Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 975/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 130a ust. 10 i 10a
journal: Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
law: Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 930/16 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I OSK 975/17

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 930/16 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, uchylił zaskarżoną decyzję. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.

W dniu [...] lutego 2009 r., na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu wydanej przez KP Policji w Z., dokonano usunięcia z drogi pojazdu marki [...], o w/w nr VIN, stanowiącego własność skarżącego. W dnu usunięcia pojazd oznaczony był tablicami rejestracyjnymi o nr [...], które jak później wykazano zostały przełożone od innego pojazdu. Pojazd został umieszczony na strzeżonym parkingu prowadzonym przez Z. Sp. z o.o. z siedziba w Z..

Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2010 r. skarżący został powiadomiony o usunięciu pojazdu i umieszczeniu go na parkingu strzeżonym, jak również o możliwości odbioru pojazdu po uprzednim uregulowaniu opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu. Strona skarżąca została także pouczona o konsekwencjach nieodebrania pojazdu w terminie do 30 dni od daty doręczenia zawiadomienia. Z uwagi na nieodebranie przedmiotowego pojazdu Starosta Z. działając na podstawie art. 130a ust. 10 wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu.

Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., [...] Sąd Rejonowy w Z. Wydział [...] Cywilny orzekł o przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz powiatu Z..

Z uwagi na zły stan techniczny pojazdu oraz jego niską wartość rynkową ustaloną w oparciu o opinię uprawnionego rzeczoznawcy, pojazd został poddany recyklingowi. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Starosta Z. orzekł o nałożeniu na skarżącego obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i zniszczeniem przedmiotowego pojazdu w łącznej wysokości [...] zł. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, iż na łączną sumę wskazanych kosztów składają się: 1.opłata za usunięcie i cały okres przechowywania pojazdu w łącznej kwocie [...] zł, w tym: - opłata za przechowywanie pojazdu od [...] lutego 2009 r. do [...] sierpnia 2009r. - 182 dni x 20,00 zł = 3.640,00 zł (na podstawie § 1 uchwały Rady Powiatu Z. nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r.) - opłata za przechowywanie pojazdu od [...] września 2010 r. do [...] września 2011 r. - 389 dni x 22,14zł = 8.612,46 zł (na podstawie § 1 uchwały Rady Powiatu Z. nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r.) - opłata za przechowywanie pojazdu od [...] września 2011 r. do [...] października 2012r. - 386 dni x 10,00 zł = 3.860,00 zł (na podstawie § 1 pkt 3 uchwały Rady Powiatu Z. nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r.) - opłata za przechowywanie pojazdu od [...] października 2012r. do [...] marca 2013 r. - 162 dni x 10,00 zł =1.620,00 zł (na podstawie § 1 pkt 3 uchwały Rady Powiatu Z. nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r.) - opłata za przechowywanie pojazdu od [...] marca 2013 r. do [...] marca 2014 r. - 341 dni x 16,00 zł = 5.456,00 zł (na podstawie § 1 pkt 3 uchwały Rady Powiatu Z. nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.) - opłata za przechowywanie pojazdu od [...] marca 2014 r. do [...] marca 2015 r. - 363 dni x 16,00 zł = 5.808,00 zł (na podstawie § 1 pkt 3 uchwały nr [...] Rady Powiatu Z. z dnia [...] stycznia 2014 r.) - opłata za przechowywanie pojazdu od [...] marca 2015 r. do [...] grudnia 2015 r.- 303 dni x 16,00 zł = 4.848.00 zł (na podstawie § 1 pkt 3 uchwały nr [...] Rady Powiatu Z. z dnia [...] stycznia 2015 r.) - opłata za przechowywanie pojazdu od [...] stycznia 2016 r. do [...] stycznia 2016 r. - 28 dni x 38,00 zł = 1.064,00 zł (na podstawie § 1 pkt 3b uchwały nr [...] Rady Powiatu Z. z dnia [...] października 2015 r.) - opłata za usunięcie pojazdu - 221,80 zł (na podstawie § 1 uchwały Rady Powiatu Z. nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r.) 2. koszt oszacowania pojazdu - 307,50 zł (na podstawie umowy z dnia [...] października 2015 r. zawartej z P. Sp. z o.o. w Ł.) 3. koszt ubezpieczenia pojazdu - 32,61 zł (na podstawie umowy Nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. zawartej z Towarzystwem Ubezpieczeń i Reasekuracji [...] S.A.).

