Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 339/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 3, ust. 4 pkt 2 i ust. 5;
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: § 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 29 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na akt Starosty z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżony akt; II. uznaje obwiązek Starosty dokonania zwrotu na rzecz M. K. kwoty [...]zł ([...] złotych) za wydanie karty pojazdu [...] dla pojazdu marki [...] [...] o numerze rejestracyjnym [...]; III. zasądza od Starosty na rzecz M. K. kwotę [...]zł ([...] złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 2 kwietnia 2020 r. M. K. wystąpił do Starosty z wnioskiem o zwrot kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu nr [...] dla samochodu osobowego marki [...], zarejestrowanego pod nr rej. [...]

W uzasadnieniu tego wniosku wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. (Dz. U. Nr 15, poz. 119) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu ponad faktyczne koszty jej wytworzenia stanowiło daninę publiczną, co naruszało przepis art. 217 Konstytucji. Ponieważ uiścił na rzecz Starostwa Powiatowego w L. kwotę [...]zł tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu, czyli powyżej faktycznego kosztu wytworzenia tej karty, to została ona pobrana bez podstawy prawnej. W konsekwencji wniosek o stwierdzenie jego uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie [...]zł uznał za uzasadniony.

W odpowiedzi na ten wniosek Starosta pismem z dnia 9 kwietnia 2020 r. (nr [...]) odmówił zwrotu żądanej części opłaty za wydanie karty pojazdu.

W uzasadnieniu tego stanowiska organ stwierdził, że opłata została naliczona i pobrana prawidłowo na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Podkreślił, że od wydania karty pojazdu upłynął okres 10 lat i w związku z tym podniósł zarzut przedawnienia zgłoszonego żądania. Jednocześnie organ stwierdził, że pojazd został skreślony z ewidencji urzędu z powodu przerejestrowania w dniu 25 września 2006 r. z uwagi na kategorię archiwalną BE-10, dlatego akta dot. tego pojazdu zostały poddane brakowaniu z dniem 31 stycznia 2018 r. W związku z tym organ nie jest w ogóle w posiadaniu dokumentów potwierdzających dokonanie przez skarżącego opłaty za wydanie karty pojazdu. Powołując się na orzecznictwo wskazał przy tym, że w okolicznościach sprawy nie ma podstawy do zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu o nr rej. [...]

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na wskazany wyżej akt Starosty z dnia 9 kwietnia 2020 r. skarżący M. K. wniósł o jego uchylenie oraz uznanie obowiązku Starosty do dokonania na jego rzecz zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości [...] zł oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił organowi naruszenie:

1) przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 k.p.a.;

2) prawa materialnego, poprzez zastosowanie w sprawie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP;

3) prawa materialnego, poprzez niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 90 akapit pierwszy Traktatu Wspólnot Europejskich (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), który sprzeciwia się opłacie związanej z wydaniem pierwszej karty pojazdu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego;

4) prawa materialnego, poprzez niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, z której wynika, iż organ krajowy stosujący prawo jest obowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową, a w stanie faktycznym sprawy sprzeczny z art. 90 akapit pierwszy TWE jest przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że skarżący nie wykazał dotychczas, aby rzeczywiście opłatę uiścił we wskazanej wysokości. Organ wyjaśnił, że nie posiada dokumentów potwierdzających dokonanie przez skarżącego wpłaty opłaty za wydanie karty pojazdu, ponieważ akta pojazdu po jego przerejestrowaniu zostały poddane brakowaniu. W ocenie organu podstawowym warunkiem skutecznego dochodzenia zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu jest wykazanie przez zainteresowanego, że rzeczywiście zapłacił on [...] zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem odmowa zwrotu skarżącemu części opłaty za wydanie kary pojazdu nastąpiła z naruszeniem prawa.

Przedmiotem niniejszej sprawy był akt Starosty polegający na odmowie zwrotu kwoty [...]zł, stanowiącej część opłaty w wysokości [...] zł, jaką skarżący uiścił za wydanie w dniu 1 lutego 2006 r. karty pojazdu po raz pierwszy zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310).

Z uwagi na tak określony przedmiot zaskarżenia, w pierwszej kolejności rozważenia wymagał charakter opłaty za kartę pojazdu oraz dopuszczalność zaskarżenia do sądu administracyjnego aktów wydanych w związku z odmową zwrotu nadpłaty z tego tytułu, jak również forma, w jakiej powinien się wypowiedzieć organ administracji publicznej.

W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. (sygn. akt I OPS 3/07) wyrażony został pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Wątpliwości co do aktualności tezy wyrażonej we wskazanej uchwale powstały po wejściu w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869, z późn. zm.). Źródłem wątpliwości w kontekście spornej opłaty stała się treść przepisów art. 60 pkt 7 i art. 67 ustawy o finansach publicznych. Pierwszy z tych przepisów w katalogu środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym wymienia dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Do tej kategorii należy zaliczyć także opłaty za wydanie karty pojazdu pobierane przez starostów na pokrycie kosztów druku i dystrybucji zamówionych i wydawanych właścicielom pojazdów kart. Z kolei zgodnie z art. 67 ustawy o finansach publicznych, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 wskazanej ustawy, nieuregulowanych w ustawie o finansach publicznych, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej pt. "Zobowiązania podatkowe", regulujące między innymi zagadnienia nadpłaty (rozdział 9). Odesłanie do przepisów k.p.a. oraz odpowiednio stosowanych przepisów dotyczących nadpłaty podatku oznacza, że w przypadku złożenia wniosku o zwrot nadpłaconej opłaty, stanowiącej niepodatkową należność budżetową o charakterze publiczno-prawnym w rozumieniu art. 60 ustawy o finansach publicznych, właściwy organ powinien załatwić sprawę przez wydanie decyzji administracyjnej.

Jednakże – w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie – nowe regulacje znajdują zastosowanie tylko w odniesieniu do opłat pobranych od dnia 1 stycznia 2010 r., a więc pobieranych już po wejściu w życie ustawy o finansach publicznych. Należy przy tym zauważyć, że opłaty za wydanie karty pojazdu w wadliwej wysokości były pobierane w okresie znacznie poprzedzającym wejście w życie tej ustawy. W niniejszej sprawie opłatę pobrano w 2006 r. W związku z tym rozstrzygnięcia wymagało zagadnienie intertemporalne – jakie przepisy są właściwe do spraw, w których nienależna opłata za wydanie karty pojazdu została pobrana przed dniem 1 stycznia 2010 r., a wniosek o zwrot jej nadpłaconej części został złożony już po tym dniu.

W ocenie Sądu, sprawy dotyczące zwrotu kwoty nadpłaconej przed dniem 1 stycznia 2010 r. z tytułu opłaty za kartę pojazdu, powinny być rozstrzygane przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych. Obowiązujące od dnia 1 stycznia 2010 r. przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wymuszające przez odesłanie do przepisów k.p.a. oraz przepisów Ordynacji podatkowej decyzyjną formę rozstrzygania w zakresie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, jako niepodatkowej należności budżetowej, nie mogą mieć zastosowania do czynności dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie przepisów tej ustawy. Podkreślić przy tym należy, że pobranie opłaty, której częściowego zwrotu domaga się skarżący, nastąpiło bez wydania decyzji administracyjnej dotyczącej ustalenia jej wysokości. Obowiązek wniesienia opłaty za wydanie karty pojazdu nie stanowi też odrębnej sprawy i nie może być egzekwowany poza sprawą o zarejestrowanie pojazdu (uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07,), a rejestracja dokonywana jest w drodze decyzji administracyjnej. Jest to konsekwentne następstwo tego, że obowiązek uiszczenia opłaty i jej wysokość wynikały i wynikają wprost z przepisów prawa, to jest z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, z późn. zm.), który stanowił przed nowelizacją, że kartę pojazdu dla samochodu innego niż pochodzący od producenta lub importera nowych pojazdów wprowadzonych do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wydaje za opłatą starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP, a obecnie, że kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem pojazdów zabytkowych i pojazdów, o których mowa w art. 73 ust. 2a, 2b i 4. Z kolei wysokość opłaty precyzyjnie określało rozporządzenie wydane na podstawie upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W związku z tym do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy nie może odnosić się przepis art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241, z późn. zm.) zawierający normę intertemporalną, według której do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta z całą pewnością nie odnosi się do stanów faktycznych takich, jak w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie spraw będących w toku w dniu wejścia ustawy w życie, a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał przed dniem wejścia w życie ustawy decyzyjnego trybu ich załatwienia.

Brak jednoznacznej wypowiedzi ustawodawcy w kwestii intertemporalnej nakazywał poszukiwać jej rozstrzygnięcia drogą wykładni i kierowania się ogólnie przyjętymi zasadami prawa międzyczasowego. Przyjęcie jednego z możliwych rozwiązań (dalsze stosowanie przepisów dotychczasowych lub oparcie się na zasadzie bezpośredniego działania przepisów nowych), nie może następować w sposób automatyczny, lecz musi każdorazowo wynikać z okoliczności konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06). W tym zakresie należało się kierować poszanowaniem wynikającej z art. 2 Konstytucji RP podstawowej zasady prawa międzyczasowego, to jest niedziałania prawa wstecz, sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Gdyby do zwrotu należności pobranej pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i nast. ustawy o finansach publicznych, przewidującemu tryb rozstrzygania spraw w drodze decyzji administracyjnej. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 ustawy o finansach publicznych odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III Ordynacji podatkowej i – co istotne – powodowałoby to konieczność zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia. Prowadziłoby to wówczas do ewidentnego pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego.

Należało zatem przyjąć, że przepisy ustawy o finansach publicznych nie mogą mieć zastosowania do czynności związanych ze zwrotem opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu, jeśli czynność pobrania tej opłaty miała miejsce przed wejściem w życie wskazanej ustawy. Takie stanowisko prezentowane jest w licznych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki: z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2105/12; z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2091/12; z dnia 12 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 818/12, czy z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1282/12).

W sprawie tej sporna opłata została pobrana w 2006 r., co w konsekwencji przedstawionego wyżej stanowiska skutkuje zastosowaniem dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji administracyjnej opartej o art. 61 ustawy o finansach publicznych.

Kolejną konsekwencją prezentowanego stanowiska jest stwierdzenie, że w sprawach o zwrot części opłaty za kartę pojazdu uiszczonej przed dniem 1 stycznia 2010 r. nie stosuje się instytucji przedawnienia, w tym również na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Upływ czasu mógłby być brany pod uwagę przez sąd administracyjny, a wcześniej przez organ administracji publicznej, tylko w przypadku istnienia administracyjnoprawnych regulacji wprowadzających materialne terminy realizacji roszczeń (terminy przedawnienia), jak np. w przypadku zwrotu nadpłaty podatku. W przypadku zaś spornego roszczenia o zwrot nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu takich regulacji brak, stąd stosowanie zasad prawa podatkowego jest tu niemożliwe, skoro z przedstawionych na wstępie przyczyn przepisy Ordynacji podatkowej mogą znaleźć zastosowanie tylko do opłat pobranych od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

W ramach merytorycznej oceny zasadności żądania skarżącego dotyczącego zwrotu nadpłaconej części opłaty za kartę pojazdu wskazać należy, że materialnoprawną podstawę pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu stanowił przepis art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Natomiast wysokość opłaty w dacie jej pobrania określał § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do powołanego przepisu rozporządzenia, za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobierał opłatę w wysokości 500 zł.

Jednakże Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. akt U 6/04, orzekł o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Równocześnie Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r.

Niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. z ustawą i Konstytucją wynikała z faktu, że zawyżenie (o wartość ponad kwotę 75 zł) wysokości opłaty za kartę pojazdu wykraczało poza zakres delegacji ustawowej zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Według tych przepisów minister właściwy do spraw transportu został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu oraz jej wtórnik (art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy), z uwzględnieniem znaczenia tych dokumentów dla rejestracji pojazdów oraz wysokości kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (art. 77 ust. 5 ustawy). Wbrew dyspozycjom ustawodawcy, Minister Infrastruktury ustalił opłatę uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Tym samym, w ocenie Trybunału, należało uznać kwestionowany przepis rozporządzenia za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający akt wykonawczy uprawnień ustawodawcy.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził też niezgodność spornej regulacji z art. 217 Konstytucji, ponieważ ustanowiona w niej opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi – daninę publiczną o charakterze podatkowym, a ta materia zastrzeżona jest do regulacji ustawowej. Wysokość opłaty nie odzwierciedla faktycznych kosztów "usługi publicznej" w postaci wydania karty pojazdu, stanowi więc w istocie formę daniny publicznej, wykraczającej poza zakres upoważniania ustawowego i niezgodnej z zasadą ustawowej formy nakładania podatków i danin publicznych (art. 217 Konstytucji).

Potwierdza to treść aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 marca 2016 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu oraz jej wtórnik (Dz. U. 2016 r. poz. 457), w którym opłatę ustalono na kwotę 75 zł, jak również § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., w którym opłatę w takiej samej kwocie 75 zł przewidziano za wydanie wtórnika karty pojazdu.

Jednocześnie trzeba wskazać, że pomimo, iż utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu została odroczona do dnia 1 maja 2006 r., to był on niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od początku jego obowiązywania. Wymaga zaś podkreślenia, że analiza przepisu art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prowadzi do wniosku, że sędziowie zachowują uprawnienia do samodzielnej oceny i ustalenia zgodności podustawowych aktów normatywnych z ustawami przy rozpoznawaniu spraw, a w razie stwierdzenia ich niezgodności z ustawami, odmowy ich zastosowania w konkretnej sprawie. Odmowa zastosowania niezgodnego z ustawą podustawowego przepisu normatywnego wynika z nałożonego na sędziego obowiązku stosowania wyłącznie ustaw. Przytoczone stanowisko jest ugruntowane już w orzecznictwie sądowym (por. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 maja 2000 r., sygn. akt OPS 3/00 i z dnia 15 grudnia 2000 r., sygn. akt OPK 20/00; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt III KK 475/07 i z dnia 26 września 2007 r., sygn. akt III KK 206/07; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 30 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 256/06 oraz z dnia 29 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 3017/05).

Zarazem trzeba zauważyć, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu został uznany za niezgodny z prawem unijnym. Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z przepisami unijnymi stała się przedmiotem wydanego w trybie prejudycjalnym postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07, w którym stwierdzono, że art. 90 akapit 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską sprzeciwia się opłacie takiej, jaką ustalono w § 1 powyższego rozporządzenia, a która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam zarejestrowany.

W relacji prawa unijnego i prawa krajowego obowiązuje zasada nadrzędności (pierwszeństwa) prawa unijnego nad prawem krajowym. Oznacza to, że sąd krajowy ma kompetencję niestosowania sprzecznych z prawem unijnym przepisów prawa krajowego, niezależnie przy tym od wyroku krajowego sądu konstytucyjnego, który odracza utratę mocy obowiązującej tych przepisów uznanych za niekonstytucyjne (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt III CZP 37/10).

Z przytoczonych wyżej względów w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że czynność organu administracji polegająca na odmowie zwrotu zawyżonej części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo, jako wydana bez podstawy prawnej (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 52/07; z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 842/09; z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 590/09 oraz z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 591/09).

Mając powyższe rozważania na względzie stwierdzić należało, że naruszenie prawa przez organ administracji publicznej polegało w niniejszej sprawie na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, pobranej w oparciu o przepis rozporządzenia wykonawczego, który był niezgodny z przepisami art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji, z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, a także przepisami unijnymi. Stwierdzenie zaś naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy skutkuje tym, że skargę należało uwzględnić i w konsekwencji uchylić zaskarżony akt na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.

