Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 63/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 119 pkt 2, art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 9 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Sędzia WSA Robert Adamczewski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lipca 2020 roku sprawy ze skargi U.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup środków chemicznych, odzieży i obuwia letniego oraz opłacenie energii elektrycznej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi K. P., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A, kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. ak.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku, nr [...], po rozpoznaniu odwołania U.K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku, znak [...] przyznającej zasiłek celowy w miesiącu czerwcu 2019 roku w wysokości 250 zł z przeznaczeniem na zakup środków chemicznych, odzieży i obuwia letniego oraz opłacenie energii elektrycznej.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] roku przyznał U. K. zasiłek celowy w miesiącu czerwcu 2019 roku w kwocie 250 zł z przeznaczeniem na zakup środków chemicznych, odzieży i obuwia letniego oraz opłacenie energii elektrycznej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 7 pkt 4, pkt 5 i pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 roku, poz. 1507 ze zm., dalej jako: u.p.s.) oraz § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1358).

Kwestionując powyższą decyzję odwołanie wniosła U. K., która wyrażając niezadowolenie z wysokości przyznanej pomocy wskazała, iż ma rozterki na który cel wydać przyznaną kwotę. Przyznana kwota jest symboliczna i wynika z faktu stałego odwoływania się przez stronę do wyższych władz jak Prezydent Polski, Minister Rodziny i Pomocy Społecznej, czy Prezes PiS. Zdaniem odwołującej, zgłaszane potrzeby winny być rozpatrywane oddzielnie, czyli jedną decyzją powinna być przyznana pomoc na zakup odzieży, inną na zakup opału, a jeszcze inną na opłacenie energii elektrycznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i przedstawiając treść przepisów ustawy o pomocy społecznej związanych z przyznawaniem pomocy, w szczególności w formie zasiłku celowego wyjaśnił, iż strona w dniu 28 czerwca 2019 roku zwróciła się do organu pomocy społecznej z prośbą o pomoc w opłaceniu energii elektrycznej i zakupie środków chemicznych. W toku wywiadu środowiskowego strona rozszerzyła wniosek w zakresie zakupu odzieży i obuwia letniego. Na podstawie przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz przedstawionych wówczas dokumentów, organ ustalił sytuację osobistą i dochodową strony stwierdzając, że odwołująca zamieszkuje z dorosłą córką prowadzącą osobne gospodarstwo domowe (córka utrzymuje się z renty rodzinnej, nie pomaga finansowo matce, nie wyraża zgody na wywiady alimentacyjne). Odwołująca mieszka w mieszkaniu komunalnym w kamienicy paląc w piecu węglowym. Odwołująca nie pobiera dodatku mieszkaniowego, ma wypowiedziany tytuł prawny do lokalu mieszkalnego. Wnioskodawczyni jest osobą samotnie gospodarującą, znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej (zwyrodnienie kręgosłupa, astma, uogólniona miażdżyca, dyskopatia, osteoporoza, zaburzenia koncentracji, nadciśnienie tętnicze), jest bierna zawodowo (nie pracuje zarobkowo zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych), posiada orzeczony lekki stopień niepełnosprawności na stałe. Łączny dochód wnioskodawczyni ustalony zgodnie z treścią art. 8 u.p.s. wynosi 350,50 zł (miesięczna wysokość zasiłku okresowego przyznanego za okres od września do grudnia 2019 roku). Ponadto odwołująca objęta jest stałą systematyczną pomocą finansową ze środków pomocy społecznej.

Jak pokreśliło Kolegium, strona spełnia kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Jednak, potrzeby występujących o wsparcie mogą zostać uwzględnione stosownie do możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Powszechnie znany jest fakt, iż ośrodki pomocy społecznej nie dysponują środkami pieniężnymi, które umożliwiłyby zaspokojenie potrzeb wszystkich osób, które o tę pomoc się ubiegają, dlatego też przyznawana pomoc nie zawsze zadawala wnioskujących o tę pomoc. Organy przyznając pomoc w formie zasiłku celowego są zobowiązane do uwzględniania nie tylko słusznego interesu strony, a wiec udzielenia pomocy w jak największej wysokości, lecz również własnych możliwości finansowych, czyli możliwości objęcia tą pomocą jak największej liczby osób potrzebujących tej pomocy oraz oceny całokształtu sprawy.

Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co wprost wynika z treści art. 9 u.p.s. Przepisy nie określają wysokości zasiłku celowego, ani kryteriów jego ustalania. Wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku jest z jednej strony sytuacja materialna i życiowa strony, a z drugiej – możliwości finansowe organu pomocy społecznej. Uznanie administracyjne oznacza, że fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania zasiłku celowego i to w wysokości zaspakajającej zgłaszane potrzeby.

Jak podkreśliło Kolegium, spełnienie kryteriów ustawowych przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia, a przeciwnie – strona musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu pomocy lub udzieli jej w wysokości innej niż ta, która zaspokoi w pełni zgłaszaną potrzebę. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, iż uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Oznacza to zatem, że osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężenia we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna w postaci zasiłku celowego może zostać przyznana. Zasiłek celowy ma za zadanie jedynie wspomóc osoby potrzebujące wsparcia, nie jest natomiast świadczeniem stałym. Organ, oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej. Jednocześnie organ pomocowy musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, w których rodziny nie uzyskują żadnego dochodu ani wsparcia. Organ ma prawo również, w ramach uznania, do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, prowadzonej w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na te świadczenia, które jako ograniczone muszą być rozdzielane pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia. Bezsprzecznym jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, bowiem w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana.

Końcowo Kolegium napisało, iż odwołująca niewątpliwie spełnia przesłanki do otrzymania zasiłku celowego, a wysokość tego świadczenia jest adekwatna do zgłaszanych potrzeb oraz wynika z ograniczonych środków pozostających w dyspozycji organu pomocowego. Skoro organ pierwszej instancji w sposób kompletny zebrał materiał dowodowy, dokonał oceny sytuacji materialnej i potrzeb wnioskodawczyni oraz zważył na własne – niewątpliwie ograniczone – możliwości finansowe i dopiero na tej podstawie określił w jakiej wysokości może udzielić pomocy pieniężnej z przeznaczeniem na zakup środków chemicznych, odzieży i obuwia letniego oraz opłacenie energii elektrycznej, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Tym samym przeprowadzone postępowanie i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdziły też, jakoby w sprawie organ pierwszej instancji rażąco naruszył przepisy zarówno procedury, jak i prawa materialnego. Na marginesie Kolegium podkreśliło, iż odwołująca objęta jest stałą pomocą ze strony ośrodka pomocowego w różnych formach i wysokościach (zasiłek okresowy w okresie od maja do sierpnia i od września do grudnia 2019 roku, zasiłek celowy na dożywianie w okresie od maja do sierpnia 2019 roku w wysokości 150 zł miesięcznie i od września do grudnia 2019 roku w wysokości 400 zł, zasiłek celowy na pomoc w zakupie środków chemicznych, odzieży i obuwia letniego i opłacenie energii elektrycznej w miesiącu czerwcu 2019 roku w kwocie 250 zł, zasiłek celowy na pomoc w opłaceniu energii elektrycznej w miesiącu sierpniu 2019 roku w kwocie 50 zł), a zatem – zdaniem Kolegium – nie można zarzucić organowi pomocy społecznej, iż pozostaje obojętny wobec trudnej sytuacji strony.

Dorosła córka odwołującej posiadająca stały dochód winna partycypować w kosztach utrzymania mieszkania z uwagi właśnie na wspólne zamieszkiwanie z matką i korzystanie z lokalu i dostępnych mediów.

Z tych powodów Kolegium uznało rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu pierwszej instancji za zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania. W świetle zgłaszanej uwagi, co do konieczności rozstrzygania odrębnymi decyzjami co do pojedynczych potrzeb, Kolegium uważa, iż zgłaszane potrzeby przyznawane są na tej samej podstawie art. 39 u.p.s. i w ramach tej samej puli pieniężnej, zatem nie ma potrzeby wydawania odrębnych decyzji co do każdej zgłaszanej potrzeby, takie działanie wynika z szeroko pojętej ekonomiki i ekologii, a także pozwala dysponentowi zasiłku na swobodne zarządzanie przyznanymi środkami w realizacji priorytetowych dla niego potrzeb w danym czasie (uczy samodzielności i wymaga gospodarności w ramach posiadanych finansów). Nadto, zasiłek celowy przyznany został w konkretnym miesiącu i nie ma przeszkód, aby strona wystąpiła z kolejnym wnioskiem o przyznanie zasiłku na zgłaszane potrzeby na następne miesiące, lecz strona musi zdawać sobie sprawę, że jest to pomoc doraźna, przyznawana w miarę posiadanych przez ośrodek pomocy społecznej możliwości finansowych.

W skierowanej do sądu administracyjnego skardze U.K. wyraziła swoje niezadowolenie z przyznanej kwoty zasiłku okresowego podkreślając, że jest osobą schorowaną, niezdolną do podjęcia pracy. Inni korzystający z pomocy organu pomocy społecznej, w jej ocenie, uzyskują wyższe zasiłki niż ona. Organ powinien rozstrzygnąć o przyznaniu zasiłku celowego na zakup środków chemicznych, odzieży i obuwia letniego oraz opłacenie energii elektrycznej w formie odrębnych decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w piśmie z dnia 10 czerwca 2020 roku wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 10 czerwca 2020 roku również wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oświadczając, że popiera skargę i wnosząc o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu i oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 2 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

W przedmiotowej sprawie – na mocy zarządzenia z dnia 2 czerwca 2020 roku – skierowano zapytanie do organu i pełnomocnika skarżącej o możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a., co przyspieszy jej rozpoznanie. W odpowiedzi strony postępowania złożyły wnioski o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, Sąd rozpoznał przedmiotową skargę w trybie uproszczonym.

Przeprowadzona sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanej przez skarżącą decyzji stanowił przepis art. 39 powołanej wcześniej ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (art. 39 ust. 1 u.p.s.). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 35 ust. 2 u.p.s.).

Konstrukcja zacytowanego przepisu w sposób wyraźny wskazuje, że zasiłek celowy jest fakultatywną formą pomocy i nawet w sytuacji, gdy występują wymienione w tym przepisie przesłanki, organ nie musi go przyznać. Organ rozpatrując wniosek o udzielenie beneficjentowi pomocy musi brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej, jak i środki finansowe, jakimi dysponuje organ na udzielenie beneficjentom tej pomocy, jak i indywidualne potrzeby beneficjentów, w tym ich sytuację życiową, materialną i zdrowotną. Co do zasady pomoc jest przewidziana dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, a do organu należy ocena z jednej strony stopnia tej trudności, a z drugiej własnych możliwości finansowych, tak aby móc udzielić pomocy osobom w szczególnie trudnym położeniu. Co zatem ważne, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.), a ponadto potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.).

Przyznanie zasiłku celowego leży zatem w granicach tzw. uznania administracyjnego, które – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 14 lipca 2017 roku, sygn. I OSK 1537/16; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl) – nie oznacza dowolności organu w rozstrzyganiu sprawy. Organ jest bowiem związany przesłankami wskazanymi w przepisach materialnych (w tym wypadku art. 2, art. 3 i art. 39 u.p.s.) stanowiących podstawę orzekania oraz przepisach procesowych (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego; tekst jedn. Dz. U. z 2020 roku, poz. 256, dalej jako: "K.p.a."), zgodnie z którymi wystąpienie tych przesłanek musi wykazać. Uznanie administracyjne obejmuje zatem także prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności, wobec danej osoby organ może uznać pewien zakres przyznanych już świadczeń za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe.

Co ważne, wsparcie organu nie może stanowić sposobu na wyrównanie wszystkich niedostatków, nawet o charakterze elementarnym. Pomoc społeczna przysługuje dopiero wówczas, gdy osoba mimo wykorzystania wszystkich swoich możliwości poprawy swej sytuacji, nadal pozostaje w niedostatku uniemożliwiającym zaspokajanie potrzeb o charakterze elementarnym. Środki pieniężne z tej pomocy mogą być przeznaczone tylko na zaspokojenie i to w niepełnym zakresie, niezbędnych potrzeb bytowych, o jakich mowa w art. 39 u.p.s. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 maja 2017 roku, sygn. II SA/Sz 355/17).

Patrząc przez ten pryzmat na kontrolowane decyzje – w ocenie Sądu – orzekające w niniejszej sprawie zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i Prezydent Miasta, nie przekroczyły ram uznania administracyjnego oraz nie naruszając przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., jak i działając w zgodzie z celami i zasadami pomocy społecznej (art. 2 i art. 3 u.p.s.).

Skarżąca jako osoba znajdująca się w niedostatku, bezrobotna, bez prawa do zasiłku, niepełnosprawna (ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności na stałe), nie przekraczająca kryterium dochodowego (701 zł dla osoby samotnie gospodarującej) w świetle powołanych przepisów prawa jest uprawniona do uzyskania pomocy finansowej ze strony państwa.

Odnosząc się do przewijającego się zarówno w odwołaniu, jak i skardze zarzutu związanego ze zbyt niską kwotą przyznanego zasiłku celowego, Sąd dostrzega subsydiarny charakter pomocy społecznej. Instytucja pomocy społecznej nie została wszak powołana do zastąpienia jej beneficjentów w kompleksowym staraniu się o zaspokojenie potrzeb życiowych. Słusznie organ podkreślił zakres udzielonej już skarżącej pomocy wskazując, że skarżąca pobiera zasiłek okresowy (od maja do sierpnia i od września do grudnia 2019 roku), zasiłek celowy na dożywianie (od maja do sierpnia 2019 roku w wysokości 150 zł miesięcznie i od września do grudnia 2019 roku w wysokości 400 zł), zasiłek celowy na pomoc w zakupie środków chemicznych, odzieży i obuwia letniego oraz opłacenie energii elektrycznej (w czerwcu 2019 roku w kwocie 250 zł, zasiłek celowy na pomoc w opłaceniu energii elektrycznej w miesiącu sierpniu 2019 roku w kwocie 50 zł). Jednocześnie organ zaakcentował możliwości finansowe organów pomocy społecznej jako czynniki determinujące obecnie przyznaną pomoc, tj. kwotę 50 zł. Spełnienie przesłanek pozwalających na otrzymanie zasiłku celowego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może prowadzić do przyznania świadczenia w niższej wysokości niż oczekiwana przez stronę skarżącą (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2020 roku, sygn. I OSK 2363/19). Jak wskazano wcześniej, przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy i gdy już następuje, to jego wysokość jest uzależniona od wielkości posiadanych przez organ pomocy społecznej środków finansowych mających służyć wsparciu wszystkich potrzebujących, którzy spełniają ustawowe kryteria do udzielenia takiej pomocy (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2019 roku, sygn. I OSK 130/19).

Okoliczność, na którą wskazuje skarżąca związaną z tym, że inni beneficjenci otrzymują pomoc w wyższej wysokości, nie wpływa na rozstrzygnięcie. Jak wskazano wcześniej, organ pomocy społecznej podejmując decyzję o przyznaniu pomocy określonej osoby uwzględnia z jednej strony potrzeby i możliwości tejże osoby, a z drugiej możliwości organów pomocy społecznej. Sąd nie kontestuje tego, że inne osoby mogą otrzymywać pomoc w wyższej wysokości niż skarżąca, jednak to nie tworzy po stronie skarżącej roszczenia do ubiegania się o przyznanie pomocy w kwocie wyższej. Poza przedmiot rozstrzygnięcia i poza możliwości Sądu administracyjnego wykracza ocena wysokości przyznanej innym beneficjentom pomocy.

Końcowo należy podkreślić, że organy administracji rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego w wystarczający sposób uzasadniły wysokość pomocy przyznanej skarżącej. Rozstrzygnięcie powyższe nie nosi cech dowolności. Wysokość świadczenia została ustalona przy rozważeniu z jednej strony przedstawionych przez stronę potrzeb i jej sytuacji życiowej, z drugiej zaś ograniczonych środków finansowych będących w dyspozycji organów pomocowych. Tym samym wypada uznać, że strona otrzymała pomoc przeznaczoną na pokrycie niezbędnych potrzeb życiowych (na zakup środków chemicznych, odzieży i obuwia letniego oraz opłacenie energii elektrycznej), a nadto należy podkreślić, że potrzeby skarżącej zaspokajane są ze środków pomocowych także poprzez przyznawanie innych świadczeń (m.in. zasiłki okresowe, zasiłki celowe na dożywianie, zakup środków czystości, odzieży i obuwia letniego, opału). Przedmiotowy zasiłek celowy został zatem przyznany z uwzględnieniem słusznego interesu strony i przez to wydane rozstrzygnięcie nie przekroczyło ram uznania administracyjnego. Trafnie Kolegium uznało, iż decyzja organu pierwszej instancji nie jest arbitralna, lecz podjęta z poszanowaniem przepisów art. 7 i art. 80 K.p.a.

Trudna sytuacja skarżącej, która nie jest kwestionowana zarówno przez organy, jak również przez nią samą, nie musiała skutkować obowiązkiem przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w kwocie akceptowanej przez stronę. Spełnienie przez skarżącą przesłanek pozwalających na otrzymanie zasiłku celowego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (na zakup środków chemicznych, odzieży i obuwia letniego oraz opłacenie energii elektrycznej) mogło tym bardziej prowadzić do przyznania świadczenia w niższej wysokości niż oczekiwana przez skarżącą. Trafnie wskazało Kolegium, iż organy pomocowe działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele pomocy społecznej. Doświadczenie życiowe, mające swe źródło w wieloletniej obserwacji dysproporcji pomiędzy potrzebami społeczeństwa zgłaszanymi w ramach pomocy społecznej, a środkami, którymi dysponują organy administracji, nakazuje akceptację praktyki organów, która prowadzi do limitowania – w granicach obowiązującego prawa – rozmiaru przyznawanych świadczeń, z uwagi na ograniczone środki finansowe i stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe dysponując ograniczoną pulą środków finansowych mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe jasno wskazuje, iż nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 roku, sygn. I OSK 1464/06; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008 roku, sygn. I OSK 624/07; wyrok NSA z dnia 25 maja 2016 roku, sygn. I OSK 698/16).

Należy jednocześnie pamiętać, że z regulacji ustawy o pomocy społecznej wynika podstawowa zasada, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest zatem aktywizacja świadczeniobiorców, a przyznawana pomoc w żadnym wypadku nie może zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących.

Zdaniem Sądu, w sprawie nie było potrzeby wydawania odrębnych decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup środków chemicznych, odzieży i obuwia letniego oraz na opłacenie energii elektrycznej.

Konkludując, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł w punkcie pierwszym wyroku o oddaleniu skargi.

O przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi w osobie adwokata orzeczono, jak w punkcie drugim wyroku, na mocy art. 250 P.p.s.a. oraz § 3, § 4 ust. 3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2019 roku, poz. 18).

dc