Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 221/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, 7, 8, 9, 10 par. 1, 11, 77 par. 1, 80, 81,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych; oddala skargę


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. na wniosek wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2003 r. o numerach od [...] do [...], obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wszczął postępowanie egzekucyjne wobec P. S.A. w S. Zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...] listopada 2004 r., w trybie art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na poczet egzekwowanych kwot dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego w B. SA O/S. oraz w P. SA w W. Oddział w S.

Zawiadomieniami z dnia 1 czerwca 2005 r. organ egzekucyjny wstrzymał realizację zajęcia wierzytelności, a następnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne. W jego uzasadnieniu stwierdził, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. w związku z zawarciem umowy o rozłożenie na raty egzekwowanych należności. Pismem z dnia 28 lutego 2007 r. Strona wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia 18 lipca 2007 r. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Skarżący pismem z dnia 1 sierpnia 2006 r. wniósł zażalenie na ww. postanowienie.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji.

W związku ze złożoną skargą Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 marca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2680/07 uchylił zaskarżone postanowienie.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. po ponownym rozpatrzeniu wniosku postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Pismem z dnia 17 grudnia 2008 r. Strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że umorzenie kosztów egzekucyjnych z uwagi na ważny interes publiczny może wystąpić w sytuacji, gdy skutki umorzenia mogą przynieść pozytywne rezultaty ważne z punktu widzenia szerszej społeczności, a nie samego zobowiązanego. Organ drugiej instancji uznał, że organ egzekucyjny nie mógł uzyskać pełnej informacji o stanie finansowym Skarżącego. Ponieważ forma ograniczonego rozrachunku gospodarczego nie zapewnia obiektywnej oceny sytuacji finansowej na poziomie Skarżącego, dlatego dokonana ocena nie jest wynikiem nieprawidłowego postępowania organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu na podstawie przedłożonych przez Stronę dokumentów przedstawił dość wnikliwą ocenę sytuacji finansowej. Wskazał w niej między innymi na wzrost aktywów w 2005 r. w stosunku do roku poprzedniego (o 26,1 punkt %) oraz na fakt, że kwota kosztów egzekucyjnych stanowiła w 2006 r. - 0,31% kosztów operacyjnych ogółem i 0,047% kwoty aktywów ogółem, zaś w 2007 r. powyższe relacje wynosiły odpowiednio 0,24% i 0,039%. Ponadto organ egzekucyjny w oparciu o dane liczbowe, uznał, iż forma ograniczonego rozrachunku gospodarczego nie zapewnia obiektywnej oceny sytuacji finansowej na poziomie Skarżącego, bowiem uzyskane przychody nie zabezpieczają środków na wynagrodzenia.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej "interes publiczny", o jakim mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Użycie tego słowa podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes.

Organ uznał, że podniesione przez Stronę w zażaleniu okoliczności nie mogą być uznane za ważny interes publiczny, gdyż Skarżący poprzez umorzenie kosztów egzekucyjnych stara się zachować korzystniejszą sytuację finansową. Natomiast podniesiony w zażaleniu brak środków finansowych, po pierwsze związany jest raczej z trudnościami występującymi w tej działalności gospodarczej, po drugie organ egzekucyjny nie jest właściwym do oceny wpływu skutków wykonania nałożonych przez ustawodawcę obowiązków w przedmiocie dochodzenia należnych kosztów egzekucyjnych, na szeroko rozumiany interes publiczny jakim jest, np. fakt osłabienia konkurencyjności kolei przez transport drogowy.

Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wyrokiem z dnia 28 września 2009r. wydanym w sprawie sygn. akt III SA/Wa 546/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie wobec niezastosowania się przez organ do zaleceń sądu orzekającego w sprawie po raz pierwszy i tym samym naruszenia art. 153 p.p.s.a. W szczególności, Dyrektor Izby Skarbowej wbrew wykładni zawartej w wyroku z dnia 4 marca 2008r. wyraził wprost odmienny pogląd odnośnie obowiązku organu umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem postanowienia uregulowanym art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd uznał również za uzasadniony zarzut skargi odnośnie nieprzeprowadzenia analizy aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, pomimo dostarczonej przez skarżącego dokumentacji dotyczącej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa za 2008r. To uchybienie stanowiło w ocenie sądu naruszenie art. 7,77 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Orzekając w sprawie w wyniku ww. wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].12.2008r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji winien zastosować przepis art. 10 § 1 k.p.a. umożliwiając stronie przed wydaniem postanowienia wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz dokonać analizy sytuacji finansowej strony w świetle oceny istnienia przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych określonych w art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Po uzupełnieniu postępowania dowodowego pismem z 24 czerwca 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zawiadomił stronę, że ma prawo wypowiedzieć się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia. Strona skorzystała z tego prawa i w dniu 02.07.2010r. zapoznała się z zebranym w sprawie materiałem, a 09.07.2010r. wniosła pismo z posumowaniem swojego stanowiska.

Postanowieniem z [...].08.2010r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych. Ponownie przypomniał treść art. 64e § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wskazał, że organ może umorzyć koszty egzekucyjne tylko w przypadku wystąpienia jednej ze wskazanych w przepisie przesłanek, a rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów ma charakter uznaniowy. Ocenił sytuację wnioskodawcy i stwierdził, iż z przesłanego przez niego w dniu 12.04.2010r. bilansu P. S.A. w S. wynika, że wielkość majątku określonego w aktywach spółki wzrosła w stosunku do roku poprzedniego o 15, 50 %. Podstawową pozycję aktywów trwałych i jednocześnie najwyższą w ogólnej wartości aktywów zajmowały rzeczowe aktywa trwałe, w tym środki trwałe (99,99%sumy aktywów). W strukturze środków trwałych dominowały budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej oraz grunty. W aktywach obrotowych najwyższą pozycję zajmowały należności krótkoterminowe (64,15%).Na przestrzeni lat 2007 – 2009 odnotowano tendencję zwiększania straty finansowej netto roku obrachunkowego z 105.564.930,99 zł (stan na 31.12.2007r.) do 121.092.036,79zł (stan na 31.12.2009r.). Z przedstawionego rachunku zysków i strat wynika, że koszty działalności operacyjnej wyniosły w 2008r. -159.697.279,34 zł, zaś w 2009r. – 169.888.106,41 zł. Struktura kosztów nie uległa znaczącej zmianie, nadal dominowały w niej amortyzacja (35,51%), wynagrodzenia (26,50%) oraz usługi obce (16,33%). Kwota kosztów egzekucyjnych w wysokości 326.475,01 zł, o umorzenie których ubiega się zobowiązany stanowiła w 2009r. – 0,19% kosztów operacyjnych ogółem i 0,029% aktywów ogółem, zaś w 2008r. – 0,20% kosztów operacyjnych i 0,034% aktywów ogółem. Z kolei w wykazanej w bilansie Zakładu stracie w roku 2009 wynoszącej 121.092.036,79zł, a w 2008r. – 120.521.159,64 zł, wysokość kosztów egzekucyjnych kształtowała się odpowiednio: 2009r. – 0,27%, 2008r. – 0,27%. Zestawiając wynikające z rachunku strat i zysków na dzień 31.12.2009 r. kwoty przychodów netto (16.736.385,05 zł), kwotę wynagrodzeń (45.025.721,41 zł) składki na ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia (12.538.629,61zł) Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że zgodnie z regułami rachunku ekonomicznego Zakład nie posiada płynności finansowej Organ wskazał, że z informacji zobowiązanego wynika, że jest on jednostką o ograniczonym rozrachunku gospodarczym podległą IR W. Sporządza cząstkowe sprawozdania finansowe, które są przekazywane do Oddziału Regionalnego. Oznacza to, że przedłożone informacje nie odzwierciedlają pełnej sytuacji finansowej Z. w S., gdyż są one fragmentaryczne, zaś pełne sprawozdanie finansowe (bilans) za dany rok rozliczeniowy jest sporządzane jest na poziomie P. S.A. Z przedstawionych danych ekonomicznych wynika możliwość wyegzekwowania należności z majątku firmy. Odnosząc się do kwestii ważnego interesu publicznego jako jednej z przesłanek przemawiających za umorzeniem kosztów egzekucyjnych stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przesłanka ta nie może być uwzględniona. Wskazał, że pod niedookreślonym pojęciem "ważny interes publiczny" mieści się respektowanie wspólnych dla całego społeczeństwa wartości takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, sprawność działania aparatu państwowego, poza tym pojecie powyższe obejmuje również ochronę budżetu państwa. Ponadto wskazał, że interes publiczny o jakim mowa w ustawie musi być tego rodzaju aby można go było określić jako "ważny". Użycie tego słowa podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes. Podniesione przez zobowiązanego argumenty, że umorzenie kosztów egzekucyjnych wpłynie np. na zwiększenie udziału transportu kolejowego w usługach transportowych kosztem transportu drogowego, co zmniejszy wydatki budżetu państwa na remonty dróg, ochronę środowiska oraz utrzymanie miejsc pracy, uznać należy, że mają one charakter zbyt ogólny. Wysokość kosztów egzekucyjnych o umorzenie których ubiega się wnioskodawca jest nieadekwatna do poniesienia zamierzonych nakładów na realizację przedstawionych przedsięwzięć (uzyskanych efektów). Ponadto ewentualna pomoc w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych przy wykazanej w ostatnich latach tak dużej stracie bilansowej nie wpłynie na poprawę sytuacji finansowej zobowiązanego. Podnoszone przez stronę okoliczności związane z trudnościami występującymi w jej działalności gospodarczej nie mogą być uznane za okoliczności potwierdzające istnienie interesu publicznego. Ryzyko podejmowane przy prowadzeniu działalności gospodarczej jest sprawą podatnika i samo w sobie nie może być wiązane z interesem publicznym/społecznym.

W zażaleniu wniesionym na ww. postanowienie strona wniosła o jego uchylenie zarzucając naruszenie: art. 6, 8, 11, art. 77§1 i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a także prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów państwa, art. 64e §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię oraz art. 7, 107 §3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nieustalenie stanu faktycznego oraz nieodniesienie się do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, a także nieuwzględnienie interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli wskazanego przez wnioskodawcę.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 64e § 1 i § 2 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej: ustawa utrzymał w mocy ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.

Wskazał, że istotne znaczenie w sprawie ma fakt, że należne koszty egzekucyjne zostały wyegzekwowane w dniu [...].05.2008r. z wierzytelności rachunku bankowego zobowiązanego, co oznacza, że posiadał on prawa majątkowe do których można było skutecznie zastosować środek egzekucyjny. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej należało uznać za zasadne stanowisko organu egzekucyjnego, iż udzielona pomoc w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych nie ma istotnego wpływu na poprawę płynności finansowej skarżącego. Ponadto w interesie publicznym jest również właściwe funkcjonowanie organu egzekucyjnego, który powinien realizować zadania publiczne i pobierać za dokonane czynności należności określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej powołał również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 05.03.1997r. sygn. akt SA/Łd 3131/95 (Lex nr 29064), który stwierdził, iż "umorzenie należności organu egzekucyjnego z tytułu poniesionych kosztów egzekucyjnych może nastąpić jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy występuje rzeczywista niemożność zapłaty przez zobowiązanego tych należności." Podniósł, że organ egzekucyjny dokonał oceny możliwości zastosowania instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych. Skoro zaś wynikiem tej oceny było stwierdzenie, że nie występują przesłanki umorzenia, to uzasadnienie tego właśnie stanowiska musiało się koncentrować na wykazaniu okoliczności świadczących o jego zasadności. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. zaskarżone postanowienie zostało podjęte na podstawie obowiązujących przepisów prawa, po wszechstronnym przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu prawnym i faktycznym postanowienia, jak wymaga tego art. 124 § 2 k.p.a.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając , że postanowienie wydane zostało z naruszeniem:

• art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezastosowanie się do wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z wyroku z dnia 28 września 2009r. dotyczących zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisu art. 10 § 1 k.p.a.,

• przepisu art. 10§1 i art. 81 k.p.a., w szczególności poprzez uniemożliwienie zapoznania się z aktami sprawy bezpośrednio przed wydaniem zaskarżonego postanowienia,

• przepisu art. 77§1 i art. 80 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i dokonanie ustaleń w sposób sprzeczny z zasadą swobodnej oceny dowodów,

• przepisu art. 6, 7, 8, 9, 11, 107§3 k.p.a. w zw. z przepisem art. 126 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa.

Uzasadniając pierwszy z zarzutów skargi strona wskazała, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. prowadząc postępowanie uniemożliwił jej skorzystanie z praw zagwarantowanych w przepisie art. 10 § 1 k.p.a., a więc również przedstawienia nowych dowodów i ostatecznego zajęcia stanowiska przed wydaniem skarżonego rozstrzygnięcia.

Ponadto organ drugiej instancji nie dopełnił obowiązku sprawdzenia ewentualnych zmian w sytuacji finansowej zobowiązanego, które mogłyby nastąpić - do czasu wydania decyzji odwoławczej. Dyrektor Izby Skarbowej ocenił wyłącznie przedłożone przez stronę dokumenty za rok 2008 i 2009, w ogóle nie badając sytuacji wnioskodawcy w 2010r.

Organ pierwszej instancji błędnie wywnioskował, na podstawie przedłożonych przez stronę dokumentów wskazujących w szczególności wielomilionową stratę z prowadzonej działalności, że obciążenie zobowiązanego dodatkowymi kosztami egzekucji nie wiąże się ze znacznym uszczerbkiem w jego sytuacji finansowej oraz, że za umorzeniem kosztów egzekucji nie przemawia ważny interes publiczny. Wbrew wskazaniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do obowiązku przeprowadzenia analizy sytuacji finansowej zobowiązanego organ egzekucyjny nie dokonał rzetelnej oceny całości zebranego materiału dowodowego pod kątem wystąpienia dwóch wskazanych we wniosku z dnia 28.02.2007r. przesłanek umorzenia egzekucji, a jedynie ograniczył się do wykazania, że wnioskodawca posiada majątek, z którego można prowadzić egzekucję, a ponadto nie posiadał informacji co do perspektyw dotyczących wyników ekonomicznych spółki na najbliższe lata, a inne dane były zbyt ogólne lub fragmentaryczne. Również organ drugiej instancji, jeśli uznał, że przedłożone dane są zbyt fragmentaryczne, to powinien zwrócić się o takie dokumenty, na podstawie których byłby w stanie ocenić, czy spłata kosztów egzekucyjnych przez wnioskodawcę wiązałaby się ze znacznym uszczerbkiem w jego sytuacji finansowej. Organ drugiej instancji w rzeczywistości nie przeprowadził rzetelnego postępowania, a jedynie częściowo powtórzył wywody organu drugiej instancji. Porównywanie ze sobą wskaźników procentowych kwoty kosztów egzekucji z kwotami aktywów i kosztów operacyjnych przez organ II instancji nie może być potraktowane jako rzetelna analiza i ocena materiału dowodowego przeprowadzona pod kątem wystąpienia przesłanek umorzenia kosztów egzekucji.

Ponadto, co do ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucji, to organy zupełnie pominęły, że jest on zbieżny z interesem społecznym. Interesowi, jakim kieruje się zobowiązany nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, albowiem interesy te są zbieżne. Cel jakim kieruje się wnioskodawca ma przede wszystkim służyć społeczeństwu, albowiem dzięki zastosowaniu ulgi wobec zobowiązanego będzie mógł on zachować dotychczasowy poziom zatrudnienia, utrzymać liczbę połączeń kolejowych zapewniając tym samym dojazd do miejsc pracy lub wypoczynku tysiącom obywateli. Zastosowanie wobec wnioskodawcy ulgi umożliwi mu podjęcie dalszych działań mających na celu modernizację, unowocześnienie i usprawnienie przejazdów koleją w celu poprawienia bezpieczeństwa pasażerów i szybkości kursów pociągów. Mając powyższe na uwadze nie można się zgodzić z twierdzeniem Dyrektora Izby Skarbowej, że interes publiczny obejmuje ochronę interesu budżetu państwa. Przy stosowaniu takiej wykładni przepisu art. 64e § 2 pkt 2 ustawy żaden podmiot nie uzyskałby przewidzianej ustawą ulgi, albowiem zawsze przeszkodą byłby interes budżetu państwa. Zarówno organ I, jak i II instancji naruszyły art. 7 k.p.a., pomijając przy wydawaniu rozstrzygnięć interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Poza tym uzasadnienie decyzji II instancji nie spełnia wymagań określonych w art. 107§ 3 w zw. z art. 126 k.p.a., albowiem Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się do wszystkich argumentów i zarzutów podniesionych w zażaleniu przez zobowiązanego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.").

W tym miejscu należy też przypomnieć, że postępowanie organów w przedmiocie wniosku skarżącego o umorzenie kosztów egzekucyjnych było już dwukrotnie poddane kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, który wyrokami z 4 marca 2008r. sygn. akt V SA/Wa 2680/ 07 oraz z dnia 28 września 2009r. sygn. akt III SA/Wa 546/09 uchylał zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej.

Stosownie do przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie i bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Zdaniem sądu skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych w niniejszej sprawie prowadzone było na podstawie art. 64 e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954).

Art. 64 e § 2 ustawy stanowi, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

We wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych strona wskazała dwie przesłanki uzasadniające w jej ocenie umorzenie kosztów egzekucyjnych , a mianowicie, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej oraz, że za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny.

W świetle powołanego przepisu, podzielić należy pogląd organów egzekucyjnych, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych zbudowana są przy zastosowaniu uznania administracyjnego. W świetle zaś ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów, zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia kosztów egzekucyjnych dysponuje w tym przypadku organ egzekucyjny, który może, ale nie musi, umorzyć tych kosztów. Sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 1811/96; LEX nr 31877).

Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie rozstrzygnięcie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organ egzekucyjny prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Należy jednakże podkreślić, że choć uznanie administracyjne wyraża się w możliwości negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek zastosowania ulgi, to nie oznacza to uznaniowej oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym przesłankom wyboru. Dokonując ustaleń organ orzekający ma obowiązek działać według zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i ocenić wyniki postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie egzekucyjne obu instancji dokonały całościowej oceny materiału dowodowego przedstawiając ją w uzasadnieniu obu postanowień. Rozstrzygnięcie podjęte w wyniku powyższej oceny, mimo że niezgodne z oczekiwaniami skarżącego nie może oznaczać, iż przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

W szczególności nie można zgodzić się ze skarżącym, iż organy egzekucyjne błędnie i pobieżnie przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie i dokonały dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika bowiem, że organy nie ograniczyły się tylko do zbadania dokumentacji obrazującej aktualną sytuację finansową skarżącego. Przeanalizowały ponadto tę sytuację na przestrzeni lat 2007 – 2009r. czyniąc stosowne porównania w zakresie wielkości majątku spółki określonego w aktywach trwałych i obrotowych, powiększającej się z roku na rok straty, przychodów netto, kosztów działalności operacyjnej, wreszcie odniosły wysokość należnych kosztów egzekucyjnej do wielkości kosztów operacyjnych ogółem oraz aktywów, a także wskazały procentowy udział kosztów egzekucyjnych w wykazanej w bilansie stracie (w 2008 i 2009r. było to 0,27 %). Organy wzięły ponadto pod uwagę wyjaśnienia skarżącego, zawarte we wniosku oraz pismach procesowych składanych w toku postępowania, w szczególności w piśmie z dnia 06.07.2010r. oraz 12.04.2010r. wraz z dołączonym bilansem "P." S.A. w S. za 2009 r. oraz rachunek zysków i strat, o które wzywały skarżącego.

Z tych względów, za niezasadny Sąd uznał zarzut skarżącego, że organy pierwszej i drugiej instancji nie dokonały właściwej oceny dowodów zgromadzonych w prowadzonym postępowaniu, jak też, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji materialnej. Uprawnione były także wnioski organu, że w sytuacji ekonomicznej skarżącego ewentualna pomoc publiczna nie ma istotnego wpływu na poprawę jego płynności finansowej. Wskazując, że kwota należnych kosztów egzekucyjnych stanowi jedynie nikły procent wykazanej przez stronę straty logicznie wywiedziono, że poniesienie tych kosztów nie mogło wpłynąć znacząco na kondycję finansową, w szczególności, gdy straty wykazywane w poprzednich latach były wyższe, a mimo to strona prowadziła działalność i realizowała statutowe zadania.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy egzekucyjne prawidłowo dokonały również oceny istnienia przesłanki umorzenia ze względu na "ważny interes publiczny". Zdaniem Sądu pojęcie to powinno być oceniane, z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowania takich sytuacji, w których rezultatem braku zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami egzekucji. Na pewno jednak interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy ocenie tej okoliczności należy uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty. "Interes publiczny", o jakim mowa w przepisach u.p.e.a., musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Rację ma Dyrektor Izby Skarbowej wskazując na znaczenie tej okoliczności. Użycie tego pojęcia podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego z uwagi na tenże interes; a także, że są to należności związane z przymusowym dochodzeniem zapłaty.

Zdaniem Sądu, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącego, uwzględniły zarówno charakter jak i cel, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanych z tytułu kosztów egzekucyjnych, jak i funkcję społeczną działalności skarżącego. Stwierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, że w interesie publicznym jest również właściwe funkcjonowanie organu egzekucyjnego, który powinien realizować zadania publiczne i pobierać za dokonane czynności należności określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wbrew zarzutowi skarżącego nie podważa możliwości zastosowania instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przy spełnieniu wymaganych ustawowo przesłanek. Pogląd ten wyrażono bowiem w odniesieniu do tej konkretnej sprawy i w kontekście okoliczności faktycznych w niej występujących. Wzięto pod uwagę również i to jak strona określa istnienie ważnego interesu publicznego w umorzeniu powstałych kosztów egzekucyjnych. Należy podzielić pogląd organów, że jest to uzasadnienie bardzo ogólne, jeśli nie ogólnikowe. Strona zarówno we wniosku, jak i potem w toku całego postępowania w niniejszej sprawie wciąż powtarzała, iż w interesie publicznym leży utrzymanie infrastruktury kolejowej, umożliwienie wykonywania transportu kolejowego, zapewnienie ochrony mienia spółki oraz bezpieczeństwa podróżnych, a także utrzymanie miejsc pracy.

Słuszna jest w tym kontekście ocena organów administracji, iż strona nie wykazała, aby udzielenie jej pomocy publicznej w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie ok. 320 000zł mogło wpłynąć na niemożność realizacji tak określonych zadań. Argumenty skarżącego należy uznać za nieuzasadnione także i z tej przyczyny, iż wysokość ewentualnej pomocy w postaci umorzenia kosztów jest całkowicie nieadekwatna do przedstawionych zamierzeń.

Organy nie kwestionowały przy tym istnienia okoliczności, które skarżący przywołał na poparcie swojego wniosku. Uznały jednakże, że nie uzasadniają one umorzenia kosztów egzekucyjnych w świetle przesłanek określonych w art. 64 § 2 ustawy.

Reasumując co powiedziano dotychczas podkreślić należy, że organ egzekucyjny w toku postępowania podjął czynności niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrał dowody w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek do podjęcia rozstrzygnięcia. Ustalenia organu egzekucyjnego uzasadnione są zebranymi w sprawie dowodami, a dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 80 k.p.a. Nie naruszono również art. 81 k.p.a., albowiem po przeprowadzeniu wszystkich dowodów stronie umożliwiono odniesienie się do nich, z czego strona skorzystała i czego dowodem jest jej pismo z 6 lipca 2010r. (data wpływu do organu 09.07.2010r. k 13 T3 akt admin.). W procesie dochodzenia do wydanych w sprawie postanowień uwzględniono całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych przewidziane art. 64e u.p.e.a., uzasadniające umorzenie tych kosztów. Rozważono także przedstawione przez Skarżącą argumenty dotyczące jej sytuacji finansowej. Wnioski z tej oceny, a także stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej co do argumentów podnoszonych przez Skarżącą w toku postępowania zostały wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem Sądu, jako że rozstrzygnięcie wydawane na podstawie art. 64e u.p.e.a. jest rozstrzygnięciem uznaniowym, w którym prawem do udzielenia ulgi dysponuje organ egzekucyjny uznać należało, iż wydane w niniejszej sprawie na podstawie prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego postanowienia nieuwzględniające żądania Skarżącej nie wykraczają poza granice uznania administracyjnego i nie naruszają prawa.

Ustosunkowując się natomiast do pozostałych szczegółowych zarzutów skargi należy stwierdzić, iż i one nie są zasadne.

Nie jest zasadny, powiązany z omówionym wcześniej zarzutem niewłaściwego wyjaśnienia sprawy i rozpatrzenia materiału dowodowego, zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a., poprzez niewzięcie pod uwagę zaleceń sądu administracyjnego zobowiązującego organy do analizy sytuacji finansowej zobowiązanego, jak również nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego i niewzięcie pod uwagę aktualnej ( w 2010r.) sytuacji zobowiązanego. Jak wcześniej wskazano organy zgromadziły obszerny materiał dowodowy, który wyczerpująco i w sposób wystarczający do dokonania oceny spełnienia przez stronę przesłanek z art. 64 e § 2 ustawy, zanalizowały. W uzasadnieniu wyroku z dnia 4 marca 2008r. (V SA/Wa 2680/07) sąd orzekający w niniejszej sprawie wyjaśnił, że z zapisów ww. art. 64 e § 2 ustawy wynika, że obowiązek udowodnienia okoliczności które uzasadniają umorzenie kosztów egzekucyjnych obciąża wnioskodawcę i organ orzekający nie ma obowiązku wskazywania stronie, iż powinna przedłożyć określone dokumenty lub wskazywać dodatkowe argumenty. Pomimo to organy działając na korzyść strony występowały z inicjatywą dowodową i wielokrotnie ją zobowiązywały do przedłożenia konkretnych dokumentów. Nie można tego jednak rozumieć, wbrew zaleceniom sądu do których przestrzegania z mocy art. 153 p.p.s.a. jest zobowiązany również sąd orzekający w tej sprawie ponownie, jako nieograniczonego obowiązku organu poszukiwania, czy wskazywania stronie środków dowodowych, które uzasadnią i udowodnią jej żądanie.

Uwzględniony przez sąd w wyroku z 28 września 2009r. ( sygn. akt IIISA/Wa 546/09) zarzut dotyczył niezanalizowania przedstawionego już przez stronę i znajdującego się w aktach materiału obrazującego aktualną sytuację strony, a nie zobowiązywania organu do wyręczania strony i gromadzenia na własną rękę dowodów w sprawie. Strona nie przedstawiła dowodów jak wygląda jej sytuacja w 2010r., dlatego organy nie wzięły jej pod uwagę. W skardze skarżący nie wskazuje również jak ta sytuacja – i czy w ogóle – się zmieniła w stosunku do poprzednich okresów, z tych wszystkich przyczyn zarzut ten nie mógł być skuteczny.

Nie jest również, zdaniem sądu zasadny zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 10 §1 k.p.a. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż powodem ponownego uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej wyrokiem z [...] września 2009r. było niezastosowanie się do wytycznych sądu wyrażonych w sprawie VSA/Wa 2680/07 w przedmiocie zastosowania art. 10 §1 k.p.a., w zakresie obowiązku organu zapewnienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Co prawda sąd w sprawie V SA/Wa 2680/07 stwierdził, że naruszenie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, jednak orzekając ponownie pod sygnaturą III SA/Wa 546/09 sąd administracyjny stwierdził, że niedopuszczalne było wyrażenie przez Dyrektora Izby Skarbowej odmiennego poglądu odnośnie obowiązku stosowania art. 10 § 1 k.p.a. w postępowaniu toczącym się na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ostatecznie wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie organ winien zastosować przepis art. 10 § 1 k.p.a. umożliwiając stronie przed wydaniem postanowienia wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Sąd w wyroku z 28 września 2009r. nie określił jednak zakresu tego obowiązku, tzn. czy dotyczy on organów obu instancji.

W związku z tym należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 10 § 1 k.p.a. organ w postępowaniu obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z § 2 tego przepisu wynika, że organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, natomiast § 3 stanowi, że organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1.

Jednakże, nie każde naruszenie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. stanowi podstawę do uwzględnienia skargi. Albowiem nie zawsze jest to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Naruszenie tego przepisu należy oceniać jako naruszenie przepisów postępowania, które nie zawsze ma wpływ na wynik sprawy. Podobny pogląd został wyrażony przez NSA w uchwale z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA 2005/4/66. Uchwała ta została podjęta w związku z wątpliwościami co do skutków naruszenia w postępowaniu podatkowym art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.).Przepis ten na gruncie postępowania podatkowego stanowi odpowiednik art. 10 § 1 k.p.a. W uchwale tej NSA stwierdził, że nie każde naruszenie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi naruszenie stanowiące podstawę do wznowienia postępowania z powodu pozbawienia strony możliwości udziału w postępowaniu i że wpływ naruszenia tego przepisu na wynik sprawy należy badać odrębnie w każdej sprawie.

Jednocześnie w orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż organ odwoławczy przed wydaniem decyzji nie musi powiadamiać skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, jeżeli nie prowadził już postępowania dowodowego, a tylko oceniał te dowody, które już zostały zebrane przez organ I instancji (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 kwietnia 2008 r. sygn. akt IISA/Bk 143/08 oraz wyrok WSA w Krakowie z 28 stycznia 2009r. sygn. akt III Sa/Kr 1055/08).

W niniejszej sprawie - po przeprowadzeniu postępowania dowodowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S, a przed wydaniem decyzji, pismem z dnia 24.06.2010r. zawiadomiono stronę o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia. Z prawa do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem oraz wypowiedzenia się strona skorzystała – w dniu 02.07.2010r. w siedzibie organu stawił się pełnomocnik skarżącego, zapoznał się całością akt, z czego sporządzono protokół, następnie w dniu 09.07.2010r. do akt wpłynęło pismo skarżącego z jego stanowiskiem w sprawie. Po wpłynięciu zażalenia zawierającego polemikę ze stanowiskiem organu I instancji, do którego nie dołączono żadnych dokumentów, nie zgłoszono również żadnych nowych dowodów w sprawie, organ drugiej instancji wydał zaskarżone postanowienie na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, nie powiadamiając już strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem. Pominięcie wezwania strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań i brak wskazania przyczyn odstąpienia od tych reguł, w ocenie sądu, nie wywarło wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Zauważyć należy, że postępowanie toczyło się z wniosku skarżącego, który został właściwie udokumentowany. Skarżący brał udział w postępowaniu, był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. W toku postępowania skarżący sukcesywnie uzupełniał zgromadzony materiał dowodowy. Pisma z dodatkowymi dowodami wpłynęły do organu pierwszej instancji w dniu 14 kwietnia 2010r. Argumentacja skarżącego podnoszona we wszystkich pismach była brana pod uwagę przez organy egzekucyjne przy rozstrzyganiu sprawy. Organ drugiej instancji nie przeprowadzał żadnych dowodów, a także strona w skardze nie powołała żadnych nowych dowodów ani argumentów, które mogłyby wskazywać, ze gdyby zostały powołane przed wydaniem decyzji organu drugiej instancji mogłyby wpłynąć na odmienną ocenę sprawy.

Z tych wszystkich względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.