Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2760/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 119 pkt 3, art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 166b, art. 54, art. 17, art. 1a, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2022 r. sprawy ze skargi V. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz V. S.A. z siedzibą w W. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] września 2021 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS lub organ drugiej instancji) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] maja 2021 r., nr [...] stwierdzające uchybienie przez V. S.A. z siedzibą w W. (dalej spółka lub skarżąca) terminowi do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadził postępowanie zabezpieczające na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z 2 listopada 2020 r., nr [...], wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W., obejmującego przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2012r. do marca 2013 r., w łącznej kwocie należności głównej 9.163.999,00 zł wraz z należnymi odsetkami. Podstawę wystawienia zarządzenia zabezpieczenia stanowiła decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z [...] października 2020 r., określająca przybliżoną kwotę należności budżetowych z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę za okres od grudnia 2012 r. do marca 2013 r.

W celu zabezpieczenia należności objętych przedmiotowym zarządzeniem zabezpieczenia, organ egzekucyjny, dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zawiadomieniem z 2 listopada 2020 r. w [...] S.A. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym zostało doręczone do banku 2 listopada 2020 r., zaś zobowiązanej spółce, wraz z odpisem zarządzenia zabezpieczenia, 9 listopada 2020 r.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, [...] S.A. poinformował organ egzekucyjny, że prowadzi czynny rachunek bankowy na rzecz spółki, jednocześnie 17 listopada 2020 r. zabezpieczone zostały środki pieniężne w wysokości 3.412.404,27 zł.

Spółka, działająca poprzez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, 16 listopada 2020 r., wniosła z zachowaniem ustawowego terminu skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu rachunku bankowego spółki w [...] S.A. w związku z zarządzeniem zabezpieczenia z 2 listopada 2020 r.

Następnie pismem z 21 grudnia 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W., na podstawie art. 36 § 1 u.p.e.a., wezwał [...] S.A. do przekazania zabezpieczonych środków na rachunek organu egzekucyjnego, w związku z przesłanym zawiadomieniem z 2 listopada 2020 r., nr [...]. W odpowiedzi na wezwanie, bank 20 stycznia 2021 r. przekazał na konto organu egzekucyjnego kwotę 3.621.209,95 zł, o czym poinformował organ pismem z tego samego dnia, tj. z 20 stycznia 2021 r.

Pismem z 27 stycznia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., działając w oparciu o Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 29 grudnia 2020r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organów Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania niektórych zadań Krajowej Administracji Skarbowej oraz określenia terytorialnego zasięgu ich działania, zawiadomił [...] S.A., że z 1 stycznia 2021 r., przejął od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. prowadzenie sprawy [...] z 2 listopada 2020 r.

Natomiast pismem z 5 lutego 2021 r., spółka reprezentowana przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, wniosła skargę na czynność egzekucyjną w postaci dokonania 20 stycznia 2021 r. przelewu środków z rachunku spółki na konto techniczne, zarzucając naruszenie:

- art. 54 § 1 pkt 1 w zw. z art. 155b § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, tj. bezpodstawną egzekucję środków z rachunku bankowego spółki;

- art. 160 § 1 u.p.e.a., poprzez podjęcie w ramach postępowania zabezpieczającego działań, które stanowią naruszenie jego istoty oraz zmierzały do wykonania obowiązku;

- art. 154 § 4 i § 5 u.p.e.a., poprzez dokonanie czynności egzekucji środków z rachunku bankowego spółki, w sytuacji, w której nie zaistniały przesłanki do przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne:

- art. 110 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez instrumentalne traktowanie instytucji doręczenia, co w niniejszej sprawie przejawia się poprzez podjęcie czynności na podstawie aktu, który nie wszedł do obrotu prawnego (i istnieją wątpliwości do samego faktu jego istnienia);

- art. 64 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez bezpodstawną egzekucję środków z rachunku bankowego spółki.

