Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 508/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 365 par.1
journal: Dz.U. 2018 poz 1360
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2018r. sprawy ze skargi W.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że na skutek wniosku W S wszczęto postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości oznaczonych numerami działek: "[...]", położonych w obrębie S gm. E, a następnie decyzją z dnia "[...]" r. znak "[...]" Wójt Gminy E, na podstawie art. 34 ust.1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010r. Nr 193, poz. 1287, z późn.zm) dalej: P.g.i.k., orzekł o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż strony postępowania w trakcie rozprawy granicznej nie zgodziły się z wyznaczonym przebiegiem granic i nie zawarły ugody przed upoważnionym geodetą. W dniu "[...]"r. Wójt Gminy E przekazał sprawę rozgraniczenia Sądowi Rejonowemu w E (dalej: SR), w trybie art. 34 ust.1 pkt.1 P.g.i.k. Następnie postanowieniem z dnia "[...]"r. Sąd Rejonowy w E, I Wydział Cywilny (sygn. akt "[...]") dokonał rozgraniczenia nieruchomości położonych w S: działki nr "[...]" stanowiącej własność W S i B S, dla której SR w E Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr "[...]", z nieruchomością stanowiącą własność A P oznaczoną nr "[...]", dla której SR w E Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr "[...]" i nieruchomością stanowiącą własność Gminy E, oznaczoną nr "[...]", dla której SR w E Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr "[...]", w ten sposób, że linia graniczna będzie przebiegać według linii oznaczonej w opinii biegłego kolorem niebieskim w ten sposób, że pomiędzy działkami "[...]" i "[...]" granica przebiegać będzie poprzez punkty graniczne "[...]" a między działkami "[...]" i "[...]" przebiegać będzie poprzez punkty: "[...]", zgodnie ze szkicem przebiegu granic i opinią biegłego J S stanowiącą integralną część postanowienia. Postanowienie to nie zostało skutecznie zaskarżone i stało się prawomocne.

W dniu "[...]" r. W S wystąpił na podstawie art. 156 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.a. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy E z "[...]" r. znak "[...]" o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości stanowiących działki o nr. "[...]" położonych w obrębie S, gm. E. Zaskarżonej decyzji zarzucał:

- rażące naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.; art. 8 § 1 k.p.a.; art. 24 §1 pkt. 1 k.p.a. oraz art. 25 § 1 k.p.a.; art. 76 k.p.a., art. 78 k.p.a. oraz art. 227 k.p.a.;

- naruszenie art. 7, 21, 22, 32, 83 i 94 Konstytucji RP;

- naruszenie art.1 ust.1 pkt.1, art. 2, art. 6 oraz art. 61 ust.1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1945);

- naruszenie art. 1, art. 93 pkt. 1, 2, 3, 4 i 5, art. 96 pkt.1 i 3, art. 99, art. 105 pkt. 1, art. 112 pkt. 2 oraz art. 119 pkt. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 121);

- naruszenie art. 3, 4, 6 i 19 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2017r. poz. 2187);

- naruszenie art. 5 i 55 rozporządzenia ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 2016 r. poz. 124);

- naruszenie art. 13 ust.1, art. 29 ust.1. art.31 ust.2, art.31 oraz art. 34 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017r. poz. 2101).

W obszernym uzasadnieniu wniosku, przedstawiono okoliczności faktyczne sprawy, w tym informacje dotyczące wydzielenia działki "[...]" zabudowanej obiektem zabytkowym. Szczególną uwagę poświęcono kwestii istnienia od wschodniej strony tej działki zjazdu z działki nr. "[...]" oraz wybudowaniem przez sąsiada wnioskodawcy w "[...]"r. ogrodzenia, które pozbawiło go dostępu do drogi. Zaprezentowano szczegółowe argumenty mające przemawiać za przyjęciem, że doszło do naruszenia przepisów powołanych w petitum wniosku.

Postanowieniem z dnia "[...]"r. nr. "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia "[...]" r. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja będąca przedmiotem wniosku wywołała skutek w postaci rozpoznania sprawy dotyczącej rozgraniczenia przez SR w E, który postanowieniem z "[...]"r. dokonał rozgraniczenia ww. działek. Sprawa rozgraniczenia pomiędzy ww. działkami została zatem ostatecznie i prawomocnie załatwiona. Kolegium wyjaśniło, że decyzja o umorzeniu postepowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy do sądu nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, ale stanowi akt kończący postępowanie administracyjne i otwierający w sprawie drogę sądową. Merytorycznie zaś sprawa została rozpoznana postanowieniem sądu powszechnego. Kolegium stwierdziło, że w sytuacji gdy sprawę co do istoty rozpoznał i rozstrzygnął sąd, nie jest możliwy jej powrót na tory postępowania administracyjnego, gdyż skutków procesowych takiej decyzji nie da się już odwrócić poprzez stwierdzenia jej nieważności. Dlatego przyjęto, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może zostać wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn w rozumieniu art. 61a k.p.a.

W S zwrócił się do Kolegium z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy powołując się na art. 78 Konstytucji, art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z art. 145 § 1 k.p.a. Wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku z "[...]" r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy E z dnia "[...]" r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucał naruszenie art. 78 Konstytucji poprzez uniemożliwienie skorzystania z prawa do zaskarżania orzeczeń i decyzji oraz art. 157 § 2 w z. z art. 61a § 1 k.p.a. poprzez ich błędną interpretację. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z 14 marca 2002 r. przesądził o dopuszczalności prowadzenia ponownego postępowania o rozgraniczenie nieruchomości, mimo wcześniej wydanego sądowego postanowienia o rozgraniczeniu. Skarżący podał, że w "[...]"r. przeprowadzono postępowanie rozgraniczeniowe z rażącym naruszeniem prawa, a postępowanie organu I instancji wywołało rozpatrzenie sprawy przez SR w E. Wskazywał, że w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w E naruszono art. 153 k.p.c., art. 233 k.p.c., 217 k.p.c. i 244 k.p.c., bowiem mimo posiadania wiedzy przez biegłego i Sąd o istnieniu dokumentów urzędowych sporządzonych dla działki nr. "[...]", załączonych do pism procesowych, miało miejsce celowe działanie polegające na nieujawnianiu i niewypowiadaniu się co do dokumentów podziału działki nr "[...]".

Postanowieniem z dnia "[...]"r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O, po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymało w mocy własne postanowienie z "[...]" r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy E z dnia "[...]" r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego. Wskazano, że zgodnie z treścią art.61a k.p.a., gdy żądanie o którym mowa w art. 61 zostało wniesione, przez osobę niebędąca stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ przystępując do rozpoznania określonego żądania w pierwszej kolejności zobowiązany jest do zbadania, czy nie istnieją przeszkody do prowadzenia postępowania. Wyjaśniono, że przesłanka odmowy wszczęcia postępowania określona jako "inne uzasadnione przyczyny" nie została dookreślona przez ustawodawcę, dlatego mając na względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r. (sygn. akt II SA/Ol 891/11) uznano, że "przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a §1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym". Decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący wydana została na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 P.g.i.k., którego wynika, że jeżeli w postępowaniu administracyjnym nie dojdzie do zawarcia ugody i nie ma podstaw do rozgraniczenia w drodze decyzji, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje organowi prowadzącemu postępowanie, który umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. W takim wypadku postępowanie administracyjne ogranicza się do przygotowania wstępnego materiału dowodowego dla sądu, do którego kognicji należy rozstrzygnięcie sprawy o rozgraniczenie. Wówczas sąd w formie postanowienia wydanego w postępowaniu nieprocesowym rozstrzyga spór graniczny z wykorzystaniem kolejno wszystkich kryteriów określonych w art. 153 k.c. Decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy do sądu nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, ale stanowi akt kończący postępowanie administracyjne i otwierający w sprawie drogę sadową. W takiej sytuacji, gdy sprawę co do istoty rozpoznał i rozstrzygnął sąd, nie jest możliwy jej powrót na tory postępowania administracyjnego, gdyż skutków procesowych takiej decyzji nie da się odwrócić poprzez stwierdzenie jej nieważności. Ewentualne rozstrzygnięcie organu wyższego stopnia o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej w trybie o art. 34 P.g.i.k., której skutkiem było przekazanie sprawy sądowi powszechnemu, nie będzie mogło skutkować bowiem "anulowaniem" tego rozstrzygnięcia sądu i powrotu sprawy do etapu z przed wydania decyzji o umorzeniu, tj. do etapu badania przez organ podstaw do dokonania rozgraniczenia. Odnosząc się do argumentów wniosku o stwierdzenie nieważności i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium wyjaśniło, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania ma charakter procesowy - stwierdza, że istnieją przeszkody w rozpoznaniu merytorycznym sprawy - stąd też organ nie może zająć merytorycznego stanowiska w przedmiocie prawidłowości samego rozgraniczenia.

