Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2154/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 106 § 3 i 5,  art 185 § 1, art 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Joanna Runige-Lissowska sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Lu 187/15 w sprawie ze skargi E. L. na bezczynność Przedsiębiorstwa G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z/s w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie; 2. zasądza od Przedsiębiorstwa G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na rzecz E. L. kwotę 380 zł (trzysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Lu 187/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E. L. na bezczynność Przedsiębiorstwa G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w skardze złożonej do Sądu w dniu 14 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, iż jego mocodawczyni zwróciła się do P. Sp. z o.o. w K. o udostępnienie informacji publicznej w postaci treści decyzji wydanych na rzecz tej Spółki na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w 2014 r. Wniosek ten został przesłany za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres: "p.", podany na stronie internetowej P. Sp. z o.o. Spółka nie odpowiedziała jednak na powyższy wniosek. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, że żądana informacja nie jest ujawniona na stronie Biuletynu Informacji Publicznej P. Sp. z o.o.

W ocenie skarżącej P. Sp. z o.o. w K. jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, bowiem prowadzi działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Jednocześnie, powołując się na przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" tiret pierwsze ustawy o dostępie do informacji publicznej, podniosła, że pojęcie informacji publicznej obejmuje w szczególności treść decyzji administracyjnych.

W ocenie skarżącej, skoro Spółka nie odpowiedziała na przedmiotowy wniosek w 14-dniowym terminie przewidzianym w art. 13 ust. 1 powyższej ustawy, jak też nie zawiadomiła wnioskodawczyni o braku możliwości załatwienia wniosku w tym terminie, a także nie poinformowała wnioskodawczyni o ewentualnej opłacie z tytułu dodatkowych kosztów związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji, to oznacza, że pozostaje w bezczynności w zakresie rozpoznania tego wniosku.

Wobec powyższego, skarżąca wniosła o zobowiązanie P. Sp. z o.o. w K. do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2015 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Jednocześnie wniosła o stwierdzenie, że bezczynność, jakiej dopuściła się Spółka, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo, na podstawie art. 154 § 6 oraz art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwróciła się o zasądzenie od Spółki na jej rzecz sumy pieniężnej w kwocie 500 zł.

Strona ponadto zawarła w skardze wniosek o przeprowadzenie - na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej - uzupełniającego dowodu z:

a) wiadomości e-mail skarżącej z dnia [...] października 2015 r. - na okoliczność złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej,

b) wydruku ze strony internetowej P. Sp. z o.o. - celem ustalenia adresu email, z którego korzysta P. Sp. z o.o.,

c) informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców KRS przeciwnika - na okoliczność przedmiotu działalności Spółki oraz jego struktury własnościowej.

Powyższe dokumenty zostały załączone do skargi.

W odpowiedzi na skargę P. Sp. z o.o. w K. wniosło o oddalenie skargi, przy uprzednim przeprowadzeniu dowodu z wiadomości e-mail organu z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz pocztowego potwierdzenia nadania z dnia [...] grudnia 2015 r. na okoliczność udzielenia skarżącej odpowiedzi na jej wniosek o udostepnienie informacji publicznej.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Spółki podniósł, że w wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających ustalono, iż wniosek skarżącej z dnia [...] października 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej, przesłany w formie wiadomości elektronicznej, nie dotarł do Spółki, a tym samym nie mogła ona udzielić na niego odpowiedzi. Po zapoznaniu się z treścią tej wiadomości na skutek załączenia jej do skargi, Spółka niezwłocznie w dniu [...] grudnia 2014 r. przesłała wnioskodawczyni e-mail, w którym poinformowała ją, że w 2014 r. na rzecz P. Sp. z o.o. nie została wydana żadna decyzja w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Informacja ta została ponadto w dniu [...] grudnia 2015 r. przesłana skarżącej listem poleconym.

W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącej wobec udzielenia skarżącej wnioskowanej informacji po złożeniu skargi, wniósł o umorzenie postępowania na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazanie w pismach, że skarżąca cofa skargę oraz odwołanie się do pkt 1 powyższego przepisu jako podstawy umorzenia postępowania było natomiast – jak wyjaśnił – nieprawidłowe. Strona skarżąca podtrzymała jednocześnie wniosek o stwierdzenie, że bezczynność P. Sp. z o.o. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także żądanie zasądzenia kosztów postępowania na zasadzie art. 201 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że na P. Sp. z o.o. w K. ciąży obowiązek udostępniania informacji publicznych w takim zakresie, w jakim domaga się tego strona skarżąca. Poza sporem pozostaje, że spółka odpowiedziała na wniosek skarżącej z dnia [...] października 2015 r. właśnie w ten sposób, iż poinformowała ją, że w 2014 r. nie była adresatem żadnej decyzji administracyjnej wydanej w oparciu o art.124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odpowiedź taka była równoznaczna z poinformowaniem wnioskodawcy o nieposiadaniu (nieistnieniu) żądanej informacji publicznej, a zatem nie wymagała formy decyzji. Z akt sprawy wynika jednak również, że pisemna odpowiedź na wniosek została doręczona wnioskodawczyni już po wniesieniu skargi (została ona przesłana wnioskodawczyni w dniu [...] grudnia 2015 r. w formie wiadomości elektronicznej i dodatkowo w dniu [...] grudnia 2015 r. przesyłką poleconą za pośrednictwem poczty tradycyjnej, przy czym już w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej potwierdził otrzymanie przedmiotowej odpowiedzi drogą mailową). Jak wyjaśnił Prezes Zarządu P. Sp. z o.o. w K. w odpowiedzi na skargę było to spowodowane tym, że wiadomość mailowa zawierająca wniosek z dnia [...] grudnia 2015 r. nie dotarła do Spółki, przez co z treścią przedmiotowego wniosku Spółka zapoznała się dopiero w chwili otrzymania skargi na jej bezczynność (złożonej za jej pośrednictwem). Twierdzenie o nieotrzymaniu przez Spółkę wiadomości mailowej z dnia [...] października 2015 r. kwestionuje jednak strona skarżąca, podnosząc, że wiadomość ta została nadana na oficjalną skrzynkę mailową [...] Sp. z o.o. w K., podaną na jej stronie internetowej. Na tej podstawie - uznając doręczenie Spółce przedmiotowego wniosku w dniu [...] października 2015 r. za skuteczne – skarżąca zarzuca jej uchybienie ustawowego (14-dniowego) terminu do udzielenia odpowiedz na ten wniosek, a tym samym dopuszczenie się w przedmiotowej sprawie bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Dla oceny, czy P. Sp. z o.o. w K. popadła w bezczynność, a w konsekwencji, czy skarga podlega uwzględnieniu poprzez stwierdzenie zaistnienia tego stanu, decydujące znaczenie ma wykazanie, że wniosek z dnia [...] października 2015 r., nadany "zwykłą" pocztą elektroniczną, został Spółce skutecznie doręczony. Skuteczne doręczenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest bowiem – w świetle art. 10 u.d.i.p. – warunkiem powstania po stronie jego adresata obowiązku jego rozpatrzenia. W doktrynie wskazuje się, że momentem otrzymania wniosku jest data jego wpływu do podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. W przypadku wniosków składanych drogą elektroniczną, ustawowy czternastodniowy termin od momentu wpływu wniosku do właściwego podmiotu, liczy się od momentu zarejestrowania go na serwerze odbiorcy. Moment wpływu wniosku do właściwego podmiotu odpowiada chwili wprowadzenia wniosku do systemu elektronicznego tego podmiotu.

W ocenie Sądu I instancji, skoro P. Sp. z o.o. kwestionuje, jakoby wiadomość mailowa zawierająca wniosek z dnia [...] października 2015 r., wpłynęła na jego skrzynkę mailową, uznać, należy, że w tej sytuacji ciężar wykazania, że wniosek ten został złożony skutecznie, obciążał skarżącą, jako podmiot, który z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skoro skarżąca, jako sposób złożenia wniosku, obrała nadanie go "zwykłą" pocztą elektroniczną, winna zapewnić sobie również uzyskanie w odpowiedniej formie potwierdzenia doręczenia tego wniosku Spółce. Załączony do skargi wydruk przedmiotowej wiadomości z dnia [...] października 2015 r. ze skrzynki mailowej skarżącej potwierdza bowiem jedynie fakt nadania przedmiotowej korespondencji na skrzynkę milową P. Sp. z o.o., nie zaś fakt jej doręczenia adresatowi.

W ocenie Sądu właściwym dowodem potwierdzającym okoliczność złożenia przez skarżącą drogą elektroniczną przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, mogłoby być urzędowe poświadczenie odbioru, o jakim mowa w przepisie art. 63 § 4 k.p.a., który w rozpoznawanej sprawie mógłby znaleźć zastosowanie per analogiam. Takiego dowodu skarżąca jednak nie zaoferowała. Tymczasem przywołany przepis stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany potwierdzić wniesienie podania, jeżeli wnoszący tego zażąda. W przypadku wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego organ jest obowiązany potwierdzić wniesienie podania przez doręczenie urzędowego poświadczenia odbioru na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny. Z przepisu tego wynika, że osoba wysyłająca do organu pismo drogą elektroniczną może, ale nie musi, domagać się od tego organu potwierdzenia przyjęcia tego rodzaju przesyłki. Należy jednak zauważyć, że wszelkie ryzyko związane z awarią systemu lub jakąkolwiek inną przeszkodą, która spowodowała, że pismo nie dotarło do organu, obciąża nadawcę. To na nim spoczywa wówczas obowiązek wykazania, że pismo określonej treści zostało doręczone organowi. Dlatego też strona należycie dbająca o swoje interesy winna upewnić się, że wysłane przez nią pismo dotarło do organu i w tym celu zażądać od organu urzędowego poświadczenia odbioru. Samo wysłanie e-maila nie jest równoznaczne z jego dostarczeniem.

Skoro więc skarżąca, wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi, nie wykazała za pomocą środków dowodowych dopuszczalnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym faktu złożenia przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, to należało uznać, że ów wniosek organ otrzymał dopiero wraz z wniesieniem rozpoznawanej skargi na bezczynność, to jest w dniu 27 listopada 2015 r. Tymczasem konstrukcja bezczynności organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek zakłada, że koniecznym jest najpierw skuteczne doręczenie organowi wniosku, a dopiero w przypadku nieudostępnienia informacji publicznej w terminie o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., wywiedzenie skargi do wojewódzkiego sądu. Niezależnie jednak od wątpliwości, czy wniosek o udostępnienie informacji publicznej otrzymany przez organ dopiero wraz ze skargą na bezczynność, rodzi obowiązek jego rozpoznania, podkreślić należy, że w niniejszej sprawie Spółka w dniu [...] grudnia 2015 r. – a więc przed upływem 14-dni od dnia otrzymania skargi – bezspornie udzieliła skarżącemu stosownej informacji. W tej sytuacji brak było podstaw, by uznać, że P. Sp. z o.o. w K. popadło w niniejszej sprawie w bezczynność.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła E. L., zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów postępowania w postaci przepisu art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz. 101 ze zmianami, dalej jako k.p.c.) w związku z przepisami art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art.106 § 5 p.p.s.a. w związku z przepisem art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz.U. z 2015 r. poz. 2058, dalej jako u.d.i.p.) oraz przepisów art. 232 zdanie pierwsze k.p.c. w związku z przepisami art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z przepisem art. 21 u.d.i.p., polegające na błędnym przyjęciu, że wniosek skarżącego z dnia [...] października 2015 r. nie został dostarczony przeciwnikowi dnia [...] października 2015 r. na skutek przesłania pocztą elektroniczną, lecz dopiero dnia [...] listopada 2015 r., to jest z momentem doręczenia mu skargi na bezczynność, a to na skutek błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, polegającej na przyjęciu, że skarżący nie wykazał, że wniosek z dnia [...] października 2015 r. został przesłany [...] Sp. z o.o. dnia [...] października 2015 r. w sytuacji, gdy skarżący przedłożył wydruk wiadomości e-mail z dnia [...] października 2015 r. (godz. 22:57) wysłanej na adres Spółki p. , podany na jego stronie internetowej, zaś Spółka nie kwestionowała prawdziwości powyższego wydruku oraz poprawności adresu e-mail, na który wysłano wniosek oraz nie wskazała jakichkolwiek okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że wniosek z dnia [...] października 2015 r. przesłany na powyższy adres nie został przez nią otrzymany, co nakazywało przyjęcie, że skarżący wykazał okoliczność złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej dnia [...] października 2015 r., zaś wydruk wiadomości e-mail jest dopuszczalnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym środkiem dowodowym, przy uwzględnieniu odpowiedniego stosowania przepisów o dowodach z dokumentów (przepis art. 47 § 2 p.p.s.a., przepis art. 245 k.p.c. w związku z przepisem art. 309 k.p.c, stosowanymi na podstawie przepisów art. 106 § 3 p.p.s.a. i art. 106 § 5 p.p.s.a.),

Powyższe naruszenie w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, że 14-dniowy termin na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wynikający z przepisu art. 13 ust. 1 u.d.i.p., rozpoczął bieg dnia [...] listopada 2015 r., podczas, gdy termin ten rozpoczął bieg dnia [...] października 2015 r., w następstwie czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyjął, że w dacie złożenia skargi Spółka nie pozostawała w stanie bezczynności na skutek czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie naruszył przepisy postępowania w postaci przepisów art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi jako bezzasadnej oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., art. 149 § la p.p.s.a. i art. 201 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 209 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie powyższych przepisów w sytuacji, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe na skutek udostępnienia zawnioskowanej informacji publicznej dnia [...] grudnia 2015 r., po złożeniu skargi na bezczynność, przy czym naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie dokonał prawidłowej oceny dowodu w postaci wydruku wiadomości e-mail skarżącego z dnia [...] października 2015 r. i ustalił, że w tym dniu wniosek ten przesłano na skrzynkę pocztową Spółki to powinien był przyjąć, że termin na załatwienie wniosku skarżącego upłynął dnia [...] listopada 2015 r., zaś po upływie tego terminu Spółka pozostawała w bezczynności, która ustała z dniem [...] grudnia 2015 r., w konsekwencji czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie powinien umorzyć postępowanie w zakresie zobowiązania P. Sp. z o.o. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] października 2015 r. (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), orzec że Spółka pozostawała w bezczynności w zakresie załatwienia wniosku z dnia [...] października 2015 r. bez rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 149 § 1a p.p.s.a. oraz orzec o kosztach postępowania (art. 201 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 209 p.p.s.a.), zgodnie z pismem skarżącego z dnia 15 lutego 2016 r.,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci przepisu art. 10 ust. 1 u.d.i.p. w powiązaniu z przepisem art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wnioskodawca występujący o udostępnienie informacji publicznej, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest zobowiązany do spełnienia wymogów formalnych dalszych niż wskazano w powyższym przepisie, w postaci uzyskania potwierdzenia odbioru tego wniosku, w szczególności uzyskania urzędowego poświadczenia odbioru wskazanego w przepisie art. 63 § 4 k.p.a. podczas, gdy prawidłowa wykładnia przepisu art. 10 ust. 1 u.d.i.p., w powiązaniu z regulacją konstytucyjną statuującą prawo do dostępu do informacji publicznej, wskazuje, że ustawodawca nie przewidział obowiązku spełnienia przez wnioskodawcę wymogu uzyskania potwierdzenia odebrania wniosku przez podmiot zobowiązany, w szczególności nie przewidział obowiązku uzyskania przez wnioskodawcę od podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej urzędowego poświadczenia odbioru, o którym mowa w przepisie art. 63 § 4 k.p.a.

W uzasadnieniu wskazano nadto, że brak jest podstaw dla stawiania osobie występującej o udostępnienie informacji publicznej wymogu przedłożenia dowodu doręczenia wniosku do podmiotu zobowiązanego. Kwestia doręczenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, złożonego za pośrednictwem wiadomości e-mail, została wyjaśniona w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym obywatel ma prawo oczekiwać, że podany do publicznej wiadomości adres e-mail będzie obsługiwany przez zobowiązany podmiot. W ocenie skarżącej, twierdzenia Spółki co do nieotrzymania wniosku zostały powołane wyłącznie na użytek niniejszego postępowania. Informacja publiczna została udostępniona poprzez wiadomość e-mail wysłaną z tego samego adresu, na który przesłano wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy, przyjmując, że skarżący nie wykazał okoliczności złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej dnia [...] października 2015 r., podczas, gdy przedłożył wydruk wiadomości e-mail z dnia [...] października 2015 r., oraz wykazał jego wysłanie na adres e-mail Spółki. Wydruk wiadomości e-mail jest dopuszczalnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym środkiem dowodowym, przy uwzględnieniu odpowiedniego stosowania przepisów o dowodach z dokumentów (przepis art. 47 § 2 p.p.s.a., przepis art. 245 k.p.c. w związku z przepisem art. 309 k.p.c, stosowanymi na podstawie przepisów art. 106 § 3 p.p.s.a. i art. 106 § 5 p.p.s.a.).

Spółka nie kwestionowała prawdziwości powyższego wydruku wiadomości e-mail ani nie wykazała jakiejkolwiek okoliczności, która mogłaby uzasadniać przyjęcie, że wniosek ten - wysłany na prawidłowy adres - nie został dostarczony, w szczególności nie wykazał, aby doszło do awarii systemu poczty elektronicznej, z której korzysta Spółka. Uwzględnienie powyższych dowodów, ocenionych zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego (art. 233 § 1 k.p.c. w związku z przepisem art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w związku z przepisem art. 21 u.d.i.p.), w powiązaniu z prawidłową wykładnią przepisu art. 10 ust. 1 u.d.i.p. oraz z przedłożeniem przez skarżącego wydruku wiadomości e-mail z dnia [...] października 2015 r., wysłanej na adres Spółki, nakazywało przyjęcie, że skarżący spełnił wymogi niezbędne dla przyjęcia, że skutecznie złożył on wniosek o udostępnienie informacji publicznej i z tym dniem rozpoczął bieg 14-dniowy terminu na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej (zgodnie z przepisem art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), zaś w dniu [...] listopada 2015 r., kiedy nadano skargę na bezczynność Spółki w niniejszej sprawie, pozostawała ona w bezczynności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Spośród powołanych w skardze kasacyjnych jej podstaw usprawiedliwiona okazała się ta, która opierała się na zarzucie naruszenia przez sąd I instancji przepisów postępowania - art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 232 i art. 233 § 1 i 2 k.p.c. w związku z art.106 § 5 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2016r. wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 1698/16 z innej, choć podobnej skargi E. L., zwrócił uwagę na specyficzny charakter postępowania sądowego dotyczącego skargi na bezczynność organu. Sąd wskazał, że w tego typu postępowaniu, to Sąd ustala stan faktyczny na podstawie materiału dowodowego przedstawionego przez strony.

W niniejszej sprawie, aby rozstrzygnąć sprawę sąd I instancji przeprowadzić musiał zatem na podstawie art.106§3 p.p.s.a. dowód co do daty skutecznego doręczenia stronie przeciwnej wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Była to bowiem jedyna sporna między stronami postępowania okoliczność, mająca przy tym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Od ustalenia tej daty zależało bowiem stwierdzenie, czy odpowiedzi na wniosek udzielono w terminie ustawowym, czy już po jego upływie.

Podzielić należy wyrażany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym za wniosek pisemny o udostępnienie informacji publicznej należy uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Przy czym, do obowiązków podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej oraz takie zorganizowanie jej obsługi technicznej - by zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną. Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów.

Z orzecznictwa NSA wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiałoby bowiem, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby praktycznie fikcją, gdyż jego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu. Wskazuje się w orzecznictwie, że godziłoby to w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji RP), jak też dostępność informacji publicznej - art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Dla zastosowania opisanego wyżej domniemania kluczowe jest ustalenie, czy wniosek został w ogóle wysłany drogą elektroniczną. Potwierdzenie tego faktu pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się zatem, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 września 2016 r., I OSK 1924/16).

Oceniając złożony przez stronę skarżącą wniosek o udostępnienie informacji publicznej sąd I instancji uznał za udowodnione to, że wniosek ten został stronie przeciwnej doręczony dopiero w dacie przez nią wskazanej (odpowiadającej dacie doręczenia przesyłki listowej), wobec tego, że strona skarżąca nie przedłożyła dowodu doręczenia wniosku drogą elektroniczną.

Przedstawiona wcześniej argumentacja wskazuje jednak na to, że w sytuacji, gdy skarżąca przedłożyła dowód nadania wniosku o udostępnienie informacji publicznej na oficjalny adres poczty elektronicznej spółki będącej podmiotem zobowiązanym do podania informacji, zaś spółka nie przedłożyła innych wiarygodnych dowodów mogących świadczyć o odmiennym stanie rzeczy, to ocena dokonana przez sąd I instancji jest nieprawidłowa. Skoro zatem przeprowadzony dowód sąd I instancji ocenił wadliwie, to za uzasadniony należało uznać zarzut skargi kasacyjnej podniesiony w tym zakresie.

Stwierdzenie, że powołany na wstępie zarzut skargi kasacyjnej jest usprawiedliwiony czyni zbytecznym odniesienie się do zarzutów pozostałych, które w istocie dotyczą tej samej kwestii, a mianowicie określenia daty, w której złożony został przez skarżącą wniosek o udostępnienie informacji publicznej i co za tym idzie ustalenia, czy odpowiedzi na wniosek udzielono w wynikającym z ustawy terminie.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyjmie za datę doręczenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej datę wysłania wniosku pocztą elektroniczna, chyba, że strona przeciwna przedłoży wiarygodne dowody świadczące o tym, że wniosek ten w ogóle do niej nie wpłynął.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art.185§1 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej od wyroku sądu I instancji oddalającego skargę.