Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 433/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 zq
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 24 listopada 2020 r. (data wpływu do organu) M.K. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiące marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r. w oparciu o pomoc udzielaną przedsiębiorcom na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 374 ze zm.), dalej jako ustawa o COVID.

Decyzją z dnia 26 listopada 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił płatnikowi prawa do zwolnienia z opłacania należności składkowych za okres od marca do maja 2020 r. uzasadniając rozstrzygnięcie okolicznością niezłożenia przez płatnika składek wniosku w terminie do 30 czerwca 2020 r., co stanowiło ustawowy wymóg warunkujący nabycie prawa do zwolnienia.

Decyzją z dnia 25 lutego 2021 r. wydaną wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję. W uzasadnieniu powołał art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID, podkreślając, że płatnik składek nie złożył wniosku i wymaganej deklaracji rozliczeniowej w terminie wskazanym poprzez ustawodawcę, przy czym nie był zwolniony z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej.

Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem M.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 par. 1 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego (zwana dalej: KPA) ze względu na to, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, tj. nie wzięto pod uwagę dowodów przedstawionych przez osoby trzecie, co powinno skutkować wznowieniem postępowania.

2. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1, art. 80 par. 1 i art. 107 par. 3 KPA poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającego na tym, że nie wzięto pod uwagę przedstawionych dowodów.

3. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 10 par. 1 KPA w zw. z art. 79 par. 1 i par. 2 KPA i art. 81 KPA poprzez nieumożliwienie stronie wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności niemożności uczestnictwa podczas przeprowadzanego w sprawie dowodu oraz niemożliwości wypowiedzenia się co do tak zebranych, przez organ, dowodów, przed wydaniem przez organ rozstrzygnięcia w sprawie, mimo że nie występowała w sprawie okoliczność mogąca usprawiedliwić zastosowanie przez organ art. 10 par. 2 KPA tj. odstąpienia od zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania.

4. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 par. 1 pkt 1 KPA poprzez jego zastosowanie przez organ drugiej instancji i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji, gdy istniały podstawy zastosowania artykułu 138 par. 2 KPA tj. uchylenia decyzji w całości i przekazania do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, gdyż zostało/a on/ona wydany/a z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jego/jej rozstrzygnięcie.

5. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 15 KPA polegające na zaniechaniu rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy i ograniczenie się do kontroli rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji, ze stanem na dzień wydania rozstrzygnięcia w pierwszej instancji, mimo że podstawa wydania tego/tej decyzji uległa zmianie, co organ odwoławczy powinien uwzględnić, realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego tj. uprawnienia strony do dwukrotnego merytorycznego rozstrzygnięcia jej sprawy, dwukrotnej oceny dowodów i dwukrotnego przeanalizowania wszystkich argumentów.

6. Nie wzięto pod uwagę okoliczności panującej pandemii i związanej z tymi okolicznościami trudności.

Mając na uwadze podniesione zarzuty Skarżąca, na podstawie art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. b PPSA wniosła o wznowienie decyzji w całości.

W razie, gdyby Sąd nie uwzględnił wniosku o wznowienie postępowania, z ostrożności procesowej, na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c PPSA Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości oraz na podstawie art. 135 PPSA uchylenie aktu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie organ przyjął, że Skarżąca nie złożyła wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiące marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r. w oparciu o pomoc udzielaną przedsiębiorcom na podstawie ustawy o COVID w terminie do 30 czerwca 2020 r. Organ uznał zatem, że skarżącej nie przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania składek.

W myśl art. 31zo ustawy COVID-19 prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek przysługuje osobom prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotom zatrudniającym nie więcej niż 49 ubezpieczonych, duchownym oraz spółdzielniom socjalnym. Art. 31 zq ust. 1, 2 i 3 ustawy COVID-19 wprowadza obowiązek składania deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych; przesłanek do dokonania zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Stosownie do treści art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Z kolei w myśl art. 31 zp ust. 1 ustawy COVID wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31 zo (...), płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. w przypadku składek należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że Skarżąca składając wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. uchybiła ustawowemu terminowi określonemu w art. 31 zp ust. 1 ustawy COVID. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt sprawy wniosek RDZ datowany 14 kwietnia 2020 r., został przekazany do ZUS przy piśmie przewodnim z dnia 24 listopada 2020 r.

Oświadczenie Skarżącej, że wniosek RDZ został wysłany zwykłą pocztą w kwietniu 2020 r. oraz mające potwierdzać tę okoliczność oświadczenia osób trzecich, jest w ocenie Sądu niewystarczające do przyjęcia, że Skarżąca dochowała terminu przy składaniu wniosku.

Zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, definicję "nadania" zawierał art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020, poz. 1041 ze zm.), zgodnie z którym jest to polecenie doręczenia przesyłki pocztowej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym oraz przekazania druku bezadresowego zgodnie z umową o świadczenie usługi pocztowe. Świadczenie usług pocztowych odbywa się na podstawie umów o świadczenie usług pocztowych zawieranych między nadawcami a operatorami pocztowymi, przy czym umowa zawierana jest m.in. przez wrzucenie przesyłki listowej, z wyłączeniem przesyłek rejestrowanych oraz podlegających ustawowemu zwolnieniu z opłat pocztowych, do nadawczej skrzynki pocztowej operatora pocztowego (art. 14 pkt 1 i art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo pocztowe). Ustawa Prawo pocztowe zawiera również definicję przesyłki pocztowej, którą jest rzecz opatrzona oznaczeniem adresata i adresem, przedłożona do przyjęcia lub przyjęta przez operatora pocztowego w celu przemieszczenia i doręczenia adresatowi (art. 3 pkt 21). Przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję określona jest w ustawie Prawo pocztowe, jako przesyłka listowa (art. 3 pkt 20). W kontekście tych okoliczności stwierdzić należy, że to na Skarżącej ciążył obowiązek wykazania złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek. Organ nie ponosi odpowiedzialności za to, że Skarżąca nie zadbała o uwiarygodnienie złożenia pisma.

Dlatego zeznania świadków nie mogą w tym stanie rzeczy zastąpić dokumentu urzędowego, potwierdzenia nadania, gdy decyduje data stempla pocztowego. Tym bardziej, że pismo nie dotarło do organu. W tych okolicznościach organ trafnie przyjął, że wniosek niezłożony w terminie nie mógł zostać uwzględniony.

Sąd nie stwierdził przy tym, aby organ wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, a tym bardziej stanowiłoby podstawę do wznowienia postępowania.

Zauważyć jedynie trzeba, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 § 1 KPA. Stwierdzone uchybienie pozostawało jednak bez wpływu na wynik prowadzonego postępowania i w żaden sposób nie wpłynęło na treść rozstrzygnięcia, zaś uchylenie decyzji możliwe jest tylko wówczas, gdy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym nie można z góry zakładać, że każde naruszenie art. 10 § 1 KPA taki wpływ wywiera. Skarżąca pomimo naruszenia tej zasady przestawiła swoje racje i dowody, a okoliczność, że nie zostały ocenione tak jakby tego oczekiwała Skarżąca nie stanowi o naruszeniu prawa, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 lit. c p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.