Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 608/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7,art. 35 § 1 ,art. 33 § 1,art. 27 § 1 pkt 9,art. 56 § 1 pkt 1-5
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art.151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 138 § 2 w zw. z art. 144
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi [...] Spółka Akcyjna w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2019 r. [...] S.A. w [...] wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec spółki [...], na podstawie tytułów wykonawczych: z [...] stycznia 2018 r. nr [...], wystawionego przez Prezydenta Miasta [...] obejmującego zaległości w podatku od nieruchomości w kwocie należności głównej [...] zł oraz z [...] lutego 2018 r. nr [...], wystawionego przez Prezydenta Miasta [...], obejmującego zaległości w podatku od nieruchomości w kwocie należności głównej [...] zł.

Zawiadomieniem z [...] lutego 2018 r., wystawionym na podstawie pierwszego z ww. tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny zajął wierzytelności skarżącej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Ww. zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone skarżącej [...] lutego 2018 r., a dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] lutego 2018 r. Kolejnego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. organ egzekucyjny dokonał zawiadomieniem z [...] lutego 2018 r., w oparciu o drugi z ww. tytułów wykonawczych. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone spółce w dniu [...] lutego 2018 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego, zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] lutego 2018 r. Następnie organ egzekucyjny skierował do [...] S.A. zawiadomienie z [...] lutego 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, dotyczące obu ww. tytułów wykonawczych. Zawiadomienie to spółka odebrała [...] lutego 2019 r., a [...] [...] lutego 2019 r., informując organ egzekucyjny, że nie prowadzi rachunków bankowych dla skarżącej.

W złożonej [...] lutego 2019 r. skardze na czynność egzekucyjną dokonaną [...] lutego 2019 r. skarżąca zawarła m. in. wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając wniesione podanie zaskarżonej czynności zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i 6 oraz art. 59 § 1 pkt 2 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849 ze zm.; dalej: "u.p.o.l."), polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w momencie, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na nieistnienie obowiązku i niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Ponadto spółka podniosła, że w tytułach wykonawczych została błędnie podana jako zobowiązana. W opinii skarżącej, nie jest ona zobowiązana do zapłaty podatku od nieruchomości, ponieważ - chociaż jest właścicielem nieruchomości - to nie była ich posiadaczem samoistnym. Zdaniem spółki, podatek od nieruchomości, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., ciąży na posiadaczu samoistnym nieruchomości. Natomiast spółka nie miała dostępu do nieruchomości, które były w posiadaniu samoistnym innego podmiotu, nie można zatem "zastępczo" obciążać jej należnością objętą ww. tytułem wykonawczym.

Organ egzekucyjny, postanowieniem z [...] marca 2019 r., odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Podejmując powyższe rozstrzygnięcie, wskazał że instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w jego prowadzeniu. Wymienione w art. 56 § 1 pkt 1 -5 u.p.e.a przesłanki mają charakter obligatoryjny, nie pozostawiając uznaniu organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku zawiesić postępowanie. Art. 56 § 1 u.p.e.a. w sposób enumeratywny wylicza okoliczności zawieszenia i wyczerpująco reguluje omawianą instytucję prawa. Jest to katalog zamknięty i żadne inne przesłanki nie mogą stanowić podstawy do podjęcia decyzji o zawieszeniu postępowania. U.p.e.a. nie przewiduje instytucji obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Natomiast wniosek ten stanowi oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania. Jest to podstawa do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu. Organ egzekucyjny stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż pismem z [...] lutego 2019 r. skarżąca złożyła wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, nie wskazując okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 u.p.e.a. Natomiast okoliczności przedstawione we wniosku nie zostały przez ustawodawcę skatalogowane w przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a., a zatem nie stanowią przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 35 § 1 u.p.e.a., podkreślając że postępowanie powinno zostać zawieszone w związku z zarzutami zgłoszonymi w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z [...] maja 2019 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu egzekucyjnego. Powołując treść art. 56 § 1 u.p.e.a, stwierdził że zobowiązana spółka nie wskazała żadnej z przesłanek sformułowanych w tym przepisie, zaś u.p.e.a. nie przewiduje instytucji obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Nie stwierdzając wystąpienia okoliczności wskazanych w powołanej regulacji, organ nadzoru wyjaśnił, że w prowadzonym postępowaniu nie podlegają ocenie zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty nieistnienia obowiązku i niedopuszczalności egzekucji. Mogą one być badane na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. w toku postępowania w sprawie umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 35 § 1 u.p.e.a., organ nadzoru ocenił go jako nieuzasadniony, przypominając że odpisy ww. tytułów zostały doręczone skarżącej w dniach 2 i [...] lutego 2018 r., wobec czego regulacja z art. 35 § 1 u.p.e.a. nie odnosi się do wniosku spółki z [...] lutego 2019 r.

W skardze na powyższe postanowienie, spółka wniosła o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia go poprzedzającego, zawieszenie postępowania egzekucyjnego i zasądzenie kosztów procesowych wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie:

1. art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a.") przez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego;

2. art. 56 § 1 pkt 5 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a., polegające na ich niezastosowaniu i odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, pomimo istnienia przesłanek ku takiemu zawieszeniu;

3. art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do spółki nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu - spółki - która w związku z tym, że nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości, nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi spółka wskazała, że wnosząc skargę na czynność egzekucyjną, podniosła zarzuty naruszenia m. in. art. 33 par. 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a., które są objęte normą art. 35 § 1 u.p.e.a., dlatego - jej zdaniem - organ powinien zawiesić prowadzone postępowanie. Zwróciła uwagę na treść przepisów art. 3 ust. 3 u.p.o.l., wskazując że w sytuacji, gdy przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym, a nie właścicielu nieruchomości. Wyjaśniła, że była właścicielem nieruchomości, ale faktycznie posiadaczem samoistnym był inny podmiot - spółka [...] S.A. Zdaniem skarżącej, ponieważ faktycznie nieruchomością władał inny podmiot niż właściciel, organ egzekucyjny powinien uwzględnić argumenty spółki i umorzyć postępowanie egzekucyjne. Zarzucane naruszenie doprowadziło do utrzymania w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, co z kolei stanowi naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. Zdaniem skarżącej, jej obowiązek podatkowy nigdy nie istniał, a postępowanie egzekucyjne jest obarczone błędem co do osoby zobowiązanego, zatem prowadzenie wobec niej egzekucji administracyjnej jest niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie organu nadzoru, którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, odmawiające zawieszenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego.

Istotą zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest konieczność wstrzymania czynności egzekucyjnych na skutek wystąpienia przeszkód w jego prowadzeniu. Podkreślenia przy tym wymaga, że przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Z przytoczonego unormowania wynika, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest związane z wystąpieniem pewnych okoliczności, uniemożliwiających zapewnienie prawidłowego toku postępowania. Zawieszenie postępowania może nastąpić z urzędu, na wniosek wierzyciela albo zobowiązanego. Należy przy tym zauważyć, że art. 56 § 1 u.p.e.a., wymienia przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, aniżeli wyraźnie wskazane w ustawie (por. m.in. wyrok NSA z 6 grudnia 1996 r., I SA/Lu 339/96 - przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sama natomiast ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania wniosku przez organ egzekucyjny (por. wyrok NSA z 6 czerwca 1997 r., I SA/Gd 1526/96).

Jak już wyżej wspomniano, instytucja zawieszenia postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Następuje przerwanie na czas określony biegu postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż w przeciwnym razie w przypadku powstania przeszkód przed rozpoczęciem postępowania, nie należało w ogóle wszczynać postępowania egzekucyjnego.

Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny, ponieważ jego wykonanie nie zostało wstrzymane, nie odroczono terminu wykonania tego obowiązku i nie nastąpiło również rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Zatem nie wystąpiła żadna z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Nie zaistniały również podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych z powodu zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 pkt 2-4 u.p.e.a. Skarżąca posiada zdolność do czynności prawnych, wierzyciel nie wystąpił o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Natomiast w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. nie wskazano bezpośrednio kolejnej podstawy zawieszenia postępowania, ustawa odwołuje się tu bowiem do "innych przypadków przewidzianych w ustawach". Dotyczy to jednak takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje, bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne, niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1-4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się na tle przedstawionych powyżej okoliczności do zarzutów postawionych w skardze wskazujących, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. z uwagi na art. 35 § 1 u.p.e.a, tj. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie takie zarzuty nie zostały zgłoszone. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. prawo złożenia zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a., przysługuje zobowiązanemu w terminie 7 dni od dnia otrzymania tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy z [...] stycznia 2018 r. został doręczony skarżącej [...] lutego 2018 r., natomiast tytuł wykonawczy z [...] lutego 2018 r. doręczono spółce [...] lutego 2018 r. Natomiast złożona [...] lutego 2019 r. (zatem rok później) skarga na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A., o której skarżąca została zawiadomiona [...] lutego 2019 r., nie mogła zostać przez organ egzekucyjny potraktowana jako zarzuty składane przez zobowiązaną w trybie art. 33 u.p.e.a., mimo że ten przepis został wskazany w uzasadnieniu skargi na czynność zajęcia wierzytelności. Tym samym zasadnie organy uznały, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. Z regulacji zawartej w tym przepisie wynika, że wniesienie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wskazując jednocześnie ramy czasowe tego zawieszenia, które trwa od zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (jest to termin początkowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego) do wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu (jest to termin końcowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego). Taka jednak sytuacja nie wystąpiła w kontrolowanej sprawie. Skarżąca wprawdzie we wniosku o zawieszenie postępowania wnosiła o również o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., wskazując na okoliczności mogące być także podstawą zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., nie oznacza to jednak, że posługiwała się środkiem obrony w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Złożenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., po upływie terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji określonych w art. 33 § 1 u.p.e.a., nie powoduje zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., nawet jeżeli okoliczności uzasadniające wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. mogłyby być wskazane jako stanowiące podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Mając na uwadze podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. należy podkreślić, że zakres prowadzonego postępowania w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest inny niż zakres postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, inne okoliczności wymagają ustalenia. Jakkolwiek postępowanie jest inicjowane przez zobowiązaną, wniesioną przez nią [...] lutego 2019 r. skargą na czynność egzekucyjną, to nie zachodzi tożsamość spraw wyznaczonych przez przedmiot (żądanie wnioskodawcy) oraz podstawę prawną i faktyczną rozstrzygnięcia. Odrębność uregulowań dotyczących wnioskowanych środków ochrony wymaga prowadzenia odrębnych postępowań oraz wydania odrębnych rozstrzygnięć, co zresztą zostało uczynione przez organ egzekucyjny, który postanowieniem z [...] marca 2019 r. odmówił umorzenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego i postanowienie to utrzymał w mocy organ nadzoru, a skargę na to rozstrzygnięcie oddalił tut. Sąd wyrokiem z [...] listopada 2019 r. o sygn. akt I SA/Po [...]. W sprawie dotyczącej skargi na odmowę zawieszenia postępowania nie mogły zatem zostać uwzględnione zarzuty nieistnienia obowiązku i niedopuszczalności egzekucji, gdyż okoliczności te stanowią przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.) i tylko w tym trybie możliwe jest merytoryczne rozpatrzenie tego typu argumentów. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. nie znajdują uzasadnienia.

Wbrew twierdzeniom skargi, nie zostały również naruszone przepisy art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a., gdyż postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego, jak i utrzymujące je w mocy postanowienie organu nadzoru, odpowiadają prawu.

Zważywszy powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłyby lub miały istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), Sąd skargę oddalił.