Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 197/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-10-17 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246,260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 17 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 17 października 2008 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. J. na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2008 roku oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2002r. postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] marca 2008r. (wniesionym w związku z wezwaniem o podanie wartości zaskarżenia - celem obliczenia należnego wpisu), uzupełnionym formularzem PPF oraz oświadczeniem z dnia [...] sierpnia 2008r. R. J. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2002r.

W powyższym oświadczeniu R. J. wskazał, że pozostaje na utrzymaniu żony, nie ma żadnego źródła dochodu, a przez długi czas utrzymywał się z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży udziałów w spółce z o.o. Dalej, wnioskodawca dodawał, że jego żona pokrywa wszystkie wydatki, w tym ponosi koszty utrzymania mieszkania, w którym to mieszkaniu oboje zamieszkują. R. J. oświadczył też, że nie posiada rachunku bankowego, jest osobą bezrobotną i nie może podjąć pracy rozumianej jako prowadzenie działalności gospodarczej, gdyż na skutek opieszałości przedstawicieli aparatu skarbowego zablokowano mu taką możliwość poprzez zajęcia komornicze i tworzenie atmosfery nagonki u jego kontrahentów, przeprowadzając wielokrotne kontrole krzyżowe i przesłuchania. Jednocześnie wnioskodawca wykluczył podjęcie jakiejkolwiek innej pracy, oświadczając, że jest osobą bezrobotną, wprawdzie niezarejestrowaną w Urzędzie Pracy, co jednak, jego zdaniem, nie spowodowało, że stracił status osoby bezrobotnej.

Z formularza PPF wynikało dodatkowo, że R. J. jest właścicielem działki o pow. 6 arów 24 m2 .

Postanowieniem z dnia 5 września 2008r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych uzasadniając przede wszystkim, że R. J. nie wykazał w sposób dostateczny przesłanek uprawniających go do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych.

Pismem z dnia [...] września 2008r. R. J. wniósł sprzeciw wskazując, że w złożonym wniosku w sposób jasny i zwięzły określił swoją sytuację majątkową, wyjaśniając, że nie ma żadnych dochodów z uwagi na trwające od 2003r. kontrole organów podatkowych i skarbowych. Wskazał też, że na posiadanej działce została ustanowiona hipoteka na rzecz urzędu skarbowego, oraz że w 2003r. zlikwidował swoją działalność gospodarczą, a z żoną posiada odrębność majątkową (odpis umowy majątkowej został dołączony pismem z dnia [...] września 2008r.). Wnioskodawca dodawał, że jego żona jest pielęgniarką, nie osiąga więc "gigantycznych" dochodów i nie życzy sobie przekazywania informacji o posiadanych przez nią dochodach i dokonywanych wydatkach. W ocenie wnioskodawcy to, że żona pozwala mu zamieszkiwać w jej mieszkaniu i utrzymuje go - to jej dobra wola i nikt nie może wymagać od niej więcej. W końcowej części wniosku R. J. oświadczył, że posiada długi, które tylko on może spłacić gdy zakończy się sprawa i będzie mógł swobodnie realizować swoje zamierzenia.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Ponadto, zgodnie z art. 260 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Orzekający Sąd rozpatrując sprawę, wziął więc ponownie pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy i to zarówno te wykazane we wniosku, jak i te wskazane w wniesionym sprzeciwie.

Analizując zasadność wniosku, na wstępie należałoby zaznaczyć, że udzielenie stronie prawa pomocy ( chociażby w postaci zwolnienia od kosztów sądowych) w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wnioskujący powinien przy tym wykazać, że nie jest w stanie rzeczywiście ponieść jakichkolwiek kosztów lub też nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla siebie i rodziny.

