Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3552/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2016 r. sprawy ze skargi D. P. i M. P. na decyzję Wojewody[...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących D. P. i M. P. kwotę 5134 (pięć tysięcy sto trzydzieści cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją Nr [...], z dnia [...] września 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r. poz. 267 ze zm. dalej jako k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. P. i D. P. od decyzji Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. orzekającej o

- ustaleniu odszkodowania za nieruchomość położoną w W. na terenie [...] przy ul. Z., stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] nr z obrębu [...], powstałą z podziału działki ewidencyjnej nr [...], wcześniej uregulowaną w księdze wieczystej Nr [...] (obecnie przedmiotowa działka uregulowana jest w księdze wieczystej Nr [...]), objętą ostateczną decyzją Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...].03.2014r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, tj. przebudowy polegającej na rozbudowie ciągu ulic Z. i Z. na odcinku od ul. P. do ul. M. w [...] z przeprowadzeniem ruchu pod linią kolejową relacji [...] – [...] i dwoma jezdniami ul. P., w wysokości [...] zł na rzecz: M. P. oraz D. P. w udziale 1/1 na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej;

- ustaleniu odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego (służebności gruntowej) ustanowionego na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji siedzibą w W., w wysokości 1 270,00 zł i przyznaniu odszkodowania na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. z siedzibą w W. w całości;

- ustaleniu odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego (służebności przesyłu) ustanowionego na rzecz P. Spółki [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. (dawniej [...] Spółka [...] Sp. z o. o.), w wysokości 988,00 zł i przyznaniu odszkodowania na rzecz: P. Spółki [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. w całości;

- zobowiązaniu Prezydenta Miasta W., jako organ wykonawczy Miasta W., reprezentowanego przez Zarząd Miejskich Inwestycji Drogowych do zapłaty ustalonego odszkodowania, jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna,

utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Prezydent Miasta W. zezwolił na realizację inwestycji drogowej, tj. przebudowy polegającej na rozbudowie ciągu ulic Z. i Z. na odcinku od ul. P. do ul. M. w [...] z przeprowadzeniem ruchu pod linią kolejową relacji [...] – [...] i dwoma jezdniami ul. P., projektowanej m.in. na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...], powstałą z podziału działki ewidencyjnej nr [...] uregulowaną w księdze wieczystej Nr [...]. W/w decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja wydana została w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U z 2008 r. nr 193, poz. 1194 ze zm., dalej jako specustawa).

Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy powołaną decyzję Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. w części dotyczącej m.in. przedmiotowej nieruchomości.

Organ odwoławczy wskazał, że z analizy księgi wieczystej KW Nr [...] wynika, że w dziale II jako współwłaściciele nieruchomości położonej w W. na terenie [...] przy ul. Z., oznaczonej jako m.in. działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] (powstała z podziału działki ewidencyjnej nr [...]), wpisani są M. P. oraz D. P. w udziale wynoszącym 1/1 na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, natomiast działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] (powstała z podziału działki ewidencyjnej nr [...]) została odłączona z przedmiotowej księgi i została przyłączona do nowej księgi wieczystej Nr [...], gdzie jako właściciel wpisane jest Miasto W. Powyższy wpis został dokonany w oparciu o decyzję Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, utrzymaną w mocy Decyzją Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że nieruchomość oznaczona jako dz. ew. nr [...] w dniu, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, stanowiła współwłasność M. P. oraz D. P. w udziale 1/1 na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Ponadto na w/w nieruchomości ustanowione były ograniczone prawa rzeczowe: służebność gruntowa - na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W. S.A. oraz służebność przesyłu - na rzecz P. Spółki [...] Sp. z o. o.

W celu ustalenia wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość, w dniu 10 lipca 2014 r. został wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego, Z. J. (uprawnienia Nr [...]), operat szacunkowy, w którym określono wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości (wraz z naniesieniami budowlanymi) bez uwzględnienia obciążenia jej ograniczonymi prawami rzeczowymi na łączną kwotę [...] zł, w tym wartość rynkowa nieruchomości gruntowej została oszacowana na kwotę [...] zł, tj. 711,00 zł/m², wartość naniesień budowlanych (utwardzona nawierzchnia z kostki typu Bauma) na kwotę [...] zł, wartość rynkowa ograniczonych praw rzeczowych został określona na łączną kwotę [...] zł oraz wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości po odjęciu wartości ograniczonych praw rzeczowych wraz z naniesieniami budowlanymi została oszacowana na kwotę [...] zł.

