Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 290/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 5
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą we [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] wydaną po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Z. Sp. z o.o. (Skarżący) od decyzji Wojewody [...] z dnia [...], stwierdzającej że parcele katastralne nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha na których posadowiony jest zespół pałacowo-parkowy we [...] nie podpadały pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja ta wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

H. B. wnioskiem z dnia 21 lipca 2011 r. wystąpiła o stwierdzeniem że zespół pałacowo-parkowy w miejscowości [...] gm. [...] nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10 poz. 51, dalej: "Rozporządzenie"), Wojewoda [...] (Wojewoda) orzekł, że parcele katastralne nr [...][...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha na których posadowiony jest zespół pałacowo-parkowy we [...] nie podpadały pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. (Dz. U z 1945 r. Nr 3 poz. 13 ze zmianami).

W uzasadnieniu organ wskazał, że dawne parcele katastralne nr [...] i [...] na których położony był park i pałac we [...] weszły w skład działki nr [...], podzielonej obecnie na działki [...] (której właścicielem jest Skarżący) i [...] (której właścicielem jest W. S.).

Właścicielem majątku [...], w skład którego wchodził zespół pałacowo-parkowy był P. K. Majątek w 1946 r. przejęty został na rzecz Skarbu Państwa przez Wojewódzki Urząd Ziemski w [...].

Wojewoda wyjaśnił następnie, że teren zespołu folwarcznego [...] można podzielić na trzy funkcjonalne części 1) rezydencjonalno-parkową, 2) podwórze gospodarcze, 3) kolonię mieszkalną. Część rezydencjonalną tworzył rozległy park krajobrazowy i pałac, pełniący funkcję mieszkalną właścicieli majątku. W części gospodarczej znajdowały się między innymi trzy obory, stodoła, dwie stajnie,, gorzelnia, kuźnia, warsztaty, spichlerz, dom ogrodnika i inne budynki. Na kolonię mieszkalną składało się siedem domów mieszkalnych. Budynek pałacu nie był niezbędny do administrowania gospodarstwem rolnym wchodzącym w skład majątku [...]. Funkcję tzw. rządówki (budynku administracyjnego) mógł pełnić jeden z budynków kolonii mieszkalnej lub podwórza gospodarczego.

Wojewoda ustalił, że ostatnim właścicielem majątku był P. K. Od około 1929 -1930 r. majątek został oddany w dzierżawę rodzinie T. H.B. jest jedną ze spadkobierczyń P.K.

Organ pierwszej instancji powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że pod pojęciem nieruchomości ziemskich należy rozumieć grunty przydatne do prowadzenia produkcji rolniczej. Wojewoda podzielił również stanowisko wyrażone w uchwale NSA z dnia 10 stycznia 2011 r. I OPS 3/10, że dekret nie dotyczył nieruchomości, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym oraz że tego stanu rzeczy nie mógł zmienić dekret z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, który wszedł w życie 19 stycznia 1945 r. i który skreślał w art. 2 ust. zdanie pierwsze dekretu z dnia 6 września 1944 r. wyrazy "o charakterze rolniczym".

Wojewoda wskazał następnie, że wobec powyższego rozstrzygnąć należało, czy przedmiotowy zespół pałacowo-parkowy stanowił część nieruchomości ziemskiej w rozumieniu dekretu o reformie rolnej, to jest czy zespół ten związany był funkcjonalnie z częścią nieruchomości służącej produkcji rolnej – czy był lub mógł być miejscem działań związanych z gospodarką rolną (np. stanowiąc swoiste biuro majątku ziemskiego). Wojewoda podkreślił, że z zakresu pojęcia nieruchomość ziemska nie są automatycznie wyłączone grunty, na których posadowione były zabudowania mieszkalne, pomimo że nie znajdowały się w nich urządzenia służące produkcji rolniczej. Nie budzi bowiem wątpliwości, że grunty mieszkalne wchodzące w skład gospodarstw rolnych stanowią nieruchomości rolnicze. Na tle przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej dominując linia orzecznicza dokonuje jednak wykładni ścieśniającej terminu "nieruchomość ziemska" i wyłącza z jego zakresu obiekty, które przeznaczony były na cele mieszkalne właściciela i jego rodziny w sytuacji gdy w skład wyodrębnionej fizycznie części majątku wchodziły inne zabudowania, które pełniły lub mogły pełnić funkcje związane z produkcją rolną, w tym w szczególności budynki przeznaczone dla osób zarządzających majątkiem ziemskim. Wojewoda wskazał następnie, że w świetle orzecznictwa, związek funkcjonalny, który musi występować między przejmowanymi obiektami, a gospodarstwem rolnym, to wzajemna zależność, współzależność, zależność funkcjonalna, związek odpowiadający potrzebom, przydatku, użyteczny, związek z daną funkcją, odnoszący się do niej (por. Słownik języka polskiego pod red. J. Karłowicza, A. Kryńskiego, W. Niedźwiedzkiego, Warszawa 1998 t. I s. 783). Związek taki zachodzi jeżeli nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez zespołu pałacowo-parkowego i odwrotnie. Dla istnienia takiego związku nie wystarcza stwierdzenie wyłącznie związku podmiotowego (przez osobę właściciela) czy też wskazanie na występowanie powiązań finansowych i terytorialnych.

Podsumowując Wojewoda wskazał, że zgromadzone dowody wskazują, że część pałacowo-parkowa nie miała związku z częścią gospodarczą majątku, nie była bowiem niezbędna do prowadzenia gospodarstwa rolnego W majątku [...], w ramach założenia folwarcznego wyodrębniona została część gospodarcza i kolonia mieszkaniowa. W tej sytuacji pałac i park ze stawem spełniały funkcję rezydencji właściciela ziemskiego i służyły wyłącznie do celów mieszkalno-wypoczynkowych. Ich istnienie nie było konieczne dla prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie, bowiem funkcję tę realizowały inne zabudowania.

Skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie wnosząc o jej uchylenie i umorzenia postępowania w pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu wskazał, że przywołany w podstawie prawnej decyzji § 5 Rozporządzenia dawał możliwość orzekania czy pod działanie dekretu o reformie rolnej podpada cała nieruchomość. Przepis ten nie przewidywał natomiast możliwości kwestionowania przejęcia na rzecz Państwa budynków czy też zespołów pałacowo-parkowych jeżeli wchodziły w skład majątku ziemskiego.

Skarżący powołał się również na zmiany do dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej wprowadzone dekretem z dnia 17 stycznia 1945r. W jej ocenie powyższe zmiany skutkowały tym, że przejęcie podlegały szeroko pojęte nieruchomości ziemskie, zatem i takie, które nie posiadały charakteru rolniczego.

W odwołaniu wskazano również, że w § 11 Rozporządzenia wymieniono przedmioty nie podlegające przejęciu od właścicieli ziemskich. W paragrafie tym nie wskazano jednak, by przejęciu nie podlegały zespoły pałacowo-parkowe.

Opisaną na wstępie decyzją Minister utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że w trakcie postępowania prowadzonego w sprawie pozyskano dokumenty z Archiwum Państwowego w [...], Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...], Starostwa Powiatowego w [...], oraz od wnioskodawców

Z uzyskanej od Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...], karty ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa oraz załączonych do niej wkładek wynika, że zespół folwarczny we [...] składał się z trzech funkcjonalnych części : rezydencjonalno-parkowej, gospodarczej i kolonii mieszkalnej. Organ wyjaśnił następnie, że Przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego jest zespół pałacowo-parkowy we [...], umiejscowiony na dawnych parcelach nr nr [...] i [...]. Parcele te wchodziły w skład majątku ziemskiego pn. "[...]" przejętego na własność Państwa na mocy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Granice i powierzchnię w/w zespołu Wojewoda [...] określił na podstawie informacji uzyskanych ze Starostwa Powiatowego w [...] oraz z wyciągu z martykuły podatku gruntowego - majątek P. K. Żadna ze stron nie zakwestionowała tych ustaleń.

Zgromadzone w trakcie postępowania akta sprawy, w tym mapa ewidencyjne oraz mapa katastralna dla obrębu [...], gm. [...] nie pozostawiają wątpliwości, że pałac usytuowany był na parceli nr [..], a park na parcelach nr nr [...] i [...]. O tym czy w/w nieruchomości podpadały pod działanie dekretu o reformie rolnej decydował ich charakter oraz możliwość wykorzystania przy prowadzeniu działalności rolniczej.

W trakcie postępowania administracyjnego pozyskano dokumenty z Archiwum Państwowego w [...], Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...], Starostwa Powiatowego w [...] oraz od wnioskodawców.

Organ wyjaśnił następnie, że jak wynika z pozyskanej z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...] karty ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa oraz załączonych do niej wkładek, zespół folwarczny we [...] składał się z trzech funkcjonalnych części: rezydencjalno-parkowej, gospodarczej i kolonii mieszkalnej. Dla przedmiotowego postępowania istotne znaczenie ma wkładka do w/w karty (załącznik nr 2) oraz ewidencja parku dworskiego opisujące część rezydencjalną majątku, którą tworzyły park krajobrazowy i pałac (tylko ta część założenia folwarcznego była przedmiotem postępowania administracyjnego). Z opisu tych dokumentów wynika, że park przecinają liczne aleje (bukowe i lipowe) oraz osie widokowe. Na jego terenie znajdują się m.in. kaplica i pomnik J.K. Droga prowadząca od strony kolonii mieszkaniowej do pałacu wyłożona była pierwotnie płytkami bazaltowymi. Zgodnie z opisem w parku stoją liczne okazy starodrzewia (m.in. lipy, dęby, kasztanowce), a obok pałacu w kierunku północno-wschodnim wielki platan. Dodatkowo w opisie metryki parku szczegółowo wymieniono jego drzewostan i układ kompozycyjny. Z dokumentów tych jednoznacznie wynika, że był to park naturalny, krajobrazowy ze śladami założenia regularnego, niewykorzystywany w celach rolniczych. Tym samym nie mógł on zostać przejęty na cele reformy rolnej.

Odnośnie pałacu, który stanowił punkt centralny założenia dworsko-parkowego nie może budzić wątpliwości, że nie był on bezpośrednio wykorzystywany przy produkcji rolnej. W takim wypadku istotne jest to czy między pałacem a pozostałą częścią przejętej na własność Państwa nieruchomości istniał związek funkcjonalny. Aby wykazać jego istnienie należałoby udowodnić, że to właśnie z niego prowadzony był bezpośredni zarząd nad gospodarstwem. Tymczasem w aktach sprawy nie ma żadnych dowodów o tym świadczących. Z karty ewidencyjnej pałacu wynika, że pierwotnym przeznaczeniem budynku były funkcje mieszkalne. Mieści się w nim 28 izb mieszkalnych oraz 8 innych pomieszczeń, nie odnotowując w tym miejscu np. biura. Natomiast istnienie oddzielnego biura gospodarstwa, jak i domu administratora odnotowano w protokole z dnia [...] w sprawie przejęcia na mocy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Ponadto w protokole tym wśród pracowników majątku [...] wymieniono osobę zatrudnioną na stanowisku zarządcy – W. C. Powyższe musi prowadzić do wniosku, że bezpośredni zarząd nad gospodarstwem nie był prowadzony przez właściciela majątku z pałacu, ale przez zatrudnionego przez niego pracownika w przeznaczonym ku temu miejscu.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucił naruszenie art.2 ust. 1 lit e) dekretu o reformie rolnej poprzez jego niezastosowanie w zakresie pojęcia "nieruchomości ziemskie" oraz § 44 Rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie, że zgodnie z treścią tego przepisu podziałowi nie podlegają zabudowania dworskie i przemysłowe a w konsekwencji błędne przyjęcie, że zespół pałacowo-parkowy we [...] nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 pkt e) dekretu.

Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Skarżący przywołał obszerne fragmenty uzasadnienia wyroku NSA z dnia 1 października 2014 r. sygn. akt. I OSK 1722/13 z których wynika, że dekret nie miał charakteru jednorazowego a nowelizacja jego art. 2 ust. 1 pkt e) wywołała dalej idące skutki prawne, bowiem jeżeli przed 19 stycznia 1945 r. na cele reformy rolnej były przeznaczone tylko nieruchomości mające charakter rolniczy, to po tej dacie cel ten osiągano także poprze przejście z mocy prawa na Skarb Państwa pozostałych nieruchomości ziemskich. Innymi słowy, przejściu ulegały wszystkie nieruchomości ziemskie określone w art. 2 ust. 1 pkt b-e) dekretu, niezależnie od tego czy miały charakter rolny czy też nie.

Skarżący podkreślił, że organ nie ustosunkował się do jego pisma z 1 grudnia 2014 r. w którym przedstawiono istotne argumenty jak również nie uwzględnił powyższego wyroki NSA.

Skarżący wskazał, że zgodnie z § 44 pkt 3 Rozporządzenia podziałowi nie podlegają zabudowania dworskie i przemysłowe, co oznacza, że podlegały one przejęciu na cele reformy rolnej.

W ocenie Skarżącego organ błędnie ustalił, że pomiędzy zespołem parkowo-pałacowym a pozostałą częścią nie zachodzi związek funkcjonalny. Organ ograniczył się jedynie do zbadania czy z pałacu prowadzony był bezpośredni zarząd. Zgodnie natomiast z poglądami prezentowanymi w doktrynie i orzecznictwie w zakresie związku funkcjonalnego należy wziąć pod uwagę również inne okoliczności, jak chociażby powiązania finansowe czy sposób korzystania z zespołu pałacowo-dworskiego.

Skarżący podkreślił, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż zespół pałacowo-parkowy oraz zespół folwarczny położony był na jednej działce – na tej samej działce znajdowały się : spichlerz garaże do maszyn rolniczych, gorzelnia, stajnia, chlewnie, obory, warsztaty, budynki mieszkalne dla pracowników oraz dla zarządcy i administratora. W pobliżu znajdowały się również czworaki, w których mieszkali pracownicy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że przytoczony przez Skarżącego wyrok NSA miał charakter jednostkowy oraz podkreślił, że wyrok ten został uchylony wyrokiem NSA z dnia 14 kwietnia 2015 .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna.

Skarżący dążył do wykazania, że zmiany wprowadzone z dniem 19 stycznia 1945 r. art. 2 ust. 1 pkt 3) dekretu o dekrecie o reformie rolnej spowodowały objęcie działaniem dekretu wszystkich nieruchomości ziemskich, w tym również nie mających charakteru rolniczego, przywołując na poparcie swojej tezy obszerne fragmenty wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2014 r. I OSK 1722/13.

Sąd powyższego poglądu dotyczącego znaczenia nowelizacji art. 2 ust. 1 pkt e) dekretu nie podziela z następujących przyczyn.

Przywołany w skardze wyrok NSA z 1 października 2014 r. został uchylony wyrokiem NSA z dnia 14 kwietnia 2015 sygn. akt I OSK 3179/14, z uwagi na fakt jego wydania w warunkach nieważności postępowania. Jednocześnie wskazać należy, że pogląd wyrażony w powyższym wyroku jest pogląd odosobnionym.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela wykładnię pojęcia nieruchomości ziemskiej, a co za tym idzie wykładnię art. 2 ust. 1 pkt e) dekretu przedstawioną w uchwałach podjętych przez NSA w dniu 10 stycznia 2011 r. I OPS 3/10 i w dniu 5 czerwca 2006 r. I OPS 2/06.

W uzasadnieniu uchwały z dnia 5 czerwca 2006 r. wskazano, że "przepis art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu ma charakter materialnoprawny, w przeciwieństwie do § 5 rozporządzenia, który ma charakter procesowy, określający tryb postępowania w tych sprawach. Kryteria, warunki (przesłanki), jakie musi spełniać dana nieruchomość, o której mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia, zostały zawarte w art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu. Jednakże dla pełnej rekonstrukcji normy prawnej zawartej w tym przepisie należy brać pod uwagę również (zgodnie z zawartym tam odesłaniem) przepis "art. 1, część druga". Już ze wstępu do art. 2 dekretu wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko "nieruchomości ziemskie", których charakter czy też przydatność odpowiadają celom wskazanym w "art. 1, część druga" dekretu (zdanie zamykające ust. 1). Nie chodzi tu więc o wszystkie nieruchomości, które mogły być określone jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji celów, które zostały wyczerpująco wymienione w punktach a), b), c), d) i e) w art. 1 ust. 2 dekretu. Punkty a), b) i c) tego ustępu nie budzą raczej wątpliwości, że może tu chodzić o nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, to znaczy o grunty rolne, skoro mają być przeznaczone na upełnorolnienie istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych i średniorolnych oraz tworzenie nowych gospodarstw rolnych czy też na tworzenie gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej. Natomiast dwa następne punkty, d) i e), są niekiedy wskazywane jako dające podstawę do przejmowania w ramach reformy rolnej innych nieruchomości niż nieruchomości ziemskie, na przykład pałaców, dworów czy też budynków mieszkalnych, co rzekomo odpowiada celom tam określonym. Nie zwraca się jednak uwagi na to, że mowa jest tam o zarezerwowaniu "odpowiednich terenów" na realizację określonych celów, a nie o zarezerwowaniu odpowiednich obiektów. Wyraz "teren" w języku polskim jest jednoznaczny (...). To, że niekiedy w ramach reformy rolnej przejmowano pałace, dwory czy też inne obiekty o wartości historyczno-kulturalnej na siedziby władz, domów kultury, bibliotek, kółek rolniczych, państwowych gospodarstw rolnych czy też różnych organizacji społecznych, świadczy tylko o tym, że w praktyce dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej był nierzadko tylko pretekstem, a rzeczywiste cele działania ówczesnych władz były odległe od wskazanych w art. 1 ust. 2 dekretu.

Podsumowując tę część rozważań w uzasadnieniu cytowanej uchwały wskazano, że prawidłowe odczytanie normy prawnej zawartej w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu powinno oznaczać, że na własność Skarbu Państwa w całości przechodzą bezzwłocznie bez żadnego wynagrodzenia tylko te nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym (mogące być wykorzystane na cele wskazane w "art. 1, część druga" dekretu), które stanowią własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego, śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości powierzchni użytków rolnych.

W uzasadnieniu uchwały z dnia 10 stycznia 2011 r. przypomniano, "że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie z dniem 13 września 1944 r. (z dniem ogłoszenia). Z tym dniem nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, wymienione w art. 2 ust. 1 dekretu, przeszły na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Dekret zatem nie dotyczył nieruchomości, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. Tego stanu rzeczy nie mógł zmienić dekret z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 3, poz. 9), który wszedł w życie dnia 19 stycznia 1945 r. (z dniem ogłoszenia). W szczególności tego stanu rzeczy nie mogło zmienić skreślenie w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze dekretu z dnia 6 września 1944 r. wyrazów "o charakterze rolniczym" (art. 1 ust 5 dekretu nowelizującego). Skoro bowiem określone nieruchomości przeszły już na własność Skarbu Państwa z dniem 13 września 1944 r. (z dniem ogłoszenia dekretu z dnia 6 września 1944 r.), to późniejsza zmiana tego dekretu nie mogła spowodować ponownego przejścia tych samych nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Nie można również przyjąć, że z dniem 13 września 1944 r. przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości o charakterze rolniczym, a z dniem 19 stycznia 1945 r. przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. Oznaczałoby to bowiem, że na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej najpierw przejęto na własność Skarbu Państwa nieruchomości o charakterze rolniczym (z dniem 13 września 1944 r.), a następnie na podstawie tego samego dekretu przejęto na własność Skarbu Państwa (z dniem 19 stycznia 1945 r.) jeszcze inne nieruchomości ziemskie. Takie rozumowanie jest niedopuszczalne, gdyż prowadzi do wniosku, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej przewidywał przeprowadzenie "dwóch reform rolnych" w zakresie pozyskania nieruchomości na cele reformy rolnej: jednej, która dotyczyła nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym, oraz drugiej, która dotyczyła innych nieruchomości o charakterze nierolniczym. Należy zatem dojść do wniosku, że zmiana dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r., polegająca na skreśleniu wyrazów "o charakterze rolniczym" w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze dekretu z dnia 6 września 1944 r., nie zmieniała istoty postanowień tego dekretu co do tego, jakie nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa z dniem 13 września 1944 r. Istota postanowień dekretu z dnia 6 września 1944 r. polegała na przejściu określonych nieruchomości na własność Skarbu Państwa z dniem ogłoszenia tego dekretu i nie było podstaw do przejęcia na podstawie tego dekretu na własność Skarbu Państwa nieruchomości w innym, późniejszym terminie."

Oznacza to, że wbrew poglądowi przedstawionemu przez Skarżącego, pojęcie nieruchomości ziemskiej, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lit e) dekretu obejmowało wyłącznie nieruchomości o charakterze rolniczym. Jednocześnie, nie można podzielić stanowiska Skarżącego, że zmiany wprowadzone z dniem 19 stycznia 1945 r. skutkowały objęciem reformą rolną również nieruchomości, które nie miały charakteru rolniczego.

Skarżący podnosił że w jego ocenie z § 44 Rozporządzenia wynika, że zespoły dworskie również podlegały przejęciu na rzecz Państwa w ramach reformy rolnej.

Stanowisko to w ocenie sądu uznać należy za wadliwe. Z § 44 Rozporządzenia wynika jedynie, jakie nieruchomości już przejęte na rzecz Państwa w wyniku reformy rolnej nie podlegają dalszemu podziałowi, przepis ten nie przesądza natomiast o konieczności przejęcia na rzecz Państwa zespołu pałacowo-parkowego, w sytuacji w której pozostała część danego majątku, stanowiła nieruchomości o charakterze rolniczym.

Skarżący podnosił, że Minister nie ustosunkował się do treści jego pisma z 1 grudnia 2014 r. Rzeczywiście, w treści decyzji organ nie odniósł się wprost do tego pisma. Jednak okoliczności tej nie można uznać za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko zaistnienie takiego naruszenia uzasadniałoby uchylenie decyzji. Wskazać należy w tym miejscu, że z treści decyzji wynika, że organ nie podzielił argumentów przedstawionych przez Skarżącego, wyjaśnił jak rozumie pojęcie nieruchomości ziemskiej oraz wskazał jakie okoliczności winny być ustalone by można było uznać czy dana nieruchomość podpadała pod działanie dekretu o reformie rolnej.

Z punktów 14-15 uzasadnienia wynika, że w ocenie Skarżącego organ naruszył przepisy postępowania wadliwe ustalając stan faktyczny sprawy, to jest wadliwie ustalając, że nie zachodził związek funkcjonalny pomiędzy zespołem pałacowo-parkowym a pozostałą częścią majątku.

Powyższe zarzuty są nieuzasadnione.

W ocenie sądu organy obu instancji uczyniły zadość wymogom określonym w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. wobec czego ustalony przez nie stan faktyczny mógł być przyjęty przez sąd za podstawę dokonywania kontroli zgodności z prawem decyzji Ministra.

W uzasadnieniu decyzji Minister szczegółowo opisał dokumenty, na podstawie których czynione były ustalenia faktyczne. Z dokumentów tych wynika jasno, że zespół folwarczny we [...] składał się z trzech funkcjonalnych części, z których jedną stanowił właśnie zespół pałacowo-parkowy.

Z szeroko zacytowanego przez Ministra opisu zespołu pałacowo-parkowego wynika, że park służył wyłącznie celom rekreacyjnym. Z opisu nie wynika, by w parku prowadzona była jakakolwiek działalność o charakterze rolniczym, sadowniczym czy hodowlanym. Park miał charakter krajobrazowy, skład drzewostanu i opisany układ kompozycyjny również nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do jego przeznaczenia i sposobu korzystania. Nie można przyjąć, by naturalny park krajobrazowy, w którym znajdują się kaplica i pomnik jednego z członków rodu [...], porośnięty starodrzewem, był terenem wykorzystywanym na cele rolnicze.

Sąd rozpoznający sprawę końcowo wskazuje, że w pełni podziela wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że powiązania podmiotowe, finansowe i terytorialne zespołów dworsko – parkowych z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej nie mogą przesądzać o istnieniu związku funkcjonalnego (wyrok tutejszego Sądu z dnia 8 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2179/14).

Z uwagi na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu a zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.