Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1337/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 152, art. 145 par 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 134 par 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 50
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 216 ust 2 pkt 3, art. 136 do 142
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 7, 77 i art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.),, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości gruntowych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego P. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta po rozpoznaniu wniosku P. B. z dnia [...] r. o zwrot nieruchomości gruntowych stanowiących działki ewidencyjne nr [...] położone w obrębie ewidencyjnym nr [...] miasta K., orzekł o zwrocie wnioskodawcy własności nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow.[...] ha będącą własnością Gminy Miasto K. w zarządzie Zarządu Dróg Miejskich w K. i odmówił zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] . W pkt 3 decyzji ustalił wysokość zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu wypłaconego odszkodowania na kwotę [...] zł, a w pkt 4 postanowił rozłożyć tę należność na 10 rat rocznych.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że P. B. zwrócił się do Gminy Miasto K. o zwrot nieruchomości położonych w K. stanowiących działki

nr [...] położone w obrębie [...] miasta K. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] r. wyznaczył Starostę K. do rozpatrzenia tej sprawy, który decyzją z dnia [...] r. odmówił zwrotu nieruchomości objętych wnioskiem z tego względu, że zostały one zbyte przez poprzednika prawnego wnioskodawcy w drodze czynności cywilnoprawnej, a nie wywłaszczone decyzją administracyjną. Wojewoda decyzją z dnia [...] r. utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 1253/09 uchylił tę decyzję oraz decyzję wydaną w I instancji wskazując, że nabycie nieruchomości nastąpiło na cele określone w art. 50 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w drodze umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] r. (akt notarialny Rep. A numer [...] sporządzony w Państwowym Biurze Notarialnym przez notariusza T. B.), pod rygorem przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Zatem nieruchomości te zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa w rozumieniu art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta na zgodny wniosek stron, zawiesił postępowanie administracyjne w tej sprawie, które następnie podjął po otrzymaniu informacji o zawarciu ugody dotyczącej działek nr [...] postanowieniem z dnia [...] r. Ostateczną decyzją z dnia [...] r. Starosta umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] w związku cofnięciem roszczenia przez wnioskodawcę pismem z dnia [...] r. Dalsze postępowanie dotyczyło działek nr [...] . W toku postępowania zostały sporządzone operaty szacunkowe dotyczące określenia wartości tych działek oraz wysokości zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi. Strony oświadczyły, że nie wnoszą uwag do sporządzonego operatu.

Starosta wyjaśnił, że umową kupna-sprzedaży z dnia [...] r. rep.

A numer [...] Skarb Państwa nabył od W. B. prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w K. w obr. [...] oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] na cele określone w art. 50 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z decyzją Wojewody z dnia [...] r. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] przeznaczona była pod budowę zespołu mieszkalnego S. " wraz z systemem ulic. W związku

z reformą administracji publicznej, stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), przedmiotowa nieruchomość przeznaczona do użytkowania jako tereny budowlane, stała się z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własnością Gminy Miasto K., co potwierdziła decyzja Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] r. Ponieważ działki nr [...] wydzielone z wywłaszczonej nieruchomości nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem przejęcia, następca prawny zbywcy nieruchomości wystąpił o ich zwrot. Podczas oględzin nieruchomości w dniu [...] r. organ stwierdził, że działka nr [...] pozostająca w zarządzie Zarządu Dróg Miejskich jest porośnięta drzewami i krzewami, a działka nr [...] jest zabudowana budynkiem trafostacji stanowiącym własność E. , zasilającym budynek H. , położony na działce sąsiedniej nr [...] oraz istniejącą zabudowę przy ul. [...] . W umowie sprzedaży działki nr [...] nie został jasno określony cel przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, wskazano jedynie, że nabycie następuje na cel określony w art. 50 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Domniemanie, że celem tym była budowa zespołu mieszkalnego S. i ulic umożliwiających dojazd do szpitala i zespołu mieszkalnego, wynika z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu, tj. decyzji Wojewody K. z dnia [...] r. ustalającej lokalizację inwestycji polegającej na budowie zespołu mieszkalnego S." wraz z systemem ulic, obejmującą działkę nr [...] , przedłożonej podczas sporządzania aktu notarialnego przez przedstawiciela Skarbu Państwa. Odnosząc się do przesłanki zbędności nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa, o której mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ I instancji wyjaśnił, że Skarb Państwa nie rozpoczął inwestycji na działce nr [...] , wydzielonej z działki nr [...] , dla której działka została nabyta. Także Gmina Miasto K. inwestycji takiej nie prowadzi. Zatem działka ta jest zbędna dla celu dla którego została nabyta.

