Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 2403/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a art. 36
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Tymowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi H. F.-G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], znak sprawy: [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po wniesieniu przez H.F.– G. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]r., nr [...], o odmowie umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek wraz z odsetkami w łącznej wysokości [...] zł w ramach ubezpieczenia społecznego za okres od marca 2000 r. do kwietnia 2004 r. oraz od lipca do września 2007 r. ([...] zł), a także Funduszu Pracy za okres od marca 2000 r. do kwietnia 2004 r. ([...] zł).

2. W dniu [...] r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. wpłynął wniosek H. F. – G. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od stycznia 1999 r. do listopada 2000 r.

2.1. Do wniosku strona dołączyła: kserokopię decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty skarżącej, kserokopię decyzji przyznającej emeryturę lub zmieniającej jej wysokość, kserokopię wezwania Sądu Okręgowego w K. do uzupełnienia braków formalnych pozwu, kserokopię pisma o zmianie wysokości opłat za czynsz, kserokopię pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "A" z dnia [...] r. o wysokości zadłużenia w opłatach za czynsz; kserokopię umowy kredytowej z "B" Bank SA, kserokopię zaświadczenia z dnia [...] r. o nie zaleganiu w opłacaniu składek w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddziale w C. na dzień sporządzenia zaświadczenia.

3. Dnia [...] r. strona przedłożyła dodatkowo: załącznik do wniosku o umorzenie należności z tytułu składek opisujący jej sytuacje materialną, oświadczenie o nieskorzystaniu z pomocy publicznej w okresie ostatnich 3 lat, a także oświadczenie o zakresie prowadzonej działalności.

4. Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C., działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 z późn. zm., zwanej dalej u.s.u.s.) odmówił umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek w łącznej kwocie [...] zł, w tym na:

1. składki na ubezpieczenia społeczne za okres od marca 2000 r. do kwietnia 2004 r. oraz od lipca do września 2007 r. w łącznej kwocie [...] zł (w tym odsetkami wynoszącymi na dzień [...] r. [...] zł),

2. Fundusz Pracy za okres od marca 2000 r. do kwietnia 2004 r. w łącznej kwocie [...] zł (w tym odsetkami na dzień [...] r. wynoszącymi [...] zł).

4.1. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołał przepisy uzasadniające umorzenie należności, tj. art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej rozporządzeniem z 2003 r.).

4.2. Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności wymienionych w powołanych przepisach nie została przez H.F. – G. spełniona. W szczególności organ wskazał, iż strona nadal prowadzi działalność gospodarczą, a komornik sądowy ani też naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne, w związku z czym, zdaniem organu, nie jest wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne.

4.2.1. Opierając się na art. 28 ust. 3a u.s.u.s. podniósł, iż strona nie wykazała, aby uregulowanie należności wpłatami własnymi lub w ramach układu ratalnego pozbawiłoby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Organ na potwierdzenie swoich argumentów podniósł, iż strona prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe, które utrzymuje z dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł brutto miesięcznie, przy czym stałe, miesięczne wydatki dla tego gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł, przy uwzględnieniu raty kredytu w kwocie [...] zł.

4.2.2. Organ pierwszej instancji opisując sytuację strony wskazał również, iż jest ona właścicielem samochodu marki [...] rok produkcji 1998, a w spółdzielni mieszkaniowej na dzień [...] r. posiada zadłużenie w wysokości [...] zł.

4.3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych argumentując swoje stanowisko, wyjaśnił, iż pobór odsetek od zaległych składek stanowi obok sankcji również rekompensatę, wyrównująca straty wynikające z braku prawidłowego, zgodnego z ustawą opłacania składek. Wskazał, iż zaległości w uiszczaniu składek wynikają z prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej, a nie są wynikiem klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, iż opłacenie składek mogłyby pozbawić skarżącego możliwości prowadzenia działalności.

4.4. Organ podkreślił, iż umorzenie należności ma charakter wyjątkowy, a należności z tytułu składek mają charakter publicznoprawny. Ponadto wskazał, iż skutki finansowe działalności gospodarczej strony nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli. Zaznaczył też, że działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko, a z instytucji umorzenia zaległości z tytułu składek nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu.

5. H.F. – G. pismem z dnia [...] r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że nie zgadza się ze stwierdzeniem, iż nie brała udział w postępowaniu. Podkreśliła, że w związku z prowadzoną działalnością – prowadzenie sklepu – udział ten często polegał na kontakcie telefonicznym. Zaznaczyła również, że nie była świadoma swoich zaległości, albowiem starając się o dofinansowanie z Powiatowego Urzędu Pracy Zakład Ubezpieczeń Społecznych od lipca 2007 r. nie potwierdził jej jakichkolwiek zaległości. Stwierdziła, iż jedynie umorzenie należności z tytułu niespłaconych składek umożliwi jej kontynuowanie działalności gospodarczej. Podniosła, że gdyby ZUS umorzył jej odsetki byłaby w stanie spłacać raty w wysokości maksymalnie [...] zł miesięcznie. Odwołująca się wyjaśniła również, że samochód [...] rok produkcji 1998 w związku z wypadkiem stanowił małą wartość, a ponadto, że jest jej niezbędny do prowadzenia działalności.

6. W piśmie z dnia [...] r. strona opisała stan choroby córki B. wskazując, że leczy się na padaczkę i jest pod jej opieką. Do akt postępowania zostały dołączone dokumenty (opisane jako dane wrażliwe) związane z leczeniem lekarskim i zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r., z którego wynika, że B.F. pozostaje w stałym leczeniu neurologicznym z powodu przewlekłej choroby.

7. Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

7.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie powołał treść przepisów art. 28 u.s.u.s. oraz rozporządzenia z 2003 r., powtarzając argumenty przedstawione przez organ pierwszej instancji, tzn. że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki wymienione w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. oraz w rozporządzeniu z 2003 r.

7.2. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ zaakcentował, iż H.F. – G. zadeklarowała gotowość spłaty zadłużenia w ramach układu ratalnego w miesięcznych ratach o wysokości [...] zł, jednakże stwierdził, iż strona odwołująca się nie stara się o rozłożenie należności na raty. Powołano się między innymi na fakt, że w stosunku do jednej z córek strony orzeczono lekki stopień niepełnosprawności – upośledzenia narządu ruchu i że strona przedłożyła dokumenty, z których wynika, że córka ta choruje na [...], w związku z czym "wymaga stałej opieki".

7.3. Dalej organ odwoławczy w ślad za organem pierwszej instancji stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek płatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem płatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę, jednakże ZUS nie jest zobligowany do umarzania należności nawet przy ustaleniu, iż zachodzą przesłanki uzasadniające pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika. Zdaniem organu nie dopuszczalna jest sytuacja, w której z instytucji umorzenia zaległości z tytułu składek czyni się powszechnie stosowany środek prowadzący do zwolnienia z długu.

8. W skardze z dnia [...] r. strona skarżąca wnosiła o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz organu pierwszej instancji podnosząc, co do zasady, te same zarzuty, co w wezwaniu o ponowne rozpatrzenie sprawy.

8.1. Dodatkowo podniosła, iż samochód marki [...] stanowi współwłasność z byłem mężem, zatem nie może sprzedać tego pojazdu bez kontaktu z byłym mężem. Podkreśliła, iż została wprowadzona w błąd przez pracownika ZUS, co do możliwości uiszczania pomniejszonych składek oraz że po ponownym rozpoczęciu działalności gospodarczej z dniem [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie potwierdził istnienia żadnych zaległości względem skarżącej. Wskazała, iż gdyby była świadoma zaległości, nie doszłoby do ich powiększenia. Konkludując skarżąca stwierdziła, że w obecnej sytuacji kwota zadłużenia w wysokości [...] zł pozbawi ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, ponadto zdaniem skarżącej w wieku [...] lat nie znajdzie żadnej pracy i może pozostać osobą bezrobotną.

9. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podkreślając, iż bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżąca nie wywiązywała się ze swego obowiązku opłacania składek, co spowodowało zadłużenie z tego tytułu. Organ podniósł, iż umorzenie składek może nastąpić w warunkach ściśle określonych w przepisach prawa. Podkreślił, iż pozytywna decyzja w sprawie umorzenia składek przed ich przedawnieniem należy tylko i wyłącznie od oceny jej zasadności dokonanej przez organ. Nadto zaakcentował, że może odmówić umorzenia zaległych składek nawet w sytuacji, gdy wystąpią wszystkie przesłanki wymienione w przepisach. Poza tym stanął na stanowisku, że obowiązujące w kodeksie postępowania administracyjnego regulacje dotyczące zasad gromadzenia materiałów dowodowych w toku klasycznego postępowania administracyjnego muszą mieć w tego typu sprawach ograniczone zastosowanie.

10. Na rozprawie dnia 7 stycznia 2011 r. strona oświadczyła, że nie rozumie dlaczego pojawiły się zaległości za okres od marca 2000 r. do września 2007 r., jeśli dnia [...] r. ZUS wydał zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek. Podkreśliła, że w tej chwili pogarsza się jej sytuacja, bo wzrastają koszty opłat i że przy rozpoczęciu nowej działalności organ zaklasyfikował działalność pod niewłaściwy kod i dlatego z tego tytułu powstawały zaległości, które musiały być zapłacone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11. Skarga jest zasadna.

12. Przed podaniem powodów rozstrzygnięcia sądowego w niniejszej sprawie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę między innymi działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Dlatego Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, a nie przy zastosowaniu innych kryteriów.

12.1. Aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa, czy to materialnego, czy procesowego prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.), Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie, aby wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego.

13. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, wydanej w sprawie odmowy udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i inne, i ustalając materialny stan prawny, na gruncie którego sprawa będzie oceniana, należy mieć na uwadze następujące regulacje prawne oraz prawa i obowiązki z nich wynikające zarówno dla wnioskodawcy występującego o przyznanie danej ulgi, jak i organu administracji, który rozpatruje taki wniosek.

13.1. Przepis art. 28 u.s.u.s. stanowi, że (podkreślenia i pogrubienia Sądu):

1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, decyzję umarzającą należności z tytułu składek pozostawia się w aktach sprawy.

14.2. Natomiast zgodnie z § 3 rozporządzenia z 2003 r., wydanego w oparciu o art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s.:

1. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

13.3. Poza tym stosownie do art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

14. Na gruncie tych przepisów należy zwrócić uwagę na kilka następujących ogólnych wniosków z nich wynikających, a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

14.1. Zakresem przedmiotowym instytucji umorzenia zostały objęte nie tylko należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ale również z tytułu składek na Fundusz Pracy. Wówczas do tych należności przepisy dotyczące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się "odpowiednio".

14.2. Zastosowanie wnioskowanej przez stronę instytucji "umorzenia należności" powstałych w danych okresach rozliczeniowych wiąże się z koniecznością wykazania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że należności takie powstały i że na dzień orzekania w tym zakresie nadal istniały, tzn. że nie uległy jeszcze przedawnieniu.

14.3. W przepisach art. 28 ust. 2, 3, 3a i 3b u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. określony został zamknięty katalog przypadków, których wystąpienie w konkretnej sytuacji uprawnia organ do umorzenia należności z tytułu składek. Z tym, że w części wstępnej przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. określone zostały ogólne przesłanki, a w pkt 1 – 3 wskazano przykładowo konkretne sytuacje uzasadniające umorzenie w ramach tych przesłanek. Z przepisów § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. wynika, że ciężar wykazania zaistnienia przesłanek tam wymienionych (ciężar dowodu) spoczywa na stronie ("jeżeli zobowiązany wykaże"). Natomiast obowiązkiem organu, stosownie do zasady informowania wynikającej z art. 9 k.p.a., jest występować do strony z wezwaniem do złożenia stosownych dokumentów, które są konieczne do wykazania istnienia przesłanek wymienionych w tych przepisach.

