Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Wr 2172/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2005-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: WSA Ewa Janowska - spr. Asesor WSA Grażyna Jeżewska Protokolant: Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2005 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...], nr [...] 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w S. nr [...], z dnia [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. na rzecz M. M. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Dyrektora Zakładu Karnego w S. z dnia [...] Nr [...] postanowiono odmówić przyznania pomocy finansowej M. M. na dofinansowanie kosztów budowy domu.

Decyzja została wydana w oparciu o art. 90 ustawy z dnia 26 września 1996r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61 poz. 283 ze zm.) oraz § 11 Zarządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 30 września 1997r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, w związku z art. 104 KPA.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że M. M. rozpoczął budowę budynku mieszkalnego w S. przy ulicy [...] o powierzchni użytkowej 117,4 m kw.

Do wniosku o przyznanie pomocy finansowej wnioskodawca dołączył dowód przydziału lokalu mieszkalnego, składającego się z trzech izb, o powierzchni użytkowej 38 m², w tym powierzchni mieszkalnej 25,5 m², zestawienie kosztów budowy z dnia 3.06.2003r., kopię umowy o kredyt hipoteczny na budowę domu systemem gospodarczym.

Organ wskazał, że funkcjonariusz posiadający lokal mieszkalny o powierzchni odpowiadającej jednostkowej normie powierzchni mieszkalnej w wysokości od 7 do 10m², posiada zaspokojone potrzeby mieszkaniowe zgodnie z przepisem art. 85 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. W takim stanie rzeczy, jak argumentował organ, zgodnie z art. 91 ust. 1 nie powstaje prawo tego funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego, a tym samym nie powstaje prawo do świadczenia ekwiwalentnego w stosunku do tego prawa. Prawo do pomocy finansowej nie przysługuje temu funkcjonariuszowi, który posiada w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny o powierzchni mieszkalnej co najmniej 7m² pomnożonej przez ilość przysługujących mu norm powierzchni jednostkowej. Organ ustalił, że M. M. posiada uprawnienia do trzech norm powierzchni mieszkalnej, co po pomnożeniu przez 7m² oznacza 21m² przysługującej powierzchni mieszkalnej. Zatem organ stwierdził, iż wnioskodawca posiadając lokal mieszkalny o powierzchni mieszkalnej 25,5m² w świetle przepisów ustawy o Służbie Więziennej posiada zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.

W odwołaniu M. M. zarzucił powyższej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 90 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej oraz przepisu § 3 Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określania wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszowi Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego wnosząc o jej zmianę lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia podnosząc, że spełnia warunki do przyznania przedmiotowej pomocy finansowej.

Organ odwoławczy – Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. decyzją Nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 pkt KPA utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że uprawnienia mieszkaniowe funkcjonariuszy regulują przepisy rozdziału 6 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej. Organ podkreślił, iż w rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie miało ustalenie, czy skarżącemu przysługiwało prawo podstawowe tj. prawo do lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 85 ust. 1 tej ustawy funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Z porównania treści art. 85 ust. 1 i art. 87 ust. 1 wynika iż prawo funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego może być realizowane poprzez wydanie decyzji administracyjnej o przydziale lokalu będącego w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej. Jeżeli prawo to nie może zostać zrealizowane, funkcjonariuszowi przysługuje świadczenie ekwiwalentne tj. pomoc finansowa na uzyskanie lokalu.

Organ odwoławczy podniósł, że w treści art. 91 ust. 1 cytowanej ustawy zostały wyliczone enumeratywnie stany wykluczające przyznanie lokalu mieszkalnego i dotyczą między innymi przypadku, gdy funkcjonariusz posiada lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej – zgodnie z art. 85 ust.2 ustawy – jednostkowej normie mieszkalnej od 7m² do 10m² oraz w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. W konsekwencji organ stwierdził, że skoro skarżący posiada mieszkanie o przysługującej mu powierzchni mieszkalnej nie ma prawa do uzyskania przydziału, jak również do świadczenia ekwiwalentnego z tytułu niemożności zrealizowania prawa do mieszkania w postaci pomocy finansowej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa materialnego – przepisów ustawy o służbie więziennej i zarządzenia wykonawczego wydanego do art. 90 powołanej ustawy – bowiem przepisy te nie uzależniają w żaden sposób otrzymania pomocy finansowej, od tego, czy funkcjonariusz posiada prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego. Podkreślono, że skarżący spełnia warunki do przyznania pomocy finansowej będąc funkcjonariuszem Służby Więziennej i nie posiadając mieszkania o należnej mu powierzchni użytkowej określonej na podstawie § 1 pkt 1 Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 września 1997r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji podnosząc nadto, że obowiązujący stan prawny nie pozwala na przyjęcie, iż pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego przysługuje funkcjonariuszowi posiadającemu mieszkanie o powierzchni mieszkalnej odpowiadającej jednostkowej normie mieszkalnej poniżej 10m².

