Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1712/95
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1996-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 609  Gospodarka wodna, w tym ochrona wód, budownictwo wodne, melioracje, zaopatrzenie w wodę
Powołane przepisy: article: art. 109 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 230
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne.
Teza: Gospodarcze uzasadnienie lub potrzeba ochrony wód na obszarze objętym działalnością spółki wodnej nie mają znaczenia dla uczestnictwa w spółce wodnej w sytuacji, gdy decyzja włączająca do spółki w charakterze członków stanowi tylko potwierdzenie wstąpienia z mocy z art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ w prawa i obowiązki członkowskie.

TEZY

Gospodarcze uzasadnienie lub potrzeba ochrony wód na obszarze objętym działalnością spółki wodnej nie mają znaczenia dla uczestnictwa w spółce wodnej w sytuacji, gdy decyzja włączająca do spółki w charakterze członków stanowi tylko potwierdzenie wstąpienia z mocy z art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ w prawa i obowiązki członkowskie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Adama i Jadwigi R. na decyzję Wojewody w K. z dnia 14 lutego 1995 r. w przedmiocie włączenia z urzędu do Spółki Wodno-Ściekowej "U.M.-S." w charakterze członków oddalił skargę.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy U.M. decyzją z dnia 24 listopada 1994 r., wydaną na podstawie art. 109 i 110 ustawy z dnia 24 listopada 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ oraz par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 1979 r. w sprawie spółek wodnych i ich związków /Dz.U. nr 17 poz. 109/ orzekł o włączeniu z urzędu do Spółki Wodno-Ściekowej "U.M.-S" w charakterze członków:

1. Jarosława i Urszulę K.

2. Adama i Jadwigę R.

3. Jerzego i Lidię F.

W uzasadnieniu decyzji podano, że wymienione osoby oraz małżonkowie Janusz i Małgorzata K. umową notarialną z dnia 21 maja 1994 r. nabyli od Przedsiębiorstwa Robót Instalacyjno-Montażowych "PRIM" w W. w likwidacji nieruchomość położoną w S., działki nr 6 i 34/2 o powierzchni 4.000 m2 na współwłasność w częściach po 1/4. Nieruchomość ta zabudowana była stołówką i 12 domkami campingowymi. Przedsiębiorstwo "PRIM" było członkiem Spółki Wodno-Ściekowej. Deklarację przystąpienia do Spółki złożyli tylko małżonkowie Janusz i Małgorzata K. Pozostali nabywcy działki nie złożyli takiej deklaracji, wobec czego wymienioną na wstępie decyzją Wójt orzekł o ich włączeniu do Spółki z urzędu, uzasadniając że przemawiają za tym względy gospodarcze i potrzeba zapewnienia kontynuacji inwestycji p.n. kanalizacja "U.M.-S.".

Ponadto decyzja podyktowana była następującymi okolicznościami:

- kanalizacja sanitarna oraz towarzyszące jej urządzenia i budowle zaprojektowane zostały na określoną ilość osób jednocześnie przebywających w ośrodkach wczasowych,

- składki członkowskie ustalono w zależności od planowanej ilości miejsc wczasowych. Wykonanie głównych kolektorów ma być zakończone na przełomie roku 1994/1995 i do tego czasu członkowie są zobowiązani uczestniczyć w kosztach budowy kanalizacji, - wycofanie się nabywców - następców prawnych nieruchomości spowodować może załamanie się procesu inwestycyjnego Spółki.

Ponadto, zgodnie z art. 109 ust. 2 prawa wodnego, nabywcy nieruchomości jako następcy prawni Przedsiębiorstwa "PRIM" z mocy prawa wstąpili w jego prawa i obowiązki. Wydana w sprawie decyzja jest jedynie tego potwierdzeniem.

W odwołaniu od decyzji Wójta małżonkowie Jerzy i Lidia F., Adam i Jadwiga R. oraz Jarosław i Urszula K. domagali się jej uchylenia. Skarżący twierdzili, że włączenie ich do Spółki wbrew ich woli było niedopuszczalne w świetle art. 109 prawa wodnego i par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 1979 r. Zakwestionowali także istnienie przesłanki gospodarczego uzasadnienia, jakkolwiek bowiem nieruchomość w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest na cele wypoczynkowo-rekreacyjne i Przedsiębiorstwo "PRIM" w przeszłości prowadziło ośrodek wczasowy, to obecnie sytuacja się zmieniła, gdyż nabywcy nieruchomość tą przeznaczyli na potrzeby wypoczynkowe własne i najbliższej rodziny. Nie jest tam prowadzona żadna działalność gospodarcza. Ponadto współwłaściciele aktualnie są na etapie procesu zniesienia współwłasności i fizycznego podziału nieruchomości. Skarżący zaprzeczyli także, by byli następcami prawnymi Przedsiębiorstwa "PRIM" i powołali się na zapis umowy notarialnej, że nabywcy nie odpowiadają za zobowiązania Przedsiębiorstwa.

Wojewoda w K, po rozpoznaniu odwołań, decyzją z dnia 14 lutego 1995 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji o konieczności włączenia skarżących do Spółki na podstawie par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 1979 r. ze względów gospodarczych oraz potrzeby zapewnienia i kontynuacji inwestycji p.n. kanalizacja "U.M.-S.".

Istnienie spółek wodnych, ich skład i działalność podlegają nadzorowi i kontroli organów administracji rządowej /art. 110, art. 112, art. 117 prawa wodnego/. Taka regulacja prawna podyktowana jest szczególnymi zadaniami spółek /art. 108 prawa wodnego/, które wykraczają poza interesy ich członków i dotyczą interesów ogólnych. Administracyjne zatem rozstrzygnięcie o przynależności spółki wodnej /par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 1979 r. i par. 7 ust. 2 wzorcowego statutu ustalonego zarządzeniem Ministra Rolnictwa z dnia 25 czerwca 1980 r. - M.P. nr 16 poz. 81/ jest swoistym ustawowym obciążeniem mogącym dotknąć każdego właściciela /posiadacza/ nieruchomości znajdującej się na terenie objętym działalnością spółki.

Wszyscy adresaci decyzji wnieśli skargi do sądu administracyjnego, z tym zastrzeżeniem, że skarga małżonków Jerzego i Lidii F. została odrzucona, skarga Jarosława i Urszuli K. znajduje się na etapie wstępnym związanym z wpisem od skargi.

Wobec powyższego Sąd w niniejszej sprawie rozpoznał tylko skargę Adama i Jadwigi R. /SA/Sz 1712/95/.

W swojej skardze Adam i Jadwiga R. wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji i przytoczyli argumentację identyczną jak w odwołaniu.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Poza sporem jest, że skarżący na podstawie umowy notarialnej nabyli na zasadzie współwłasności z innymi nabywcami działki nr 6 i 34/2 od poprzedniego właściciela, Przedsiębiorstwa "PRIM". W takim wypadku przeniesienia prawa własności /sukcesji ogólnej/ nabywca prawa jest następcą prawnym, a ten czyje prawo przeszło na nabywcę jest poprzednikiem prawnym /Aleksander Wolter: - Prawo cywilne - zarys części ogólnej, str. 117/.

Poprzednik prawny - Przedsiębiorstwo "PRIM" było członkiem Spółki Wodno-Ściekowej "U.M.-S.", podjęta bowiem przez Spółkę inwestycja kanalizacyjna p.n. "U.M.-S." obejmowała zasięgiem terytorialnym także działki nr 6 i 34/2 będące wówczas własnością tego Przedsiębiorstwa.

Uczestnictwo w spółce wodnej powołanej dla wykonania, utrzymania i eksploatacji urządzeń kanalizacyjnych dla terenu gminy jest publicznoprawnym obowiązkiem osób fizycznych i prawnych i dotyczy każdego właściciela /posiadacza/ nieruchomości znajdującej się na terenie objętym działalnością spółki.

Obowiązek ten związany jest więc z nieruchomością, obciąża jej właściciela i przechodzi z mocy prawa na następcę prawnego w razie zbycia nieruchomości przez poprzednika - członka spółki, o czym stanowi art. 109 ust. 2 prawa wodnego. Strony umowy przenoszącej własność nieruchomości nie mogą obowiązku ustawowego uchylić.

Trafnie zatem stwierdził organ I instancji, że skarżący z mocy art. 109 ust. 2 prawa wodnego wstąpili w prawa i obowiązki poprzednika i stali się członkami Spółki Wodno-Ściekowej "U.M.-S.", a wydana decyzja jest jedynie tego potwierdzeniem.

Przejście z mocy prawa członkostwa w spółce nie wymagało, rzecz jasna, zgody skarżących. Odmienne w tym względzie stanowisko skarżących nie ma uzasadnienia prawnego. Ustawa preferuje wprawdzie dobrowolne członkostwo w spółce wodnej, dopuszcza jednakże w wydanym z jej upoważnienia rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 lipca 1979 r. w sprawie spółek wodnych (...) jednostronne włączenie do spółki w charakterze jej członków zainteresowanych właścicieli nieruchomości, jeżeli jest to uzasadnione względami gospodarczymi lub potrzebami ochrony wód.

Objaśnienie określenia zainteresowanych właścicieli nieruchomości jest zawarte w art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo wodne i oznacza właścicieli gruntów, na które wywierają dodatni wpływ urządzenia melioracyjne, albo właścicieli nieruchomości, do których doprowadzono wodę (...) oraz z których są odprowadzane ścieki za pomocą zbiorczych urządzeń kanalizacyjnych. Jak wynika z tego objaśnienia, użyte w przepisach prawa wodnego określenie "zainteresowanych właścicieli nieruchomości" nie ma więc wiele wspólnego z potocznym rozumieniem tego określenia, sugerującym, że o "zainteresowaniu" decyduje wola właściciela. Przesłanką dobrowolnego albo nakazanego decyzją uczestnictwa w spółce wodnej jest gospodarcze uzasadnienie lub potrzeba ochrony wód na obszarze objętym działalnością spółki wodnej.

Gospodarcze uzasadnienie ma wymiar szerszy, związany z całym terenem objętym działalnością spółki wodnej, dotyczy także sytuacji konkretnych "zainteresowanych właścicieli", a mianowicie, jaki dodatni wpływ będą wywierać budowane urządzenia na nieruchomości, a także jaki będzie zakres korzystania ze zbiorczych urządzeń. Jednakże podniesione w skardze okoliczności, że na nieruchomości nie prowadzi się już działalności gospodarczej /wczasowej/ i rozmiar korzyści ze zbiorczych urządzeń nie będzie taki, jak poprzednika, nie mają znaczenia, w sytuacji gdy decyzja włączająca skarżących do spółki w charakterze członków stanowi tylko potwierdzenie wstąpienia z mocy art. 109 ust. 2 prawa wodnego w prawa i obowiązki członkowskie poprzednika. Decyzja określa status prawny skarżących jako członków spółki wodnej, gdyż kwestionowali swoje członkostwo z tytułu następstwa prawnego.

Rozmiar obowiązków nie był przedmiotem decyzji. Zapewne statutowe władze spółki władne są rozpatrzyć ewentualne wnioski i skorygować obowiązki zależnie od oceny sytuacji, nie należy to jednak do zakresu niniejszej sprawy.

Reasumując zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga z braku podstaw do uwzględnienia podlega oddaleniu z mocy art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.