Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1408/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 pkt 2, art. 21, art. 23a ust.5 i 6, art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

SENTENCJA

Dnia 31 stycznia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2011 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczeń rodzinnych oraz uznania za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] znak: [...]; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Marszałek Województwa [...], na podstawie art. 1, art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art. 13, art. 15, art. 21, art. 23a ust. 5, ust. 6, ust. 9, art. 25 ust. 1 i 3, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 2, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 12 (9) (11), art. 73 (8), art. 75 (8) ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z 5 lipca 1971r. ze zm.), 10 (12) (13) rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/721 dnia 21 marca 1972r. w sprawie wykonania Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 (Dy. Urz. WE Nr L 74 z dnia 27 marca 1972r. ze. zm.), pkt 2 Decyzji Nr H1 z dnia 12 czerwca 2009r. dotyczącej zasad przechodzenia od rozporządzeń Rady (EWG) Nr 1408/71 i (EWG) Nr 574/72 do rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 i (WE) Nr 987/2009 oraz stosowania decyzji i zaleceń Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego (Dz. Urz. UE 2010/C 106/05), § 15 ust. 7 i 8, § 17 ust. 1 i 3, § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r., Nr 98 poz. 1071 ze. zm.) po pierwsze orzekł o braku uprawnienia A. K. do świadczeń rodzinnych na dziecko M. K. w formie zasiłku rodzinnego w kwocie 68,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2007r. do 31 sierpnia 2007r., dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w kwocie 80,00 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2007r. do 31 sierpnia 2007r. oraz dodatku na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły w kwocie 50,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2007r. do 30 czerwca 2007r. Po drugie orzekł o uznaniu za nienależne ww. pobrane świadczenia rodzinne.

Organ I instancji ustalił, iż w dniu [...] Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. przyznał A. K., zgodnie ze złożonym wnioskiem w dniu 5 września 2006r., świadczenia rodzinne na dziecko M. K. na okres od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2007r., które strona pobierała w okresie od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2007r.

Na podstawie dokumentacji zebranej w sprawie oraz formularza typu E400 wystawionego przez brytyjską instytucję ds. świadczeń rodzinnych ustalono, że mąż A. K., a zarazem ojciec dziecka, Z. K. podjął zatrudnienie na terenie Wielkiej Brytanii w dniu 7 listopada 2006r.

W związku z zaistnieniem koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w dniu 21 czerwca 2010r. do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. wpłynęło postanowienie Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] w sprawie przekazania akt A. K., w tym wniosku z dnia 5 września 2006r. o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na dziecko M. K.

Na podstawie wniosku strony oraz dołączonych do niego dokumentów organ I instancji stwierdził, ze rodzina składa się z 4 osób i na podstawie § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne osiągnięty w 2005r. dochód rodziny w wysokości 13.367,81 zł został uznany za częściowo utracony. Ze względu na podjęcie zatrudnienia w dniu 7 listopada 2006r. przez Z. K. w Wielkiej Brytanii na dochód rodziny złożyło się jego wynagrodzenie za pierwszy, pełny, przepracowany miesiąc tj. grudzień 2006r. w wysokości 1.090,15 funtów, czyli 6.220,72 zł. Dochód rodziny wyniósł więc 6.306,26 zł miesięcznie (1.576,56 zł na osobę) i przekroczył tym samym obowiązujące kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych w Polsce o 993,56 zł na osobę.

Następnie na podstawie dochodu rodziny, który uwzględnia zatrudnienie na terenie Wielkiej Brytanii organ I instancji ustalił, że A. K. była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką na dzieckiem M. K. Była zatem osobą aktywną zawodowo w Polsce do 31 grudnia 2006r., zaś od 1 stycznia 2007r. jest w Polsce osobą nieaktywną zawodowo.

W świetle ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie Marszałek Województwa [...] stwierdził, iż krajem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych od 1 stycznia 2007r. jest Wielka Brytania. Przyznanie świadczeń rodzinnych w tym kraju może nastąpić pod warunkiem złożenia przez członka rodziny wniosku o brytyjskie świadczenia, w terminie przewidzianym przez ustawodawstwo tego kraju.

Dalej organ I instancji stwierdził, iż prawo A. K. do poszczególnych świadczeń rodzinnych, należnych zgodnie z ustawodawstwem polskim, jest zawieszone jedynie wtedy, gdy w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny, uprawniony jest do świadczeń Z. K., zgodnie z ustawodawstwem brytyjskim, do wysokości kwoty tych świadczeń. Jeżeli jednak kwota świadczeń rodzinnych należnych członkom rodziny w państwie członkowskim miejsca zatrudnienia męża strony byłaby niższa aniżeli kwota świadczeń należnych w Polsce, to A. K. byłaby uprawniona do świadczenia dodatkowego w wysokości odpowiadającej różnicy między kwotami świadczeń brytyjskich i świadczeń polskich, należnych od właściwej instytucji państwa zamieszkania, pod warunkiem spełnienia kryterium dochodowego ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie oraz art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że strona nie spełnia kryteriów ustawowych do przyznania świadczeń rodzinnych. Natomiast zgodnie z art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, określone w ustawie dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w przypadku ustalenia uprawnień do zasiłku rodzinnego. Brak zatem prawa do zasiłku rodzinnego powoduje brak prawa do dodatków do powyższego zasiłku.

Od decyzji Marszałka Województwa [...] odwołała się A. K. i wniosła o jej uchylenie. Strona uznała, iż powołany w zaskarżonej decyzji przez organ I instancji art. 30 ust. 2 pkt 3 o świadczeniach rodzinnych nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem mąż skarżącej nie wyjechał z Polski po wydaniu decyzji przyznającej uprawnienie do świadczeń z dnia [...].

W dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 1 ust. 3, art. 2, art. 23a ust. 9, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r., rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r., pkt 2 Decyzji Nr H1 z dnia 12 czerwca 2009r. dotyczącej zasad przechodzenia od rozporządzeń Rady (EWG) Nr 1408/71 i (EWG) Nr 574/72 do rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 i (WE) Nr 987/2009 oraz stosowania decyzji i zaleceń Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego (Dz.Urz. UE 2010/C 106/05), § 15 ust.7 i 8, § 17, § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia społeczne, wydało decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Analizując zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, iż w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy prawa unijnego w związku z podjęciem zatrudnienia przez członka rodziny na terenie Wielkiej Brytanii.

Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało, iż organ I instancji podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, zasadnie wziął pod uwagę przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, które stanowią, iż warunkiem koniecznym do przyznania świadczeń rodzinnych jest spełnienie kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. lub kwoty 583,00 zł., gdy członkiem rodziny wnioskodawcy jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podstawą wyliczenia dochodu rodziny ubiegającej się o świadczenia rodzinne jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z kolei § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne stanowi, ze w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń. Dochód uzyskany za granicą Rzeczpospolitej Polskiej, pomniejsza się odpowiednio o zapłacone za granicą: podatek dochodowy oraz składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne i obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z § 15 ust. 8 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się jego przeliczenia na podstawie średniego kursu walut ogłaszanego przez Prezesa NBP z ostatniego dnia roboczego pełnego, przepracowanego miesiąca kalendarzowego, z którego dochód członków rodziny stanowi podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. W przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym, pełnym miesiącu od uzyskania dochodu (§ 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej).

Mając na względzie przepisy wyżej powołane, a także dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż dochód rodziny A. K.przekroczył obowiązujące kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych w Polsce.

Organ odwoławczy podobnie ocenił ustalenia Marszałka Województwa [...] w kwestii aktywności zawodowej strony. Zdaniem organu odwoławczego wymienione wyżej rozporządzenia unijne zawierają normy ustanawiające pierwszeństwo organów państwa zatrudniającego rodzica aktywnego zawodowo i zamieszkiwania dziecka, jak również normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terenie różnych państw Wspólnoty będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie pod warunkiem spełnienia kryteriów ustawowych przepisów prawnych tych państw. Oznacza to, że gdy osoba jest nieaktywna zawodowo w Polsce, państwem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych jest państwo wykonywania pracy drugiego z rodziców i jak ma to miejsce w niniejszej sprawie Wielka Brytania.

Dalej organ odwoławczy przytoczył treść art. 10 § 1 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72, zgodnie z którym prawo do świadczeń należnych w państwie miejsca zamieszkania uniezależnione od warunków ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek podlega zawieszeniu jedynie do kwoty świadczeń otrzymywanych na podstawie art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 - w państwie zatrudnienia w tym samym czasie i dla tego samego członka rodziny. Jeżeli zatem świadczenie, które strona mogłaby uzyskać w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny w państwie członkowskim miejsca zamieszkania jest wyższe od świadczenia, do którego istnieje uprawnienie w państwie członkowskim miejsca zatrudnienia, to wtedy przysługuje wyrównanie od właściwej instytucji państwa zamieszkania. Jednakże w ocenie organu odwoławczego taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

Na ostateczną decyzję organu odwoławczego skargę do sądu administracyjnego wniosła A. K., żądając jej uchylenia. Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a także naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 23a ust. 9, art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz mającą wpływ na treść decyzji obrazę przepisów postępowania tj. art. 155 K.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo obowiązywania decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż podniesione w skardze.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, może natomiast zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego w stopniu określonym w przywołanym wyżej przepisie.

Na mocy Traktatu o przystąpieniu do Unii Europejskiej, podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003 r. w Atenach, Rzeczypospolita Polska stała się z dniem 1.maja 2004 r. członkiem Unii Europejskiej i stroną Traktatów stanowiących podstawę Unii, zmienionych i uzupełnionych. Zgodnie z art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.U. Nr 90 z 2004r., poz. 864/2, ze zm.) w celu wykonywania swych zadań oraz na warunkach przewidzianych w tym Traktacie, Parlament Europejski wspólnie z Radą, Rada i Komisja uchwalają rozporządzenia i dyrektywy, podejmują decyzje, wydają zalecenia i opinie. Rozporządzenie ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich, natomiast decyzja wiąże w całości adresatów, do których jest kierowana.

Powyższe, w powiązaniu z wyrażoną w art. 6 K.p.a. zasadą legalizmu, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, oznacza, iż od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, organy administracji publicznej obowiązane są przestrzegać nie tylko przepisów prawa krajowego, ale i prawa wspólnotowego. W związku z tym dokonywana przez sądy kontrola administracji publicznej sprawowana pod względem zgodności z prawem, obejmuje również kontrolę pod względem zgodności z prawem wspólnotowym, które od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią obowiązującego w Polsce porządku prawnego, w tym także z aktami normatywnymi wydawanymi przez organy Unii Europejskiej w randze rozporządzeń prawnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2007 roku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 609/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 sierpnia 2008 roku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 392/08 i wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 września 2008 roku w sprawie o sygn. akt II SA/Go 358/08, źródło: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W realiach niniejszej sprawy skarżąca, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), korzystała z przewidzianych tą ustawą różnych form pomocy rodzinie w okresie od września 2006r. do sierpnia 2007r. W związku z powyższym organy administracji uznały, że skarżąca nie jest uprawniona do świadczeń rodzinnych, a nadto w przypadku tych świadczeń, które były już przyznane i wypłacane dodatkowo uznały te świadczenia za nienależnie pobrane.

Podstawą odmowy przyznania skarżącej w niniejszej sprawie wnioskowanych przez nią świadczeń rodzinnych były enumeratywnie wskazane przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r., rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r., decyzji Nr H1 z dnia 12 czerwca 2009r. dotyczącej zasad przechodzenia od rozporządzeń Rady (EWG) Nr 1408/71 i (EWG) Nr 574/72 do rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 i (WE) Nr 987/2009 oraz stosowania decyzji i zaleceń Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego, a także rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia społeczne.

Art. 73 rozporządzenia Rady Nr 1408/71 uprawnia pracownika najemnego lub osobę prowadzącą działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego do świadczeń rodzinnych, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa. Uprawnienie wynikające z tego przepisu, w przypadku, gdy zachodzi ryzyko wystąpienia zbiegu uprawnień przewidzianych przez ustawodawstwo państwa miejsca zamieszkania z uprawnieniami przewidzianymi przez ustawodawstwo państwa zatrudnienia, musi zostać zestawione z regułami "antykumulacyjnymi" rozporządzeń Rady Nr 1408/71 i Nr 574/72 (por. M. Rusewicz (w): Komentarz do rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14.czerwca 1971 r.(...), Ministerstwo Polityki Społecznej, Warszawa 2005, s. 306-308). Reguły te zapobiegać mają wielokrotnemu pobieraniu świadczeń rodzinnych w tym samym czasie, na tego samego członka rodziny.

Reguły "antykumulacyjne" ustanowione zostały w art. 76 ust. 1 rozporządzenia Rady Nr 1408/71 oraz w art. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Nr 574/72. Wymieniony art. 76 ust. 1 dotyczy sytuacji zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, zależnych od wykazania aktywności zawodowej i tym samym nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie, ponieważ polska ustawa o świadczeniach rodzinnych nie uzależnia uzyskania świadczeń w niej przewidzianych od zatrudnienia lub ubezpieczenia. Art. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Nr 574/72 stosuje się natomiast, gdy istnieje ryzyko kumulacji prawa wynikającego z art. 73 rozporządzenia Rady Nr 1408/71 oraz prawa do świadczeń rodzinnych przyznawanych na podstawie ustawodawstwa krajowego państwa miejsca zamieszkania wyłącznie z tytułu zamieszkiwania w danym państwie (tak jak w polskiej ustawie o świadczeniach rodzinnych). Art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady Nr 574/72 stanowi, że prawo do świadczeń lub zasiłków rodzinnych, należnych zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego, w którym nabycie prawa do świadczeń lub zasiłków nie jest uzależnione od warunku ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek, jest zawieszone, jeżeli w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny przyznane są świadczenia tylko zgodnie z krajowym ustawodawstwem innego Państwa Członkowskiego lub w zastosowaniu z art. 73, 74, 77 lub 78 rozporządzenia, do wysokości kwoty tych świadczeń.

