Wyrok NSA, sygn. akt OSK 872/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2a
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: W przypadku komunalnych osób prawnych dla uwłaszczenia w trybie przewidzianym art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ niezbędne jest istnienie ich również w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 7 października 1992 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Jeżeli komunalna osoba prawna istniejąca w dniu 5 grudnia 1990 r. przestała istnieć przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 października 1992 r. - to utraciła zdolność nabywania praw, które kończy się z chwilą utraty osobowości prawnej i zdolności prawnej. Wsteczne działanie przepisu art. 2a, o którym wyżej mowa, nie może dotyczyć nieistniejących osób prawnych, które nie mogą nabywać praw.

TEZY

W przypadku komunalnych osób prawnych dla uwłaszczenia w trybie przewidzianym art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ niezbędne jest istnienie ich również w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 7 października 1992 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Jeżeli komunalna osoba prawna istniejąca w dniu 5 grudnia 1990 r. przestała istnieć przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 października 1992 r. - to utraciła zdolność nabywania praw, które kończy się z chwilą utraty osobowości prawnej i zdolności prawnej. Wsteczne działanie przepisu art. 2a, o którym wyżej mowa, nie może dotyczyć nieistniejących osób prawnych, które nie mogą nabywać praw.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz, Zbigniew Rausz (spr), Protokolant Maria Połowniak, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "E." Spółka Akcyjna w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2004 r. sygn. akt II SA/Gd 2374/00 w sprawie ze skargi "E." Spółka Akcyjna w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 18 sierpnia 2000 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntów oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę "E." S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 18 sierpnia 2000 r. (...) wydaną w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntów.

Jak podał Sąd w uzasadnieniu wyroku Zarząd Miasta G. decyzją z dnia 30 września 1997 r. po rozpatrzeniu wniosku Spółki Akcyjnej "E." w G. o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez PRMiE w G. użytkowania wieczystego gruntów i własności budynków położonych w G., działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 w związku z art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 przez ww. przedsiębiorstwo użytkowania wieczystego następujących zabudowanych gruntów oraz prawa własności znajdujących się na nich budynków, położonych w G. i obejmujących:

1. działkę nr 163/6, nr 167/5 przy ul. K. 2a

2. działkę nr 529 przy ul. U. 36

3. działkę nr 2/1 i 2/2 przy ul. M. 73a

4. działkę nr 148/1 przy ul. S. 46

5. działkę nr 62/1 przy ul. O. 1a

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że PRMiE posiadało w zarządzie ww. grunty. Przedsiębiorstwo to działało na podstawie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych i posiadało osobowość prawną. Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o Pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ przedsiębiorstwo to stało się z dniem 27 maja 1990 r. komunalną osobą prawną. Zgodnie z art. 8 ust. 2 tej ustawy rady gmin zobowiązane były, w terminie do dnia 31 grudnia 1991 r. do podjęcia postanowień o wyborze organizacyjno-prawnej formy prowadzenia działalności gospodarczej, wykonywanej dotychczas przez przedsiębiorstwa komunalne. Rada Miasta G. uchwałą (...) z dnia 17 grudnia 1991 r. zadecydowała o likwidacji PRMiE w G. Uwzględniając powyższe okoliczności organ I instancji wskazał, że brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia, na podstawie art. 2 ust. 1 i 3 cyt. ustawy z dnia 29 września 1990 r. nabycia przez wnioskodawcę prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych gruntów w sytuacji, gdy w dniu wejścia w życie tej ustawy wymienione przedsiębiorstwo nie było już państwową osobą prawną lecz przedsiębiorstwem komunalnym. Dopiero ustawa z dnia 7 października 1992 r. /Dz.U. nr 91 poz. 455/, w sposób istotny zmieniła stan prawny poprzez dopuszczenie możliwości nabycia przez komunalne osoby prawne prawa użytkowania wieczystego gruntów będących w ich zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r. Powyższa ustawa weszła w życie dopiero z dniem 23 grudnia 1992 r. i dopiero z tą datą stało się możliwe nabycie praw rzeczowych przez komunalne osoby prawne. W dniu wejścia w życie tej ustawy nie istniało już PRMiE, a zatem nie mogło ono nabyć z mocy prawa użytkowania wieczystego wymienionych gruntów oraz prawa własności znajdujących się na nich budynków.

Po rozpatrzeniu odwołania spółki "E." Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z dnia 18 grudnia 1997 r. (...) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie I instancji wyrażając pogląd, że odwołująca się spółka nie jest stroną w postępowaniu w rozumieniu art. 28 Kpa.

Po rozpatrzeniu skargi spółki "E." Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Gdańsku wyrokiem z dnia 11 maja 2000 r. /II SA/Gd 177/98/ uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia 18 grudnia 1997 r. wyrażając pogląd, że spółka jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa.

Rozpoznając ponownie odwołanie S.A. "E." decyzją z dnia 18 sierpnia 2000 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podzieliło co do zasady pogląd wyrażony w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Zdaniem Kolegium podstawę prawną uwłaszczenia komunalnych osób prawnych stanowił przepis art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 7 października 1992 zmieniającą ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości /Dz.U. nr 91 poz. 455/. Przepis ten wszedł w życie z dniem 23 grudnia 1992 r. i dopiero od tej daty powstała możliwość stwierdzenia nabycia przez komunalną osobę prawną użytkowania wieczystego gruntu znajdującego się w dniu 5 grudnia 1990 r. w jej zarządzie. Według organu odwoławczego wsteczne działanie art. 2a ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie może dotyczyć komunalnych osób prawnych, które nie istniały w dniu 23 grudnia 1992 r.

Kolegium wskazało również, że podmiot wnoszący odwołanie nie jest generalnym następcą zlikwidowanego PRMiE w G., gdyż w oparciu o umowę z dnia 14 maja 1992 r. zawartą między Gminą Miejską G. a S.A. "E." spółka uzyskała wyłącznie prawo do odpłatnego korzystania z mienia zlikwidowanego przedsiębiorstwa.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła spółka "E." zarzucając, że:

1. Chybione jest stanowisko organu odwoławczego dotyczące wpływu likwidacji przedsiębiorstwa na fakt jego uwłaszczenia. Likwidacja dawnego PRMiE następowała na podstawie art. 37 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. W sprawie jest istotne, że jedyną przyczyną było postawienie tego przedsiębiorstwa w stan prywatyzacji, co w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1993 r. /III CZP 136/93 - OSNCP 1994 nr 4 poz. 81/ nie może być przesłanką wyłączenia możliwości uwłaszczenia komunalnej osoby prawnej

2. W skardze postawiono zarzut, że prawidłowa wykładnia art. 2a ustawy z dnia 29 września o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ prowadzi do wniosku, iż jedynymi przesłankami umożliwiającymi nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego jest fakt bytu prawnego przedsiębiorstwa w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz istnienia prawa zarządu do nieruchomości. Obydwie te przesłanki w niniejszej sprawie są spełnione.

Dla potwierdzenia tego poglądu skarżąca spółka powołała się na uchwałę 7 sędziów SN z dnia 14 marca 1995 r./III CZP 165/94 - OSN 1995 nr 6 poz. 87/, która w ocenie skarżącej rozstrzygnęła generalnie, że prawo użytkowania wieczystego przysługujące przedsiębiorstwu nie wygasa w razie jego likwidacji, w celach określonych w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpatrzeniu skargi uznał, że jest ona niezasadna i orzekł o jej oddaleniu.

Sąd wskazał, iż całe zagadnienie występujące w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy warunkiem uwłaszczenia komunalnej osoby prawnej gruntami będącymi w jej zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r. na podstawie art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. jest również to, aby ta komunalna osoba prawna istniała ponadto w dniu 23 grudnia 1992 tj. w dniu wejścia w życie cyt. ustawy z dnia 7 października 1992 r. przewidującej również uwłaszczenie komunalnych osób prawnych.

To sporne w orzecznictwie zagadnienie było już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który w dniu 11 stycznia 1995 r. podjął następującą uchwałę: "Przepis art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ w brzmieniu ustalonym w ustawie z dnia 7 października 1992 r., zmieniającej ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 91 poz. 455/ nie ma zastosowania do komunalnych osób prawnych, które istniały w dniu 5 grudnia 1990 r., ale utraciły osobowość prawną przed dniem wejścia w życie ustawy" /OSNAPU 1995 nr 9 poz. 103/. W uzasadnieniu tej uchwały podjętej w związku z przedstawieniem zagadnienia prawnego przez skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Poznaniu Sąd Najwyższy wywiódł, że zmiana treści art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. wprowadzona ustawą z dnia 7 października 1992 r. miała na celu usunięcie przez ustawodawcę nie zamierzonej nieprawidłowości redakcyjnej tych przepisów z jednoczesną retroaktywną mocą obowiązującą nowelizacji tych przepisów. Sąd Najwyższy wskazał, iż taka wykładnia przepisów ustawy zmieniającej z dnia 7 października 1992 r. wynika również z uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1993 r. III CZP 171/92 /OSNCP 1993 nr 6 poz. 109/.

W ocenie Sądu Najwyższego przepis art. 2a w brzmieniu ustawy z dnia 7 października 1992 r. - nakazujący stosować odpowiednio znowelizowane przepisy art. 2 ust. 1 i 3 ustawy w nowym ich brzmieniu stworzył nowe uprawnienia dla komunalnych osób prawnych, które przed wejściem w życie tej ustawy tj. według art. 4 ustawy, przed dniem 23 grudnia 1992 takich uprawnień nie miały. Uprawnienia te mogły zatem nabyć wyłącznie komunalne osoby prawne, które w dniu wejścia w życie ustawy istniały i miały zdolność nabycia prawa, w chwili powstania tego prawa. Sąd Najwyższy wskazał jednoznacznie, że skoro nabycie praw do uwłaszczenia przez komunalne osoby prawne następuje z dniem wejścia w życie ustawy /23 grudnia 1992 r./ z mocą wsteczną obowiązującą od 5 grudnia 1990 r., to podmiot, którego to dotyczy musi istnieć w dniu nabycia prawa i mieć zdolność do nabycia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podzielił w niniejszej sprawie przedstawione wyżej stanowisko Sądu Najwyższego i wskazał, że również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowano, że wsteczne działanie przepisu art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. w brzmieniu ustawy z dnia 7 października 1992 r. nie może dotyczyć nie istniejących osób prawnych, które nie mogą nabywać praw /por. wyrok NSA z dnia 27 marca 1996 r. SA/Ka 1843/95 - Orzecz. Sądów w sprawach Samorządowych 1996 nr 3 poz. 76/.

W sprawie niniejszej bezsporne jest zdaniem Sądu, że istniejąca w dniu 5 grudnia 1990 r. komunalna osoba prawna tj. PRMiE, które posiadało w zarządzie przedmiotowe nieruchomości nie istniało już w dniu 23 grudnia 1992 r. skoro wykreślone zostało z rejestru przedsiębiorstw postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia 16 września 1992 r., (...).

Powołana w skardze uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1995 r. III CZP 165/94 nie ma w niniejszej sprawie bezpośredniego zastosowania, gdyż dotyczy innego stanu faktycznego i prawnego. W uchwale tej Sąd Najwyższy rozważał kwestie dotyczące wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego w przypadku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę w trybie przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.

Na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła skargę kasacyjną spółka "E." z G. Pełnomocnik spółki zaskarżył wyrok w całości i wniósł o uchylenie w całości wyroku oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464/ z wszystkimi późniejszymi zmianami.

Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazując na dwie istotne okoliczności. Przede wszystkim według niej nie jest tak jak przyjął Sąd, że na mocy art. 2a, a obecnie art. 200 wyżej cytowanych ustaw przedsiębiorstwo nabywało prawo użytkowania wieczystego gruntu i prawo własności budynków. Prawa te zostały nabyte przez osoby prawne z mocy samego prawa tj. z dniem 5 grudnia 1990 r. Przepisy te jedynie mają za swój cel potwierdzenie tych praw podmiotom, które spełniają określone przesłanki. Zdaniem wnoszącego skargę, w kontekście uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1995 r. /III CZP 165/94 - OSN 1995 nr 6/, która to rozstrzygnęła generalnie, że prawo użytkowania wieczystego przysługujące przedsiębiorstwu nie wygasa w razie likwidacji tego przedsiębiorstwa w celach określonych w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, potwierdza rozumowanie skarżącej o powstaniu prawa użytkowania wieczystego z dniem 5 grudnia 1990 r. w stosunku do osób prawnych istniejących w tej dacie, a nie w dacie wprowadzania w życie przepisu. Przedsiębiorstwo komunalne zostało sprywatyzowane właśnie na podstawie powyższego przepisu prawa.

Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej konsekwencją tego jest fakt, że skoro ustawodawca powtórzył w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami de facto treść poprzednio obowiązującego art. 2a a ustawa ta weszła w życie 1 stycznia 1998 r., to przyjmując rozumowanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a wcześniej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G., osoby prawne, które zostały zlikwidowane z tych samych przyczyn co poprzednik skarżącej spółki, przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i do tej daty nie wystąpiły o potwierdzenie prawa użytkowania wieczystego do gruntu i prawa własności budynków, to praw tych nie nabyły. Rozumowanie to jest z gruntu błędne, bowiem ustawodawca przyjął właśnie jako datę powstania tych praw - 5 grudnia 1990 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny de facto nie rozstrzygnął sprzeczności, która jawi się po głębszej analizie treści dwóch uchwał Sądu Najwyższego tj. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1993 r. III CZP 171/92 oraz uchwały Sądu Najwyższego z 14 października 1993 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez "E." S.A. w G. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 28 stycznia 2004 r. stwierdzić należy, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do postanowień art. 183 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w par. 2 art. 183.

Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w cyt. art. 183 par. 2 omawianej ustawy nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 powołanej ustawy podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 ustawy mogą stanowić: 1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać wyraźnie konkretną normę prawa materialnego czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu. W niniejszej sprawie wnosząca skargę kasacyjną Spółka "E." w podstawie kasacyjnej zarzuciła naruszenie przez Sąd art. 2a ustawy z 29.04.1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./,a więc naruszenie normy prawa materialnego. W świetle materiału dokumentacyjnego sprawy zarzut ten uznać trzeba za niezasadny. Ustawa z 29.09.1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ w art. 2 uregulowała problematykę uwłaszczenia państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa nieruchomościami, które w dniu 5.12.1990 r. /tj. w dniu wejścia w życie omawianej ustawy/ znajdowały się w zarządzie tych podmiotów. Komunalne osoby prawne nie były objęte tą regulacją. Sytuacja w tym względzie uległa zmianie z dniem 23 grudnia 1992 r. to jest z chwilą wejścia w życie ustawy z 7 października 1992 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 91 poz. 455/, która dodając w ustawie z 29.09.1990 r. po art. 2, art. 2a wprowadziła możliwość uwłaszczenia komunalnych osób prawnych. Powołany przepis art. 2a stanowił, że "przepisy art. 2 ust. 1-3 oraz art. 6 i 9 niniejszej ustawy /ustawy z 29.09.1990 r./ stosuje się odpowiednio do komunalnych osób prawnych, Nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów, a także własności budynków i innych urządzeń oraz lokali, następuje z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r.". Art. 2 ust. 1 ustawy z 29.09.1990 r., który pierwotnie miał zastosowanie tylko do państwowych osób prawnych wymagał dla uzyskania określonego nim prawa, by państwowa osoba prawna istniała w dniu uwłaszczenia tj. w dniu 5.12.1990 r. i jednocześnie posiadała prawo zarządu do gruntu Skarbu Państwa lub gminy, którego uwłaszczenie musiałoby dotyczyć. Odnosząc te uregulowania do komunalnych osób prawnych stwierdzić trzeba, "że również podmioty te musiały na dzień 5.12.1990 r. spełniać te same wymogi co państwowe osoby prawne tj. istnieć jako komunalna osoba prawna oraz być zarządcą gruntu podlegającego uwłaszczeniu.

W przypadku jednak komunalnych osób prawnych nie były to przesłanki jedyne do uzyskania uwłaszczenia. Zarówno w judykaturze jak i doktrynie istnieje w tym względnie zgodność poglądów, że przypadku komunalnych osób prawnych dla uwłaszczenia w trybie przewidzianym cyt. art. 2a niezbędne jest istnienie ich również w dniu wejścia w życie omawianej ustawy z 7.10.1992 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wyrazem takiego poglądu jest np. uchwała Sądu Najwyższego z 11.01.1995 r. III AZP 10/94 /OSNP 1995 nr 9 poz. 103/, stwierdzająca, że "Przepis art. 2a ustawy z 29.09.1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ w brzmieniu ustalonym w ustawie z 7 października 1992 r. zmieniającej ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 91 poz. 455/ nie ma zastosowania do komunalnych osób prawnych, które istniały w dniu 5 grudnia 1990 r. ale utraciły osobowość prawną przed dniem wejścia w życie ustawy". Podobne stanowisko zawarte jest w Komentarzu do ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości autorstwa Edwarda Drozda i Zygmunta Truszkiewicza; Kraków 1995 - do art. 2a ustawy z 29.09.1990 r. str. 371.

W rozpoznawanej sprawie PRMiE w G., którego dotyczył wniosek uwłaszczeniowy spółki "E." z 19.12.1996 r. było w dniu 5.12.1990 r. jako komunalna osoba prawna zarządcą wymienionych we wniosku tym nieruchomości. Przedsiębiorstwo to jednak nie istniało prawnie w dniu wejścia w życie powołanej ustawy z 7.10.1992 r., zostało ono bowiem wykreślone z rejestru przedsiębiorstw postanowieniem z 16.09.1992 r. (...) Sądu Rejonowego w G..

Tak więc nie zostały w tym przypadku spełnione przesłanki uwłaszczenia na podstawie art. 2a ustawy z 29.09.1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Błędne jest przy tym powoływanie się w skardze kasacyjnej na uchwałę Sądu Najwyższego z 14.03.1995 r. III CZP 165/94 /OSNC 1995 nr 6 poz. 87/ ponieważ odnosi się ona do innych niż w rozpoznawanej sprawie sytuacji. W uchwale tej Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że przysługujące przedsiębiorstwu państwowemu prawo użytkowania wieczystego nie wygasa w razie przekształcenia tego przedsiębiorstwa w spółkę /art. 5 i 6 ustawy z 13.07.1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych - Dz.U. nr 51 poz. 298 ze zm./ lub jego likwidacji w celach określonych w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy.

PRMiE "E." w G. zostało zlikwidowane w trybie art. 37 ust. 1 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych w celu oddania na czas oznaczony do odpłatnego korzystania zorganizowanych składników jego mienia Spółce Akcyjnej "E.". Przedmiotem umowy w tym zakresie może być tylko mienie /a więc własność i inne prawa majątkowe/ do którego przedsiębiorstwo posiadało tytuł prawny w momencie jego prawnej likwidacji.

W tym przypadku PRMiE w G. w momencie utraty osobowości prawnej, co nastąpiło z chwilą wykreślenia go przez Sąd z rejestru przedsiębiorstw, prawa użytkowania wieczystego do gruntów znajdujących się w jego zarządzie nie posiadało ponieważ w tym czasie brak było podstawy prawnej do uwłaszczenia komunalnych osób prawnych. Podstawa taka powstała - jak wykazano - dopiero z dniem 23.12.1992 r., ale wówczas przedsiębiorstwo jako komunalna osoba prawna już nie istniało, tym samym nie miało zdolności do nabycia prawa użytkowania wieczystego. Jeżeli bowiem komunalna osoba prawna istniejąca w dniu 5.12.1990 r. przestała istnieć przed dniem wejścia w życie ustawy z 7.101992 r. - to utraciła zdolność nabywania praw, które kończy się z chwilą utraty osobowości prawnej i zdolności prawnej. Wsteczne działanie przepisu art. 2a, o którym wyżej mowa, nie może dotyczyć nieistniejących osób prawnych, które nie mogą nabywać praw.

Tak więc w skład mienia zlikwidowanego Przedsiębiorstwa, które umową notarialną z 14.05.1992 r. zostało przez Gminę Miasta G. przekazane do odpłatnego korzystania i pobierania pożytków Spółce Akcyjnej "E." nie mogło wejść prawo użytkowania wieczystego gruntów ponieważ Przedsiębiorstwo do momentu jego likwidacji prawa takiego nie nabyło bo nabyć nie mogło.

Powyższe prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna jest niezasadna i z tego względu na podstawie art. 184 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - należało ją oddalić.