Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 447/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, 2,  3 i 3a, art. 32, art. 83 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca),, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych należności na ubezpieczenie społeczne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2008 r. , nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uchylił decyzję z dnia [...] października 2005 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę od składek w części dotyczącej należności z tytułu odsetek za zwłokę na ubezpieczenie społeczne - za okres X.1997r.-Xl.I997r. w wysokości 1.269,50zł i umorzył w tym zakresie postępowanie jako bezprzedmiotowe, zaś w pozostałej części utrzymał w mocy przedmiotową decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenie społeczne - za okres XIl.I997 r.-XII.1998 r. w wysokości 8.009,50zł.

W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że M. T. w dniu [...] sierpnia 2005 r. złożył wniosek o umorzenie odsetek od należnych składek na ubezpieczenie społeczne za okres X.1997 r. - XII.1998 r. W uzasadnieniu powołał się na niskie dochody z prowadzonej działalności gospodarczej i złą sytuację materialną oraz zły stan zdrowia. Działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3, art. 28 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Oddział ZUS decyzją z dnia [...] października 2005 r. odmówił uwzględnienia wniosku uznając, że ze zgromadzonej dokumentacji nie wynikało jednoznacznie, że sytuacja majątkowa rodziny jest trudna, i że spłata zadłużenia wobec ZUS pozbawi zobowiązanego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Decyzja powyższa została utrzymana w mocy przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. znak: [...].

Na skutek skargi wniesionej przez M. T. od powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 marca 2006 r. , sygn. III SA/Wa 163/06 uchylił ją.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] października 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na skutek skargi wniesionej przez M. T. od powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2007 r. sygn. V SA/Wa 481/07 uchylił tę decyzję.

Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał w/w decyzję z dnia [...] marca 2008 r. stwierdzając, że podstawę prawną umorzenia należności z tytułu składek w tym odsetek za zwłokę stanowią przepisy art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007r. Nr 11 , poz. 74 ze zm.). Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z ust. 3 powołanego wyżej przepisu "całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1/ dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2/ sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3/ nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60),

4/ nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5/ naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6/ jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące i stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Nawet wówczas oznacza to dla Zakładu tylko możliwość umorzenia, a nie prawny obowiązek, o czym świadczy użycie zwrotu "mogą".

Zebrany materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie całkowitej nieściągalności.

Oczywistym jest, iż w sprawie nie zachodzi żadna ze wskazanych okoliczności, wymienionych w pkt. 1,2,4.

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 listopada 200 l r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1543) koszty upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym wynoszą 8,80zł. Wobec kwoty zadłużenia z tytułu odsetek za zwłokę wynoszącej 8.009,50zł, nie zachodzi przesłanka umorzenia określona w pkt. 4a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego M. T. i dotychczas nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję - w sprawie brak postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na nieściągalność. Zakład nie prowadził również postępowania w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. W związku z powyższym nie zachodzą przesłanki określone w pkt 3, 5 i 6.

W sprawie niniejszej nie ma więc miejsca żadna z sytuacji określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Za odmową umorzenia odsetek za zwłokę przemawia również okres, jaki ZUS ma na dochodzenie swoich należności oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład może umorzyć należności z tytułu składek pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich płacenia. Zgodnie z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365) przez "ważny interes osoby zobowiązanej" do opłacenia należności z tytułu składek należy rozumieć sytuację, w której płatnik ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tej należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1/ gdy opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2/ poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego wydarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3/ przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Ciężar wykazania istnienia tej sytuacji obciąża wnioskodawcę.

W przedmiotowej sprawie dokonano analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy, zarówno w aspekcie źródeł utrzymania, jak i koniecznych wydatków w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Obecnie M. T. przebywa w Zakładzie Karnym. Wyrokiem Sądu Rejonowego dnia [...] października 2007 r. został on skazany na karę 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Zobowiązany, z dniem [...] grudnia 2006 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej (decyzja Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2007 r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej). Jak wynika z kwestionariusza o możliwościach płatniczych płatnika składek z dnia [...] grudnia 2007 r. żona zobowiązanego E. T. prowadzi gospodarstwo rolne, z którego roczny dochód wynosi 8.458,00 zł. Wydatki związane z utrzymaniem domu przestawione przez E. T. to: energia elektryczna w kwocie 1.529,01 zł rocznie, z tego 127,42 zł miesięcznie oraz zakup węgla na kwotę 1.040,00 zł, z tego 86,67 zł miesięcznie. Ponadto jako wydatki zostały przedstawione blankiety do zapłaty składek w KRUS w kwocie 1.004,00 zł za rok, z tego 83,67 zł miesięcznie. M. T. posiada zobowiązania wobec: PZU S.A. w kwocie 35.000,00zł. tytułem regresu za wypłacone odszkodowanie rodzinie poszkodowanego M. Ł., z tytułu świadczenia pieniężnego na rzecz Stowarzyszenia Na Rzecz Rehabilitacji i Pomocy Osobom Poszkodowanym w Wypadkach Komunikacyjnych w wysokości 5.000,00zł. oraz z tytułu nieopłaconych składek w ZUS. Łączny dochód M. i E. małż. T. wynosi 8.458,00zł. rocznie, z tego 704,83 zł miesięcznie. Wydatki związane z utrzymaniem domu przedstawione przez E. T. wynoszą 214,09 zł miesięcznie, plus opłata składek w KRUS wynosi 86,67 zł miesięcznie. Rata układu ratalnego zawartego z ZUS stanowi miesięcznie kwotę 283,57 zł (uwzględniono ratę z terminem płatności [...].02.2008r.). Po odliczeniu w/w wydatków, do dyspozycji zobowiązanego oraz jego żony pozostaje kwota 120,50 zł. W ocenie Zakładu ta kwota wystarcza rodzinie zobowiązanego na utrzymanie gospodarstwa na poziomie niezagrażajacym egzystencji, skoro wnioskodawca ani jego żona nie przedstawili innych dochodów. Świadczyć może również o tym, że E. i M. T. osiągają dochody, których nie ujawniają. Dodatkowo faktem potwierdzającym argumentację Zakładu jest niekorzystanie przez M. T. oraz jego żonę ze środków z opieki społecznej. Zakład uznał za udowodnione dochody, jakie E. T. osiąga z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz wydatki związane z opłatą energii elektrycznej, zakupem węgla, opłatą składek w KRUS. Zakład za udowodnione uznał również zobowiązania wobec PZU S.A. oraz względem ZUS. W sprawie brak natomiast potwierdzenia przez wnioskodawcę informacji, że nie zostało opłacone świadczenie pieniężne w wysokości 5.000,00 zł na rzecz Stowarzyszenia Na Rzecz Rehabilitacji i Pomocy Osobom Poszkodowanym w Wypadkach Komunikacyjnych .

Wzięto również pod uwagą stan zdrowia zobowiązanego i jego żony. Po przeanalizowaniu dokumentacji medycznej organ stwierdził, że stan zdrowia wnioskodawcy oraz jego żony nie pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu oraz nie jest to wystarczająca przesłanka aby umorzyć należności z tytułu odsetek za zwłokę.

W ocenie organu, po stronie M. T. nie zachodzi ważny interes osoby zobowiązanej, o którym stanowi § 3 ust. 1 w/w rozporządzenia.

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2005r. III SA/Wa 2319/04 (LEX nr 164739) ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością ponosi zawsze płatnik, który winien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału państwa. Trudności związane z uzyskiwaniem dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych zobowiązań i nie mogą stanowić automatycznie podstawy do umorzenia należności. M. T. jako podmiot prowadzący i monitorujący działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganie dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenie społeczne. Umorzenie należności nie może w konsekwencji prowadzić do kredytowania działalności gospodarczej. Jest to instytucja wyjątkowa. Tylko nadzwyczajne, niezależne od płatnika okoliczności bądź względy społeczne mogą uzasadnić umorzenie. Fakt istnienia zadłużenia w ZUS powstał w wyniku nieopłacenia składek przez zobowiązanego i to dłużnik ponosi wszelkie idące za tym konsekwencje. Zakład nie może ponosić odpowiedzialności za zadłużenie wnioskodawcy względem ZUS czy zobowiązania wobec innych podmiotów. Sam fakt posiadania zobowiązań wobec innych podmiotów nie jest przesłanką umorzenia należności.

Stosownie do art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Należności za okres X.1997 r.-XI.1997 r. uległy przedawnieniu, w związku z obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. pięcioletnim terminem przedawnienia należności, których termin wymagalności upłynął przed 1 stycznia 1998r. W związku z powyższym postępowanie prowadzone w stosunku do należności za okres X.1997 r.-XI.I997 r. stało się bezprzedmiotowe.

Skargę sądową na powyższą decyzje w części utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] października 2005 r., nr [...] złożyła pełnomocnik M. T. – E. T., zarzucając naruszenie art. 28 ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a nadto przepisów art. art. 7, 77, 80 i 107 kpa poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego i jego rodziny, nienależyte rozpatrzenie materiału dowodowego, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, niewykazanie faktycznych podstaw rozumowania i postawienie fałszywego zarzutu w postaci ukrywania przez skarżącego dochodu.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ administracji publicznej nie dopuścił się naruszeń prawa, które uzasadniałyby usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przesłanki umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne określa art. 28 ust.2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm. – zwanej dalej u.s.u.s.). W świetle tego przepisu umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, przy czym sytuacje, kwalifikowane jako całkowita nieściągalność składek określa art. 28 ust. 3 u.s.u.s.. Ponadto, z art. 28 ust. 3a ustawy wynika, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności uszczegóławia rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365 , zwane dalej rozporządzeniem).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest już pogląd, podzielany również przez skład orzekający w niniejszej sprawie, iż decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wydawana na podstawie art. 28 u.s.u.s. opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., II GSK 141/07, LEX nr 368197).

Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że ustawodawca określając w hipotezie normy prawnej przesłanki (okoliczności) podjęcia przez organ administracji publicznej działania, jednocześnie formułuje dyspozycję tego przepisu w sposób, który pozwala organowi na swobodę wyboru w zakresie tego, czy organ podejmie w ogóle określone działanie, lub w zakresie tego, który spośród dopuszczonych przez ustawodawcę sposobów zachowania (rozstrzygnięcia sprawy) wybierze. Uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście dowolności. Działając w oparciu o uznanie organ zobowiązany jest przede wszystkim do zachowania wszystkich standardów proceduralnych. Ponadto swobodę wyboru rozstrzygnięcia organu ogranicza wyrażona w art. 7 k.p.a., zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu strony. Zasada ta zobowiązuje organ do podjęcia decyzji w sprawie, po dokładnym wyważeniu wchodzących w grę, konkurujących ze sobą wartości ogólnospołecznych i indywidualnych.

Decyzje administracyjne oparte na uznaniu administracyjnym nie są wyłączone spod kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny, jednakże kontrola ta jest pod pewnymi względami ograniczona. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sąd administracyjny opiera się wyłącznie na kryterium legalności, czyli zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.). Sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje przede wszystkim to, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy zachował określone prawem wymogi proceduralne. Jeżeli jednak sąd stwierdzi, że działanie organu mieści się w granicach określonych konstrukcją uznania oraz, że organ dochował wymogów proceduralnych, nie może objąć kontrolą prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, jakie daje mu uznanie administracyjne. Wybór rozstrzygnięcia wymyka się bowiem kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych. Pozaprawne kryteria wyboru rozstrzygnięcia zastosowane w sprawie administracyjnej przez organ nie mogą być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego.

Odnosząc powyższe uwagi do decyzji będącej przedmiotem skargi stwierdzić należy, ze organ nie wykroczył poza zakres uznania administracyjnego, ani też nie uchybił przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie sądu zaskarżona decyzja opiera się na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym.

Organ w sposób wyczerpujący zgromadził i rozważył cały materiał dowodowy, ustalając stan faktyczny odpowiadający rzeczywistości. Nie zasługuje wprawdzie na aprobatę sądu stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji, z którego wynika, że nie jest wykluczone, iż wnioskodawca i jego żona osiągają nieujawnione dochody. Jest to wyłącznie nieuprawniona i nieudowodniona hipoteza, świadcząca o naruszeniu w tym zakresie art. 80 k.p.a.. Tym niemniej, owo uchybienie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Zarzut naruszenia art. 28 ust. 3 u.s.u.s. należy uznać za chybiony.

Sąd podziela ustalenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w przypadku skarżącego nie można mówić o całkowitej nieściągalności. Organ wykazał, że nie zachodzi żadna z siedmiu przesłanek wymienionych w tym przepisie. Skarżąca nie wskazała w skardze, która z ustawowych przesłanek świadczy o całkowitej nieściągalności. Ubocznie zauważyć trzeba, że w toku toczącego się od 2005 r. postępowania, okoliczność braku przesłanek do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s, była bezsporna i została przyznana przez M. T..

Nie można również przypisać naruszenia prawa organowi w zakresie, w jakim odmówił umorzenia należności z tytułu ubezpieczeń społecznych w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który pozwala w uzasadnionych przypadkach na umorzenie należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Także w tym przypadku, decyzja oparta jest na uznaniu administracyjnym, a ponadto użycie przez ustawodawcę klauzuli generalnej (pojęcia nieostrego) w postaci odwołania się do "uzasadnionych przypadków" wskazuje na to, że instytucja umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o przytoczony przepis musi być traktowana jako rozwiązanie zastrzeżone dla sytuacji wyjątkowych, w których egzekwowanie należności zagrażałoby egzystencji zobowiązanego. Takie intencje prawodawcy potwierdza również treść § 3 rozporządzenia. Sformułowany w tym przepisie katalog (niezamknięty) sytuacji pozwalających na umorzenie należności w "uzasadnionych przypadkach" wskazuje, że powinno mieć ono zastosowanie w sytuacjach rzeczywiście skrajnych i niestandardowych, takich jak groźba pozbawienia zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia; przewlekła choroby zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wprawdzie skarżący i jego żona znajdują się aktualnie w trudnej sytuacji materialnej, nie na tyle jednak trudnej, aby można mówić , że w przypadku opłacenia należności z tytułu odsetek za zwłokę, nastąpi zagrożenie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).

Skarżąca nie podważa dokonanych ustaleń w zakresie źródeł utrzymania oraz ponoszenia koniecznych wydatków w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Uwzględniając dochody z gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,24 ha (8.458 zł rocznie, 704,83 zł miesięcznie) oraz udokumentowane stałe wydatki na zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych (214,09 zł miesięcznie), a nadto opłatę składek na rzecz KRUS (86,67 zł miesięcznie) i ratę układu ratalnego zawartego z ZUS (283,57 zł miesięcznie), do dyspozycji zobowiązanego i jego żony pozostaje kwot 120,50 zł miesięcznie.

Nie jest również sporne, że rodzina zobowiązanego nie jest beneficjentem pomocy społecznej. Ponadto faktem powszechnie znanym jest, że koszty utrzymania na wsi (jeśli chodzi o artykuły żywnościowe i alternatywne źródła energii – opał) są zdecydowanie niższe, niż koszty utrzymania w mieście.

Oczywiste jest, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przypadek określony w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

Brak jest również podstaw, aby mówić o spełnieniu przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Zobowiązany nie wykazał bowiem, aby cierpiał na chorobę przewlekłą lub sprawował opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny i z tych powodów pozbawiony został możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Za przypadek szczególny, o którym mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia nie można uznać tego, że aktualnie zobowiązany odbywa karę pozbawienia wolności orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Zamościu z dnia [...] października 2007 r. sygn. [...] (min. za prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwości, spowodowania wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym, ucieczkę z miejsca zdarzenia i nieudzielenie pomocy ofierze). M. T., siadając za kierownicą samochodu w stanie nietrzeźwości (3,6 promila alkoholu we krwi), powinien być świadom ewentualnych następstw swego zachowania i odpowiedzialności – również cywilnoprawnej. Z tej przyczyny nie można powoływać się na fakt, że wskutek popełnienia przez zobowiązanego przestępstwa, ciążą na nim pokaźne zobowiązania finansowe (świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 zł na rzecz Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Rehabilitacji i Pomocy Osobom Poszkodowanym w Wypadkach Komunikacyjnych, roszczenie regresowe PZU w kwocie 35.000 zł z tytułu odszkodowania wypłaconego rodzinie M. Ł., zmarłego na skutek wypadku .

W przedmiotowej sprawie organ, odmawiając umorzenia należności z tytułu odsetek, nie wykroczył poza zakres przyznanej mu swobody oceny sytuacji i wyboru rozstrzygnięcia.

Z tych względów, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).