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie odnotować należy, że ponieważ skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny. W tym przypadku jest to, z mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1).

Kontrola o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność stosowania wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z zasady legalności wynika konsekwencja, iż sąd administracyjny ocenia, czy wydana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania (wyrok NSA z dn. 14 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4731/97 – LEX nr 37180).

Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa. Dla oceny zasadności skargi, istotne znaczenie ma ustalenie trafności zastosowania przez organy wykładni przepisów ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz.1761 z późn. zm. – zwaną dalej ustawą) w odniesieniu do stwierdzonego stanu faktycznego sprawy.

Przepisy ustawy w rozdziale VI zatytułowanym "Mieszkania funkcjonariuszy" regulują, m. in. uprawnienia funkcjonariuszy w służbie stałej do lokalu mieszkalnego. W art. 85 ust. 1 ustawa wprowadza zasadę, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. Ustawodawca wskazał, że realizacja tej zasady może nastąpić albo przez wydanie decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego w jednej z dwu miejscowości wymienionych w powołanym wyżej przepisie prawa, bądź przez przyznanie określonych w ustawie świadczeń pieniężnych (np. art. 90 ust 1 ustawy). Wśród możliwych do uzyskania przez funkcjonariusza świadczeń pieniężnych, ustawa w cyt. art. 90 wymienia prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. W ocenie Sądu przepis art. 90 ustawy stanowi samoistną podstawę prawną do przyznania funkcjonariuszom pomocy finansowej niezależnie od uprawnień wynikających z art. 85, 88, 89 ustawy.

Kwestię pomocy finansowej szczegółowo regulują przepisy zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszowi Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz.Urz.MS.97.4.50) wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 90 ust. 2 ustawy. Przepis § 2 tego zarządzenia określa, na jaki cel przyznana może być w trybie przepisów zarządzenia pomoc finansowa. M. M. w swoim wniosku z dnia 25 czerwca 2003r. sformułował żądanie przyznania pomocy finansowej z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów budowy domu mieszkalnego. Tak postawione żądanie mieści się w uregulowaniu punktu 2 § 2 zarządzenia przewidującego przyznanie pomocy finansowej na dofinansowanie kosztów budowy lokalu mieszkalnego, przy czym za lokal mieszkalny należy uznać także dom jednorodzinny – § 1 pkt.4 zarządzenia.

Rozpoznając ten wniosek organy przyjęły, że skarżącemu nie przysługuje przedmiotowa pomoc finansowa, ponieważ posiada lokal mieszkalny o powierzchni spełniającej kryteria zawarte w art. 85 ustawy, a więc lokal o powierzchni mieszkalnej wynoszącej 25,5m², mieszczącej się w przedziale powierzchni należnej skarżącemu wynoszącej od 21 do 30m² uwzględniając jego stan rodzinny.

Błędne było w ocenie Sądu stanowisko organów, że na przeszkodzie w przyznaniu M. M. pomocy finansowej stały postanowienia § 3 zarządzenia, według tej normy pomocy finansowej nie przyznaje się, jeżeli osoba uprawniona lub jej małżonek jest posiadaczem samoistnego lokalu mieszkalnego zgodnego z należną powierzchnia mieszkaniową w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej albo zbyła prawo do lokalu w takiej miejscowości. Bezsporne jest, że skarżący posiadał samodzielny lokal mieszkalny w momencie realizacji prawa do pomocy finansowej, jednakże niezgodny z należną powierzchnią użytkową ustaloną w oparciu o § 1 pkt 5 zarządzenia. Jeżeli zatem M. M. w chwili składania wniosku o dofinansowanie kosztów budowy domu jednorodzinnego realizowanego w S. na działce nr [...] nie posiadał samodzielnego lokalu mieszkalnego odpowiadającego wymogom § 3 zarządzenia, to organy służby więziennej odmawiając mu przyznania pomocy finansowej naruszyły prawo materialne. W dalszym postępowaniu należy, uwzględnić wyżej zamieszczoną ocenę prawną i ponownie rozpoznać wniosek M. M. przy zastosowaniu przepisów omawianego zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30.09.1997r.

Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w odniesieniu do organu odwoławczego uchylił decyzje organów obu instancji. Rozstrzygnięć w punkcie drugim i trzecim wyroku dokonano na podstawie art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).