Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2689/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 15 ust 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2014 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.Ż. jest decyzja Wojewody [...] z [...] września 2013r. (nr [...]) dotycząca wymeldowania skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego przy ul. K. w W.

Stan faktyczny sprawy jest następujący:

M.M. złożył w dniu [...] stycznia 2013r. do Prezydenta W. wniosek o wymeldowanie M.Ż. z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego przy ul. K. w W. We wniosku oświadczył, że skarżąca w mieszkaniu nie zamieszkuje, bowiem została z niego skutecznie eksmitowana w dniu [...] października 2012r.

Z akt sprawy wynika, że Sąd Rejonowy w W. wyrokiem zaocznym z dnia [...] czerwca 1999r. (sygn. akt [...]) nakazał M.Ż. opuszczenie spornego lokalu i wydanie go w posiadanie J.W. Eksmisję przeprowadził komornik sądowy w dniu [...] października 2012r., na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] października 2010r. (sygn. akt [...]) o nadaniu wyrokowi z [...] czerwca 1999r. klauzuli wykonalności na rzecz M.M., na którego przeszło uprawnienie wierzyciela J.W. przeciwko dłużniczce M.Ż.

M.Ż. zwróciła się w dniu [...] marca 2013r. do organu administracji o zawieszenie postępowania w tej sprawie, do czasu zakończenia postępowania sądowego z jej skargi na czynności komornika oraz powództwa o stwierdzenie nieważności umowy notarialnej z [...] października 2001r. o ustanowieniu odrębnej własności spornego lokalu na rzecz M.M.

Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013r., działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego wymeldowania skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego przy ul. K. w W. M.Ż. zaskarżyła to rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego.

Wojewoda [...], po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez skarżącą, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego wynik postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności umowy notarialnej dotyczącej własności lokalu oraz postępowania ze skargi na czynności komornika dokonującego eksmisji M.Ż. z tego lokalu, nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu o wymeldowanie skarżącej z pobytu stałego z tego lokalu. W związku z tym brak jest podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.

W przedstawionych okolicznościach faktycznych Prezydent W. decyzją z [...] lipca 2013r. (nr [...]) orzekł o wymeldowaniu M.Ż. ze spornego lokalu.

Organ pierwszej instancji podkreślił, że przymusowe wykonanie wyroku eksmisyjnego jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity : Dz.U. z 2006r., nr. 139, poz. 993 ze zm.) pomimo tego, że w oczywisty sposób opuszczenie takie nie spełnia wymogu dobrowolności Opuszczenie lokalu mieszkalnego w skutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu wskazanego przepisu, które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego, jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze eksmisji. Prezydent podkreślił, że zgłoszenie zarzutów na czynności komornicze nie daje podstaw do uznania przez organ orzekający w sprawie wymeldowania, że czynności komornicze były prawnie wadliwe czy nieskuteczne. Dowód z dokumentów dotyczących egzekucji komorniczej z lokalu miał w tym przypadku decydujące znaczenie.

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2013r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia i ocenę prawną organu I instancji. Organ podkreślił, że strona skarżąca od dnia egzekucji komorniczej nie mieszka i nie przebywa w spornym lokalu i fakt ten jest bezsporny. Wojewoda dodał, że nie ma prawa do podważania skutków czynności komornika dokonanych na podstawie prawomocnego wyroku eksmisyjnego, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Byłoby to bowiem sprzeczne z zasadą prawomocności materialnej wyroków sądowych, jak również celem i charakterem ewidencji ludności. Wykonanie obowiązku meldunkowego służy wyłącznie celom ewidencji ludności, nie rodzi żadnych praw do lokalu.

Ustosunkowując się do wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, organ podał, że zaskarżona decyzja nie jest ostateczna. W tej sytuacji nie jest dopuszczalne orzekanie o jej nieważności na podstawie art. 156 k.p.a.

M.Ż. w skardze na tę decyzję Wojewody [...] podkreśliła, że opuszczenie przez nią spornego lokalu nie było dobrowolne i trwałe. Podniosła, że złożyła do sądu powszechnego : skargę na czynności komornika, powództwo o naruszenie posiadania i o stwierdzenie nieważności umowy notarialnej z [...] października 2001r. oraz do sądu administracyjnego skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013r. o utrzymaniu w mocy postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2013r. o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania z pobytu stałego. W tej sytuacji jej wymeldowanie z pobytu stałego jest przedwczesne.

Zdaniem skarżącej M.M. nie jest stroną postępowania administracyjnego dotyczącego jej wymeldowania z miejsca pobytu stałego. W tych okolicznościach faktycznych niniejsze postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe, a zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą powodującą konieczność stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.

Strona skarżąca zarzuciła ponadto organowi odwoławczemu naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Na wstępie należy podkreślić, że instytucja zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny i potwierdza przebywanie danej osoby pod wskazanym adresem.

Podstawą decyzji o wmeldowaniu skarżącej z dotychczasowego miejsca stałego pobytu był przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Według tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W rozpoznawanej sprawie wymeldowanie skarżącej z określonego w decyzji lokalu było konsekwencją jej eksmisji z tego lokalu, przeprowadzonej przez komornika sądowego w wykonaniu prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego.

Skarżąca nie kwestionuje, że nie przebywa faktycznie w spornym lokalu od momentu przeprowadzenia eksmisji, tj. od dnia [...] października 2012r. Stan faktyczny sprawy jest zatem bezsporny.

Skarżąca zarzuca natomiast organom administracji nieuwzględnienie istotnych w jej ocenie okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, a mianowicie : wadliwości wyroku zaocznego orzekającego o jej eksmisji z tego lokalu, nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego, jej powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania. W ocenie skarżącej zakwestionowanie przez nią prawidłowości eksmisji oznacza, że przedwcześnie, w sposób prawnie wadliwy wyegzekwowano od niej (jako dłużnika) obowiązek opuszczenia lokalu.

Sąd stwierdza, że w przedstawionym, niespornym, stanie faktycznym sprawy, okoliczność, że skarżąca kwestionuje prawidłowość wykonania eksmisji przed sądem powszechnym kontrolującym działania organu egzekucyjnego nie ma wpływu na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżąca od daty eksmisji nie zamieszkuje w spornym lokalu i stan ten ma charakter trwały.

Sąd podkreśla, że kwestia dobrowolności przy opuszczeniu lokalu, podnoszona przez skarżącą, nie ma dla rozstrzygnięcia sprawy charakteru kluczowego. Wykonanie orzeczenia eksmisyjnego przez komornika sądowego stanowi bowiem wyegzekwowanie przez organ państwa prawomocnego nakazu opuszczenia lokalu wydanego w związku z ostatecznym ustaleniem przez sąd powszechny, że osoba objęta eksmisją nie ma tytułu do przebywania w nim. Dlatego też nieistotne jest w takim przypadku badanie woli lub zamiaru osoby opuszczającej lokal (por. np. wyrok NSA z 15 października 2009r., sygn. akt II OSK 1575/08). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 459/07 (dostępny na stronie www.nsa.gov.pl.) stwierdził, że opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji. Pogląd taki jest prezentowany także w innych orzeczeniach sądów administracyjnych (por. np. wyroki : Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 788/07, z dnia 3 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1090/08, z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1575/08, z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 579/09 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie : z dnia 25 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 2021/09 oraz z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 674/12, wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl.).

Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do podjęcia decyzji o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego pod wskazanym w decyzji adresem. Eksmisję przeprowadzono na podstawie prawomocnego wyroku zaocznego - tytułu egzekucyjnego, przewidzianego w art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c. zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Miała ona więc podstawę prawną. Zatem wykonanie tego orzeczenia uznać należy za równoznaczne z opuszczeniem lokalu. Jak już wyżej powiedziano, egzekucja jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Sąd wyjaśnia, że prawomocny wyrok orzekający eksmisję wiąże – na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. – nie tylko sąd, który go wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe. Sądy administracyjne nie są zatem uprawnione poddawać ocenie prawidłowość takiego wyroku (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2000r., sygn. akt V SA 234/00, publ. LEX 80641, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2006r,. sygn. akt III SA/Po 869/04).

Odnosząc się do zarzutów skargi, trzeba stwierdzić, że orzekające w zakresie obowiązku meldunkowego organy administracji nie są legitymowane do badania tytułu prawnego do nieruchomości czy lokalu mieszkalnego. Nie mają także znaczenia w sprawie kwestie dotyczące postępowań przed sądem powszechnym, dotyczących eksmisji czy ochrony posiadania.

Skarżąca złożyła wprawdzie skargę na postanowienie komornika sądowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na skutek wykonania eksmisji (sygn. akt [...]), jednakże w ocenie Sądu kwestia ta nie ma wpływu na wynik postępowania w przedmiocie wymeldowania skarżącej z dotychczasowego miejsca pobytu. Skarga na czynności komornika przewidziana w przepisie art. 767 § 1 k.p.c. jest bowiem środkiem służącym do zaskarżania ewentualnych uchybień o charakterze wyłącznie proceduralnym, związanych bezpośrednio z czynnościami dokonywanymi przez komornika lub zaniechaniem przez niego dokonania określonych czynności. Stanowi ona zatem środek obrony formalnej, a nie obrony merytorycznej, ukierunkowanej na badanie dopuszczalności i zasadności egzekucji (zob. m. in. red. K. Piasecki, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II, Warszawa 2000, s. 797; red. A. Jakubecki, Kodeks postępowania cywilnego. Praktyczny komentarz, Kraków 2005 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 21.stycznia 1998r., I ACz 21/98, Apel.-Lub. 1998/2/10 ).

Sąd wyjaśnia, że organy orzekające w sprawie wymeldowania posiadają kompetencje do samodzielnego zbierania materiału dowodowego i na jego podstawie dokonania oceny charakteru opuszczenia tego lokalu przez daną osobę. Jeżeli w dniu wydania decyzji w tej sprawie zostało wydane (istnieje) orzeczenie sądu cywilnego w sprawie z tzw. powództwa posesoryjnego, organy są zobowiązane wziąć je pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), a więc czy dana osoba trwale i dobrowolnie opuściła lokal. W przeciwnym razie - zobowiązane są do kontynuowania postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego określonej osoby. Ewentualne, późniejsze uwzględnienie przez sąd powszechny powództwa posesoryjnego i przywrócenie posiadania danego lokalu osobie, która została wcześniej z niego wymeldowana decyzją organu administracji jest podstawą do ponownego zameldowania tej osoby w danym lokalu, o ile zamierza ona w tym lokalu nadal zamieszkiwać.

Podkreślić należy, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie mają jedynie charakter rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby we wskazanym miejscu, a zatem skoro organ ustali w toku przeprowadzonego postępowania, że doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez osobę zameldowaną w danym lokalu, przy jednoczesnym niedopełnieniu przez nią obowiązku wymeldowania, to po stronie organu administracji powstaje zobowiązanie do dokonania czynności wymeldowania. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Celem bowiem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja ta nie prowadzi do powstania, ani też do zmiany stosunków prawnorzeczowych na nieruchomości. Inaczej mówiąc ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne (opuszczenie trwałe i dobrowolne miejsca stałego zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania), nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem.

Sąd zauważa, że M.M. jest właścicielem spornego lokalu (odpis księgi wieczystej spornej nieruchomości znajduje się w aktach administracyjnych sprawy). Nieuzasadniony jest więc zarzut skargi, że nie był on uprawniony do uczestniczenia w niniejszym postępowaniu w charakterze strony postępowania.

Na zakończenie, odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez organ art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe ze skargi M.Ż. na postanowienie organu odwoławczego o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania, trzeba zauważyć, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji ([...] września 2013r.) istniało w obrocie prawnym postanowienie Wojewody [...] z 7[...] czerwca 2013r. (nr [...]) o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego, wydane po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Prezydenta W. z [...] kwietnia 2013r. Postanowienie to było ostateczne i polegało wykonaniu. Nie stanowiło więc przeszkody do kontynuowania postępowania "w sprawie głównej" i wydania decyzji rozstrzygającej o wymeldowaniu skarżącej z dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

Trzeba także zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z [...] grudnia 2013r., sygn. akt [...] uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że rozpoznanie tej sprawy sprawy przez organ odwoławczy było niedopuszczalne. Z przepisu art. 101 § 3 k.p.a. wynika bowiem, że zażalenie przysługuje tylko na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania. Nie jest więc możliwe kwestionowanie przez stronę postępowania postanowienia organu administracji o odmowie zawieszenia postępowania. Zatem także z tej przyczyny rozstrzygnięcie to nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy.

Zdaniem Sadu uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w art. 107 § 3 K.p.a. Organ odwoławczy przedstawił w niej stan faktyczny sprawy przyjęty za podstawę orzekania i określił prawne przyczyny nieuwzględnienia odwołania wniesionego od decyzji organu pierwszej instancji przez skarżącą.

Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.

Mając to wszystko na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie jest uzasadniona i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.