Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 976/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 127 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 130 par. 1, art. 130(2) par. 3, art. 133 par. 3, art. 148, art. 168, art. 370
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 250 pkt 1, art. 252 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
article: art. 35(1) ust. 1 i ust. 3, art. 33(9) ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania D. T. od uchwały z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżąca uzyskała z testu wyboru 186 punktów, tymczasem zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 190 punktów. Organ podkreślił, że rozpoznając odwołanie skarżącej od przedmiotowej uchwały poddano analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i prawidłowość jego przebiegu. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164, ze zm.). Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez członków Komisji Egzaminacyjnej, również uchwała Komisji Egzaminacyjnej podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Za pozbawione usprawiedliwionych podstaw Minister Sprawiedliwości uznał zarzuty odwołania, które sprowadziły się do zakwestionowania przez stronę pytań nr 98, 99, 106, 125, 139, 203 i 238 jako wprowadzających w błąd, który uniemożliwiał udzielenie jednoznacznej odpowiedzi.

Na pytanie nr 139, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, odwołanemu członkowi zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, niebędącemu jej wspólnikiem, legitymacja do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą:

A. przysługuje

B. nie przysługuje

C. przysługuje wyłącznie po wykazaniu interesu prawnego."

skarżąca udzieliła odpowiedzi "C", natomiast zgodnie z kluczem odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź "B". Mając powyższe na uwadze, skarżąca podała, że powołane w kluczu przepisy art. 250 k.s.h. i art. 252 § 1 k.s.h. nie stanowią wprost podstawy prawnej prawidłowej decyzji. Ponadto, kwestia zawarta w treści pytania budziła poważne kontrowersje w doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego.

W odpowiedzi organ uznał przedstawione argumenty skarżącej za chybione. Odpierając zarzuty zawarte w odwołaniu Minister Sprawiedliwości wskazał, że przepis art. 250 k.s.h. w związku z art. 252 § 1 k.s.h. wymienia osoby i organy, które posiadają legitymację do wytoczenia powództwa przeciwko spółce z o.o. o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą. Z brzmienia art. 250 k.s.h. wyraźnie wynika, że prawo do wytoczenia powództwa, o którym mowa w cytowanym przepisie, przysługuje m.in. zarządowi spółki oraz poszczególnym jego członkom. Uprawnienie to przysługuje zatem tylko tym osobom, które w dacie wytoczenia powództwa pełnią funkcję członka zarządu. Tak właśnie należało rozumieć użyte w pytaniu stwierdzenie "odwołanemu członkowi zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością".

Powyższe stanowisko i poprawność odpowiedzi "B" ostatecznie potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2007 r., której nadano moc zasady prawnej, przełamując tym samym w sposób ostateczny wyrażane w doktrynie i orzecznictwie różnorodne poglądy.

Zgodnie z uchwałą ,,osobie odwołanej ze składu organu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie przysługuje legitymacja do wytoczenia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólnika sprzecznej z ustawą", a ocena braku uprawnień do wytoczenia powództwa odwołanego członka zarządu wynika z dokonanej poprawnie wykładni językowej przepisu 250 k.s.h.

W uzasadnieniu uchwały z 1 marca 2007 r. Sąd Najwyższy zaznaczył także, że odmienne poglądy, wyrażane przez doktrynę, jak i wcześniej przez inne składy orzekające SN, opierały się na wykładni celowościowej i systemowej, prowadząc do niedopuszczalnego wykreowania mocą orzeczenia sądowego pożądanej, ale niewyrażonej w przepisie normy prawnej. Sąd Najwyższy podał również, że "uzależnianie legitymacji do zaskarżenia uchwały wspólników od przedmiotu tej uchwały nie znajduje uzasadnienia w art. 252 § 1 k.s.h., który wyraźnie stanowi jedynie o uchwale wspólników sprzecznej z ustawą, bez nawiązywania do jej przedmiotu lub treści. Ewentualne wyjątki mające uzasadniać taką dyferencjację ocen mogą co najwyżej wynikać z innych przepisów, ale nie jest to już kwestia wykładni art. 250 pkt 1 w związku z art. 252 § 1 k.s.h., lecz poszukiwanie norm o charakterze leges speciales. (...) Tymczasem brzmienie art. 252 § 1 zdanie pierwsze w związku z art. 250 pkt 1 k.s.h. wyraźnie wskazuje, że ustawodawca przyznaje wymienionym w tych przepisach podmiotom legitymację do wytoczenia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały, nie czyniąc zarazem żadnych zastrzeżeń lub odesłań do przedmiotu uchwały wspólników, która może być objęta żądaniem stwierdzenia jej nieważności przez sąd." (vide: uzasadnienie uchwały SN z dnia 1 marca 2007 r. wpisanej do księgi zasad prawnych, w sprawie III CZP 94/06).

Argumentacja Sądu Najwyższego potwierdza zatem, że treść przyjętej uchwały stanowi literalne odzwierciedlenie treści przepisu art. 250 k.s.h., a zatem twierdzenie, że pytanie nie opierało się na treści przepisu, ale na wyżej wymienionej uchwale SN jest chybione (skoro uchwała potwierdziła literalną treść przepisu, a znajomość uchwały winna zdającym ułatwić odkodowanie normy z przepisu).

Minister Sprawiedliwości zauważył, że orzeczenia Sądu Najwyższego nie należą zgodnie z Konstytucją RP do źródeł prawa, jednakże mają istotne znaczenie dla prawidłowego rozumienia prawa. Szczególną rolę w tym zakresie posiadają uchwały Sądu Najwyższego, które uzyskują moc zasad prawnych, gdyż składy Sądu Najwyższego nie mogą orzekać sprzecznie z zasadą prawną dopóty, dopóki nie nastąpi zmiana stanu prawnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2007 r. w sprawie II KK 23/07). Znajomość tych zasad stanowi także fragment znajomości prawa, gdyż wiedza z zakresu prawa nie polega na umiejętności literalnego odwzorowania treści przepisu, ale na prawidłowym odkodowaniu norm prawnych z przepisów.

Skarżąca zakwestionowała również pytanie nr 98 o treści: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona będąca osobą fizyczną osobiście wnosząc apelację w sprawie nie będącej sprawą gospodarczą, nie opłaciła jej należną opłatą stosunkową, mimo że jest reprezentowana w sprawie przez radcę prawnego:

A. sąd odrzuci apelację bez wzywania o uiszczenie opłaty,

B. przewodniczący wzywa stronę do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia apelacji przez sąd,

C. przewodniczący wzywa pełnomocnika strony do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia apelacji przez sąd".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". Prawidłową była odpowiedź "C", wywiedziona z art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c., art. 1302 § 3 i art. 133 § 3 k.p.c.

Odwołując się do ww. przepisów skarżąca podała, że w pierwszej kolejności należało dokonać wykładni literalnej cytowanych przepisów. Zgodnie z nią przewodniczący wzywa stronę, natomiast pełnomocnikowi dokonuje jedynie doręczenia pisma procesowego, w którym "wzywa stronę pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym". Zdaniem skarżącej nie budzi wątpliwości różnica pomiędzy "wezwaniem", a "doręczeniem". Odpowiedź byłaby oczywista, gdyby pismo wniósł pełnomocnik. Kodeks postępowania cywilnego w żadnym jednak przepisie nie przewiduje sytuacji, w której przewodniczący wzywa pełnomocnika strony do uiszczenia opłaty i brak jest podstaw do przyjęcia wykładni innej niż literalna.

Odwołując się do treści przepisów kodeksu postępowania cywilnego, wskazanych w kluczu odpowiedzi do testu na egzamin konkursowy na aplikację radcowską 2008 r., organ podał, że w myśl art. 130 § 1 k.p.c. jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym. Zgodnie z art. 370 k.p.c. sąd pierwszej instancji odrzuci na posiedzeniu niejawnym apelację wniesioną po upływie przepisanego terminu, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również apelację, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przepis art. 1302 § 3 k.p.c. stanowi natomiast, że sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia. Stosownie zaś do treści art. 133 § 3 k.p.c., jeżeli ustanowiono pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru pism sądowych, doręczenia należy dokonać tym osobom.

W ocenie organu, z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że w sytuacji określonej w pytaniu nr 98, przewodniczący wzywa pełnomocnika strony (art. 133 § 3 k.p.c) do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie (art. 130 § 1 k.p.c.), pod rygorem odrzucenia apelacji (art. 370 k.p.c). Przepis art. 133 § 3 k.p.c. dotyczy doręczenia wszystkich pism sądowych pełnomocnikowi. Jeśli tym pismem jest wezwanie do uiszczenia opłaty, to pełnomocnikowi doręcza się wezwanie do uiszczenia opłaty, nigdy zaś pełnomocnikowi nie doręcza się wezwania dla strony, aby ta uiściła opłatę. Czynności procesowe pełnomocnika odnoszą bezpośredni skutek w stosunku do strony, a jako upoważniony do dokonywania czynności procesowych za stronę, jest on także za nią zobowiązany do uzupełnienia braków pisma. Zatem, jeżeli pismo wniesione przez stronę osobiście ma braki, a strona ta jest reprezentowana przez pełnomocnika, to jego właśnie (pełnomocnika) wzywa przewodniczący do uzupełnienia tych braków.

Wezwanie w takiej sytuacji strony (odp. "B"), nie zaś pełnomocnika byłoby bezskuteczne, co oznacza, że w przypadku nieopłacenia apelacji po wezwaniu skierowanym do strony, nie byłoby dopuszczalne odrzucenie apelacji, zgodnie z art. 370 k.p.c. W konsekwencji, w przypadku reprezentowania osoby fizycznej przez profesjonalnego pełnomocnika, niezależnie od tego, czy osoba fizyczna podjęła czynności procesowe osobiście, czy też przez pełnomocnika, wszelkich doręczeń (które mogą mieć też formę wezwań) dokonuje się pełnomocnikowi, bowiem on stronę nadal reprezentuje, co oczywiście nie wyłącza osobistego działania osoby fizycznej.