Dokonując analizy powołanych przepisów wspólnotowych należy z całą stanowczością stwierdzić, że art. 73 rozporządzenia Rady Nr 1408/71 nie pozbawia członków rodziny pracownika uprawnień przysługujących im w miejscu zamieszkania. Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 19 grudnia 2007 r. II SA/Gd 610/07 (źródło: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), przepis ten tworzy jedynie uprawnienie dla pracownika najemnego lub osoby prowadzącej działalność na własny rachunek, podlegających ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, polegające na tym, że osoby te mają prawo, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak, jakby członkowie ich rodzin zamieszkiwali terytorium tego państwa, z zastrzeżeniem przepisów załącznika VI cyt. rozporządzenia. Należy także zgodzić się z zaprezentowanym w wymienionym wyroku poglądem, że na podstawie art. 73 rozporządzenia Rady Nr 1408/71 organy nie mogły odmówić członkowi rodziny pracownika przyznania uprawnień przysługujących mu zgodnie z ustawodawstwem państwa miejsca zamieszkania.

Odmowa przyznania świadczeń mogłaby mieć miejsce, gdyby w tym samym czasie i dla tego samego członka rodziny przyznane byłyby świadczenia w kraju zatrudnienia męża skarżącej, czyli w Wielkiej Brytanii. Wówczas bowiem znalazłyby zastosowanie reguły "antykumulacyjne", zawarte w art. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Nr 574/72. W kwestii stosowania reguł "antykumulacyjnych" wypowiedział się Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 lutego 1981 r. wydanym w sprawie Kurt Beck v. Bundesanstalt für Arbeit (orzeczenie wstępne 104/80, LEX nr 132368), stwierdzając, iż art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady Nr 574/72 z późniejszymi zmianami zawiesza wypłatę świadczeń rodzinnych lub zasiłków rodzinnych wypłacanych na podstawie ustawodawstwa państwa zatrudnienia jedynie do wysokości świadczenia otrzymywanego, w odniesieniu do tego samego okresu i tego samego członka rodziny, w państwie zamieszkania przez małżonka prowadzącego działalność zawodową lub gospodarczą na terytorium tego państwa. W wyroku tym Trybunał podkreślił również, że reguły mające na celu zapobieganie nakładaniu się świadczeń rodzinnych mają zastosowanie jedynie w zakresie, w jakim nie pozbawiają one, bezpodstawnie, osób zainteresowanych świadczeń przyznanych im przez ustawodawstwo Państwa Członkowskiego.

Podzielając zaprezentowane przez Trybunał poglądy, nie można zaakceptować przyjętego w niniejszej sprawie stanowiska organów obu instancji, że samo uprawnienie w ustawodawstwie kraju zatrudnienia przesądza o właściwości tego kraju, jako uprawnionego do wypłaty należnych świadczeń rodzinnych. Stanowisko to wywodzone jest błędnie z art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w przypadku ustalenia, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (a więc pracownik zatrudniony w państwie członkowskim jest uprawniony do świadczeń rodzinnych w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują w innym państwie), nakazuje organowi właściwemu uchylenie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie. W takiej sytuacji marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 cyt. ustawy od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23 a ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W świetle art. 3 pkt 15 a) omawianej ustawy przepisami tymi są rozporządzenie Rady (EWG) Nr 1408/71 oraz rozporządzenie Rady (EWG) Nr 574/72.

Decyzją, o której mowa w art. 23 a ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych może być zarówno decyzja odmawiająca przyznania świadczeń, w przypadku ustalenia, że pobierane są na te same osoby i w tym samym czasie świadczenia rodzinne w kraju zatrudnienia, jak i decyzja przyznająca świadczenia, jeśli nie są one pobierane w innym państwie członkowskim.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, iż ojciec dziecka nie pobierał w Wielkiej Brytanii żadnych świadczeń rodzinnych w okresie, objętym decyzją. Wynika to jednoznacznie z informacji, zawartej w formularzu dla celów stosowania Tytułu III, Rozdziału 7 i 8, Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 i art. 10 i 11 Rozporządzenia Rady (EWG) pomiędzy Wielką Brytanią a Polską, o którą wystąpił organ I instancji. Brytyjska instytucja przyznająca świadczenia rodzinne oświadczyła, że w związku z faktem, iż Z. K. nie złożył wniosku o świadczenia rodzinne, nie posiada szczegółowych informacji dotyczących jego osoby. Nie było zatem podstaw do stwierdzenia, iż świadczenia rodzinne należne skarżącej nie przysługiwały w kraju zamieszkiwania.

Kolejnym naruszeniem norm prawa materialnego było niewłaściwe zastosowanie przez organy administracji przepisu § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Problem ten był wielokrotnie analizowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie z aktualnym stanowiskiem zawarta we wskazanym przepisie regulacja dotycząca uwzględnienia zmian w dochodach w innym, późniejszym okresie niż wynikający z definicji zawartej w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) jest sprzeczna z tą ustawową definicją. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2008r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1842/07 (LEX nr 510165). W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż regulacje materialnoprawne, a do takich należy omawiany przepis, które swą treścią wykraczają poza charakter wykonawczy, wychodzą poza granice upoważnienia, co przesądza w rezultacie o niezgodności rozporządzenia z ustawą (podobnie wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 października 2009r. o sygn. akt II SA/Gd 139/09, LEX nr 580473 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 października 2008r. o sygn. akt II SA/Łd 366/08, LEX nr 504652).

Działanie organów polegające na dodaniu kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego przez członka rodziny, jak to miało w niniejszej sprawie, już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy – aczkolwiek odpowiada literalnemu brzmieniu przepisu – to jednak pozostaje w sprzeczności z celami jakie stoją przed ustawą o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie Sądu możliwość zastosowania przepisu par. 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne może mieć miejsce tylko wtedy, gdy sposób obliczenia dochodu da się pogodzić z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiącymi podstawę do wydania powyższego rozporządzenia.

Niezależnie od powyższych rozważań należy wskazać na okoliczność, iż aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia [...] nr [...] wydana przez Kierownika Urzędu Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działającego z upoważnienia Burmistrza K., uchylająca od dnia 7 listopada 2006r. w całości decyzję własną nr [...] z dnia [...] przyznającą A. K. świadczenia rodzinne na dziecko M. K. w formie zasiłku rodzinnego w kwocie 68,00 zł miesięcznie na okres od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2007r., dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w kwocie 80,00 zł miesięcznie na okres od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2007r., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 100,00 zł jednorazowo oraz dodatku na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły w kwocie 50,00 zł miesięcznie na okres od 1 września 2006r. do 30 czerwca 2007r. Jednakże z uwagi na fakt, iż w aktach sprawy brakuje dowodu doręczenia powyższej decyzji nie można ocenić, czy ta decyzja skuteczne weszła do obrotu prawnego i czy w tym obrocie funkcjonuje. Kwestia ta, choć umknęła uwadze zarówno organu I jaki i II instancji, ma w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie, bowiem wydanie przez organ I instancji decyzji o braku uprawnienia do świadczeń rodzinnych oraz o uznaniu tych świadczeń za nienależnie pobrane powinno być poprzedzone decyzją o uchyleniu decyzji przyznającej powyższe świadczenia. Skoro jednak nie można ocenić, czy decyzja eliminująca z obrotu prawnego decyzję, którą przyznano świadczenia posiada przymiot ostateczności, to należy stwierdzić, że jednej strony w obrocie prawnym nadal funkcjonuje decyzja ostateczna przyznająca świadczenia, natomiast z drugiej strony sprzeczna względem niej decyzja o braku uprawnień do tych świadczeń i uznająca pobrane świadczenia jako nienależne. Mając powyższe na uwadze organ I instancji, aby mógł orzec o braku uprawnień do świadczeń rodzinnych w oparciu o art. 23a ust. 6 w zw. z art. 23a ust. 5 i art. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także uznać dane świadczenia za nienależnie pobrane na podstawie art. 30 ust. 2 powołanej ustawy musi uprzednio przeprowadzić postępowanie, które winno zakończyć się ostatecznym wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji przyznającej te świadczenia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 maja 2010r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 346/10, źródło: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.

Z uwagi zaś na charakter prawny zaskarżonej decyzji Sąd, na podstawie art. 152 p.p.s.a., orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Rozpatrując sprawę ponownie organy winny dokonać prawidłowej oceny prawnej ustalonego w sprawie stanu faktycznego, biorąc pod uwagę wyrażone powyżej zapatrywania prawne.