Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 197/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-06-15 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1,  art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu z dnia 15 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności spadkobiercy za zaległości w ryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. od przychodu ze sprzedaży nieruchomości, p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. K. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z [...] Nr [...] w zakresie odpowiedzialności spadkobiercy za zaległości w ryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. od przychodu ze sprzedaży nieruchomości. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ).

Skarżący na sporządzonym w dniu 30 kwietnia 2010 r. urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata.

Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżący oświadczył, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, mającą na utrzymaniu dziecko ( 2 lata ).

Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje:

Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.

Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ).

Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 ustawy.

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ( art. 246 § 1, pkt 1 ustawy ) winno być bowiem stosowane do osób żyjących w skrajnym ubóstwie ( przykładowo do osób zaliczanych do bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osób ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym ( art. 246 § 1, pkt 2 ustawy ) dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to w tym przypadku, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".

Z kolei zgodnie z art. 255 ustawy jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 13 maja 2010 r. wezwano go do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania:

- szczegółowej informacji co do sytuacji rodzinnej, tj. czy zamieszkuje sam z dzieckiem czy też wspólnie innymi członkami rodziny ( a jeżeli tak to w jakim zakresie te osoby ponoszą koszty utrzymania mieszkania ),

- szczegółowej informacji na temat ponoszonych przez niego i rodzinę kosztów na bieżące utrzymanie ( tj. z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje ) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia,

- wyjaśnienia czy, jakie i z jakim skutkiem podejmowane są przez niego działania w celu uzyskania pracy czy też pomocy finansowej z instytucji zajmującej się pomocą społeczną wraz z dowodami, że takie działania były bądź są przez niego podejmowane,

- stosownych zaświadczeń z urzędu pracy odnośnie aktualnego statusu bezrobotnego wnioskodawcy,

- wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych jej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie trzy miesiące.

W odpowiedzi skarżący przedłożył jedynie pismo sporządzone w dniu 24 maja 2010 r., w którym oświadczył, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, korzystającą z pomocy rodziny, będącą w trakcie procesu rozwodowego, w którym zasądzono od niego na rzecz dwuletniej córki alimenty w wysokości 300 zł. Szczególnie istotny dla oceny opisanej przez skarżącego sytuacji majątkowej i finansowej oraz wiarygodności podanych przez nią w tym względzie jest brak wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie trzy miesiące ( tj. matki T. K. i siostry K. K. – jak wynika z oświadczenia złożonego przez T. K. we wniosku o przyznanie prawa pomocy znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SA/Op 195/10 ), szczegółowej informacji na temat ponoszonych w jego gospodarstwie domowym kosztów na bieżące utrzymanie z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje ( w tym pozycje dotyczące kosztów utrzymania mieszkania ) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość poniesienia tych wydatków oraz stosownych zaświadczeń z urzędu pracy odnośnie jego aktualnego statusu bezrobotnego i wyjaśnienia czy, jakie i z jakim skutkiem podejmowane są przez niego działania w celu uzyskania pracy czy też pomocy finansowej z instytucji zajmującej się pomocą społeczną wraz z dowodami, że takie działania były bądź są przez niego podejmowane. Zatem w sytuacji gdy skarżący nie przekazał dowodów mogących obrazować w pełni wiarygodną sytuację finansową i majątkową jego i rodziny należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 ustawy. W tym względzie należałoby powołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 18.06.2004 r., w którym podkreślił, iż ciężar dowodu co do okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na składającym wniosek, albowiem do uwzględnienia wniosku nie wystarczy ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji tej osoby ( FZ 165/04, niepubl. ). Również w szeregu innych orzeczeniach NSA podkreśla się, iż na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania trudnej sytuacji ( Sygn. akt: II FZ470/05, II FZ 834/05, II FZ 875/05, II OZ 348/05, II OZ 412/05 ). Przy tym należy podkreślić, iż to, że skarżący nie wykazał przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie jest konsekwencją jego działania. Nie dopełnił on bowiem w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej, a także udokumentowania powołanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, szczególnie gdy pismem z 13 maja 2010 r. został do tego wezwany. Poza tym należy nadmienić, że o ile nie przeprowadzenie, w oparciu o przepis art. 255 ustawy, postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w sytuacji, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy ( por. postanowienie NSA z 5.09.2005 r., II FZ 414/05; postanowienie NSA z 14.09.2005 r., II FZ 575/05; postanowienie NSA z 10.01.2008 r., II FZ 540/07 niepubl. ).

W związku z tym, iż - jak to wynika z oświadczenia złożonego przez matkę T. K. we wniosku o przyznanie prawa pomocy – skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, jego sytuacje należy rozpatrywać łącznie z sytuacją matki jaka wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów. Zatem poza opisanym wyżej powodem odmowy przyznania prawa pomocy należy dodatkowo wskazać, iż z części przekazanych dokumentów przez T. K. wynika potencjał do gromadzenia w ramach gospodarstwa domowego skarżącej znacznych środków finansowych w sposób ciągły.

Otóż z zeznania podatkowego za 2009 r. ( PIT-36L ) wynika, iż za ten okres osiągnięto przychód z działalności gospodarczej w wysokości 972.906,62 zł ( dochód w kwocie 104.525,12 zł ), zaś na podstawie deklaracji PIT-5L ustalono, że w okresie od 1.01.2010 r. do 31.03.2010 r. uzyskano przychody w wysokości 169.007, 56 zł ( z czego w ostatnim badanym okresie tj. w marcu 2010 r. kwota przychodów wyniosła 64.084,54 zł ) przy kosztach w wysokości 163.926,36 zł. Oznacza to, iż koszty jakie skarżący zobligowany jest ponieść w niniejszej sprawie stanowią znikomą część środków pieniężnych, którymi obraca się w ramach jego gospodarstwa domowego, tym samym wskazując na brak podstaw do zastosowania wobec skarżącego instytucji przeznaczonych dla ludzi ubogich jakim jest instytucja prawa pomocy.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.