestor w ogóle nie podważył w swej skardze wykładni § 16 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż., zgodnie z którą przepis ten w ogóle nie odwołuje się do § 242 ust. 4 rozp.war.tech.

Na rozprawie w dniu 06 czerwca 2017 r. pełnomocnik [...] podtrzymał wnioski i wywody jej skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: (1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub (2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy podkreślić, że prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, oraz precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych, które w przypadku zarzutu naruszenia prawa materialnego powinno obejmować przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu (zdaniem skarżącego kasacyjnie: właściwej) wykładni przepisu prawa lub umotywowanie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" takiego przepisu, które z kolei powinno zmierzać do wykazania, że sąd, stosując ów przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu opisanemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające z przywołanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować, a tym bardziej je uzupełniać.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach obie skargi kasacyjne wniesione w niniejszej sprawie przez organ ([...]) oraz przez inwestora ([...]), należy stwierdzić, że już z uwagi na sposób sformułowania podniesionych w nich zarzutów, a zwłaszcza ich wąski zakres, nie mogły one doprowadzić do zamierzonego przez skarżących kasacyjnie skutku, w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.

Godzi się bowiem zauważyć, że zawarte w tym wyroku rozstrzygnięcie, w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji PWINB z 19 grudnia 2014 r., zostało oparte na dwóch podstawowych przesłankach: (i) istotnego naruszenia prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) – w tym przede wszystkim błędnej wykładni § 242 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.) w związku z § 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) – a także (ii) istotnego, jak stwierdził Sąd pierwszej instancji, naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Owe naruszenia proceduralne miały przy tym polegać m.in. na niepoczynieniu przez organ odwoławczy jakichkolwiek ustaleń odnośnie do pozostałych przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, z późn. zm.) – poza wymienioną w art. 66 ust. 1 pkt 1 ab initio pr.bud. przesłanką możliwego zagrażania przez obiekt budowlany życiu ludzi – których spełnienie uzasadniać może orzeczenie przewidzianych w tym przepisie nakazów, a także na niewyjaśnieniu i nieustosunkowaniu się do zastrzeżeń, jakie Wspólnota Mieszkaniowa wniosła do sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie.

W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest poza sporem, że wystąpienie każdej z ww. kategorii naruszeń wskazanych przez Sąd pierwszej instancji – tj. zarówno istotne naruszenie prawa materialnego, jak i istotne naruszenie przepisów postępowania – mogło samodzielnie stanowić wystarczającą podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku.

W związku z tym godzi się zauważyć, że stwierdzenia i oceny Sądu pierwszej instancji w kwestii wystąpienia w kontrolowanej sprawie istotnych naruszeń przepisów postępowania nie zostały w żaden sposób zaczepione we wniesionych skargach kasacyjnych. Oznacza to, że zarówno sama okoliczność zaistnienia wskazywanych przez ten Sąd naruszeń proceduralnych, jak i ocena ich istotnego wpływu na wynik sprawy, wymykały się kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu kasacyjnym. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany był przyjąć bez badania, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły wytknięte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uchybienia procesowe, w tym zwłaszcza braki w zakresie postępowania wyjaśniającego i należytej oceny postępowania dowodowego, które same w sobie już uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji PWINB przez Sąd pierwszej instancji.

Natomiast obie wniesione skargi kasacyjne zostały oparte wyłącznie na podstawie wyszczególnionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. na zarzutach naruszenia prawa materialnego, i to w istocie ograniczonych do zarzutu naruszenia przepisu § 242 ust. 4 rozp.war.tech. przez jego błędną wykładnię.

Wprawdzie w skardze kasacyjnej Inwestora (w pkt 1 jej petitum) powołano także przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 pr.bud., ale uczyniono to jedynie "w związku" z przepisem § 242 ust. 4 rozp.war.tech., i bez wyjaśnienia w uzasadnieniu skargi, na czym zarzucane naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 pr.bud. miało polegać. Podobnie uczyniono w skardze kasacyjnej PWINB, z tym że w tym przypadku autor skargi kasacyjnej ograniczył się do przywołania jedynie ogólnikowo "art. 66" pr.bud., bez sprecyzowania, o którą konkretnie jednostkę redakcyjną tego artykułu chodzi (o który ustęp, ewentualnie także punkt), gdy tymczasem w odniesieniu do artykułu, który – tak jak art. 66 pr.bud. – składa się z ustępów, punktów lub innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (zob. wyrok NSA z 19.10.2016 r., II OSK 39/15; por. też: wyroki NSA: z 30.11.2016 r., I FSK 599/15; z 09.11.2016 r., I GSK 968/16; z 18.10.2016 r., II OSK 3381/14 – wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA"). Z kolei podniesiony ponadto w skardze kasacyjnej Inwestora (w pkt 2 jej petitum) zarzut naruszenia § 16 ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. nie został w ogóle w jej motywach uzasadniony (uzasadnienie skargi kasacyjnej Inwestora skupia się wyłącznie na zarzucie błędnej wykładni § 242 ust. 4 rozp.war.tech.) – na co trafnie zwrócono uwagę w odpowiedzi Wspólnoty Mieszkaniowej na skargę kasacyjną. Jednakże, wbrew wnioskowi autora tej odpowiedzi, powyższe uchybienie nie uzasadniało "odrzucenia skargi kasacyjnej w zakresie zarzutu z pkt 2". Przepis art. 178 p.p.s.a. nie przewiduje bowiem możliwości odrzucenia skargi kasacyjnej w części dotyczącej jej określonego zarzutu.

Wszystko to prowadzi do wniosku, że obie wniesione skargi kasacyjne zostały niewadliwie oparte wyłącznie na – zbieżnych co do istoty – zarzutach błędnej wykładni § 242 ust 4 rozp.war.tech., która miała polegać:

– według PWINB – na przyjęciu, że badając szerokość drogi ewakuacyjnej pod kątem naruszenia ww. przepisu organy nadzoru winny zmierzyć szerokość drogi ewakuacyjnej przy każdym możliwym kącie otwarcia drzwi, a nie tylko przy ich całkowitym otwarciu;

– według Inwestora – na niewłaściwej wykładni pojęcia "całkowite otwarcie drzwi" i uznaniu, że całkowite otwarcie drzwi oznacza otwarcie drzwi do poziomu powodującego maksymalne zmniejszenie drogi ewakuacyjnej.

Tak sformułowane zarzuty kasacyjne nie mogły jednak skutecznie podważyć zasadności materialnoprawnej przesłanki (w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) uchylenia zaskarżonej decyzji PWINB przez Sąd pierwszej instancji.

Jak bowiem wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Wojewódzki upatrywał zaistnienia tej przesłanki przede wszystkim w stwierdzonym naruszeniu (błędnej wykładni) przepisów § 242 ust. 1 rozp.war.tech. w zw. z § 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. Natomiast wyraźnie wykluczył zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepisu § 242 ust. 4 rozp.war.tech. – stwierdzając expressis verbis, że nie jest dopuszczalne, aby ustaloną w oparciu o § 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozp.p.poż. w zw. z § 242 ust. 1 rozp.war.tech. minimalną szerokość drogi ewakuacyjnej mierzyć stosując dodatkowo przepis § 242 ust. 4 rozp.war.tech.

Należy podkreślić, że to stanowisko Sądu pierwszej instancji nie stało się przedmiotem zarzutów w żadnej z wniesionych skarg kasacyjnych, wobec czego ocena jego prawidłowości wymyka się kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postepowaniu kasacyjnym.

Zarazem w świetle powyższych uwag nie ulega wątpliwości, że zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wykładnia § 242 ust. 4 rozp.war.tech. – zgodnie z którą minimalna szerokość drogi ewakuacyjnej (wynikająca z przepisów § 242 ust. 1 i 2 rozp.war.tech.) na całej jej długości powinna być zapewniona przy każdym położeniu skrzydła drzwi, stanowiącego wyjście na drogę ewakuacyjną, aż do jego całkowitego otwarcia, a nie tylko w momencie, gdy skrzydło drzwi, stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną, jest całkowicie otwarte – została przedstawiona przez Sąd pierwszej instancji jedynie ubocznie, niejako na marginesie wcześniejszego, podstawowego wywodu, co zresztą expressis verbis potwierdził sam Sąd, poprzedzając swe uwagi dotyczące wykładni § 242 ust. 4 rozp.war.tech. słowami: "Niezależnie od powyższego, dodać należy [...]".

W konsekwencji kwestia wadliwości tej wykładni – podniesiona w obu skargach kasacyjnych – pozostaje bez wpływu na ocenę trafności rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku.

Dlatego jedynie dla zachowania zupełności wywodów niniejszego uzasadnienia – mając na względzie, podkreślony w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz. 1), obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych – niniejszy skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdza, iż nie widzi dostatecznych podstaw do odstąpienia od poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2304/12 (CBOSA), zgodnie z którym na gruncie § 242 ust. 4 rozp.war.tech. prawne znaczenie ma jedynie szerokość drogi ewakuacyjnej ustalana po całkowitym otwarciu drzwi, a nie ich uchylenie pod jakimś kątem. Przemawia za tym już jednoznaczna, literalna treść tego przepisu, której nie sposób przełamać z odwołaniem się wyłącznie do celowościowych argumentów przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

W tym zakresie nie sposób więc odmówić racji skarżącym kasacyjnie, którzy zarzucili Sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię § 242 ust. 4 rozp.war.tech. Zasadność tego zarzutu sama w sobie nie wystarcza jednak – z przywołanych wyżej względów – do uznania, że wniesione skargi kasacyjne zawierają usprawiedliwione podstawy.

Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., obie skargi kasacyjne oddalił (pkt 1 sentencji wyroku).

Jednocześnie na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości (pkt 2 sentencji wyroku), uznając, że w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek, o jakim mowa w tym przepisie.