Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 555/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2012-11-16 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245par. 1, 2, art. 246 par. 2, art. 258 par. 1, 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 33 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 79 poz 855
law: Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia K.N. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia K. N. D. na uchwałę Rady Miasta K. z dnia [...] r. Nr [...] postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 23 października 2012 r. Stowarzyszenie K. N. D. (dalej: Stowarzyszenie) złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miasta K. z dnia [...] r. Nr [...].

W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie wskazało, że nie prowadzi działalności gospodarczej, członkowie pracują społecznie na rzecz mieszkańców miasta K.zgodnie ze statutem Stowarzyszenia i nie posiadają środków finansowych i majątku.

Stowarzyszenie wskazało wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości 0zł, wartość środków trwałych w wysokości 0zł, zysk za ostatni rok obrotowy w wysokości 0zł. Stan konta na rachunku bankowym wynosi 0zł.

Pismem z dnia 30 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wezwał Stowarzyszenie do uzupełnienia wniosku w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma sądowego pod rygorem oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych o następujące dokumenty źródłowe:

- dokumenty określające sposób uzyskiwania przez stowarzyszenie środków finansowych;

- dokumenty określające sposób ustanawiania składek członkowskich oraz ich aktualną wysokość;

- informacje o aktualnej liczbie członków stowarzyszenia z określeniem aktualnej liczby członków zwyczajnych stowarzyszenia.

Wezwanie zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 5 listopada 2012 r., co wynika z potwierdzenia odbioru. W dniu 13 listopada 2012 r. Stowarzyszenie złożyło w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach odpowiedź na wezwanie. .

W złożonym piśmie Stowarzyszenie wskazało, że sposób uzyskiwania środków finansowych oraz ich przechowywania określają zapisy Statutu Stowarzyszenia w § 44 i § 45, z których wynika, że majątek Stowarzyszenia powstaje: a) ze składek członkowskich, b) darowizn, spadków i zapisów, c) dotacji i ofiarności publicznej, d) wpływów z działalności statutowej. Wszelkie środki pieniężne mogą być przechowywane wyłącznie na koncie Stowarzyszenia. Zarząd dysponuje zaliczkami na bieżące finansowanie bieżących zobowiązań Stowarzyszenia. Wysokość składki rocznej została ustanowiona Uchwałą Zarządu z dnia 23 marca 2012 r. i stosownie do pkt 4 uchwały stanowi kwotę 2 zł rocznie. Stowarzyszenie liczy 20 członków.

Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. powoływanej dalej jako ustawa p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane:

1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania:

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od ich uiszczenia stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855), - majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Podobnie § 44 statutu Stowarzyszenia przewiduje, iż majątek Stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów dotacji i ofiarności publicznej oraz wpływów z działalności statutowej.

Odnosząc powyższe uregulowania do sprawy niniejszej należy, stwierdzić, że Stowarzyszenie mając zapewnioną w ustawie oraz statucie możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z działalnością statutową nie może przerzucać kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych (w zakresie wzmiankowanych kosztów postępowania), to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jasno i precyzyjnie określiło sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, jednocześnie jako Stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków, i wyjątkowo niskiej składce członkowskiej - w rezultacie niskim dochodzie, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności statutowej i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku np. poprzez zwiększenie liczby członków lub zdecydowane podwyższenie składki członkowskiej. Wysokość składek członkowskich jest dobrowolną decyzją członków Stowarzyszenia i nie może oznaczać przerzucenia na Skarb Państwa ciężaru finansowania postępowania sądowego. Ponadto stowarzyszenie może zwiększyć swój majątek poprzez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, prowadzić działalność gospodarczą dla uzyskania środków finansowych na działalność statutową.

Podkreślić należy, że skoro Stowarzyszenie nie wykorzystuje przewidzianych prawem możliwości zgromadzenia środków finansowych, nie może skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych rodzi bowiem ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Natomiast stowarzyszenie, nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach – jakim jest skarżące Stowarzyszenie, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku.

Konkludując należy zatem stwierdzić, że brak środków finansowych i majątku trwałego w sytuacji niewykorzystywania przez Stowarzyszenie możliwości gromadzenia majątku nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sytuacji gdy samo Stowarzyszenie nie stara się o ich pozyskanie. Stowarzyszenie inicjując postępowanie sądowoadministracyjne, a następnie uczestnicząc w nim powinno przewidzieć obowiązek ponoszenia związanych z nim kosztów.

Końcowo podkreślić należy, że orzekający rozpatrując niniejszy wniosek nie mógł nie odnieść się do dokumentów złożonych na wezwanie Sądu po wyznaczonym siedmiodniowym terminie do dokonania tej czynności. Dokumenty te, choć złożone po terminie, umacniają jedynie dokonaną analizę możliwości finansowych Stowarzyszenia.

W tym stanie rzeczy uznano, że strona skarżąca nie spełnia przesłanek uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych, w związku z czym postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a.