Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 4356/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 110s § 1; art. 110r § 1 pkt 7; art. 156 ust. 3 i 4.
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Lu 58/21 w sprawie ze skargi P.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 3 grudnia 2020 r. nr 0601-IEE-711.77.2020.2 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 19 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 58/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę P.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 3 grudnia 2020 r., nr 0601-IEE-711.77.2020.2 w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P.P. zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt lit. c) P.p.s.a. przez oddalenie skargi na skutek błędnej oceny, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, mimo naruszenia przez stronę przeciwną przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 110r § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej: "u.p.e.a." w związku z art. 110s § 1 u.p.e.a. w związku z art. 156 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2018 r. poz. 2204 ze zm.), dalej : "u.g.n." w związku z nieokreśleniem wartości nieruchomości z podaniem jego podstaw na skutek braku możliwości wykorzystania operatu szacunkowego sporządzonego w dniu 18 stycznia 2019 r., w celu dla którego został sporządzony z uwagi na upływ 12 miesięcy i braku skutecznej klauzuli potwierdzającej aktualność tegoż operatu szacunkowego;

2. art. .151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez oddalenie skargi na skutek błędnej oceny, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, mimo naruszenia przez stronę przeciwną przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 110r § 1 u.p.e.a. w związku z art. 68 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej jako: "K.p.a." w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez podpisanie protokołu przez nieupoważnione przez organ egzekucyjny osoby;

3. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez oddalenie skargi na skutek błędnej oceny, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, mimo naruszenia przez stronę przeciwną przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 i 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. poprzez uznanie przez organ drugiej instancji za prawidłowe postępowanie organu pierwszej instancji polegające na wykorzystaniu przy opisie i oszacowaniu nieruchomości operatu szacunkowego sporządzonego 18 stycznia 2019 r. w sytuacji, gdy doszło do naruszenia art. 156 ust. 4 u.p.e.a. polegającego na braku potwierdzenia aktualności rzeczonego operatu szacunkowego w wyniku istotnych braków przy sporządzeniu klauzuli o aktualizacji;

4. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez oddalenie skargi na skutek błędnej oceny, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, mimo naruszenia przez stronę przeciwną przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15 K.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., przez brak powtórnego całościowego i merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ drugiej instancji, wyrażający się w niedokonaniu własnych ustaleń i niedopatrzeniu się nieprawidłowości oraz jednoczesnym bezkrytycznym przyjęciu ustaleń z postępowania pierwszo instancyjnego, jak również pobieżnym odniesieniu się do zarzutów skarżącego zawartych w zażaleniu.

Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej. W przypadku gdyby Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Strony, po otrzymaniu informacji o posiedzeniu niejawnym i podstawach jego zarządzenia, nie wnosiły zastrzeżeń do takiego trybu rozpoznania sprawy.

Sąd I instancji oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w sprawie uznania za niezasadne zarzutów zgłoszonych przez skarżącego do opisu i oszacowania nieruchomości położonej w miejscowości N., stanowiącej działki [...] i [...], dla których Sąd Rejonowy Lublin - Wschód z siedzibą w Świdniku prowadzi księgę wieczystą nr [...].

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty zasadniczo kwestionują ocenę Sądu I instancji, który uznał za organem administracji, że operat szacunkowy sporządzony 18 stycznia 2019 r. na zlecenie organu egzekucyjnego przez rzeczoznawcę majątkowego A.T. opatrzony klauzulą tegoż rzeczoznawcy majątkowego z 24 lutego 2020 r. potwierdzającą aktualność, spełnia warunki przewidziane w art. 156 ust. 4 u.g.n.

Według art. 110r § 1 pkt 7 u.p.e.a. w protokole opisu i oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny podaje określenie wartości nieruchomości z podaniem jego podstaw.

Przepis art. 110s § 1 u.p.e.a. stanowi, że do oszacowania wartości zajętej nieruchomości organ egzekucyjny wyznacza rzeczoznawcę majątkowego, o którym mowa w przepisach o gospodarce nieruchomościami.

Stosownie do art. 156 ust. 3 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154; art. 156 ust. 4 u.g.n stanowi, że operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154.

Z ustaleń faktycznych w sprawie, w zakresie w jakim nie są kwestionowane w skardze kasacyjnej wynika, że operat szacunkowy został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego 18 stycznia 2019 r. Po upływie 12 miesięcy do operatu została załączona klauzula rzeczoznawcy majątkowego z 24 lutego 2020 r. potwierdzająca aktualność operatu szacunkowego z 18 stycznia 2019 r. wraz z wymaganą analizą.

Zdaniem skarżącego zaistniały jednak uchybienia w treści klauzuli, wadliwie ocenione przez Sąd I instancji, które powodują, że nie można uznać mocy dowodowej operatu szacunkowego sporządzonego 18 stycznia 2019 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo odniósł się do formułowanych przez skarżącego zarzutów.

Przepis art. 156 ust. 4 u.g.n., co dostrzega także skarżący, nie wskazuje wprost, jaką formę powinna przybrać klauzula aktualizująca operat szacunkowy. Należy zgodzić się z poglądem wyrażanym w orzecznictwie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 784/17), że powinna być sporządzona na piśmie, w jej treści powinna zostać wskazana data sporządzenia oraz okres kolejnych 12 miesięcy, w trakcie których operat może być wykorzystywany.

Zastrzeżenie strony skarżącej budzi kolejność umieszczenia (miejsce) na dokumencie klauzuli daty sporządzenia tej klauzuli. Zdaniem skarżącego tylko te elementy klauzuli, które znajdują się ponad podpisem rzeczoznawcy majątkowego mają moc dowodową. Z poglądem takim nie można się zgodzić, nie znajduje on bowiem oparcia w treści powołanych wyżej przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 156 ust. 4 u.g.n. stanowi o elementach koniecznych klauzuli, nie określa jednak sposobu ich rozmieszczenia na dokumencie. Sąd I instancji słusznie zauważył, że umieszczenia daty ponad podpisem byłoby bardziej poprawne niemniej jednak okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę spornego dokumentu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle art. 156 ust. 4 u.g.n. istotne jest stwierdzenie, że wskazana data jest autentyczna, pochodzi od rzeczoznawcy majątkowego i stwierdza czas sporządzenia klauzuli. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego kwestia ta nie budzi wątpliwości. Także skarżący nie kwestionuje naniesionej na dokumencie daty ale podważa ten dokument podnosząc nieprawidłowe umiejscowienie daty na klauzuli.

Odnośnie zarzutu, że w treści klauzuli, jako jej podstawa prawna, został powołany nieistniejący przepis art. 156 ust. 4b u.g.n. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę Sąd I instancji, który przyjął, że uchybienie to stanowi oczywistą omyłkę pisarską i pozostaje bez wpływu na prawidłowość przeprowadzonej aktualizacji operatu szacunkowego. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono żadnych argumentów, które podważałyby powyższą ocenę Sądu I instancji.

Zarzut naruszenia art. 110 r. § 1 w zw. z art. 68 K.p.a. i w związku z art. 18 u.p.e.a. opiera się na twierdzeniu, że protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości został podpisany przez osoby nieupoważnione tj. pracowników organu egzekucyjnego A.B. (kierownika działu egzekucji), R.B. eksperta skarbowego) i M.P. (eksperta skarbowego). Przepis art. 110r § 1 u.p.e.a. – podobnie jak przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - nie zawiera szczególnej regulacji dotyczącej sporządzania protokołów. Stąd też, stosownie do art. 68 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. należy przyjąć, że protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Z omawianego przepisu nie wynika aby w treści protokołu powinna znaleźć się adnotacja wskazująca na stosowne umocowanie do działania w imieniu organu przez pracowników tego organu. Uprawnienie do udziału w czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości wynika z dołączonych do akt sprawy zakresów czynności pracowników Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie.

W pkt 4 skargi kasacyjnej sformułowany został zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez oddalenie skargi na skutek błędnej oceny, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, mimo naruszenia przez stronę przeciwną przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15 K.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., przez brak powtórnego całościowego i merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ drugiej instancji, wyrażający się w niedokonaniu własnych ustaleń i niedopatrzeniu się nieprawidłowości oraz jednoczesnym bezkrytycznym przyjęciu ustaleń z postępowania pierwszo instancyjnego, jak również pobieżnym odniesieniu się do zarzutów skarżącego zawartych w zażaleniu. Zarzut ten nie został jednak w żaden sposób uzasadniony.

Należy wobec tego podkreślić, że stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadnienie danego zarzutu jest jednym z elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej. Przez uzasadnienie podstawy kasacyjnej należy rozumieć takie rozwinięcie zarzutów kasacyjnych, w którym strona wyjaśnia, na czym dane naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie twierdzeń, że uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak takiego uzasadnienia oznacza, że z uwagi na art. 183 § 1 P.p.s.a. dany zarzut nie może zostać merytorycznie rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak sędzia NSA Paweł Borszowski sędzia NSA Sławomir Presnarowicz