Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 932/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz J. G. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] Minister Budownictwa po rozpatrzeniu wniosku J. G. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] lutego 2006 r.,

nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1955 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1954 r., nr [...] o wywłaszczeniu części nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. ([...]) o powierzchni [...] ha stanowiącej własność J. G., sprostowanego postanowieniem z dnia [...] grudnia 1963 r, nr [...], utrzymał decyzję z dnia [...] lutego 2006 r. w mocy.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w dniu [...] grudnia 1951 r. udzielił Dyrekcji [...] w G., jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, zezwolenia nr [...] na nabycie pod budowę osiedla mieszkaniowego nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. [...] stanowiącej własność J. G.. Pismem z dnia [...] stycznia 1952 r, nr [...] Dyrekcja [...] w G. wyraziła gotowość zawarcia umowy kupna - sprzedaży przedmiotowej nieruchomości za cenę, która miała być określona na podstawie art.28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. W dniu [...] lutego 1952 r. Dyrekcja [...] w G. złożyła wniosek o wywłaszczenie opisanej powyżej nieruchomości.

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., orzeczeniem z dnia [...] października 1954 r., nr [...] wywłaszczyło część nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] [...], stanowiącej własność J. G..

W dniu [...] grudnia 1954 r. J. G. wniósł odwołanie od wyżej wymienionego orzeczenia do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G.

Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., decyzją z dnia [...] grudnia 1955 r., nr [...], utrzymała w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1954 r., nr [...].

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych, postanowieniem z dnia [...] grudnia 1963 r., nr [...], w orzeczeniu o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia [...] października1954 r., nr [...] na wniosek [...] w G. z dnia [...] grudnia 1963 r., nr [...] sprostowało błędy pisarskie wpisując zamiast o powierzchni [...], z kolei po numerze parceli [...] (część) dodało "po wydzieleniu katastralnym nr parceli [...]. Skreślono również wiersz 12, 13,14 i 15.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższych orzeczeń oraz postanowienia z dnia [...] grudnia 1963 r., nr [...] zwrócił się do Ministerstwa Infrastruktury J. G., działający przez pełnomocnika radcę prawnego R. S. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że wywłaszczenie rażąco naruszało art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, gdyż w wezwaniu do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości nie podano konkretnej ceny określonej na podstawie art. 28 dekretu.

Po rozpatrzeniu wniosku oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1955 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1954 r., nr [...] o wywłaszczeniu części nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. [...], stanowiącej własność J. G., sprostowanego postanowieniem z dnia [...] grudnia 1963 r., nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że przedmiotowe orzeczenie z dnia [...] października 1954 r, nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. wywłaszczyło część nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. {...], stanowiącej własność J. G., utrzymane decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] listopada 1955 r., nr [...], nie narusza art. 8, art. 5 oraz art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r, Nr 4, poz. 31).

Minister Transportu i Budownictwa stwierdził, że organ dokonujący wywłaszczenia w prowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym zastosował się do art. 8 dekretu w myśl, którego czynnością wstępną bezwzględnie wymaganą było wezwanie właściciela nieruchomości do jej odsprzedania z wyznaczeniem ceny. Organ uznał jednoznacznie, że wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nie naruszał przepisów art. 5 oraz art. 28 dekretu. Postępowanie wywłaszczeniowe przeprowadzono zatem bez naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 kpa.

J. G. - reprezentowany przez radcę prawnego R. S. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku z dnia [...] lutego 2006 r, wskazał, że organ nadzoru dysponując dostępnym materiałem dowodowym w postaci akt wywłaszczeniowych, błędnie przyjął, iż nie został rażąco naruszony przepis art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, gdyż zdaniem organu, Dyrekcja [...] w G. (podmiot zainteresowany wywłaszczeniem nieruchomości) nie miała obowiązku zaproponowania właścicielowi nieruchomości, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, konkretnie ustalonej i zatwierdzonej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Pogląd ten, zdaniem J. G. nie znajduje żadnego uzasadnienia, szczególnie w odniesieniu do przepisu art. 8 ust. 1 dekretu, który bezwzględnie nakazywał zatwierdzenie przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej ceny (wraz z warunkami zapłaty), ustalonej za przewidzianą do wywłaszczenia nieruchomość. W odniesieniu do parceli nr [...] położonej w G., wymagało to zatwierdzenia ceny przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G.. Okoliczność ta nie została przez organ nadzoru w ogóle wyjaśniona. Dalej odwołujący się uznał, że Minister Transportu i Budownictwa błędnie przyjął, iż w ofercie zawarcia umowy, skierowanej do właściciela nieruchomości, podmiot zainteresowany wywłaszczeniem nie miał obowiązku wskazania ceny podanej w sposób skonkretyzowany, uznając, iż wystarczającym było podanie w ofercie, wyłącznie aktu prawnego wykonawczego (rangi zarządzenia przewodniczącego PKPG), na podstawie którego cena ta będzie ustalona w przyszłości.

Po rozpatrzeniu wniosku oraz całości akt sprawy, mając na uwadze fakt, iż właściwym w sprawie jest Minister Budownictwa zgodnie z rozporządzeniem Ministra Budownictwa (Dz. U. Nr 131, poz. 906) organ stwierdził, że celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 156 § 1 kpa (wyrok NSA z dnia 22 maja 1987 r., sygn. akt IV SA 1062/86, publ. ONSA 1987/1, poz. 35).

Kwestionowane orzeczenie wydane zostało na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a zatem wedle przepisów dekretu oraz stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania organ oceniał zasadność i prawidłowość wywłaszczenia. Według art. 2 dekretu prawo przejmowania, nabywania, zbywania i przekazywania nieruchomości w trybie dekretu służy wykonawcom narodowych planów gospodarczych. Wywłaszczenia dokonano na podstawie wniosku z dnia [...] lutego 1952 r. złożonego przez Dyrekcję [...] w G. Zgodnie z art. 5 powyższego dekretu zezwolenia na nabycie nieruchomości udziela Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych - na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - jeżeli uzna, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane będą środki na jej nabycie. Na podstawie zezwolenia z dnia [...] grudnia 1951 r., nr [...] pozwolono Dyrekcji [...] w G., jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na nabycie pod budowę osiedla mieszkalnego przedmiotowej nieruchomości. Według art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie, przewidziane w art. 5 dekretu, obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, aby ten odstąpił mu tę nieruchomość. Pismem z dnia [...] stycznia 1952 r., nr [...] Dyrekcja [...] w G. wyraziła gotowość zawarcia umowy kupna za cenę, która miała być określona na podstawie art. 28 dekretu z dnia 16 kwietnia 1949 r., a następnie zatwierdzona przez Ministerstwo Budownictwa Miast i Osiedli Centralny Zarząd Budowy Miast i Osiedli [...] w W. Ustosunkowując się do zarzutu wnioskodawcy, że w wezwaniu do zawarcia umowy nie podano wielkości ceny, kluczową rolę, zdaniem organu odgrywało zarządzenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] listopada 1949 r. w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów (M. P. z 1949 r., nr A-89, poz. 1084). Na mocy powyższych przepisów wezwanie powinno zawierać wyrażenie gotowości wykonawcy narodowych planów gospodarczych do zawarcia umowy o kupno za cenę, która zostanie określona przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych, na warunkach ustalonych przez tę władzę (§ 2 ust. 1). Skoro Dyrekcja [...] w G. zastosowała się do zarządzenia z dnia [...] listopada 1949 r., to zdaniem organu nie można uznać, aby rażąco naruszyła prawo. Zawiadomieniem z dnia [...] marca 1952 r., nr [...] powiadomiono J. G. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Powyższe zawiadomienie, zdaniem organu spełniało wszystkie wymogi z art. 18 ust. 4 dekretu, gdyż wskazywało nieruchomość, co do której było wszczęte postępowanie, właściciela nieruchomości, ponadto wskazywało na czym miało polegać wywłaszczenie i na czyją rzecz miało być dokonane, a także pouczono o przysługujących prawach. Według art. 20 ust. 1 i 2 dekretu, po upływie czternastodniowego terminu na zgłoszenie wniosków i sprzeciwów prezydium wojewódzkiej rady narodowej wyznaczało rozprawę - termin i miejsce. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Wydział Społeczno Administracyjny, pismem z dnia [...] lipca 1952 r., nr [...], powiadomiło J. G. o terminie i miejscu rozprawy. Z protokołu rozprawy wywłaszczeniowej, która odbyła się w dniu 28 listopada 1952 r. wynika, iż J. G. nie stawił się. Orzeczenie z dnia [...] października 1954 r., nr [...], zgodnie z art. 21 ust. 2 zawiera niezbędne elementy, a mianowicie: ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia, wskazanie na czyją rzecz nastąpiło wywłaszczenie. Ponadto wskazano także podstawę prawną oraz pouczono o możliwości odwołania się do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej. Z akt sprawy wynika, że od powyższego orzeczenia J. G. odwołał się. Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., decyzją z dnia [...] grudnia 1955 r., nr [...], utrzymała w mocy wyżej wymienione orzeczenie z dnia [...] października 1954 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 1963 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. - Wydział Spraw Wewnętrznych sprostowało w orzeczeniu o wywłaszczeniu z dnia [...] października 1954 r., nr [...] powierzchnię nieruchomości tzn. [...], a także dodano nr parceli [...]. Skreślono również wiersz 12,13,14 i 15.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, Minister Budownictwa uznał, iż Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1955 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1954 r., nr [...] z powodu braku istnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności, wskazanych w art. 156 §1 kpa.

Skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. G. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji poprzedzającej Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] lutego 2006 r.

Powyższym decyzjom skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1, 107 § 3) poprzez nie podjęcie wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co skutkowało wydaniem błędnych decyzji oraz błędne przyjęcie przez Ministra Budownictwa, że w sprawie nie został rażąco naruszony przepis art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, poprzez przyjęcie, że Dyrekcja [...] w G. (podmiot zainteresowany wywłaszczeniem nieruchomości) nie miała obowiązku zaproponowania właścicielowi nieruchomości przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, konkretnie ustalonej i zatwierdzonej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Za właściwe organ wydający zaskarżoną decyzję uznał, że wystarczającym było podanie w ofercie aktu prawnego (zarządzenia przewodniczącego PKPG), na podstawie którego cena ta miała być ustalona w przyszłości, z czym skarżący się nie zgadza. Organ też, zdaniem skarżącego, nie odniósł się do kwestii, czy postanowienie Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1963 r., nr [...] prostujące orzeczenie z dnia [...] października 1954 r. o wywłaszczeniu nieruchomości w części dotyczącej oznaczenia geodezyjnego wywłaszczanej nieruchomości i jej powierzchni mogło być wydane w trybie sprostowania błędu pisarskiego i oczywistej omyłki, chociaż zmieniono w nim przedmiot wywłaszczenia (wielkość nieruchomości).

W odpowiedzi na tę skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego postanowienia o sprostowaniu z dnia [...] grudnia 1963 r. organ podniósł, że rzeczywiście zmienia ono oznaczenie nieruchomości, jednak zmiany tej dokonano już po wywłaszczeniu i wynikają one jedynie z wydzielenia katastralnego przedmiotowej nieruchomości, mają charakter doprecyzowujący przedmiot wywłaszczenia, jednakże nie miało to wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...], uznając zasadność skargi. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 dekretu wykonawca narodowych planów gospodarczych obowiązany jest wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, by odstąpił mu tę nieruchomość za cenę określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Wezwanie to należy traktować jako wezwanie do sprzedaży wymuszonej. Ponieważ właściciel, który nie zgodzi się na sprzedaż nieruchomości, musi liczyć się z jej wywłaszczeniem. Nie można zatem mówić, że jego wola sprzedaży jest w pełni nieograniczona. Chodzi tu bowiem o sprzedaż zastępującą wywłaszczenie. Mamy tu do czynienia z równoczesnym oddziaływaniem prawa cywilnego i prawa administracyjnego. Sprzedaż z reguły będzie dla właściciela rozwiązaniem korzystniejszym niż wywłaszczenie. Niemniej jednak będzie to tylko wybór mniejszego zła. Skoro zaś odmowa przyjęcia propozycji zawarcia umowy ma uzasadniać wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, właściciel musi wiedzieć, jaką dokładnie umowę proponuje mu się zawrzeć. Innymi słowy, musi on mieć świadomość, jaką propozycję zaakceptuje lub odrzuci. Podanie stronie zasady ustalenia wysokości ceny, która jeszcze później podlegała konkretyzacji w drodze zatwierdzenia, powoduje, że właściciel nie mógł mieć świadomości konkretnej ceny. Sytuacja taka zaistniała w przedmiotowej sprawie, co wynika z analizy akt sprawy, w których znajduje się wezwanie z dnia 26 stycznia 1952 r. wysłane przez Dyrekcję [...] w G. do J. G., właściciela nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]. W wezwaniu tym zamiast konkretnie ustalonej i zatwierdzonej ceny, znajduje się informacja, że cena nabycia powyższej nieruchomości zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu z dnia 24 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Sąd rozpoznający po raz pierwszy skargę uznał, że niedopełnienie obowiązku zaproponowania przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego konkretnie ustalonej i zatwierdzonej przez wojewódzką radę narodową ceny nabycia nieruchomości stanowi rażące naruszenie prawa i z tego powodu, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił obie wydane w sprawie decyzje. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego postanowienia z dnia [...] grudnia 1963 r. o sprostowaniu orzeczenia z dnia [...] października 1954 r. w części dotyczącej oznaczenia geodezyjnego wywłaszczonej nieruchomości i jej powierzchni sąd podzielił stanowisko organu, że zostało ono wydane już po wywłaszczeniu nieruchomości i nie miało wpływu na ocenę legalności zaskarżonych decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 maja 2008 r. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2007 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W piśmie procesowym, nazwanym uzupełnieniem skargi, z dnia 12 sierpnia

2008 r. pełnomocnik skarżącego radca prawny R. S. podtrzymał skargę w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił organom orzekającym w sprawie rażące naruszenie art. 7 kpa, 77 §1 kpa i art. 107 §3 kpa poprzez niepodjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i jego błędną ocenę. Skarżący zarzucił błędne przyjęcie przez organ nadzoru, że J. G. był powiadomiony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz o terminie rozprawy wywłaszczeniowej, bowiem w aktach sprawy brak zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz o terminie rozprawy. Ponadto w zawiadomieniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lipca 1951 r. nie uprzedzono J. G., że przedmiotem rozprawy wywłaszczeniowej będzie również wniosek o ustalenie odszkodowania, mimo obowiązku wynikającego z art. 33 ust.6 dekretu z 26 kwietnia 1946 r. W toku postępowania nadzorczego organ nie poddał krytycznej ocenie sposobu zawiadamiania J. G. o czynnościach urzędowych podejmowanych, zarówno przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, jak również w toku tego postępowania. W ocenie skarżącego organ nadzoru bezzasadnie przyjął, że wezwanie Dyrekcji [...] z dnia [...] stycznia 1952 r. wyrażające gotowość zawarcia umowy kupna - sprzedaży, zawiadomienie o terminie rozprawy wywłaszczeniowej oraz o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego zostały skutecznie doręczone J. G.. Powyższe czynności urzędowe miały bezpośredni wpływ na pozbawienie właściciela jego własności. Zgodnie z art.21 dekretu orzeczenie o wywłaszczeniu winno zapaść po przeprowadzeniu rozprawy, która powinna być przeprowadzona po dokonaniu wszystkich wskazanych w dekrecie czynności. Pełnomocnik skarżącego wywodził, że skoro czynności urzędowe prowadzące do wydania orzeczenia o wywłaszczeniu, zostały przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa powodującym ich nieważność, to należy przyjąć, że każda z tych czynności nie wywołała skutku prawnego i dlatego orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Minister Transportu i Budownictwa wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań wskazać należy, że stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok zajął jednoznaczne stanowisko w kwestii stanowiącej zarazem główny zarzut skargi J. G., czy wystosowana do właściciela nieruchomości oferta, zgodnie z art.8 ust.1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1946 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r., Nr 4, poz.31) do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości winna zawierać dokładnie ustaloną cenę. Powołując się i podzielając uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie sygn. akt I OPS 2/08 z dnia 21 kwietnia 2008 r., podjętą w składzie siedmiu sędziów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w uzasadnieniu wyroku w przedmiotowej sprawie, że określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art.8 ust.1 powołanego dekretu, poprzez odesłanie do art.28 tego dekretu, nie stanowiło naruszenia art.8 ust.1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie trafny jest podnoszony w skardze J. G. zarzut rażącego naruszenia art.8 ust.1 dekretu poprzez przyjęcie, że Dyrekcja [...] w G. nie miała obowiązku zaproponowania właścicielowi nieruchomości przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego konkretnie ustalonej i zatwierdzonej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. ceny. Stanowisko to jest wiążące dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego orzekającego ponownie w sprawie.

W kwestii natomiast nie objętej skargą kasacyjną a zatem pozostającą poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego tj. zarzutu skargi dotyczącego nie odniesienia się przez organ, czy postanowienie Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1963 r., nr [...] prostujące orzeczenie z dnia [...] października 1954 r. o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości mogło być wydane w trybie sprostowania błędu pisarskiego i oczywistej omyłki Naczelny Sąd Administracyjny nie wypowiadał się. Zatem w tej kwestii obowiązkiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ponownie rozpoznającego sprawę było odniesienie się do tego zarzutu skargi.

Jak wynika z akt wywłaszczeniowych postanowieniem z dnia [...] grudnia 1963 r., nr [...] Kierownik Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej sprostował w trybie art. 105 §1 kpa decyzję wywłaszczeniową z dnia [...] października 1954 r., nr [...] w ten sposób, że " w wierszu dziewiątym zamiast powierzchni [...], w wierszu dwunastym po wyrazie [...] oraz dokonał skreślenia wierszy dwunastego, trzynastego, czternastego i piętnastego decyzji wywłaszczeniowej. Jako podstawę prawną postanowienia o sprostowaniu z dnia [...] grudnia 1963 r. organ powołał art. 105 §1 kpa (odpowiadający obecnie art.113 §1 kpa). Stosownie do tego przepisu: "Organ administracji państwowej może z urzędu lub na żądanie strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach". Występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej skarżący podnosił, że w trybie sprostowania oczywistej omyłki niedozwolonym było dokonywanie zmian w decyzji wywłaszczeniowej w zakresie dotyczącym wielkości nieruchomości oraz jej oznaczenia geodezyjnego. Ten zarzut został ponowiony w skardze z dodatkowym uzasadnieniem, że organ nadzoru do tego zarzutu się nie odniósł. Trzeba przyznać rację skarżącemu, że organ nadzoru w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się ani do powyższego zarzutu, ani do wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] grudnia 1963 r. prostującego orzeczenie wywłaszczeniowe, który to wniosek skarżący złożył łącznie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Organ nadzoru dopiero w odpowiedzi na skargę zajął w tej kwestii stanowisko podając, że postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki z dnia [...] grudnia 1963 r. zostało wydane po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej i nie ma wpływu na ocenę jej legalności. Z takim stanowiskiem organu nadzoru nie można się jednak zgodzić. Sprostowanie decyzji jest przecież integralnie związane z decyzją, która podlega sprostowaniu, a skoro tak to w postępowaniu nadzorczym ocenie co do zgodności z prawem podlegają zarówno decyzja, jak i postanowienie ją prostujące. W rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organ nadzoru przywołuje, że kwestionowana decyzja została sprostowana postanowieniem z dnia [...] grudnia 1963 r. a równocześnie twierdząc w odpowiedzi na skargę, że sprostowanie nie ma wpływu na ocenę legalności decyzji przeczy rozstrzygnięciu zawartemu w zaskarżonej decyzji. Jest prawnie oczywiste, że sprostowanie decyzji stanowi jej integralną część. Zatem postępowanie nadzorcze powinno dotyczyć zarówno decyzji wywłaszczeniowej, jak również postanowienia ją prostującego, tym bardziej że został złożony wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia o sprostowaniu. Jeżeli organ nadzoru dostrzegłby, że postanowienie o sprostowaniu dotknięte jest wadą, to powinien dać temu wyraz w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania uszło uwadze organu nadzoru zarówno to, że skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] grudnia 1963 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki, jak również to, że sprostowanie dotyczyło istoty decyzji wywłaszczeniowej. Zgodnie z brzmieniem dawnego art.105§1 kpa, któremu obecnie odpowiada art.113 §1 kpa dopuszczone jest prostowanie przez organ z urzędu lub na wniosek strony błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek, a to oznacza, że organ nie może dokonywać poprawek co do meritum rozstrzygnięcia. Sprostowaniu bowiem podlegają tylko błędy pisarskie i oczywiste omyłki. W przedmiotowej sprawie organ sprostował decyzję wywłaszczeniową w ten sposób, że w istocie zwiększył powierzchnię wywłaszczanej nieruchomości [...]. Nie takiej powierzchni i nie tak określonej nieruchomości dotyczyła cała przeprowadzona procedura wywłaszczeniowa. Tych okoliczności organ nadzoru jednak nie rozważał, choć było to jego obowiązkiem, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym samym nie wyjaśnił sprawy w sposób wnikliwy i dostateczny, czym naruszył przepisy postępowania administracyjnego (art. 7 kpa i 77 §1 kpa). Należy w tym miejscu przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2003 r. (sygn. I OSK 1959/06, nie publ.), w którym Sąd, w zbliżonym stanie faktycznym sprawy, zajął stanowisko analogiczne do przedstawionego powyżej.

Odnośnie natomiast zarzutów zawartych w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 12 sierpnia 2008 r. stanowiącego uzupełnienie skargi a dotyczących nie dokonania przez organ nadzoru kontroli sposobu zawiadamiania J. G. o czynnościach urzędowych podejmowanych w związku z postępowaniem wywłaszczeniowym a głównie braku dowodów zawiadomienia J. G. o terminie rozprawy wywłaszczeniowej, wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz wezwania Dyrekcji [...] w G. z dnia [...] stycznia 1952 r. o gotowości nabycia nieruchomości, w ocenie Sądu, tego rodzaju zarzuty nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniu dotyczącym nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji nie ma na celu usuwania wad postępowania administracyjnego, lecz służy usunięciu z obrotu prawnego wadliwego rozstrzygnięcia. Zarzuty nie doręczenia zawiadomień o dokonywanych czynnościach przez organ wydający badaną decyzję mogłyby być podnoszone w aspekcie art.145 kpa, nie są to natomiast podstawy do wzruszenia kwestionowanej decyzji w postępowaniu nadzorczym z art.156 kpa. Postępowanie nadzorcze, w tym postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, ma ograniczony zakres, albowiem w jego trakcie nie następuje ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy. Tryb nadzwyczajny ma na celu weryfikację rozstrzygnięcia tylko z punktu widzenia zaistnienia ściśle określonych przesłanek (art.156 §1 pkt 1-7 kpa). Wadliwości wskazane w art.156 §1 kpa, w tym w pkt 2 tego przepisu dotyczą treści samej decyzji bądź też rażącego naruszenia procedury administracyjnej, o ile to naruszenie pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Ustawodawca przewidział odrębny katalog przesłanek wznowienia postępowania oraz odrębny katalog przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie każdego przepisu prawa, w tym również procesowego na etapie poprzedzającym wydanie kwestionowanej decyzji i to takie rażące naruszenie przepisów proceduralnych, które pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. W okolicznościach tej konkretnej sprawy musiałyby zaistnieć takiego rodzaju naruszenia, które dotyczą materialno - prawnych przesłanek dopuszczalności wywłaszczenia. A takimi nie są podnoszone przez skarżącego naruszenia art.7 kpa i 77 kpa, polegające na nieuwzględnieniu przez organ nadzoru, że w aktach wywłaszczeniowych, według twierdzeń skarżącego, brak jest zwrotnych potwierdzeń odbioru przez właściciela nieruchomości zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, o rozprawie wywłaszczeniowej i o wezwaniu do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości.

Należy też zwrócić uwagę, że skarżący nie twierdzi, iż właściciel wywłaszczanej nieruchomości nie wiedział o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie wywłaszczeniowej, lecz z faktu braku zwrotnych potwierdzeń odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i braku zwrotnego odbioru zawiadomienia o terminie rozprawy wywłaszczeniowej w aktach archiwalnych wyprowadza wniosek, że takie uchybienia miały miejsce. Nie są to jednak uchybienia podlegające ocenie w trybie postępowania nadzorczego – stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku. Orzeczenie

o kosztach postępowania sądowego znajduje uzasadnienie w art. 200 powołanej ustawy.