Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 845/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Sędzia WSA Marta Semiczek Sędzia WSA Ewa Kamieniecka - sprawozdawca Protokolant: Sylwia Wiązowska - Grehl po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2007 r. na rozprawie w Wydziale I sprawy ze skargi G. Sz. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. określił G. Sz. wysokość nie zaewidencjonowanego przychodu w kwocie [...] oraz wysokość ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2001 w kwocie [...]. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki przez pocztę, przesyłka nie została podjęta, w związku z czym decyzję uznano za skutecznie doręczoną w dniu [...] stosownie do art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm. ).

W dniu [...] G. Sz. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji, podając że prowadzone postępowania w zakresie podatku dochodowego oraz podatku od towarów i usług doprowadziły do rozpadu jego małżeństwa i w konsekwencji zmuszony został do opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania. Przebywał wówczas u rodziców lub znajomych i nie był w stanie wskazać organowi podatkowemu aktualnego adresu. Wnioskodawca podał, że żona nie informowała go o przychodzącej korespondencji z Urzędu Skarbowego, w związku z czym nie wiedział o wydaniu decyzji. Dopiero w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wnioskodawca dowiedział się o zakończeniu postępowania podatkowego. Ponadto problemy rodzinne i kłopoty finansowe doprowadziły do pogorszenia się jego stanu zdrowia. Wnioskodawca wskazał we wniosku jako adres do korespondencji, miejsce zamieszkania rodziców.

W piśmie z dnia [...] wnioskodawca wyjaśnił, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożył natychmiast po uzyskaniu informacji o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. W sobotę [...] pracodawca poinformował go o otrzymaniu z Urzędu Skarbowego zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia, natomiast w poniedziałek zapoznał się z treścią tego zawiadomienia i [...] złożył wniosek.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w L. odmówił G. Sz. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wskazując że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie czterech przesłanek, a mianowicie: wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniesienie wniosku w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełnienie czynności, dla której określony był termin, uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego zaniedbania. Siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jest terminem zawitym i nieprzywracalnym. Termin ten biegnie od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że wnioskodawca osobiście potwierdził odbiór decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] uchylającej w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Natomiast pisma wysyłane w trakcie toczącego się ponownie postępowania przed organem I instancji oraz ponownie wydana decyzja nie zostały podjęte przez wnioskodawcę pomimo ich każdorazowego dwukrotnego awizowania. W toku prowadzonego postępowania G. Sz. nie zgłosił zmiany danych adresowych. Ponadto w trakcie toczących się równolegle postępowań podatkowych w zakresie podatku od towarów i usług wnioskodawca osobiście potwierdzał odbiór korespondencji wysyłanej na adres miejsca zamieszkania. Powyższe okoliczności wskazują, że wnioskodawca miał możliwość odbioru korespondencji przesyłanej pod wskazanym adresem zamieszkania. W tej sytuacji nie można uznać, że wnioskodawca uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił również, że wnioskodawca w dniach [...] i [...] osobiście odebrał zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia wraz z odpisami tytułów wykonawczych dotyczących zryczałtowanego podatku dochodowego wysłane na adres miejsca zamieszkania. Po raz pierwszy o wydanej decyzji w sprawie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2001 r. wnioskodawca dowiedział się więc w dniu [...], a ponownie w dniu [...]. Zatem ustanie przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło najpóźniej w dniu [...], a nie jak wskazał wnioskodawca w dniu [...]. W przedmiotowej sprawie wniosek o przywrócenie terminu mógł być wniesiony nie później niż do dnia [...], natomiast wnioskodawca złożył wniosek w dniu [...]. Wnioskodawca uchybił siedmiodniowemu terminowi do złożenia wniosku, a okoliczności podniesione we wniosku nie są wystarczające do przyjęcia braku winy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. Sz. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej jako niezgodnego z prawem. Skarżący ponownie wskazał, że z powodu narastających konfliktów z żoną grzecznościowo przebywał u rodziny i znajomych i nie wiedział o przychodzącej na poprzedni adres korespondencji, o której żona go nie powiadamiała. Popadał w stany depresyjne. Nie mógł podać nowego adresu, ponieważ stale zmieniał miejsce pobytu. Skarżący wskazał, że do pewnego momentu czynnie uczestniczył w postępowaniu i odbierał wszystkie przesyłki, co dowodzi, że nieuczestniczenie w dalszym etapie postępowania nastąpiło bez jego winy. Natomiast odbierając w dniu [...] tytuły egzekucyjne wysłane na adres miejsca zamieszkania, nie zorientował się, że decyzje w sprawie podatku dochodowego zostały już wydane, ponieważ tytuł wykonawczy jest dokumentem bardzo skomplikowanym i trudno się zorientować, jakich należności dotyczy. Doręczony tytuł wykonawczy był "zbiorówką", zawierającą numery innych tytułów wykonawczych, bez wskazania okresu, jakiego dotyczą. Skarżący uzyskał wyjaśnienia dopiero od księgowej pracodawcy i niezwłocznie złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej ( ... ). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 ).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Działając w ramach przyznanych kompetencji Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie znalazł podstaw do uchylenia objętego skargą postanowienia.

Istota sporu sprowadza się do oceny, czy zasadnie organ podatkowy odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość nie zaewidencjonowanego przychodu i wysokość ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2001.

Zgodnie z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm. ) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast stosownie do art. 162 § 2 podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Powołany przepis, regulujący instytucję przywrócenia terminu wskazuje cztery przesłanki, jakie muszą być spełnione, aby organ podatkowy rozpoznał pozytywnie wniosek strony w tym zakresie. Z jego treści w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że powołane okoliczności winny wystąpić kumulatywnie, zaś brak którejkolwiek z nich wyłącza możliwość przywrócenia uprawnień procesowych. Co istotne w niniejszej sprawie, procedowanie w tym względzie nie jest oparte na uznaniu, ale na wyłączności ustawowej. Oznacza to, że w przypadku wystąpienia wszystkich wymaganych prawem okoliczności organ podatkowy musi przywrócić termin, zaś brak choćby jednej z przesłanek skutkuje rozstrzygnięciem negatywnym dla strony ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.10.1998 r. sygn. akt II SA 120/98, LEX 41890, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.07.1999 r. sygn. akt I SA 2176/98, LEX 48575, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.10.1999 r. sygn. akt I SA 459/99, LEX 48726 - aktualne również na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej ).

Istotnym jest, że inicjatywa dowodowa została przyznana wnioskodawcy, który winien wskazać i uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu oraz wykazać, kiedy ustała przyczyna zwłoki. Jednakże w tym ostatnim przypadku, jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, okoliczności ustania przyczyny zwłoki winny być udowodnione, bowiem uprawdopodobnienie odnosi się tylko do wykazania braku winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wykazanie zachowania tego terminu obciąża osobę wnoszącą prośbę ( "należy wnieść" ) i nie może ograniczać się do uprawdopodobnienia, bowiem "uprawdopodobnienie" dotyczy okoliczności wymienionych w § 1 ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.04.1997 r. sygn. akt I SA /Lu 864/96, LEX 29780 - aktualny również na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej ).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że decyzję określającą wysokość nie zaewidencjonowanego przychodu i wysokość ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2001 zasadnie organy podatkowe uznały za skutecznie doręczoną w dniu [...] stosownie do art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, skoro przesyłkę dwukrotnie awizowano w dniach [...] i [...] na adres miejsca zamieszkania skarżącego, a skarżący w trakcie postępowania podatkowego nie wskazał innego adresu do korespondencji. Tym samym termin do złożenia odwołania od decyzji upłynął z dniem [...]. Skoro skarżący nie złożył w tym terminie odwołania, to uzasadniało to złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek ten wpłynął do organu podatkowego w dniu [...], a więc po przeszło półtorarocznym okresie od dnia, w którym upłynął termin do wniesienia odwołania. W świetle przedstawionych okoliczności nie budzi wątpliwości, że skarżący dopełnił dwie z czterech, wynikających z treści art. 162 Ordynacji podatkowej, przesłanek warunkujących przywrócenie terminu - złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz dokonał czynności, dla której termin był określony. Sporne są natomiast dwie pozostałe kwestie, tj. czy skarżący zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz czy uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu.

Przystępując do oceny pierwszej ze spornych kwestii przede wszystkim należy wskazać, że za datę początkową biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu należy uznać dzień, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu. Skoro skarżący, jak podaje we wniosku, nie był świadomy funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji w sprawie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, za datę początkową biegu terminu do złożenia wniosku należy przyjąć dzień, w którym skarżący dowiedział się o istnieniu decyzji.

Z materiału dowodowego sprawy wynika, że w dniu [...] skarżący osobiście potwierdził odbiór przesyłki, zawierającej zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia w Komendzie Wojewódzkiej Policji we W. oraz załączone do zawiadomienia tytuły wykonawcze dotyczące 2001 i 2002 r. ( zajęcie wynagrodzenia okazało się nieskuteczne ). Następnie w dniu [...] skarżący osobiście potwierdził odbiór przesyłki, zawierającej zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia u pracodawcy S. K. oraz załączony do zawiadomienia tytuł wykonawczy dotyczący 2000 r. Pracodawca skarżącego zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia otrzymał w dniu [...].

W zawiadomieniu tym wymienione zostały numery tytułów wykonawczych, okresy których dotyczą dochodzone należności oraz kwoty należności, natomiast w treści każdego tytułu wykonawczego podano obok okresu, którego dotyczy dochodzona należność ( poz. 32 tytułu wykonawczego ) również rodzaj dochodzonej należności - zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów ewidencjonowanych ( poz. 31 tytułu wykonawczego ). Nie można się więc zgodzić z zarzutem skarżącego, że "doręczony tytuł wykonawczy był zbiorówką, zawierającą numery innych tytułów wykonawczych, bez wskazania okresu, jakiego dotyczą". Podkreślenia wymaga też, że dzień otrzymania zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia traktowany jest jako dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, a nie jako ostateczny moment przewidziany do złożenia wniosku. Od tej chwili biegł siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, a w trakcie biegu tego terminu istniała możliwość wyjaśnienia z pomocą pracowników organu podatkowego wątpliwości związanych z treścią otrzymanych dokumentów urzędowych.

Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie uznał więc, że skarżący uprawniony był do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania najpóźniej do [...], skoro o wydanej decyzji i skutecznym zajęciu wynagrodzenia dowiedział się 16 października 2006 r. Wniosek złożony dopiero [...] należy uznać za wniesiony z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się natomiast do drugiej ze spornych kwestii - uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminowi, należy zauważyć, że skarżący nie odbierał w trakcie toczącego się postępowania korespondencji z organu podatkowego dotyczącej zryczałtowanego podatku dochodowego w okresie od listopada 2004 r. do marca 2005 r., natomiast w tym okresie, tj. w dniu [...] osobiście potwierdził odbiór decyzji dotyczących podatku od towarów i usług wydanych przez organ I instancji, a w dniu [...] osobiście potwierdził odbiór decyzji dotyczących podatku od towarów i usług wydanych przez organ odwoławczy. Ponadto w dniach [...] i [...] skarżący osobiście potwierdził odbiór zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia oraz odpisów tytułów wykonawczych ( nieskuteczne zajęcie wynagrodzenia w Komendzie Wojewódzkiej Policji we W. oraz skuteczne zajęcie wynagrodzenia u St.K.). Okoliczność ta podważa twierdzenie skarżącego, że nie był informowany o korespondencji przychodzącej z Urzędu Skarbowego i nie miał możliwości jej odbioru. Korespondencja ta prawidłowo kierowana była na adres miejsca zamieszkania skarżącego, skoro skarżący nie podał zmiany adresu do korespondencji.

Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie uznał więc, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania.

Wobec powyższego należało uznać, że skarżący nie spełnił dwóch spośród czterech przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co wyłączało pozytywne rozpoznanie wniosku przez organ podatkowy.

Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.