Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 3882/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Asesor WSA - Michał Sowiński, Sędzia NSA - Marzenna Zielińska ( spr.), Protokolant - Marianna Igielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2004 r. sprawy ze skargi P.H. "P." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz P.H. " P." Sp. z o. o. z siedzibą w W. kwotę 350 (trzysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 3. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...]. 07. 2001 r. A. Sp. z o.o. – działająca na podstawie udzielonego jej przez P.H. P. Sp. z o.o. upoważnienia z dnia [...]. 06. 2001 r. (o charakterze "ogólnym", "stałym") jako jej przedstawiciel bezpośredni, upoważniony do podejmowania na rzecz P. określonych "czynności związanych z dokonaniem obrotu towarowego z zagranicą", w tym m.in. "wnoszenie odwołań i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organ celny" (k. 8 akt adm.) – zwróciła się do Dyrektora Urzędu Celnego w W. o uznanie zgłoszeń celnych nr E [...] z dnia [...]-06-2001 oraz E [...] z dnia [...]-06-2001 za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki cła na preparaty odżywcze i witaminowe dla zwierząt kod PCN [...], na które obowiązuje stawka cła w wysokości 20% oraz stawka VAT 7%.

We Wniosku tym A. Sp. z o.o. podała też, że "w wyniku błędu w programie (komputerowym) zastosowana stawka celna wynosi 0% cła i 7% VAT. Spowodowało to niedopłatę na koncie Urzędu Celnego". Określiła, że razem niedopłata wynosi 40.556,10 zł, w tym z tytułu SAD objętego skargą w niniejszej sprawie –19.185,10 zł. W ww. Wniosku Agencja zwróciła się również o "wydanie stosownej decyzji powiadamiając firmę P. Sp. z o.o. ...o obowiązku uiszczenia różnicy wraz z należnymi odsetkami" (k. 21-22 akt adm.).

Kolejnym dokumentem zamieszczonym w aktach niniejszej sprawy (k. 23 akt adm.) jest pismo Urzędu Celnego w P. z dnia [...]. 03. 2003 r. adresowane wyłącznie do P. Sp. z o.o., informujące Spółkę, że "w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie uznania zgłoszeń celnych...za nieprawidłowe...., na podstawie art. 200 § 1 ustawy z dnia 29. 07. 1997 r. Ordynacja podatkowa...przed wydaniem decyzji Strona ma prawo wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w terminie 7 dni...". Pismo to zostało doręczone spółce P. w dniu [...]. 03. 2003 r. (k. 51 – wg innej, prawdopodobnie wcześniejszej, numeracji akt. adm.), natomiast nie zostało ono w ogóle doręczone (wysłane) A. Sp. z o.o.

W dniu [...]. 05. 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. wydał decyzję, w której jako jej adresata (stronę?) wskazał P. Sp. z o.o. W decyzji tej stwierdził, że "po rozpatrzeniu wniosku Strony z dnia [...]. 07. 2001 r. uznaje zgłoszenie celne SAD nr E [...] z dnia [...]. 06. 2001 za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej i kwoty cła ..." i orzekł, że kwota cła do zapłaty wynosi 17 992, 80 zł. (k. 27. akt adm.). Decyzja ta została wysłana "Do wiadomości“ do następujących odbiorców: 1) Wydział Rozliczeń Ceł i Podatków Pośrednich Izby Celnej w W., 2) Urząd Skarbowy W...., 3) A.Sp. z o.o. ...(k. 24 akt adm.).

Decyzja ta (z [...]. 05. 2003 r) została doręczona A. Sp. z o.o. w dniu [...]. 05. 2003 r.

W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu, który potwierdzałby, że decyzja ta została doręczona również jej adresatowi, tj. Skarżącej (w dniu 21-go maja, jak podano w skardze)

Odwołanie od tej decyzji wniosła P. Sp. z o.o. (nadane w dniu [...]. 06. 2003 r.). W odwołaniu P. Sp. z o.o. wniosła o uchylenie dwóch decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. (w tym wydanej w sprawie niniejszej) i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu odwołania P. Sp. z o.o. podniosła m.in., że "podważa zasadność zmiany decyzji innego Urzędu Celnego po blisko dwóch latach" oraz że "nieuzasadnione jest także naliczanie odsetek od kwoty celnej za zwłokę, której obciążana Spółka nie spowodowała". Stwierdziła też, że jej zdaniem, decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...]. 05. 2003 r. powinna być zmieniona w odniesieniu do klasyfikacji towaru, bez skutków finansowych (k. 29 akt adm.) .

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził, iż odwołanie P. Sp. z o.o. od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...]. 05. 2003 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Celnej podniósł, że jak wynika z dokumentów, decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...]. 05. 2003 r., została odebrana przez pracownika A. (upoważnienie z dnia [...]. 06. 2001 r.) w dniu [...]. 05. 2003 r. (podpis na zwrotce), a odwołanie z dnia [...]. 06. 2003 r. (uzupełnione pismem z dnia [...]. 07. 2003 r.)...zostało nadane listem poleconym....z dnia [...]. 06. 2003 r. ...". W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że "odwołanie zostało wniesione po terminie i postanowił jak w sentencji" (k. 34 akt adm.).

W skardze z dnia [...] września 2003 r. pełnomocnik Skarżącej P.H. P. Sp. z o.o. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Izby Celnej w całości. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącej podniósł, że stroną postępowania bezsprzecznie jest Spółka P. z siedzibą w W. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...]. 05. 2003 r. została doręczona Spółce w dniu [...] maja 2003 r. I to Spółka P. działając w imieniu własnym i na własną rzecz, wniosła w terminie odwołanie z dnia [...] czerwca 2003 r. Pełnomocnik Skarżącej podniósł również, że

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej, wnosząc o jej oddalenie, dodatkowo podniósł, że zaskarżone postanowienie, pozostawiające odwołanie spółki P. bez rozpatrzenia, zostało wydane zgodnie z art. 228 §1 Ordynacji podatkowej i zwrócił uwagę, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 247 § 1 pkt 3), bowiem oznaczałoby weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej. Podkreślił, że zgodnie z upoważnieniem z dnia [...]. 06. 2001 r. A. upoważniona była m.in. do wnoszenia odwołań i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organ celny. Postępowanie zakończone decyzją z dnia [...]. 05. 2003 r. zostało wszczęte wnioskiem A. działającej z upoważnienia Strony Skarżącej, a Strona w toku postępowania nie cofnęła A. pełnomocnictwa i nie ograniczyła również jego zakresu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., orzekając w sprawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Badając pod tym względem zaskarżone postanowienie, Sąd uznał, że postanowienie to narusza prawo.

Już samo niekonsekwentne i niejednoznaczne działanie organu celnego, wadliwe, wprowadzające w błąd stronę i jej pełnomocnika co do charakteru, w jakim występują w toczącym się postępowaniu, oznaczenie w treści decyzji jej adresata (strony) oraz podmiotów, którym decyzja ta jest przesyłana "do wiadomości", w ocenie Sądu, w sposób ewidentny kłóci się z ustanowioną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów i świadczy też o tym, że wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 122 organ nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie działał w tej sprawie wystarczająco wnikliwie (art. 125 § 1).

Nie ulega wątpliwości, że to A., działająca jako przedstawiciel bezpośredni skarżącej P.H. P. na podstawie udzielonego jej upoważnienia z dnia [...]. 06. 2001 r., wystąpiła z wnioskiem z dnia [...]. 07. 2001 r. o uznanie ww. zgłoszeń celnych za nieprawidłowe, a zatem stosownie do art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej to A., jako pełnomocnikowi skarżącej spółki, winny być doręczane pisma.

Tymczasem kolejne w tej sprawie pismo (Urzędu Celnego w P. z dnia [...]. 03. 2003 r.), informujące Spółkę, że "...na podstawie art. 200 § 1 ustawy... Ordynacja podatkowa...przed wydaniem decyzji Strona ma prawo wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego ..." (k. 23 akt adm.), było adresowane i zostało doręczone (w dniu 14. 03. 2003 r.) wyłącznie spółce P. (k. 51 – wg innej, prawdopodobnie wcześniejszej, numeracji akt. adm.), z pominięciem A. Sp. z o.o.

W tej sytuacji zarówno spółka P., jak i A. miały prawo przypuszczać, że organ, uwzględniając zawartą we Wniosku A. prośbę o "wydanie stosownej decyzji powiadamiając firmę P. Sp. z o.o. ...o obowiązku uiszczenia różnicy wraz z należnymi odsetkami" (k. 21-22 akt adm.), prawdopodobnie uznał, że w dalszym toku postępowania strona, tj. skarżąca spółka P., występuje już samodzielnie.

I tak też została skonstruowana wydana przez Naczelnika Urzędu Celnego w P. w dniu [...]. 05. 2003 r. decyzja, w której jako jedynego jej adresata – stronę postępowania organ wskazał samodzielnie działającą, tj. nie reprezentowaną przez pełnomocnika, spółkę P., jednocześnie przesyłając tę decyzję kilku innym podmiotom, w tym i A., tylko "do wiadomości".

W tym kontekście należy więc podkreślić, że ustawa Ordynacja podatkowa nie przewiduje doręczania "do wiadomości". Uregulowana w Ordynacji podatkowej (a także w przepisach innych ustaw, np. w kpa, kpc, kpk), ściśle określona i mocno sformalizowana, instytucja prawna "doręczenia", stanowiąc jedną z ustawowych gwarancji poszanowania praw strony w toku postępowania i wiąże się z wnoszeniem środków odwoławczych. To właśnie w tym celu, tj. w celu umożliwienia stronie wniesienia środka odwoławczego – a nie w celu przekazania jedynie do wiadomości treści wydanej decyzji – została wprowadzona dość sformalizowana instytucja doręczenia decyzji.

Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę na ogromną niekonsekwencję organu. Jeśli bowiem organ uznał, że stroną postępowania jest samodzielnie działająca spółka P., to konsekwentnie do tego stanowiska winien był traktować ją jako adresata decyzji. Tymczasem z akt administracyjnych niniejszej sprawy nie wynika, czy ww. decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...]. 05. 2003 r. w ogóle została przez organ doręczona skarżącej spółce P. Fakt doręczenia tej decyzji w dniu [...] maja 2003 r. wynika bowiem jedynie z treści skargi, jednakże nie wiadomo, czy w dniu [...] maja 2003 r. decyzja ta została spółce P. doręczona w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej (w przesłanych Sądowi aktach administracyjnych sprawy brak jest takiego dowodu), czy też została jej doręczona w innym trybie, np. przez A., co do której nawet do końca nie wiadomo, w jakim charakterze występuje w sprawie niniejszej. Jak bowiem słusznie stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 03.10.2003r. w sprawie III RN 135/02 gdy zgłoszenia celnego dokonuje podmiot działający w ramach tzw. przedstawicielstwa bezpośredniego, to w konsekwencji, "przedstawiciel bezpośredni" nie jest również stroną postępowania celnego w rozumieniu art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Jednakże przedmiotem sprawy niniejszej nie jest samo zgłoszenie celne, ale korekta wcześniej błędnie dokonanego przez tę agencję zgłoszenia celnego.

W tym stanie rzeczy trzeba zatem zważyć, że przy zgłoszeniu celnym agencja działa jako jedynie pełnomocnik strony, z której woli doszło do konkretnego zdarzenia prawnego powodującego skutki prawno-celne, więc wszelkie skutki stąd wynikające mają zastosowanie do mocodawcy. W sytuacji jednak jaka ma miejsce w sprawie niniejszej, zdarzenie prawne zostało wywołane nie przez mocodawcę lecz przez jego pełnomocnika w zakresie działania jego przedsiębiorstwa (a nie przedsiębiorstwa mocodawcy), przy czym, stosownie do postanowień art. 258 §1 Kodeksu celnego, w tym zakresie agencja celna ponosi pełną odpowiedzialność za swoje działania. W takiej sytuacji wydana decyzja nie może być obojętna dla interesów tej agencji, więc i w stosunku do niej niedopuszczalne było doręczenie w trybie "do wiadomości".

Ta sytuacja powoduje również, w szczególności wobec rozbieżności stanowisk pomiędzy P. sp. z o.o. a A., że wątpliwe jest aby w tej sprawie A. występowała jako pełnomocnik P. w zakresie udzielonego pełnomocnictwa. co z kolei wymagało dokonania stosownych ustaleń i powinna była również być przedmiotem rozważań zarówno faktycznego, jak i prawnego (art. 133 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 258 § 1 Kodeksu celnego) – art. 207 § 4 Ordynacji podatkowej – uzasadnienia zaskarżonego postanowienia a przede wszystkim wydanej w sprawie decyzji, która co prawda nie jest przedmiotem ocen w niniejszym orzeczeniu, lecz która jednoznacznie powinna określać, kto w jakim charakterze występował w postępowaniu administracyjnym.

Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że wydane w tych warunkach zaskarżone postanowienie z dnia 20 sierpnia 2003 r. ewidentnie naruszało przepisy postępowania i że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem Sąd, działając w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.