Jednocześnie w sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.). Jak wywiedziono wyżej, sprawa odmowy zwrotu opłaty jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego ma swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, to jest art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r. Skoro zaś żądanie zwrotu opłaty dotyczyło indywidualnego obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku to dotyczyło uprawniony był do żądania, aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie Sąd uznając obowiązek organu do zwrotu skarżącemu części opłaty za kartę pojazdu i ustalając wysokość części tej opłaty podlegającej zwrotowi (w kwocie 425 zł), kierował się treścią wyroku Trybunał Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. Uiszczona przez skarżącego kwota 500 zł za wydanie karty pojazdu była zawyżona, gdyż opłata winna uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Powyższe uzasadniało obowiązek organu, który opłatę pobrał, do zwrotu na rzecz strony różnicy pomiędzy opłatą pobraną a należną, z uwzględnieniem wytycznych zawartych w powołanym przepisie. Jak wskazano wyżej, pomocnym w zakresie ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi jest § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 marca 2016 r., zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75 zł. Tym samym różnica pomiędzy kwotą 500 zł (opłatą uiszczoną przez skarżącego za kartę pojazdu), a kwotą 75 zł (opłatą pobieraną na podstawie rozporządzenia z 2006 r.) wynosi 425 zł. Dodatkowym argumentem przemawiającym za taką interpretacją jest określenie w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2003 r. wysokości opłaty przewidzianej za wydanie wtórnika karty pojazdu, także na kwotę 75 zł (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt l OSK 773/09 oraz z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt l OSK 842/09).

Wreszcie wypada zwrócić uwagę na to, że podniesiona w odpowiedzi na skargę kwestia braku posiadania obecnie przez organ i skarżącego dowodu, że opłata za wydanie karty pojazdu w wysokości 500 zł w związku z rejestracją pojazdu została w ogóle uiszczona, wsparta stanowiskiem wojewódzkich sądów administracyjnych, gdzie w takich okolicznościach faktycznych tego rodzaju skargi zostały oddalone, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę nie ma istotnego znaczenia. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę poglądu zawartego w przywołanych przez pełnomocnika organu wyrokach nie podziela. Wypada bowiem zwrócić uwagę, że wprawdzie w aktach administracyjnych istotnie brak dowodu dokonania przez skarżącego opłaty za wydanie karty pojazdu przy jego rejestracji w kwocie 500 zł, a nadto sama strona takiego dowodu nie przedłożyła, to jednakże okoliczność ta nie przesądza wiążąco tego, czy wpłata taka została faktycznie dokonana, czy też nie. Dlatego obecny brak bezpośredniego dowodu uiszczenia omawianej opłaty we wskazanej wysokości, w żadnym razie nie stanowi o tym, że nie została ona uiszczona. Poza bowiem dowodami bezpośrednimi istnieją też dowody pośrednie wskazujące na uiszczenie omawianej opłaty w wymaganej wówczas wysokości. Kwestia kompletności akt administracyjnych po upływie wielu lat od rejestracji pojazdu to jedna sprawa, natomiast bezsporne i pewne jest to, że karta pojazdu serii i nr [...], dotycząca samochodu marki [...] [...] o nr rej. [...] – została wydana. To właśnie ta okoliczność – w ocenie Sądu – w realiach tego rodzaju sprawy przesądza o tym, że opłata przez skarżącego została faktycznie dokonana, w przeciwnym bowiem wypadku nie nastąpiłoby w ogóle wydanie zainteresowanemu karty pojazdu. Sąd nie spotkał się dotychczas z przypadkiem, aby wydanie karty pojazdu przy jego rejestracji nastąpiło bez uiszczenia stosownej opłaty. Z tej przyczyny argumentacja organu w tym zakresie, zmierzająca do uzasadnienia negatywnego stanowiska co do zwrotu na rzecz strony części opłaty za wydanie karty pojazdu nie mogła zostać uznana za zasadną.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. – orzekł jak w pkt I i II sentencji wyroku, uchylając zaskarżony akt Starosty i uznając obowiązek organu do dokonania na rzecz skarżącego zwrotu części opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadniają natomiast przepisy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.), o czym Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku.