Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 4506/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Jacek Pruszyński, , po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 776/18 w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2018 r., nr [...]JJ w przedmiocie ulgi płatniczej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A.B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 776/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2018 r., w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku w sprawie rozłożenia na raty lub odroczenia terminu zapłaty zaległości podatkowej.

Od powyższego wyroku pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę kasacyjną zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 169 § 1 w zw. z art. 169 § 4 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: O.p.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż podanie skarżącego nie spełnienia wymogów określonych przepisami prawa, a zatem organ prawidłowo pozostawił bez rozpoznania wniosek podatnika, a podczas gdy wniosek ten spełniał wymogi formalne i powinien być rozpoznany merytorycznie;

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (j.t. Dz.U. z 2016r., poz. 1808 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Gdańsku w przedmiotowej sprawie prawidłowo żądał od skarżącego dokumentów określonych w tym przepisie, podczas gdy, w sytuacji, kiedy podatnik na wezwanie organu podatkowego nie przedstawił zaświadczeń lub informacji, o których mowa w art. 37 ust. 1 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, a organ podatkowy nie dysponuje danymi, że podatnik ten jest beneficjentem pomocy publicznej, nie może pozostawić bez rozpatrzenia podania tego podatnika;

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 150 § 1 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż skarżący nie obalił domniemania autentyczności dokumentu potwierdzającego powiadomienie, podczas gdy w sprawie doszło do obalenia domniemania doręczenia w trybie zastępczym;

- naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 133 § 1 O.p. poprzez oparcie wyroku wyłącznie na części materiału zgromadzonego w aktach sprawy i pomięcie okoliczności wskazanych we wniosku z dnia 19 lutego 2018 r. w którym skarżący opisał o jaką pomoc występuje oraz pominięcie załączonych przez skarżącego dokumentów uzasadniających wniosek.

Mając na uwadze powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od strony skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Na wstępie należy zaznaczyć, że stosownie do art. 183 § 1 zd. 1 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oparte jest na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, pozostając ograniczonym do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Istota problemu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, że skarżący nie wskazał w złożonym wniosku o jaki rodzaj ulgi się ubiega, tj. rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności zaległości. W ocenie sąd pierwszej instancji skarżący jest przedsiębiorcą, a więc zastosowanie znajduje art. 67b O.p. i w konsekwencji we wniosku podatnik powinien wskazać również o jaką formę pomocy określonej w tym przepisie się ubiega oraz przedłożyć wymagane przepisami prawa dokumenty dotyczące pomocy. Natomiast zdaniem strony skarżącej nie miał racji sąd pierwszej instancji stwierdzając, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prawidłowo żądał od skarżącego dokumentów określonych.

Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. Z art. 67b § 1 pkt 1 O.p. wynika natomiast, że organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:

1) które nie stanowią pomocy publicznej;

2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;

3) które stanowią pomoc publiczną.

Odroczenie terminu płatności podatku lub rozłożenie zapłaty podatku na raty, odroczenie lub rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, ewentualnie umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, z wyjątkiem, o którym mowa w art. 67d § 1 O.p., może nastąpić wyłącznie na wniosek podatnika. Decyzja organu podatkowego wydana bez wniosku uprawnionego podmiotu podlega stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 247 § 1 pkt 2 O.p. Konieczne jest przy tym konkretne określenie terminu odroczenia, liczby i wysokości konkretnych rat. Podatnik jest bowiem najbardziej zorientowany, jakie warunki są przez niego możliwe do spełnienia.

Ponadto słusznie powołał sąd pierwszej instancji, a wcześniej organy podatkowe art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej , w myśl którego podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy. Zakres informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis, niezbędnych do udzielenia tej pomocy oraz formularz informacji określa natomiast rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29.03.2010r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz.U. z 2010r. Nr 53, poz. 311 ze zm). Szczegółowe zasady udzielania pomocy de minimis zostały zawarte w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013, z dnia 18.12.2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) do pomocy de minimis (Dz. Urz. L 352/1 z dnia 24.12.2013r.). Zgodnie z postanowieniami rozporządzenia, pomoc tego typu jest możliwa wówczas, gdy wysokość już otrzymanej przez podatnika pomocy nie przekracza 200.000 euro (w sektorze transportu drogowego 100.000 euro) w okresie trzech lat podatkowych. Uznano bowiem, że pomoc nieprzekraczająca pułapu 200.000 EUR w okresie trzech kolejnych lat nie wpływa na handel między państwami członkowskimi i/lub nie zakłóca bądź nie grozi. Zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej należy zatem uznać za bezzasadny, zwłaszcza że nie został on uzasadniony.

Ponadto jak prawidłowo zauważono w zaskarżonym wyroku, jeżeli żądanie Strony dotyczy ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiące pomoc publiczną, konieczne jest wskazanie rodzaju pomocy szczegółowo wymienionej w art. 67b § 1 pkt 3 O.p., złożenie dokumentów wymaganych przepisami regulującymi dany rodzaj pomocy oraz złożenie informacji wg wzoru formularza stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010r. w sprawie zakresu informacji przedstawionych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz.U. z 2010r. Nr 53, poz. 311 ze zm.).

Z powyższego wynika, że przedsiębiorca ubiegający się o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, w złożonym w tym zakresie wniosku ma obowiązek wskazać rodzaj pomocy o jaką się ubiega, a ponadto dołączyć do niego wymagane przepisami prawa dokumenty, które organ pierwszej instancji wskazał. Niewypełnienie tych obowiązków uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie złożonego wniosku. Natomiast w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący we wniosku z dnia 19 lutego 2018 r. nie wskazał o jaką o pomoc określoną w art. 67b § 1 pkt 1-3 O.p. się ubiega oraz nie dołączył żadnych dokumentów, z których wynikałoby o jaką pomoc wnioskuje. Dlatego należy uznać za zgodne z przepisami prawa stwierdzenie sądu pierwszej instancji, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prawidłowo wezwał Skarżącego na podstawie art. 169 § 1 O.p. do usunięcia w terminie 7 dni braków tego wniosku poprzez wskazanie o jaką pomoc się ubiega i przedłożenie wskazanych w wezwaniu dokumentów.

Należy także zwrócić uwagę, że w wezwaniu organ pierwszej instancji pouczył skarżącego, że niezastosowanie się do wezwania we wskazanym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia - zgodnie z treścią art. 169 § 1 O.p. Przesyłka zawierające powyższe wezwanie została uznana za doręczoną w trybie art. 150 O.p. z dniem 15 marca 2018 r. Zgodnie treścią tego przepisu w razie niemożności bezpośredniego doręczenia pisma adresatowi pod adresem miejsca zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju, ani też pośredniego doręczenia pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma – sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Przepis ten zatem ustanawia zastępczy sposób doręczania, który umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym ustawą terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu. W rozpoznawanej sprawie termin na usunięcie przez skarżącego wskazanych braków upłynął bezskutecznie w dniu 22 marca 2018 r., co uzasadniało pozostawienie złożonego wniosku bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 O.p.

Przy czym dla uznania, iż przesyłka została skutecznie doręczona stronie w trybie art. 150 O.p. konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata o nadejściu pisma. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że wszelkie adnotacje poczty na zwróconej przesyłce – zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru – mają walor dokumentu urzędowego, korzystającego z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych.

Skarżący ograniczył się jedynie do gołosłownego stwierdzenia, że nie otrzymał awiza, ale nie przedstawił żadnych dowodów, wskazujących, że adnotacja na dowodzie doręczenia o pozostawieniu informacji o przesyłce jest niezgodna z rzeczywistością. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych jest to okoliczność niewystarczająca do obalenia domniemania doręczenia w trybie zastępczym. W celu uchylenia się od negatywnych następstw przyjętej przez ustawodawcę fikcji prawnej strona musi uprawdopodobnić, że nie wiedziała o złożeniu pisma. Nie jest przy tym wystarczające samo zaprzeczenie adresata pisma, iż nie powziął wiadomości o złożeniu go w danym urzędzie. Zaprzeczenie nie stanowi bowiem dowodu. Konieczne jest poparcie twierdzenia dowodami na uprawdopodobnienie okoliczności niepowzięcia wiadomości o piśmie

W realiach rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej i w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

Dominik Gajewski Stanisław Bogucki Jacek Pruszyński