Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 32/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 84 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2134
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 144, art. 145 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2344
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2018 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 5 czerwca 2017 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Syndyka masy upadłości A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej kwotę 43866 (czterdzieści trzy tysiące osiemset sześćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Syndyk A. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 9 listopada 2017 r., nr [..], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z 5 czerwca 2017 r., nr [..], w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew. Decyzje powyższe zostały wydane w następujących okolicznościach faktycznych:

Spółka A. wnioskiem z 20 lutego 2012 r. zwróciła się do Wójta Gminy o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów rosnących na działkach nr [..] obręb ewidencyjny K. oraz [..] i [..] obręb P., gmina K. będących w zarządzie B.

Decyzją z 3 marca 2012 r. Wójt zezwolił na usunięcie 36 sztuk drzew, wyszczególnionych w tabeli nr 1 i krzewów o powierzchni 12 200 m2. Zezwolenie zostało uzależnione od posadzenia przez wnioskodawcę 50 sztuk drzew i 12 200 m2 krzewów gatunkowo odpowiadających warunkom siedliskowym na terenie gminy K.

W przedmiotowej decyzji została ustalone opłaty w wysokości 2 886 520 zł za usunięcie krzewów oraz 243 239,70 za usunięcie drzew, których termin uiszczenia został odroczony na okres 3 lat od wydania zezwolenia. Ponadto część opłaty w wysokości 53 321,95 zł za usunięcie drzew charakteryzujących się wysoką wartością przyrodniczą została naliczona i stała się wymagalna w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji. Wnioskodawca uiścił ją w wyznaczonym w decyzji terminie.

W dniu 16 maja 2012 r. Wójt dokonał sprawdzenia wykonania nasadzeń zastępczych, ustalając że strona posadziła 50 drzew przewidzianych w przedmiotowej decyzji. W odniesieniu natomiast do zobowiązania posadzenia 12 200 m2 krzewów, wnioskami z 22 marca 2012 r., a następnie z 8 października 2013 r. strona wystąpiła o przedłużenie terminu wykonania nasadzeń następczych, które organ zaakceptował, ustalając ostateczny termin realizacji obowiązku do dnia 30 września 2016 r.

W dniu 4 listopada 2016 r. Wójt przeprowadził wizję lokalną w celu sprawdzenia wykonania nasadzeń krzewów. Z jej ustaleń wynika, że obowiązek w zakresie nasadzeń krzewów nie został wykonany. Fakt niewykonania tego obowiązku potwierdziły ustalenia wizji z 25 kwietnia 2017 r.

Jak wskazał organ, powołując się na art. 84 ust. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2018, poz. 142 tekst jedn. ze zm., dalej u.o.p.), w odniesieniu do 33 sztuk drzew, które zostały posadzone w ramach realizacji obowiązku nasadzeń zastępczych i które zachowały żywotność po upływie 3 lat od ustalonego w zezwoleniu terminu przesadzenia, zaistniała przesłanka do umorzenia opłaty ustalonej w decyzji z 3 marca 2012 r. W konsekwencji Wójt umorzył opłatę z tego tytułu w wysokości 189 917,75 zł. Jednocześnie organ wskazał, że w przypadku gdy niedopełniono w całości lub części obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych - u.o.p. przewiduje tryb przeliczenia opłaty proporcjonalnie do wykonanych nasadzeń, przewidzianych w pierwotnym zezwoleniu. Dokonując przeliczenia opłaty z uwzględnieniem niewykonanych nasadzeń, Wójt zobowiązał A. do uiszczenia opłaty w wysokości 2 886 520 zł za usunięcie 12 200 m2 krzewów, naliczonej w decyzji z 3 marca 2012 r.

Wskazać przy tym należy, że Wójt uwzględnił wytyczne, wynikające z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 17 marca 2017 r., uchylającej jego poprzednią decyzję w tym przedmiocie z dnia 5 grudnia 2016 r. i przekazującej mu sprawę do ponownego rozpatrzenia ze względu na naruszenie przepisów o reprezentacji upadłego w postępowaniu administracyjnym.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył syndyk A., reprezentowany przez radcę prawnego, zarzucając naruszenie art. 144 ust. 1, 91, art. 342 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. 2017, poz. 2344 tekst jedn. ze zm., powoływane dalej jako pr. u.) oraz art. 10, art. 77 § 1 i 81 k.p.a.

W następstwie rozpoznania powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z 9 listopada 2017 r. zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu, że upadłość A. ogłoszona została postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 7 maja 2014 r., w sprawie o sygn. akt [..] i wówczas wyznaczony został syndyk w osobie M. S. Od tego momentu w prowadzonym postępowaniu należało uwzględniać przepisy powołanej wyżej pr. u.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 144 pr. u. Kolegium wskazało, że z jego treści wynika, iż jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Stosownie do art. 144 ust. 2 ustawy, postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Z powyższego przepisu nie można więc wyprowadzać wniosku, aby syndyk stawał się zupełnie niezależnym podmiotem praw i obowiązków - stroną postępowania w znaczeniu materialnoprawnym w miejsce dotychczasowej strony postępowania. Stwierdzenie ustawodawcy, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości oznacza, że przysługuje mu legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Jest to jednak strona w znaczeniu wyłącznie formalnym. Syndyk działa bowiem w imieniu własnym, jednakże w znaczeniu materialnym stroną pozostaje nadal upadły, który jest podmiotem stosunku prawnego, którego postępowanie dotyczy. Sam upadły nie posiada jednak legitymacji procesowej (formalnej), nie może więc działać osobiście i syndyk działa za niego. Wynika to m.in. z art. 160 ust. 1 pr. u., zgodnie z którym w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk, zarządca oraz nadzorca sądowy dokonują czynności na rachunek upadłego, lecz w imieniu własnym.

Powyższe, zdaniem Kolegium, oznacza, że stroną niniejszego postępowania jest upadły. W szczególności decyzja administracyjna powinna - w ramach wymogu, wynikającego z art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. - jako stronę oznaczać właśnie upadłego. W żadnym wypadku nie może natomiast zostać skierowana (oznaczać jako stronę) do samego syndyka, ten bowiem w znaczeniu materialnym nie jest stroną postępowania w świetle art. 28 k.p.a. Natomiast realizacja uprawnień strony, będącej upadłym, musi się odbywać z uwzględnieniem treści art. 144 ust. 1 pr. u. Zatem jeśli postępowanie prowadzone jest wobec upadłego, wszelkie pisma i rozstrzygnięcia doręczać należy syndykowi, to on bowiem działa na rzecz upadłego i na jego rachunek.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji uczynił zadość wskazanym uregulowaniom. W zaskarżonej decyzji organ zobowiązał A. do uiszczenia opłaty w wysokości 2.886.520,00 zł., natomiast doręczył decyzję pełnomocnikowi syndyka A. - radcy prawnemu K. S. Kolegium uznało jednocześnie za nieprawidłowe doręczenie decyzji także upadłemu podmiotowi, co nastąpiło w niniejszej sprawie, jednak uchybienie to nie stanowiło podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Natomiast, jak zwróciło uwagę Kolegium, organ I instancji zapewnił syndykowi udział w wizji lokalnej w dniu 25 kwietnia 2017 r., której celem miał być odbiór nasadzeń zastępczych krzewów, bowiem zawiadomił pełnomocnika syndyka A. o terminie przeprowadzenia wizji lokalnej. Poinformowany pełnomocnik syndyka nie wziął udziału w wizji, natomiast syndyk M. S. (syndyk masy upadłości A.) upoważniła do uczestniczenia w tych czynnościach D. W. W tej sytuacji nie ma podstaw do uznania, że oświadczenia złożone przez D. W., upoważnionego przez samego syndyka, są nieważne, jak zarzucono w odwołaniu, lub nie odpowiadają rzeczywistości.

Podsumowując, Kolegium uznało za bezsporne, że obowiązek nałożony w decyzji z 3 marca 2012 r. dotyczący posadzenia 12 200 m2 krzewów gatunkowo odpowiadających warunkom siedliskowym na terenie gminy K., do dnia 30 września 2016 r. nie został wykonany. Uzasadniało to naliczenie, na podstawie art. 84 ust. 7 u.o.p. opłaty we wskazanej w sentencji organu I instancji wysokości. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że zasadne jest także w niniejszym postępowaniu umorzenie opłaty w wysokości 189 917,75 zł (243 239,70 zł pomniejszona o wpłaconą kwotę w wysokości 53 321,95 zł) za usunięcie drzew, bowiem jak wynika z materiału dowodowego, posadzone drzewa w ilości 50 sztuk zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w art. 84 ust. 3 u.o.p.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 91 pr. u. Kolegium stwierdziło, że jest on niezasadny. W niniejszej sprawie ostatecznie obowiązek zapłaty kwoty w wysokości 2 886 520,00 zł naliczonej w decyzji 3 marca 2012 r. mógł się skonkretyzować po dniu 30 września 2016 r. (termin wykonania nasadzeń zastępczych krzewów), do tego bowiem dnia kwota ta nie była w ogóle wymagalna i co więcej - nie widomo było czy w ogóle będzie wymagalna w tej właśnie wysokości. Dopiero w decyzji wydanej na podstawie 84 ust. 7 u.o.p. można było orzec o tym obowiązku i jego wysokości. Nie można zatem się zgodzić z twierdzeniem, że w niniejszej sprawie zastosowanie miał przepis art. 91 ust. 1 pr. u., na podstawie którego kwota ta była wymagalna z dniem ogłoszenia upadłości. Obowiązek zapłaty przedmiotowej kwoty nie skonkretyzował się wcześniej wskutek ogłoszenia upadłości.

W skardze na powyższą decyzję Syndyk A. (dalej Skarżący) domagał się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wydanym decyzjom zarzucono:

1) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy Kolegium powinno było uchylić decyzję i umorzyć postępowanie I instancji albowiem decyzja I instancji naruszyła art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 ust. 1 pr. u. poprzez wydanie decyzji przeciwko upadłej spółce, podczas gdy prowadzenie procesu po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej z udziałem upadłego zamiast syndyka jest niedopuszczalne i tym samym decyzja powinna być wydana właściwej stronie, czyli Syndykowi A.,

2) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 144 ust. 1 pr. u. i art. 145 ust. 1 pr. u. poprzez niezawieszenie przedmiotowego postępowania, podczas gdy charakter prawny wierzytelności nie stanowi żadnej podstawy do wyłączenia jej spod zakresu przepisów prawa upadłościowego, co w konsekwencji również doprowadziło do naruszenia:

- art. 2 w zw. z art. 342 pr. u. poprzez wydanie decyzji zmierzającej do nakazania syndykowi masy upadłości postępowania z funduszami masy upadłości wbrew przepisom pr. u.,

- art. 91 ust. 2 oraz 236, 244-266 pr. u. poprzez ich niezastosowanie i tym samym błędne uznanie, że organ może zobowiązać upadłą spółkę do uiszczenia opłaty, podczas gdy w świetle wskazanej ustawy wierzyciel, w stosunku do zobowiązań dotyczących okresu sprzed upadłości (wierzytelności upadłościowej) nie ma prawa wyboru między zgłoszeniem wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, a dochodzeniem jej na innej drodze przeciwko upadłej spółce lub syndykowi i do wszczynania przeciwko upadłej spółce lub syndykowi postępowań administracyjnych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżącemu syndykowi wadliwie odmówiono charakteru strony w niniejszym postępowaniu administracyjnym, skoro z dniem ogłoszenia upadłości upadły stracił legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy upadłości i tym samym nie może być stroną niniejszego postępowania. Skarżący podkreślił, że ewentualne zobowiązania nałożone skarżoną decyzją nie będą realizowane z majątku spółki, lecz masy upadłości za którą odpowiada Syndyk i tym samym decyzja powinna wskazywać właściwą stronę, tj. syndyka A. W konsekwencji skarżący podkreślił, że brak prawidłowo określonego adresata decyzji stanowi nie tylko naruszenie art. 107 k.p.a., ale także wadę uzasadniającą stwierdzenie nieważności takiej decyzji na mocy art. 156 § 4 k.p.a.

Ponadto skarżący zarzucił organowi odwoławczemu, że abstrahował od właściwego trybu dochodzenia przedmiotowej należności, jakim jest postępowanie upadłościowe. Wskazał, że tryb ustalania wierzytelności upadłościowych w postępowaniu upadłościowym jest zasadniczo taki sam w odniesieniu do wierzytelności cywilnoprawnych i należności publicznoprawnych. Dla dokonania zgłoszenia należności publicznoprawnej dołączenie decyzji administracyjnej wydanej po ogłoszeniu upadłości nie jest potrzebne, ani tym samym konieczne. Należy wskazać, że pr. u. jest aktem szczególnym i ma pierwszeństwo przed przepisami ogólnymi, zatem tryb zgłaszania wierzytelności sędziemu komisarzowi należy uznać za wyłączną drogę dochodzenia w postępowaniu upadłościowym należności publicznoprawnych powstałych przed ogłoszeniem upadłości.

Jednocześnie skarżący podkreślił, że przedmiotowe zobowiązanie zgodnie z treścią art. 91 pr. u. stało się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości podmiotu zobowiązanego do dokonania nasadzeń zastępczych w związku z decyzją z 3 marca 2012 r. i tym samym jest wierzytelnością dotyczącą masy upadłości w rozumieniu art. 144 pr. u. która powinna być przypisana do jednej z kategorii wskazanej w art. 342 pr. u. Skarżący argumentował, że Kolegium w decyzji z dnia 9 listopada 2017 r. powinno stwierdzić, że wydanie decyzji przeciwko upadłemu otwiera wierzycielowi - Wójtowi Gminy możliwość dochodzenia wierzytelności z pominięciem procedury postępowania upadłościowego i tym samym stanowi rażące naruszenie przepisów pr. u., które jest uniwersalnym postępowaniem egzekucyjnym, w szczególny sposób określającym wykazywanie istnienia wierzytelności oraz uzyskanie jej zaspokojenia.

Wydanie decyzji, której adresatem jest upadły narusza również przepisy art. 236, 244 - 266 oraz 342 pr. u. gdyż stawia tegoż wierzyciela w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych wierzycieli, którzy zgłosili swoją wierzytelność zgodnie z procedurą prawa upadłościowego. Skutkiem utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji będzie nieuzasadnione i niezgodne z prawem pokrzywdzenie pozostałych wierzycieli, którzy zgłosili swoje wierzytelności do postępowania upadłościowego.

Skarżący wskazał ponadto, że z dniem ogłoszenia upadłości przedmiotowe postępowanie administracyjne powinno zostać zawieszone przez Wójta Gminy na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 144 ust. 1. i art. 145 ust. 1 pr. u., gdyż charakter prawny wierzytelności nie stanowi żadnej podstawy do wyłączenia jej spod zakresu przepisów tego prawa.

Zawieszone postępowanie administracyjne może zostać podjęte przez organ administracji publicznej po kumulatywnym spełnieniu dwóch przesłanek - tylko przeciwko syndykowi i tylko w razie odmowy uznania danej wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. W konsekwencji, kontynuowanie postępowania administracyjnego przed odmową wciągnięcia należności na listę wierzytelności w postępowaniu upadłościowym nie jest dopuszczalne.

Zgodnie z art. 145 ust. 1 pr. u. postępowanie sądowe lub administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta, po wyczerpaniu trybu określonego ustawą, nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Stosownie zaś do treść art. 52 i 61 pr. u. masa upadłości powstaje w dniu, w którym ogłoszono upadłość. Z masy tej następuje w szczególności zaspokojenie wierzycieli na zasadach określonych w pr. u., a więc przede wszystkim zrównania ich statusu połączonego z regułą natychmiastowej wymagalności należności, ustalonej w art. 91 pr. u.

Skarżący podkreślił, że wierzytelność stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania niewątpliwie podlega zgłoszeniu i ewentualnemu zaspokojeniu z masy upadłościowej na skutek podziału funduszy ją tworzących. Następuje to jednak na podstawie pr. u., którego przepisy mają charakter szczególny wobec k.p.a. Dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego byłoby możliwe w razie bezskuteczności umieszczenia należności na liście wierzytelności – odmowie jej wciągnięcia na listę przez syndyka. Jeśli zaś przedmiotowa należność zostanie umieszczona na liście wierzytelności, postępowanie administracyjne będzie podlegać umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ze względu na fakt, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji, postępowanie administracyjne podlegało zawieszeniu na postawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Konkludując skarżący stwierdził, że od dnia ogłoszenia upadłości termin i warunki ponoszenia wszelkich kosztów oraz realizacji zobowiązań upadłego są określone przez prawo upadłościowe i nie ma możliwości indywidualnego ustalania przez wierzyciela jakichkolwiek zasad wykonywania zobowiązań przez upadłego oraz, że postępowanie administracyjne dotyczące mienia upadłego podlega zawieszeniu w każdym stanie sprawy z chwilą ogłoszeni upadłości. Podstawą prawną tak ujętego rozumowania jest art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Z datą ogłoszenia upadłości likwidacyjnej jedynym sposobem dochodzenia wierzytelności jest zgłoszenie jej sędziemu - komisarzowi, z określeniem kategorii. Po ogłoszeniu upadłości zaś nie ma wymogu zgłaszania wierzytelności, której podstawa prawna jest umocowana w prawie administracyjnym wyłącznie w oparciu o wydaną decyzję administracyjną, a wynikającą prowadzonego postępowania administracyjnego wobec strony, co do której w trakcie tego postępowania ogłoszono upadłość. Z art. 240 pr. u. nie wynika konieczność załączania stosownej decyzji administracyjnej jako dowodu istnienia wierzytelności. Wystarczy przedstawienie dowodów uzasadniających należność.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów, obowiązujących w dacie orzekania. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2018r. poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak określoną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 9 listopada 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z 5 czerwca 2017 r., w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew. Adresatem obu decyzji jest A., natomiast doręczono je syndykowi masy upadłości M. S.

Przedmiotowe decyzję zostały wydane w postępowaniu wszczętym przez Wójta Gminy na wniosek A. z dnia 20 lutego 2012 r. o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów rosnących na wskazanych działkach będących w zarządzie B.

Materialnoprawną podstawą przedmiotowego postępowania oraz wydanych w jego przebiegu decyzji stanowiły obowiązujące w dacie jego wszczęcia przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r. poz. 147), dalej u.o.p.

Zgodnie z art. 84 ust. 1 u.o.p., posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, a opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia (ust. 2). Wyjątek od tej zasady przewidziano w ust. 3 art. 84, zgodnie z którym w przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych. Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu (ust. 4).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy decyzją z 3 marca 2012 r. Wójt Gminy zezwolił A. na usunięcie 36 sztuk drzew, wyszczególnionych w tabeli nr 1 i krzewów o powierzchni 12 200 m2. Zezwolenie zostało uzależnione od posadzenia przez wnioskodawcę 50 sztuk drzew i 12 200 m2 krzewów gatunkowo odpowiadających warunkom siedliskowym na terenie gminy K. W przedmiotowej decyzji została ustalone opłaty w wysokości 2 886 520 zł za usunięcie krzewów oraz 243 239,70 za usunięcie drzew, których termin uiszczenia został odroczony na okres 3 lat od wydania zezwolenia. Ponadto część opłaty w wysokości 53 321,95 zł za usunięcie drzew charakteryzujących się wysoką wartością przyrodniczą została naliczona i stała się wymagalna w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji. Wnioskodawca uiścił ją w wyznaczonym w decyzji terminie.