Organ odwoławczy uznał, że operat szacunkowy sporządzono zgodnie z przepisami prawa, w szczególności z przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518) oraz przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), a także zgodnie ze standardami zawodowymi (Powszechnymi Krajowymi Zasadami Wyceny - PKZW i Notami Interpretacyjnymi).

Ze względu na to, że wyceniana nieruchomość, przed wydaniem decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta W., teren na którym znajduje się wyceniana nieruchomość oznaczony jest symbolem (C)12 - tereny wielofunkcyjne - wartość nieruchomości gruntowej określono zgodnie z § 36 ust. I Rozporządzenia, tzn. przy uwzględnieniu cen transakcyjnych uzyskiwanych przy sprzedaży gruntów przeznaczonych pod zabudowę usługowo - mieszkaniową. Z uwagi na cel wyceny, rodzaj wycenianej nieruchomości i zakres wyceny - po przeprowadzonej wizji lokalnej, analizie dokumentacji i analizie lokalnego rynku nieruchomości do wyceny gruntu zastosowano: podejście porównawcze, metodę porównywania parami.

Ponieważ nawierzchnia wycenianej nieruchomości pokryta jest utwardzoną kostką typu Bauma, która stanowi parking przed budynkiem handlowo – usługowym, wartość obiektu budowlanego określono w podejściu kosztowym metodą odtworzeniową. Za podstawę wyceny przyjęto: Scalone Normatywy do Wyceny Budynków i Budowli "WACETOB" wg cen I kw. 2014 r.

Oszacowana jednostkowa wartość rynkowa nieruchomości gruntowej zawiera się pomiędzy jednostkową ceną minimalną i maksymalną gruntów niezabudowanych przeznaczonych pod zabudowę usługowo - mieszkaniową, jakie znajdują się w zbiorze transakcji przyjętych do porównania. Określona w operacie wartość nie zawiera podatku VAT.

W ocenie Wojewody [...] szczegółowa analiza operatu nie wykazała braków formalnych, wewnętrznych niespójności lub błędów obliczeniowych, które pozwoliłyby na zakwestionowanie ustaleń sporządzonej wyceny.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2015 r. wnieśli D. P. i M. P. Skarżący podnieśli, że stanowisko Wojewody [...] i wcześniejsze stanowisko Prezydenta Miasta W. nie znajduje uzasadnienia w realiach obrotu gruntami na tym terenie i z tego powodu decyzje należało zaskarżyć. Podnoszone przez skarżących zaniżenie wartości gruntu przez rzeczoznawcę działającego na zlecenie organu, potwierdza nie tylko faktyczna wartość m² gruntu wynikająca z umowy sprzedaży nieruchomości położonej w sąsiedztwie i zawartej w dniu [...].11.2014 r. - cena transakcyjna ( kopia aktu w załączeniu ), ale także operat szacunkowy z dnia 12 maja 2015 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. S.- biegłego sądowego. Biegły określił wartość nieruchomości w wysokości odpowiadającej jej realnej wartości transakcyjnej, a więc cenie najbliższej ceny rynkowej. Wskazana przez biegłego wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości [...] zł. (991,00 zł./m) odbiega znacznie od wartości uznanej przez organy tj. [...] zł. (711,00 zł./m) i stanowiącej ich zdaniem słuszne odszkodowanie za grunt wywłaszczony (różnica 73.038,00 zł). W ocenie skarżących wskazana przez biegłego wartość nieruchomości nie odbiega w przeliczeniu na wartość 1 m² od cen transakcyjnych na tym terenie, co potwierdza załączony do skargi akt notarialny. W tych okolicznościach operat przyjęty przez organy jako podstawa ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczony grunt nie może być uznany za rzetelny i obiektywny, a w szczególności za stanowiący podstawę do słusznego odszkodowania za wywłaszczony grunt.

Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powyższe kryteria, Sąd uznał, że podlega ona uchyleniu, ponieważ została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Stosownie natomiast do przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną.

Organ odwoławczy nie wyjaśnił należycie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, naruszając tym samym powołane przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a., co w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie na operacie szacunkowym wykonanym przez rzeczoznawcę majątkowego Z. J. (uprawnienia Nr [...]) w dniu 10 lipca 2014 r. Natomiast podstawą ustalenia odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działkę ew. nr [...] o pow. [...] m² w obrębie [...] i naniesień znajdujących się na tej działce oraz wartości rynkowej ograniczonych praw rzeczowych ją obciążających był operat szacunkowy wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego Z. J. (uprawnienia Nr [...]) w dniu 18 lutego 2015 r.

Już sama ta rozbieżność dyskwalifikuje zaskarżoną decyzję.

Ponadto z akt administracyjnych wynika, że w dniu 14 maja 2015 r. jeszcze przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji, skarżący złożyli do akt sprawy operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego J. S. (nr uprawnień [...]) sporządzony w dniu 12 maja 2015 r. na zlecenie strony skarżącej. W operacie tym wartość przedmiotowej nieruchomości wyceniono na kwotę [...] zł, to jest 991 zł/m². Natomiast w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego Z. J. w dniu 18 lutego 2015 r. wartość rynkową prawa własności gruntu ustalono na kwotę [...] zł, to jest 711 zł/m².

Słusznie wskazują skarżący na znaczną rozbieżność wyżej wskazanych wartości.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości.

W świetle ust. 4a art. 12 powołanej ustawy decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, jakie z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, przeszły na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

Odszkodowanie za wskazane wyżej nieruchomości przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe (art. 12 ust. 4f).

Stosownie do ustępu 5 wskazanego artykułu do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18.

Zgodnie z art. 156 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami opinię o wartości nieruchomości sporządza na piśmie rzeczoznawca majątkowy w formie operatu szacunkowego. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż na organach administracji ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości, a co za tym idzie obowiązek oceny wiarygodności sporządzonej opinii. Zarówno organy administracji, jak i sąd administracyjny zobligowane są ocenić wartość operatu szacunkowego. Dotyczy to zarówno podejścia, metody i techniki szacowania przyjętej przez rzeczoznawcę majątkowego. Fakt, że ich wybór zależy od rzeczoznawcy nie oznacza, że może on działać w sposób dowolny. Podkreślić należy, że operat szacunkowy stanowi opinię biegłego, która podlega ocenie nie tylko pod względem formalnym, lecz również materialnym. Organ rozpoznający sprawę ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zbadać przedstawiony operat pod względem jego zgodności ze stosowanymi przepisami, jak również jego logiczności i zupełności. W przypadku zaś istniejących wątpliwości lub niejasności może żądać wyjaśnień lub uzupełnienia wyceny (por. wyroki NSA: z dnia 6 czerwca 2008 r., I OSK 852/07, z dnia 22 grudnia 2009 r., I OSK 373/09, z dnia 12 stycznia 2011 r., I OSK 379/10, z dnia 7 października 2011 r., I OSK 1650/10, z dnia 24 stycznia 2012 r., I OSK 1008/11, z dnia 31 stycznia 2012 r., I OSK 2085/11 – niepublikowane).

Operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego na zlecenie skarżących nie stanowi opinii biegłego w myśl art. 84 k.p.a. W świetle tego przepisu taki charakter ma jedynie operat wykonany na zlecenie organu administracji. W świetle jednak art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Złożony do akt sprawy operat szacunkowy sporządzony na zlecenie skarżących stanowi dowód, który w myśl zaś art. 78 k.p.a. należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (§ 1). Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że jeżeli nie występują przesłanki określone w art. 78 § 2 k.p.a., organ administracji nie może – przed wydaniem decyzji – odmówić oceny dowodów przedłożonych przez stronę. Organ odwoławczy, w ramach swoich uprawnień kontrolnych, ocenia materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ w pierwszej instancji, jak i zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji organu pierwszej instancji a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1988 r., SA/Lu 151/88, ONSA 1988, nr 2, poz. 72).

