Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1376/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym Protokolant referent Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2021 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] maja 2021 r. [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] wydaną w przedmiocie przyznania M. S. zasiłku stałego na okres od [...] marca 2021 r. do [...] sierpnia 2022 r.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., Prezydent [...] przyznał zasiłek stały na rzecz M. S. w okresie od [...] marca 2021 r. do [...] sierpnia 2022 r. ( w uzasadnieniu wskazano błędną datę 2021r. ). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2019, poz. 1507) dalej u.p.s., podnosząc, iż zainteresowana spełnia warunki do uzyskania świadczenia w formie zasiłku stałego.

W przepisanym ustawą terminie pełnomocnik skarżącej złożył odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia. W obszernych wywodach uzasadnienia odwołania pełnomocnik wskazuje, że w stanie faktycznym sprawy należało przyjąć, że zachodzi sytuacja ciągłości uzyskiwanego świadczenia i powinno być ono przyznane nie od daty złożenia wniosku, a od [...] września 2019 r.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2021 r. Kolegium uznało decyzję organu I instancji za prawidłową, bowiem wnioskująca o pomoc spełnia kryteria uprawniające do korzystania z pomocy w formie zasiłku stałego. Kolegium wskazuje, że w okolicznościach sprawy organ I instancji orzekł o prawie do świadczenia w formie zasiłku stałego w drodze dwóch odrębnych decyzji. Pierwszą z nich jest zaskarżona odwołaniem decyzja w niniejszej sprawie, przyznająca świadczenie we wskazanym wyżej okresie. Drugą z decyzji jest rozstrzygnięcie organu z dnia [...] kwietnia 2021 r., w którym odmówiono odwołującej świadczenia za okres od [...] września 2019 r. do [...] lutego 2021 r. Do tej ostatniej decyzji odnoszą się w istocie wywody odwołania.

W okolicznościach sprawy nie ma zatem możliwości ani też potrzeby zmiany zaskarżonej decyzji co do okresu pomiędzy [...] września 2019 r. a [...] lutego 2021 r. albowiem co do tego okresu wydano inne rozstrzygnięcie merytoryczne.

To z kolei powoduje, że wniosek strony zawarty w odwołaniu nie może zostać

uwzględniony, a kluczowe zarzuty odwołania zostały rozpatrzone w odrębnym postępowaniu dotyczącym decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2021 r.

M. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła:

- o uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2021 oraz decyzji jej poprzedzającej nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. w części tj. w tym zakresie w jakim nie przyznano zasiłku stałego od [...] września 2019 do dnia [...] lutego co wynika z treści uzasadnienia tej decyzji. Bezspornym pozostaje wysokość zasiłku stałego przyznanego od dnia [...] marca 2021 do dnia [...] sierpnia 2022.

- o uchylenie decyzji [...] z dnia [...] maja 2021 oraz decyzji jej poprzedzającej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 w całości tj. w tym zakresie w jakim odmówiono przyznania zasiłku stałego od [...] września 2019 do [...] lutego 2021.

W ocenie skarżącej istnieje konieczność zaskarżenia obydwu decyzji łącznie albowiem decyzja z [...] marca 2021 była odpowiedzią na wniosek skarżącej o zasiłek stały za okres [...] września 2019 r. do [...] sierpnia 2022 r., a zatem w decyzji tej uwzględniono go tylko w części. Wprawdzie w rozstrzygnięciu nie było mowy o okresie [...] września 2019 r. do [...] lutego 2021r., ale z uzasadnienia tejże decyzji wynikało iż organ odmawia stronie świadczenia za ten okres. Dopiero po interwencji skarżącej wydano drugą decyzję odmowną, ale pozostawienie w obrocie prawnym decyzji z [...] marca 2021 z wadliwym uzasadnieniem mogłoby wywołać negatywne skutki dla skarżącej.

I. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. zignorowanie przez organy oczywistego faktu niepoinformowania strony przez pracownika socjalnego o treści art. 106 ust. 3 i ust. 7-10 u.p.s. i możliwości złożenia wniosku o zasiłek stały przed uzyskaniem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, co w konsekwencji spowodowałoby przyznanie świadczenia od marca 2021 zamiast od września 2019,

2. art. 7 k.p.a, oraz art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego wskutek

ograniczenia postępowania dowodowego jedynie do rozpatrzenia wniosku skarżącej o zasiłek stały z marca 2021 tylko od daty jego złożenia, przy jednoczesnym braku uwzględnienia szeregu okoliczności w sprawie oraz dokumentacji OPS w postaci wniosków o zasiłki celowe i okresowe składane od października 2019 do lutego 2021, z

których jasno wynika że skarżąca informowała OPS o fakcie oczekiwania na rozstrzygnięcie odrębnego postępowania w zakresie ustalenia stopnia niepełnosprawności,

- a nad to braku uwzględnienia przez SKO dokumentacji w postaci decyzji merytorycznych OPS w zakresie powyższych comiesięcznych wniosków o pomoc celową, z których wynika, iż skarżąca spełniała kryteria dochodowe do otrzymania zasiłku stałego, a oczekiwała jedynie na ustalenie stopnia niepełnosprawności,

- a nadto wobec braku ustalenia przez SKO czy w spornym okresie wrzesień 2019-luty 2021 pomimo braku złożenia podania przez skarżącą spełniała ona dwie przesłanki uprawniające ją do uzyskania zasiłku stałego tj. przesłankę niepełnosprawności i przesłankę dochodową,

- przy jednoczesnym pominięciu okoliczności, iż to w skutek działań (zaniechań) pracownika socjalnego OPS skarżąca nie został poinformowana o treści zmiany przepisów, co było bezpośrednią przyczyną nie skorzystania przez skarżącą z trybu art. 106 ust 7-11 ustawy o pomocy społecznej,

- a nad to pominiecie faktu że wniosek skarżącej o zasiłek stały nie jest pierwszym wszczynającym postępowanie, co wyłącza możliwość zastosowania art. art. 106 ust. 3 zd. 1 u.p.s.,

3. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny oczywiście dowolnej, co przejawiło się w dowolnym przyjęciu, iż skarżąca w sposób intencjonalny i zawiniony nie skorzystała z trybu art. 106 ust. 7-11 ustawy o pomocy społecznej,

4. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niezastosowanie, albowiem uzasadnienie decyzji wydanych w toku postępowaniu administracyjnym sprowadza się do tego ze skarżąca rzekomo "zbywała milczeniem" pytania pracownika socjalnego na temat ustalenia stopnia niepełnosprawności, co stoi w sprzeczności z materiałem dowodowym w sprawie, poza tym uzasadnienie wydanych decyzji skupia się wyłącznie na braku złożenia przez skarżącą podania o zasiłek stały w czasie trwania procedury ustalania stopnia niepełnosprawności stratności informując OPS o tejże procedurze odwoławczej i jej postępach (w zakresie ustalenia stopnia niepełnosprawności) oraz przy pominięciu faktu, iż w okresie wrzesień 2019-luty 2021 ustalona była przez organ I instancji sytuacja dochodowa skarżącej (druga przesłanka do otrzymania zasiłku stałego obok stopnia niepełnosprawności) przy jednoczesnym pominięciu, iż dołożyła ona należytej staranności,

II. Naruszenie ustawy o pomocy społecznej i Konstytucji RP tj:

5. art. 100 ust 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego nie zastosowanie,

6. art. 106 ust. 3 i ust. 7-10 u.p.s. poprzez nie uwzględnienie, iż to pracownik socjalny nie poinformował skarżącej o zmianach w ustawie dotyczącej zasad przyznawania zasiłku,

7. art. 106 ust. 3 zd. 1 poprzez błędne zastosowanie albowiem przepis ten dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składała kolejny wniosek,

8. art. 69 Konstytucji RP poprzez nie udzielnie pomocy skarżącej i nie poinformowanie

jej o zmianie przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz poprzez nie wydanie pozytywnej decyzji za okres wrzesień 2019 -- luty 2021, podczas gdy w okolicznościach

sprawy spełniła ona dwa obligatoryjne warunki do uzyskania zasiłku stałego tj. zdrowia i dochodu albowiem dochód był badany podczas comiesięcznych wywiadów środowiskowych OPS oraz w sytuacji gdy mamy do czynienia z ciągłością świadczenia, co wyłącza możliwość zastosowania art. art. 106 ust. 3 zd. 1.

W odpowiedzi na wniesioną skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz.2107 ze zm.).

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy niebędąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków stałych. Tego rodzaju zasiłek, w myśl art. 37 ust. 1 u.p.s. przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Z regulacji tej wynikają zatem przesłanki, które muszą być spełnione łącznie aby osoba pełnoletnia samotnie gospodarująca (a taką jest skarżąca) uzyskała omawiane świadczenie, które - co istotne - nie jest przyznawane w ramach uznania administracyjnego, jak ma to miejsce w przypadku większości świadczeń z pomocy społecznej. Po pierwsze zatem, wnioskodawca musi być osobą niezdolną do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolną do pracy. Po drugie, jego dochód musi być niższy od ustalonego ustawa kryterium dochodowego. Kolejnym warunkiem jest złożenie wniosku.

Decyzją zaskarżoną w niniejszej sprawie organ przyznał skarżącej zasiłek stały za okres [...] marca 2021 r. do [...] sierpnia 2022 r. Jest to zatem decyzja korzystna dla strony - pozostaje w zgodzie z jej interesem, nie naruszając jednocześnie interesu społecznego (art. 7 kpa). W sprawie istota sporu nie dotyczy jednak spełnienia przez skarżącą przesłanek uprawniających do przyznania zasiłku stałego w okresie od [...] marca 2021 r. do [...] sierpnia 2022 r. (te okoliczności są bezsporne), lecz sprowadza się do kwestii, czy to świadczenie nie powinno być skarżącej przyznane również za okres wcześniejszy.

Ta kwestia była jednak przedmiotem oceny w decyzji SKO z [...] maja 2021 r. nr [...], która była z kolei przedmiotem odrębnej skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1375/21. Należy także zauważyć, że decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] została wydana na wniosek skarżącej, bowiem w piśmie z [...] kwietnia 2021 r. wyraźnie wnosiła o wydanie decyzji dotyczącej zasiłku stałego za okres od [...] września 2019 r. do [...] lutego 2021 r. W momencie złożenia obu skarg w obrocie prawnym istniały zatem dwie decyzje: korzystana dla skarżącej (będąca przedmiotem skargi w niniejszej sprawie) i odmawiająca przyznania świadczenie za inny okres ( będąca przedmiotem skargi w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1375/21). Należy podkreślić, że ww. decyzje dotyczą różnych kwestii. W tych okolicznościach zaskarżenie ich w oparciu o te same argumenty, jest zdaniem sądu, nielogiczne. Prawidłowo zatem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zauważył, że nie ma możliwości ani też potrzeby zmiany zaskarżonej decyzji co do okresu pomiędzy [...] września 2019 r. a [...] lutego 2021 r., albowiem co do tego okresu wydano inne rozstrzygnięcie merytoryczne.

Reasumując, skoro na dzień składania wniosku (marzec 2021 r.) skarżąca legitymowała się stopniem niepełnosprawności, spełniała też kryterium dochodowe, zasiłek stały mógł zostać jej przyznany począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podniesione w skardze zarzuty nie mogły w konsekwencji odnieść zamierzonego skutku, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób zgodny z prawem, a zgromadzony w sprawie materiał oceniony został właściwie. Przepisy mające zastosowanie w sprawie zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

W szczególności, w realiach niniejszej sprawy nie został naruszony przepis art. 37 ustawy o pomocy społecznej ani przepisy prawa procesowego. Stosownie do treści art. 7, 77 § 1 i 80 kpa organy administracji podjęły wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie i dokonały jego rzetelnej oceny. Ocena ta nie nosi cech dowolności. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 kpa w zaskarżonej decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne.

To z kolei powoduje, że wniosek zawarty w skardze o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nie jest zasadny.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.