Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 655/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 315 ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 10-11, art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
law: Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi L. O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek pt. "[...]" nr [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej L. O. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. wniosku firmy S. sp. z o.o. z siedzibą w W. [...] przeciwko L. O. z W. o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt.: [...], na podstawie art. 10, art. 11 i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (j. t. Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) w zw. z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t. j. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – dalej p.w.p. - oraz art. 100 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p., unieważnił w całości patent nr [...] na wymieniony wynalazek przyznając wnioskodawcy od L. O. zwrot kosztów postępowania.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] sierpnia 2004 r. [...] spółka S. sp. z o.o. z siedzibą w W. wystąpiła do Urzędu Patentowego o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt.: [...] udzielonego na rzecz L. O. decyzją z dnia [...] marca 1999 r. z pierwszeństwem według zgłoszenia od dnia [...] września 1995 r. Wnioskodawca swój interes prawny uzasadniał tym, że jest producentem i dystrybutorem form szalunkowych, a przedmiotowe prawo ogranicza swobodę jego działalności gospodarczej oraz nadto tym, że L. O. pismem z dnia [...] marca 2004 r. wystąpiła do Zarządu spółki S. sp. z o.o. z żądaniem zaprzestania korzystania, jak to określiła, z jej wynalazku, a tym samym naruszania patentu nr [...] oraz zażądała usunięcia skutków naruszenia patentu. Wnioskodawca powołał się ponadto na przepisy art. 287 ust. 1 i 2 p.w.p., a także na art. 6 ust. 1 i art. 17 ustawy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej i na art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, jako na przepisy stanowiące źródło jego interesu prawnego w żądaniu unieważnienia spornego patentu.

Podnosząc zarzut braku nowości i nieoczywistosci spornego wynalazku, spółka wskazała na przepisy art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości w związku z art. 315 ust. 3 p.w.p. Nadto wnioskodawca zarzucił, iż sporne rozwiązanie, z naruszeniem art. 26 ustawy o wynalazczości, nie zostało dostatecznie ujawnione w całym swoim zakresie ochrony.

Jako dowód braku nowości przedmiotowego rozwiązania, w rozumieniu art. 11 ustawy o wynalazczości, w zakresie zastrzeżenia 1, wnioskodawca przedłożył opis patentowy nr [...] i porównał cechy obu rozwiązań stwierdzając, że wszystkie cechy zastrzegane w zastrzeżeniu 1 patentu nr [...] zostały ujawniono w opisie patentowym nr [...]. Także analogiczne zestawienie cech, zdaniem wnioskodawcy wykazują, że w zgłoszeniu patentowym [...] nr [...] ujawniono rozwiązanie mające wszystkie cechy zastrzegane w zastrz. 13 i wobec tego przedmiotowe rozwiązanie wg zastrzeżenia 13 patentu nr [...] nie jest nowe. W stosunku do rozwiązań objętych zastrzeżeniami niezależnymi sformułowano też zarzut braku nieoczywistości rozwiązania wskazując rozwiązanie zbliżone. Wnioskodawca powołał się na [...] zgłoszenie wzoru użytkowego nr [...], przedstawiające wytwarzanie form szalunkowych przez zwijanie warstw kartonu i aluminium, [...] zgłoszenie patentowe nr [...] o sposobie wytwarzania form, których ścianki wytwarza się przez sklejanie na gorąco poszczególnych warstw materiału warstwowego złożonego m.in. z polietylenu oraz na [...] opis patentowy nr [...] opisujący formy rurowe do wylewania kolumn betonowych, których ścianki wykonane są z wielu sklejonych ze sobą warstw papieru impregnowanego żywicami. W związku tym co do rozwiązania przedstawionego w zastrz. 13 wskazano, jako przeciwstawienia wymienione wyżej, [...] zgłoszenie wzoru użytkowego nr [...], opis patentowy nr [...] oraz [...] zgłoszenie patentowe nr [...].

