Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 469/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz Sędziowie: WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik NSA Tadeusz Michalik (spr.) Protokolant: st.referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 6 pkt. 15 lit. b i c, art. 37n ust. 2 pkt. 3, oraz art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 58 z 2003r. poz. 514 z późno zm.), oraz art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U z 2001r. Nr 154, poz. 1793) w trybie art. 104 k.p.a. orzekł zobowiązać A. S. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego za okres od [...] r. do [...] r. w łącznej kwocie brutto: [...] zł. w terminie 14-tu dni od dnia otrzymania decyzji oraz zawiesił A. S. z dniem [...] r. prawo do pobierania zasiłku przedemerytalnego.

W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie informacji udzielonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C., Inspektorat w K. z dnia [...] r. ustalono, że w/wym. od dnia [...] r. pobiera rentę rodzinną w wysokości przekraczającej łącznie z pobieranym świadczeniem przedemerytalnym 200% zasiłku o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy. Zaakcentował, że zgodnie z art. 37n ust. 2 pkt. 3 ustawy, prawo do świadczenia przedemerytalnego ulega zawieszeniu m. in. w przypadku osiągania dochodów z innych tytułów niż wymienione w pkt. 1 i 2 tego przepisu, podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jeżeli łączna kwota uzyskanych przychodów w danym miesiącu z tego tytułu oraz z tytułu świadczenia przedemerytalnego byłaby wyższa od kwoty 200% zasiłku o którym mowa w art. 24 ust. 1. Podkreślił, że na podstawie art. 11 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 154 z 2001r. poz. 1793), do osób posiadających prawo do zasiłku przedemerytalnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 37n ust. 2 pkt. 3 niniejszej ustawy, w zakresie dotyczącym świadczeń przedemerytalnych. Podniósł, że w związku z powyższym zawiesił prawo do pobierania zasiłku przedemerytalnego i zobowiązał A. S. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, gdyż z mocy art. 28. ust. 1 i 2 w/wym. ustawy, osoba która pobrała nienależne świadczenia pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14-tu dni od dnia doręczenia decyzji.

W odwołaniu od tej decyzji A. S. wnosiła o umorzenie zwrotu części zasiłku przedemerytalnego w kwocie [...] zł, gdyż kwota ta stanowi poważny uszczerbek w jej dochodach. Podkreśliła, że prawo do renty rodzinnej nabyła z dniem [...] r. wobec powyższego zawieszenie świadczenia powinno nastąpić z dniem [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art.37n ust.2 pkt 3 i art.28 ust.1 i 2 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. Nr 58 poz.514 z 2003 r. z p.zm./ w trybie art.138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego Wojewoda [...] postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję orzekającą o zawieszeniu prawa do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...] r. oraz obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego za okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu wskazał, że w całości podziela ustalenia organu I instancji. Podkreślił, iż decyzją ZUS Oddział w C. z [...] r., odwołująca nabyła z [...] r. prawo do renty rodzinnej w wysokości [...] zł. Renta rodzinna mieści się pod pojęciem przychodów z innych tytułów niż pozarolnicza działalność, zatrudnienie bądź inna praca zarobkowa, podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych określonych w przepisie art.37n ust.2 pkt 3 ustawy. 200% kwoty zasiłku wynosi [...] zł. nadmienił, że odwołująca pobiera zasiłek przedemerytalny w wysokości [...] zł. Zatem aby łączna kwota zasiłku przedemerytalnego oraz przychodów z tytułu renty rodzinnej w [...] r. nie przekroczyła kwoty 200% zasiłku, odwołująca mogłaby osiągnąć przychód w wysokości nie wyższej niż [...] zł. Z uwagi na fakt, iż renta rodzinna została odwołującej przyznana w kwocie [...] zł, łączna kwota zasiłku przedemerytalnego oraz przychodów z tytułu renty rodzinnej w [...]r. przekroczyła kwotę 200% zasiłku, przeto zgodnie z dyspozycją art.37n ust.2 pkt 3 ustawy prawo do zasiłku przedemerytalnego ulega zawieszeniu od [...] r.

Co do kwestionowanej w odwołaniu daty zawieszenia prawa do zasiłku przedemerytalnego i twierdzenia , iż zawieszenie powinno nastąpić z dniem [...] r. tj. z dniem nabycia renty rodzinnej, a nie od [...] r.,jak orzekł Powiatowy Urząd Pracy podniesiono, iż zgodnie ze stanowiskiem Krajowego Urzędu Pracy zawartym w piśmie z [...] r., w przypadku określonym w art.37n ust.2 pkt 3 ustawy, gdy łączna kwota uzyskanych przychodów w danym miesiącu oraz świadczenia (zasiłku) przedemerytalnego jest wyższa od kwoty 200% zasiłku. zawieszeniu ulega zasiłek przedemerytalny bądź świadczenie przedemerytalne za cały miesiąc, w którym przychód został osiągnięty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. S. wskazała, iż decyzja jest dla niej krzywdzącą. Ponownie wskazała, że prawo do renty rodzinnej nabyła z dniem [...] r. wobec powyższego zawieszenie świadczenia powinno nastąpić z dniem [...] r..

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje.

Skarga musiała odnieść skutek.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności Sąd zobowiązany jest zwrócić uwagę na postanowienia ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, które regulują problematykę zawieszenia prawa do zasiłku przedemerytalnego. Stosownie do postanowień art. 37n ust. 2 wyżej wymienionej ustawy prawo do świadczenia przedemerytalnego /zasiłku przedemerytalnego, ponieważ po myśli art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o ... zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz innych ustaw /Dz.U. Nr 154, poz. 1793/ przepisy dotyczące świadczeń przedemerytalnych stosuje się odpowiednio do zasiłków przedemerytalnych/ ulega zawieszeniu w przypadku:

1) podjęcia pozarolniczej działalności,

2) podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli łączna kwota przychodów, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskanych w danym miesiącu z tytułu zatrudnienia i innej pracy zarobkowej oraz otrzymywanego świadczenia przedemerytalnego byłaby wyższa od kwoty 200 % zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 /zasiłku dla bezrobotnych/,

3) osiągania przychodów z innych tytułów niż wymienione w pkt 1 i 2 z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika, podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz uzyskiwania diet i innych należności pieniężnych przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich, jeżeli łączna kwota uzyskanych przychodów w danym miesiącu z tych tytułów oraz z tytułu świadczenia przedemerytalnego byłaby wyższa od kwoty 200 % zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 /zasiłku dla bezrobotnych/.

Z brzmienia przywołanego przepisu wynika, że prawo do zasiłku przedemerytalnego ulega zawieszeniu w przypadku wystąpienia jednej z trzech sytuacji w nim wymienionych, przy czym należy wyraźnie zaznaczyć, że każda z tych sytuacji jest samoistną przesłanką zawieszenia prawa do zasiłku przedemerytalnego.

Z materiałów sprawy wynika, że skarżąca w dniu [...] r. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy z prawem do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] r.. W dniu [...] r. do PUP wpłynęła informacja ZUS Oddział w C., iż z dniem [...] r. decyzją z dnia [...] r. odwołująca nabyła prawo do renty rodzinnej w wysokości [...] zł ( za miesiąc [...] r. kwota ta odpowiednio zmniejszona wynosi [...] zł).

Renta rodzinna mieści się pod pojęciem przychodów z innych tytułów niż pozarolnicza działalność, zatrudnienie bądź inna praca zarobkowa, podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych określonych w przepisie art.37n ust.2 pkt 3 ustawy. 200% kwoty zasiłku wynosi [...] zł. Skarżąca pobierała zasiłek przedemerytalny w wysokości [...] zł, zatem aby łączna kwota zasiłku przedemerytalnego oraz przychodów z tytułu renty rodzinnej w [...] r. nie przekroczyła kwoty 200% zasiłku, skarżąca mogłaby osiągnąć przychód w wysokości nie wyższej niż [...] zł.

Zatem z uwagi na fakt, iż renta rodzinna została odwołującej przyznana za [...] r. w kwocie [...] zł, łączna kwota zasiłku przedemerytalnego oraz przychodów z tytułu renty rodzinnej w [...] r. przekroczyła kwotę 200% zasiłku.

Przeto prawidłowym jawi się - zgodnie z dyspozycją art.37n ust.2 pkt 3 ustawy –zawieszenie skarżącej prawa do zasiłku przedemerytalnego.

Wyżej opisana kwestia nie jest zresztą sporna między stronami, gdyż skarżąca – jak to wynika z jej wywodów - akceptuje zawieszenie prawa do zasiłku przedemerytalnego.

Nie akceptuje jednakże daty, od której to świadczenie zostało zawieszone, wskazując na fakt, że renta rodzinna została jej przyznana dopiero z datą [...] r., a zatem jej zawieszenie od dnia [...] r. uważa za nieprawidłowe.

Zdaniem natomiast organu zasiłek przedemerytalny należało zawiesić z dniem [...] r. Ten pogląd organ odwoławczy uzasadnił tym, że zgodnie ze stanowiskiem Krajowego Urzędu Pracy zawartym w piśmie z [...] r. (którego to pisma nota bene nie załączono do akt administracyjnych sprawy), w przypadku określonym w art.37n ust.2 pkt 3 ustawy, gdy łączna kwota uzyskanych przychodów w danym miesiącu oraz świadczenia (zasiłku) przedemerytalnego jest wyższa od kwoty 200% zasiłku. zawieszeniu ulega zasiłek przedemerytalny bądź świadczenie przedemerytalne za cały miesiąc, w którym przychód został osiągnięty.

W tym miejscu należy w tej mierze wskazać organowi, co następuje.

Artykuł 6 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi wprost, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z kolei źródła powszechnie obowiązującego prawa określa w art. 87 Konstytucji RP, która stanowi, w ust. 1 tego przepisu, że źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a w ust. 2 , iż źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Powyższe oznacza zatem, że organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa tj. działają w oparciu o obowiązującą normę prawną , o przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Przy rozstrzyganiu w sprawie administracyjnej oparcie się na normie pozaustrojowej możliwe jest jedynie wtedy, gdy ma ona odpowiednie zakotwiczenie w delegacji przewidzianej przez ustawę. Zważając na te wywody wskazać należy , że nie stanowią prawa wydawane bez upoważnienia ustawowego wyjaśnienia czy "stanowiska" (wykładnie) np. w postaci "stanowiska Krajowego Urzędu Pracy w piśmie z [...] r.".

Trzeba przy tym podkreślić, iż bezpośrednią przyczyną powodującą nabycie przez skarżącą prawa do renty rodzinnej, był zgon jej męża , który miał miejsce w dniu [...] r. Oczywistym zatem jest, że skoro małżonek skarżącej żył w dniach od [...] do [...] r. , to w tym okresie nie była ona osobą uprawnioną do otrzymywania renty rodzinnej po zmarłym małżonku, jednocześnie będąc w tym okresie uprawnioną do pobierania zasiłku przedemerytalnego. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że przesłanka uprawniająca organ do zawieszenia prawa do zasiłku przedemerytalnego powstała dopiero z [...] r., a nie jak wskazano w decyzji w dniu [...] r.

Natomiast co do następnej kwestii, a to zobowiązania skarżącej do zwrotu nienależnego świadczenia - zasiłku przedemerytalnego za okres od [...] do [...] r. - wskazać należy co następuje.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 omawianej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. W ust. 2 pkt. 3 wskazano, iż za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu ust. 1 uważa się zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium, świadczenie przedemerytalne lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy, wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 29.

Odnosząc to do przedmiotowego stanu faktycznego należy zauważyć, że z treści tego przepisu wynika zatem - w sposób nie budzący jakiejkolwiek wątpliwości - że za nienależnie pobrane świadczenie uważa się zasiłek wypłacony za okres, za który dana osoba nabyła prawo do (...) renty rodzinnej. A contrario nie dotyczy to zatem okresu za która dana osoba nie nabyła takiego prawa.

Zatem skoro za okres od dnia [...] do [...] r. skarżąca nie nabyła prawa do renty rodzinnej, gdyż jak już wspomniano prawo to powstało dopiero z momentem zgonu jej małżonka w dniu [...] r.(co wynika wprost z decyzji ZUS z dnia [...] r.) , to nie może być w przedmiotowym przypadku mowy o nienależnie pobranym świadczeniu za okres od dnia [...] do [...] r.. Przeto – zdaniem Sądu – brak było w przedmiotowym wypadku podstaw do zobligowania skarżącej do zwrotu kwoty [...] zł za okres od [...] do [...] r. tytułem nienależnego świadczenia.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) jako wydaną z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Orzeczenie w kwestii wykonalności zaskarżonego aktu Sąd oparł o przepis art. 152 cyt. ustawy.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych wywodów Sądu.