14.4. Wystąpienie tych warunków w konkretnej sprawie nie oznacza, że organ jest już zobowiązany umorzyć dane należności. Organ ma w tej sytuacji jedynie uprawnienie, a nie obowiązek umorzenia zaległości, ponieważ wszystkie te normy prawne, jak i sama istota ulgi, oparta jest na konstrukcji, tzw. uznania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2008 r., II GSK 396/08 i z dnia 14 października 2008 r., II GSK 379/08 publikowane na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285). Językowo wyraża się to w użyciu przez ustawodawcę określenia "może". W orzecznictwie podkreśla się, że charakter uznaniowy decyzji w sprawie umorzenia ma również wpływ na sposób dokonywania przez sąd administracyjny kontroli konkretnych postępowań prowadzonych przez organ w tym zakresie. Zauważa się przy tym, że sąd nie może narzucić organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, np. umorzenia składek lub odsetek, bowiem jest to wyłączna kompetencja samego organu, a rola sądu sprowadza się - w pewnym uproszczeniu - do zbadania sposobu dojścia przez organ do decyzji w tym przedmiocie. Tym samym kontrolowane winno być postępowanie prowadzone przez organ, w efekcie którego wydano kwestionowane decyzje, czyli sąd winien zbadać, czy organ przeprowadził w sposób prawidłowy postępowanie dowodowe, czy zebrał w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy oraz czy odniósł się w sposób właściwy do zgromadzonych w tym postępowaniu dowodów (zob. wyrok NSA z dnia 14 października 2008 r., II GSK 379/08, publikowany na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

15. Biorąc to wszystko pod uwagę i badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, które mają charakter uznaniowy, w sytuacji prawnej i faktycznej zaistniałej w przedmiotowej sprawie, Sąd doszukał się po stronie organu odwoławczego naruszenia prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.

15.1. W pierwszej kolejności organ nie wyjaśnił pewnych rozbieżności, jeśli chodzi o fakt istnienia tak znacznych zaległości ([...] zł), które zostały opisane w decyzji organu pierwszej i drugiej instancji (za okres os marca 2000 r. do kwietnia 2004 r. i od lipca do września 2007 r.) i których organ odmówił umorzenia, w świetle treści zaświadczenia z dnia [...] r., z którego wynika że na ten dzień strona nie posiadała jakichkolwiek zaległości z tytułu składek. Zaświadczenie stanowi dokument urzędowy i stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone, jak stanowi przepis ogólny art. 70 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 218 § 1 k.p.a. zaświadczenie wystawione przez uprawniony organ potwierdza fakt lub stan prawny, wynikający z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ nie wyjaśnił tych wątpliwości, chociaż winien to uczynić z urzędu, gdy wskazuje na istnienie określonych zaległości, które mogą podlegać umorzeniu. W uzasadnieniu decyzji nie podał, jakie były podstawy wystąpienia tych zaległości, tzn. nieopłacone deklaracje, czy istnienie decyzji wymiarowej. W tym zakresie podkreślić należy, że we wniosku strona wnosiła o umorzenie zaległości za okres od stycznia 1999 r. do listopada 2000 r., a odmowa umorzenia obejmowała okres od marca 2000 r. do kwietnia 2004 r. oraz od lipca do września 2007 r. Z zestawienia tego wynika, że okresy te pokrywały się tylko częściowo. Tym samym, jeśli strona podała okres za jaki jej zdaniem wystąpiła zaległość, a w rzeczywistości ta zaległość nie istniała, to organ w tej części winien był umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, a dopiero w pozostałym zakresie orzec co do istoty sprawy. Na rozprawie dnia 7 stycznia 2011 r. strona zwróciła na to uwagę podnosząc stosowny zarzut naruszenia przepisów postępowania. Poza tym w piśmie z dnia [...] r. sama strona wskazywała na jeszcze jeden podobny przypadek, a mianowicie, że w lipcu 2007 r. organ nie potwierdził istnienia zaległości, gdy strona ubiegała się o dotację z Powiatowego Urzędu Pracy na rozpoczęcie działalności gospodarczej. W tym zakresie strona oświadczyła, że jeśli miałaby świadomość istnienia zaległości nie rozpoczęłaby prowadzenia działalności. Jeśli w tym okresie organ wydał również zaświadczenie o niezaleganiu ze składkami, to zaświadczenie to obejmowałoby również prawie cały okres za jaki, zdaniem organu, istniały zaległości wymienione w wydanych w sprawie decyzjach, którymi odmówiono umorzenia tych zaległości.

15.2. Dodatkowo oceniając istnienie przesłanki umorzenia wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2003 r. - w świetle zebranych dowodów świadczących między innymi o tym, że córka strony skarżącej "wymaga stałej opieki" (jak zaznaczono na str. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) - organ odwoławczy nie wyjaśnił, dlaczego w niniejszej sprawie przyjął jednak, że nie wystąpił ten przypadek. Chodzi tu o konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny pozbawiającą zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Strona w tym zakresie przedłożyła określoną dokumentację oraz zaświadczenie lekarskie oraz oświadczyła do protokołu, że trzyosobowe gospodarstwo utrzymuje się jedynie z dochodów z tytułu prowadzonej działalności wynoszących [...] zł netto miesięcznie przy wydatkach wynoszących [...] zł.

15.3. Biorąc pod uwagę wysokość osiąganego miesięcznego dochodu przez stronę ([...] zł netto) przy trzyosobowej rodzinie w stosunku do konieczności ponoszenia określonych wydatków, z tytułu których powstają zaległości, ponieważ strona nie jest w stanie ich opłacić, organ nie rozważył też dogłębnie możliwości wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r., czyli wystąpienia sytuacji, że opłacenie należności wymienionych w decyzji, tj. w wysokości ponad [...] zł, w całości lub chociażby w części pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

15.4. Zacytowanie określonego przepisu i powołanie się na to, że strona osiąga określone dochody i jest właścicielem samochodu [...] z 1998 r. nie może być uznane za właściwą ocenę. Uzasadnienie winno odzwierciedlać proces myślowy polegający na powiązaniu lub określeniu braku powiązania konkretnych faktów z warunkami wynikającymi z danych przepisów. Niewystarczające jest proste wymienienie faktów, treści przepisów i ogólne stwierdzenie braku podstaw do umorzenia.

16. W związku z tym organ odwoławczy naruszył art. 7 k.p.a. zobowiązujący go do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Poza tym działał sprzecznie z zasadą pogłębiania zaufania do organu administracji (art. 8 k.p.a.) oraz nie wyjaśnił stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.) oraz jeśli nie zastosował się do skutków wynikających ze złożonych dokumentów, to nie podał w uzasadnieniu faktycznym decyzji przyczyn, dlaczego powołanym dokumentom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Naruszenie tych przepisów procesowych miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ ustalenie istnienia zaległości, które podlegają umorzenia i przesłanek umorzenia nie wiązało się z uznaniem administracyjnym tylko je poprzedzało, czyli w tym zakresie na organie ciążyły określone obowiązki procesowe, które winien był wykonać.

17. Mając to na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni powyżej wyrażone oceny prawne i wskazania co do prawidłowości dalszego postępowania w szczególności wyjaśni powstałe rozbieżności w zakresie istnienia opisanych w decyzji zaległości, ponownie przeanalizuje możliwość wystąpienia w sprawie przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia z 2003 r. i sporządzi uzasadnienie zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd nie orzekał, ponieważ odmowa umorzenia ze swej istoty nie podlega wykonaniu.