W toku dalszego postępowania wnioskodawca wywodził, że rozwiązanie ujęte w zastrzeżeniach zależnych 7 i 8 (19 i 20) wynika z opisu patentowego [...] [...], opis figury 5 strona 9 tłumaczenia wiersz 21 i 22. Odnośnie zastrzeżeń zależnych 10 i 11 (22 i 23) wnioskodawca wyjaśnia, że cechy zawarte w tych zastrzeżeniach nie stanowią o nieoczywistości tego rozwiązania, bowiem otwory technologiczne w formach są powszechnie stosowane. Ponadto wnioskodawca uznał, iż wymóg pełnego ujawnienia rozwiązania w zastrzeżeniu niezależnym sprawia, że w zastrzeżeniach zależnych ujawnione są tylko konkretne przykłady wykonania. Zatem formy szalunkowe przeciwstawione rozwiązaniom objętym zastrzeżeniami niezależnymi w spornym patencie nie muszą posiadać wszystkich cech ujętych w zastrzeżeniach niezależnych i znacznej większości cech zawartych w zastrzeżeniach zależnych. Świadczy to - zdaniem wnioskodawcy - o braku zdolności patentowej wszystkich rozwiązań objętych spornym patentem.

Uprawniona z patentu – L. O. – nie uznała dowodów przedkładanych przez wnioskodawcę za potwierdzające braku nowości. Jej zdaniem przywołany przez wnioskodawcę opis patentowy nr [...] dotyczył odmiennego rozwiązania, albowiem nie przewiduje zmienności przekroju formy szalunkowej, jej struktury skorupowej, jak również alternatywnego sposobu budowy przez równoległe nawinięcie warstw ściany formy. Uprawniona wskazywała też na różnice występujące w zastrzeżeniach zależnych np. wewnętrzna warstwa z tworzywa sztucznego występująca w opisie nr [...] nie ma postaci folii, ponadto element tnący wg opisu [...] występuje oddzielnie i może być ewentualnie wkładany do formy przed zalaniem jej betonem co może utrudniać jego prawidłowe ułożenie, a przez to wykorzystanie, jak również powoduje jego odciśnięcie się na powierzchni. Odnośnie zgłoszenia wzoru użytkowego nr [...], które ma stanowić przeciwstawienie do rozwiązania wg zastrzeżenia nr 13 i zastrzeżeń od niego zależnych, uprawniona wskazywała na różnicę określeń: forma w postaci rury w [...] patencie i szalunek walcowy występujący w tłumaczeniu tego materiału z jęz. [...]. Zdaniem uprawnionej jest to okoliczność wystarczająca dla pominięcia przeciwstawnego opisu [...] w rozważaniach dotyczących zdolności patentowej patentu nr [...]. Z ostrożności uprawniona wskazywała dodatkowo na różnice wynikające z porównania cech rozwiązań wg spornego opisu [...] i opisu ochronnego [...]. W konkluzji uprawniona zauważała, że żadne przeciwstawione rozwiązanie nie jest tożsame ze spornym patentem, zatem zarzut braku nowości był bezzasadny.

Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r.

1. unieważnił patent nr [...] na wynalazek pt. [...] w części objętej:

a/ zastrzeżeniem niezależnym nr 1; b/ łącznie z zastrzeżeniem zależnym nr 4 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1; c/ łącznie z zastrzeżeniem zależnym nr 5 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1; d) łącznie z zastrzeżeniem zależnym nr 9 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1; e) łącznie z zastrzeżeniem zależnym nr 12 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1; f) łącznie z zastrzeżeniem niezależnym nr 13; g) łącznie z zastrzeżeniem zależnym nr 15 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13; h) łącznie z zastrzeżeniem zależnym nr 16 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13; i) łącznie z zastrzeżeniem zależnym nr 17 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13; j) łącznie z zastrzeżeniem zależnym nr 21 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13; k) łącznie z zastrzeżeniem zależnym nr 24 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13;

