Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 989/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Stwierdzono, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo
Powołane przepisy: article: art. 61
journal: Dz.U. 2015 poz 349
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Dnia 26 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: Sekretarz sądowy Aleksandra Wystańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi M. D. na informację Stowarzyszenia L. w [...] z dnia 12 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie projektu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 I. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez Radę Stowarzyszenia Lokalnej Grupy Działania L. w [...] II. zasądza od Stowarzyszenia Lokalnej Grupy Działania L. w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 200,00 zł (słownie: dwieście złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 18 października 2021 r. M. D. złożyła do Stowarzyszenia [...] wniosek o przyznanie pomocy finansowej, ubiegając się o kwotę 100 000 zł w ramach ogłoszenia o naborze wniosków na operacje w zakresie podejmowania działalności gospodarczej w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020". Uchwałą Rady Stowarzyszenia nr [...] z dnia 13 grudnia 2021 r. operacja została uznana za zgodną z LSR oraz wybrana do finansowania, uzyskując w ramach oceny 19 punktów. Ze względu jednak na limity środków wskazane w ogłoszonym naborze, pomimo wyboru do dofinansowania operacja nie mieściła się w limicie środków dostępnych, o czym wnioskodawczyni została poinformowany pismem z dnia

15 grudnia 2021 roku.

Strona za pośrednictwem Stowarzyszenia [...] złożyła protest, nie zgadzając się z oceną operacji w ramach dwóch kryteriów tj. nr 4 i nr 8.

W zakresie kryterium Nr 4 tj. innowacyjność projektu wskazała, że projekt wykazuje innowacyjny charakter, a usługi urządzeniem Dermapen 4.0 (16 igłowym) nie są realizowane na terenie żadnej z gmin wchodzącej w skład LGD. Na rynku kosmetycznym gmin funkcjonują jedynie podróbki słabszej jakości podobnego urządzenia, które nie zapewniają klientkom bezpieczeństwa i najwyższej jakości zabiegu. Dermapen jest urządzeniem z licencją, a zabiegi są możliwe do wykonania tylko w autoryzowanych gabinetach. W ramach realizacji operacji strona wprowadzi także usługi opieki na dzieckiem przez animatora i tzw. kącik malucha. Odnośnie kryterium Nr 8 tj. gotowość dokumentacji i spójność/poprawność wypełnienia dokumentacji strona wskazała, że zarówno wniosek jak i biznesplan załączyła

w formularzu obowiązującym podczas konkursu, natomiast LGD wezwała stronę do przedstawienia dokumentacji w wersji obowiązującej w konkursie. Ponownie więc strona przedstawiła biznesplan na formularzu PROW 2014-2020 pobranym ze strony LGD i złożyła ponownie w sekretariacie. Organ zarzucił stronie, że nie załączyła wymaganych dokumentów tj. zgłoszenia robót budowlanych, choć załączyła kosztorys inwestorski, mapy i szkice sytuacyjne oraz rysunki charakterystyczne dotyczące umiejscowienia operacji, wskazując rozmieszczenie poszczególnych pomieszczeń. Załączono też pozwolenie z Sanepidu na prowadzenie salonu kosmetycznego.

Po rozpoznaniu protestu Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego Departament Programów Rozwojów Obszarów Wiejskich uwzględnił protest M. D.. W odniesieniu do kryterium Nr 4 organ wskazał, że pomimo sugerowanej przez stronę szerszej oceny projektu z uwzględnieniem analizy porównawczej na terenie obszaru LGD organ jej nie przeprowadził, choć strona wskazywała we wniosku istnienie na tym terenie gabinetów kosmetycznych

i świadczonych tam usług. Organ zarzucił Komisji całkowite pominięcie uzasadnienia wniosku dla oceny tego kryterium. W odniesieniu do kryterium nr 8 spójność

i poprawność przedłożonej dokumentacji organ zwrócił uwagę, że niezgodność

w postaci niezgodności stopki na dwóch stronach biznesplanu nie przedstawia żadnej wartości merytorycznej z perspektywy oceny tego kryterium. Wskazanie w wezwaniu LGD, że braki takie stanowią braki uniemożliwiające ocenę jest nadużyciem. Postawiono zarzut organowi, że nie wezwał strony do przedstawienia zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych. Zwrócono uwagę, że w/w kryteria wymagają szerokiej analizy informacji i wyjścia poza sferę formalnej oceny, zapewniając dowód przeprowadzenia analizy, jej przejrzystość i adekwatność.

Informacją z dnia 14 marca 2022 roku poinformowano skarżącą o przyznaniu

19 punktów na skutek rozpatrzenia protestu i o podtrzymaniu stanowiska członków Rady w przedmiocie oceny wniosku. Poinformowano również, że wniosek został przeznaczony do dofinansowania, lecz nie mieści się w limicie środków wskazanych

w ogłoszeniu o naborze.

Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Poznaniu. W skardze podobnie jak w proteście podniosła zarzuty pod adresem oceny kryterium Nr 4 i 8. W zakresie tego pierwszego wskazała, że otrzymała jedynie 2 punkty za wskazane kryterium, pomimo, że zabiegów zamierza dokonywać wyłącznie urządzeniem z licencją, autoryzowane gabinety nie znajdują się na terenie LGD [...]. Także usługa opieki na dzieckiem oferowana jest w gabinecie

w P., czyli również nie na terenie obszaru LGD. Odnośnie kryterium Nr 8 podkreśliła, że załączyła biznesplan na formularzu pobranym ze strony LGD. Odnośnie braku dokumentacji wymieniła wszystkie dokumenty –załączniki dotyczące robót budowlanych dowodzących zmiany sposobu użytkowania obiektu. Ponadto wypełniła wszystkie pola we wniosku i biznesplanie, co dały pełny obraz realizacji operacji.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko.

Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2022 roku, o nr III SA/Po 258/22 WSA w Poznaniu uznał skargę stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo. Przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Lokalnej Grupie Działania. W uzasadnieniu wskazano, że w zakresie kryterium Nr 4 nie odniesiono się do kwestii czy innowacyjność oceniono w odniesieniu do urządzenia Dermapen czy usługi opieki nad dzieckiem. Nakazano organowi uzasadnienie innowacyjności w zakresie wszystkich świadczonych usług. W odniesieniu do kryterium nr 8 podkreślono, że na tle regulacji konkursowej organ zobowiązany był do wezwania strony o przedłożenie zgłoszenia robót budowlanych. Zdaniem sądu organ niekonsekwentnie też zarzucił stronie niekompletność materiału, po czym stwierdził, że wniosek był kompletny, ale na nieprawidłowym formularzu. Nakazano w ponownym rozpoznaniu rzeczowe i nie budzące wątpliwości uzasadnienie rozstrzygnięcia.

W dniu 12 października 2022 r. strona uzyskała informację o wyniku ponownej oceny operacji z adnotacją, że projekt nie mieści się w limicie środków wskazanych

w ogłoszeniu o naborze. W odniesieniu do kryterium Nr 4 organ po raz kolejny przyjął innowację jedynie na terenie sołectwa, ponieważ na terenie gminy J. i całego LGD istnieje wiele gabinetów kosmetycznych świadczących podobny zakres usług

tj. podstawowych usług kosmetycznych, które są powszechnie dostępne w gabinetach kosmetyczno-podologicznych na obszarze LGD. W odniesieniu do opieki nad dzieckiem organ przyjął, że strona w żadnym punkcie biznesplanu nie ujęła kosztów niezbędnych do poniesienia na wskazane stanowisko. W odniesieniu do kryterium nr 8 organ podtrzymał stanowisko, że wniosek przedłożony był na niewłaściwym formularzu,

a Rada ocenia jego kompletność na dzień złożenia wniosku. Zgodnie zaś z kryterium oceny powinna przedłożyć zgłoszenie lub pozwolenie na budowę, czego nie uczyniła.

Strona w skardze podniosła, że Rada nie podjęła nawet próby zasięgnięcia informacji, czy usługa urządzeniem Dermapen będzie świadczona na konkretnym terenie, w ogóle się do tej kwestii nie odniesiono. Zakwestionowała, że innowacyjność oceniono wyłącznie na podstawie pozostałych usług wnioskodawczyni, podczas gdy ona sama konsekwentnie kładła nacisk na usługi Dermapenem, których nadal nie oceniono w kontekście oddziaływania w obszarze LGD poprzez choćby sprawdzenie autoryzowanych gabinetów. Podkreśliła, że w biznesplanie wskazała koszty zatrudnienia animatora dla dzieci. W zakresie kryterium Nr 8 podkreśliła, że zarówno wniosek jak i biznesplan złożyła na dokumencie dostępnym podczas konkursu. Ponownie wskazała, że nie jest w posiadaniu zgłoszenia na budowę, bowiem złożone ono zostało w Starostwie Powiatowym wraz z projektem przebudowy .

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jego zgodności z obowiązującym prawem.

Na podstawie art. 3 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Takie przepisy szczególne zawiera ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U.2020.818 ze zm., dalej: ustawa wdrożeniowa), której art. 61 ust. 1 mówi, że w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a.

Podobnie art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach PROW na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 1234; dalej: u.p.r.o.w.) przewidujący prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach i w trybie określonym dla aktów lub czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie nabór wniosków dotyczył wsparcia, o którym mowa

w art. 3 ust. 1 pkt 14 lit. b ustawy z dnia 20 lutego 2015 r tj. wsparcia na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność. Skarżąca ubiegała się o przyznanie pomocy w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Stosownie do art. 24 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. - O rozwoju lokalnym

z udziałem lokalnej społeczności (Dz.U. 2022,943 t.j. dalej u.r.l.s) podmiotem właściwym do udzielenia wsparcia jest zarząd województwa. Warunki udzielania

i odmowy wsparcia na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność, określone zostały w art. 17 tej ustawy.

Punktem spornym jest ocena operacji pod kątem jego zgodności z Lokalną Strategią Rozwoju i była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. III SA/Po 258/22. Ponieważ stosownie do art. 54 ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy wdrożeniowej wnioskodawczyni wskazała w proteście 2 kryteria wyboru projektów, z których oceną się nie zgadza, to kontrolą sądu w tej sytuacji polegała na weryfikacji oceny projektu tylko w zakresie kryteriów Nr 4 i 8. Jakkolwiek Rada nie była związana stanowiskiem Zarządu Województwa Wielkopolskiego, to już wskazania sądu i ocena prawna wyrażone w orzeczeniu z dnia 24 czerwca 2022 r. były dla organu wiążące na mocy art.153 P.p.s.a. w tym stanie faktycznym i prawnym, który był przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny. Stanowisko Rady, będące wynikiem ponownego rozpoznania sprawy powinno zostać szczegółowo i wnikliwie uzasadnione, tak by faktycznie dostarczało wnioskodawcy skonkretyzowanych informacji na temat wad wniosku oraz pozwalało na podjęcie rzeczowej polemiki z przeprowadzoną oceną. W niniejszym postępowaniu tak się nie stało.

W powołanym wyroku w zakresie zarzutu Nr 4 tj. innowacyjności projektu sąd stwierdził brak wyczerpującej argumentacji odnośnie innowacji na poziomie sołectwa

i nie odniesienie się do konkretnych usług świadczonych przez skarżącą, zwłaszcza do usługi opieki nad dzieckiem. Zdaniem sądu dokonaną ocenę charakteryzował brak szczegółowej analizy innowacyjności pod kątem zakresu na jaki się ona rozciąga i na który wskazywała wnioskodawczyni, jak również analizy informacji zawartych w całości dokumentacji.

Odnośnie kryterium Nr 8 sąd wskazał, że nie zbadanie merytorycznie treści biznesplanu z uwagi na błąd w stopce formularza było nadmiernym formalizmem.

Z kolei naruszeniem zasad postępowania określonych w załączniku nr 1 do uchwały nr 2/2021 Zarządu LGD [...] tj. Procedurze wyboru i oceny operacji w ramach wdrażania Lokalnej Strategii Rozwoju Lokalnej Grupy Działania [...] na lata 2014-2020 pkt III ppkt 10 było nie wezwanie strony do przedłożenia zgłoszenia robót budowlanych. Podkreślono, że Procedura konkursu zakładała wezwanie strony do uzupełnienia wniosku.

Mimo ponownego rozpoznania przez organ sprawy, przedstawione wyżej wskazania pozostają wciąż aktualne, bowiem po raz kolejny argumentacja organu nie odnosi się do wszystkich elementów istotnych w danej sprawie, mających wpływ na końcową ocenę samego wniosku/projektu.

W zakresie kryterium Nr 4 organ odniósł się jedynie do tych usług, które istotnie mogą być innowacyjne tylko na terenie sołectwa. Definicja innowacyjności na potrzeby LSR zakłada jednak wdrożenie na danym obszarze usługi wynikającej z zapotrzebowania rynku i wypływającej na wzrost konkurencyjności danego podmiotu. To nie oznacza, że organ ocenia tylko część usług oferowanych przez przedsiębiorstwo i na ich podstawie wyznacza zakres innowacyjności , pomijając te, których innowacyjność sięga poza zakres sołectwa. Organ w istocie ocenił zasięg innowacyjności niektórych tylko usług całkowicie pomijając wnioski strony co do charakteru usługi urządzeniem Dermapen i zmieniając zasadniczo stanowisko co do usługi opieki nad dzieckiem. Tym samym nie mógł w sposób czytelny i przejrzysty odnieść do kwestii konkurencyjności czy zapotrzebowania rynku na usługę urządzeniem Dermapen. Tym bardziej do usługi opieki nad dzieckiem, skoro dopiero na tym etapie wskazał braki w biznesplanie, czego nie uczynił wcześniej. Po raz kolejny więc usługa ta pozostała poza oceną organu i nie oceniono zasięgu jej innowacyjności.

Odnośnie kryterium Nr 8 sąd stwierdza, że skoro z całości przedstawionej dokumentacji wynikała konieczność wezwania o załącznik, to rolą organu było wezwać stronę o uzupełnienie dokumentacji. Wbrew stanowisku organu pozostałe dwa podpunkty kryterium nr 8 tj. opis we wniosku i załącznikach podlegają ocenie nie tylko

w momencie złożenia wniosku, ale i po jego uzupełnieniu. Tym samym nieprawidłowość stopki nie pozbawia organ oceny kompletności biznesplanu, jak i prawidłowości obliczeń, co nakazywało uwzględnienie punktacji także z tych podpunktów kryterium

nr 8 i dałoby stronie możliwość zdobycia kolejnych punktów. Ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia także i dlatego, że ocena wszystkich zapisów biznesplanu pozwoliłaby ocenić także usługę opieki nad dzieckiem. Natomiast organ po raz kolejny w sposób nieuprawniony, bo z opóźnieniem i po dokonanej ocenie wbrew wskazaniom sądu wskazuje na bliżej nie określone błędy obliczeniowe i niespójności merytoryczne, które na tym etapie nie mogą już mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia, bowiem nie były one przedmiotem poprzedniej oceny.

W konsekwencji uzasadnienie ponownego rozstrzygnięcia należy uznać za dowolne i arbitralne, co doprowadziło do naruszenia zasady przejrzystości, tj. art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Wszelkie niejasności, czyli nieprawidłowości, które potencjalnie mogą skutkować brakiem umieszczenia projektu na liście projektów wybranych do dofinansowania, należy również traktować, jako naruszenie zasady równego dostępu do pomocy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w procesie oceny projektów zgłaszanych do dofinansowania, realizacja przestrzegania kryteriów oceny, takich jak równość, przejrzystość, bezstronność, niezmienność i rzetelność, wywodzonych z przepisów samej ustawy, ma znaczenie podstawowe. Zasada przejrzystości zobowiązuje instytucje do wyczerpującego i precyzyjnego uzasadnienia oceny wyboru projektów, a zasada rzetelności do dokonania tej oceny przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności wynikających z przedstawionej przez wnioskodawcę dokumentacji.

Rozstrzygnięcie nie zawiera rzetelnej analizy wskazanych i przedłożonych przez wnioskodawczynię dokumentów i nie przytacza konkretnych argumentów, odnoszących się do realiów stanu faktycznego sprawy, które doprowadziły do wyprowadzonych przez organ wniosków.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 61 ust.8 pkt 1 lit.a w/w ustawy wdrożeniowej Sąd uznał, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, dlatego przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia .

O kosztach postępowania sądowego orzeczona na podstawie art. 200 p.p.s.a.