Odnośnie działki nr [...] przesłanka zbędności nie została spełniona. Na działce tej została zrealizowana inwestycja służąca celowi publicznemu w postaci stacji transformatorowej z okablowaniem, zasilającej budynek H. oraz zabudowę mieszkaniową jednorodzinną przy ul. S. Celem nabycia nieruchomości była budowa zespołu mieszkalnego z zespołem ulic i przy ocenie, czy cel nabycia nieruchomości został osiągnięty należy uwzględnić także inne obiekty, w tym stację trafo.

W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił zasady zwrotu wypłaconego przy nabyciu nieruchomości odszkodowania, stosownie do art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odwołanie od tej decyzji wnieśli Gmina Miasto K. i P. B. co do pkt 2 decyzji dotyczącego odmowy zwrotu działki nr [...] .

Wojewoda decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej pkt 4 i ustalił nowy sposób rozłożenia na raty należności podlegającej zwrotowi, a w pozostałej części utrzymał tę decyzję w mocy.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał, że odwołanie wniesione przez Gminę Miasto K. okazało się zasadne dlatego uchylił decyzję organu I instancji

w części dotyczącej pkt 4 i orzekł w tym zakresie na nowo. Natomiast zarzuty podniesione w odwołaniu P. B., okazały się nieuzasadnione. Zdaniem Wojewody organ I instancji uwzględnił wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku Sądu z dnia 11 lutego 2010 r. sygn. akt

II SA/Sz 1253/09 ponieważ uznał, że przejęcie na rzecz Skarbu Państwa działek nr [...] na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] r. nie stoi na przeszkodzie do ubiegania się o zwrot tych działek na podstawie art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Następnie Starosta K. rozpatrzył wniosek o zwrot działek w oparciu o przesłanki wynikające z rozdziału 6 działu III tej ustawy. Stosownie do art. 137 ustawy od gospodarce nieruchomościami, warunkiem dopuszczalności zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Określone w pkt 1 i 2 terminy 7 i 10 lat stanowią tylko uszczegółowienie przesłanki zbędności. Użyty w tym przepisie zwrot "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem tych terminów roszczenie o zwrot nie może być uwzględnione. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, zwrot nieruchomości nie jest możliwy, bez względu na to kiedy realizacja ta nastąpiła. Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] nabyta została od W. B. na cele określone w art. 50 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Do umowy sprzedaży dołączono decyzję Wojewody K. z dnia [...] r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji polegającej na budowie zespołu mieszkalnego dla S. " przy ul [...] z systemem ulic w rejonie ul.[...] , m. in. na działce nr [...] . Działki nr [...] powstały w wyniku podziału geodezyjnego działki nr [...] , która stanowiła przedmiot wywłaszczenia. Na działce nr [...] nie rozpoczęto inwestycji, dlatego słusznie organ I instancji postanowił zwrócić ją wnioskodawcy. Natomiast na działce nr [...] została zrealizowana inwestycja w postaci stacji transformatorowej zasilającej w energię elektryczną budynek H. położony na sąsiedniej działce nr [...] oraz istniejącą zabudowę mieszkalną przy ul.[...] . W ocenie Wojewody inwestycja ta mieści się w celu wywłaszczenia określonym w umowie sprzedaży z [...] r. i decyzji Wojewody K. z dnia [...] r. Nieruchomość została nabyta pod osiedle mieszkaniowe, a w takiej sytuacji cel wywłaszczenia jest zrealizowany nie tylko w razie wybudowania na objętych wywłaszczeniem nieruchomościach budynków mieszkalnych, ale również obiektów handlowych, ulic i ciągów pieszych, a także infrastruktury towarzyszącej, w tym trafostacji. Stacja transformatorowa znajdująca się na działce nr [...] zaopatruje w energię elektryczną m. in. zabudowę mieszkalną. Skoro nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w umowie sprzedaży nieruchomości, nie może ona zostać zwrócona spadkobiercy poprzedniego właściciela.

P. B. zaskarżył ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w części w jakiej utrzymała ona w mocy pkt 2 decyzji organu I instancji odmawiający skarżącemu zwrotu działki nr [...] . Zarzucił wydanie decyzji w tej części z naruszeniem art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez arbitralne uznanie, że działka nie podlega zwrotowi mimo nie zrealizowania celu wywłaszczenia w ustawowo określonym terminie, a także naruszenie art. 7, 8 i 80 K.p.a. przez wydanie decyzji sprzecznej z obowiązującymi przepisami prawa, nierzetelną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego skutkującą uznaniem, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

W uzasadnieniu skargi P. B. przypomniał, że działka nr [...] jest

w dalszym ciągu własnością Gminy Miasto, oddaną w użyczenie E. na potrzeby wybudowania stacji transformatorowej. Zagospodarowanie tej działki, będącej wcześniej częścią działki nr [...] zabudowanej budynkiem H., nastąpiło dopiero w [...] r. Gmina Miasto uznała w toku postępowania, że cel nabycia działki nr [...] nie został zrealizowany, ale ponieważ działka nie może zostać zwrócona wnioskodawcy z uwagi na oddanie jej osobie trzeciej, zapłaciła skarżącemu odszkodowanie. Umowa na podstawie której Skarb Państwa przejął działkę nr [...] na cel określony w art. 50 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z której następnie została wydzielona działka nr [...] , a z niej [...] , została zawarta w [...] r., od tego czasu do dnia wydania decyzji zezwalającej na budowę stacji transformatorowej upłynęło niemal [...] lat. Tymczasem zagospodarowanie nieruchomości na cel wywłaszczenia powinno nastąpić w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Terminy te nie zostały zachowane, dlatego działka powinna zostać zwrócona. Skarżący w [...] r. złożył wniosek o zwrot działki nr [...] i w tym samym roku Gmina Miasto podjęła starania mające na celu sprzedaż tej działki E. Ponadto, organy orzekające w sprawie związane były wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 lutego 2010 r. sygn. akt 1253/09, który uchylił decyzje organów obu instancji odmawiające zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w tym nieruchomości gruntowej nr [...]. Postępowanie to dotyczyło też działki nr [...] za którą wypłacono odszkodowanie. W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja i decyzja wydana w I instancji nie uwzględnia wskazań zawartych w ww. wyroku, co uzasadnia jej uchylenie. Skoro Sąd uchylił decyzje odmawiające zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie czyniąc wyjątku co do żadnej z działek które z niej potem powstały, także działka nr [...] powinna zostać zwrócona. Ocena zbędności nieruchomości przejętych na podstawie art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami musi zostać dokonana nie tylko na podstawie art. 137 tej ustawy, ale także w kontekście celów na które nieruchomość została przejęta. Celem przejęcia działki nr[,...] była budowa S., cel ten nie został zrealizowany. Pozwolenie na budowę stacji transformatorowej zbiegło się w czasie z oddaniem innej działki (nr [...] zabudowanej H.) osobie trzeciej, która to działka już wówczas, w całości, winna była zostać zwrócona następcom prawnym wywłaszczonej właścicielki, co jednak nie nastąpiło.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie,

w całości podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "P.p.s.a." sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy jak również, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

W świetle powyższych unormowań skargę należało uznać za uzasadnioną.

Działka nr [...] o pow. [...] ha została w [...] r. sprzedana Skarbowi Państwa przez W. B. na cel określony w art. 50 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), pod rygorem jej wywłaszczenia. Przepis ten enumeratywnie wymieniał cele, na jakie nieruchomości mogły być wywłaszczane. Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w art. 53 ust. 1 stanowiła, że wywłaszczenie może nastąpić na rzecz Skarbu Państwa na cele i według zasad w niej określonych tylko wówczas, gdy nieruchomość nie może być nabyta w drodze umowy. Umowa kupna-sprzedaży z dnia [...] r. nie określa precyzyjnie celu wywłaszczenia, cel ten został ustalony na podstawie innych dowodów, w szczególności na podstawie przedłożonej w Państwowym Biurze Notarialnym prawomocnej decyzji Wojewody z dnia [...] r. ustalającej lokalizację inwestycji polegającej na budowie zespołu mieszkalnego S.

Do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z dnia

29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 6 działu III obecnie obowiązującej ustawy z dnia

21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.), na podstawie art. 216 ust. 2 pkt 3 tej ustawy. Przepisy art. 136 do 142 zawarte

w rozdziale 6 zawierają regulacje dotyczące zasad zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (art. 136 ust. 2). Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 (art. 136 ust. 3). Celem przepisu art. 136 ust. 1 jest uniemożliwienie wykorzystywania wywłaszczonych nieruchomości na cele inne niż te, dla których zostały one wywłaszczone. Działka nr [...] została nabyta w celu realizacji inwestycji polegającej na budowie zespołu mieszkalnego S. Z zaskarżonej decyzji, ani z decyzji organu I instancji nie wynika, czy inwestycja ta została zrealizowana na działkach sąsiednich i w jakim zakresie. Z akt sprawy wynika, że pozostała część działki nr [...] nie została zagospodarowana na ten cel. Już po nabyciu własności działki nr [...] przez Skarb Państwa została ona podzielona na działki nr [...]. Działki nr [...] nie zostały zagospodarowane na cel dla którego je nabyto i brak było możliwości ich zwrotu następcy prawnemu W. B., dlatego Gmina Miasto K. zapłaciła wnioskodawcy za nie odszkodowanie. Zaskarżoną decyzją Wojewoda , a także organ I instancji uznały, że także działka nr [...] nie została zagospodarowana w sposób odpowiadający celowi dla którego została nabyta, dlatego postanowiły ją zwrócić skarżącemu, ustalając jednocześnie wysokość zwaloryzowanego odszkodowania. Natomiast działka nr [...] o pow. [...] ha została, w ocenie organów orzekających

w sprawie zagospodarowana w sposób odpowiadający celowi dla którego została nabyta, ponieważ znajduje się na niej stacja transformatorowa zasilająca w energię elektryczną H znajdujące się na działce sąsiedniej nr [...], a także zasilająca w energię istniejącą zabudowę mieszkalną przy ul.[...] . Wybudowanie H. na działce nr [...] nie stanowiło realizacji celu dla którego działkę tę nabyto, a więc także wybudowanie na działce sąsiedniej ([...]) stacji transformatorowej zasilającej w energię elektryczną H., nie może być uznane za realizację celu wywłaszczenia. Organy ustaliły, że stacja transformatorowa znajdująca się na działce nr [...] zasila także istniejącą zabudowę mieszkalną przy ul. Słonecznej i ul. [...]

Nie wyjaśniły jednak w żaden sposób, czy zabudowa ta stanowi część planowanego

w [...] r. osiedla mieszkaniowego pod nazwą "[...] " które miało powstać przy szpitalu na wywłaszczonych działkach, w tym na działce nr [...] . Jeżeli trafostacja zasila budynki wchodzące w skład osiedla mieszkaniowego powstałego na wywłaszczonych lub nabytych w tym celu działkach, cel nabycia działki nr [....] został zrealizowany. Natomiast, jeżeli stacja transformatorowa zasila w energię elektryczną zabudowę mieszkaniową znajdującą się wokół działek wywłaszczonych w celu budowy osiedla mieszkaniowego S., cel wywłaszczenia działki nr [...] nie został zrealizowany. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, czy osiedle mieszkaniowe dla S. w ogóle powstało, a jeżeli tak to w jakich granicach. Okoliczność, że art. 50 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości obowiązującej w [...] r. pozwalał na wywłaszczanie nieruchomości na cele uspołecznionego budownictwa mieszkaniowego czy skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego nie oznacza, że działka nabyta pod budowę konkretnego osiedla mieszkaniowego, na podstawie tego przepisu, mogła zostać przeznaczona pod jakąkolwiek zabudowę mieszkalną czy pod stację transformatorową obsługującą tę zabudowę. Dla wykazania, że cel wywłaszczenia działki nr [...] został zrealizowany konieczne jest ustalenie, że stacja transformatorowa zasila budynki mieszkalne stanowiące część osiedla dla realizacji którego działkę nr [...] nabyto. Takich ustaleń zabrakło w rozpatrywanej sprawie. Nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia czy cel nabycia działki nr [...] został zrealizowany okoliczność, że S. nie został wybudowany, ponieważ działka nr [...] nie została kupiona pod budowę szpitala. Działka nr [...] w dalszym ciągu jest własnością Gminy Miasto , jedynie oddaną w użyczenie S. i może być zwrócona następcy prawnemu zbywcy nieruchomości, gdyby okazało się, że cel dla którego została nabyta nie został zrealizowany.

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości utraciła moc 1 stycznia 1998 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia

21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (art. 241 i 242 tej ustawy). Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nakazywała zwrot wywłaszczanej nieruchomości lub jej części poprzedniemu właścicielowi jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel uzasadniający wywłaszczenie (art. 74), ale nie określała żadnych terminów pozwalających na ustalenie, kiedy nieruchomość można było uznać za zbędną na cel wywłaszczenia. Pod rządami tej ustawy orzecznictwo wypracowało interpretację pojęcia zbędności nieruchomości. Z reguły nieruchomość uznawano za zbędną na cel wywłaszczenia wówczas, gdy tego celu nie zrealizowanow ogóle lub w niezbędnym terminie, albo zrealizowano inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, jak też wtedy, gdy brak było decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji albo taka decyzja wygasła (por. wyrok NSA z 12 lutego 2014 r., sygn. akt KT i OSK 1663/12).

Obecnie obowiązująca ustawa o gospodarce nieruchomościami w art. 137 ust. 1 określa, kiedy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W realiach niniejszej sprawy niewątpliwie działka nr [...] została zagospodarowana pod budowę stacji transformatorowej z przekroczeniem terminów określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednak ocena zbędności nieruchomości dokonana przez pryzmat terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może odnosić się do wywłaszczenia, które miało miejsce przed ich wprowadzeniem do obrotu prawnego, a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed złożeniem wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia (por. wyrok TK z 13 marca 2014 r. sygn. akt. P 38/11, Dz. U. poz. 376). Zatem upływ terminów określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami od chwili nabycia nieruchomości do jej zagospodarowania zgodnie z celem dla którego została w 1998 r. nabyta, nie oznacza automatycznie, że cel nabycia nie został zrealizowany.

W ocenie Sądu organ I instancji nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, czy część dawnej działki nr [...] której dotyczyło postępowanie została zagospodarowana zgodnie z celem nabycia działki nr [...] , tym bardziej, że trzy pozostałe działki wydzielone z działki nr [...] uznane zostały przez organ I instancji za zbędne na cel dla którego działkę nr [...] nabyto. Uchybienia tego nie dostrzegł organ odwoławczy który zobowiązany był rozpoznać sprawę na nowo w jej całokształcie, a w razie konieczności przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. Organ ten nie ustalił, czy osiedle mieszkaniowe dla S. zostało wybudowane na działkach nabytych lub wywłaszczonych dla realizacji tego celu, ani czy zabudowa mieszkaniowa zasilana przez stację transformatorową stanowi część tego osiedla. Zatem stanowisko skarżącego zaprezentowane w odwołaniu, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne dotyczące zrealizowania celu nabycia działki nr [...] nie zostały przez organ I instancji ustalone, jest uzasadnione. Organ odwoławczy nie wyjaśnił dostatecznie sprawy wedle art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i naruszył określoną w art. 107 § tej ustawy zasadę swobodnej oceny dowodów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania. W szczególności nie zebrał dowodów na okoliczność, czy zabudowa mieszkaniowa przy ul. [...] zasilana przez trafostację znajdującą się na działce nr [...] stanowi część osiedla mieszkaniowego zbudowanego dla potrzeb S. na wywłaszczonych w tym celu działkach.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami sprawy oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy administracyjnej wyznacza stosunek administracyjnoprawny, którym w przedmiotowej sprawie jest ocena, czy żądanie zwrotu działek nr [...] było uzasadnione.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda ustali, czy zabudowa mieszkaniowa zasilana przez stację transformatorową znajdującą się na działce nr [...] zaopatruje osiedle mieszkaniowe wybudowane na wywłaszczonych dla tego celu działkach i stosownie do poczynionych ustaleń wyda stosowne rozstrzygniecie.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 tej samej ustawy. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 P.p.s.a.