Konsekwencją prawną odroczenia terminu płatności opłat za usunięcie drzew lub krzewów była konieczność powrotu do sprawy po upływie terminu odroczenia lub w przypadku stwierdzenia przed upływem tego terminu, że przesadzone lub posadzone drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności (art. 84 ust. 4, 5 i 6 u.o.p.). Zgodnie bowiem z 84 ust. 4 u.o.p. organ administracji właściwy do wydania zezwolenia powinien umorzyć opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, jeżeli te podlegające przesadzeniu lub nowo nasadzone zachowały swoją żywotność.

W tym miejscu należy podkreślić, że rozwiązania ustawy i ochronie przyrody w odniesieniu do możliwości nałożenia obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych przyjmują formę prawną warunku, od spełnienia którego zależy obowiązek uiszczenia opłaty z tytułu usunięcia drzew i krzewów. W niniejszej sprawie obowiązek został określony, a strona nie kwestionowała jego treści.

W związku z tym w dniu 16 maja 2012 r. Wójt dokonał sprawdzenia wykonania nasadzeń zastępczych, ustalając że strona posadziła 50 drzew przewidzianych w przedmiotowej decyzji. W odniesieniu natomiast do zobowiązania posadzenia 12 200 m2 krzewów, wnioskami z 22 marca 2012 r., a następnie z 8 października 2013 r. strona wystąpiła o przedłużenie terminu wykonania nasadzeń następczych, które organ zaakceptował, ustalając ostateczny termin realizacji obowiązku do dnia 30 września 2016 r.

Jednakże w dniu 7 maja 2014 r. ogłoszona została postanowieniem Sądu Rejonowego w sprawie o sygn. akt [..] upadłość likwidacyjna A. a także wyznaczony został syndyk w osobie M. S. Od tego momentu w prowadzonym postępowaniu należało zatem uwzględniać przepisy ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. 2017, poz. 2344 tekst jedn. ze zm.), powoływane dalej jako pr. u.

Zasadnie organy przyjęły, że z treści art. 144 pr. u. wynika, iż jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Stosownie do art. 144 ust. 2 pr. u., postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Sam upadły nie posiada bowiem legitymacji procesowej (formalnej), nie może więc działać osobiście i syndyk działa za niego.

Zgłoszenie się do sprawy syndyka w miejsce upadłego jest szczególnym podstawieniem procesowym uregulowanym w art. 144 pr.u. Z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy, pozostaje natomiast stroną w znaczeniu materialnoprawnym, jako podmiot stosunku prawnego, z którego wyniknął spór. Brak legitymacji formalnej upadłego nie jest równoznaczny z brakiem po jego stronie zdolności prawnej, tj. zdolności bycia podmiotem praw i obowiązków, a syndyk prowadzi postępowanie sądowe na rzecz upadłego. Stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego odnosi się tylko do postępowań dotyczących masy upadłości. Chodzi o postępowania dotyczące praw i obowiązków odnoszących się do mienia wchodzącego w skład masy upadłości, nie wyłączając praw i obowiązków wynikających z zarządu tym mieniem.

Natomiast w sprawach, które nie dotyczą masy upadłości, legitymację zachowuje upadły. Do spraw, w których legitymację zachowuje upadły, zalicza się te sprawy majątkowe, które odnoszą się do mienia niewchodzącego do masy upadłości (art. 63-67 pr. u.).

Jednakże zgodnie z przepisem art. 145 ust. 1 pr. u. postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności.

W przedmiotowej sprawie Wójt Gminy prowadził czynności sprawdzające i odraczał wykonanie obowiązku w ramach postępowania wszczętego na wniosek Spółki w 2012 r. W aktach postępowania brak odrębnego zarządzenia o wszczęciu postępowania sprawdzającego, sprawa cały czas prowadzona jest pod tym samym nr [..], którym oznaczona jest także kontrolowana decyzja Wójta Gminy z 5 czerwca 2017 r.

