Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 21/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8,  art. 64  par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, , po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. S. na bezczynność Prezydenta m. (...) w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie jednorazowej zapomogi w tytułu urodzenia dziecka 1. zobowiązuje Prezydenta m. (...) do rozpoznania wniosku o przyznanie jednorazowej zapomogi w tytułu urodzenia dziecka - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent m. (...) dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

E. S. pismem z [...] stycznia 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dzieci.

Skarżąca wskazała, że w dniu [...] grudnia 2019r. wystąpiła do Prezydenta [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dzieci A. i F. S. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020r., nr [...], Prezydent odmówił uwzględnienia wniosku z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Odwołaniem z dnia [...] maja 2020r. zaskarżyła ww. decyzję Prezydenta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które decyzją z dnia [...] lipca 2020r., nr [...], uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Strona podniosła, że w odwołaniu z dnia [...] maja 2020 r. popełniła oczywistą omyłkę w adresie i zamiast ul. [...], podała adres ul. [...], co skutkowało wysyłaniem korespondencji organu na błędny adres. O powyższym dowiedziała się w dniu [...] września 2020r., z rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu. Wówczas uzyskała również informację o tym, że w związku z niepodjęciem listu, wzywającego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, sprawa została pozostawiona bez rozpoznania.

Wobec powyższego w dniu [...] października 2020r. skarżąca wystąpiła do organu o ponowne wysłanie korespondencji na prawidłowy adres.

Pismem z dnia [...] października 2020r. Prezydent odmówił załatwienia sprawy.

W dniu [...] listopada 2020r. skarżąca złożyła ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...]. Postanowieniem z [...] grudnia 2020 r., nr [...], SKO nie znalazło podstaw do uznania, że Prezydent dopuścił się bezczynności uznając jednocześnie, że organ I instancji zasadnie zastosował przepis art. 64 § K.p.a wzywając skarżącą do uzupełnienia braków podania z jednoczesnym pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

W ocenie skarżącej postanowienie Kolegium jest wadliwe, bowiem w przedmiotowej sprawie nie zachodzi okoliczność określona w art. 64 § 2 K.p.a, bowiem strona nie powinna być wezwana do uzupełnienia braków formalnych wniosku, który wniosek z formalnego punktu widzenia był poprawny.

Skarżąca wskazała również, że pozostawienie niniejszej sprawy bez rozpoznania, na skutek omyłki w adresie, narusza w art. 7, art. 7a, art.8, art. 9, art.10, art. 12 i art. 13 K.p.a i jest dla niej krzywdzące.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Organ wskazał, że w trakcie ponownego rozpoznawania sprawy pojawiła się konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, w związku z czym wezwał skarżącą do dostarczenia zaświadczenia z uczelni o wysokości, okresie pobierania i rodzaju uzyskanego stypendium oraz zapomogi z tytułu urodzenia dzieci w 2018 r. Wynikało to z faktu, że skarżąca w swoim wniosku nie podała danych uczelni, co uniemożliwiało organowi samodzielne ustalenie powyższych okoliczności.

Ponadto od daty wniesienia odwołania, wszelka korespondencja sporządzana przez Prezydenta oraz przez SKO, kierowana była na adres skarżącej, ul. [...],[...], który jako ostatni wskazywany był przez skarżącą w jej odwołaniu od decyzji. Na przesyłkach kierowanych pod ten adres tj. piśmie do SKO z dnia [...] maja 2020 r., wezwaniu do uzupełnienia braków z dnia [...] lipca 2020 r. oraz zawiadomieniu o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia z dnia [...] września 2020 r. operator pocztowy nie umieszczał adnotacji, że adresat nie mieszka pod wskazanym adresem. Operator opisywał jedynie koperty treścią: "nie podjęto w terminie".

Skarżąca dopiero w dniu [...] października 2020 r. poinformowała organ o błędnie podanym przez siebie adresie.

Wobec powyższego niezasadnym jest twierdzenie, że z przyczyn leżących po stronie organu doszło do bezczynności, czy przewlekłości postępowania. W ramach prowadzonego postępowania organ podjął próbę zgromadzenia kompleksowego materiału dowodowego, niemniej jednak ze strony skarżącej nie było żadnej informacji zwrotnej, bo to skarżąca podała niewłaściwy adres do korespondencji. Gdyby podany adres był właściwy, wówczas do skarżącej docierałyby pisma wysyłane przez organ, a tym samym w ramach postępowania podejmowane byłyby na bieżąco określone czynności proceduralne, zmierzające do merytorycznego rozpatrzenia i załatwienia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym.

Przechodząc zatem do rozpoznania skargi stwierdzić należy, że skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Konieczność wydania orzeczenia, na podstawie powołanych przepisów, obliguje sąd administracyjny, aby ten, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, ocenił, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że zaistniały w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia [...] grudnia 2019 r., o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dzieci.

Jak wynika bowiem z akt sprawy, postępowanie po przekazaniu akt sprawy z Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] po uchyleniu wcześniejszej decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2020r., nr [...], w sprawie nie zapadło żadne merytoryczne rozstrzygnięcie. Za takie nie można uznać pozostawienia w trybie art. 24a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 111 ze zm. – dalej u.o.ś.r.), podania bez rozpoznania, jak zrobił to organ informując o tym skarżącą pismem z dnia [...] września 2020 r.

Należy wskazać, że zgodnie z orzecznictwem stosowanie przez organ administracyjny art. 64 § 2 K.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych pisma wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników. Żądanie przez organ prowadzący sprawę dodatkowej, czy dodatkowych informacji należy do postępowania dowodowego i winno być oparte o reguły normujące to postępowanie. Kwestia ta nie może natomiast być rozstrzygana w oparciu o przepis art. 64 K.p.a. Zauważyć należy, że instytucja pozostawienia podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 K.p.a. odnosi się do takich braków formalnych wniesionego podania, które powodują jego prawną bezskuteczność, a więc niemożność w ogóle wszczęcia postępowania administracyjnego. Do takich braków należą: brak adresu wnioskodawcy i niemożność jego ustalenia (art. 64 § 1) oraz brak innych wymagań co do treści pisma (art. 64 § 2), jak niezałączenie dokumentu pełnomocnictwa w oryginale lub urzędowo potwierdzonym odpisie (art. 33 § 3), czy niepodpisanie podania wniesionego pisemnie (art. 63 § 3) (por. szerzej wyrok NSA z 22 października 2019 r., sygn. akt II OSK 1641/19, publ. CBOSA).

Mając na względzie powyższe uwagi, wobec braku dokumentu mającego wpływ na merytoryczne rozpatrzenie sprawy, stanowiącego element stanu faktycznego – tu wysokość, okres pobierania oraz rodzaj uzyskanego przez skarżącą stypendium oraz zapomogi z tytułu urodzenia się dzieci w 2018 r. - organ nie mógł pozostawić podania bez rozpoznania. Taki sposób rozpoznania sprawy, jak to uczynił Prezydent [...], jest również sprzeczny z zasadą prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Oznacza to, że organ rozpoznając sprawę powinien kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania, jak i dotrzymania wszelkich starań, by sprawa obywatela, zwłaszcza z zakresu pomocy społecznej, mogła być załatwiona zgodnie z jego wnioskiem i potrzebami w tym zakresie.

W związku z powyższym należy uznać, że w dniu orzekania przez Sąd, organ nie wydał rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne i pozostawał w bezczynności. Okoliczność ta uzasadnia zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej w przedmiocie ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dzieci w terminie wskazanym w wyroku, który w ocenie Sądu jest terminem wystarczającym dla załatwienia sprawy. Szczególnie w sytuacji, gdy jak wynika z załącznika do skargi, strona jest już w posiadaniu stosownego zaświadczenia z Politechniki [...].

Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Stwierdzona bezczynność była skutkiem błędnej interpretacji przez organ treści art. 64 § 2 K.p.a. i jego zastosowania w niniejszej sprawie, a nie celowego działania tego organu.

Sąd miał na względzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyroki NSA z dnia 16 września 2015 r., I OSK 722/15 LEX nr 1985970 i z dnia 24 lipca 2015 r., II OSK 3237/14 LEX nr 1803268).

Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie te musi być nie tylko niezaprzeczalne, ale i znaczne. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne.

W ocenie Sądu powyższych okoliczności, mimo, że nagannych i godzących w zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.), to nie sposób jednak zakwalifikować jako świadczących o rażącym naruszeniu prawa przez organ.

W przedmiotowej sprawie organ niezwłocznie po wydaniu przez SKO decyzji z dnia [...] lipca 2020r. uchylającej jego wcześniejszą decyzję podjął działania zmierzające do rozpoznania złożonego wniosku.

Jak wynika z pisma organu z dnia [...] lipca 2020 r. skierowanego do skarżącej, podjął się on wyjaśnienia kwestii finansowych związanych ze stypendium oraz zapomogą, które skarżąca miała otrzymać z wyższej uczelni, wzywając skarżącą do przedłożenia stosownej dokumentacji. Do tego bowiem został zobowiązany przez organ drugiej instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2020 r., a sam nie miał takiej możliwości z uwagi na brach danych o miejscu studiowania E. S.

Nie bez znaczenia jest również fakt, że skarżąca w odwołanu od decyzji wskazała omyłkowo inny numer mieszkania, przez co kolejna korespondencja organu była kierowana na inny adres, a następnie zwracana z adnotacją urzędu pocztowego "nie podjęto w terminie". Omyłka skarżącej w adresie miała niestety negatywne dla sprawy konsekwencje.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i § 1a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji.