Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 218/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust.1-3, art. 4, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 145 par.1 pkt.1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 2 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2005 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 218/06

U z a s a d n i e n i e

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] października 2005 roku znak: [...] odmówił E. S. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci : A., M. i D.

Podstawę prawną decyzji stanowi art. 1 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych oraz przepis art. 104 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2005 roku E. S. zwróciła się o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na troje dzieci, a także dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dwie córki oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na syna D.

Ustalono, że miesięczny dochód netto rodziny wnioskodawczyni, ustalony w przeliczeniu na osobę wynosi 92,58 zł. Jest to kwota rocznego dochodu netto podzielona na 12 miesięcy i liczbę osób w rodzinie , z uwzględnieniem dochodu nabytego i utraconego.

Akta zawierają informację, że w kwietniu 2005 roku wnioskodawczyni przebywała za granicą. Organ odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń powołując treść przepisu art. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych , zgodnie z którym świadczenia te przysługują osobom zamieszkującym i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 1 roku przed złożeniem wniosku oraz przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenie rodzinne.

Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta wniosła odwołanie E. S.. Odwołująca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu i zarzuciła, że Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie stanowi, że świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim. Zarzuciła, że wyjazd zagraniczny był krótkotrwały , zarobiła niewiele, a dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę jest niski i uprawnia ją do otrzymania wnioskowanych świadczeń. Odwołująca wskazała na treść przepisów art. 4 oraz 5 ust.1 ustawy wnosząc o powtórne rozpatrzenie sprawy po wzięciu pod uwagę trudnej sytuacji jej rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2005 roku [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Podstawę prawną decyzji stanowi art. 138 par.1 k.p.a. w zw. z art. 1 ust.3 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych.

Organ wskazał, że miesięczny dochód netto w przeliczeniu na osobę w rodzinie odwołującej wynosi 92,58 zł, zatem spełnione jest określone ustawowo kryterium dochodowe. Jednak z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że w miesiącu kwietniu 2005 roku przebywała ona w celach zarobkowych za granicą. Zgodnie z art. 1 ust.3 ustawy świadczenia przysługują osobom, o których mowa w ust.2 pkt.1 i 2 ustawy, jeżeli zamieszkują i przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 1 roku przed złożeniem wniosku oraz przez okres zasiłkowy ,w którym otrzymują świadczenia rodzinne. Z przepisu tego wynika, że podstawowym warunkiem przyznania świadczenia rodzinnego jest fakt przebywania i zamieszkania na terytorium RP przez okres co najmniej 1 roku przed złożeniem wniosku, który to warunek nie został spełniony, ponieważ E. S. w kwietniu 2005 r. przebywała za granicami kraju.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. S. zarzuciła, że krótkotrwały wyjazd za granicę nie może przekreślać uprawnień do zasiłku. Skarżąca powołała się na opinię Rzecznika Praw Obywatelskich podzieloną przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej, że czasowe opuszczenie kraju nie pozbawia prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że mając na uwadze literalne brzmienie przepisu art. 1 ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie miał możliwości zastosowania w sprawie innego rozstrzygnięcia, niż podjęte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył ,co następuje.

Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz.1269 z 2002 roku / sądy te sprawują zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 roku / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych granicach sprawy , których dotyczy skarga , jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

W myśl; przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Pieniężne świadczenia związane z opieką nad dzieckiem i innymi członkami rodziny są realizowane w ramach systemów ubezpieczeń społecznych oraz świadczeń pozaubezpieczeniowych, do których należą zasiłki rodzinne wraz z dodatkami.

Przepisy regulujące kwestie zasiłku rodzinnego zawarte zostały w art. od 4 do 15, Rozdziału drugiego, ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych / Dz. U. Nr 228 poz.2255 z 2003 roku/ zwanej dalej ustawą.

Celem zasiłku rodzinnego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka / art. 4 ustawy/. Przepis art. 5 ust.1 wprowadza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego ,określając je na kwotę 504 zł w przeliczeniu na osobę. W przypadku , gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, kwota ta wynosi 583 zł / ust. 2/.

Na podstawie zgromadzonych dokumentów, w szczególności informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy zgłoszonych do Urzędu Skarbowego przez E. S. ustalono, że miesięczny dochód w jej rodzinie , w przeliczeniu na osobę wynosi 92,58 zł. Oznacza to, że rodzina ta spełnia ustawowo określone kryterium dochodowe do uzyskania zasiłku rodzinnego.

Odmawiając zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego, organy powołały się na przepis art. 1 ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przepis ten stanowił, że świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w ust.2 pkt 1 i 2, jeżeli zamieszkują i przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 1 roku przed złożeniem wniosku oraz przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne. W ocenie organów, pobyt skarżącej za granicą w kwietniu 2005 roku pozbawia ją możliwości ubiegania się o zasiłek rodzinny i dodatków do niego.

Sąd nie podziela stanowiska organów w tym zakresie.

Art. 1 ust.2 ustawy wymienia podmioty uprawnione do świadczeń rodzinnych. Są nimi obywatele polscy / pkt.1/, cudzoziemcy posiadający obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej / pkt.2/ oraz cudzoziemcy przebywający na terytorium RP (...) jeżeli zamieszkują łącznie z członkami rodzin. Jeżeli ustawodawca uzależnił / w ust.3 / przyznanie świadczeń od okresu zamieszkiwania i przebywania na terytorium RP przez okres przynajmniej 1 roku, to , w ocenie sądu , wymóg ten nie może się odnosić do obywateli polskich zamieszkałych na stałe w Polsce, którzy czasowo wyjechali za granicę. Gdyby przyjąć za prawidłową interpretację przepisu art. 1 ust.3, zastosowaną przez organy, to oznaczałoby to, że każdy wyjazd za granicę w okresie roku przed złożeniem wniosku, pozbawiałby wnioskodawcę możliwości uzyskania zasiłku rodzinnego.

Stosownie do przepisu art. 25 kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu . Na pojęcie to składają się dwa elementy – przebywanie w określonej miejscowości oraz zamiar stałego w niej pobytu. W rozumieniu prawa cywilnego ,miejsce zamieszkania stanowi centrum życiowej działalności danej osoby. Zmiana miejsca zamieszkania następuje więc dopiero wtedy, gdy obie przesłanki stają się nieaktualne. Miejsce zamieszkania w rozumieniu tego przepisu zależne jest od zamiaru, czyli woli danej osoby. Nie ma zmiany miejsca zamieszkania dopóki pobyt w innym miejscu nosi cechy tymczasowości Nawiązując do sytuacji skarżącej – miejscem jej zamieszkania jest M. Do dnia 18 kwietnia 2005 roku zatrudniona była w Zakładzie Produkcyjnym K. na stanowisku operatora linii produkcyjnej. Stosunek pracy ustał wyniku rozwiązania umowy o pracę w drodze porozumienia stron, na podstawie art. 30 par.1.1. kodeksu pracy / świadectwo pracy – k. 4 akt adm/.

Z zaświadczeń Powiatowego Urzędu Pracy wynika, że w okresie od dnia 25 kwietnia 2005 do 2 maja 2005, a następnie od 27 maja 2005 roku skarżąca była zarejestrowana w tym urzędzie jako bezrobotna. Fakt kolejnych rejestracji w Urzędzie Pracy potwierdza okoliczność przebywania tam, a również, że centrum życiowych interesów skarżącej stanowi M., czyli miejsce stałego zamieszkania. Natomiast chwilowy pobyt za granicą nie może przekreślać jej uprawnień do uzyskania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, skoro spełnione są ustawowe kryteria do uzyskania tych świadczeń.

Stanowisko Sądu znajduje też potwierdzenie w piśmie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 marca 2006 roku interpretujące przepisy o świadczeniach rodzinnych, przedłożone przez skarżącą do akt sprawy.

Dodać należy, że od dnia 14 stycznia 2006 roku , przepis art. 1 ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym nowelizacją z dnia 29 grudnia 2005 roku / Dz. U. Nr 267 poz. 2260/ przyznaje prawo do świadczeń rodzinnych osobom zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie stawiając warunku przebywania, co może świadczyć o tym, że poprzednia wersja przepisu nastręczała wątpliwości przy jego interpretacji.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy rozpatrzą wniosek skarżącej o przyznanie jej świadczeń rodzinnych, przy uwzględnieniu stanowiska sądu przedstawionego w uzasadnieniu wyroku.

Wskazując na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 roku ,w szczególności przepis art. 1 ust.3, w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Orzeczenie znajduje oparcie w przepisie art. 145 par.1 pkt.1 lit. a P.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 152 tej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.