Istotne jest przy tym, nie tylko czy wnioskodawca posiada środki na sfinansowanie koniecznych kosztów związanych z wniesioną skargą do sądu, ale też z jakiego powodu takich środków nie posiada. W szczególności, oceniając możliwości finansowe strony wnioskującej o zwolnienie od kosztów, uprawnionym jest badanie całości dochodów i wydatków wnioskodawcy i osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo - nawet jeżeli formalnie osoby te posiadają odrębne majątki (tak jak rodzice i dzieci lub małżonkowie z wyłączoną wspólnością majątkową). Powyższe wynika z treści art. 246 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który odwołuje się m.in. do wydatków koniecznych na utrzymanie "rodziny", a więc skoro przy badaniu możliwości płatniczych wnioskodawcy bierze się pod uwagę wydatki "rodziny" do dla równowagi należy badać również dochody tejże "rodziny" rozumianej w szczególności jako osoby pozostające w wspólnym gospodarstwie domowym. Powyższe założenie związane jest również z faktem, że w przekonaniu Sądu, wnioskodawca w pierwszym rzędzie powinien bowiem własnym staraniem lub przy pomocy osób najbliższych pozyskać środki niezbędne na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Wykazanie przez wnioskodawcę, że z uwagi na poziom dochodów i wydatków osób pozostających w wspólnym gospodarstwie domowym lub też z uwagi na szczególne okoliczności (np. konflikty rodzinne) uzyskanie takiej pomocy nie jest możliwe - może stanowić przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy.

W świetle powyższej tezy odmowa udzielenia informacji co do dochodów żony i poziomu jej wydatków w sytuacji gdy wnioskodawca prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe i to na dodatek w całości finansowane przez żonę, uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Sąd został pozbawiony możliwości oceny czy poziom dochodów żony wnioskodawcy w porównaniu do poziomu wydatków rodziny uniemożliwia sfinansowane kosztów sądowych samego wnioskodawcy lub też naraża całą rodzinę na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i rodziny. Wnioskodawca nie podał nawet jakie są (w jakiej wysokości) jego wydatki finansowane przez żonę, a więc Sąd nie mógł ocenić czy część przekazywanych na ten cel środków nie mogłaby sfinansować kosztów sądowych bez uszczerbku w "koniecznym" utrzymaniu rodziny. Na marginesie należy zaznaczyć, że wprawdzie wnioskodawca zaznaczył, że jego żona jest pielęgniarką, co oznacza, że nie osiąga "gigantycznych" dochodów - niemniej jednak tego typu określenie jest zbyt ogólne aby dokonać rzetelnej oceny wielkości dochodów gospodarstwa domowego wnioskodawcy. W tym kontekście błędnym jest przekonanie wnioskodawcy, że przy badaniu przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych - nie zostaną uwzględnione dochody żony, tylko dlatego, że pozostaje ona z wnioskodawcą w ustroju rozdzielności majątkowej.

Dodatkowo w ocenie Sądu niezrozumiałe jest zastrzeżenie wnioskodawcy, że inna praca poza działalnością gospodarczą jest wykluczona. We wniosku nie zostały podane żadne informacje, które mogłyby uzasadnić niemożność podjęcia zatrudnienia w innej formie niż działalność gospodarcza.

Zdaniem Sądu, prawo pomocy (zwolnienie od kosztów sądowych) gwarantuje stronom, które z przyczyn niezależnych od siebie (stan zdrowia, wielkość uzyskiwanych dochodów z pracy zarobkowej lub świadczeń emerytalnych, konieczność ponoszenia określonych wydatków) nie są w stanie realizować przysługującego im prawa do sądu z uwagi na brak środków na opłacenie należnych kosztów sądowych. Niezasadnym jednak, byłoby przyznawanie prawa pomocy kosztem środków budżetowych osobom, które pomimo potencjalnej możliwości podjęcia zatrudnienia dobrowolnie decydują się na pozostawanie bez pracy.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, wnioskodawca przedstawiając zbyt ogólne informacje o swoich możliwościach płatniczych, uniemożliwił ich rzetelną oceną a tym samym nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie ww. art. 260 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.