Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SAB/Bd 128/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 658
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
oddalono skargę w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. O., A. J. K., A. O., E. Z. O., J. S. – K. , na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie zwrotu części nadpłaty nienależnie uiszczonej opłaty planistycznej oraz zwrotu odsetek od tej opłaty 1. zobowiązuje Wójta Gminy do rozpoznania wniosku skarżących z dnia [...] maja 2016 r. o zwrot nadpłaty opłaty planistycznej oraz zwrot odsetek od tej opłaty przez wydanie odpowiedniego aktu administracyjnego lub dokonanie zwrotu nadpłaty wraz z oprocentowaniem w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Wójta Gminy na rzecz A. O., A. J. K., A. O., E. Z. O., J. S. – K. solidarnie kwotę [...](jeden tysiąc pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 4. oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] 2017 r. skarżcy: J. S., A. K., E. O., A. O. i A. O. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na bezczynność i przewlekłość postępowania Wójta Gminy, polegająca na niedokonaniu zwrotu części nadpłaty nienależnie uiszczonej opłaty planistycznej oraz zwrotu odsetek od całości wyżej wskazanej opłaty. Skarżący zawarli w niej wniosek o zobowiązanie organu do wypłaty skarżącym odsetek od nadpłaty uiszczonej przez nich opłaty planistycznej w wysokości [...] zł, liczonej od [...] zł od dnia [...] 2006 r. od dnia [...] 2016 r. i od kwoty [...]zł, liczonych od dnia [...] 2006r. od dnia zapłaty oraz do zwrotu części niewypłaconej nadpłaty opłaty planistycznej w kwocie [...]zł w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku. Ponadto wnieśli o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania oraz, że bezczynność i przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także o przyznanie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi strony przedstawiły stan faktyczny niniejszej sprawy. Jak wskazali skarżący, Wójt Gminy, decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...], ustalił dla J. S., A. K., E. O. i M. O. jednorazową opłatę planistyczną, w wysokości [...] zł, z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem przez Radę Gminy [...] z dnia [...] 2005 r. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała Nr [...]). Na poczet części z tej opłaty, w wyniku ugody między stronami a Gminą, zaliczono odszkodowanie w wysokości [...] zł, przyznane skarżącym jako rekompensatę za działki nr [...] i 168/64, które na mocy ostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2006 r., w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości, przeszły na rzecz Gminy [...]. Pozostała część opłaty planistycznej, tj. kwota [...]zł została wpłacona przez strony bezpośrednio na rachunek bankowy Gminy w dniu [...] 2006 r.

Skarżący wskazali następnie, że w skutek stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], w dniu [...] 2015 r., nieważności wspomnianej wyżej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2006 r., uiszczoną przez nich opłatę planistyczną należało uznać za nienależnie pobraną. Po otrzymaniu ich wezwania do zwrotu opłaty (pismo z dnia [...] 2016 r.), organ pismem z dnia [...] 2016 r. poinformował strony, że zwrot nadpłaty wymaga wprowadzenia, w formie uchwały, zmian w planie dochodów i wydatków Gminy [...] w 2016 r. oraz, że najbliższa sesja Rady Gminy [...] planowana jest na [...] 2016 r.

Następnie w dniu [...] 2016 r., na rachunku wskazanym przez strony, zaksięgowano kwotę [...]zł. W związku z dokonaniem zwrotu tylko części uiszczonej opłaty planistycznej, strony wezwały organ do wyjaśnienia zaistniałej sytuacji.

W piśmie z dnia [...] 2016 r organ wyjaśnił, że kwota [...]zł nie stanowi nadpłaty, bowiem zgodnie z treścią protokołu z rokowań i z uzgodnień dotyczących ustalenia wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość, kwota ta zostanie zaliczona na poczet należność z tytułu opłaty planistycznej. Dodał też, że do dnia [...] 2016 r. nie zostało złożone w imieniu Gminy [...] żadne oświadczenie o potrąceniu. Organ zaznaczył też, że mając na uwadze treść aktu poświadczenia dziedziczenia spadku po zmarłym M. O., żądana kwota odszkodowania winna podlegać wypłacie jego spadkobiercom i w tym celu organ wezwał do podania, w terminie 14 dni, numerów ich rachunków bankowych.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący, w piśmie z dnia [...] 2016r. oświadczyli, że na podstawie art. 451 § 1 kc, wypłaconą im dotąd kwotę [...]zł, w proporcji im przysługującej, zaliczyli na poczet odsetek od należności głównej, a także po raz kolejny wezwali organ do wypłaty kwoty [...]zł wraz z odsetkami wyliczonymi na dzień zwrotu oraz kwoty [...]zł wraz z brakującą kwotą odsetek wyliczoną na dzień zwrotu. Skarżący dodali też, że zawarta przez nich ugoda nie uzależnia jej od wykonania od jakiejkolwiek czynności, w tym od złożenia oświadczenia o potrąceniu.

W związku z brakiem załatwienia sprawy, w tym brakiem dokonania zwrotu pozostałej części uiszczonej opłaty planistycznej oraz brakiem ustosunkowania się do żądania zwrotu odsetek zgłoszonych przez skarżących, wnieśli oni, pismem z dnia [...] 2017 r., ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Kolegium traktując powyższe pismo jako zażalenie, wniesione w trybie art. 37 § 2 k.p.a., postanowieniem z dnia [...] 2017 r., uznało je za nieuzasadnione, podnosząc, że sprawa zwrotu opłaty planistycznej i wzajemnych rozliczeń nie jest sprawą administracyjną oraz, że do opłaty planistycznej nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej.

Wskazując na zasadność wniesionej skargi, skarżący powołując się na art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych, zwrócili uwagę, że opłata planistyczna należy do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, do których zastosowanie mają przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz odpowiednio przepisy III działu Ordynacji podatkowej. Skarżący podnieśli, że publicznoprawny charakter wyżej wskazanych opłat został potwierdzony przez orzecznictwo sądowe, podali przy tym przykładowe orzeczenia sądów administracyjnych. Powołując się na przepisy Ordynacji podatkowej, skarżący wywiedli, że wobec braku wniosku skarżących o zaliczeniu nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, organ powinien dokonać zwrotu nadpłaty wraz z odsetkami z urzędu w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji, a w wypadku niewydania decyzji, w terminie 3 miesięcy od dnia stwierdzenia nieważności decyzji, bez zbędnej zwłoki. Skarżący zwrócili też uwagę, że zwrot części nadpłaty nastąpił po terminie wskazanym w art. 77 § w zw. z art. 77 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, tj. po upływie ponad 5 miesięcy od dnia stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej opłaty planistycznej a postępowanie w tym zakresie obarczone było przewlekłością. Dodali, że organ wprowadził ich w błąd, co do terminu zwrotu nadpłaty oraz że dokonanie zwrotu nadpłaconej opłaty planistycznej jest nieskomplikowaną czynnością materialno-techniczną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że do zwrotu uiszczonej przez skarżących opłaty planistycznej – tj. kwoty [...]zł, doszło w dniu [...] 2016r., po przesunięciu odpowiednich środków w budżecie gminy. Nie możliwe zaś było zwrócenie kwoty [...]zł, gdyż nie została ona nigdy wniesiona na rachunek Urzędu Gminy, jako kwota opłaty planistycznej. Kwota ta, stanowiąca równowartość odszkodowania za działki [...], w świetle treści protokołu z dnia [...] 2006 r. dopiero w przyszłości zostanie zaliczona na poczet należności z tytułu opłaty planistycznej. Organ podkreślił, że nie złożył żadnego oświadczenia o potrąceniu, a brak takiego oświadczenia uniemożliwiał zarachowanie wskazanej kwoty na poczet reszty opłaty planistycznej. Ponadto organ wskazał, że podziela pogląd SKO wyrażony w postanowieniu z dnia [...] 2017r., że do rozpatrywania sporów dotyczących zwrotu opłaty planistycznej właściwe są sądy powszechne. W ocenie organu, jeśli skarżący nie zgadzają się z powyższym stwierdzeniem, powinni byli wnieść skargę na SKO, a nie na bezczynność Wójta. Na koniec organ wywiódł, że niedociągnięcia zaistniałe podczas wydawania decyzji o opłacie planistycznej wynikały z presji wywieranej przez organ na skarżących. Obecne ich działania nakierowane są na uniknięcie opłaty planistycznej i uzyskanie dodatkowych środków z tytułu odsetek, sum pieniężnych itd.

Postanowieniem z dnia 24 lipca 2017 r., sygn.. II SAB/Bd 60/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę stron uznając, że nie mieści się ona we właściwości sądów administracyjnych.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej J. S., A. K., E. O., A. O. i A. O. od powyższego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 2885/17 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. NSA stwierdził bowiem, że w obowiązującym systemie prawnym, istnieją prawne podstawy do stosowania względem opłaty planistycznej odpowiednio przepisów działu III ustawy podatkowej, co powinno nastąpić na zasadach określonych w art. 67 ustawy o finansach publicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo uzasadniona.

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji publicznej w granicach, w jakich przysługuje skarga do sądu administracyjnego na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z z późn. zm) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.

W tak zakreślonej kognicji sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). W przeciwnym razie Sąd skargę oddala, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12 (dostępny w CBOSA) wskazał, że pojęcie "bezczynności" rozumieć należy jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stan bezczynności występuje także wtedy, gdy organ podejmuje rozmaite działania, które jednak nie przynoszą rezultatu w postaci terminowego załatwienia sprawy (wydania stosownego, kończącego postępowanie aktu albo dokonania odpowiedniej czynności) – Z. Kmieciak "Przewlekłość postępowania administracyjnego s. 34.

Przedmiotem rozpoznawanej tu skargi jest bezczynność Wójta Gminy przejawiająca się w braku podjęcia działań związanych z wnioskiem strony skarżącej o zwrot nienależnie pobranej opłaty planistycznej wraz z odsetkami, a także przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie wypłaty przez ten organ części nadpłaconej opłaty planistycznej.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do żądania zawartego w petitum skargi wskazać należy, że Sąd rozpoznający niniejszą skargę nie jest uprawniony do dokonywania wiążącej oceny zasadności tego wniosku. Dokonanie takiej oceny przez Sąd w niniejszej sprawie – toczącej się ze skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – byłoby przedwczesne i stanowiłoby wyjście poza granice tej sprawy. Jak bowiem trafnie podkreśla się w orzecznictwie, kognicja sądu administracyjnego w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność organu (odpowiednio też: na przewlekłe prowadzenie postępowania) ogranicza się tylko do badania, czy organ administracji miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności, i czy uczynił to w przewidzianym terminie. W postępowaniu tym sąd nie bada natomiast sprawy pod kątem merytorycznym i nie ocenia przyczyn niepodjęcia przez organ czynności lub aktu, do którego był on zobowiązany na mocy odpowiednich przepisów prawa materialnego – jest to badane przez sąd dopiero w przypadku wytoczenia skargi na określone rozstrzygnięcie organu. W konsekwencji wyrok uwzględniający skargę na bezczynność organu administracji publicznej nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności (por. wyrok NSA z 15.12.2011 r., I OSK 1721/11, CBOSA). Sąd administracyjny pierwszej instancji nie może więc nakazać organowi wydania decyzji, postanowienia, innego aktu lub dokonania czynności o określonej treści (por. wyroki NSA: z 28.02.2013 r., II GSK 2172/11; z 15.03.29016 r., II OSK 1717/15 – CBOSA).

Przechodząc do oceny zasadności żądania w kontekście podniesionych w skardze zarzutów, w pierwszej kolejności należy przychylić się do stanowiska skarżących co do charakteru prawnego jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia (zmiany) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Należność z tytułu jednorazowej opłaty za wzrost wartości nieruchomości (renty planistycznej) nie jest podatkiem i nie wynika z ustawy podatkowej. Materialnoprawną podstawę wymiaru tej należności stanowi art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1073 ze zm.) – dalej: u.p.z.p. Stosownie do treści tego przepisu, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy, a zatem stanowi niepodatkową należność budżetu jednostki samorządu terytorialnego o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.u.2017, poz. 2077 ze zm.)- dalej jako u.f.p. Zgodnie z art. 67 tej ustawy do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetu jednostki samorządu terytorialnego o charakterze publicznoprawnym, w zakresie który nie został w tej ustawie uregulowany, stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa.

W realiach rozpoznawanej sprawy okolicznością bezsporną pozostaje fakt, że wniosek skarżących z dnia [...] 2016r. dotyczył żądania zwrotu nadpłaty z tytułu uiszczonej opłaty planistycznej wraz z odsetkami, ustalonej przez Wójta Gminy decyzją z dnia [...] 2006r., której nieważność stwierdzona została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] 2015r. Zatem obowiązek załatwienia tego wniosku spoczywał na Wójcie Gminy, w dyspozycji którego znajdowała się stanowiąca nadpłatę należność. Organ winien zatem albo zarządzić zwrot nadpłaty wraz z odsetkami, albo wydać decyzję o odmowie zwrotu tej należności. O ile bowiem zwrot nadpłaty jest czynnością materialno-techniczną, która nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, to w przypadku sporu pomiędzy stroną a organem co do prawa do zwrotu nadpłaty (zarówno co do zasady, jak i wysokości) organ winien wydać indywidualne rozstrzygnięcie.

W okolicznościach faktycznych sprawy nie budzi zatem wątpliwości, że organ pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżących z dnia [...] 2016r. i dlatego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia wniosku w określonym w sentencji wyroku terminie.

Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności w kontrolowanej sprawie Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie nie miało charakteru rażącego. Wyjaśnić należy, że dla oceny, czy w sprawie wystąpiła kwalifikowana postać bezczynności, nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów – musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w braku jakiejkolwiek reakcji organu na wniosek (podanie) strony. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako "naruszenie", bądź "zwykłe naruszenie". Dla uznania rażącego charakteru naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu, w tym stopień przekroczenia terminów, mają bowiem znaczenie dla oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca.

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność nie tyle wynikała ze złej woli organu lub ostentacyjnego zaniedbywania przezeń swych obowiązków, ile raczej była wynikiem istotnych wątpliwości organu w zakresie jego właściwości w przedmiocie zwrotu opłaty planistycznej oraz wzajemnych rozliczeń stron z tego tytułu. Należy podkreślić, że problematyka ta budziła również pewne wątpliwości płaszczyźnie jurydycznej i doktrynalnej. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie reguluje bowiem w sposób kompleksowy całej problematyki związanej z opłatą planistyczną. Brak jest bowiem w ustawie regulacji dotyczącej problematyki nienależnie pobranych opłat planistycznych, jak i w odniesieniu do wskazania skutków i dochodzenia praw związanych ze stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnej ustalającej opłatę planistyczną. Niewątpliwie taka niepełna regulacja zagadnienia zwrotu nienależnie pobranej opłaty planistycznej nastręcza istotnych trudności w racjonalnej wykładni. Przemawia to, zdaniem Sądu, za uznaniem, iż bezczynność organu, choć wystąpiła, to nie wiązała się jednak z rażącym naruszeniem prawa.

W tych okolicznościach, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności, ale bez rażącego naruszenia prawa.

Z kolei ocena sprawy ze skargi o przewlekłość postępowania w zakresie wypłaty części nadpłaty wymagała zbadania, czy Wójt Gminy prowadzący postępowanie formalnie nie pozostawał w zwłoce w załatwieniu sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi w szczególności, gdy organowi można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Za postępowanie prowadzone przewlekle uznać należy postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 69-70).

Wskazać należy, że zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 O.p. - za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Stosownie do art. 73 § 1 pkt 1 O.p., nadpłata powstaje (z zastrzeżeniem § 2) z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. Nadto, w przepisie art. 77 § 1 O.p. przewidziano, że nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji, a § 4 przewidziano, że w przypadku niewydania nowej decyzji w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia albo stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję albo stwierdzającego jej nieważność, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej albo decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki.

W sprawie bezspornym jest ustalenie, że trzymiesięczny termin, o jakim mowa w art. 77 § 4 O.p. upłynął z dniem [...] 2016r. a zwrot kwoty [...]zł. Na rzecz skarżących dokonany został w dniu [...] 2016r. W tym kontekście czasowym konieczne jest ustalenie, czy zwrot nadpłaty nastąpił bez zbędnej zwłoki.

Przede wszystkim podnieść należy, że pojęcie "bez zbędnej zwłoki" nie jest zdefiniowane. Ma ono charakter względny, niedookreślony i nie odpowiada mu ściśle oznaczony okres czasu. Zwrot "załatwienie sprawy powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki" wskazuje na powinność działania w określonym czasie - bez niepotrzebnego opóźnienia. Termin ten dopuszcza więc zwłokę, ale nie może to być zwłoka nieuzasadniona, zbędna. Ewentualna zwłoka w zwrocie nadpłaty musi mieć charakter niezbędny, tj. uzasadniony. Takie uzasadnienie, w ocenie Sądu będzie stanowić wskazana przez Wójta Gminy konieczność zabezpieczenia stosowych funduszy na wypłatę poprzez wprowadzenie zmian w planie dochodów i wydatków Gminy, co wymagało podjęcia przez Radę Gminy stosownej uchwały budżetowej, które nastąpiło na sesji Rady w dniu [...] 2016r.Niezwłocznie zatem po spełnieniu tego warunku, bo w dniu [...] 2016r. organ zrealizował przelew ww kwoty na rzecz skarżących. Dlatego też w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut strony skarżącej o przewlekłości postępowania Wójta Gminy w przedmiocie dokonania zwrotu części nadpłaty nienależnie uiszczonej opłaty planistycznej, co implikowało konieczność oddalenia skargi w tym zakresie.

Z uwagi na niewystąpienie, w ocenie Sądu, kwalifikowanego charakteru zaistniałej w niniejszej sprawie zwłoki, brak jest również przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości określonej w skardze. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów K.p.a. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.

Podkreślić też trzeba, że przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej powinno mieć charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinni nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia również przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Sąd rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające, odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2017 roku, sygn. akt I OSK 2934/16). Analogiczne stanowisko w sprawie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2017 r. akt I OSK 798/17 oraz z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/16.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze nie są wymienione powody żądania przyznania skarżącym od organu sum pieniężnych. Zatem z treści tej skargi nie wynika, aby skarżący doznali w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować.

Z uwagi na brak wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej w określonej w skardze wysokości Sąd oddalił skargę w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i §1a, art. 151 oraz art. 200, 205 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.