2. oddalił wniosek o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt.: [...] w części objętej:

a/ łącznie pierwotnym zastrzeżeniem zależnym nr 2 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1, które przyjęły postać zastrzeżenia niezależnego nr 1 o treści:

"1. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i sklejonych ze sobą co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym wewnętrzną warstwę stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana znamienna tym, że co najmniej z jednego końca rury (1) krawędź ściany (2) ma zakończenie schodkowe albo ma rowkowy wpust (5) lub odpowiadające wpustowi (5) własne pióro (6).",

b/ łącznie pierwotnym zastrzeżeniem zależnym nr 3 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1, które przyjął postać zastrzeżenia niezależnego nr 2 o treści:

"2. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i sklejonych ze sobą co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym wewnętrzną warstwę stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana znamienna tym, że warstwy (3) papierowe i/lub tekturowe sklejone są klejem dekstrynowym lub szkłem wodnym",

c/ łącznie pierwotnym zastrzeżeniem zależnym nr 6 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 3 o treści:

"3. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i sklejonych ze sobą co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym wewnętrzną warstwę stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana, znamienna tym, że ściana jest od zewnątrz i/lub od wewnątrz impregnowana woskiem i/lub olejem.",

d/ łącznie pierwotnymi zastrzeżeniami zależnymi nr 7 i 8 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 4 i zastrzeżenia zależnego nr 5 o treści:

"4. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i sklejonych ze sobą co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym wewnętrzną warstwę stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana znamienna tym, że ściana (2) ma wytłoczenia (7)".

"5. Forma szalunkowa według zastrz.4, znamienna tym, że wytłoczenia są dowolnie rozmieszczone i mają dowolny kształt, przy czym są wydłużone i usytuowane wzdłużnie.",

e/ łącznie pierwotnym zastrzeżeniami zależnymi nr 10 i 11 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 6 i zastrzeżenia zależnego nr 7 o treści:

"6. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i sklejonych ze sobą co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym wewnętrzną warstwę stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana, znamienna tym, ie w ścianie (2) jest częściowe nacięcie otworu technologicznego (10)".

"7. Forma szalunkowa według zastrz. 6, znamienna tym, że nacięcie otworu technologicznego (10) wykonane jest według obrysu trzech boków prostokąta."

f/ łącznie pierwotnym zastrzeżeniem zależnym nr 14 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 8 o treści:

"8. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i zespolonych z sobą termicznie co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, laminowanych tworzywem termoplastycznym, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym warstwę wewnętrzną stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana, znamienna tym, że co najmniej z jednego końca rury (11) krawędź ściany (12) ma zakończenie schodkowe albo ma rowkowy wpust (15) lub odpowiadające wpustowi (15) własne pióro (16)."

g/ łącznie pierwotnym zastrzeżeniem zależnym nr 18 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 9 o treści:

"9. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcjidługości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i zespolonych z sobą termicznie co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, laminowanych tworzywem termoplastycznym, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym warstwę wewnętrzną stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana, znamienna tym, że ściana jest od zewnątrz i/lub od wewnątrz impregnowana woskiem i/lub olejem."

h/ łącznie pierwotnymi zastrzeżeniami zależnymi nr 19 i 20 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 10 i zastrzeżenia zależnego nr 11 o treści:

"10. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i zespolonych z sobą termicznie co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, laminowanych tworzywem termoplastycznym, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym warstwę wewnętrzną stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana, znamienna tym, że ściana ma wytłoczenia".

"11. Forma szalunkowa, według zastrz. 10, znamienna tym, że wytłoczenia są dowolnie rozmieszczone i mają dowolny kształt, przy czym są wydłużone i usytuowane wzdłużnie."

i/ łącznie pierwotnymi zastrzeżeniami zależnymi nr 22 i 23 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 12 i zastrzeżenia zależnego nr 13 o treści:

"12. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i zespolonych z sobą termicznie co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, laminowanych tworzywem termoplastycznym, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym warstwę wewnętrzną stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana, znamienna tym, że w ścianie (12) jest częściowe nacięcie otworu technologicznego (20)".

"13. Forma szalunkowa, według zastrz. 12, znamienna tym, że nacięcie otworu technologicznego (20) wykonane jest według obrysu trzech boków prostokąta.",

Znosząc wzajemnie koszty postępowania".

Od decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 2005 r., skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła zarówno spółka S. sp. z o.o. w W. (sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VI SA/Wa 1231/06), jak i uprawniona ze spornego patentu – L. O. (sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VI SA/Wa 1232/06). Na rozprawie w dniu 4 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił połączyć sprawy prowadzone pod sygnaturami akt: VI SA/Wa 1231/06 (skarga S. sp. z o.o.) oraz VI SA/Wa 1232/06 (skarga L. O.) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą VI SA/Wa 1231/06 oraz wyrokiem z dnia 22 listopada 2006 r. uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2005 r. stwierdzając, że nie podlega ona wykonaniu, zasądzając koszty postępowania na rzecz skarżących od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Sądu w razie zaistniałego sporu w kwestii nieoczywistości wynalazku pomiędzy zgłaszającym wynalazek do opatentowania a Urzędem Patentowym, lub też pomiędzy wnioskującym o unieważnienie patentu a tym organem i uprawnionym z patentu, Urząd Patentowy odmawiając udzielenia patentu (bądź odmawiając unieważnienia patentu, lub też unieważniając patent w części lub w całości) nie może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek kryterium nieoczywistości. Potrzebne jest wtedy powołanie się tego organu na odpowiednie dowody, a w miarę możliwości na opinię biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 k.p.a.). W rozpoznawanej przez ten Sąd sprawie Sąd ten stwierdził, że niewątpliwa istniała potrzeba powołania specjalisty (biegłego) dla zbadania kwestii nieoczywistości. Brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy postępowania dowodowego w tym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu co do wspomnianego kryterium, uzasadniało zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Wobec braku przeprowadzenia przez organ administracji postępowania dowodowego we wskazanym zakresie nie pozwalało to na ocenę poziomu wynalazczego spornego wynalazku, a ponieważ mankament ten nie mógł zostać usunięty w postępowaniu przed sądowoadministracyjnym Sąd zobowiązał Urząd Patentowy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do wykorzystania środka dowodowego w postaci opinii biegłego celem ustalenia, czy sporny wynalazek spełnia przesłanki ochrony patentowej, w szczególności, czy jest on nieoczywisty w świetle stanu techniki z daty zgłoszenia go do ochrony. Następnie organ powinien dokonać całościowej oceny tak zgromadzonego materiału dowodowego, ustosunkowując się jednocześnie do zarzutów podniesionych przez obie strony skarżące w toku postępowania sądowoadministracyjnego.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Urząd Patentowy, po przeprowadzeniu rozprawy, na której strony nie zgłosiły wniosków formalnych w tym wniosku o powołanie biegłego stwierdzając, że wnioskodawca miał interes prawny wymagany art. 89 ust. 1 p.w.p., unieważnił patent [...] w całości. Na wcześniejszej rozprawie w dniu [...] września 2008 r., odroczonej na wniosek uprawnionej, wnioskodawca dołączył do akt sprawy "Tabelaryczne zestawienie cech" zastrzeganych w patencie [...] z informacjami o ujawnieniu stanu techniki dokonując na rozprawie w dniu [...] listopada 2008 r. podsumowania tego zestawienia.

Odnosząc się do zarzutu braku nowości Urząd Patentowy uznał, iż w myśl przepisów art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości, mających zastosowanie w sprawie zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p., dla udowodnienia nowości rozwiązania musi być udowodnione spełnieniem łącznie trzech następujących przesłanek: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu (zgłoszenie spornego wynalazku nr [...] pt.: [...] nastąpiło w dniu [...] września 1995 r.).

Wskazując na zastrzeżenie niezależne nr 1 spornego patentu Urząd Patentowy uznał, że zachodzi alternatywna i nieprecyzyjna forma określenia cech budowy przedmiotowej [...], co powoduje w wielu miejscach niejasności, co do rzeczywistego zakresu żądanej ochrony. I tak, wzmianka o zmiennym w funkcji długości przekroju, przy braku doprecyzowania np. w opisie przez podanie odpowiedniego równania lub dokładnego opisu kształtu o jaką funkcję chodzi, nie pozwalała na jednoznaczną identyfikację i jednolite zrozumienie sensu technicznego takiego zapisu. W dacie ujawnienia nie było również żadnego rysunku, który stanowiłby ilustrację tak ogólnie zapisanej cechy. Taki rysunek pojawił się w postępowaniu dopiero wiele lat później dlatego nie mógł mieć znaczenia dla sprawy. Zatem tak niejasno zapisana cecha nie mogła być analizowana i porównana z innymi rozwiązaniami odnoszącymi się do stanu techniki. W tym przypadku poddano analizie jedynie postać rury o stałym przekroju, gdyż samo określenie "rura" sugeruje jednolity przekrój poprzeczny takiego elementu.

Podobnie rzecz się miała z cechą - nawinięcie warstw równolegle. Niejasne jest o jaką równoległość (prostych lub płaszczyzn) chodziło i do czego te warstwy miały być równoległe. Również pierwotne rysunki tego nie ilustrowały. W związku z tym poddano analizie cechę nawinięcia spiralnego warstw formy.

Ponadto organ zauważał, że nie każda cecha techniczna połączona z innymi cechami przez spójnik "lub", "i/lub" itp. stanowi o alternatywnym rozwiązaniu. Przykładowo zwrot "papieru i/lub tektury" charakteryzujący bliżej warstwy sklejane ze sobą, nie stanowi o dwóch różnych - alternatywnych rozwiązaniach. Z uwagi na merytoryczną treść tego zapisu można było jedynie mówić o pozornej alternatywie. Zgodnie z definicją podaną np. w Leksykonie N -T, Wyd. N -T, Warszawa 1984 r., na str. 991, "tektura" to wytwór papierniczy, zwykle wielowarstwowy, otrzymywany w postaci wstęgi lub arkuszy, jest to więc jeden z rodzajów papieru. Zatem zapis dotyczący "warstw korzystnie papieru i/lub tektury", gdy tektura składa się z warstw papieru jest raczej powtórzeniem tej samej informacji niż wprowadzeniem alternatywnej cechy zgłaszanego rozwiązania. Na ogólnikowy zakres ochrony zastrz. 1 miał też wpływ zapis o materiale warstwowym: korzystnie "papieru i/lub tektury" , gdzie słowo "korzystnie" nie zawęża ochrony do tego jednego wykonania.

Także inne alternatywne i niejednoznacznie ujęte cechy dotyczące tworzenia wewnętrznej warstwy formy szalunkowej w postaci: "warstwy naniesionego powierzchniowo na ścianę środka" lub "warstwy ściany nasyconej środkiem", albo "warstwy stanowiącej wykładzinę z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana", różniły się jedynie, w ocenie organu, zastosowaną technologią i prowadziły do uzyskania tego samego efektu technicznego (nie przylegania warstwy). Niezależnie od zastosowanej technologii w każdym z ekwiwalentów zastosowana była bowiem warstwa (z użyciem środka) zapobiegająca trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej. Wystarczyło więc poddać analizie choćby jeden z ekwiwalentów, aby wykazać znajomość tej cechy.

Omawiane założenia, zdaniem Urzędu Patentowego powodowały, że rozwiązanie objęte zastrzeżeniem 1 nie spełniało wymogu nowości, gdyż było znane i ujawnione przed datą zgłoszenia spornego patentu w opisie patentu [...] nr [...]. Omawiając ten opis Urząd Patentowy wskazywał, że ujawniono w nim szalunek stosowany do formowania betonowych filarów albo kolumn. Szalunek wg patentu [...] miał kształt rurowy co było jednoznaczne ze sformułowaniem podanym w zastrzeżeniu 1: "forma szalunkowa ...ma postać rury o stałym przekroju". W amerykańskim patencie podano na str. 3 wers 10-15 tłumaczenia na jęz. [...], że wielowarstwowa ścianka rury składa się (utworzona została) z nawiniętych spiralnie pasów papierowych połączonych ze sobą za pomocą odpowiedniego kleju wprowadzanego pomiędzy nie w trakcie ich nawijania, aż do uzyskania ściany odpowiednio sztywnej, zdolnej przenieść obciążenie wywołane wiążącym wewnątrz tej rury betonem. Tekst ten wyraźnie mówił o zwartej budowie skorupowej ściany, składającej się z nałożonych ściśle na siebie i sklejonych ze sobą co najmniej trzech warstw papieru nawiniętych spiralnie (co dodatkowo oznacza, że kolejne przylegające do siebie warstwy papieru pozostawały też nawinięte do siebie równolegle), tak jak w zastrzeżeniu 1 spornego patentu. Rozwiązanie według patentu [...] nr [...], podawało też kolejne cechy rozwiązania jakimi jest sposób zabezpieczenia formy, by nie przylegała do niej "trwale zaprawa budowlana". Było to nakładanie polietylenowej warstewki wyłożenia "na pas papierowy, który będzie wykorzystany do utworzenia wewnętrznego zwoju spiralnego korpusu rurowego". Nakładanie to realizowane było "tak, aby rozciągnąć arkusz polietylenowy w trakcie jego wyciskania". Był to więc "naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego", jak brzmiało sformułowanie tej cechy w spornym patencie co świadczy o tym, że ta cecha była znana, tak jak wszystkie cechy, które mógł analizować organ, zawarte w zastrzeżeniu nr 1.

Omawiając zastrzeżenie niezależne nr 13, Urząd Patentowy przeprowadzając analogiczny tok rozumowania odnośnie alternatywnie i nieprecyzyjnie podanych wyrażeń dotyczących m.i. "rury o stałym i/lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym" i uwzględniając argumenty jak w przypadku zastrzeżenia nr 1, dotyczące różnic w technologii wykonania warstwy wewnętrznej szalunku uznał, że rozwiązanie objęte tym zastrzeżeniem również nie spełnia wymogu nowości, jako znane i ujawnione przed datą zgłoszenia spornego patentu w opisie zgłoszenia [...] wzoru użytkowego nr [...]. Z rozwiązania tego znany był szalunek walcowy wykonywany z wielu pasów kartonu, uzupełnionych przez pasy aluminium, zwijanych spiralnie i łączonych poprzez spawanie cieplne. Stosowany do wyrobu tych szalunków papier powlekany był polietylenem (laminowany tworzywem termoplastycznym). Przykładowa ścianka opisana i pokazana na rysunku fig. 2 miała "pięć warstw albo pasów kartonu", przez co spełnia cechę zastrzeganej w spornym patencie ilości warstw - co najmniej trzech. Obustronnie laminowana warstwa kartonu umieszczona była na zewnątrz i wewnątrz rurowej ściany szalunku przez co w szalunku wewnętrzną warstwę stanowił materiał powlekany warstwą polietylenu "co stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego" (jak w zastrz.13). Szalunek ten został przedstawiony na rysunku fig. 1 - "składa się z elementu walcowego i wydrążonego" i był nazwany także "elementem rurowym" (wg załączonego do wniosku tłumaczenia opisu na język [...] str. 3 wers 1 od dołu - str. 4 wers 2 od góry). Zdaniem organu nie było więc wątpliwości, iż oba rozwiązania przeciwstawione i sporne dotyczyły przedmiotu (formy szalunkowej) o takim samym kształcie (walec, bryła, czy rura).

Dokonując analizy zastrzeżeń zależnych Urząd Patentowy podał, że cechy te były analizowane łącznie z cechami przynależnych im zastrzeżeń niezależnych. Wskazując na tabelę z k. 95-100 stwierdził, że cechy wszystkich zastrzeżeń zależnych wynikają ze znanego stanu techniki wskazanego w tej tabeli. Zdaniem Urzędu Patentowego rozwiązania posiadające cechy zastrzeżeń zależnych nr 2 -12 i 14-24 połączone z odpowiednimi cechami zastrzeżeń niezależnych 1 i 13, w stosunku do których wykazano brak nowości, nie spełniały wymogu braku nieoczywistości.

Wskazując na art. 26 ustawy o wynalazczości Urząd Patentowy uznał, że istota wynalazku została ujawniona w całości, co nie niwelowało braku nowości i nieoczywistości.

Od decyzji L. O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Decyzji zarzuciła rażące naruszenie: jej interesów (art. 227 k.p.a.), art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości, § 34 pkt 2 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych, art. 153 p.p.s.a. i naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8, 11, 77 § 1 i § 4, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.).

Wskazując na zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 22 listopada 2006 r., skarżąca podnosiła, że organ administracji nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego, poprzestając na zasięgnięciu opinii pełnomocników stron, czym naruszył art. 153 p.p.s.a. Według skarżącej ekspert Urzędu - podobnie jak naukowiec, badacz - ma do czynienia i to w sposób ciągły z najnowszymi na świecie (informacja patentowa jest najszybsza) i na najwyższym poziomie rozwiązaniami. Z natury rzeczy więc trudno postawić się mu w roli "przeciętnego fachowca", "hipotetycznego fachowca" z danej branży, który powinien w sprawie się wypowiedzieć.

Nadto zarzucono decyzji przeniesienie do jej uzasadnienia części uzasadnienia uprzedniej decyzji, co zdaniem skarżącej dyskwalifikowało metodykę oceny nowości wynalazku przyjętą przez Urząd Patentowy, jako że organ nie odniósł się w tym zakresie do stanowiska skarżącej wyrażonego w uprzedniej skardze.

Powołując się na art. 11 ustawy o wynalazczości w związku z § 34 pkt 2 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych skarżąca nie zgadzała się z poglądem organu, iż przy ocenie nowości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie (w zasadzie) całego stanu techniki. Podkreślano, wskazując na pogląd wyrażony w publikacji E. Nowińskiej, U. Promińskiej, M. du Valla "Prawo własności przemysłowej", Wydawnictwo Prawne, wyd. 2, Warszawa, 2005 r., str. 28, że w trzech wymienionych przez organ przesłankach na brak nowości zabrakło czwartej o ujawnieniu wcześniejszym chociażby jednego, ale takiego samego rozwiązania.

Odnosząc się do oceny nieoczywistości podkreślano, w powołaniu na orzecznictwo ETS, że nie było wymogu powoływania się na cały stan techniki, gdyż wystarczającym było wskazanie na co najwyżej dwa rozwiązania. Natomiast posiłkując się publikacją Sołtysińskiego i innych "Komentarz do prawa wynalazczego" skarżąca stwierdzała, że w przypadku zastosowania wynalazku wg patentu nr [...] sukces produkcyjny i komercyjny był niepodważalny, o czym m. in. świadczą przyznane prestiżowe nagrody i wyróżnienia: II miejsce Jury Konkursu na V Krakowskich Targach Wiosna 1995 roku, "Złoty Kask" przyznany przez Izbę Przemysłowo - Handlową w Warszawie na VI Krakowskich Targach Budowlanych Jesień 95, Srebrny Laur Małopolski 2004 roku, Złoty Laur Małopolski 2008 roku - obie nagrody przyznane przez Kapitułę Małopolskiego Biura Promocji przy Stowarzyszeniu Wojewódzkiego Klubu Techniki i Rozwoju w Krakowie. Firma otrzymała pismo gratulacyjne od Wojewody Małopolskiego za wprowadzenie na rynek innowacyjnego produktu datowane 21 październik 2008 roku.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej wnosił o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. organ administracji zwrócił uwagę na to, że na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. strony nie wnosiły o powołanie biegłego wobec tego organ procedował na posiadanym materiale, w szczególności na podstawie szczegółowej analizie tabelarycznej dostarczonej przez wnioskodawcę. Sporne rozwiązanie, zdaniem Urzędu Patentowego, nie dotyczyło zagadnienia skomplikowanego, nastręczającego specjalne trudności w interpretacji oczywistości i nowości jego cech przez przeciętnego specjalistę, a w poszerzonym składzie orzekającym znajdowało się dwóch inżynierów budowlanych posiadających wymaganą wiedzę. Podsumowując organ stwierdził, że skarżąca nie podniosła w skardze żadnych okoliczności wskazujących na nieprawidłowość postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego L. O. podnosiła również zarzut naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Wyjątek od reguły wskazanej w wymienionym przepisie art. 153 p.p.s.a. zachodzi jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego, jednakże sytuacja taka nie miała miejsca w sprawie.

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r. w sprawie II SA/Ol 443/09).

Stanowisko zawarte w cytowanym wyroku jest utrwalone w orzecznictwie, aby wskazać na wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r. w sprawie I OSK 1377/05, w którym Sąd ten podnosił, że między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania mają wytyczać kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a., uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje ich uchylenie przez sąd administracyjny (por. także wyroki WSA w Gdańsku z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie I SA/Gd 11/09 czy WSA w Gliwicach z dnia 25 lutego 2009 r. w sprawie I SA/GL 747/08).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 listopada 2006 r. podkreślał, że w niniejszej sprawie istniała niewątpliwie potrzeba powołania specjalisty (biegłego) dla zbadania kwestii nieoczywistości wynalazku. Wobec zatem braku przeprowadzenia przez Urząd Patentowy postępowania dowodowego, w zakresie pozyskania opinii biegłego w przedmiocie nieoczywistości spornego patentu, nie pozwalało to Sądowi uprzednio rozpoznającemu sprawę na ocenę poziomu wynalazczego wynalazku, gdyż mankament ten nie mógł być usunięty w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z tych powodów Sąd wskazał, iż Urząd Patentowy zobowiązany będzie w toku ponownego postępowania wykorzystać środek dowodowy w postaci opinii biegłego, celem ustalenia, czy sporny wynalazek spełnia przesłanki ochrony patentowej, w szczególności, czy jest on nieoczywisty w świetle stanu techniki z daty zgłoszenia go do ochrony. Następnie organ powinien dokonać całościowej oceny tak zgromadzonego materiału dowodowego, ustosunkowując się jednocześnie do zarzutów podniesionych przez obie strony skarżące w toku postępowania sądowoadministracyjnego.

Urząd Patentowy na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. poddał niejako pod ocenę stron zalecenia Sądu i stwierdzając, że nie wnoszą one o powołanie biegłego, dowodu tego, z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., nie przeprowadził. Innymi słowy organ administracji publicznej uznał, że wskazania Sądu co do dalszego postępowania go nie wiązały, dokonując oceny nałożonego obowiązku w prowadzonym przez siebie postępowaniu przez co, z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., utrzymał stan niewyjaśnienia sprawy oraz w konsekwencji umotywował dokonane rozstrzygnięcie z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.