Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 212/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 3 ust. 1 pkt 52 lit. b i pkt 56 lit. b
journal: Dz.U. 2016 poz 71
law: Rozpozradzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
article: art. 66 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018 r. sprawy ze skargi M. S., W. M., W. M., R. P., R. G., A. P., K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia 6 lipca 2017 r., 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących W. M. kwotę [...]zł ([...] złotych), K. W. kwotę [...]zł ([...] złotych), R. P. kwotę [...]zł ([...] złotych), R. G. kwotę [...]zł [...] złotych), M. S. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SA/Po [...]

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 11 grudnia 2017 r Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 06 lipca 2017 r., Nr [...] określającą środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu budynków logistyczno - magazynowo - usługowo - produkcyjnych z częściami socjalno - biurowymi oraz infrastrukturą techniczną na działkach o nr ewid.[...], [...], [...], [...] obręb G., a w punkcie II umorzyło postępowanie odwoławcze z odwołania wniesionego przez M. S., B. Z., N. W., M. W., M. B. oraz A. O..

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że planowane przedsięwzięcie, zgodnie z przepisami § 3 ust. 1 pkt 52 lit. b i pkt 56 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U.2016.71), zostało zakwalifikowane do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko może być stwierdzony.

Po ustaleniu stron postępowania organ I instancji, na podstawie art. 64 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2016.353 ze zm.), przekazując w załączeniu m.in. kopię wniosku inwestora o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, kartę informacyjną przedsięwzięcia oraz wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wystąpił pismem z dnia 7 lipca 2016 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. (dalej jako PPIS w P.) oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. (dalej jako RDOŚ w P.) o wydanie opinii w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, ewentualnego sporządzenia raportu i określenia jego zakresu dla wnioskowanego przedsięwzięcia.

Opinią sanitarną z dnia 21 lipca 2016 r., znak: [...], PPIS w P. nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia i odstąpił od określenia zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

RDOŚ w P. pismem z dnia 9 sierpnia 2016 r., znak: [...], wyraził opinię, że dla wnioskowanego przedsięwzięcia istnieje potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i sporządzenia raportu oraz określił jego zakres.

Następnie Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia 12 grudnia 2016 r., znak: [...], stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla przedmiotowej inwestycji i określił zakres raportu.

Po złożeniu przez Inwestora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko Wójt Gminy [...] pismem z dnia 22 grudnia 2016 r., przekazując raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, wniosek Inwestora o wydanie decyzji środowiskowej, wypis i wyrys z mpzp oraz kopię postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia 12 grudnia 2016 r., wystąpił do PPIS w P. oraz RDOŚ w P. o uzgodnienie warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia.

PPIS w P. pismem z dnia 21 lutego 2017 r. zaopiniował pozytywnie przedłożoną dokumentację w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych. RDOŚ w P. postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2017 r. określił warunki realizacji przedsięwzięcia. Jednocześnie, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, organ I instancji poinformował strony postępowania w trybie art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się z całością akt sprawy oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Po upływie określonego terminu Wójt Gminy [...] wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach.

Dnia 19 lipca 2017 r. do Urzędu Gminy [...] wpłynęło odwołanie od decyzji Wójta Gminy [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono nieuwzględnienie przez organ I instancji wszystkich czynników i uciążliwości dla środowiska związanych z przedmiotowym przedsięwzięciem; brak konsultacji treści raportu przez organ I instancji ze specjalistami, w tym pominięcie błędów w raporcie, niewyjaśnienie licznych uwag i wątpliwości mieszkańców oraz wydanie dwóch decyzji środowiskowych dla tego samego terenu wzajemnie się wykluczających.

SKO w P. wskazało, że dla właściwej analizy prawnej w przedmiotowej sprawie kluczową kwestią jest wskazanie, że decyzja w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia stanowi decyzję związaną, co oznacza, że organ nie może dowolnie kreować sfery obowiązków, od których będzie uzależniał, a także arbitralnie ograniczać wolność inwestora do przeprowadzenia przedsięwzięcia wymagającego uprzedniego określenia środowiskowych uwarunkowań. Normy prawne wyrażone są ustawą o.o.ś. bowiem szczegółowo precyzują zakres obowiązków, które musi wypełnić podmiot mający zamiar zrealizować przedsięwzięcie wymagające uzyskania decyzji środowiskowej. Ważne jest przy tym zwrócenie uwagi na potencjalny charakter postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla całego zamierzenia inwestycyjnego. Oznacza to, że w prowadzonym postępowaniu organ wyznacza środowiskowe ramy realizacji przedsięwzięcia, a obowiązkiem inwestora jest dochowanie normatywów określonych w decyzji środowiskowej w fazie eksploatacji inwestycji. Przekroczenie wartości i niedochowanie innych obowiązków określonych w wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach będzie stanowiło działanie bezprawne. Oceniając planowane przedsięwzięcie organy administracji muszą opierać się na danych przedstawionych przez inwestora, gdyż to on decyduje jakie przedsięwzięcie chce realizować. Natomiast zadaniem organów uzgadniających jest przeanalizowanie przedstawionego przez inwestora raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, wyjaśnienie wątpliwości i braków w dokumentacji, a następnie nałożyć takie warunki realizacji inwestycji, które pozwolą na jej eksploatację bez uciążliwości na środowisko. W toku prowadzonego postępowania strony, jak i pozostali mieszkańcy, złożyli uwagi do raportu. Uwagi te były analizowane przez RDOŚ w P., natomiast inwestor dodatkowo składał wyjaśnienia do raportu.

Kolegium przywołało treść wyroku z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 375/16. WSA w Gorzowie Wielkopolskim, zgodnie z którym w odniesieniu do kwestii raportu, wskazać należy, że jest on dokumentem prywatnym, opracowanym na zlecenie podmiotu zainteresowanego realizacją określonej inwestycji, zaś inne podmioty uczestniczące w postępowaniu administracyjnym jako strony lub na prawach strony mają wynikającą z przepisów o postępowaniu dowodowym w administracji możliwość zgłoszenia wniosków dowodowych zmierzających do podważenia miarodajności tego dowodu, np. w postaci opinii sporządzonej przez inną osobę posiadającą odpowiednią wiedzę. Rzeczą organu administracji jest więc rzetelna, wnikliwa i wszechstronna ocena raportu oraz ewentualnych innych dowodów, przy zachowaniu wszystkich obowiązujących reguł dowodowych.

Zdaniem SKO odrębną kwestią wymagającą wyjaśnienia w przedmiotowym postępowaniu jest wydawanie przez organ I instancji dwóch decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego samego terenu. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, którego zwieńczeniem jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, służy ocenie na wstępnym etapie wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz podjęciu próby wypracowania rozwiązań eliminujących lub maksymalnie minimalizujących negatywne oddziaływania na środowisko, które następnie powinny być wykorzystane na dalszych etapach postępowania administracyjnego. Ustawa o.o.ś. nie ogranicza w żaden sposób możliwości wielokrotnego występowania o ustalenie środowiskowych warunków dla różnych przedsięwzięć w odniesieniu do tej samej działki przez różnych inwestorów. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia jest bowiem aktem wydawanym na początku procesu inwestycyjnego, poprzedza ona decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego), jak też decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. Stanowi ona informację prawną dla potencjalnego inwestora o tym jakie zamierzenie inwestycyjne - z punktu widzenia ochrony środowiska naturalnego - może być realizowane na terenie działki objętej wnioskiem. Ponadto należy zaznaczyć, że obie planowane inwestycje mogą być zrealizowane i funkcjonować na danym terenie niezależne od siebie.

SKO zaznaczyło, że oba postępowania zmierzające do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach tj. w sprawie budowy zespołu budynków logistyczno - magazynowo - usługowo - produkcyjnych z częściami socjalno - biurowymi oraz infrastrukturą techniczną na działkach o nr ewid.[...], [...], [...], 421 obręb G. oraz w sprawie przebudowy/rozbudowy drogi powiatowej nr [...] G.-C. na odcinku od drogi powiatowej [...] (ul. K. ) do wylotu ze skrzyżowania węzła S5 K. (w budowie), gmina [...], były prowadzone przez organ I instancji równolegle. W momencie uzgadniania zakresu raportu, jego sporządzania i analizy oraz określania przez organy uzgadniające warunków realizacji inwestycji polegającej na budowie zespołu budynków logistyczno - magazynowo - usługowo - produkcyjnych z częściami socjalno - biurowymi oraz infrastrukturą techniczną na działkach o nr ewid.[...], [...], [...], 421 obręb G., nie była jeszcze wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla przebudowy/rozbudowy drogi powiatowej nr [...] G.-C.. Natomiast zgodnie z ww. przepisem w raporcie należy uwzględnić skumulowane oddziaływanie z innym planowanym przedsięwzięciem na danym terenie w przypadku, gdy dla tego przedsięwzięcia została wydana już decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach.

Organ podkreślił, że na terenie planowanego przedsięwzięcia obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zezwalający na lokalizowanie obiektów produkcyjnych, składów i magazynów oraz częściowo terenów komunikacji publicznej. Zgodnie z art. 80 ust. 2 ustawy o.o.ś. właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. A więc w razie istnienia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodność z jego postanowieniami jest podstawowym kryterium zamierzeń inwestycyjnych podmiotu ubiegającego się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W toku prowadzonego przez organ I instancji postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie stwierdzono niezgodności planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W przedmiotowej sprawie, w wyniku analizy materiału dowodowego, Kolegium ponadto stwierdziło, że inwestycja, której środowiskowe uwarunkowania zostały ustalone w decyzji administracyjnej Wójta Gminy [...] z dnia 6 czerwca 2017 r., jest przedsięwzięciem, którego zasięg oddziaływania nie obejmuje nieruchomości, które stanowiłyby przedmiot własności M. S., B. Z., N. W., M. W., M. B. oraz A. O., stąd w też z uwagi na brak interesu prawnego postępowanie odwoławcze z odwołania ww. osób należało umorzyć.

Skargę na decyzję SKO w P. wywiedli W. M., W. M., W. S., I. S., R. P., R. G., P. B.-S., A. P., K. W. (sygn. akt IV SA/Po [...]) oraz M. S. (sygn. akt IV SA/Po [...]). Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) tj. art. 63 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 77 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 1) lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: ooś) poprzez poprzez niewłaściwe zastosowanie, przez lakoniczne, zdawkowe i nierzetelne odniesienie się przez organ I instancji do opinii sanitarnej wydanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. oraz do opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska;

2) art. 79 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 1) lit. a) ooś poprzez niekompletne wskazanie w uzasadnieniu informacji o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz enigmatyczne i niepełne wyjaśnienie, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę - i w jakim zakresie zostały uwzględnione - uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa;

3) art. 107 §1 kpa w zw. z art. 28 kpa poprzez niezawarcie w decyzji I instancji oznaczenia stron postępowania;

4) art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 107 §3 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji bez należytego zbadania jej zgodności z prawem oraz bez zbadania prawidłowości ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego, a także bez odniesienia się i ustosunkowania przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do merytorycznych zarzutów podnoszonych przez odwołujących.

Ponadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 ooś poprzez wydanie decyzji opartej na raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który jest niekompletny, nie zawierając precyzyjnego opisu wpływu inwestycji na ludzi, dobra materialne i środowisko naturalne, a nadto zawiera informacje nieprawdziwe, dotyczące zagospodarowanie terenów sąsiadujących z inwestycją.

W odpowiedzi na skarg organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 10 kwietnia sygn. akt IV SA/Po [...] odrzucono skargi I. S., W. S. i P. B..

Postanowieniem z dnia 22 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 212/18 połączono spraw IV SA/Po 212/18 i IV SA/Po 213/18 w celu ich wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, by prowadzić je dalej pod sygn. IV SA/Po 212/18.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) zwanej: p.p.s.a.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził naruszenie prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej należało wziąć pod uwagę fakt, że ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. z 2017 r., poz. 1405 ze zm. – dalej również jako: ustawa) w art. 33 - 38 i 59 - 70 oraz 73 - 85 określa procedurę wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia, a postępowanie które organ jest ustawowo zobowiązany przeprowadzić nazywane jest postępowaniem w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, służy ocenie na wstępnym etapie wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz podjęciu próby wypracowania rozwiązań eliminujących lub maksymalnie minimalizujących negatywne oddziaływania na środowisko, które następnie powinny być wykorzystane na dalszych etapach postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy przez pojęcie "przedsięwzięcie" rozumie się "zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu (...).

Zgodnie z art. 59 pkt 1 ustawy przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja m.in. planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.

W okolicznościach badanej sprawy inwestor złożył wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie zespołu budynków logistyczno - magazynowo - usługowo - produkcyjnych z częściami socjalno - biurowymi oraz infrastrukturą techniczną na działkach o nr ewid.[...], [...], [...], 421 obręb G., a więc stanowiącego przedsięwzięcie, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 52 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Jest to zatem przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Stosownie do wymogów art. 74 ustawy, do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć: w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W zasadniczym w niniejszej sprawie dokumencie z grudnia 2016 r. zatytułowanym Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia "Budowa zespołu budynków logistyczno-magazynowo- usługowo- produkcyjnych z częściami socjalno biurowymi oraz infrastrukturą techniczną" w miejscowości G., na str. 60 w punkcie 6 wskazano, opis analizowanych wariantów. Analiza objęła 2 warianty

a) wariant niepodejmowania przedsięwzięcia- wariant 0

b) wariant realizacji przedsięwzięcia w określonym zakresie

Przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej jednoznacznie stanowi, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym:

a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę

b) racjonalnego wariantu alternatywnego,

c) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska

- wraz z uzasadnieniem ich wyboru.

Z powyższej regulacji wynika, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych, co najmniej trzech wariantów jego realizacji. Są to po pierwsze, wariant proponowany przez wnioskodawcę, po drugie racjonalny wariant alternatywny, po trzecie wariant najkorzystniejszy dla środowiska, a także uzasadnienie ich wyboru. Raport musi także określać przewidywane oddziaływanie na środowisko każdego z analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6). Raport powinien także zawierać opis przewidywanych skutków dla środowiska, jeżeli w ogóle nie zostanie zrealizowane dane przedsięwzięcie (art. 66 § 1 pkt 4).

Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przedstawienie minimum trzech wariantów pozwala na utworzenie siatki porównawczej, na gruncie której organ weryfikuje proponowany wariant, który może być zaakceptowany przez organ. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska jest trzecim z wariantów, którego opis powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Ilość wymaganych do przedstawienia w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia nie zależy zatem od woli i uznania, a także oceny inwestora. Inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej (por. wyroki NSA: z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 813/16; z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 89/16, publ.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Celem wariantowania jest niedopuszczenie do podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. Skuteczność działań prewencyjnych w indywidualnej ocenie konkretnego przedsięwzięcia uzależniona jest w dużej mierze od jakości opracowanych w raporcie wariantów oraz prawidłowej ich oceny przez organ wydający decyzję środowiskową. Zasada prewencji w ocenie oddziaływania na środowisko wymaga stosowania odpowiednich rozwiązań technicznych i technologicznych, które powinny znaleźć się w opisie wariantów.

Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Ustawodawca w żaden sposób nie definiuje racjonalnego wariantu alternatywnego. Pewne jest jednak, że opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany.

"Racjonalność" wariantu oznacza, że wariant taki faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny raportu zamiast wariantu zaproponowanego przez inwestora. Racjonalny wariant alternatywny nie może mieć więc charakteru abstrakcyjnego czy też teoretycznego. Nie należy więc przedstawiać wariantu, którego faktyczna realizacja jest technicznie lub faktycznie niemożliwa albo jego realizacja jest skazana na niepowodzenie (np. ze względów finansowych). Z kolei "alternatywność" oznacza, że wariant ten musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko. "Alternatywność" wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). Nie jest też wykluczone odwoływanie się do innych różnic, wynikających np. z kryteriów ekonomicznych i społecznych. Bezsprzecznie wariant racjonalny nie może mieć charakteru pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany (wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1871/17, Lex Nr 2469222).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w obecnym stanie prawnym w świetle jednoznacznej dyspozycji art. 66 ust. 1 pkt 5 tzw. wariant zerowy nie jest wariantem dopuszczalnym przez ustawodawcę. Niepodejmowanie przedsięwzięcia nie jest zatem wariantem realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt. 5. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2105/16, Legalis Numer 1629565, z dnia 06 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1221/16, z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1871/17- Baza CBOIS).

Z przedstawionego w raporcie opisu wynika, że zamiast trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. opisano tylko wariant proponowany przez wnioskodawcę. W raporcie pominięto przedstawienie dwóch pozostałych wariantów tzn. racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Na uwagę zasługuje bowiem fakt, iż wariant realizacji przedsięwzięcia czyli najkorzystniejszy dla środowiska jest jednocześnie wariantem proponowanym przez wnioskodawcę. Ponadto jak podkreślono powyżej wariant niepodejmowania przedsięwzięcia nie jest wariantem realizacji przedsięwzięcia.

W piśmiennictwie zwraca się uwagę, że podmiot sporządzający raport nie może ograniczyć się tylko do samego wyliczenia proponowanych wariantów. Powinien również uzasadnić ich wybór oraz określić przewidywane oddziaływanie na środowisko. Powinien wreszcie wskazać proponowany do realizacji wariant z określeniem jego oddziaływania na poszczególne elementy środowiska (zob. G. Dobrowolski, Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, Toruń 2011, s. 189). Ilość wymaganych do przedstawienia w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia nie zależy od woli i uznania, a także od oceny inwestora.

Raport o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko musi zawierać opis analizowanych wariantów. Dotyczy to więc nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, lecz także racjonalnego wariantu alternatywnego, jak i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska łącznie oczywiście z uzasadnieniem ich wyboru. Dyspozycja art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2018.142 j.t.) wymaga także określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko w aspekcie każdego z analizowanych wariantów. Co do zasady, także wariant proponowany przez wnioskodawcę oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska powinny być różne (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2849/17, Legalis Nr 1790516) .

Opracowanie raportu z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. uznaje się za tego typu wadę postępowania dowodowego, która nie może być konwalidowana i zawsze stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 2 grudnia 2014 r., sygn. akt OSK 2916/12, LEX nr 1646233).

Brak przedstawienia innego możliwego do realizacji rozwiązania funkcjonowania danego przedsięwzięcia, które stanowiłoby racjonalny wariant alternatywny musi oznaczać, że raport nie może być uznany za spełniający wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...) i z tego powodu nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Podkreślenia również wymaga, że decyzja organu i instancji jest dowolna, bo nie zawiera wyczerpującego i merytorycznego uzasadnienia faktycznego, a nadto oceny słusznego interesu strony. To zaś skutkowało naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji organu I instancji w przeważającej mierze składa się z przytoczenia treści pytań mieszkańców odnoszących się do Raportu i zdawkowych odpowiedzi Inwestora. Organ nie dokonał żadnej własnej oceny zebranego materiału dowodowego, przedstawiając jedynie przebieg postępowania.

Na uwagę zasługuje, że inwestor w odpowiedzi na zapytania mieszkańców w kwestii wariantów przedsięwzięcia (pytanie nr [...]) stwierdził, że nie udzieli odpowiedzi na to pytanie i że wariant 0 został przeanalizowany w Raporcie, a analiza innej lokalizacji nie jest przedmiotem postepowania.

Z kolei organ II instancji naruszył art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. SKO dokonało nieprawidłowej kontroli decyzji organu I instancji, który nie przeanalizował kompletności złożonego przez inwestora raportu. SKO przyjęło jako własne twierdzenia i ustalenia dokonane przez organ I instancji oraz wypływające z nich wnioski, które w pełni podzieliło. Kolegium ograniczyło się do wskazania, że przedłożony w przedmiotowym postępowaniu raport został sporządzony prawidłowo i odniósł się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia. Kolegium nie stwierdziło żadnych uchybień organu I instancji w zakresie dokonanych uzgodnień - cały bowiem raport wraz z uzupełnieniami i wyjaśnieniami podlegał analizie zarówno właściwego Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, jak i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, którzy wydali odpowiednie uzgodnienia i opinie.

W związku z wysokim stopniem ogólności argumentacji zaprezentowanej przez Kolegium, w ocenie Sądu nie można przyjąć, że Kolegium dokonało samodzielnej analizy oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, w szczególności, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika aby przeanalizowało samodzielnie uzupełniony raport oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia sporządzony w tej sprawie.

Powyższe naruszenie przepisów wymaga ponownego kompleksowego uwzględnienia w raporcie trzech wariantów wypełniających dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b) ustawy środowiskowej. Rozpatrując ponownie sprawę należy wezwać inwestora do sporządzenia nowego raportu, bądź uzupełnienia raportu o 3 warianty realizacji przedsięwzięcia dla omawianej inwestycji.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.