Natomiast art. 370 k.p.c. stanowi samoistną podstawę odrzucenia każdej nieopłaconej apelacji bez potrzeby uprzedniego wzywania do usunięcia braków formalnych i może odnosić się do sytuacji, gdy upłynął termin do złożenia apelacji oraz do sytuacji, gdy apelacja jest niedopuszczalna z mocy ustawy i braku tego nie można sanować (np. gdy od danego orzeczenia nie przysługuje w ogóle środek zaskarżenia lub gdy apelację wniósł podmiot nielegitymowany).

Jednak pytanie dotyczyło innego przypadku: gdy apelacja jest dopuszczalna, ale nie została opłacona Przewodniczący wzywa wówczas stronę (o czym stanowi przepis art. 130 § 1 k.p.c.) do uzupełnienia powyższego braku. W ramach art. 370 k.p.c. kontroli podlega także prawidłowe opłacenie apelacji. Dopiero apelacja, której braków strona nie uzupełniła w terminie podlega odrzuceniu. (Tadeusz Ereciński, Jacek Gudowski, Maria Jędrzejewska Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2001, część pierwsza t. l, str. 631). Tak więc nietrafne jest twierdzenie, że ze sformułowania art. 370 k.p.c. wynika, że w przypadku nieopłacenia apelacji sąd odrzuca ją bez wzywania do wniesienia opłaty niezależnie, czy wniosła ją sama strona, czy też profesjonalny pełnomocnik.

Pytanie nr 99 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, merytorycznie niezasadny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji w sprawie o rozwód, sąd:

A. oddala na posiedzeniu niejawnym,

B. odrzuca na posiedzeniu niejawnym,

C. oddala na rozprawie."

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B", podczas gdy jedyną prawidłową jest odpowiedź "C".

W odwołaniu skarżąca podała, że wskazane w kluczu przepisy art. 168 § 1 k.p.c. i art. 148 § 1 k.p.c. nie stanowią jednoznacznej odpowiedzi na powyższe pytanie. Zakreślając odpowiedź "B" skarżąca uznała, że nieprzypadkowo w pytaniu wskazano, że chodzi o wyrok w sprawie o rozwód. Fakt, iż wniosek w sprawie o rozwód jest merytorycznie niezasadny, nie przesądza o tym, iż nie jest jednocześnie niedopuszczalny z mocy ustawy, np. gdy jedna ze stron zawarła nowy związek małżeński. Zgodnie z art. 171 k.p.c. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Kodeks postępowania cywilnego nie wspomina natomiast o tym, co Sąd powinien uczynić w sprawie wniosku, który jest merytorycznie niezasadny. W pytaniu nie napisano, że Sąd badał ten wniosek pod względem merytorycznym, nie podano również, na czym polega owa merytoryczna niezasadność. W przypadku spraw o rozwód może się zdarzyć, że taki wniosek będzie jednocześnie niedopuszczalny z mocy ustawy i wtedy zostanie odrzucony na posiedzeniu niejawnym.

Organ odmówił zasadności twierdzeniom skarżącej, podkreślając, że właściwa odpowiedź na pytanie nr 99 wynika wprost z uregulowań zawartych w art. 168 § 1 k.p.c. w związku z art. 148 § 1 k.p.c.

W opinii organu, wykładnia gramatyczna art. 168 § 1 k.p.c. jednoznacznie wskazuje, że Sąd może uwzględnić wniosek o przywrócenie terminu na posiedzeniu niejawnym. Brak jest natomiast przepisu, który pozwalałby oddalić wniosek o przywrócenie terminu.

Stosownie natomiast do przepisu art. 148 § 1 k.p.c, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Tak więc w świetle art. 168 § 1 k.p.c. w związku z art. 148 § 1 k.p.c. nie sposób przyjąć wykładni, przy której sąd także na posiedzeniu niejawnym mógłby oddalić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji i to w sprawie rozwodowej, która podlega rozpoznaniu na rozprawie. Organ podkreślił również, że skarżąca w swych rozważaniach wprowadza do treści pytania szereg dodatkowych założeń, co jest działaniem niedopuszczalnym i w sposób istotny deformuje treść samego pytania.

Skarżąca zakwestionowała pytanie nr 203 w brzmieniu "Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług, zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług następuje:

A. na dowolny rachunek bankowy wskazany przez podatnika,

B. w kasie właściwego urzędu skarbowego,

C. wyłącznie na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na

terytorium kraju wskazanym w zgłoszeniu identyfikacyjnym."

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". Prawidłowa odpowiedź na powyższe pytanie zawarta jest natomiast w punkcie "C" i wynika z art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej także jako u.p.t.u.).

W odwołaniu skarżąca stwierdziła, że treść odpowiedzi "C" pozostaje w sprzeczności z art. 87 ustawy o podatku od towarów i usług. Zwrot "z zastrzeżeniem" w nim zawarty jednoznacznie przesądza, iż nie można udzielić odpowiedzi "wyłącznie".