Należy zatem przyjąć, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości, zatem podlega ono ogólnym regułom wynikającym z wyżej wskazanego przepisu art. 145 ust. 1 pr. u., w konsekwencji powinno zostać zawieszone, a wynikająca z decyzji Wójta Gminy z dnia 3 marca 2012 r. wierzytelność zgłoszona do masy upadłości.

W tym miejscu należy wskazać na regulację zawartą w art. 91 ust. 1 i 2 pr. u., zgodnie z którą zobowiązania pieniężne upadłego, których termin płatności świadczenia jeszcze nie nastąpił, stają się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości (ust. 1), a zobowiązania majątkowe niepieniężne zmieniają się z dniem ogłoszenia upadłości na zobowiązania pieniężne i z tym dniem stają się płatne, chociażby termin ich wykonania jeszcze nie nastąpił (ust. 2.).

Powyższa regulacja realizuje zasadę równego traktowania wierzycieli w postępowaniu upadłościowym co przemawia za tym, aby zobowiązania pieniężne stają się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości, a zobowiązania niepieniężne upadłego zmieniają się w zobowiązania pieniężne. Tylko bowiem taka zmiana treści zobowiązania upadłego umożliwia zaspokojenie wierzyciela w ramach podziału funduszów masy upadłości, w przypadku gdy z planu podziału wynika, że wierzytelności określonej kategorii zaspokajane będą tylko częściowo (A. Jakubecki [w:] A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe..., 2010, s. 197). Wierzytelności niepieniężne, które stały się pieniężnymi w wyniku ogłoszenia upadłości, przekształcają się także w natychmiast wymagalne. Przy czym należy zaznaczyć, że modyfikacja spełnienia świadczenia na podstawie art. 91 ust. 1 i 2 pr. up. dotyczy jedynie sytuacji, gdy wierzytelność już istnieje w dacie ogłoszenia upadłości, a jedynie nie nastąpił termin jej wymagalności.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy w dacie ogłoszenia upadłości (7 maja 2014 r.) Gmina posiadała wobec A. wierzytelność pieniężną wynikającą z ostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia 3 marca 2012 r., przy czym w treści tej decyzji wykonanie nasadzeń zastępczych przyjęło formę prawną warunku, od spełnienia którego zależy obowiązek uiszczenia opłaty z tytułu usunięcia drzew i krzewów. Zatem wierzytelność pieniężna istniała, jednakże termin jej wykonalności ograniczony warunkiem jeszcze nie nastąpił.

W dacie ogłoszenia upadłości z mocy prawa wierzytelność taka stała się wymagalna i powinna zostać zgłoszona do masy upadłości w trybie art. 239 i nast. pr.u.. W przedmiotowej sprawie okoliczność częściowego dokonania nasadzeń wpływa jedynie na wysokość zgłoszonej wierzytelności, której obliczenia dokonuje zgłaszający, a której zasadność jest weryfikowana w dalszym postępowaniu upadłościowym. Zatwierdzenie listy wierzytelności przez sędziego – komisarza (art. 260 ust. 2 pr. u.) można uznać w tej sytuacji za rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przewidzianego w przepisie art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. nakazującym obligatoryjne zawieszenie postępowania administracyjnego gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W konsekwencji należy stwierdzić, że zarówno decyzja Wójta Gminy z dnia 5 czerwca 2017 r., jak też decyzja SKO z dnia 9 listopada 2017 r. wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego (art. 145 ust. 1 pr. u.), które miało wpływ na wynik sprawy, oraz przepisów postępowania (art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.

W konsekwencji sprawa ponownie stanie się przedmiotem rozpoznania przez Wójta Gminy, który zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. winien procedować uwzględniając ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, które go wiążą w tej sprawie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 43866 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które w niniejszej sprawie składa się uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 28866 zł oraz koszty zastępstwa w kwocie 15000 zł.