Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 440/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 29, art. 30
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 181a ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny
article: art. 150, art. 200
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka Protokolant Michał Sikora po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 30 lipca 2012 r. sygn. akt III SA/Gl 613/12 w sprawie ze skargi W.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W.P. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w K. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z 18 lipca 2012 r. oddalił W.P. (zwanego dalej: skarżącym) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z [...] lutego 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] października 2011 r., nr [...], którą określono W.P. niezaksięgowaną kwotę długu celnego dla towaru objętego zgłoszeniem celnym nr [...] z [...] października 2008 r., w wysokości 4.402 zł.

Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucił organowi naruszenie:

1/ art. 200 w związku z art. 150 O.p. w związku z art. 73 ust. 1 Prawa celnego poprzez utrzymanie w mocy przez Dyrektora Izby Celnej w K. decyzji Organu pierwszej instancji mimo, iż w postępowaniu przed tym Organem nie doszło do prawidłowego wyznacza stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się odnośnie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a co za tym idzie Strona została pozbawiona między innymi prawa ostatniego słowa, ustosunkowania się do sporządzonej w sprawie opinii biegłego (nie mogła podnieść zarzutów do opinii biegłego, w szczególności w zakresie przeprowadzenia oględzin pojazdu, a co za tym idzie wydania opinii nie uwzględniającej indywidualnych cech pojazdu), a to na skutek wadliwego przyjęcia przez Organ pierwszej instancji, że z dniem 12 października 2011 r. doszło do doręczenia Stronie w trybie art. 150 O.p. postanowienia z 27 września 2011 r. wyznaczającego Stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, mimo, iż brak było podstaw do zastosowania tego ostatniego przepisu, gdyż Organ nie wykazał podjęcia próby doręczenia przesyłki w trybie art. 149 O.p., umieszczenia przez doręczyciela zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placów pocztowej w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata bądź w innym widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, a nadto powtórnego zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej,

2/ art. 200 § 1 w związku z art. 123 § 1 i art. 121 oraz art. 192 i art. 190 § 2 O.p. w związku z art. 73 ust. 1 Prawa celnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego mimo, iż w postępowaniu przed Organem pierwszej instancji nie zapewniono Stronie czynnego udziału w każdym stadium tego postępowania i uniemożliwiono jej wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, w szczególności odnośnie przeprowadzonego w sprawie dowodu z opinii biegłego i ustaleń wynikających z tej opinii, a mających – jak wynika z uzasadnienia decyzji – istotne znaczenie dla wysokości ustalonego w decyzji długu celnego, a w konsekwencji uznanie opinii biegłego za dowód w sprawie oraz uznanie okoliczności z niej wynikających za udowodnione mimo, iż Strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do tego przeprowadzonego dowodu,

/ art. 122, art. 187, art. 191, art. 192, art. 194 § 1, art. 197 w związku z art. 235 O.p. oraz w związku z art. 73 ust. 1 Prawa celnego poprzez:

a/ oparcie zaskarżonej decyzji o ustalenia opinii biegłego:

- pomijającej zupełnie kwestie, iż przedmiotowy samochód został zakupiony i sprowadzony z uszkodzonym silnikiem - "ENGINE NOT WORKING" czyli, że mógł jedynie przemieszczać się w trybie awaryjnej pracy silnika, mimo iż biegły winien był i mógł wyjaśnić te kwestie, chociażby poprzez zapisy komputera w samochodzie, określającej wartość rzekomej ceny sprzedaży przedmiotowego samochodu na rynku amerykańskim na kwotę 20.000 USD, bez uwzględnienia faktu, iż był on uszkodzony, bez znajomości realiów tamtego rynku i podejścia do samochodów uszkodzonych, jako posiadających znikomą wartość, a nadto na podstawie danych o pojazdach mających rzekomo analogiczne parametry, pobranych wybiórczo zaledwie z dwóch baz danych internetowych (aukcyjnych) AutoCheck i Carfax, w których to bazach umieszcza się tylko dane dotyczące naprawionych, sprawnych samochodów, podane ceny (aukcyjne) nie są cenami rynkowymi, gdyż te dyktuje dopiero faktyczna relacja podaż - popyt, zaś przedmiotowy samochód (jako uszkodzony) został zakupiony, za cenę potwierdzoną dokumentem urzędowym,

- wydanej w zakresie wartości pojazdu rynkowej w Polsce bez jego uprzednich oględzin, mimo iż na wartość rynkową pojazdu ma przede wszystkim wpływ jego stan techniczny, użytkowy, estetyczny, uszkodzenia mechaniczne, w tym uszkodzenia silnika - "ENGINE NOT WORKING", uszkodzenia powłoki lakierniczej, zużycie poszczególnych elementów, zużycie wyposażenia, jakość i ilość tego wyposażenia, a także dotychczasowe przeznaczenie itp., a te wszystkie okoliczności mogą zostać ustalone tylko podczas oględzin pojazdu,

- co do której Strona nie miała możliwości wypowiedzenia się, złożenia uwag, zastrzeżeń, wyjaśnień,

a w konsekwencji uznanie, iż decyzja Organu pierwszej instancji wydana w oparciu o tak wadliwą opinię jest prawidłowa, mimo zarzutów w tym zakresie zawartych w odwołaniu, w szczególności wadliwe uznanie, iż wartość rynkową konkretnego pojazdu można ustalić na podstawie jedynie danych katalogowych i informacji funkcjonariuszy celnych nie posiadających wiedzy specjalnej w tym zakresie, bez jego uprzednich oględzin przez biegłego,

b/ nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności w zakresie stanu faktycznego pojazdu zgłoszonego do procedury celnej, jego wartości transakcyjnej w USA i wartości rynkowej w Polsce, a także w zakresie prawidłowości doręczenia postanowienia z [...] września 2011 r., a to wobec oddalenia wniosków o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, a co za tym idzie uniemożliwienie Stronie wykazania tej okoliczności,

c/ sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym ustalenia faktyczne, w szczególności, iż:

- zgłoszony do procedury celnej samochód był kompletny i pełnosprawny, gdy tymczasem został zakupiony i sprowadzony z USA do Polski w stanie uszkodzonym, co potwierdza zebrany materiał dowodowy,

- wartość rynkowa brutto pojazdu na dzień 30 października 2008 r. wynosiła 98.700 zł, zaś wartość celna 58.857 zł, gdy tymczasem wartość transakcyjna pojazdu, potwierdzona dokumentem urzędowym wystawionym w USA wynosiła 14.838 zł i taka też była jego wartość celna,

d/ wadliwe uznanie, iż zbędnym było przeprowadzenie oględzin przedmiotowego pojazdu przez biegłego, mimo, iż podawany przez Stronę skarżącą fakt uszkodzenia silnika, czyli innych elementów biegły mógł (a nawet powinien odczytać z komputera w samochodzie), zaś stan pojazdu z chwili oględzin pozwoliłby mu na ustalenie wielu jego właściwości z dnia zgłoszenia,

e/ zakwestionowanie wartości transakcyjnej zakupu pojazdu w USA mimo potwierdzenia tej okoliczności przez Notariusza Publicznego, a zatem dokumentu urzędowego, wydanego przez organ innego państwa, potwierdzonej nadto przez dokumenty prywatne, tj. skan czeku i pismo firmy C. z USA,

Natomiast w ramach zarzutów dotyczących przepisów prawa materialnego, skarżący naruszenie:

1/ art. 29 ust. 1 WKC poprzez niezastosowanie w sprawie "metody wartości transakcyjnej" mimo, iż jest podstawową metodą ustalania wartości celnej, a to na skutek bezpodstawnego uznania, iż cena transakcyjna wskazana w zgłoszeniu celnym i udokumentowana przez Stronę między innymi dokumentem urzędowym - aktem zakupu potwierdzonym przez Notariusza Publicznego - nie stanowi wartości celnej sprowadzonego do Polski pojazdu, a konsekwencji uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, bez wykazania przez organ realiów cenowych rynku samochodów uszkodzonych w USA i bez wykazania, iż istnieją uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę za towar,

2/ art. 201 ust. 1 lit. a i ust. 2 oraz art. 220 WKC w związku z art. 29, art. 30 i art. 31 ust. 1 i ust. 2 WKC poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie i utrzymanie w mocy decyzji określającej Stronie "metodą ostatniej szansy" niezaksięgowanej kwoty długu celnego w związku ze sprowadzeniem pojazdu objętego zgłoszeniem celnym z dnia [...] października 2008 r., mimo iż;

- Strona dokonała prawidłowego zgłoszenia celnego, zaś podana przez nią wartość celna przywożonego pojazdu odpowiadała jego wartości transakcyjnej potwierdzonej dokumentem urzędowym w USA,

- nie wykazano, iż nie jest możliwe ustalenie wartości celnej na podstawie innych metod,

- opinia biegłego stanowiąca podstawę do ustalenia wartości pojazdu nie uwzględnia faktycznych cech sprowadzonego pojazdu, jego stanu faktycznego stopnia uszkodzenia silnika i zużycia pojazdu (biegły nie dokonał bowiem oględzin pojazdu), a zatem nie wylicza wartości brutto przedmiotowego pojazdu w oparciu o dane dostępne we Wspólnocie (z uwzględnieniem stosownych korekt), lecz opiera się na dowolnie wybranych danych katalogowych dla tego rodzaju pojazdów, w tym także zalewne takich, które mogły być wytworzone na terenie Wspólnoty,

3/ art. 181a RWKC w związku z art. 29, art. 30 i art. 31 WKC poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie i utrzymanie w mocy decyzji Organu pierwszej instancji na skutek wadliwego uznania, iż zadeklarowana wartość celna je niewiarygodna, mimo, iż w świetle zebranego materiału dowodowego brak było jakichkolwiek dowodów pozwalających na uzasadnione przyjęcie wątpliwości jakoby zadeklarowana wartość nie stanowiła faktycznie zapłaconej lub należnej sumy określonej w art. 29 WKC, a co za tym idzie wadliwe zastosowanie w sprawie art. 31 ust. 1 WKC, w oparciu o wadliwie sporządzoną opinię biegłego, a nie na podstawie art. 29 i art. 30 WKC.

Dyrektor Izby Celnej w K. w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalając skargę orzekł że nie była ona zasadna.

Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego uzasadniającego uchylenie tych rozstrzygnięć. Organy dokonały prawidłowej wykładni właściwych przepisów materialnych, a przed wydaniem decyzji ustaliły istotne okoliczności faktyczne wynikające z hipotez norm wyinterpretowanych z tych przepisów i ostatecznie wykonały dyspozycję tych norm wydając stosowne decyzje w pierwszej i drugiej instancji.

WSA wyjaśnił, że w trakcie postępowania nie naruszono art. 200 w związku z art. 150 O.p. i art. 73 ust. 1 Prawa celnego.

Po pierwsze Organ pierwszej instancji wyznaczył Stronie siedmiodniowy termin do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w tym zakresie. Przesyłka ta została doręczona w ramach doręczenia zastępczego. Dowód w postaci odpowiednich adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jest wystarczający do uznania za prawidłowe doręczenia w trybie art. 150 O.p.

Następnie WSA wyjaśnił, że nawet jeśli Strona nie miała możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji, to mogła to zrobić na dalszym etapie postępowania. Poza tym miała możliwość ponownego wglądu w akta.

W odniesieniu do dowodu z opinii biegłego Sąd przychylił się do stanowiska Dyrektora IC, że w postanowieniu o powołaniu biegłego organ pierwszej instancji określając zakres opinii wskazał, iż przy ustalaniu wartości rynkowej przedmiotowego pojazdu biegły powinien uwzględnić ewentualne uwagi skarżącego dotyczące samochodu, wniesione w trakcie sporządzania opinii i pomimo prawidłowego zawiadomienia o tym skarżący nie skorzystał z tego uprawnienia. W związku z tym uznano, że organy nie naruszyły art. 200 § 1 w związku z art. 123 § 1 i art. 121 oraz art. 192 i art. 190 § 2 O.p. w związku z art. 73 ust. 1 Prawa celnego.

Sąd pierwszej instancji nie doszukał się także naruszenia art. 122, art. 187, art. 191, art. 192, art. 194 § 1, art. 197 w związku z art. 235 O.p. oraz w związku z art. 73 ust. 1 Prawa celnego, w zakresie ustaleń określonych okoliczności faktycznych będących podstawą wyliczenia wartości celnej towaru dokonanych w oparciu o inne dowody niż wskazane przez Stronę.

WSA uznał również, że organy celne prawidłowo nie zastosowały art. 29 ust. 1 WKC uznając, że cena transakcyjna wskazana w zgłoszeniu celnym i udokumentowana przez skarżącego między innymi aktem zakupu potwierdzonym przez Notariusza Publicznego (5.150 UDS), nie może stanowić wartości celnej sprowadzonego do Polski pojazdu, ponieważ istniały uzasadnione wątpliwości (na dzień powstania długu celnego samochód sprawny technicznie, którego wartość wynosiła 20.000 USD), że zadeklarowana wartość celna stanowiła całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę za ten towar.

Za prawidłowe zostało uznane wyliczenie wartości celnej towaru według metody "ostatniej szansy" dokonane zgodnie z art. 201 ust. 1 lit. a i ust. 2 oraz art. 220 WKC w związku z art. 29, art. 30 i art. 31 ust. 1 i ust. 2 WKC.

Zdaniem sądu pierwszej instancji organy uznały również prawidłowo, że art. 181a RWKC w związku z art. 29, art. 30 i art. 31 WKC poprzez uznanie, iż zadeklarowana wartość celna nie była wiarygodna, tj. że wartość podana w zgłoszeniu (5.150 USD) w sposób rażący odstawała od ustalonej przez biegłego wartości samochodu na rynku amerykańskim (20.000 USD).

Skargę kasacyjną wniósł W.P., zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G.:

I. Naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 174 pkt 2) p.p.s.a., tj. postanowień:

- art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 121 §1, 123 § 1, 150 i 187, 191, 192, 194 §1, 197 tej Ordynacji oraz z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. nr 68 poz. 622), a także z art. 29, 30 i 31 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z dnia 19 października 1992 ze zm. – dalej "WKC") oraz z art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. WE L 253 z dnia 11 października 1993 r. ze zm. – dalej: "RWKC"), a to wszystko w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. – poprzez wadliwą kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w szczególności na skutek :

1) błędnego uznania przez WSA w G., iż Organy celne prawidłowo ustaliły, że w dniu 12 października 2011 r. doszło do doręczenia stronie w trybie art. 150 Ordynacji postanowienia z dnia 27 września 2011 r. wyznaczającego jej siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, zaś oświadczenia osób zamieszkałych pod tym samym adresem co strona - że w okresie od dnia 27 września do 12 października 2011 r. nie widzieli ani nie było pozostawionego żadnego awiza wystawionego na stronę - nie podważają mocy dowodowej zwrotnego potwierdzenia odbioru wypełnionego przez doręczyciela, a w konsekwencji wadliwe uznanie przez Sąd I instancji, że:

a) postanowienie z dnia 27 września 2011 r. wyznaczające stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, a nadto informujące stronę o planowanym określeniu długu celnego w oparciu o sporządzoną w sprawie opinię biegłego, zostało jej prawidłowo doręczone

b) prawidłowym jest postępowanie Dyrektora Izby Celnej odmawiające przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków na okoliczność ustalenia, że w sprawie nie zachowano procedury z art. 149 i art. 150 Ordynacji podatkowej, a tym samym w istocie, że prawidłowym było pozbawienie strony prawa do wykazania środkami dowodowymi (zeznaniami świadków) nieprawidłowości w zakresie uznania postanowienia z dnia 27 września 2011 r. za doręczone

c) strona nie została pozbawiona możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji przez Organ I instancji, w szczególności w zakresie kluczowego dla rozstrzygnięcia sprawy dowodu z opinii biegłego mającego istotne znaczenie dla ewentualnej zasadności podważenia wartości transakcyjnej wskazanej przez stronę oraz dla ewentualnego ustalenia wysokości długu celnego przez Organy celne, mimo, iż strona faktycznie nie miała możliwości wypowiedzenia się co do treści przeprowadzonego dowodu, zaś podniesione przez nią - na etapie odwołania -zarzuty odnośnie wykonania opinii bez oględzin pojazdu i nie wyjaśnienia kwestii zakupu pojazdu i jego sprowadzenia z uszkodzonym silnikiem poprzez zbadanie komputera pojazdu zostały pominięte przez Organ II instancji, chociażby już w świetle doświadczenia życiowego ustalenie tych kwestii ma kluczowe znaczenia dla ustalenia zarówno wartości transakcyjnej (po której został zakupiony pojazd), jak i ustalonej przez biegłego wartości sprowadzonego pojazdu na rynku krajowym postanowienia art. 200 w związku z art. 123 Ordynacji podatkowej, jak i art. 181 a ust.2 RWKC przewidują prawo do tzw. "ostatniego słowa", wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i dają ostatnią możliwość wnioskowania o jego rozszerzenie.

2) wadliwego przyjęcia przez WSA w G. za słuszne ustaleń Organu II instancji, iż nie było zasadnym przeprowadzanie oględzin pojazdu na dzień sporządzania opinii tj. 26 września 2011 r. ponieważ przy ustalaniu wartości celnej ważny był dzień zgłoszenia, a nie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, mimo iż strona skarżąca zarzucała w odwołaniu fakt sporządzenia opinii przez biegłego (której ustalenia przyjęto przy podważeniu wartości transakcyjnej oraz określaniu długu celnego) bez przeprowadzenia takich oględzin, wskazując jednocześnie na zasadność ich przeprowadzenia celem ustalenia (na podstawie zapisów komputera pojazdu) istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy kwestii czy przedmiotowy pojazd został zakupiony i sprowadzony z uszkodzonym silnikiem "ENGINE NOT WORKING" (jak konsekwentnie podnosiła strona w toku postępowania, powołując się na dokumenty), czy też nie;

powyższe, miało z jednej strony oczywisty wpływ na ustalenie czy wartość transakcyjna podana przez stronę odpowiada należnej (art. 29 ust.1 WKC), a z drugiej strony wpływ na prawidłowość (wysokość) wycen sporządzonych przez biegłego przyjętych przez Organy celem ustalenia wysokości długu celnego na podstawie metody z art. 31 WKC,

3) wadliwego uznania przez WSA w G., iż zaskarżone decyzje nie naruszają postanowień art. art. 122, 187, 191, 192, 194 §1, 197 Ordynacji w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej oraz w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne, zaś Organy dokonały prawidłowych wyliczeń w zakresie wartości celnej pojazdu mimo, iż Organy celne:

a) oparły ustalenia zawarte w decyzjach o dowód z opinii biegłego: pomijającej kwestię zakupienia i sprowadzenia pojazdu z uszkodzonym silnikiem "ENGINE NOT WORKING", ustalającej wartość rzekomej ceny sprzedaży przedmiotowego samochodu na rynku amerykańskim na kwotę 20.000,00 USD, bez uwzględnienia faktu, iż był on uszkodzony, bez znajomości realiów tamtego rynku i podejścia do samochodów uszkodzonych, jako posiadających znikomą wartość, a nadto na podstawie danych o pojazdach mających rzekomo analogiczne parametry, pobranych wybiórczo zaledwie z dwóch baz danych intemetowych (aukcyjnych) AutoCheck i Carfax, w których to bazach umieszcza się tylko dane dotyczące naprawionych sprawnych samochodów, podane ceny (aukcyjne) nie są cenami rynkowymi, gdyż te dyktuje dopiero faktyczna relacja podaż-popyt, zaś przedmiotowy samochód (jako uszkodzony) został zakupiony za cenę potwierdzoną dokumentem urzędowym, ustalającej wartość pojazdu w Polsce bez jego uprzednich oględzin, bez zbadania komputera pojazdu, a zatem nieuwzględniającej sprowadzenie pojazdu w stanie uszkodzonym ("ENGINE NOT WORKING"), nie przeprowadziły postępowania dowodowego w niezbędnym dla wyjaśnienia sprawy zakresie poprzez zlecenie biegłemu dokonania oględzin pojazdu, uzupełnienia opinii w zakresie ustalenia (na skutek zbadania komputera pojazdu) czy pojazd ten został zakupiony i sprowadzony jako uszkodzony, mimo iż strona podnosiła zarzuty w tym zakresie, a co za tym idzie nie zebranie całości materiału dowodowego, nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy;

powyższe uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż z jednej strony pozbawiono stronę prawa do wypowiedzenia się odnośnie zebranego w sprawie materiału dowodowego przez Organ I instancji, zaś gdy strona podniosła te istotne okoliczności, zostały one nieuwzględnione przez Organ II instancji, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego przez Organy celne w oparciu o wadliwą, niepełną opinię biegłego i doprowadziło do nieprawidłowej subsumcji przepisów prawa materialnego przez Organy celne; natomiast prawidłowa kontrola wydanych w sprawie decyzji winna była doprowadzić do ich uchylenia przez Sąd pierwszej instancji;

4) wadliwego przyjęcia, iż nawet gdyby strona nie miała możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji, to nie mogłoby to być uchylenie procesowe mające istotny wpływ na wynik sprawy

II. Naruszeniu przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.:

1) art. 29 ust.1, art. 30, art. 31 rozporządzenia Rady (EWG) nr 231/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19.10.1992 r. ze zm.) w związku z art. 181a RWKC i art. 200 ust. 1 lit a), ust. 2 i art. 220 WKC – poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie, a to na skutek wadliwego uznania przez Sąd I instancji, iż Organy celne prawidłowo odstąpiły od "metody wartości transakcyjnej" ponieważ istniały uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowiła faktycznie zapłaconą lub należna sumę za towar importowany oraz że prawidłowo dokonały ustalenia wartości celnej towaru metodą "ostatniej szansy" mimo, iż:

brak było podstaw do ustalenia, że cena transakcyjna wskazana w zgłoszeniu celnym (udokumentowana dowodem zakupu potwierdzonym przez Notariusza Publicznego w USA) nie jest ceną należną, zaś opinia biegłego w tym zakresie jest nieprzydatna, nie uwzględnia bowiem zakupu pojazdu w stanie uszkodzonym, realiów rynku amerykańskiego, nie jest reprezentatywna dla tego rynku, a w konsekwencji dokonano wadliwego uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe nawet przy uznaniu, że wartość transakcyjna nie odpowiadałaby należnej (bezzasadnym w ocenie strony skarżącej), w świetle ustaleń samych Organów, w oparciu o opinię biegłego, że na rynku amerykańskim w październiku 2008 r. cena sprzedaży samochodu marki Chrysler Pacyfica 4.0. o analogicznych parametrach technicznych i wyprodukowanego w 2007 r. wynosiła średnio 20000 USD [pkt 3.9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku], możliwym było ustalenie wartości celnej metodą, o której mowa w art. 30 ust.2 lit b) WKC, a nie metodą "ostatniej szansy" z art. 31 WKC.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G., oraz o zasądzenie od Organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zakres oceny Sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sąd kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Dodać należy, iż zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia znacząco sformalizowanym. Aby mogła odnieść skutek w postaci jej uwzględnienia niezbędne jest jej sporządzenie w sposób zgodny z regułami ją normującymi, w szczególności podstawy kasacyjne muszą być tak skonstruowane, ażeby była możliwość odniesienia się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia.

Przechodząc do złożonego środka zaskarżenia stwierdzić należy, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty pozwalały na dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

Wszystkie z podniesionych w ramach podstaw kasacyjnych zarzuty – dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1), jak i przepisów postępowania (pkt 2) – w istocie zmierzają do podważenia prawidłowości ustalenia wartości celnej, tak co do odstąpienia od zasady, że jest nią cena faktycznie zapłacona lub należna za towar, jak i co do przyjętej metody i sposobu obliczenia tej wartości metodą "ostatniej szansy".

Poza sporem, zgodnie z art. 29 ust. 1 WKC, wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, wtedy gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, ustalana, o ile jest to konieczne, na podstawie art. 32 i 33, pod warunkami określonymi ww. przepisem. Jednakże art. 181 a ust. 1 RWKC stanowi, że jeżeli /.../ organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 Kodeksu, nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej.

Przystępując już konkretnie do postawionych zarzutów wskazać trzeba, że skarżący kasacyjnie podnosi w petitum skargi w zasadzie trzy kwestie, a mianowicie naruszenie art. 200 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (jednolity tekst: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej o.p., poprzez brak skutecznego doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego informującego o 7 dniowym terminie do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Nieuwzględnienie faktu uszkodzonego silnika. Także, naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie metody ostatniej szansy zamiast wartości transakcyjnej, względnie metody, o której mowa w art. 30 ust. 2 lit. b rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE, seria L, nr 302, s. 1, ze zm., dalej jako: WKC).

W zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 200 o.p. zasadnie, w ocenie NSA, Sąd I instancji przyjął, że doręczenie przedmiotowego postanowienia w oparciu o art. 150 Ordynacji podatkowej było skuteczne, poza tym ewentualne naruszenie tego przepisu nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Wskazać wobec powyższego należy, że przesyłka zawierająca omawiane postanowienie była dwukrotnie awizowana, a dowody świadczące o tych faktach, znajdujące się w aktach sprawy, nie budzą wątpliwości co do zaistnienia tych okoliczności. Twierdzenia zaś zawarte w oświadczeniach przedłożonych przez zobowiązanego, na okoliczność niepozostawienia awiza przez doręczyciela w skrzynce pocztowej, nie podważają w stanie faktycznym sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, oświadczenia doręczyciela o dwukrotnym awizowaniu przesyłki. Za wymowny fakt, w kontekście złożonych oświadczeń teściów i żony skarżącego, należy uznać okoliczność odmowy odbioru decyzji, skierowanej do zobowiązanego, przez jego teścia oraz poinformowanie przez niego funkcjonariuszy celnych doręczających przedmiotową decyzję, że małżonka skarżącego kasacyjnie nie może do nich podejść (s. 5 odpowiedzi na skargę kasacyjną).

Poza tym, co ważniejsze – zdaniem NSA – ewentualne naruszenie w tym zakresie nie miałoby istotnego wpływu na wynik sprawy. Nawet, gdyby strona nie miała możliwości wypowiedzenia się, co do zgromadzonego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego, to jednak w postępowaniu odwoławczym miała prawo do składania wyjaśnień, przedkładania dowodów i wnioskowania o przeprowadzenie innych dowodów. Nadmienić należy, że z tych możliwości nie skorzystała. Nie skorzystała też z prawa do czynnego udziału w przeprowadzonym dowodzie z opinii biegłego, o którym została poinformowana i poinstruowana na okoliczność przysługujących jej w zakresie tego dowodu uprawnień. Warto też zauważyć, że zobowiązany na etapie postępowania odwoławczego miał prawo do ponownego wglądu do akt sprawy.

Mając zatem na uwadze zaistniały stan faktyczny, w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zasadnie twierdzić o naruszeniu w omówionym zakresie przepisów prawa. Także zarzut dotyczący nieuwzględnienia faktu uszkodzonego silnika, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie.

Podnieść w tym zakresie przede wszystkim należy, że w myśl art. 201 ust. 2 WKC dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. W stanie faktycznym sprawy dług powstał w dniu [...] października 2008 r. Istotny zatem staje się stan towaru z tego dnia.

Skarżący kasacyjnie dokonując zgłoszenia celnego sam oświadczył, że wprawdzie kupił uszkodzony samochód, jednak naprawił go we własnym zakresie i użytkował w USA. Zauważyć w tym miejscu należy, że od dnia nabycia tego pojazdu przez zobowiązanego, tj. od dnia 3 czerwca 2008 r. do dnia złożenia zgłoszenia celnego minęły ponad 4 miesiące. W tym czasie zatem pojazd był użytkowany przez stronę, musiał być więc sprawny technicznie. Potwierdza to także przedłożony dokument badania technicznego z dnia 28 października 2008 r., z którego wynika, że samochód ten w dacie zgłoszenia był sprawny technicznie. Także dokonana w dniu 30 października 2008 r. rewizja towaru wykazała jedynie częściowo lekkie zarysowania lakieru, co zostało ujęte w opinii biegłego, gdzie szacunkowy koszt naprawy tych uszkodzeń ustalono na kwotę nie większą niż 2.000 zł.

Wskazać wobec powyższego należy, że nabyty pojazd w dacie zgłoszenia celnego, czyli dacie powstania długu celnego był sprawny technicznie, nie mógł mieć zatem uszkodzonego silnika. Podkreślić należy, że w innym przypadku pojazd ten nie przeszedłby badania technicznego.

Ponadto zauważyć wypada fakt, że nabyty w USA samochód był na terenie tego państwa naprawiany. Naprawa miała miejsce w dniu 7 czerwca 2008 r., a więc 4 dni po zakupie samochodu. Koszt naprawy uszkodzeń wyniósł kwotę 510 dolarów amerykańskich. Wprawdzie strona twierdzi, że dokonała naprawy we własnym zakresie, ale nawet uwzględniając ten fakt, naprawa pojazdu w ciągu czterech dni i poniesiony na nią wydatek w kwocie 510 dolarów, nie przekonują, ażeby uznać, że była to poważna naprawa, która uzasadniałaby przyjęcie wartości celnej towaru w wysokości 5.150 USD.

Zauważyć także należy, że wskazaną przez stronę wartość celną w wysokości 5.150 USD, podważa także zasadnie podkreślona przez Sąd I instancji informacja pochodząca od niemieckich organów celnych, że w firmie spedycyjnej dokonującej procedury tranzytu znajdowała się kalkulacja sumy zabezpieczającej, gdzie podana była cena zakupu samochodu w kwocie 12.300 USD.

W kontekście przedstawionej argumentacji trudno jest zaakceptować twierdzenie strony dotyczące korekty wyjaśnień stanowiących o ponownym uszkodzeniu silnika. Tym bardziej, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o dokonaniu ponownej naprawy samochodu na terenie kraju.

Zasadnie zatem w okolicznościach faktycznych sprawy, w ocenie NSA, Sąd I instancji przyjął, że prawidłowo organy celne nie uznały za zasadne przeprowadzenie dowodu z oględzin samochodu – odnośnie usterki ENGINE NOT WORKING – silnik nie pracuje.

Także, zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 30 WKC, konsekwencją skutecznego podważenia wartości celnej – w rozumieniu art. 29 tego rozporządzenia – jest ustalanie wartości celnej, stosując w kolejności lit. a), b), c) i d) ustępu 2 art. 30, aż do pierwszej litery, na podstawie której będzie mogła zostać ustalona /.../. Przytoczony przepis wskazuje więc jednoznacznie zasadę, że o ile wartość celna nie może zostać ustalona w oparciu o metodę wartości transakcyjnej stosuje się metody zastępcze w kolejności określonej w ust. 2, i tak: a) metodę wartości transakcyjnej identycznych towarów sprzedanych do wywozu do WE w tym samym lub zbliżonym czasie (art. 30 ust. 2 lit. a); b) metodę wartości transakcyjnej podobnych towarów (art. 30 ust. 2 lit. b); c) metodą wartości opartej na cenie jednostkowej towarów importowanych zwaną też metodą dedukcyjną (art. 30 ust. 2 lit. c); d) metodę wartości kalkulowanej (art. 30 ust. 2 lit. d), w oparciu o: - koszty lub wartość materiałów i produkcji, - koszty zysków i koszty ogólne równe kwocie zazwyczaj uzyskiwanej ze sprzedaży towarów tej samej klasy lub rodzaju co towary wyceniane, - koszty lub wartość transportu i ubezpieczenia oraz opłaty załadunkowe i manipulacyjne związane z transportem importowanych towarów; i w końcu: e) metodą "ostatniej szansy" (art. 31). Sekwencja stosowania metod ustalania wartości celnej wynika więc z przepisów prawa celnego, przepisy WKC narzucają obowiązek zachowania kolejności stosowania metod "zastępczych" ustalania wartości celnej.

Orzecznictwo i doktryna jednoznacznie wskazują, że metoda "ostatniej szansy" najczęściej jest stosowana przy ustalaniu wartości celnej importowanych samochodów używanych, dla których - właśnie z uwagi na zróżnicowany stan techniczny pojazdów używanych - trudno jest znaleźć właściwy materiał porównawczy (por. Wspólnotowy Kodeks Celny. Komentarz – pod red. W. Morawskiego; Lex 2007; komentarz do art. 30 oraz (przykładowo) wyrok NSA z dnia 15 maja 2012 r. II GSK 374/11 i powołany tam wyrok NSA z dnia 20 listopada 2007 r., I GSK 142/07). Powyższe wynika z opinii Komitetu Technicznego Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO), który - odnośnie importu używanych pojazdów - z podanych wyżej względów uznał za problematyczne ustalanie wartości celnej w oparciu o metodę towarów identycznych lub podobnych i wypowiedział się przeciwko stosowaniu metody ceny jednostkowej i wartości kalkulowanej. Tym samym w przypadku importu używanych samochodów ustalanie wartości celnej metodą "ostatniej szansy" - z pominięciem poprzedzających ją metod zastępczych - jest regułą.

Zasadnie w okolicznościach faktycznych sprawy, zdaniem NSA, odstąpiono od wartości transakcyjnej i pomijając metody określone w art. 30 WKC zastosowano metodę ostatniej szansy. Istniały bowiem uzasadnione wątpliwości w rozumieniu art. 181a ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2454 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady EWG nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.U.E.L.1993.253.1 ze zm.) – dalej RWKC, co do rzetelności zgłoszonej przez zobowiązanego wartości celnej pojazdu w wysokości 5.150 USD. Szczególnie, jeśli się uwzględni wartość rynkową tego typu pojazdów na rynku amerykańskim ustaloną przez biegłego w wysokości 20.000 zł, a także cenę podaną do kalkulacji zabezpieczenia w wysokości 12.300 USD. Wskazaną przez skarżącego kasacyjnie wartość celną pojazdu podważają też ustalone warunki dostawy DDU – transport do B. w Niemczech na koszt sprzedawcy, w sytuacji, gdy przedmiotowy pojazd był użytkowany przez zobowiązanego przez okres ponad 4 miesięcy na terenie Stanów Zjednoczonych.

Niezastosowanie metody określenia wartości celnej towaru, o której mowa w art. 30 ust. 2 lit. b WKC uzasadnia nie tylko brak możliwości ustalenia pojazdu z podobnym stanem zużycia, ale również istnienie rys na lakierze, co doprowadziło do obniżki przez biegłego wartości o 2.000 zł. Zarysowania lakieru indywidualizują pojazd, tego typu uszkodzenie daje pewność co do niemożliwości odnalezienia podobnego samochodu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Natomiast o kosztach postanowił w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a.