Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 636/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151; art. 170; art. 171
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 105 § 1; art. 138 § pkt 2; art. 150 § 1; art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: Minister) utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z dnia [...] maja 2012 r., mocą której stwierdzono nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Dyrektor Oddziału) o uchyleniu decyzji w sprawie przyznania J. D. (dalej: skarżący) płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 i umorzeniu postępowania pierwszej instancji.

Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2006 r. skarżący wystąpił o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006.

Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Kierownik Biura) przyznał skarżącemu płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2006 w łącznej wysokości 33.577,28 zł, na którą składały się: jednolita płatność obszarowa w wysokości 16.002,14 zł oraz uzupełniająca płatność obszarowa w wysokości 17.575,14 zł. Decyzja ta uwzględniała w całości żądanie skarżącego.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. Kierownik Biura, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że w związku z otrzymaniem przez skarżącego dnia 22 grudnia 2006 r. decyzji o przyznaniu renty strukturalnej i zamieszczonym w aktach sprawy oświadczeniem o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej dnia [...] października 2006 r. oraz przekazaniu w formie umowy darowizny dnia [...] października 2006 r. działek ewidencyjnych na rzecz G. D. organ administracyjny musi ponownie przeprowadzić weryfikację wniosku obszarowego skarżącego na rok 2006.

Kierownik Biura wydał następnie decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r., którą odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w sytuacji gdy od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, płatność można przyznać tylko osobie, która w momencie wydania decyzji w sprawie płatności bezpośrednich jest posiadaczem gruntów i spełnia pozostałe warunki określone w ustawie o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych.

Powyższe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostało uchylone decyzją Dyrektora Oddziału z dnia [...] czerwca 2007 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że beneficjent na etapie odwołania wniósł dokument, który jednoznacznie wskazuje, że Biuro Powiatowe ARiMR było poinformowane o zmianie właściciela gruntu i nie wzięło tego pod uwagę.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Kierownik Biura ponownie odmówił skarżącemu przyznania płatności do gruntów rolnych na 2006 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ administracyjny wskazał, podobnie jak w swej wcześniejszej decyzji, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego przez osobę wnioskującą o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną, płatności można przyznać tylko takiej osobie, która w dniu wydania decyzji w sprawie płatności bezpośrednich jest posiadaczem wszystkich gruntów rolnych i spełnia pozostałe warunki określone ustawą.

Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor Oddziału decyzją z dnia [...] września 2008 r. uchylił w całości rozstrzygnięcie Kierownika Biura i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że uchylając wcześniejsze rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2007 r., nie przekazał Kierownikowi Biura sprawy do ponownego rozpatrzenia, zatem organ pierwszej instancji nie miał podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy, gdyż ta nie została do niego skierowana. Dyrektor Oddziału zauważył nadto, że istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności jego wcześniejszej decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r., gdyż decyzja organu odwoławczego nie może ograniczyć się jedynie do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

W dniu [...] marca 2010 r. Kierownik Biura, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wydał postanowienie, którym po raz kolejny wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją własną z dnia [...] listopada 2006 r. w sprawie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006.

Następnie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Kierownik Biura, działając na podstawie art. 104, art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uchylił własną decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 r. i odmówił skarżącemu przyznania przedmiotowych płatności. W uzasadnieniu tej decyzji powielił argumentację z wcześniejszych decyzji o odmowie przyznania skarżącemu płatności.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Dyrektor Oddziału utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w związku z wpłynięciem w dniu 30 listopada 2006 r. do organu pierwszej instancji informacji o akcie notarialnym z dnia [...] października 2006 r., z którego wynika, że skarżący przekazał działki ewidencyjne synowi, należało uznać, iż w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, a zatem zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania. Zdaniem organu odwoławczego w świetle zgromadzonego materiału dowodowego jest bezsporne, że w dniu wydania przez organ pierwszej instancji decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 r. skarżący nie był już w posiadaniu wszystkich zgłoszonych gruntów rolnych. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji przyjął, że na dzień wydania decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. skarżący nie spełniał warunków do otrzymania płatności. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że wcześniejsze obie decyzje organu pierwszej instancji, jak i obie decyzje organu odwoławczego, kwalifikują się na stwierdzenie ich nieważności, jednakże ze względu m.in. na ekonomikę postępowania najsprawniejszym rozwiązaniem zaistniałej sytuacji było ponowne wznowienie postępowania przez organ pierwszej instancji i wydanie decyzji uchylającej rozstrzygnięcie z dnia [...] listopada 2006 r. przyznające skarżącemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006.

Na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału J. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 22 lutego 2011 r. o sygn. akt I SA/Gd 21/11 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura z dnia [...] kwietnia 2010 r., a także postanowienie Kierownika Biura z dnia [...] marca 2010 r. o wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006.

W uzasadnieniu wyroku WSA w Gdańsku zauważył, iż podstawą prawną wznowienia postępowania był przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zawierający przesłankę wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Tą nową okolicznością, nieznaną organowi w dniu wydania decyzji, miało być przekazanie przez skarżącego synowi, aktem notarialnym z dnia [...] października 2006 r., wskazanych działek ewidencyjnych. Organy administracyjne nie wzięły jednakże pod uwagę, iż ta sama okoliczność faktyczna była przesłanką wszczęcia postępowania wznowieniowego za pierwszym razem (postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r.), które ostatecznie zostało umorzone z uwagi na liczne błędy proceduralne popełnione przez organy administracyjne i nie doprowadziło w efekcie do wyeliminowania z obrotu decyzji przyznającej dopłaty. W ocenie Sądu niedopuszczalne było ponowne wznawianie postępowania z tej samej przyczyny wyłącznie w celu usanowania wcześniej popełnionych rażących naruszeń procedury administracyjnej. Nie można prowadzić dwukrotnie postępowania w sprawie tożsamej pod względem podmiotowym, przedmiotowym i podstawy prawnej, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Powyższe naruszałoby bowiem podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zasadę trwałości decyzji i zaufania do organów administracyjnych.

Po uprawomocnieniu wyroku WSA w Gdańsku, Prezes ARiMR zawiadomił skarżącego – pismem z dnia [...] marca 2012 r. – o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału z dnia [...] września 2008 r. o uchyleniu decyzji Kierownika Biura z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006.

Następnie, decyzją z dnia [...] maja 2012 r. o numerze [...] Prezes ARiMR stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Oddziału z dnia [...] września 2008 r. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Prezes ARiMR wskazał, iż decyzja Dyrektora Oddziału z dnia [...] września 2008 r. została wydana w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego od decyzji pierwszej instancji, wydanej w trybie wznowienia postępowania. Podstawą prawną decyzji wydanej w drugiej instancji był przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Prezes ARiMR podniósł przy tym, iż decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz jednoczesnym umorzeniu postępowania pierwszej instancji organ odwoławczy ma obowiązek wydać w przypadku, kiedy postępowanie przed organem pierwszej instancji stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe, o czym stanowi art. 105 k.p.a. Zdaniem Prezesa ARiMR, stan faktyczny wznowionej w dniu [...] marca 2007 r. sprawy nie uzasadniał umorzenia postępowania pierwszej instancji, bowiem nie stało się ono bezprzedmiotowe. Tym samym Dyrektor Oddziału rażąco naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., co uzasadniało stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 2008 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odwołaniu z dnia [...] czerwca 2012 r. skarżący zarzucił decyzji Prezesa ARiMR naruszenie powagi rzeczy osądzonej, tj. art. 170 w zw. z art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W ocenie skarżącego, zarówno strony, jak i żądanie są identyczne jak w poprzednio toczącej się sprawie, zakończonej prawomocnym wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 22 lutego 2011 r. Ponadto zarzucono Prezesowi ARiMR naruszenie art. 156 § 2 k.p.a., bowiem zastosowanie instytucji stwierdzenia nieważności decyzji miałoby znaczenie tylko wówczas, gdyby skutki prawne jakie wywołała decyzja Dyrektora Oddziału z dnia [...] września 2008 r. miały charakter nieodwracalnych, natomiast – zdaniem skarżącego – takiego charakteru nie mają.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Minister utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] maja 2012 r.

W uzasadnieniu opisano stan faktyczny sprawy akcentując to, że w dniu 10 lipca 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pełnomocnictwo, którego skarżący udzielił J. H. w zakresie prowadzonego postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2006. Zaznaczono także, iż po wydaniu przez Kierownika Biura decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz po wniesieniu odwołania od tej decyzji (w dniu 7 maja 2008 r.), skarżący złożył w dniu 1 września 2008 r. oświadczenie, którym odwołał dotychczasowe pełnomocnictwo udzielone J. H. oraz udzielił tego samego dnia pełnomocnictwa radcy prawnemu A. O.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Minister podniósł, iż nie może podzielić stanowiska Prezesa ARiMR, że przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji było rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Minister zauważył, iż decyzja Kierownika Biura z dnia [...] kwietnia 2008 r. została doręczona stronie postępowania, a nie ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Powoduje to, że decyzja nie została doręczona, a tym samym nie została wprowadzona do obrotu prawnego. W tej sytuacji nie mógł rozpocząć biegu termin do wniesienia odwołania, zaś Dyrektor Oddziału rozpatrując odwołanie od nieistniejącej decyzji organu pierwszej instancji, rażąco naruszył art. 127 § 1 k.p.a. Zdaniem Ministra, w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, jednakże nie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – jak przyjął to Prezes ARiMR, lecz przepisu art. 127 § k.p.a.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Minister zauważył, iż nie doszło w sprawie do naruszenia powagi rzeczy osądzonej, bowiem w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 21/11 WSA w Gdańsku nie badał legalności decyzji Dyrektora Oddziału z dnia [...] września 2008 r., lecz dokonał oceny innej decyzji tego organu z dnia [...] listopada 2010 r. Ponadto organ uznał za niezrozumiały zarzut dotyczący naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. wskazując, iż instytucja stwierdzenia nieważności opisana w tym przepisie znajduje zastosowanie właśnie w sytuacji gdy decyzja wywołuje skutki, które nie mają charakteru nieodwracalnych. W konsekwencji powoduje to, że w sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne, określone w art. 156 § 2 k.p.a., a gdyby nawet takie przesłanki się pojawiły, to nie skutkują bezprzedmiotowością postępowania lecz zastosowaniem przepisu art. 158 § 2 k.p.a., tj. stwierdzeniem wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. D. wystąpił o uchylenie decyzji Ministra z dnia [...] listopada 2012 r. oraz o umorzenie postępowania, a także przyznanie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. powagi rzeczy osądzonej (art. 170 w zw. z art. 171 p.p.s.a.), gdyż zarówno strony, jaki i żądanie są identyczne jak w poprzednio toczącej się sprawie, zakończonej prawomocnym wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 22 lutego 2011 r. o sygn. akt I SA/Gd 21/11;

2. zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasad wyrażonych w art. 6, 7, 8, 10 oraz 77 k.p.a. oraz dokonanie błędnej interpretacji przepisów postępowania powiązanej z brakiem analizy orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego sposobu doręczania pism w postępowaniu administracyjnym;

3. przepisu art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez przyznanie, że nieprawidłowe doręczenie decyzji skutkuje niewprowadzeniem jej do obrotu prawnego.

W uzasadnieniu podniesiono, iż nie każde naruszenie reguł postępowania dyskwalifikuje decyzję wydaną w takim postępowaniu, zaś kontrola i ocena takiego uchybienia wymaga każdorazowo ustalenia, czy miało ono wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącego, wskazane przez Ministra naruszenie prawa nie mogło stanowić dostatecznej podstawy do uznania decyzji za wyłączoną z obrotu prawnego. Zwrócono przy tym uwagę, że strona złożyła w terminie odwołanie od decyzji. Natomiast Minister nie wskazał, jakie negatywne skutki dla strony spowodowało uchybienie dyspozycji art. 40 § 2 k.p.a.

Niezależnie od powyższego wskazano, iż skarżący w dalszym ciągu stoi na stanowisku, że w sprawie doszło do naruszenia powagi rzeczy osądzonej, powołując przy tym argumentację zawartą w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia i wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na mocy art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Skargę należało oddalić gdyż Sąd nie dopatrzył się w rozpatrywanej sprawie takiego naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję Prezesa ARiMR o stwierdzeniu nieważności decyzji Dyrektora Oddziału z [...] września 2008 r., jest prawidłowa chociaż z innych powodów niż zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślić w tym miejscu należy, że to w sentencji decyzji administracyjnej następuje konkretyzacja rozstrzygnięcia i z tych względów prawidłowość osnowy decyzji ma pierwszorzędne znaczenie dla oceny prawnej poprawności decyzji jako całości.

Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, iż nie każde naruszenie przepisów postępowania powoduje bezskuteczność takiego postępowania. Słusznie podnosi autor skargi, iż wskazane przez Ministra naruszenie prawa, polegające na doręczeniu decyzji Kierownika Biura z [...] kwietnia 2008 r. bezpośrednio skarżącemu, pomimo ustanowienia przez niego pełnomocnika, nie mogło stanowić dostatecznej podstawy do uznania, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego i w konsekwencji uznania rażącego naruszenia prawa (art. 127 § 1 k.p.a.) przez Dyrektora Oddziału. Zauważyć bowiem należy, iż po wydaniu przez Kierownika Biura decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. skarżący skorzystał z przysługującego mu środka zaskarżenia w postaci odwołania, które zostało złożone w terminie i skutecznie zainicjowało postępowanie odwoławcze. Wobec tego nie można przyjąć, że decyzja nie dotarła do jej adresata, uniemożliwiając mu czynny udział w postępowaniu, bądź że wywołało to inne negatywne skutki w sferze jego praw procesowych. Skoro zatem strona skutecznie złożyła odwołanie, to wydanie decyzji przez Dyrektora Oddziału, w następstwie rozpatrzenia tego odwołania, nie mogło być uznane za rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 136/06; orzeczenia NSA są dostępne w internetowej bazie danych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe, Sąd dokonał kontroli legalności całego postępowania administracyjnego, wszczętego z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału z dnia [...] września 2008 r., a zakończonego zaskarżoną decyzją Ministra z dnia [...] listopada 2012 r. W tym zakresie Sąd – kierując się zasadą określoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. – nie był związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Zaznaczyć jednakże należy, iż z mocy powołanego przepisu, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, co oznacza, że kontrola dokonana w niniejszej sprawie ograniczała się wyłącznie do postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału z dnia [...] września 2008 r.

Przypomnieć warto, że przedmiotem - kontrolowanego przez Sąd - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności była decyzja z [...] września 2008 r. mocą której Dyrektor Oddziału uchylił, wydaną w ramach wznowionego postępowania (postanowieniem z [...] marca 2007 r.), decyzję Kierownika Biura z dnia [...] kwietnia 2008 r. o odmowie przyznania płatności do gruntów rolnych na 2006 r. oraz jednocześnie umorzył postępowanie pierwszej instancji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Dyrektora Oddziału z [...] września 2008 r., powodem uchylenia decyzji Kierownika Biura i umorzenia postępowania pierwszej instancji była okoliczność, że organ pierwszej instancji orzekał po wcześniejszym uchyleniu jego decyzji, jednakże decyzja uchylająca z dnia [...] czerwca 2007 r. nie przekazywała sprawy do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura. W tej sytuacji - w ocenie Dyrektora Oddziału - Kierownik Biura nie był właściwy do wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r., gdyż sprawa nie została do niego ponownie skierowana. W sprawie zaszła zatem bezprzedmiotowość postępowania pierwszoinstancyjnego, uzasadniająca zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a.

Prezes ARiMR, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności omówionej wyżej decyzji Dyrektora Oddziału z dnia [...] września 2008 r., słusznie przyjął, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniało stwierdzenie nieważności powyższej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym rażące naruszenie prawa, w okolicznościach prawnych i faktycznych rozpatrywanej sprawy, należy odnieść nie tylko do przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., lecz również do art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 150 § 1 k.p.a., który reguluje kwestię właściwości rzeczowej organów do orzekania w trybie wznowieniowym. Art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości lub w części. Decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji organ odwoławczy ma obowiązek wydać gdy postępowanie przed organem pierwszej instancji stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe, tj. gdy zachodzą okoliczności z art. 105 § 1 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych jak i piśmiennictwie przyjęty jest pogląd, że bezprzedmiotowość postępowania wystąpi gdy brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania danej sprawy gdyż np. decyzja organu I instancji została wydana bez podstawy prawnej, gdy dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną lub gdy wydano ją z naruszeniem przepisów o właściwości. Z kolei art. 150 § 1 k.p.a. stanowi, że organem administracji publicznej właściwym w sprawach wznowionych jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji.

W świetle treści art. 150 § 1 k.p.a. nie może budzić najmniejszych wątpliwości, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kierownika Biura z [...] listopada 2006 r. o przyznaniu skarżącemu płatności za 2006 r., organem właściwym w zakresie wznowienia postępowania jest Kierownik Biura, który wydał decyzję w ostatniej instancji. Organ ten był więc właściwy rzeczowo do orzekania w pierwszej instancji w ramach postępowania wznowieniowego, prawidłowo wszczętego [...] marca 2007 r. i nie zakończonego w dacie wydawania decyzji z [...] kwietnia 2008 r. Natomiast przyjęcie przez Dyrektora Oddziału w decyzji z [...] września 2008 r., że Kierownik Biura utracił uprawnienie do orzekania w postępowaniu wznowieniowym jest rażąco sprzeczne z przepisem art. 150 § 1 k.p.a., którego treść jest jasna i nie nasuwa wątpliwości interpretacyjnych. Konsekwencją powyższego, w ocenie Sądu, było rażąco niezasadne przyjęcie, że postępowanie wznowieniowe pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe, co potwierdza także rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 105 § 1 k.p.a.

Reasumując, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie na aprobatę zasługuje stanowisko Prezesa ARiMR, wyrażone w uzasadnieniu decyzji z [...] maja 2012 r., zgodnie z którym, Dyrektor Oddziału rażąco naruszył prawo, co z kolei skutkuje stwierdzeniem nieważności tej decyzji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Za chybiony uznać należało zarzut skargi dotyczący naruszenia powagi rzeczy osądzonej. W myśl art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei, zgodnie z art. 171 p.p.s.a., wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału z dnia [...] września 2008 r., zakończone zaskarżoną decyzją Ministra z dnia [...] listopada 2012 r. Natomiast przedmiotem postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 22 lutego 2011 r. o sygn. akt I SA/Gd 21/11, było postępowanie administracyjne wznowione postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. i zakończone decyzją Dyrektora Oddziału z dnia [...] listopada 2010 r. Zaznaczyć należy, iż są to dwa odrębne postępowania administracyjne. Niniejsza sprawa dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, zaś sprawa będąca przedmiotem kontroli WSA w Gdańsku dotyczyła wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W doktrynie przyjmuje się, że wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną oraz postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej – to dwa niekonkurencyjne, nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego, uregulowane odrębnie w k.p.a. Wobec tego nie może być tu mowy o powadze rzeczy osądzonej, bowiem różne są przedmioty obu tych postępowań.

Uwzględniając wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.