Postanowieniem z [...] lutego 2021 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W. po rozpatrzeniu skargi z 16 listopada 2020 r. oraz skargi z 5 lutego 2021 r. dotyczących zabezpieczenia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonanych zawiadomieniem z 2 listopada 2020r. nr [...] oddalił skargę.

Pismem z 17 marca 2021 r., pełnomocnik zobowiązanej spółki wniósł w ustawowym terminie zażalenie na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] lutego 2021 r., w przedmiocie skarg na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. Dyrektor IAS uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, nakazując Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. aby ten, ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę, dokładnie przeanalizował wszystkie okoliczności mające znaczenie dla rozpatrzenia wniesionego przez stronę żądania. W szczególności, organ egzekucyjny winien zbadać czy w świetle przepisów art. 54 u.p.e.a. stronie przysługiwało prawo wniesienia skargi na czynność polegającą na przekazaniu środków z rachunku bankowego spółki na konto techniczne (konto bankowe organu egzekucyjnego). Jeśli natomiast organ egzekucyjny uznałby, że skarga z 5 lutego 2021 r. to skarga na zajęcie zabezpieczające, powinien w pierwszej kolejności zbadać, czy została ona złożona w 7- dniowym terminie i czy może zostać merytorycznie rozpatrzona. Dopiero po dokonaniu właściwych ustaleń w tym zakresie organ egzekucyjny winien przejść do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W., po ponownym rozpatrzeniu skargi z 5 lutego 2021 r., postanowieniem z [...] maja 2021 r., nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia skargi z 5 lutego 2021 r. dotyczącej dokonania przelewu środków pieniężnych zabezpieczonych, zawiadomieniem z 2 listopada 2020 r., nr [...] z rachunku spółki na rachunek techniczny. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji powołał się na art. 54 § 1 u.p.e.a., wskazując, m. in., że termin na wniesienie skargi wynosi 7 dni, od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Zatem termin do wniesienia skargi upłynął 16 listopada 2020 r. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wskazał, że zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., poprzez czynność egzekucyjną należy rozumieć "wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające o zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego". W rezultacie czynność polegająca na dokonaniu 20 stycznia 2021 r. przelewu środków pieniężnych z rachunku spółki na konto techniczne organu egzekucyjnego, jest czynnością techniczną. Czynność techniczna nie może zaś zostać zakwalifikowana jako podstawa wniesienia skargi przez stronę w toku postępowania. Organ wskazał, że 2 listopada 2021 r. dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A., o którym spółka została poinformowana 9 listopada 2020 r. Zatem skarga z 5 lutego 2021 r. została wniesiona po upływie ustawowego terminu. Jednocześnie organ ten ustalił, że 16 listopada 2020 r. spółka, na podstawie art. 54 u.p.e.a. wniosła skargę na dokonaną przez organ czynność zabezpieczającą, w zakreślonym prawem terminie, która podlegała rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu. Niniejsze postanowienie zostało doręczone do spółce (jej pełnomocnikowi) 11 czerwca 2021 r.

Spółka wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] maja 2021 r., zarzucając naruszenie:

- art. 54 § 3 u.p.e.a., poprzez uznanie, że skarga na czynność egzekucyjną wniesiona została z uchybieniem terminowi, pomimo zachowania terminu;

- art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 t.j., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez uznanie, że skarga na czynność egzekucyjną wniesiona została z uchybieniem terminu, pomimo zachowania terminu;

- art. 54 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 155b § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez akceptację dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, tj. bezpodstawną egzekucję środków z rachunku bankowego spółki;

- art. 160 § 1 u.p.e.a., poprzez akceptację podjęcia w ramach postępowania zabezpieczającego działań, które stanowią naruszenie jego istoty oraz zmierzały do wykonania obowiązku;

- art. 160 § 1 w zw. z art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, poprzez akceptację bezpodstawnej egzekucji środków z rachunku bankowego spółki;

- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez dokonanie czynności egzekucyjnej w postaci przywłaszczenia wierzytelności w ramach postępowania egzekucyjnego bez jakiejkolwiek podstawy prawnej.

Zdaniem spółki, brak jest normy prawnej, która umożliwiałaby egzekucję wierzytelności przez organ egzekucyjny w ramach zabezpieczenia czy też wspominała o dokonaniu w jego toku "czynności technicznej". Czynność przelewu środków pieniężnych jest w rzeczywistości czynnością dokonaną w ramach postępowania egzekucyjnego, a sama skarga z 5 lutego 2021 r. może być co najwyżej przedwczesna, nie można jednak zgodzić się z twierdzeniem organu, jakoby uchybiono terminowi do jej wniesienia. Od momentu wykonania ww. przelewu do wniesienia samej skargi minęło co prawda ponad 7 dni, jednak spółka nie otrzymała dokumentu, z którego wynikałaby podstawa prawna dokonania faktycznie zaistniałej czynności.

Wymienionym na wstępie postanowieniem z [...] września 2021 r., Dyrektor IAS utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu pierwszej instancji wydane [...] maja 2021 r.

Dyrektor IAS wskazał, że materialnoprawną podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., który w sprawie ma zastosowanie w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r.

Organ drugiej instancji podkreślił, że 5 lutego 2021 r. spółka reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę na czynność, polegającą na dokonaniu przelewu środków pieniężnych zabezpieczonych, zawiadomieniem z 2 listopada 2020 r. z rachunku spółki na rachunek techniczny organu. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., postanowieniem z [...] maja 2021 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia tej skargi z 5 lutego 2021 r.

Dyrektor IAS zajął stanowisko, że czynnością egzekucyjną, która co do zasady podlega zaskarżeniu, było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dokonane zawiadomieniem z 2 listopada 2020 r., doręczonym skarżącej 9 listopada 2020 r., a nie przekazanie przez bank 20 stycznia 2021 r. środków na konto techniczne organu egzekucyjnego, będące jedynie czynnością techniczną, a nie egzekucyjną. W tym zakresie organ ten powołał się na art. 1a pkt 2 u.p.e.a., argumentując, że środkiem egzekucyjnym nie jest przekazanie zabezpieczonych środków pieniężnych z rachunku spółki na rachunek techniczny organu egzekucyjnego, nawet gdyby nastąpiło na odrębne wezwanie organu egzekucyjnego. Jest nim natomiast zabezpieczenie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (art. 1a pkt 12 u.p.e.a.). Dlatego czynność polegająca na dokonaniu 20 stycznia 2021 r. przelewu środków pieniężnych z rachunku spółki na konto techniczne organu egzekucyjnego, jako czynność techniczna, nie może być zakwalifikowana jako podstawa wniesienia skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. W konsekwencji termin do wniesienia skargi nie biegł od dnia faktycznego przekazania środków na konto organu egzekucyjnego, a od dnia doręczenia zobowiązanej spółce zawiadomienia o zajęciu, tj. od 9 listopada 2020 r. Zatem termin do wniesienia skargi upłynął 16 listopada 2020 r. Strona wnosząc skargę na czynność zabezpieczającą 5 lutego 2021 r., uchybiła zatem siedmiodniowemu terminowi do złożenia skargi na czynności egzekucyjne.

Dyrektor IAS w rezultacie uznał, że zasadnie, bo na podstawie art. 17 § 1c u.p.e.a., organ egzekucyjny stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia skargi.

Organ odwoławczy ustalił jednocześnie, że została merytorycznie rozpoznana wniesiona przez spółkę 16 listopada 2020 r. skarga na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu rachunku bankowego spółki w [...] S.A.. Postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r., nr [...] Dyrektor IAS utrzymał bowiem w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] maja 2021 r. nr [...] oddalające skargę na czynność zabezpieczającą zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonaną zawiadomieniem z 2 listopada nr [...]. Strona zaś zaskarżyła to postanowienie do sądu administracyjnego.

Od powyższego postanowienia Dyrektora IAS wydanego w niniejszej sprawie, spółka wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła:

1) naruszenie art. 54 § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., poprzez uznanie, że podatnikowi nie przysługuje skarga na czynność egzekucyjną która została poprzedzona doręczeniem odpisu dokumentów stanowiących jej podstawę;

2) naruszenie art. 165 § 5 u.p.e.a. w związku z art. 54 § 3 u.p.e.a., poprzez niedoręczenie spółce odpisu dokumentów stanowiących podstawę dokonania czynności egzekucyjnej;

3) naruszenie art. 17 § 1 u.p.e.a. oraz art. 17 § 1c u.p.e.a. w związku z art. 54 § 1 u.p.e.a. oraz 166b u.p.e.a. w związku z art. 81 § 4 u.p.e.a. art. 81 § 5 u.p.e.a. oraz art. 166a § 2 u.p.e.a., a także art. 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 t.j., dalej: k.p.a.) w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, pomimo tego, iż terminu tego w wyniku zaniechać organu (niedoręczenie dokumentów stanowiących podstawę przeprowadzenia skarżonej czynności egzekucyjnej) nie dało się spełnić;

4) naruszenie art. 160 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 17 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 1 protokołu numer 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez akceptację bezpodstawnej egzekucji środków z rachunku bankowego spółki.

Powołując się na powyższe naruszenia, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] maja 2021 r. w całości; przeprowadzenie rozprawy, oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, wraz z kosztami zastępstwa prawnego, stosownie do norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jej postanowienie podlegały uchyleniu, chociaż nie z przyczyn podniesionych w skardze.

Na wstępie wyjaśnić należy, ze w postępowaniu zabezpieczającym, na mocy art. 166b u.p.e.a. stosuje się odpowiednio przepisy działu I, w tym art. 54 u.p.e.a, Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r.), zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2). W świetle § 2 art. 54 u.p.e.a., skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (§ 3 art. 54 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 54 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: oddala skargę na czynność egzekucyjną lub uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę.

Sąd pierwszej instancji w całości podziela merytoryczne argumenty organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu odnoszące się do tego, że zaskarżoną czynnością egzekucyjną było zajęcie zabezpieczające wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego spółki, dokonane zawiadomieniem z 2 listopada 2020 r., doręczonym skarżącej 9 listopada 2020 r., a nie przekazanie przez bank 20 stycznia 2021 r. środków pieniężnych na konto techniczne organu egzekucyjnego, będące jedynie czynnością techniczną, a nie egzekucyjną (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 15 lutego 2018 r., o sygn. akt III SA/Wa 559/17, także prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 25 września 2019 r., III SA/Po 351/19; a także wyroki NSA w sprawie II FSK 1784/10, w sprawie II FSK 2135/09; wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd podziela w tym powyższym argumenty Dyrektora IAS, a w związku z ich przytoczeniem powyżej, powtarzanie ich byłoby zbędne.

W powyższej kwestii należy jedynie podnieść, że w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ilekroć w tej ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej, rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środkiem egzekucyjnym nie jest zatem przekazanie zabezpieczonych środków pieniężnych z rachunku spółki na rachunek techniczny organu egzekucyjnego, nawet gdyby nastąpiło na odrębne wezwanie organu egzekucyjnego. Jest nim natomiast zabezpieczenie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (art. 1a pkt 12 u.p.e.a.) polegające na zajęciu przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego zawiadomienia o zajęciu, które jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu (art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a.). Nie ma w tym kontekście znaczenia dla rozstrzygnięcia czynność przelewu środków pieniężnych na konto "techniczne" organu egzekucyjnego. Czynność polegająca na dokonaniu 20 stycznia 2021 r. przelewu środków pieniężnych z rachunku spółki na konto techniczne organu egzekucyjnego, jako czynność techniczna, nie mogła zatem zostać zakwalifikowana jako podstawa wniesienia skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. W konsekwencji termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną nie biegł od dnia faktycznego przekazania środków na konto organu egzekucyjnego, a od dnia doręczenia zobowiązanej spółce zawiadomienia o zajęciu, tj. od 9 listopada 2020 r. Podkreślić należy, że spółka 16 listopada 2020 r. wywiodła prawidłowo skargę na czynność egzekucyjną w postaci zabezpieczenia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, skarga ta – jak ustalił w tej sprawie organ – została rozpatrzona merytorycznie.

Zatem wszystkie podniesione zarzuty w skardze uznać należało za chybione.

Niemniej jednak w takiej sytuacji, tzn. w przypadku wniesienia skargi na czynność, która nie jest środkiem egzekucyjnym w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., organ nie może na podstawie art. 17 § 1c u.p.e.a. stwierdzić uchybienia terminowi tak wniesionego środka zaskarżenia, nawet w przypadku jeśli przyjmie, że taki środek zaskarżenia został wniesiony po terminie, ale powinien taką skargę oddalić na podstawie art. 54 § 4 u.p.e.a.

Postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną jest inicjowane przez czynność procesową zobowiązanego (spółki), którą jest wniesienie skargi. W stadium wstępnym są przede wszystkim podejmowane czynności, których celem jest, m. in., ustalenie, czy skarga dotyczy czynności podlegającej zaskarżeniu tym środkiem, dopiero po pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, bada się, czy skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego terminu. Znamienne, ze takie też były wytyczne Dyrektora IAS, który orzekając po raz pierwszy w tej sprawie uchylił postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie, m. in. skargi z 5 lutego 2021 r. do ponownego rozpatrzenia (postanowienie, które prawidłowo skargę oddalało).

Powyżej już przytoczono, że stosownie do art. 54 § 4 u.p.e.a., rozstrzygnięcie organu w przedmiocie skargi zapada w formie postanowienia. Na podstawie tego przepisu można wydać dwa rodzaje rozstrzygnięć: 1) uwzględnienie skargi: a) w całości, albo b) w części i w pozostałym zakresie oddalenie skargi; lub 2) oddalenie skargi. Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie.

Z powyższego przepisu wynika, że oddalenie skargi może nastąpić z przyczyn merytorycznych, ale także w sytuacji, gdy organ oceni, że przedmiotem skargi nie jest czynność egzekucyjna (a zatem w tym przypadku kiedy skarga taka jest niedopuszczalna).

W niniejszej sprawie należało uznać natomiast, zdaniem sądu orzekającego w sprawie, że przepis, na który powołały się organu obu instancji, tj. art. 17 § 1c u.p.e.a., nie mógł znaleźć w sprawie zastosowania. Zgodnie z tym przepisem, organ egzekucyjny stwierdza, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienie jest ograniczone terminem. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zdaniem sądu, powyższy przepis dotyczy sytuacji, w której mamy do czynienia z zaskarżeniem skargą czynności egzekucyjnej, zatem z czynnością, od której taka skarga (na czynność egzekucyjną) przysługuje.

W tej sprawie należało mieć na uwadze, że nie doszło do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, jako że – jak wyjaśniono powyżej – taką czynnością egzekucyjną nie jest techniczne przekazanie środków pieniężnych na rachunek bankowy organu egzekucyjnego (dokonane w ramach realizacji dokonanego zabezpieczenia).

Oznacza to, że skoro art. 54 § 4 u.p.e.a. reguluje kwestię oddalenia skargi, bez precyzowania przyczyn, to w każdym przypadku niemożności jej uwzględnienia skarga powinna być oddalona (por. NSA np. w wyroku z w sprawie o sygn. akt II FSK 2291/16, WSA w Poznaniu w sprawie III SA/Po 351/19, NSA w wyroku z 10 czerwca 2020 r., I GSK 25/20). Powołane orzeczenia mają w sprawie zastosowanie pomimo, że zostały wydane na podstawie stanów faktycznych, do których przepisy ustawy egzekucyjnej należało stosować w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r.

W tej sytuacji, organ uznając, że nie mamy do czynienia w sprawie z zaskarżeniem czynności egzekucyjnej, taki "środek zaskarżenia", tj. nazwany przez zawodowego pełnomocnika skargą - z uwagi na brak podstawy prawnej do rozstrzygnięcia innej treści - powinien oddalić na podstawie art. 54 § 4 p.e.a. Stwierdzenie na podstawie art. 17 § 1c u.p.e.a. uchybienia terminowi do wniesienia skargi jest błędne i stanowi naruszenie tego przepisu, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem przyjąć, że powyższy przepis stanowi podstawę stwierdzenia wniesienia skargi na czynność egzekucyjną z uchybieniem terminowi. Stwierdzenie takie może natomiast mieć miejsce, w sytuacji, gdy nie mam wątpliwości że kwestionowana czynność jest czynnością egzekucyjna, zatem podlega zaskarżeniu skargą na czynność egzekucyjną.

Powyższe stanowisko wspiera także argument, że zazwyczaj – w sytuacji gdy dana czynność nie podlega zaskarżeniu skargą w trybie art. 54 u.pe.a.- wystąpią trudności w ustaleniu od kiedy należałoby liczyć termin do wniesienia takiego środka zaskarżenia. A ustalenia takiego dnia zawsze wymaga przepis art. 17 § 1c u.p.e.a. Gdyby twierdzić, że w sprawie ma zastawanie art. 17 § 1c u.p.e.a., należało bowiem w każdym przypadku wskazać, od kiedy taki termin rozpoczął bieg. W tej sprawie także skarżąca podnosiła argumenty, że skarga nie była spóźniona, a co najwyżej mogłaby być przedwczesna, a podstawą do takiego stanowiska był właśnie problem ustalenia od jakiej daty liczyć termin do wniesienia środka zaskarżenia. O dacie wykonania przelewu (czyli czynności technicznej przekazania środków na konto organu egzekucyjnego) nie zawiadamia się wszakże strony odrębnym pismem; w tej sprawie także jednym z argumentów skarżącej było to, że do spółki nie wpłynął żaden dokument w tym przedmiocie, zatem skarga nie tyle była spóźniona, co przedwczesna.

Resumując, w sytuacji takiej jaka zaistniała w niniejszej sprawie, zastosowania nie może znaleźć przepis art. 17 § 1c u.p.e.a., bowiem nie mamy tu do czynienia z czynnością egzekucyjną. Strona w niniejszej sprawie nie wywiodła skargi na czynność egzekucyjną, ta zaś kwestia podlega badaniu w pierwszej kolejności. W takiej zaś sytuacji podstawą orzeczenia organu jest przepis art. 54 § 4 u.p.e.a., na podstawie którego organ egzekucyjny winien skargę oddalić. Przepis ten, co istotne, nie wymaga od organu ustalania od jakiej daty należałoby wnieść analizowany środek zaskarżenia. Skoro bowiem w sprawie w ogóle nie mamy do czynienia ze skargą na czynność egzekucyjną, bezprzedmiotowym jest ustalanie od jakiego momentu należy liczyć termin do jej wniesienia Natomiast zastosowany przez organy przepis art. 17 § 1c u.p.e.a., w każdej sytuacji wymaga od organu ustalenia od kiedy należy liczyć termin do wzniesienia skargi. Przepis ten bowiem znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy skarga dotyczy czynności egzekucyjnej, wówczas bowiem drugim krokiem jest właśnie wskazanie terminu, od którego liczyć należy termin do jej wniesienia.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy zobowiązane będą uwzględnić powyższą wykładnię prawa i stanowisko sądu.

Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2022.329 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.).

O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto w oparciu o art. 200, art. 205 § 4 w związku z §2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego (Dz.U.2018.1687). Koszty postępowania stanowiły: wpis od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa prawnego 480 zł i opłata od pełnomocnictwa 17 zł.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, do czego uprawniał art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym. Sąd rozpoznaje takie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 tej ustawy).

Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie potrzeby ani konieczności skierowania sprawy na rozprawę. Spór w sprawie miał jedynie charakter prawny, strony postepowania wypowiedziały się w sprawie w pismach procesowych w stopniu zupełnym. Dlatego nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek skarżącej o rozpoznanie sprawy niniejszej na rozprawie. Ponadto skarżąca nie uzasadniła powyższego wniosku.