Od tego rozstrzygnięcia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł W S, zaskarżając je w całości i wnosząc o:

- uchylenie postanowienia SKO w O z "[...]"r. znak "[...]" i poprzedzającego go postanowienia SKO w O z "[...]" r.,

- stwierdzenie nieważności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie decyzji Wójta Gminy E znak "[...]" z dnia "[...]" r.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono liczne naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7 w zw. 77 §1 i 80 k.p.a., art. 8 §1, art. 76, 78, 107 § 3, 145 § 1 i 156 § 1 k.p.a. Nadto zarzucono także liczne naruszenia przepisów Konstytucji, ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ustawy z 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. W motywach skargi, w obszerny sposób przedstawiono okoliczności faktyczne sprawy oraz te dotyczące nieruchomości podlegających rozgraniczeniu. Powtórzono co do zasady argumenty formułowane na etapie postępowania administracyjnego rozszerzając jedynie wywód. Przytoczono także liczne tezy z orzecznictwa sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że kontrolą sądu objęte jest postanowienie SKO z dnia "[...]" r. znak "[...]" utrzymujące w mocy własne postanowienie z "[...]" r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy E z dnia "[...]"r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości stanowiących działki o nr. "[...]" położone w obrębie S, gm. E. Kontrolowane postępowanie nie dotyczy zatem, jak wnosił skarżący, merytorycznej oceny zasadności umorzenia postępowania rozgraniczeniowego. Brak jest także jakiejkolwiek kompetencji Sądu do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy E z "[...]" r., bowiem akt ten nie stanowił przedmiotu zaskarżenia. Przedmiotem badanego przez sąd rozstrzygnięcia jest tylko ocena dopuszczalności wszczęcia postępowania nieważnościowego wobec decyzji Wójta Gminy E z "[...]"r. Zakres sprawy administracyjnej nie obejmuje zatem zarówno merytorycznej oceny decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego, jak i ewentualnego dotknięcia jej którąkolwiek z wad kwalifikowanych z art. 156 § 1 k.p.a. Analizowane przez sąd rozstrzygniecie o odmowie wszczęcia postepowania administracyjnego ma charakter procesowy i tylko w tym zakresie może być poddane ocenie sądu. Granice sprawy administracyjnej wyznacza art. 61a k.p.a. stanowiący podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia.

Pozostaje stwierdzić, że organy administracji publicznej zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o umorzeniu postepowania rozgraniczeniowego, gdy w sprawie zostało przeprowadzone i prawomocnie zakończone postępowanie rozgraniczeniowe przed sądem powszechnym. Bezspornym w sprawie jest bowiem, że granice nieruchomości stanowiących przedmiot postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego pierwotnie przez Wójta Gminy E ustalone zostały prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w E z dnia "[...]"r. (sygn. akt I "[...]"). Wobec tego zagadnieniem kluczowym w rzeczonej sprawie jest ocena dopuszczalności ewentualnego wszczęcia postępowania nieważnościowego wobec decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego, gdy w sprawie zostało przeprowadzone i prawomocnie zakończone postępowanie rozgraniczeniowe przed sądem powszechnym. Stanowisko Kolegium, które wyklucza taką możliwość, wraz z zaprezentowaną na jego poparcie argumentacją podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Podnieść należy bowiem, że wydana na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 P.g.i.k. decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy do sądu nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, ale stanowi akt kończący postępowanie administracyjne i otwierający w sprawie drogę sądową. W takiej sytuacji, gdy sprawę co do istoty rozpoznał i rozstrzygnął sąd, nie jest możliwy jej powrót na tory postępowania administracyjnego, gdyż skutków procesowych takiej decyzji nie da się już odwrócić poprzez stwierdzenie jej nieważności, co słusznie podkreślono w uzasadnieniu postanowienia Kolegium z "[...]" r. Przyjąć należy zatem, że w rzeczonej sprawie miał zastosowanie przepis art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W tej sprawie wystąpiła, inna niż brak legitymacji procesowej wnioskodawcy, przyczyna dla której wszczęcie postępowania administracyjnego nie było możliwe. Zgodnie z zasadą powagi rzeczy osądzonej, organ administracji nie mógł w drodze postępowania administracyjnego doprowadzić do ingerencji w treść prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Stanowiło by to nie tylko naruszenie art. 365 § 1 k.p.c. ale również art. 6 k.p.a. Z chwilą przejścia sprawy rozgraniczeniowej na drogę postępowania sądowego, kwestia ta przechodzi pod kognicję sądu powszechnego. Tym samym organ administracji nie jest już właściwy do jej rozpoznania i do chwili, gdy w obrocie prawnym istnieje rozstrzygniecie sądu w zakresie rozgraniczenia nieruchomości, sprawa nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Prowadziłoby to bowiem de facto do ryzyka prowadzenia w tej samej sprawie dwóch odrębnych postępowań. Nadto postępowanie administracyjne poprzedzające tryb sądowego rozgraniczenia nieruchomości, z chwilą uruchomienia drogi sądowej, nie stanowi już trybu zupełnie odrębnego od postępowania sądowego. Postępowania te łączy funkcjonalna wzajemna zależność.

W tym kontekście wskazać należy na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2014 r. (sygn. akt III CZP 48/14) zgodnie z którą "w razie przekazania sądowi sprawy o rozgraniczenie nieruchomości wszczętej na wniosek (art. 33 ust. 3 ustawy z 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, j.t: Dz.U. z 2010r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) wnioskodawcą w postępowaniu sądowym pozostaje osoba, która złożyła wniosek o przeprowadzenie rozgraniczenia". W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy wskazuje, że "Istnienie przesłanki procesowej w postaci drogi sądowej w sprawie o rozgraniczenie, będące wynikiem zgłoszenia żądania przekazania sprawy sądowi, wyłącza dokonanie w takiej sprawie rozgraniczenia w trybie administracyjnym. Przejście sprawy o rozgraniczenie do etapu postępowania sądowego powoduje zatem, że decyzja o rozgraniczeniu traci byt." Sąd Najwyższy wskazał ponadto w uchwale, że postępowanie sądowe nie jest prowadzone bezpośrednio na podstawie wniosku o jego wszczęcie, lecz na skutek przekazania sprawy z fazy administracyjnej, zatem jest jej kolejnym etapem. Choć rozważania Sądu czynione były w kontekście decyzji rozgraniczeniowej, a nie decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego to przyjąć należy, że co do zasady zachowują swoją aktualność w stosunku do decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że skoro sądowy tryb rozgraniczenia nieruchomości stanowi kolejny etap postępowania rozgraniczeniowego, uruchamiany w razie wystąpienia przesłanek ustawowych, nie jest możliwe, uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym w sytuacji przejścia sprawy do postępowania sądowego lub tym bardziej jego prawomocnego zakończenia. Administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe, nie może być traktowane w takiej sytuacji jako samodzielne i niezależne od postępowania przed sądem powszechnym. Wraz z przejściem sprawy do postępowania sądowego, organ administracji traci kompetencje do rozstrzygnięcia sprawy rozgraniczeniowej, a podmiotem właściwym staje się sąd. Merytoryczne rozstrzygniecie sprawy rozgraniczeniowej przez sąd, czyni niemożliwym powrót sprawy na tory postępowania administracyjnego, do chwili gdy w obrocie prawnym pozostaje rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie.

Podnieść należy w tym miejscu także, że skutkiem umorzenia postępowania rozgraniczeniowego jest przekazanie sprawy z urzędu sądowi (art. 34 ust. 2 P.g.i.k.). Umorzenie postępowania dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości następuje zaś gdy nie dojdzie do zawarcia ugody między stronami lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 P.g.i.k., tj. rozgraniczenia nieruchomości przez organ administracji publicznej. Wówczas, zgodnie z art. 34 ust.1 P.g.i.k., upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Tym samym w przypadku umorzenia postępowania administracyjnego w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości, postępowanie to nie tylko nie kończy się merytorycznym rozstrzygnięciem, ale de facto stanowi swoisty etap przygotowawczy lub poprzedzający właściwe postępowanie sądowe - co sygnalizowano w przywoływanym stanowisku uchwały Sądu Najwyższego z 30 października 2014r. Decyzja o umorzeniu postępowania nie tamuje przy tym stronie drogi do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Wręcz przeciwnie stanowi przesłankę rozpoczęcia w sprawie postępowania przed sądem powszechnym. Tym samym umorzenie postępowania wskazuje jedynie, że w sprawie wystąpiły wskazane w ustawie prawo geodezyjne i kartograficzne przesłanki uniemożliwiające jej rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej, czego skutkiem jej objęcie jest kognicją sądu powszechnego. Podkreślenia wymaga przy tym, że umorzenie przez organ administracji postępowania rozgraniczeniowego w żaden sposób nie uszczupla praw strony do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Podobne stanowisko co do charakteru decyzji wydanej w oparciu o art. 34 ust. 2 P.g.i.k. wyraził WSA w Krakowie w wyroku z 1 lutego 2018r. (sygn. akt III SA/Kr 1422/17), gdzie stwierdzono, że decyzja wydana na podstawie art. 34 ust. 2 P.g.k. nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, a jedynie kończy bieg postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Treścią decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazania sprawy sądowi nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie dotyczące przebiegu granic, lecz jedynie wymienione proceduralne powody uniemożliwiające zakończenie sprawy w postępowaniu administracyjnym, od których zaistnienia ustawodawca uzależnił możliwość umorzenia postępowania.

Odnosząc się zaś do możliwości wszczęcia postępowania nieważnościowego wobec decyzji wydanej w trybie art. 34 ust. 2 P.g.i.k., w sytuacji gdy rozgraniczenia dokonał sąd powszechny, wskazać należy na stanowisko WSA w Warszawie wyrażone w wyroku z 18 czerwca 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wa 885/14), gdzie stwierdzono, że zgodnie z przeważającym w orzecznictwie stanowiskiem, skoro doszło do uregulowania orzeczeniem sądu powszechnego granicy między działkami, wyłączona jest możliwość ustalenia w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym innego przebiegu granicy, niż ustalono to w orzeczeniu sądu powszechnego. W tej sytuacji postępowanie rozgraniczeniowe w postępowaniu administracyjnym, po uregulowaniu tej kwestii przez sąd powszechny nie może być prowadzone. Ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie o rozgraniczenie wydanej na podstawie art. 34 ust.2 P.g.i.k. prowadzić mogło by do ponownego uruchomienia postępowania administracyjnego w sprawie już rozstrzygniętej przez sąd. Wskazać nadto należy na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2001r. (sygn. II SA 574/00), gdzie wyjaśniono, że rozgraniczenie w trybie ustawy z 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne ma tylko pomocniczy charakter. Ustawodawca rozgraniczeniu w trybie administracyjnym, w trybie cytowanej ustawy z 17 maja 1989 r., nadał w zasadzie mediacyjny charakter. Strona niezadowolona z administracyjnego ustalenia przebiegu granicy może żądać przekazania sprawy sądowi - art. 34 ust. 2 i ust. 3 P.g.i.k. Wszczęcie postępowania przed sądem uniemożliwia dalsze prowadzenie mediacyjnego postępowania administracyjnego o rozgraniczenie. W konsekwencji takie uregulowanie orzeczeniem sądu powszechnego spornej granicy wyłącza możliwość innego ustalenia tej granicy przez organ administracji (niezależnie od tego por. także art. 365 § 1 k.p.c.). Jak wywodził dalej sąd, niemożliwe jest ustalenie w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym innego przebiegu granicy, niż uczynił to sąd powszechny w postępowaniu cywilnym.

Mając na uwadze powyższe, przyjąć należy, że złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o umorzeniu postepowania rozgraniczeniowego, w sytuacji gdy kwestia rozgraniczenia nieruchomości została już rozstrzygnięta przez sąd powszechny, mieści się w granicach hipotezy art. 61a k.p.a. Postępowanie administracyjne dotyczące stwierdzenia nieważności takiej decyzji, nie może być zatem wszczęte, a organ administracji winien jest wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Warto w tym miejscu wskazać także na treść art. 365 § 1 k.p.c., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Rozstrzygnięcie sprawy rozgraniczeniowej przez sąd powszechny, powoduje zatem, że sprawa, dopóki orzeczenie takie pozostaje w obrocie prawnym nie może wrócić na tory postępowania administracyjnego. Decyzja o umorzeniu administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego, stanowi zaś w tym przypadku jedną z przesłanek przekazania sprawy rozgraniczeniowej kognicji sądu powszechnego. Ingerencja w ten akt administracyjny, faktycznie wiązałaby się z podważeniem kompetencji sądu do dokonania rozgraniczenia, co było by działaniem w sposób oczywisty sprzeczny z art. 365 § 1 k.p.c. Nadto przyjąć należy, że sąd powszechny z urzędu bada swoją właściwość w sprawie, zatem jeśli rozstrzygał sprawę rozgraniczenia nieruchomości, to uznał, iż spełnione zostały przesłanki ustawowe przejścia postępowania na tory postępowania sądowego. Przesłanką umożliwiających rozgraniczenie nieruchomości przez sąd jest wydanie przez organ decyzji o umorzenie postępowania w trybie art. 34 ust. 2 P.g.i.k. Prawomocne rozstrzygniecie sądu jest zatem wiążące w tym zakresie na podstawie art. 365 §1 k.p.c. Ewentualne wszczęcie postępowania nieważnościowego wobec decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego, naruszałoby to założenie.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.