Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 395/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 23
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Decyzją z dnia 14 grudnia 2018 r. ([...]), na podstawie art. 3 pkt 23 lit. "b", pkt 24 lit. "c", art. 4, art. 5 ust. 3, 3a-3c, art. 6 ust. 1, art. 8, 12a, 14, 24 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 1, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.) oraz Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku i zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r., poz. 1497) oraz art. 104, 108 §1, art. 127a kpa Burmistrz Gminy przyznał D. Z. świadczenie rodzinne na dzieci G. Z., M. Z., A. Z. na okres od 1 listopada 2018 r. do dnia 31 października 2019 r. w kwocie 248,50 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w roku 2017 rodzina wnioskodawczyni osiągnęła dochód w wysokości 28 358,21 zł. Miesięczny dochód rodziny na osobę wynosił zatem 715,23 zł i był wyższy niż ustawowe kryterium dochodowe o kwotę 41,23 zł. Natomiast miesięczny dochód rodziny w kwocie 3 576,16 zł był wyższy od kryterium dochodowego dla rodziny pięcioosobowej o 206,16 zł. Jednocześnie organ w uzasadnieniu podał, że kwota przekroczenia nie jest wyższa niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących D. Z. w okresie zasiłkowym 2018/2019, te bowiem stanowią kwotę 454,66 zł. Wyjaśnił, że zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku przekroczenia dochodu jak wyżej, świadczenia rodzinne przysługują w wysokości różnicy pomiędzy łączną kwotą zasiłków z dodatkami, a kwotą, o którą dochód rodziny został przekroczony. Stwierdził, że świadczenie rodzinne jakie przysługiwać będzie D. Z., w okresie od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r., na dzieci: G. Z., M. Z. i A. Z. wyniesie 248,50 zł miesięcznie (454,66 zł -206,16 zł).

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. Z. zarzucając, że dochód rodziny nie został ustalony prawidłowo, gdyż nie uwzględniono jej pobytu na urlopie macierzyńskim i nie uznano za dochód utracony różnicy w wysokości około 300 zł pomiędzy dochodem uzyskanym z tytułu pracy i uzyskanym z tytułu zasiłku macierzyńskiego. Odwołująca się wniosła o uwzględnienie powyższej okoliczności i ponowne przeliczenie dochodu.

Decyzją z dnia 12 lutego 2019 r. ([...]) na podstawie art. 4, 5 ust. 1 i 3 , 3a, 3b, art. 6, 12a, 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220) oraz art. 138 §1 pkt 2 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji oraz:

1. przyznało D. Z., na okres od dnia 1 listopada 2018 r. do dnia 31 października 2019 r. zasiłek rodzinny na dzieci: G. Z. - w wysokości 124 zł miesięcznie, M. Z.- w wysokości 124 zł miesięcznie, A. Z. w wysokości 95 zł miesięcznie oraz dodatki do zasiłku rodzinnego na dzieci: G. Z., M. Z. - dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019 jednorazowo w wysokości po 100 zł na dziecko, A. Z.-dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 95 zł miesięcznie;

2. wskazało, że D. Z. będzie wypłacany, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego w wysokości 359,79 zł (trzysta pięćdziesiąt dziewięć złotych siedemdziesiąt dziewięć groszy) miesięcznie.

Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał, co następuje:

Stosownie do art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje na częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka rodzicom lub jednemu z rodziców dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674,00 zł.

Do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki – wymienione w art. 8 ustawy, które przyznaje się wyłącznie wraz z zasiłkiem rodzinnym, czyli w sytuacji przyznania prawa do zasiłku rodzinnego. Zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przyznaje się na okres zasiłkowy. Zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy, pojęcie "okres zasiłkowy" - oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych, przy czym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 pkt 2 cyt. ustawy).

W przypadku ustalania prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r., uprawnienie ustala się w oparciu o dochód uzyskany przez rodzinę w roku 2017.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalając dochód rodziny D. Z. przyjął, że rodzina osiągnęła w 2017 roku dochód w wysokości 28358,21 zł, na którą to kwotę składał się dochód D. Z. z tytułu zatrudnienia i zasiłku macierzyńskiego w kwocie 18 793,93 zł, dochód jej męża D. Z. w wysokości 3 804,28 zł oraz dochód z tytułu alimentów na syna G. Z. w wysokości 5 760,00 zł. Jednocześnie organ ustalił, że sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie, gdyż D. Z. utracił stypendium dla bezrobotnych za okres stażu (art. 3 pkt 23 lit. b), co oznacza, że kwota jego dochodu 3 804, 28 zł jest dochodem utraconym. Natomiast kwota 1 530,00 zł jest dochodem uzyskanym z tytułu wynagrodzenia za miesiąc marzec 2018 r., jakie D. Z. otrzymał podejmując w lutym 2018 r. zatrudnienie w FUH "[...]".

Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji ustalił wysokość miesięcznego dochodu rodziny na kwotę 3 576,16 zł [ (18 793,93 zł : 12) + (5 760,00 : 12) +1530,00 zł) a wysokość dochodu na osobę w tej rodzinie na kwotę 715,23 zł (3 576,16 zł : 5 os.), przy czym miał na uwadze brzmienie art. 5 ust. 4-4b cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, który nakazuje uwzględniać zarówno utratę dochodu, jaka miała miejsce w trakcie roku bazowego lub po tym roku jak również uzyskanie dochodu.

Ustalenia organu I instancji co do wysokości miesięcznego dochodu rodziny i dochodu przypadającego na osobę w rodzinie nie były prawidłowe. Organ I instancji określając wysokość dochodu uzyskanego przez D. Z. w miesiącu marcu 2018 r. przyjął bowiem, że jest to dochód netto, czyli dochód w wysokości 1530,00 zł [dochód brutto - 2 100,00 zł pomniejszony tylko o zaliczkę na podatek dochodowy - 119 zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne - 163,09 zł i składkę na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe - 287,91 zł]. Jednocześnie nie została odliczona od dochodu brutto kwota kosztów uzyskania przychodu -111,25 zł. Skutkiem takiego ustalenia wysokości dochodu D. Z. była błędnie wyliczona wysokość miesięcznego dochodu rodziny i kwota, o którą ten dochód przekroczył ustawowe kryterium dochodowe. W skarżonej decyzji wskazano, że kwota miesięcznego dochodu pięcioosobowej rodziny D. Z. przekroczyła kwotę ustawowego kryterium dochodowego dla tej rodziny o 206,16 zł (3 576,16 zł -3 370,00 zł). Tymczasem odliczając od dochodu uzyskanego przez D. Z., zgodnie z wymogami przepisu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych definiującego pojęcie dochodu, także koszty uzyskania przychodu, należy przyjąć, że miesięczny dochód rodziny wynosił 3 464,87 zł (1 566,12 zł + 480,00 zł + 1 418,75 zł), a kwota dochodu o jaką przekroczone zostało kryterium dochodowe wyniosła 94,87 zł (3 464,87 zł - 3 370,00 zł).

Dalszą konsekwencją mylnego ustalenia przez organ I instancji dochodu rodziny oraz kwoty o jaką ten dochód przekroczył ustawowe kryterium dochodowe było obarczone błędem uwidocznione w skarżonej decyzji wyliczenie wysokości przysługującego D. Z. zasiłku rodzinnego na dzieci: G. Z., M. Z. i A. Z. oraz dodatków do tego zasiłku.

Pomimo przekroczenia przez rodzinę, ustawowego kryterium dochodowego, zaistniały podstawy do przyznania D. Z. wnioskowanego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do tego zasiłku na zasadzie art. 5 ust. 3 cyt. ustawy ("złotówka za złotówkę"). Weryfikacji przez organ odwoławczy wymagała jedynie wysokość przyznanych świadczeń rodzinnych.

Organ I instancji prawidłowo zatem ustalił, że łączna kwota zasiłków rodzinnych przysługujących rodzinie D. Z. w okresie od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. - obliczona według wyżej wskazanych zasad - wynosi: 454,66 zł miesięcznie (zasiłek rodzinny na troje dzieci w wysokości 2 x 124,00 zł + 95,00 zł = 343,00 zł miesięcznie + dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dwoje dzieci w wysokości 2 x 100,00 zł: 12 = 16,66 zł + dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na jedno dziecko w wysokości 95,00 zł).

Natomiast z powodu popełnienia wyżej omówionych błędów w ustaleniu wysokości miesięcznego dochodu rodziny i kwoty przekroczenia kryterium dochodowego, nieprawidłowo wyliczył kwotę przysługujących D. Z., na zasadzie art. 5 ust. 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczeń rodzinnych na dzieci, w okresie od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r., na 248,50 zł miesięcznie (454,66 zł - 206,16 zł).

Skoro poprawnie wyliczony miesięczny dochód rodziny D. Z. wyniósł kwotę 3 464,87 zł, która przekracza przysługujące pięcioosobowej rodzinie kryterium dochodowe o 94,87 zł, zaś łączna kwota przysługującego Wnioskodawczyni zasiłku rodzinnego z dodatkami do tego zasiłku wynosi 454,66 zł, to różnica między łączną kwotą zasiłków rodzinnych z dodatkami a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny wyniosła 359,79 zł (454,66 zł - 94,87 zł).

W tym stanie rzeczy D. Z. przysługuje od 1 listopada 2018 r. do końca okresu zasiłkowego – 31 października 2019 r. zasiłek rodzinny wprawdzie w obniżonej wysokości tzn. łącznie w wysokości 359,79 zł, ale w kwocie wyższej niż przewidziana skarżoną decyzją.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, że zarzut odwołania dotyczący nieuznania przez orzekający w sprawie organ za dochód utracony kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy dochodem uzyskanym z tytułu pracy a dochodem z tytułu zasiłku macierzyńskiego jaki otrzymywała D. Z. w trakcie urlopu macierzyńskiego jest bezpodstawny. Przejście osoby zatrudnionej na urlop macierzyński nie oznacza bowiem utraty zatrudnienia, a zatem obniżenie dochodów w związku z tego rodzaju zmianą, nie oznacza utraty dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Na powyższe rozstrzygnięcie D. Z. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Skarżąca wniosła o zmianę decyzji poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia rodzinnego na dzieci: G. Z., M. Z. i A. Z. w kwocie 438 zł.

Zarzuciła organowi odwoławczemu wydanie decyzji sprzecznej z orzecznictwem sądów administracyjnych, ponieważ organ nie uwzględnił jej pobytu na urlopie macierzyńskim i pominął pogląd wyrażony w wyroku WSA w Krakowie o sygn. akt III SA/Kr 1380/17, w szczególności, że utratą dochodu jest również utrata dochodu w jego dotychczasowej wysokości np. spowodowana przejściem na zasiłek macierzyński.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.270 ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2016.1518 ze zm.), dalej w skrócie u.ś.r. Stosownie do art. 2 u.ś.r. świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego. Zasiłek rodzinny przysługuje w sytuacji, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,- zł, a to zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 1 u.ś.r.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadzała się do kwestii prawidłowości ustalenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej ze względu na dochody utracone i uzyskane. W niniejszej sprawie skarżąca przez cały czas utrzymywała, że przejście przez nią na zasiłek macierzyński stanowiło utratę dochodu i tak organ powinien to potraktować. Decydujące znaczenie dla przedmiotowej sprawy ma więc kwestia interpretacji art. 3 pkt 23 lit. c ww. ustawy, w którym ustawodawca zawarł definicję pojęcia "utrata dochodu".

W stanie faktycznym sprawy organ odwoławczy przyjął, że przejście osoby zatrudnionej na urlop macierzyński nie oznacza utraty zatrudnienia, a zatem obniżenie dochodów w zw. z tego rodzaju zmianą, nie oznacza utraty dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego też organ nie uznał zarzutu odwołania dotyczącego nieuznania przez orzekający w sprawie organ za dochód utracony kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy dochodem uzyskanym z tytułu pracy, a dochodem z tytułu zasiłku macierzyńskiego jaki otrzymywała D. Z. w trakcie urlopu macierzyńskiego.

W art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca zawarł definicję legalną "dochodu utraconego". W świetle tego przepisu przez utratę dochodu rozumieć należy utratę dochodu spowodowaną m.in.: utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. c).

W odniesieniu do rozumienia pojęcia "dochodu utraconego" podzielić w pełni należy argumentację WSA w Gorzowie Wielkopolskim, zawartą w wyroku z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt II SA/Go 679/18, która co prawda dotyczy pojęcia utraty dochodu w myśl art. 2 pkt 19 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ale rozważania te są jak najbardziej adekwatne w kwestii rozumienia istoty pojęcia dochodu utraconego na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, zważywszy na definicję legalną, zawartą w art. 3 pkt 23 tej ustawy, która przez utratę dochodu rozumie także m. in sytuację spowodowaną utratą zatrudnienia i innej pracy zarobkowej. Pojęcia tego nie można zawężać tylko do utraty zatrudnienia i innej pracy zarobkowej, rozumianej literalnie tylko jako ustanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. "Trzeba jednak pamiętać o tym, iż na organach prowadzących postępowanie administracyjne ciąży obowiązek przestrzegania praworządności, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (por. art. 7 k.p.a.)." Zdaniem składu orzekającego Sądu zasadnie WSA w Gorzowie Wielkopolskim w uzasadnieniu ww. wyroku obrazuje sytuację, odzwierciedlającą skutki niewłaściwego rozumienia tego pojęcia.

W konsekwencji, wykładni art. 3 pkt 23 lit. c ustawy nie można ograniczać wyłącznie do sytuacji, w której stosunek pracy ustał. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zawężenia kręgu potencjalnych beneficjentów przewidzianego w tej ustawie świadczenia. Byłoby to sprzeczne z wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP zasadą równości. Chodzi tu o pozbawienie czegoś, ubytek, w omawianym przypadku dochodu, a więc pogorszenia sytuacji konkretnego podmiotu. Za taki uważa się nie tylko całkowitą utratę dochodu, ale także i częściową (por m. in wyrok WSA w Poznaniu z 19 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1728/17; CBOSA; zob. także wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1449/06 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt P 45/08), choć w tej ostatniej kwestii orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite.

Skoro "utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" czyli "strata, zanik, ubytek" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest zdarzeniem powodującym, że określona osoba przestaje uzyskiwać jakikolwiek dochód, bądź też powodującym, że jej dotychczasowy dochód ulega częściowemu zmniejszeniu, to nie sposób wiązać tego pojęcia wyłącznie z całkowitym ustaniem prawnego stosunku zatrudnienia. W pojęciu tym będą mieszczą się wszelkie zmiany związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływające na zmniejszenie jej dochodów. W konsekwencji utrata dochodu wynikająca z utraty zatrudnienia (art. 3 pkt 23 lit. c u.ś.r.) nie ogranicza się jedynie do utraty samego wynagrodzenia za pracę, lecz obejmuje również utratę wszelkich jego składników i substytutów, w tym świadczeń wypłacanych z ubezpieczenia społecznego, o ile pozostają one w związku ze stosunkiem pracy.

Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie stoi na stanowisku, że w odniesieniu do określonej w art. 3 pkt 23 utraty dochodu nie można przeprowadzić wykładni w oderwaniu od kontekstu tego przepisu, całej ustawy oraz obowiązujących wartości systemu prawa. W konsekwencji zastosowanie przez Kolegium w odniesieniu do pobierania przez skarżącą zasiłku macierzyńskiego, wyłącznie wykładni językowej art. ww. przepisu bez uwzględnienia wykładni systemowej i celowościowej jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa.

Nie ulega wątpliwości, ze w przedmiotowej sprawie nie doszło do utraty pracy przez skarżącą, o jakiej możemy mówić w rozumieniu Kodeksu pracy. Jednak skarżąca od listopada 2017 r. przebywała na urlopie macierzyńskim i nie otrzymywała wynagrodzenia za pracę ( i w ten sposób można mówić o utracie dochodu z tego źródła), w zamian otrzymywała zasiłek macierzyński. Pojęcie "utrata dochodu" powinno być interpretowane jako utrata sumy wpływów albo ich ubytek. Nie można ograniczać tego pojęcia tylko do sytuacji, gdy dany podmiot traci całkowicie dochód z określonego źródła. Jako utratę dochodu należy więc traktować również utratę dochodu w jego dotychczasowej wysokości, spowodowanej np. przejściem na zasiłek macierzyński. Nie ulega bowiem wątpliwości, że na skutek urodzenia dziecka i pobierania z tego tytułu zasiłku macierzyńskiego, rodzina skarżącej została pozbawiona faktycznie części dochodu w postaci nadwyżki między wynagrodzeniem za pracę, a zasiłkiem macierzyńskim.

Zgodzić się należy z organem administracji, że katalog sytuacji opisanych w art. 3 pkt 23 powołanej ustawy ma charakter wyczerpujący, a zatem nie jest możliwe uwzględnienie okoliczności, która nie została przewidziana wyraźnie w powyższym przepisie, jednak interpretacja tego przepisu nie może ograniczać się tylko do powyższej konkluzji. Ustawodawca w treści art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdza bowiem wyraźnie, że utrata dochodu może wynikać także z utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Trzeba przy tym zauważyć, że pojęcie to nie ogranicza się jedynie do utraty samego wynagrodzenia, lecz obejmuje również utratę wszelkich jego składników i substytutów, takich jak dodatki, zasiłki i świadczenia, w tym także te, które są wypłacane z ubezpieczenia społecznego, o ile pozostają one w związku ze stosunkiem pracy. Pogląd ten przyjmowany jest również w orzecznictwie (por. II SA/Lu 106/11, II SA/Ol 163/09, II SA/Łd 331/08 II SA/Po 142/12).

Nadto nie powinno ulegać wątpliwości, że świadczenie z tytułu korzystania z urlopu macierzyńskiego (zasiłek macierzyński) stanowi właśnie taki substytut wynagrodzenia związanego ze stosunkiem pracy. Zgodnie bowiem z art. 11 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) osoby pozostające w stosunku pracy objęte są obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym. Z kolei przepis art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2010 r. nr 77 poz. 512 z późn. zm.) wyjaśnia, że tytułem ubezpieczenia chorobowego jest zatrudnienie lub inna działalność, w wyniku której powstaje obowiązek ubezpieczenia chorobowego. Ubezpieczenie to, jak sama nazwa ostatniej z powołanych ustaw wskazuje, obejmuje również prawo do zasiłku macierzyńskiego. Zasiłek ten co do zasady przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko (art. 29 ust. 1 pkt 1). Wreszcie, jak wynika z art. 31 tej ustawy miesięczny zasiłek choroby stanowi 100% podstawy, która w myśl art. 36 ust. 1 w zw. z art. 47 powołanej ustawy ustalana jest w oparciu o przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone co do zasady za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Z treści powołanych przepisów wynika zatem, że zasiłek macierzyński, tak jak i zasiłek chorobowy "wstępuje" w miejsce wynagrodzenia, a zatem powinien być uwzględniony przy określaniu utraty dochodu na gruncie art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Również, jak podano powyżej, wykładnia celowościowa i systemowa nakazuje aby utracone dochody skarżącej, uznać za utracone dochody w rozumieniu art. 3 pkt 23 ww. ustawy. Tylko taka interpretacja tego przepisu pozwala na uwzględnienie przy wykazaniu podstawowej dla określenia prawa do świadczenia wychowawczego kwestii rzeczywistych dochodów rodziny skarżącej.

Tymczasem, w niniejszej sprawie organ administracji publicznej zajął zbyt rygorystyczne stanowisko, przez co wydane rozstrzygnięcia okazało się wadliwe. Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja zostały z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 23 ww. ustawy, a nadto z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie administracyjne mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia. W szczególności uwzględni przedstawioną przez Sąd wykładnię art. 3 pkt 23 ww. ustawy.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.