Nieprawidłowa jest także odpowiedź "A", ponieważ wszystkie przepisy prawa podatkowego – o ile przewidują zwrot podatku na rachunek bankowy – zastrzegają, iż musi się to odbyć na rachunek bankowy podatnika, a nie rachunek należący np. do innej osoby, której rachunek podatnik mógłby wskazać do przekazania zwrotu podatku. Kierując się zatem selekcją negatywną, skarżąca zaznaczyła jako prawidłową odpowiedź "B", mając na uwadze, iż zwrot podatku w kasie przewiduje np. Ordynacja podatkowa.

Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącej Minister Sprawiedliwości stwierdził, że poczynione w art. 87 ust. 2 u.p.t.u. zastrzeżenie nie zmienia faktu, że zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług może nastąpić wyłącznie na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju wskazanym w zgłoszeniu identyfikacyjnym.

Ust. 3 i 3a, do których odwołuje się art. 87 ust. 2 u.p.t.u. dotyczą właściwości organów podatkowych, do których to okoliczności kwestionowane pytanie się nie odnosi.

Przedmiotowe pytanie, o czym świadczą sugerowane odpowiedzi, dotyczyło bezpośredniego zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym i nie obejmowało swoim zakresem możliwości zaliczenia różnicy kwoty podatku należnego na następne okresy. W związku z tym zwrot normatywny "z zastrzeżeniem ust. 3 i 3a" nie może być odnoszony do treści pytania, bowiem zastrzeżenie to dotyczy innego stanu faktycznego. Użycie w prawidłowej odpowiedzi zwrotu "wyłącznie" było podyktowane tym, że zwrot bezpośredni może być dokonywany wyłącznie w sposób wskazany pod literą "C". Wbrew wywodom skarżącej, sugerowana odpowiedź "B" nie znajduje żadnego odzwierciedlenia ustawowego, gdyż regulacja prawna w omawianym zakresie jest wyczerpująca i nie odsyła do przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa.

Skarżąca zakwestionowała również pytanie nr 125, które brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, w razie utrudniania innym przedsiębiorcom dostępu do rynku, z roszczeniem o zaniechanie niedozwolonych działań może wystąpić:

A. powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów,

B. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,

C. Krajowa lub regionalna organizacja, której celem statutowym jest ochrona interesów przedsiębiorców.

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". Prawidłowa jest odpowiedź "C", oparta na art. 19 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

W odwołaniu skarżąca podała, że z roszczeniem o zaniechanie niedozwolonych działań może, na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, wystąpić organizacja. Jednakże przepis ten nie wymienia wyczerpująco wszystkich podmiotów, które mogą wystąpić z takimi roszczeniami. Z roszczeniami może wystąpić przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, jak również Prezes UOKiK, który będąc centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach podejmowanych w interesie publicznym, ochrony konkurencji i konsumentów, może wystąpić z roszczeniem o zaniechanie niedozwolonych działań, jeżeli działania utrudniające przedsiębiorcom dostęp do rynku są sprzeczne z interesem publicznym ochrony konkurencji i konsumentów.

Biorąc powyższe pod uwagę, Minister Sprawiedliwości podał, że wskazanie w tezie pytania "zgodnie z ustawą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ..." nakazuje udzielnie odpowiedzi w świetle unormowań zawartych w treści tej właśnie ustawy. Stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.), w razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji, a takim jest utrudnianie innym przedsiębiorcom dostępu do rynku (art. 15 ust. 1 ustawy), z roszczeniem o zaniechanie niedozwolonych działań może wystąpić przedsiębiorca (w rozumieniu art. 2 ustawy), a także krajowa lub regionalna organizacja, której celem statutowym jest ochrona interesów przedsiębiorców (art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy).

Zakwestionowane przez skarżącą pytanie nr 106 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, od postanowienia sądu drugiej instancji uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i umarzającego postępowanie w sprawie o naruszenie posiadania, stronom:

A. przysługuje zażalenie,

B. przysługuje skarga kasacyjna,

C. nie przysługuje żaden środek odwoławczy."

Skarżąca udzieliła na pytanie odpowiedzi "A", podczas gdy prawidłowa jest odpowiedź "C", wynikająca z art. 3941 § 1 i 2 w zw. z art. 3982 § 2 pkt 1 k.p.c.

W odwołaniu skarżąca podniosła, że od postanowienia, o którym mowa w pytaniu nie przysługuje żaden środek odwoławczy. Kodeks postępowania cywilnego stwierdza, że w określonym przypadku nie przysługuje skarga kasacyjna, jednak kodeks postępowania cywilnego przewiduje inny środek zaskarżenia w postaci skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługującej od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje zatem na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną, jak i skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Organ odmówił zasadności twierdzeniom skarżącej zawartych w odwołaniu. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, którą przywołuje skarżąca, na potwierdzenie wadliwości pytania i poprawności udzielonej przez siebie odpowiedzi, nie należy do środków odwoławczych. W Kodeksie postępowania cywilnego w dziale V zatytułowanym "środki odwoławcze" nie mieści się powołany przez odwołującą się środek zaskarżenia, gdyż został on odrębnie uregulowany w dziale VIII.

Zakwestionowane pytanie nr 238 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o radcach prawnych, aplikant radcowski upoważniony do zastępowania radcy prawnego może:

A. sporządzać opinie prawne,

B. udzielać porad prawnych,

C. zastępować radcę prawnego przed organami ścigania".

Zgodnie z kluczem odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź "C". Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B", kierując się wykładnią a maori ad minus. Skarżąca przyjęła, że skoro wolno aplikantowi zastępować po upływie sześciu miesięcy od rozpoczęcia aplikacji radcę prawnego przed organami ścigania, to tym bardziej wolno mu udzielać porad prawnych, które są udzielane przez studentów prawa.

Biorąc pod uwagę stanowisko skarżącej, organ podał, że "zgodnie z ustawą o radcach prawnych (...)" wynika, że odpowiedzi należało udzielić wyłącznie na gruncie wskazanej ustawy, m.in. art. 351 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, który wymienia zamknięty katalog czynności, do wykonywania których uprawniony jest aplikant. Świadczenie pomocy prawnej, w rozumieniu przepisów art. 6 ust. 1 i art. 7 ustawy o radcach prawnych, w tym między innymi udzielanie porad prawnych, jak i sporządzanie opinii prawnych, należy do zakresu czynności zawodowych radcy prawnego. Sporządzanie opinii czy też udzielanie porad prawnych prze osobę inną niż radca prawny, np. student prawa w ramach uniwersyteckich porad prawnych, nie jest czynnością wykonywaną na podstawie przepisów ustawy o radcach prawnych.

W skardze na decyzję Ministra Sprawiedliwości, D. T. wniosła o jej uchylenie oraz ponowiła zarzuty sformułowane uprzednio w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2008 r. odnośnie pytań o nr 98, 99, 139, 203 i 238 oraz naruszenie art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez zaniedbanie obowiązku jak najdalej idącej dbałości przy redagowaniu pytań i zestawu odpowiedzi celem wyeliminowania sytuacji, w której możliwe jest udzielenie więcej niż jednej odpowiedzi prawidłowej. Ponadto, zarzuciła organowi naruszenie art. 35 § 1 k.p.a. i art. 36 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy w terminie i brak podania nowego terminu jej załatwienia. Zdaniem skarżącej duża ilość spraw wpływających do organu nie może stanowić usprawiedliwionej przeszkody w terminowym rozpatrzeniu sprawy.

Pismami z dnia 20 lipca 2009 r. oraz z dnia 31 sierpnia 2009 r. skarżąca uzupełniła skargę o zarzuty dotyczące odpowiednio pytań nr 213 i 218 oraz nr 193. W piśmie z dnia 20 lipca 2009 r. skarżąca podniosła, że pytania z zakresu Prawa pocztowego i Prawa o szkolnictwie wyższym (pytanie nr 213 i 218) nie powinny wchodzić w zakres egzaminu konkursowego na aplikację.

Znajomość ustaw regulujących ich zakres nie jest wymagana od osób przystępujących do egzaminu kończącego aplikację radcowską i taka wiedza nie jest wymagana od radcy prawnego. W związku z powyższym, zgodnie z wykładnią – a maori ad minus – nie można od kandydata na aplikanta radcowskiego wymagać wiedzy szerszej, niż od radcy prawnego.

Pismem z dnia 31 sierpnia 2009 r. skarżąca rozszerzyła swoje stanowisko zawarte w skardze o zarzuty dotyczące pytania nr 193 z uwagi na błędne sformułowanie potwierdzone w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydane w sprawach o sygn. akt: VI SA/Wa 997/09, VI SA/Wa 917/09, VI SA/Wa 1053/09).

Pismem z dnia 8 września 2009 r., złożonym na rozprawie, skarżąca podniosła także zarzut dotyczący pytania nr 234. W uzasadnieniu skarżąca powołała się na stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 lipca 2009 r. o sygn. akt VI SA/Wa 666/09.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Jednocześnie organ podał, że rozpoznanie sprawy nastąpiło w najszybszym z możliwych terminów. Organ działał wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Przekroczenie terminów określonych w kodeksie postępowania administracyjnego w załatwieniu sprawy w postępowaniu odwoławczym wynikało z obiektywnego faktu wpływu dużej ilości odwołań od uchwał Komisji Egzaminacyjnych kandydatów na aplikacje, co nie mogło pozostać bez wpływu na wydłużenie terminów załatwienia poszczególnych spraw, w tym i rozpatrzenia odwołania skarżącej, co nie miało wpływu na treść decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W uzasadnieniu decyzji organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych.

Minister Sprawiedliwości prawidłowo dokonał kontroli uchwały, uwzględniając w pełni zasadę dwuinstancyjności przedmiotowego postępowania. Zgodnie z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 132, poz. 1059 ze zm., powoływanej dalej jako "urp") od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. W myśl art. 331 urp, Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji. Uchwała komisji ustalająca wynik egzaminu ma niewątpliwie charakter decyzji administracyjnej a odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 3310 ust. 2 urp, jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określona w art. 15 k.p.a. polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, jest natomiast działaniem merytorycznym. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości miał obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie niezależnie od tego czy strona podnosiła zarzuty związane z procedurą przeprowadzenia egzaminu konkursowego czy też ich nie podnosiła. Organ odwoławczy miał zatem obowiązek poddać analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego) jak i jego przebiegu. Z tych obowiązków, zdaniem Sądu, organ wywiązał się należycie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Nie budzi wątpliwości, że uchwała Komisji ustalała negatywny wynik egzaminu, a w jej uzasadnieniu podano, że kandydatka uzyskała 186 punktów co wynika wprost z treści przedmiotowej uchwały, która znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych. Minister Sprawiedliwości, utrzymując w mocy powyższą uchwalę również wskazał, że skarżąca uzyskała 186 punktów zamiast 190, co wynika ze zliczenia punktów za prawidłowo udzielone odpowiedzi. Jednocześnie należy podkreślić, iż skarżąca nie stawia decyzji odwoławczej, ani utrzymanej nią w mocy uchwale Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2008 r. zarzutów, co do trybu i przeprowadzenia/przebiegu egzaminu oraz podliczenia uzyskanych punktów.

W odwołaniu od uchwały skarżąca zakwestionowała pytania o nr: 139, 238, 98, 99, 203, 106 i 125, natomiast przedmiotem skargi uczyniła zarzuty dotyczące pytań nr 139, 238, 98, 99 i 203, uzupełniając skargę kolejnymi pismami z dnia: 20 lipca 2009 r., 31 sierpnia 2009 r., 8 września 2009 r., w których odpowiednio zakwestionowała pytania nr 213 i 218,193 oraz 234.

W ocenie Sądu – za chybione należy uznać zarzuty podniesione w stosunku do ww. pytań, z wyjątkiem uwag dotyczących pytania nr 139 i nr 193.

Organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Minister Sprawiedliwości w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia. Bez wpływu na przyjęte w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie pozostaje nieścisłość, która pojawiła się w uzasadnieniu stanowiska organu dotyczącego pytania nr 99, gdyż odpowiedź "B" udzielona przez skarżącą była błędna i nie miała wpływu na ewentualną zmianę liczby punktów otrzymanych przez skarżącą z egzaminu.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa, skarżąca nie udzieliła poprawnej odpowiedzi na wymienione pytania.

W ocenie Sądu pytanie nr 98 zostało sformułowane w sposób prawidłowy. Jedyną poprawną odpowiedzią jest odpowiedź "C", wywiedziona z art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c., art. 1302 § 3 i art. 133 § 3 k.p.c. Skarżąca wskazała odpowiedź "B", która jest oczywiście błędna.

Istotą pytania było: czy w przypadku nieopłacenia apelacji w sprawie niebędącej sprawą gospodarczą wzywa się do uiszczenia opłaty stosunkowej i jeżeli tak to kogo (strona reprezentowana przez radcę prawnego wniosła apelację osobiście).

Zgodnie z art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c., przewodniczący wzywa stronę do uiszczenia należnej opłaty pod rygorem odrzucenia apelacji. Powyższa regulacja ma zastosowanie w sytuacji wniesienia apelacji przez stronę osobiście. Nie mogą być tu bowiem wykorzystane środki przewidziane w przepisie art. 1302 § 3 k.p.c., gdyż dotyczą one tylko pism wniesionych przez profesjonalnego pełnomocnika i przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco. Osobiste wniesienie apelacji przez stronę nie może być utożsamiane z wniesieniem tego środka przez zawodowego pełnomocnika. W uchwale z dnia 13 kwietnia 2007 r. (III CZP158/06), Sąd Najwyższy jednoznacznie wskazał, że rygor określony w art. 1302 § 3 k.p.c. nie ma zastosowania w sytuacji, w której apelację wnosi sama strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Wówczas wezwanie do uiszczenia opłaty musi być skierowane do ustanowionego w sprawie radcy prawnego, gdyż wynika to z istoty pełnomocnictwa. Pełnomocnik jest bowiem zobowiązany do działania za stronę. A zatem, w sytuacji gdy wniesione przez stronę osobiście pismo procesowe ma braki, wezwanie do uiszczenia opłaty od pisma winno być wystosowane do pełnomocnika, a nie do strony. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że wskazana pod literą "C" odpowiedź jest odpowiedzią prawidłową (podobne stanowisko w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 751/09).

W przypadku pytania nr 99 nie można uznać, że skarżąca wskazując odpowiedź "B", udzieliła prawidłowej odpowiedzi. Poprawną odpowiedzią jest odpowiedź "C", która wynika z zestawienia dwóch przepisów kodeksu postępowania cywilnego – art. 148 k.p.c. i art. 168 k.p.c. Wykładnia gramatyczna art. 168 § 1 k.p.c. (jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym) jednoznacznie wskazuje, że jedynie na posiedzeniu niejawnym może nastąpić uwzględnienie wniosku strony. Z kolei według art. 148 § 1 k.p.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a Sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Tak więc w świetle art. 168 § 1 k.p.c. w związku z art. 148 §1 k.p.c. nie sposób przyjąć takiej wykładni, aby Sąd także na posiedzeniu niejawnym mógł oddalić wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. wniesienia apelacji. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 721/09, z dnia 29 lipca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 666/09).

Sąd podzielił stanowisko organu dotyczące pytania nr 203, uznając za prawidłową odpowiedź "C". Powoływanie się przez skarżącą na zwrot "z zastrzeżeniem ust. 3 i 3a" wymieniony w art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług dotyczy innego stanu faktycznego niż podany w treści pytania.

W ocenie Sądu, odpowiedź na pytanie nr 238, które brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o radcach prawnych, aplikant radcowski upoważniony jest do zastępowania radcy prawnego może:

A. sporządzać opinie prawne,

B. udzielać porad prawnych,

C. zastępować radcę prawnego przed organami ścigania",

wynikała z art. 351 ust. 1 ustawy o radcach prawnych i zawierała się w odpowiedzi "C". Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B", podnosząc że przy zastosowaniu wykładni a maori ad minus można było przyjąć, że skoro wolno aplikantowi zastępować po upływie sześciu miesięcy od rozpoczęcia aplikacji radcę prawnego przed organami ścigami, to tym bardziej wolno mu udzielać porad prawnych, udzielanych przez studentów prawa. Sąd podziela stanowisko organu, że sformułowanie "zgodnie z ustawą o radcach prawnych (...)" jednoznacznie wskazuje, że odpowiedzi należało udzielić wyłącznie na gruncie wskazanej ustawy, m.in. art. 351 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, który zawiera zamknięty katalog czynności, do wykonywania których uprawniony jest aplikant. Jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu decyzji, sporządzanie opinii czy też udzielanie porad prawnych przez osobę inną niż radca prawny, np. studenta prawa w ramach uniwersyteckich porad prawnych, nie jest czynnością wykonywaną na podstawie przepisów ustawy o radcach prawnych.

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że pytanie zostało sformułowane w sposób precyzyjny i jest oparte na obowiązujących przepisach prawa.

Pytanie nr 234 brzmiało: "Zgodnie z ustawą – Prawo o ustroju sądów powszechnych, na stanowisko sędziego sądu okręgowego może być powołany radca prawny, który poza spełnieniem pozostałych wymogów ustawowych, wykonywał zawód radcy prawnego przez okres co najmniej:

A. trzech lat,

B. pięciu lat,

C. sześciu lat".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "A", prawidłowa była natomiast odpowiedź "C", wynikająca z treści art. 63 § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Zarzut, że odpowiedź "C" nie uwzględnia całej treści art. 63 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, a tym samym nie wyczerpuje wszystkich znamion przewidzianych przepisami ustawy, nie może być uwzględniony. Istotą pytania nr 234 było udzielenie odpowiedzi poprzez wskazanie minimalnego okresu praktyki zawodowej wymaganej od radcy prawnego, ubiegającego się o powołanie na stanowisko sędziego sądu okręgowego – przy założeniu, że spełnia pozostałe wymogi ustawowe. Użycie przyimka "poza" w zwrocie "poza spełnieniem pozostałych wymogów ustawowych" należało odczytać jako ograniczenie zakresu pytania wyłącznie do wskazania minimalnego okresu wykonywania zawodu radcy prawnego z uwzględnieniem faktu, że inne wymogi ustawowe zostały spełnione. Niewątpliwie do tych pozostałych wymogów należy zaliczyć trzyletni okres wykonywania przez radcę prawnego praktyki przed ubieganiem się o powołanie na stanowisko sędziego, co wynika jednoznacznie z art. 63 § 3 ustawy — Prawo o ustroju sądów powszechnych: "Na stanowisko sędziego sądu okręgowego może być powołany ten, kto wykonywał zawód lub zajmował stanowisko określone w § 2 w okresie 3 lat przed powołaniem".

Jednakże zasada dotycząca wymaganego minimalnego stażu w wykonywaniu zawodu radcy prawnego określona jest w art. 63 § 2 pkt 1 tej ustawy, który m.in. stanowi, że na stanowisko sędziego sądu okręgowego może być powołany także ten, kto spełnia wymagania określone w art. 61 § 1 pkt 1-4, jeżeli wykonywał zawód radcy prawnego - co najmniej przez sześć lat.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, iż pytania nr 213 i 218 nie mieszczą się w ustawowym zakresie wskazanym w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, gdyż dotyczą one szeroko pojętego prawa administracyjnego, a ustawy w oparciu o które skonstruowano ww. pytania, tj., Prawo pocztowe oraz Prawo o szkolnictwie wyższym, mieszczą się w tym zakresie. A to oznacza, że mieszczą się także w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Ustawa o radcach prawnych nie uzależnia przy tym zakresu wchodzących w skład egzaminu ustaw, których znajomości wymaga się od kandydata na aplikację, od programu nauczania akademickiego na kierunku: prawo.

W myśl przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, zaś kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Jak wynika z uzasadnienia odwołania, powtórzonego w uzasadnieniu skargi, w ocenie skarżącej, Komisja Egzaminacyjna nieprawidłowo ustaliła wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską z uwagi na niewłaściwą ocenę odpowiedzi udzielonej przez skarżącą na pytanie nr 139. Uzasadniając zarzut wadliwości sformułowania pytania, skarżąca podała, że odpowiedź na kwestionowane pytanie nie zawierała się w treści przepisów 250 pkt 1 w związku z art. 252 § 1 k.s.h. Zasadność podniesionego zarzutu uzasadnia dodatkowo fakt istniejących w doktrynie i orzecznictwie rozbieżności dotyczących wykładni podanych przepisów.

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "B", która wynika z przepisów art. 250 pkt 1 k.s.h. w zw. z art. 252 § 1 k.s.h. wymieniających osoby i organy, które posiadają legitymację do wytoczenia powództwa przeciwko spółce z o.o. o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą. Organ podkreślił, że teza pytania dotyczyła uprawnień w zakresie wytoczenia powództwa przez odwołanego członka zarządu spółki z o.o. niebędącego jednocześnie wspólnikiem spółki. Odwołany członek zarządu spółki z o.o. niebędący jej wspólnikiem nie ma legitymacji do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenia nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2007 r., której nadano moc zasady prawnej.

W ocenie Sądu za bezsporny w sprawie należy uznać fakt, iż uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2007 r. (III CZP 94/06) stanowi zasadę prawną. Niemniej należy zwrócić uwagę, iż ww. orzeczenie Sądu Najwyższego spotkało się w doktrynie również z wyraźnie krytycznym stanowiskiem (vide: glosa prof. dr hab. Stanisława Sołtysińskiego oraz prof. dr hab. Wojciecha Popiołka Przegląd Prawa Handlowego z października 2007 r.str. 51-58, podobnie krytyczne stanowisko wyraził Witold Jurcewicz III CZP 94/06).

Zdaniem Sądu, za niedopuszczalną należy uznać sytuację, aby w pytaniach pojawiały się zagadnienia prawne, co do których zarówno doktryna, jak i orzecznictwo nie doszły do wspólnych konkluzji, albowiem nie można wymagać od ewentualnych adeptów zawodów prawniczych jednoznacznego rozstrzygania zagadnień prawnych, co do których nie są zgodne również autorytety prawnicze. Wskazać należy, iż już w orzeczeniu z dnia 23 września 2003 r., sygn. akt I SA 2394/01, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pytania egzaminacyjne powinny być tak sformułowane, aby odpowiadający, odpowiednio przygotowany teoretycznie i praktycznie, rozumiał ich sens i istotę.

Zgodnie z art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. Egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, otrzymując za każdą prawidłową odpowiedź 1 punkt. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2008 r. II GSK 355/07 wyraźnie wskazał na obowiązek zachowania jak najdalej idącej dbałości przy redagowaniu pytań egzaminacyjnych na aplikacje, w celu eliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej. Relacja pomiędzy odpowiedzią, a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie (vide: LEX nr 463863).

W nawiązaniu do treści podanego przepisu oraz przytoczonego orzecznictwa Sąd, powziął istotne wątpliwości co do sformułowania pytania nr 193. Zdaniem Sądu, we wskazanym pytaniu żadna z podanych odpowiedzi nie stanowi zdania prawdziwego, nawet wskazana przez organ odpowiedź "A", albowiem nie zawsze zgodnie z ustawą - Ordynacja podatkowa, wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu następuje w formie postanowienia, gdyż art. 165 § 5-7 ustawy - Ordynacja podatkowa zawiera wyjątki od ww. zasady. Pytanie dotyczyło wyłącznie formy wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu jako zasady. Skoro organowi chodziło o tzw. zasadę, powinno to znaleźć odzwierciedlenie w treści pytania, np. poprzez użycie sformułowania: "Regułą jest, że zgodnie z ordynacją podatkową wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu następuje".

Zdaniem Sądu, w przypadku omawianego pytania naruszona została zasada wynikająca z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, albowiem jak już wskazano, zgodnie z tym przepisem pytania testowe na aplikację radcowską powinny być tak sformułowane, aby spośród trzech propozycji istniała tylko jedna i niebudząca wątpliwości odpowiedź.

Niemniej jednak, fakt uznania przez Sąd pytań o nr 139 i 193 za wadliwie skonstruowane, nie miał wpływu na sytuację skarżącej, która z egzaminu konkursowego otrzymała 186 punktów, w związku z czym nawet przy ewentualnym przyznaniu dodatkowych dwóch punktów z powyższego tytułu, negatywny wynik egzaminu pozostałby niezmieniony. W sprawie nie zachodzi zatem przesłanka uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a). p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, skargę D. T. należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. ponieważ nie miała usprawiedliwionych podstaw.