Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III ARN 92/95
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1996-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 3 i 6
journal: Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41
law: Obwieszczenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 31 grudnia 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: par. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 1993 nr 37 poz. 164
law: Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów.
article: art. 209
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 169 par. 1 i 2, art. 189
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: W postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym dotyczącym rejestracji pojazdu samochodowego, organy orzekające nie są uprawnione do ustalania na podstawie art. 169 Kodeksu cywilnego, prawa własności samochodu nabytego od osoby nieuprawnionej, jeżeli dowód nabycia samochodu i dowód rejestracyjny okazały się fałszywe.

TEZY

W postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym dotyczącym rejestracji pojazdu samochodowego, organy orzekające nie są uprawnione do ustalania na podstawie art. 169 Kodeksu cywilnego, prawa własności samochodu nabytego od osoby nieuprawnionej, jeżeli dowód nabycia samochodu i dowód rejestracyjny okazały się fałszywe.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Wojewody (...) oraz poprzedzającą decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w (...) w przedmiocie odmowy rejestracji samochodu na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 27 czerwca 1995 r. SA/Po 2905/94

uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zbigniew Ł. złożył w Urzędzie Rejonowym w Z. wniosek o zarejestrowanie na swoje nazwisko samochodu osobowego, Audi 80, załączając umowę kupna-sprzedaży, dowód rejestracyjny pojazdu wydany przez Urząd Rejonowy w T. na nazwisko Eugeniusza D. oraz tablice rejestracyjne. Samochód ten został zarejestrowany na okres jednego miesiąca. Wysłane zostało także zawiadomienie do Urzędu Rejonowego w T. o zarejestrowaniu pojazdu. Naczelnik Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w T. zawiadomił pismem z 25 lipca 1994 r., że druk dowodu rejestracyjnego i tablice rejestracyjne nie były emitowane w tamtejszym Wydziale Komunikacji.

Decyzją z dnia 2 sierpnia 1994 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w Z. na podstawie art. 62 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym /t.j. Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41/ i par. 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczenia pojazdów /Dz.U. nr 37 poz. 164/ odmówił Zbigniewowi Ł. rejestracji samochodu, ponieważ przedstawiony przez niego dowód rejestracyjny okazał się niezgodny ze stanem faktycznym.

Wojewoda P. po rozpoznaniu odwołania Zbigniewa Ł. decyzją z dnia 29 sierpnia 1994 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Od powyższej decyzji Zbigniew Ł. złożył skargę, w której podniósł, że spełnił wszystkie warunki do zarejestrowania pojazdu i zachował należytą staranność przy zakupie samochodu.

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 czerwca 1995 r., (...) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia 2 sierpnia 1994 r. oraz zasądził od Wojewody P. na rzecz skarżącego Zbigniewa Ł. kwotę 423 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że organy obu instancji wydały decyzje bez należytego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy z naruszeniem art. 77 par. 1 Kpa oraz nie uwzględniły par. 3 ust. 4 cytowanego rozporządzenia. Zdaniem NSA, gdy właściciel nie przedstawi ostatniego dowodu rejestracyjnego /z czym równoznaczne jest przestawienie dokumentu sfałszowanego/ winien przedstawić dokument pozwalający ustalić prawo własności pojazdu. Skarżący przedstawił organom rejestrującym umowę kupna-sprzedaży z 24 czerwca 1994 r. Umowa ta według par. 4 pkt 3 cyt. rozporządzenia stanowi dowód własności, którego organy obu instancji nie oceniły.

W związku z tym, że okazało się, iż sprzedawca jest osobą o nieprawdziwych personaliach - zdaniem NSA - umowa ta podlegała ocenie według art. 169 par. 1 Kc, zgodnie z którymi, jeżeli osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz i wydaje ją nabywcy, nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, chyba że działał w złej wierze. Sąd uznał, że także organy rejestracyjne powinny ocenić, czy można skarżącemu przypisać złą wiarę, o której mowa w art. 169 par. 2 Kc i art. 7 Kc i czy są podstawy do przyjęcia, że skarżący uzyskał własność spornego pojazdu.

Od powyższego wyroku złożył rewizję nadzwyczajną Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie: art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 59 ust. 3 i 6 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym /t.j. Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41 ze zm./ oraz par. 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczenia pojazdów /Dz.U. nr 37 poz. 164/.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.

Rozpatrując rewizję nadzwyczajną Sąd Najwyższy wziął pod uwagę co następuje:

Przepis art. 59 ust. 3 ww. ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym stanowi, że rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, a przepis par. 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczenia pojazdów, określa dokumenty, jakie wnioskodawca jest obowiązany przedstawić przy wniosku o zarejestrowanie pojazdu. Wśród tych dokumentów wymienia się m.in. oryginał dowodu własności pojazdu, a jeżeli pojazd był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, także ostatni dowód rejestracyjny. W przypadku, gdy dowód własności pojazdu jest niezgodny z ostatnim dowodem rejestracyjnym /par. 3 ust. 4 cyt. rozporządzenia/ w zakresie danych dotyczących właściciela, właściciel obowiązany jest przedstawić dokument pozwalający ustalić prawo własności pojazdu. Z przepisów tych wynika, że w wypadku niespełnienia przewidzianych prawem warunków /w tym nieprzedłożenia wymaganych dokumentów/, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Dokumenty te nie mogą budzić uzasadnionych wątpliwości co do ich zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy i powinny być sporządzone przez powołane do tego organy. Nie może być uznane za dopełnienie powyższych warunków przedstawienie, jako dowodu własności pojazdu umowy sprzedaży, sporządzonej przez sprzedawcę posługującego się fikcyjnym nazwiskiem i dowodem rejestracyjnym niezgodnym ze stanem faktycznym, nawet jeżeli nabywca zawierając umowę sprzedaży działał w dobrej wierze i składając wniosek o rejestrację pojazdu był przekonany o prawidłowości przedkładanych dokumentów. Z uwagi na to, że rejestracja pojazdu odbywa się wyłącznie na podstawie dokumentów, organ administracyjny nie ma podstawy do zarejestrowania pojazdu, jeżeli dokumenty okażą się nieprawdziwe. Sprawy, których przedmiotem jest rozstrzygnięcie o prawie własności pojazdu, jako sprawy cywilne, należą do właściwości sądów powszechnych /art. 189 Kpc/. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 marca 1995 r., III ARN 5/95 /OSNAPU 1995 nr 19 poz. 236/ wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym i sądowo-administracyjnym dotyczącym rejestracji pojazdu samochodowego, organ administracyjny ani sąd administracyjny nie są właściwe do ustalenia na podstawie art. 169 kodeksu cywilnego prawa własności pojazdu samochodowego nabytego od osoby nieuprawnionej. Przepisy ustawy - prawo o ruchu drogowym nie wprowadziły w tym zakresie żadnego wyjątku w odniesieniu do pojazdów, podlegających rejestracji w postępowaniu administracyjnym. Bezzasadny jest zatem pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym rejestracji samochodu dopuszczalne jest rozstrzyganie o przesłankach nabycia samochodu, określonych w art. 169 par. 1 i 2 kodeksu cywilnego. Tego rodzaju wadliwy pogląd NSA doprowadził do bezpodstawnego uchylenia prawidłowych decyzji administracyjnych odmawiających rejestracji samochodu z jednoczesnym błędnym zobowiązaniem organu administracyjnego /art. 209 Kpa/ do rozstrzygania zagadnień cywilnoprawnych w postępowaniu administracyjnym z naruszeniem właściwości sądów powszechnych.

W tym świetle okazuje się, że zarzuty rewizji nadzwyczajnej są w pełni uzasadnione. Dlatego rewizja nadzwyczajna podlega uwzględnieniu. W bezspornie ustalonym stanie faktycznym sprawy w postępowaniu administracyjnym, skarga okazała się bezzasadna, gdyż zaskarżone decyzje były zgodne z prawem, a NSA powinien skargę oddalić na podstawie art. 207 par. 5 Kpa. Z tego względu Sąd Najwyższy uwzględniając rewizję nadzwyczajną na podstawie art. 422 par. 1 Kpc orzekł także o oddaleniu skargi.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.