Jedna z naczelnych reguł postępowania administracyjnego, to jest zasada prawdy materialnej, nakładająca na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich możliwych działań – zgodnych wszakże z prawem (art. 6 i art. 75 k.p.a.) – służących dojściu do poznania rzeczywistego stanu faktycznego sprawy toczącej się przed tymi organami, zobowiązywała organ odwoławczy do dokonania oceny operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie organu, poprzez "porównanie" jego ustaleń z treścią konkurencyjnego operatu, wykonanego na zlecenie strony. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie odniósł się dowodu w postaci operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego J. S. sporządzonego w dniu 12 maja 2015 r. na zlecenie strony skarżącej. Wskazuje to, że ocena dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie dokonana przez organ odwoławczy miała charakter dowolny. Ocena ta nie była oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego, skoro organ uchylił się od zbadania znaczenia i wartości dla sprawy operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego na zlecenie skarżących.

W doktrynie i w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Reguły te są następujące: po pierwsze należy opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa (np. pomoc prawna), po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Organ zatem powinien dokonać oceny poszczególnych dowodów (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 350 wraz z powołaną tam literaturą oraz przykładowo wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2009 r., II SA/Gd 450/09, opubl. Legalis).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2706/12, Lex nr 1578871, wskazał, że " zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a jednocześnie nie jest sprzeczne z prawem. Unormowanie to wskazuje na zasadę równej mocy środków dowodowych co oznacza, że w toku postępowania wyjaśniającego organ administracji zobowiązany jest zebrać cały materiał dowodowy aby po jego rozpatrzeniu wydać decyzję administracyjną. Organ nie jest związany opinią biegłego i powinien ją ocenić na równi z innymi środkami dowodowymi w ramach swobodnej oceny dowodów".

Brak odniesienia się przez organ do dowodu w postaci operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie strony prowadzi do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw. Z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 78 k.p.a. wynika prawo strony do zgłaszania krytyki co do opinii biegłego, jak również możliwość jej zwalczania wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi. W odniesieniu do operatu szacunkowego, którego sporządzenie podlega sformalizowanemu reżimowi, strona jest również uprawniona do przedstawienia alternatywnego operatu szacunkowego.

Z kolei w wyroku z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 126/10 (https://cbois.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "operat szacunkowy, niezależnie od tego czy sporządzony został na zlecenie organu, czy też strony postępowania, ma wszystkie cechy opinii biegłego, o jakiej mowa w art. 84 § 1 k.p.a., skoro jego sporządzenie wymaga wiadomości specjalnych. Zatem opinia taka podlega ocenie, gdyż organ na tej podstawie rozstrzyga o jednym z obligatoryjnych elementów decyzji orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, a mianowicie o wysokości odszkodowania podlegającego zwrotowi". Organ nie może uchylić się zatem od oceny takiego środka dowodowego.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy należy przyjąć, że organ odwoławczy nie wyjaśnił należycie wszystkich istotnych okoliczności. Sporządzony na zlecenie strony operat szacunkowy, będący "opinią prywatną", winien podlegać ocenie organu administracji, który w oparciu o ten dowód rozstrzyga sprawę w zakresie wysokości odszkodowania. W myśl art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ orzekający ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zbadać, czy przedłożony operat szacunkowy sporządzony został zgodnie z przepisami oraz czy jest logiczny i zupełny. Rozważania te powinny natomiast znaleźć odbicie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.. Dodać również należy, że w przypadku istniejących wątpliwości, względnie niejasności, organ powinien zażądać od rzeczoznawcy stosownych wyjaśnień lub uzupełnienia wyceny, a nawet zlecić wykonanie nowego operatu.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni przedstawione wyżej uwagi. W szczególności organ podejmie wszelkie kroki niezbędne w celu prawidłowego ustalenia wartości wywłaszczonej pod budowę drogi nieruchomości skarżących.

Wskazane uchybienia uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem nie ulega wątpliwości, iż uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy.