Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1662/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2  ust. 1  lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi I. W., A. R., K. W., J. W., T. W., M. C., A. C., S. W. i M. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2014 r. stwierdzającą, że zespół dworsko-parkowy o powierzchni [...] ha, wchodzący w skład majątku ziemskiego [...], zlokalizowany na części działki nr [...], stanowiący byłą własność I. W., położony w gminie [...], województwie [...], podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 – dalej: dekret o reformie rolnej).

Wskazane rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach.

I. W., O. W., A. R., K. W., T. W., E. C., S. W. i M. K. wnioskiem z 27 czerwca 2012 r. wystąpili o wydanie decyzji stwierdzającej, że ww. zespół dworsko-parkowy, nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej.

Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2014 r. stwierdził, że przedmiotowy zespół dworsko-parkowy podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej.

I. W., O. W., A. R., K. W., T. W., E. C., S. W. i M. K. wnieśli odwołanie od decyzji z [...] kwietnia 2014 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 marca 2017 r., I SA/Wa 21/17, stwierdził nieważność decyzji z [...] listopada 2016 r., gdyż zaskarżona decyzja została skierowana do osób zmarłych tj. O. W. i E. C.

Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] sierpnia 2017 r. ponownie utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2014 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zaświadczenia Sądu Rejonowego w [...] Wydziału Ksiąg Hipotecznych z 22 grudnia 2010 r. i z 10 sierpnia 2010 r. potwierdzają, że I. W. był wyłącznym właścicielem nieruchomości uregulowanych w księgach hipotecznych rep. hip. [...] lit. [...] i [...]; rep. hip. [...] i rep hip. [...] litera rosyjska [...] o łącznej powierzchni ok. [...] ha.

Znajdujące się w aktach sprawy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wskazują, że następcami prawnymi po dawnym właścicielu są I. W., J. W., A. R., K. W., T. W., J. W., M. C., A. C., S. W. i M. K.

Aktualnie działka ewid. nr [...] o pow. [...] ha stanowi własność osób fizycznych, natomiast działka ewid. nr [...] jest własnością Skarbu Państwa, w zarządzie Lasów Państwowych. Zgodnie z pismem Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...] z [...] września 2012 r. zespół dworsko- parkowy w [...] nie został objęty ochroną konserwatorską. Podstawę wpisu Skarbu Państwa do ksiąg wieczystych stanowiły zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z 10 sierpnia 1946 r. Przejęte nieruchomości zostały w znacznej części rozparcelowane. Pozostała resztówka o powierzchni ok. [...] ha, obejmująca m.in. aktualną działkę nr [...] i nr [...], położoną w [...], gminie [...]. Jak wynika z protokołu z 25 października 1946 r., na podstawie którego Powiatowy Urząd Ziemski w [...] przekazał na rzecz Wojewódzkiego Wydziału Opieki Społecznej resztówkę o pow. [...] ha, w jej skład wchodziło: [...] ha gruntów ornych, [...] ha sadu, [...] ha ogrodów, [...] ha parku, [...] ha zabudowań, [...] ha dróg, [...] ha stawu oraz [...] ha lasów. Załącznik nr 3 do protokołu, stanowiący wykaz budynków w resztówce [...], powiecie [...] potwierdza także, że w jej skład wchodziły: drewniany dom mieszkalny kryty papą w stanie średnim, czworak, dwie obory, spichlerz, chlew, szopa i skład, cieplarnia, piwnica murowana, a także mury spalonych chlewów, stajni i stodoły. Załącznik nr 2 do protokołu wymienia natomiast inwentarz martwy w resztówce Bronowice, w tym: dołownik, lokomobila, prasa, wiązałka, siewniki, kopaczka, grabiarka, tryjery, wialnia elektryczna, żmijka, pługi, obsypniki, wyrywacz, sortownik, dynamo, brona kolczasta, sanie, waga i szufel konna. Protokół z oględzin sporządzony 24 marca 1950 r. przez Powiatową Komisję Ziemską potwierdza rodzaj oraz powierzchnię poszczególnych użytków wchodzących skład resztówki w [...], wskazane w protokole Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] z 25 października 1946 r. Na podstawie protokołu z 12 czerwca 1950 r. nieruchomość o pow. [...] ha została przekazana na rzecz Zarządu Okręgowego PGR w [...]. Następnie teren ten został oddany w zarząd Lasom Państwowym.

Z akt sprawy wynika dość szczegółowo sposób zagospodarowania oraz charakter objętej wnioskiem działki. Decydujący przy ocenie kryteriów podpadania nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej jest przy tym stan nieruchomości na dzień 13 września 1944 r., tj. dzień wejścia w życie dekretu. Nie ulega wątpliwości, że wnioskowana nieruchomość usytuowana była wówczas w bezpośrednim sąsiedztwie gruntów rolnych. Plan resztówki byłego majątku [...] obrazuje rodzaje użytków, w tym wskazuje ogród owocowo-warzywny ([...] ha), podwórze i zabudowania ([...] ha), rolę ([...] ha), park ([...] ha), rolę ([...] ha), rolę ([...] ha). Pozostała część aktualnej działki nr [...] zajęta była pod duży sad owocowy ([...] ha) i grunty rolne ([...] ha). Jak stwierdza sam wnioskodawca w piśmie z 17 lipca 2013 r., skierowanym do [...] Urzędu Wojewódzkiego w toku postępowania, na wnioskowanej części działki znajdowały się budynek mieszkalny (dwór), szopa i skład, cieplarnia, piwnica murowana, spichlerz oraz spalone w 1945 r. chlewy, stajnia i stodoła.

Budynek mieszkalny stanowił w istocie drewniany, dwuizbowy dom mieszkalny, kryty papą, co potwierdzają niesprzecznie m.in. załącznik nr 3 do protokołu z 25 października 1946 r., późniejsze protokoły obejmujące resztówkę w [...], pismo Ministra Rolnictwa z 22 kwietnia 1958 r. skierowane do Ministra Leśnictwa i Przemysłu oraz pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 10 maja 1958 r. skierowane do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. Podobnie fotografia budynku dołączona do pisma O. W. z 24 lutego 2010 r. poświadcza charakter domu potwierdzając, że był on niewielkich rozmiarów siedliskiem. W żadnym z dokumentów z bogatego, archiwalnego materiału dowodowego nie nazwano owego budynku dworem. Oświadczenia wnioskodawców oraz zeznania świadków potwierdzają także, że budynek mieszkalny był w rzeczywistości domem letniskowym, zamieszkiwanym przez właściciela i jego rodzinę tylko w okresie letnim. I. W. z rodziną mieszkał i przebywał większą część roku w [...]. Świadkowie zgodnie wskazują, że w majątku był zatrudniony zarządca, mieszkający poza zespołem. Znajdujące się w aktach sprawy plany resztówki w [...] dowodzą ponadto, że wnioskowana część nieruchomości oraz pozostała część resztówki zajęta pod duży sad, szkółkę drzew owocowych i grunty rolne, stanowiły organizacyjną całość. Budynek mieszkalny oraz budynki gospodarcze były zlokalizowane blisko siebie. Mapa topograficzna niemiecka z 1940 r. - Topographische Kartę, sporządzona w skali 1:25000, znajdująca się w zbiorze U. w [...] oraz niemiecka fotomapa z okresu II wojny światowej, znajdująca się w zbiorze Wojskowego Instytutu Geograficznego dokumentują fakt, że na objętych postępowaniem działkach nie było parku.

Zgromadzony materiał dowodzi, że na spornej działce prowadzono zorganizowaną działalność rolniczą, a budynek nazywany przez wnioskodawców dworem pełnił funkcję wyłącznie domku letniskowego. Samo istnienie w majątku zarządcy nie zmienia charakteru terenu objętego wnioskiem. W bliskim otoczeniu budynku mieszkalnego znajdowały się obiekty typowo rolnicze. Momentem istotnym z punktu widzenia oceny przesłanek z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej jest dzień 13 września 1944 r. Późniejsze spalenie budynków gospodarczych takich jak chlewy, stajnia i stodoła usytuowanych blisko domu nie ma na gruncie analizowanej sprawy znaczenia. Sporny teren stanowił całość organizacyjną i gospodarczą z pozostałą częścią resztówki w [...], na której zorganizowany był duży sad i szkółka drzewek owocowych, które to były typową działalnością rolniczą. Prawie [...] ha sadu owocowego znacznie przekraczało potrzeby rodziny. Tym samym uznać należy, że analizowana część majątku "Bronowice" podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że wnioskowana działka została przekazana na rzecz PGR-u. Samo przejęcie nieruchomości na cele reformy rolnej nie oznacza, że organy władzy po jej przejęciu nie mogły uznać za celowe przeznaczenie jej na inny cel. Istotne jest, że nieruchomość potencjalnie mogła być wykorzystywana do produkcji roślinnej, zwierzęcej czy sadowniczej.

W świetle zabranego materiału dowodowego, poza sporem pozostaje, że budynek położony na badanej części działki nr [...] nie pełnił dla rodziny W. na co dzień funkcji mieszkalnej (rezydencjalnej), a wyłącznie okazjonalną funkcję domu letniskowego, gdzie rodzina przebywała wyłącznie w okresie letnim. Nie był to więc typowy dwór, tzw. "gniazdo rodzinne", stanowiący budynek mieszkalny, w którym na co dzień koncentrowały się interesy życiowe I. W. i jego rodziny. Swoje interesy życiowe rodzina W. skoncentrowała w [...]. Nie ma przy tym znaczenia wielkość tego domu, jak i liczba pomieszczeń w nim się znajdujących. Omawiany budynek niejako przynależał do pozostałej części nieruchomości ziemskiej, mającej typowo rolniczy charakter (grunty orne, ogrody, sad, szkółka drzewek owocowych etc.), stanowiącej zorganizowaną całość gospodarczą – pozostając w funkcjonalnej łączności z gospodarstwem rolnym majątku. Także podnoszona przez odwołujących kwestia istnienia parku w majątku [...] o obszarze ok. [...] ha nie jest znacząca dla istoty sprawy i jej rozstrzygnięcia. Niewielka, przy powierzchni samych sadów ok. [...] ha, część nieruchomości ziemskiej, nazywana parkiem, w resztówce majątku o obszarze [...] ha o typowo rolniczym charakterze, dzieliła bowiem los pozostałej znacjonalizowanej nieruchomości ziemskiej.

I. W., A. R., K. W., J. W., T. W., M. C., A. C., S. W. i M. K. wnieśli skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2017 r. zarzucając jej naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1, 2 i 4 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., a także art. 136 k.p.a. oraz 138 § 1 pkt 2 oraz § 2 k.p.a. poprzez:

1) naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

2) niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

3) przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów

wskutek:

uznania, że dwór znajdujący się w zespole dworsko - parkowym stanowił drewniany, dwuizbowy dom, podczas gdy zgodnie z dokumentami, w rzeczywistości był to znacznie większych rozmiarów budynek o powierzchni ok. [...] m2;

uznania, że na terenie zespołu dworsko - parkowego nie istniał park, podczas gdy zgromadzone w sprawie dowody oraz okoliczności faktyczne wykazują, że park ten znajdował się na przedmiotowym terenie;

uznania, że istnienie na terenie tzw. "resztówki" sadu o powierzchni [...] ha dowodzi, że zespól dworsko - parkowy był związany funkcjonalnie z pozostałą częścią majątku [...], podczas gdy w rzeczywistości na terenie zespołu dworsko - parkowego znajdował się jedynie niewielki, wieloowocowy sad, który nie miał charakteru rolniczego;

uznania, że istnienie budynków znajdujących się na terenie zespołu dworsko - parkowego (tj. chlewu, stajni, spichlerza, cieplarni) dowodzi, że przedmiotowy teren miał charakter rolniczy oraz że w związku z tym istniał związek funkcjonalny między zespołem dworsko - parkowym a pozostałą częścią majątku, podczas gdy w rzeczywistości obiekty te służyły wyłącznie prywatnym potrzebom rodziny właściciela i jednocześnie świadczyły o odrębności funkcjonalnej i samodzielności zespołu dworsko - parkowego względem pozostałej części majątku;

uznania, że zespół dworsko - parkowy nie był ogrodzony, podczas gdy - jak wynika z materiału dowodowego - był ogrodzony siatką;

uznania, że istnienie w majątku zarządcy, którego siedziba znajdowała się poza zespołem dworsko - parkowym nie świadczy o braku związku funkcjonalnego między zespołem a pozostałą częścią majątku, a także o nierolniczym charakterze terenu, na którym znajdował się zespół;

- uznania, że okoliczność, iż zespół dworsko - parkowy w [...] funkcjonował jedynie w okresie letnim, nie świadczy o braku związku funkcjonalnego między zespołem a pozostałą częścią majątku,

w wyniku czego uznano, że zespół dworsko - parkowy w [...] stanowił całość organizacyjną i gospodarczą z pozostałą częścią majątku w [...], co skutkowało wadliwym uznaniem, że brak jest przesłanek do uchylenia decyzji Wojewody [...] oraz orzeczenia co do istoty sprawy, że zespół dworsko-parkowy w [...] nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej albo przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wraz ze wskazaniem Wojewodzie [...] jakie okoliczności ma wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W związku z powyższym skarżący wnieśli na podstawie art. 145a p.p.s.a. o zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania w terminie 30 dni decyzji stwierdzającej, że przedmiotowy zespół dworsko - parkowy nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2014 r. stwierdzającą, że zespół dworsko-parkowy o powierzchni [...] ha, wchodzący w skład majątku ziemskiego [...], zlokalizowany na części działki nr [...], stanowiący byłą własność I. W., położony w gminie [...], podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej.

Na początku niezbędne jest poczynienie kilku uwag natury ogólnej, dla wyjaśnienia, jak sąd odczytuje normę prawną zawartą w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej, co jest konieczne dla późniejszej oceny, czy stan faktyczny w tej sprawie wypełnił znamiona tej normy.

Postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) – dalej: rozporządzenie wykonawcze. Powołany przepis rozporządzenia w dalszym ciągu może stanowić podstawę do orzekania przez właściwe organy o tym, czy nieruchomość lub jej część, podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej (zob. uchwałę NSA z 10 stycznia 2011, I OPS 3/10, ONSAiWSA 2011/2/23).

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10, zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej (Dz. U. z 1944 r. Nr 4, poz. 17) "Na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym (...)". Przepis ten został zmieniony przez art. 1 ust. 5 dekretu z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 9). Zmiana polegała na wykreśleniu ze zdania pierwszego art. 2 ust. 1 wyrazów "o charakterze rolniczym". "Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego [wyrażonym w powyższej uchwale], należy uwzględnić, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie z dniem 13 września 1944 r. (z dniem ogłoszenia). Z tym dniem nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, wymienione w art. 2 ust. 1 dekretu, przeszły na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Dekret zatem nie dotyczył nieruchomości, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. (...) Nie można również przyjąć, że z dniem 13 września 1944 r. przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości o charakterze rolniczym, a z dniem 19 stycznia 1945 r. przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. (...) Takie rozumowanie jest niedopuszczalne, gdyż prowadzi do wniosku, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej przewidywał przeprowadzenie "dwóch reform rolnych" w zakresie pozyskania nieruchomości na cele reformy rolnej (...). Należy zatem dojść do wniosku, że zmiana dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r., polegająca na skreśleniu wyrazów "o charakterze rolniczym" w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze dekretu z dnia 6 września 1944 r., nie zmieniała istoty postanowień tego dekretu co do tego, jakie nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa z dniem 13 września 1944 r."

Sąd w niniejszej sprawie w całości powyższe stanowisko podziela. Reasumując stwierdzić należy, że z dniem wejścia w życie dekretu o reformie rolnej (13 września 1944 r.) przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, przeznaczone na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Dekret nie obejmował jednak (co do zasady) nieruchomości, które nie miały charakteru rolniczego. Nieruchomości ziemskie, które nie miały charakteru rolniczego, mogły przejść na własność państwa w trybie dekretu tylko wówczas, gdy pozostawały w funkcjonalnym związku z nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym.

W podobny sposób pojęcie "nieruchomości ziemskiej" zdefiniował po raz pierwszy Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 19 września 1990 r., W 3/89 (OTK 1990, poz. 26, s. 174). Według stanowiska TK pod pojęciem "nieruchomości ziemskiej" należy rozumieć nieruchomość ziemską, która jest lub może być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, a więc nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, z tym że przez inne podmioty. Z przepisów tych nie wynika natomiast, ażeby na cele reformy rolnej były przeznaczone nieruchomości nie mające takiego charakteru. Uchwała ta znalazła aprobatę w orzecznictwie sądowym. Odwołują się do niej liczne orzeczenia Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. uchwała Sądu Najwyższego z 27 września 1991 r., III CZP 90/91, OSNC 1992/5/72; wyrok Sądu Najwyższego z 13 lutego 2003 r., III CKN 1492/00, LEX nr 78867; wyrok NSA z 18 października 2005 r., OSK 1518/04, LEX nr 201351; wyrok NSA z 22 kwietnia 2004 r., OSK 46/04, ONSAiWSA 2004/1/20; wyrok NSA z 8 czerwca 2001 r., IV SA 2724/98, LEX nr 75563).

Skarżący stawiają tezę, że zespół dworsko-parkowy o powierzchni [...] ha, wchodzący w skład majątku ziemskiego [...], zlokalizowany na części działki nr [...], nie stanowił nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym i nie był funkcjonalnie powiązany z pozostałą częścią majątku ziemskiego. Twierdzą, że zarówno ogród warzywny jak i sad, przynależne do zespołu, służyły bieżącym potrzebom rodziny, która w okresie letnim przebywała w dworku, a pozostałe zabudowania typu czworaki, dwie obory, chlew - znajdowały się poza zespołem dworsko – parkowym. Konie trzymane w stajni służyły zaś do przewozu bryczką, a nie do prac w folwarku.

W ocenie sądu tak stawianej tezy skarżący nie potrafili jednak udokumentować w trakcie postępowania administracyjnego. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z § 6 rozporządzenia wykonawczego do dekretu o reformie rolnej "Strona, ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. (1) pkt e), winna przedłożyć wojewódzkiemu urzędowi ziemskiemu dowody, stwierdzające dokładny obszar tej nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, a w braku takich dowodów zwrócić się do wojewódzkiego urzędu ziemskiego o sporządzenie dowodów pomiarowych na swój koszt." Tak więc przedstawienie dowodów na okoliczność obszaru użytków, których kwalifikacja mogłaby uzasadniać wyłączenie spod działania art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej, spoczywa głównie na stronie postępowania prowadzonego w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r.

Tymczasem wnioskodawcy niniejszego postępowania wraz z wnioskiem przedstawili plan działki nr [...] z zaznaczeniem zespołu dworsko – parkowego (zał. nr 7 do wniosku), jednak nie jest to dokument sporządzony przez geodetę i nie odzwierciedla położenia zabudowań oraz charakteru użytków na dzień wejścia w życie dekretu o reformie rolnej. Zestawiając ten dokument z dowodami archiwalnymi zgromadzonymi przez organ administracji w żaden sposób nie można potwierdzić tezy skarżących, że zabudowania typu czworaki, dwie obory, chlew – znajdowały się poza zespołem dworsko – parkowym. Szkic sytuacyjny znajdujący się w dokumentach przesłanych przez Archiwum Państwowe w [...] przy piśmie z 27 grudnia 2012 r. (wpływ do UW w [...] 31 grudnia 2012 r.) wskazuje, że zabudowania i park mogły wchodzić w skład zespołu. Wśród tych zabudowań protokół z 24 marca 1950 r. wymienia: czworak, dom, stodołę, chlewnię, dwie obory, dwie owczarnie, magazyn, wozownię i inne. Potwierdza to także wykaz zabudowań z 12 czerwca 1950 r. Skarżący nie potrafili wykazać, że zabudowania gospodarcze (stodoła, chlewnie, obory, owczarnie, magazyn, wozownia) oraz czworak służący zarządcy i pracownikom majątku ziemskiego pozostawały poza obszarem, który uznają za zespół dworsko – parkowy i wnoszą o uznanie, że nie podpadał on pod działanie przepisów o reformie rolnej. W takiej sytuacji nawet założenie, że sam dom mieszkalny (nazywany przez skarżących dworem) oraz część zajęta pod park, nie miały charakteru rolniczego, to jednak nie pozwala na przyjęcie, że nie pozostawały w związku funkcjonalnym z resztą majątku ziemskiego, skoro pozostawały w otoczeniu zabudowań (gospodarczych oraz służących pracownikom majątku), które ewidentnie służyły produkcji rolnej. Braku takiego otoczenia (gospodarczego o charakterze rolniczym), które nie pozwalało na samodzielne funkcjonowanie dworu (chociażby w kwestii utrzymania i wyżywienia jego mieszkańców w okresie pobytu), skarżący nie byli w stanie zaprzeczyć, a więc nie wykazali tym samym braku związku funkcjonalnego z pozostałą częścią nieruchomości rolnej.

Podzielić należy zatem stanowisko organów obydwu instancji, że zespół dworsko-parkowy o powierzchni [...] ha, wchodzący w skład majątku ziemskiego [...], zlokalizowany na części działki nr [...], stanowiący byłą własność I. W., podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej, jako że pozostawał w związku funkcjonalnym z pozostałą częścią majątku ziemskiego o charakterze rolniczym lub też jego poszczególne użytki (ogród warzywny, sad, których istnienia skarżący nie zaprzeczają) mogły być przeznaczone do produkcji rolniczej przez inne osoby.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę.