Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1007/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 24 ust. 3, art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura ( spr. ), Sędzia WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2008 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy; Oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 lipca 2007 r. S. N. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS), z kolejnym wnioskiem o umorzenie istniejącego na jego koncie w ZUS zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Wskazał, iż nie jest w stanie opłacić zaległych składek ze względu na trudną sytuację materialną oraz brak nieruchomości czy ruchomości, które mógłby spieniężyć. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że zadłużenie wobec ZUS z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej dotyczy okresu od [...]/2002 do [...]/2004 i na dzień złożenia wniosku wynosi łącznie [...] złotych. Dłużnik do akt sprawy załączył dokumenty z których wynikało, że jest on zatrudniony w Zakładzie Usług [...] na czas określony do [...] listopada 2007 r. na pełny etat z wynagrodzeniem miesięcznym brutto 936,00 zł (702,95 zł - netto), natomiast jego żona również osiąga wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę zawartej na czas określony od dnia [...] kwietnia 2006 r. do dnia [...] czerwca 2009 r. w kwocie 1.928,43 zł brutto (średnie z 3 miesięcy), 1.389,85 zł netto (średnie z 3 miesięcy). Ponadto ze złożonych dokumentów wynikało, że wnioskodawca oprócz zaległości wobec ZUS posiada jeszcze zaległości z tytułu czynszu mieszkaniowego wobec [...] oraz wobec firmy pośredniczącej w ratalnym nabyciu samochodu osobowego marki [...] z 2001 r., sprawa ta została skierowana na drogę sądową. Na powyższym pojeździe firma ma ustanowiony od 2001 r. zastaw skarbowy. Aktualnie, jak ustalono, samochód ten jest rozbity po kolizji drogowej. Dłużnik jest również właścicielem samochodu [...] z 1984 r. Ustalono także, że stałe wydatki wnioskodawcy związane z utrzymaniem wynoszą 500 zł/m-c z tytułu zaległego czynszu oraz 179,50 zł/2 m-ce za energię elektryczną. Dodatkowo Zakład stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył prowadzone wobec dłużnika na wniosek ZUS postępowanie egzekucyjne mające na celu odzyskanie powyższych należności.

Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że brak jest przesłanek do umorzenia należności wynikających z art. 28 ust 1 i ust 3 a, oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007. Nr 11, poz. 74 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.s.u.s."), a także z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; powoływanego dalej jako "rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r."), gdyż w niniejszej sprawie wnioskodawca wraz z żoną, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, posiadają stałe źródło utrzymania z tytułu wynagrodzenia za pracę w łącznej miesięcznej kwocie ok. 2.864,00 zł brutto, które pozwala im na spłatę zaległości w niewielkich ratach. Tak więc, zdaniem Zakładu, w złożonym wniosku dłużnik nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Organ wskazał ponadto, iż pozostali wierzyciele nie odstąpili od dochodzenia od wnioskodawcy swoich roszczeń, w związku z powyższym również ZUS nie widzi powodu do rezygnacji z należnych składek, które zgodnie z przepisami podlegają pierwszeństwu zaspokojenia przed należnościami cywilnoprawnymi.

Pismem z 27 listopada 2007 r. S. N. zwrócił się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odnosząc się do ustaleń organu wskazał, że figurujący na niego samochód [...] z 1984 r. został zezłomowany w 2001 r., natomiast z uwagi na zgubienie dowodu rejestracyjnego nie mógł go wyrejestrować w Starostwie Powiatowym. Stwierdził również, że oprócz wskazanych przez organ wydatków jego rodzina ponosi jeszcze inne stałe opłaty miesięczne: 100 zł na dojazdy żony do pracy, 100 zł na dojazdy syna do szkoły oraz 38 zł na zakup butli gazowej. W związku z powyższym wskazał, że łączne koszty utrzymania jego rodziny wynoszą ok. 828 zł miesięcznie (w tym czynsz i media). Stwierdził także, że jego żona zarabia 643 zł miesięcznie i gdyby nie jego wynagrodzenie za pracę, to cała jego rodzina byłaby na utrzymaniu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Podał, że miesięcznie na utrzymanie jego trzyosobowej rodziny, po potrąceniu niezbędnych kosztów, pozostaje kwota 517,00 złotych. Tak więc, zdaniem wnioskodawcy, osiągane przez jego rodzinę dochody w żaden sposób nie wystarczają na spłatę nawet drobnych rat z tytułu zaległych składek. Podniósł, że jego sytuację materialną prawidłowo ocenił Naczelnik Urzędu Skarbowego umarzając prowadzone w stosunku do niego postępowania egzekucyjne. W związku z powyższym wskazał, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki do umorzenia należności określone w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. oraz w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Dodatkowo wskazał, że w dniu 15 listopada 2007 r. uległ wypadkowi w drodze z pracy do miejsca zamieszkania, w wyniku którego doznał skomplikowanego złamania ręki, co uniemożliwia mu pracę w [...], a także zwiększa koszty leczenia i ewentualnej rehabilitacji. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 12 grudnia 2007 r. wnioskodawca wskazał, że wypadkowi uległ w drodze do pracy podczas jazdy rowerem przez las. Podał, że od dnia [...] listopada 2007 r. w związku z wypadkiem przebywa na zwolnieniu lekarskim.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działający w imieniu ZUS decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko i argumentację organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS wskazał, że każdy wniosek o umorzenie zaległości rozpatrywany jest indywidualnie na zasadzie tzw. "uznania administracyjnego". Organ stwierdził, że nie kwestionuje występowania w przypadku wnioskodawcy przesłanki całkowitej nieściągalności z tytułu składek, wskazał natomiast, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. Zakład ma prawo, a nie obowiązek umorzenia zaległości, nawet w przypadku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności. Oceniając zatem sytuację dłużnika Prezes ZUS podniósł, że w jego ocenie, wystąpienie w niniejszej sprawie przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. nie uzasadnia umorzenia należności składkowych, a umorzenie postępowania egzekucyjnego nie jest tożsame z umorzeniem dochodzonych należności. Ponadto organ dostrzegając trudną sytuację materialno-bytową rodziny wskazał, że wprawdzie wysokość osiąganych dochodów nie pozwala na jednorazowe zaspokojenie wszystkich posiadanych zobowiązań, to jednak jest możliwa systematyczna spłata zaległości, nawet w niewielkich kwotach. Uzasadniając swoje stanowisko Prezes ZUS wskazał dodatkowo, że zobowiązany od dnia 15 listopada 2007 r. przebywa na zasiłku chorobowym z powodu wypadku, w wyniku którego doznał skomplikowanego złamania ręki. Ponadto źródłem utrzymania rodziny jest również wynagrodzenie za pracę pobierane przez żonę wnioskodawcy, które zgodnie z dokumentacją rozliczeniową ZUS wynosiło: [...] zł brutto za [...]/2007, [...] zł brutto za [...]/2007 i [...] zł brutto za [...]/2007 - co stanowiło średnią z 3 miesięcy w kwocie 2.018,00 zł brutto. A zatem organ wskazał, że uzyskane dokumenty rozliczeniowe nie potwierdziły wykazywanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wysokości zarobków żony w kwocie 643 zł miesięcznie. Prezes ZUS odnosząc się natomiast do faktu wypadku, stwierdził, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty potwierdzają, że od dnia [...] listopada 2007 r. do dnia [...] stycznia 2008 r. zobowiązany był niezdolny do pracy wskutek doznanego urazu złamania ręki. Jednakże podniósł, że wskazane okoliczności wypadku we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są niezgodne ze wskazanymi w oświadczeniu złożonym w dniu 12 grudnia 2007 r., gdyż raz podano że był to wypadek w drodze z pracy, a następnie że był to wypadek w drodze do pracy. Powyższe, budzi zdaniem organu poważne wątpliwości co do wiarygodności składanych przez zobowiązanego w toku postępowania innych oświadczeń, które nie zostały poparte dowodami. W związku z powyższym w ocenie Prezesa ZUS zobowiązany nie udowodnił w sposób przekonywujący okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem należności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Ponadto uznał, że umorzenie wnioskowanych przez dłużnika należności z tytułu składek byłoby przedwczesne w obecnym stanie faktycznym i działałoby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych i innych funduszy pozbawiając je wpływów należnych i obowiązkowych składek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa, a także jego godności osobistej. W uzasadnieniu skargi polemizując z ustaleniami organu podkreślił, że wypadkowi uległ w drodze do pracy i z tego tytułu nadal przebywa na zwolnieniu lekarskim - do dnia [...] marca 2007 r. Podał, że odniesione w wyniku wypadku obrażenia ręki mogą spowodować utratę przez niego pracy w zawodzie [...], a ponadto nie jest w stanie przewidzieć, czy lekarz pozwoli mu wykonywać jakąkolwiek pracę fizyczną. Wskazał również, że firma w której pracuje jego żona zapowiedziała już grupowe zwolnienia i jego żona jako pracownik z niewielkim stażem jest przewidziana do zwolnienia. W związku z powyższy sytuacja finansowa jego rodziny będzie nie tylko zła, ale wręcz katastrofalna. Dodatkowo podniósł, że organ niesłusznie kwestionuje pomimo braku stosownych dokumentów ponoszone przez jego żonę i syna wydatki na dojazdy odpowiednio do pracy i szkoły, gdyż odległość między miejscem ich zamieszkania a miejscem pracy żony czy szkołą syna nie pozwala na przebycie tej drogi pieszo. Wskazał również, że samochodu [...] już nie posiada, gdyż został on zezłomowany, a obecnie podjął stosowne czynności w Urzędzie Powiatowym celu jego wyrejestrowania. Stwierdził ponadto, że fakt zarejestrowania samochodu [...] z 2001 r. na jego nazwisko nie świadczy o tym, że jest on w świetle prawa jego właścicielem, gdyż na pojeździe tym zastaw rejestrowy posiada firma, z którą toczy spór sądowy z zapłatę zaległych rat za ten samochód. Tak więc pojazd ten nie może być zbyty, zastawiony, czy też zezłomowany bez zgody zastawnika. Biorąc pod uwagę powyższe wskazał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest tendencyjne i nie odnosi się do jego rzeczywistej sytuacji materialnej, a także bagatelizuje zachodzące w jego przypadku przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS, działający w imieniu ZUS, wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy).

Kierując się wskazanymi przesłankami oraz dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa ZUS działającego w imieniu Zakładu, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Jednocześnie Sąd podkreśla, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, dlatego też nie mógł umorzyć, ani też odmówić umorzenia wnioskowanych należności. Był natomiast uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie i stwierdzając, że decyzja Prezesa Zakładu nie narusza prawa, oddalił skargę.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia, gdyż w tym względzie organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości (podkreśl. Sądu). Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie organ nie kwestionował wystąpienia w przypadku skarżącego przesłanki całkowitej nieściągalności określonej w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., tj. faktu, że naczelnik urzędu skarbowego stwierdził w stosunku do zobowiązanego brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Odnosząc się do powyższej okoliczności Zakład wskazał, że pomimo wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowień o umorzeniu wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że rodzina zobowiązanego posiada aktualnie stałe źródło dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę (zasiłek chorobowy dłużnika i pensja jego żony) w wysokości ok. 2.864 zł brutto miesięcznie. Kwota ta nie pozwala wprawdzie na jednorazową spłatę posiadanych zobowiązań, ale umożliwia spłatę należności w dogodnych ratach. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, zasadnie zauważył Prezes ZUS, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie przesądza o braku możliwości odmowy umorzenia należności, jeśli organ widzi realną szansę odzyskania należnych składek. Ponadto zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), po umorzeniu postępowania egzekucyjnego istnieje możliwość ponownego wszczęcia egzekucji po ujawnieniu majątku lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższającego kwotę wydatków egzekucyjnych. Zdaniem Sądu organ słusznie zauważył, że umorzenie należności z tytułu składek, stanowiące wyraz definitywnej rezygnacji ZUS z należnych mu roszczeń, w przypadku posiadania przez skarżącego zobowiązań wobec innych wierzycieli, którzy na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie odstąpili od dochodzenia swoich należności, nie wpłynie istotnie na poprawę sytuacji materialnej zobowiązanego, może to natomiast znacząco poprawić ich sytuację, gdyż w przypadku przymusowego dochodzenia przysługujące im należności podlegają zaspokojeniu dopiero po zaspokojeniu należności z tytułu składek. W związku z powyższym organy orzekające w sprawie na podstawie zebranego materiału dowodowego prawidłowo uzasadniły i wykazały, że pomimo wystąpienia w przypadku skarżącego przesłanki całkowitej nieściągalności określonej w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi wobec niego konieczność umorzenia należności składkowych.

Z kolei, w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z dnia 31 lipca 2003r. Zgodnie z powołanym powyżej § 3, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Sąd zwraca uwagę, iż także w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki.

Oceniając sprawę pod kątem zebranego w sprawie materiału dowodowego organ wskazał, że opłacenie zaległych składek będzie niewątpliwie stanowiło obciążenie dla skarżącego jednak zapłata ich nie spowoduje braku możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z akt sprawy wynika bowiem, że łączny miesięczny dochód rodziny stanowi kwotę 2.864,00 zł brutto (2.092,80 zł netto), na którą składa się wynagrodzenie skarżącego w kwocie 936,00 zł brutto (702,95 zł netto) - zaświadczenie o zatrudnieniu i osiąganym wynagrodzeniu - karta 46 akt administracyjnych, aktualnie zasiłek chorobowy pobierany w związku z wypadkiem - złamaniem ręki oraz wynagrodzenie jego żony 1.928,43 zł brutto (1.389,85 zł netto) - zaświadczenie o średnim wynagrodzeniu z ostatnich 3 miesięcy - karta 55 akt administracyjnych. Dodatkowo z ustaleń ZUS wynika, że żona zobowiązanego w miesiącach [...]/2007, [...]/2007, [...]/2007 osiągnęła jeszcze wyższe niż powyżej wskazano średnie miesięczne wynagrodzenie z 3 miesięcy w kwocie 2.018,00 zł brutto - dokumentacja rozliczeniowa ZUS - karty 119 - 121 akt administracyjnych. Na utrzymaniu zobowiązanego i jego żony, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, pozostawał jeszcze uczący się syn. Uznając, że wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem rodziny skarżącego, pomimo nieprzedłożenia wszystkich dokumentów je potwierdzających, wynoszą 838 złotych miesięcznie, w kwocie tej mieści się opłata czynszu za mieszkanie, mediów, dojazdów do pracy i szkoły żony i syna zobowiązanego oraz koszt butli gazowej, to na utrzymanie rodziny pozostaje jeszcze kwota 1.254,80 złotych. W związku z tym prawidłowo Prezes Zakładu ustalił, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia, że bieżące potrzeby życiowe skarżącego nie są zaspakajane.

Ponadto należy zauważyć, że nieprawdziwe są wyjaśnienia skarżącego zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym stwierdza, że żona jego zarabia miesięcznie 643 zł, a na utrzymanie trzyosobowej rodziny po potrąceniu niezbędnych wydatków pozostaje kwota 517,00 zł. Wykazane powyżej rozbieżności w oświadczeniach zobowiązanego co do osiąganych przez jego rodzinę dochodów budzą wątpliwości co do wiarygodności składanych przez skarżącego w toku postępowania innych oświadczeń, które nie zostały poparte dowodami. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego w skardze możliwości utraty przez niego i jego żonę pracy, a także ewentualnego zakazu wykonywania przez niego jakiejkolwiek pracy z uwagi na niesprawność prawej ręki, Sąd stwierdza, że są to zdarzenia przyszłe i niepewne, a na dzień wydawania zaskarżonej decyzji lekarz orzecznik nie stwierdził u skarżącego niezdolności do pracy. Fakt przebywania zobowiązanego na zwolnieniu lekarskim po skomplikowanym złamaniu ręki i konieczność rehabilitacji jest normalną konsekwencją takiego wypadku. Ponadto Sąd zauważa, że samochodów będących własnością skarżącego, organ nie brał pod uwagę jako majątku, na którym mógłby zabezpieczyć należności z tytułu składek. Tak więc podnoszone przez skarżącego w skardze dywagacje na temat faktu zezłomowania w 2001 r. [...] oraz prawa własności pojazdu [...] z 2001 r. są w tej sytuacji bezzasadne.

Reasumując, zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, ażeby w stosunku do niego miały zastosowanie przepisy omawianego rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., z brzmienia zaś § 3 wyraźnie wynika, iż to na zobowiązanym ciąży obowiązek udowodnienia i wykazania zaistnienia wymienionych w nim przesłanek. Tym samym nie jest dowolnym wniosek organów, iż sytuacja majątkowa skarżącego w rozpoznanej sprawie nie jest taka, aby prowadziła do pozbawienia możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych przy spłacie istniejącego zadłużenia.

W związku z powyższym w ocenie Sądu, stanowisko organu w sprawie jest zasadne. Wydanie decyzji poprzedzone było postępowaniem zmierzającym do ustalenia sytuacji materialnej skarżącego. Organy orzekające wzięły pod uwagę podnoszone przez skarżącego okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody, a odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

Podkreślić w tym miejscu należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, iż w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tej zasady, która nakazuje organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.). Decyzja również w całości odpowiada przepisowi art. 107 k.p.a.

Na uwagę zasługuje przy tym okoliczność, że wniosek o umorzenie należności z tytułu składek wszczynający niniejsze postępowanie administracyjno-sądowe był już kolejnym wnioskiem złożonym o umorzenie należności za okres od [...]/2002 do [...]/2004. W poprzednio rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1880/06 oddalił skargę S. N. na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] kwietnia 2006 r. Skarżący w nowo złożonym wniosku nie powoływał się i nie wykazywał zmiany swojej sytuacji materialnej. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. Skarżący może bowiem wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów i wówczas sprawa umorzenia będzie rozstrzygana ponownie przez organ.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykraczało poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.