Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 212/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 4, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia WSA Anna Rotter, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 10 grudnia 2021 r. nr 2401-IEE.711.1238.2021.2/LF UNP: 2401-21-266886 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. M. W. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ nadzoru) z dnia 10 grudnia 2021 r. nr 2401-IEE.711.1238.2021.2/LF UNP: 2401-21-266886 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy.

2.1. Dnia 17 września 2019 r. Prezydent Miasta w G. wystawił na skarżącego tytuł wykonawczy, który obejmuje opłatę dodatkową za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu o nr [...]. Tytuł wykonawczy został doręczony skarżącemu w dniu 7 października 2019 r.

Pismem z 11 października 2019 r. skarżący złożył zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego - naruszenie art. 33 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 – u.p.e.a.) w zw. z art. 13 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1376 z późn. zm. - u.d.p.).

Pismem z 17 października 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: organ egzekucyjny) zwrócił się do wierzyciela - Prezydenta Miasta w G. o zajęcie stanowiska w przedmiocie złożonego zarzutu. Jednocześnie zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Wierzyciel postanowieniem z 25 października 2019 r. nie uwzględnił wniesionego zarzutu i oddalił zarzut błędu, co do osoby zobowiązanego. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: Kolegium) postanowieniem z 9 grudnia 2019 r. utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela wydane w pierwszej instancji.

Pismem z 21 stycznia 2020 r. organ egzekucyjny zwrócił się do Kolegium o wyjaśnienie wątpliwości, który z zarzutów został rozpatrzony postanowieniem z 9 grudnia 2019 r., czy był to zgłoszony zarzut z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., czy też zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - nieistnienie obowiązku.

Postanowieniem z 26 marca 2020 r. Kolegium wyjaśniło, iż w postanowieniu z 9 grudnia 2019 r. rozpoznało zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i że dokonało odmiennej od skarżącego oraz wierzyciela kwalifikacji prawnej okoliczności zgłaszanego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (błąd co do osoby zobowiązanego), co jednak nie skutkowało potrzebą uchylenia oraz zmiany postanowienia Prezydenta Miasta G. z 25 października 2019 r. w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu.

Dnia 19 czerwca 2020 r. organ egzekucyjny wydał postanowienie, którym uznał wniesiony zarzut za bezzasadny.

Po rozpatrzeniu zażalenia na ww. postanowienie, organ nadzoru utrzymał je w mocy.

Rozstrzygniecie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wyrokiem z 28 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/GI 1258/20. Sąd uchylił postanowienie organu nadzoru z 7 sierpnia 2020 r., poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego z 19 czerwca 2020 r., oraz postanowienie Kolegium z 9 grudnia 2019 r.

Następnie Kolegium postanowieniem z 30 lipca 2021 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji (wierzyciela).

2.2. Dnia 4 listopada 2021 r. organ egzekucyjny wydał postanowienie, którym uznał wniesiony zarzut za bezzasadny.

2.3. W terminie prawem przewidzianym skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie z 4 listopada 2021 r.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. oraz art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.- k.p.a.) poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a także wadliwe dokonanie wykładni przepisów u.d.p., prowadzące do mylnego wniosku, iż zobowiązanym do uiszczenia opłaty z tytułu korzystania z drogi publicznej jest skarżący, co doprowadziło do mylnego przyjęcia, iż w niniejszej sprawie nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego.

2.4. Po rozpatrzeniu zażalenia organ nadzoru postanowieniem z 10 grudnia 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu wskazał, że organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował tryb postępowania przy rozpoznawaniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji i oceny zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. Zasadnie stwierdził, że w zakresie oceny zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, związany jest stanowiskiem wierzyciela. Uregulowania prawne w tym względzie nie dają prawa organowi egzekucyjnemu do dobrowolnego uznania. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do jego uwzględnienia, a tym samym do podważania stanowiska wierzyciela.

Skoro wierzyciel, uznał wniesiony przez skarżącego zarzut za niezasadny, a Kolegium utrzymało je w mocy, to organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie miał prawnej możliwości wydania innego rozstrzygnięcia, był bowiem związany ostatecznym stanowiskiem wierzyciela.

Jako organ odwoławczy, rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutu, jest związany stanowiskiem wierzyciela. Jak stwierdza się w orzecznictwie, uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym wyrażony jest pogląd, że organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej oraz zaparkowania samochodu, a to z uwagi na treść art. 29 § 1 u.p.e.a., zakazującego organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym. Tym samym organ egzekucyjny ma prawo domniemywać, że zobowiązanym do opłaty jest właściciel pojazdu do czasu gdy ten zwolni się z obowiązku wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia tego faktu, przy czym dowód taki musi polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, organ nadzoru nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego. Organ prawidłowo zwrócił się o zajęcie stanowiska do wierzyciela. Ten zaś, w swojej wypowiedzi, mającej formę prawną postanowienia, uznał za niezasadny zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. W konsekwencji, wspomniane postanowienie stało się ostateczne oraz wiążące zarówno dla organu egzekucyjnego oraz organu nadzoru.

Zaskarżone postanowienie, jest zgodne z prawem. Zawiera właściwe uzasadnienie faktyczne i prawne, a wskazanie wiążącego charakteru ostatecznego stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutu jest wystarczającym odniesieniem się do złożonego zarzutu.

Z kolei podnoszony w zażaleniu zarzut nieistnienia obowiązku nie może być już przedmiotem postępowania. Bowiem termin do skutecznego jego wniesienia minął 12 października 2019 r. Na obecnym etapie postępowania nie jest to już możliwe, co zaznaczył również WSA w Gliwicach w wyroku zapadłym w sprawie skarżącego 28 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/GI 1258/20.

Na koniec podano przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. art 33 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.)

Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy

Zgodnie z art 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.

W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 19 października 2019 r. poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zarzucono mu naruszenie przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich wątpliwości co do treści postanowienia z dnia 4 listopada 2021 roku wydanego przez organ pierwszej instancji, co w konsekwencji spowodowało dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, w szczególności w odniesieniu do dowodów przedstawionych przez skarżącego, które w ocenie organu nie wykazały w sposób dostateczny, że wyzbył się on władztwa fizycznego nad pojazdem, którego postój jest przedmiotem ww. postępowania;

Nadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 33 § 1 pkt. 4 u.p.e.a (obecnie: art. 33 § 2 pkt. 3 u.p.e.a.), poprzez wadliwą wykładnię przepisu i tym samym błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie niezasadny jest zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, podczas gdy dowody zebrane w toku całego postępowania nie potwierdzają, iż tytuł wykonawczy został wystawiony przeciwko osobie, która powinna być w sprawie uznana za zobowiązanego, w konsekwencji czego zarzuty złożone pismem z dnia 17 września 2019 roku tj. naruszenia art. 33 § 1 pkt. 4 u.p.e.a w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 powinny zostać uznane za uzasadnione.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że w toku prowadzonego postępowania nie zostały wyjaśnione wszystkie wątpliwości, co do treści postanowienia z dnia 4 listopada 2021 r. wydanego przez organ pierwszej instancji, co w konsekwencji spowodowało dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wyprowadzenie sprzecznych wniosków z dowodami i złożonymi wyjaśnieniami przez skarżącego. Tym samym doszło do naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., a to w szczególności poprzez pominięcie okoliczności związanych z faktem, iż skarżący wyzbył się władztwa fizycznego nad pojazdem, którego postój jest przedmiotem ww. postępowania.

Powyższe uchybienie jest o tyle istotne, iż w rezultacie doszło do błędnej subsumpcji normy prawnej do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Bacząc na całokształt okoliczności, w szczególności na fakt, że skarżący dysponuje kilkudziesięcioma pojazdami oddanymi do dyspozycji różnych pracowników, należało uwzględnić fakt związany z posiadaniem dużej floty pojazdów przez skarżącego. Podkreślono, iż ocena wiarygodności złożonych wyjaśnień nie powinna budzić wątpliwości zwłaszcza w kontekście przedmiotu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej związanej z transportem. Organ administracyjny ma obowiązek interpretować przepisy w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, który w niniejszej sprawie jednoznacznie potwierdził, iż właściciel pojazdu jest równocześnie właścicielem całej floty samochodów, wobec czego niemal niemożliwym do ustalenia staje się okoliczność, kto kierował pojazdem w dniu zdarzenia, nie mniej jednak z całą pewnością nie był to sam skarżący.

W niniejszej sprawie zasadny był zarzut, co do osoby zobowiązanego, bowiem osoba co do której prowadzona jest egzekucja nie powinna być w przedmiotowej sprawie traktowana jak osoba zobowiązana.

Złożony przez zobowiązanego zarzut oparty na podstawie przepisu art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jest zatem w pełni zasadny, gdyż organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego.

Zaskarżone postanowienie nie jest prawidłowe, bowiem organ w sposób dowolny, bez logicznego uzasadnienia oraz w szczególności bez podjęcia merytorycznego rozpoznania wniosku, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zatem stwierdzono. że organ nie wyjaśnił wszystkich wątpliwości, które zrodziły się w toku postępowania.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

4. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu pomiędzy stronami w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy uznania za zasadny wniesionego przez skarżącego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. błędu co do osoby zobowiązanego.

5. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, podkreślić należy, że przedmiotowa sprawa dotycząca zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 28 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1258/20 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela wydane w drugiej instancji.

Z tego względu priorytetowe znaczenie dla oceny legalności obecnie kontrolowanego aktu ma treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, ze zm. - p.p.s.a.).

Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, użyty w ww. przepisie zwrot "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji podatkowej. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie podatkowym i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Obowiązek ten oznacza również brak możliwości formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym przez sąd poglądem (por. wyroki NSA: z 25 kwietnia 2014 r., II FSK 1276/12; z 22 października 2014 r., II FSK 2472/12; z 4 października 2016 r., I FSK 450/15 - dostępne, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tak więc dokonana przez sąd ocena prawna traci moc obowiązującą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1328/10).

Tym samym, kontrola zaskarżonego aktualnie w niniejszej sprawie postanowienia wydanego w wyniku uchylenia prawomocnym wyrokiem, poprzedniego postanowienia organu drugiej i pierwszej instancji musi, i to w pierwszym rzędzie, uwzględniać kryteria wynikające z art. 153 p.p.s.a.

Rolą obecnie kontrolującego zaskarżone postanowienie Sądu jest weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach poprzednio wydanego w tej sprawie.

6. W wyroku tym Sąd stwierdził, że skarżący w piśmie z dnia 11 października 2019 r. zgłosił zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W ocenie Sądu organ, który w drugiej instancji rozpoznaje stanowisko wierzyciela nie może zmienić podstawy zarzutu zgłoszonego przez stronę. Jest obowiązany rozpoznać zarzut zgłoszony przez zobowiązanego w takim kształcie jak uczynił to zobowiązany. Zatem Kolegium w postanowieniu z 9 grudnia 2019 r. nie mogło dokonać odmiennej od strony i wierzyciela kwalifikacji prawnej okoliczności zgłaszanych przez zobowiązanego jako podstawa zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (błąd co do osoby zobowiązanego). Dlatego konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia organu nadzoru jak i poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K. z 9 grudnia 2019 r. Nie było natomiast potrzeby uchylania postanowienia wierzyciela z 25 października 2019 r. Wierzyciel, bowiem prawidłowo rozpoznał zarzut zobowiązanego, nie dokonując jego modyfikacji.

Sąd zatem zalecił w postępowaniu ponownym, by w pierwszej kolejności Kolegium jako organ drugiej instancji rozpoznało zażalenie na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Kolegium miało zastosować się do oceny prawnej zaprezentowanej w wyroku. Następnie organ egzekucyjny miał wydać postanowienie, a jeżeli zostanie złożone na nie zażalenie, organ nadzoru miał rozstrzygnąć sprawę.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia przez pryzmat art. 153 p.p.s.a. oraz mając na uwadze wiążące wytyczne i ocenę prawną zawartą w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z 28 stycznia 2021 r. Sąd stwierdza, że organ, tej regulacji nie naruszył. Zgodnie z zaleceniem Sądu, Kolegium rozpoznało zażalenie wniesione na postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, nie zmieniając podstawy zarzutu zgłoszonego przez stronę, tj. zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., następnie organ egzekucyjny wydał postanowienie, a organ nadzoru rozstrzygnął sprawę na skutek złożonego zażalenia.

7. Dokonując badania legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa skutkujących wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego aktu.

Rozpatrując wniesioną skargę w pierwszej kolejności wskazać należy na obowiązujący w niniejszej sprawie stan prawny, który uległ zmianie z dniem 30 lipca 2020 r.

Na mocy art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070, dalej: nowelizacja) z tym dniem zmieniony został m.in przepis art. 33 u.p.e.a. wskazujący na podstawy kwestionowania wszczętej egzekucji administracyjnej.

Do dnia 29 lipca 2020 r. przepis ten w § 1 stanowił, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 powołanej nowelizacji, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienionej w art. 1 (u.p.e.a.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja wystąpiła, postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i niezakończone przed dniem 30 lipca 2020 r., zatem zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r., w tym powołany art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz art. 34 § 1 u.p.e.a.

Zgodnie z tym ostatnim przepisem, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Powołany przepis oznacza, że w sytuacji, gdy wierzyciel w postanowieniu wydanym w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., stwierdzi, iż zarzuty - zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. - są nieuzasadnione, to wówczas organ egzekucyjny jest zobowiązany do oddalenia zarzutów, jako nieuzasadnionych.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia. Rolą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest weryfikacja czynności organów egzekucyjnych, mająca służyć ochronie adresata czynności, przy czym zakres badania zasadności podjęcia i prowadzenia egzekucji wynika z podniesionych zarzutów. (por. "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz" – pod red. D. Kijowskiego; Lex 2010, komentarz do art. 33, teza 2.1-2.2.).

W przedmiotowej sprawie wniesiony przez skarżącego zarzut został oparty na art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W zakresie tego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) organ egzekucyjny był związany wyrażonym przez wierzyciela stanowiskiem na podstawie powołanego art. 34 § 1 u.p.e.a.

W przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta G. postanowieniem z dnia 25 października 2019 r. orzekł o niezasadności wniesionego przez skarżącego zarzutu. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Kolegium z dnia 30 lipca 2021 r. Stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów jest ostateczne.

W sytuacji gdy, wierzyciel uznał za niezasadny zarzut w tym zakresie, to w świetle przepisu art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej byli związani wypowiedzią wierzyciela i nie mogli kwestionować tego rozstrzygnięcia. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Rodzaje rozstrzygnięć organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów są zdeterminowane ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela (por. np. wyrok NSA z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II FSK 996/18, wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. II FSK 2256/18, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 197/21).

Zauważyć należy, że istnieje możliwość kwestionowania ostatecznego stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów, co przewiduje art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Skoro stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów może stać się przedmiotem sądowej kontroli zainicjowanej odrębną skargą, to sprawa zgodności z prawem stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów jest sprawą odrębną od sprawy zgodności z prawem postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

Sądowi z urzędu wiadomym jest, iż skarżący zaskarżył ostateczne rozstrzygnięcie wierzyciela i sprawa zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach pod sygn. akt I SA/Gl 1369/21. W sprawie tej wyrokiem z dnia 22 grudnia 2021 r. skarga została oddalona (wyrok jest nieprawomocny).

Z powyższych rozważań wynika konieczność uznania za prawidłowe stanowisko organu egzekucyjnego, że podnoszony przez skarżącego zarzut na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. należy uznać za niezasadny, bowiem został on uznany za niezasadny przez wierzyciela.

8. Mając na uwadze powyższe, Sąd nie podzielając zarzutów skargi stwierdza, że stanowisko organu egzekucyjnego oraz organu nadzoru jest prawidłowe, co skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.