Kwestionując prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia J. S. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, w którym oświadczył, że pomimo uregulowania nałożonego na niego mandatu karnego, należności na fundusz asekuracyjny, kosztów holowania pojazdu i opłaty za parkowanie, dysponent usunięcia pojazdu – KP Policji w Z. odmówiła zgody na wydanie pojazdu z powodu braku aktualnego ubezpieczenia OC. Wyjaśnił, że nie mógł ubezpieczyć pojazdu bowiem pojazd nie posiadał ważnych badań technicznych.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoją decyzję wskazało, iż przedmiotowa sprawa podlegała załatwieniu w oparciu o przepis art. 130a p.r.d. z uwzględnieniem przepisów przejściowych zawartych w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 152 poz. 1018 ze zm.), która stanowiła między innymi realizację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 stwierdzającego niezgodność art. 130a ust. 10 p.r.d. z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, wobec czego przepis ten utracił moc obowiązującą z dniem 12 czerwca 2009 r. Dalej Kolegium wskazało, iż dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy zasadnicze znaczenie ma przepisy art. 130a ust. 10h i ust. 10i p.r.d., które to przepisy należy interpretować łącznie. Stosownie do treści ust. 10h powołanego przepisu koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Natomiast w myśl art. 130a ust. 10i p.r.d. jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Termin płatności należności ustalonych decyzją, o której mowa w ust. 10h wynosi 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Odsetki ustawowe nalicza się od dnia następującego po upływie terminu płatności. Należności te wraz odsetkami podlegają egzekucji w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 130a ust. 10j p.r.d.). Przy czym stosownie do treści ust. 10k powołanego przepisu decyzji, o której mowa w ust. 10h nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku upłynęło 5 lat. W ocenie organu odwoławczego wynikający z art. 130a ust. 10h i ust. 10i p.r.d. obowiązek poniesienia kosztów związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ciąży zawsze na właścicielu pojazdu samoistnie, bądź też solidarnie w przypadku, określonym w ust. 10i. Ponadto powołany przepis ust. 10h określa w sposób wyraźny, bez żadnych wyjątków zakres przedmiotowy kosztów obciążających właściciela usuniętego pojazdu oraz ramy czasowe ich powstania, co oznacza, iż dotyczy on wszelkich kosztów powstałych od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do czasu zakończenia postępowania. Z wyłączeniem jednakże kosztów przechowywania pojazdu w okresie wskazanym w art. 13 powołanej wcześniej ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Przy czym termin "zakończenie postępowania" należy rozumieć szerzej niż zakończenie postępowania cywilnego w sprawie przepadku pojazdu, gdyż sprzedaż lub zniszczenie pojazdu jest możliwe dopiero po dacie uprawomocnienia się wydanego w tej sprawie orzeczenia. Ponadto co istotne analizowane unormowania p.r.d. nie określają terminu, w jakim właściwy starosta jest zobowiązany z wystąpieniem z powództwem do sądu o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu. Ograniczają się jedynie do wskazania, że czynność ta nie może być podjęta przed upływem 3 miesięcy (wcześniej 6 miesięcy) od dnia usunięcia pojazdu , a dodatkowo przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej o obowiązku odbioru pojazdu (art. 130a ust. 10, ust. 10a p.r.d.). Istotnym jest także, że postępowanie wyjaśniające w sprawie administracyjnej zapłaty kosztów nie obejmuje okoliczności, o których mowa w art. 130a ust. 10e p.r.d. stanowiących przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, tj. czy usunięcie pojazdu było zasadne, prawidłowe powiadomienie właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej o obowiązku odbioru pojazdu oraz skutków jego nieodebrania, gdyż kwestie te poddane zostały z woli ustawodawcy ocenie sądu powszechnego, w odrębnym postępowaniu cywilnym. Powyższe oznacza, że prawomocne orzeczenie sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu jest wiążące dla organów administracji publicznej, nie tylko w zakresie wynikającym wprost z treści rozstrzygnięcia, ale również w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę jego wydania. Zatem postępowanie prowadzone na podstawie art. 130a ust. 10h i ust. 10i p.r.d. winno się skupiać jedynie na ustaleniu osób związanych do pokrycia powstałych kosztów, oraz sprecyzowania tych kosztów i ustalenia ich wysokości.

Odnosząc się natomiast do argumentacji skarżącego zawartej w odwołaniu, co do przekonania o przejściu pojazdu na własność Skarbu Państwa, a w związku z tym zakończeniem sprawy, jak również braku możliwości finansowych do uregulowania nałożonej opłaty, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż kwestie te pozostają bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Jak już bowiem wcześniej wskazano decyzja wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. jest decyzją związaną, a organ ją wydający nie morze skorzystać z tzw. uznania administracyjnego i orzekać wbrew ustawodawcy. Natomiast odnośnie błędnego przekonania skarżącego, co do zakończenia postępowania Kolegium wskazało, iż zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2010 r. strona została skutecznie powiadomiona o usunięciu pojazdu, skutkach jego nieodebrania, w tym o utracie prawa własności w oparciu o prawomocne orzeczenie sądu. Po otrzymaniu powyższego zawiadomienia strona nie podjęła jakichkolwiek czynności w tym zakresie. Ponadto w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w Z. prowadzonym w sprawie orzeczenia o przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu Z. skarżący występował jako właściciel pojazdu, czego nie kwestionuje.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. S. zarzucił naruszenie art. 130a ust. 10h p.r.d. oraz art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o nieobciążanie go kosztami przechowywania pojazdu.

Pismem procesowym z dnia [...] lutego 2017 r., ustanowiony dla skarżącego profesjonalny pełnomocnik z urzędu oświadczył, że wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W motywach powołanego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że zaskarżona decyzja została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 poz. 267 ze zm.), zwanej dalej: k.p.a., co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. skutkowało jej uchyleniem.

Kwestią sporną pozostaje zasadność nałożenia na skarżącego powyższej opłaty, w sytuacji, gdy z uwagi na otrzymane w 2009 r. pouczenie o następstwach nieodebrania pojazdu w zakreślonym prawem terminie oraz upływ ponad 6 letniego okresu od dnia usunięcia pojazdu z drogi, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek działań ze strony organu, skarżący pozostawał w przekonaniu przejęcia przez Skarb Państwa prawa własności pojazdu, a co za tym idzie definitywnego zamknięcia sprawy.

Przepisy dotyczące usuwania pojazdów z dróg zostały wprowadzone w dniu 1 stycznia 2002 r. ustawą z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. nr 129, poz. 1444 ze zm.) i były wielokrotnie nowelizowane, a także były przedmiotem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. W dacie odholowania samochodu stanowiącego własność skarżącego tj. [...] lutego 2009 r. art. 130a ust. 5c stanowił, że pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 i 2 , umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. W myśl art. 130 ust. 10 tego przepisu ( w ówczesnym brzmieniu), pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 (publ. OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 76) orzekł, że przepis art. 130a ust. 10 p.r.d. w zakresie w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego wyroku TK stwierdził, że na gruncie art. 130a ust. 10 p.r.d. mamy w istocie do czynienia z ustawowym pozbawieniem jednostki własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa potwierdzonym tzw. orzeczeniem organu władzy publicznej. Rozwiązanie takie narusza art. 46 Konstytucji, który stanowi, że przepadek rzeczy może nastąpić tylko w wypadkach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. TK orzekł ponadto, że art. 130a ust 10 i ust. 11 pkt 3 p.r.d. w zakresie wskazanym w sentencji traci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 130a ust. 10 p.r.d., ale tylko we wskazanym wyżej zakresie, utracił moc obowiązującą z dniem 12 czerwca 2009 r.

W sprawie bezspornym jest, że w dniu [...] lutego 2009 r., na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu, wydanej przez KP Policji w Z., dokonano usunięcia z drogi pojazdu marki [...], o nr [...], stanowiącego własność skarżącego. Pojazd został umieszczony na strzeżonym parkingu prowadzonym przez Z. Sp. z o.o. z siedzibą w Z.. Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2010 r. skarżący został powiadomiony o usunięciu pojazdu i umieszczeniu go na parkingu strzeżonym, jak również o możliwości odbioru pojazdu po uprzednim uregulowaniu opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu. Strona skarżąca została także pouczona o konsekwencjach nieodebrania pojazdu w terminie do 30 dni od daty doręczenia zawiadomienia. Z uwagi na nieodebranie przedmiotowego pojazdu Starosta Z. w dniu [...] stycznia 2015 r., działając na podstawie art. 130a ust. 10 wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., [...] Sąd Rejonowy w Z. Wydział [...] Cywilny orzekł o przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz powiatu Z.. Z uwagi na zły stan techniczny pojazdu oraz jego niską wartość rynkową ustaloną w oparciu o opinię uprawnionego rzeczoznawcy, pojazd został poddany recyklingowi. Tym samym w ocenie Sądu I instancji zasadnym było orzeczenie o nałożeniu na skarżącego obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i zniszczeniem przedmiotowego pojazdu, w oparciu o przepis art. 130a ust. 10h p.r.d. W związku z powyższym zarzut skargi, co do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10h p.r.d. poprzez obciążenie skarżącego przedmiotowymi kosztami, w sytuacji gdy z upływem 6 miesięcznego terminu od daty usunięcia pojazdu, koszty te powinny obciążać nowego właściciela pojazdu - Skarb Państwa – Sąd I instancji uznał za niezasadny. Wskazał, że wobec jednoznacznego brzmienia art. 130a ust.10h p.r.d. wszystkie koszty, ogólnie mówiąc, powstałe w następstwie usunięcia pojazdu, ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji o jego usunięciu. W ocenie Sądu mogą to być także koszty powstałe po uprawomocnieniu się postanowienia o przepadku pojazdu, skoro ustawa wymienia wśród tych kosztów koszty sprzedaży lub koszty zniszczenia pojazdu. Sąd I instancji podkreślił, że wszystkie podmioty są związane prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w Z. Wydział I Cywilny z dnia [...] października 2015 r., I Ns 1637/15 stwierdzającym nabycie własności samochodu przez powiat Z., a ponadto z mocy ustawy nabycie własności, czy to przez Skarb Państwa, czy to przez powiat nie zdejmuje obowiązku poniesienia kosztów usunięcia, przechowania, oszacowania, sprzedaży lub zniszczenia pojazdu z osoby będącej właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że skarżący nie odebrał pojazdu po upływie 6 miesięcznego terminu liczonego począwszy od dnia [...] lutego 2009 r. i były podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie przejęcia własności pojazdu przez Skarb Państwa. Decyzja taka nie została jednak wydana, a ustawodawca również taką sytuację przewidział w art. 12 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej, nakazując w takiej sytuacji stosowanie odpowiednio art. 11 tej ustawy. W tej sytuacji wiążące jest w/w postanowienie Sądu Rejonowego w Z. Wydział I Cywilny z dnia [...] października 2015 r.i orzekające przepadek pojazdu na rzecz powiatu Z.. W postępowaniu tym skarżący był uczestnikiem postępowania.

Za zasadne w ocenie Sądu I instancji uznać natomiast należało podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i art. 8 k.p.a. Wskazał, iż Starosta Z. domaga się od skarżącego, jako właściciela pojazdu w dniu jego odholowania na parking, kosztów przechowywania pojazdu od dnia [...] lutego 2009 r. do dnia [...] stycznia 2016 r., tj. do momentu zakończenia postępowania w następstwie demontażu pojazdu, z uwzględnieniem treści art. 13 powołanej wcześniej ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, nakładającego na Skarb Państwa obowiązek kosztów przechowywania przedmiotowego pojazdu, powstałych w okresie od dnia [...] sierpnia 2009 r. do dnia [...] września 2010 r. Data początkowa okresu za jaki organ domaga się zapłaty kosztów powstałych w następstwie usunięcia pojazdu nie budzi więc wątpliwości. Rozstrzygnięcie w tym zakresie wymaga natomiast przeanalizowania i wykazania przez organ zasadności rozstrzygnięcia w zakresie kosztów, w związku z czasem przechowywania przedmiotowego samochodu, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu I instancji należy rozważyć i wyjaśnić m.in. dlaczego wniosek do sądu o orzeczenie przepadku rzeczy nie został skierowany od razu po wejściu w życie ustawy zmieniającej lecz dopiero w styczniu 2015 r. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli na dokonanie oceny, czy wszystkie koszty związane z przechowywaniem przedmiotowego samochodu za okresy wskazane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, można uznać za zasadne i obciążyć nimi skarżącego. Skarżącego obciążyć powinny bowiem tylko te koszty związane z przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu, które są normalnym skutkiem jego zachowania z [...] lutego 2009 r., które spowodowało wydanie dyspozycji usunięcia samochodu z drogi oraz jego decyzji o porzuceniu samochodu. Skarżącego nie powinny obciążać skutki finansowe ewentualnych zaniechań czy bezczynności leżące po stronie organu powodujące, że samochód, być może bez uzasadnionych przyczyn, był przechowywany na parkingu strzeżonym przez kilka lat, generując niepotrzebne koszty. Uzasadnienia takiego postępowania nie może stanowić podniesiona przez organ odwoławczy argumentacja, co do braku ustawowego związania właściwego starosty terminem do wystąpienia z powództwem do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu.

Zdaniem Sądu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się również do podniesionej w odwołaniu argumentacji skarżącego, co do podjęcia w lutym 2009 r. bezskutecznej próby odebrania usuniętego pojazdu i wynikającej z powyższego okoliczności uiszczenia przez stronę opłaty z tytułu zdeponowania na parkingu pojazdu w okresie od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2009 r. oraz kosztów holowania pojazdu. Powyższe potwierdzają złożone przez skarżącego do akt postępowania kserokopie zaświadczenia Z. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. z dnia [...] lutego 2009 r. oraz dowodu wpłaty (KP nr [...]) na kwotę 220 zł, wstawiony w dniu [...] lutego 2009 r. przez firmę T. z siedzibą w Z.. Tymczasem z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, iż na łączną sumę nałożonej na skarżącego opłaty składa się również opłata za przechowanie pojazdu za okres [...]-[...] lutego 2009 r., za który to okres należna opłata została już przez stronę uiszczona. Ponadto brak jest jakiegokolwiek odniesienia, czy wyszczególniona w uzasadnieniu decyzji Starosty Z. z dnia [...] czerwca 2016 r. "opłata za usunięcie pojazdu" jest tożsama z dokonaną przez skarżącego wpłatą z dnia [...] lutego 2009 r. z tytułu holowania pojazdu.

Sąd I instancji zobowiązał organ odwoławczy by w ponownie prowadzonym uwzględnił on stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku, w szczególności w kwestii dokonanej przez skarżącego wpłaty z tytułu parkowania pojazdu w okresie [...]- [...] lutego 2009 r. oraz opłaty za holowanie pojazdu. Ponadto zobowiązano organ do ponownego przeanalizowania okresu za jaki skarżący jest obowiązany ponieść koszty związane z usunięciem, przechowaniem i zniszczeniem przedmiotowego pojazdu, z uwzględnieniem potrzeby tak długiego przechowywania pojazdu, jak również odniesie się do argumentacji strony, co do braku możliwości odbioru pojazdu w lutym 2009 r.

Skargę kasacyjną od powołanego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi zaskarżając ten wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych. W zakresie prawa materialnego Kolegium zarzuciło naruszenie art. 130a ust. 10h p.r.d., przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w stanie faktycznym ustalonym w przedmiotowej sprawie istnieje podstawa do nałożenia na skarżącego, jako właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, obowiązku poniesienia jedynie części kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, odpowiadającej "kosztom uzasadnionym", tj. kosztom z tego tytułu, które podmiot publiczny musi " normalnie" ponieść do zakończenia postępowania.

W zakresie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zarzucono naruszenie:

- art. 141 § 4 P.p.s.a. przez niezamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazań co do dalszego postępowania zawierających precyzyjne wytyczne dla organu co do sposobu ponownego przeanalizowania okresu, za jaki skarżący jest obowiązany ponieść koszty związane z usunięciem, przechowywaniem i zniszczeniem pojazdu, "..z uwzględnieniem potrzeby tak długiego przechowywania pojazdu",

- art. 141 § 4 P.p.s.a. przez sformułowanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zbędnego wskazania co do dalszego postępowania, nakazującego odniesienie się do argumentacji strony dotyczącej braku możliwości odbioru pojazdu w lutym 2009 r., w sytuacji gdy okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy;

- art. 141 § 4 P.p.s.a. przez sporządzenie niespójnego i wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia wyroku, wskazującego jako jego podstawę prawną tylko art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., a jednocześnie zawierającego argumentację świadczącą o błędnym - zdaniem Sądu - zastosowaniu przez organ przepisu prawa materialnego w postaci art. 130a ust. 10 h p.r.d.

Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

W motywach skargi kasacyjnej wskazano, że z art. 130a ust. 10 i 10a p.r.d. wynika tylko, od jakiej chwili starosta może wystąpić z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, a nie w jakim czasie powinien skorzystać z tego uprawnienia (będącego jednocześnie jego obowiązkiem). Dodano, że o ile ustawodawca wprowadził w art. 130a ust. 10k p.r.d. zakaz wydania decyzji, o której mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d., po upływie 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu, o tyle brak jest analogicznej regulacji prawnej dotyczącej okresu, w którym dopuszczalne jest wydanie wzmiankowanego orzeczenia sądu czy wystąpienie z wnioskiem o jego wydanie. Ponadto, odnosząc się do ewentualnych zaniechań i bezczynności starosty w zakresie złożenia wniosku o przepadek pojazdu, Sąd nie poświęcił równie wiele uwagi istotnym okolicznościom leżącym po stronie właściciela pojazdu. Tymczasem, jak sam przyznał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2010 r. skarżący został powiadomiony o usunięciu pojazdu będącego jego własnością i umieszczeniu go na parkingu strzeżonym, możliwości odbioru pojazdu po uprzednim uregulowaniu opłat za jego usunięcie i parkowanie oraz konsekwencjach jego nieodebrania w terminie określonym w art. 130a ust. 10a p.r.d. Jeżeli zatem nawet wcześniej skarżący mógł pozostawać w przekonaniu, że po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu utracił jego własność na rzecz Skarbu Państwa, to wobec faktu doręczenia mu kolejnego, bezsprzecznie prawidłowo sformułowanego zawiadomienia, nie mógł już zasłaniać się brakiem wiedzy o tym, że nadal jest właścicielem pojazdu, którego posiadania wyzbył się w bezprawny sposób, i że jego obowiązkiem jest odebranie pojazdu oraz uiszczenie stosownych opłat, a w razie jego nieodebrania - pokrycie kosztów wskazanych w art. 130a ust. 10h p.r.d. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że w okresie od daty otrzymania stosownego zawiadomienia do daty uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] października 2015 r. sygn. akt I Ns 1637/15 Pan J. S. nie tylko nie zrealizował ciążących na nim obowiązków związanych z odbiorem pojazdu, lecz w ogóle nie wykazywał zainteresowania tą sprawą. W kontekście stanu świadomości skarżącego co do konsekwencji prawnych jego zaniechań trzeba również wspomnieć o tym, że jako właściciel pojazdu był on uczestnikiem postępowania cywilnego zakończonego ww. orzeczeniem. W ocenie organu przytoczona argumentacja świadczy o tym, że przy wydaniu zaskarżonego wyroku naruszono przepis prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10h p.r.d., przez jego błędne zastosowanie, polegające na nieprawidłowej subsumcji do stanu faktycznego ustalonego w przedmiotowej sprawie.

Kolegium podniosło równocześnie, że bezpośrednim skutkiem uchybień Sądu na gruncie stosowania prawa materialnego było nieprawidłowe sformułowanie zaleceń co do dalszego postępowania w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku, co wiąże się z istotnym naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. Po pierwsze, brak jest w tych zaleceniach, jak również we wcześniejszych wywodach Sądu, precyzyjnych wskazówek dotyczących sposobu ponownego przeanalizowania okresu, za jaki skarżący jest obowiązany ponieść koszty związane z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu. Sąd nie wyjaśnił na czym konkretnie miałoby polegać uwzględnienie przez organ "potrzeby tak długiego przechowywania pojazdu", a w szczególności nie wskazał, jaki moment uważa za miarodajny dla odróżnienia kosztów "uzasadnionych" czy będących "normalnym skutkiem" zachowania skarżącego od kosztów " niepotrzebnych ", wygenerowanych " bez uzasadnionych przyczyn Nie uściślił, jakie ustalenia i konsekwencje prawne co do przedmiotu rozstrzygnięcia powinny wyniknąć z rozważenia i wyjaśnienia przez organ, "dlaczego wniosek do sądu o orzeczenie przepadku rzeczy nie został skierowany od razu po wejściu w życie ustawy zmieniającej lecz dopiero w styczniu 2015 r." W świetle uzasadnienia zaskarżonego wyroku Kolegium nie jest w stanie stwierdzić, czy w ocenie Sądu koszty niezasadne to wszystkie koszty poniesione po dniu [...] września 2010 r. (data wejścia w życie u.zm.), po dniu [...] grudnia 2010 r. (data upływu 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10a p.r.d.), czy po innej dacie (np. uwzględniającej okres odpowiadający hipotetycznemu czasowi trwania postępowania w przedmiocie przepadku pojazdu). Po drugie, sformułowane w wyroku wskazania co do dalszego postępowania nakazują organowi drugiej instancji odniesienie się do argumentacji strony dotyczącej braku możliwości odbioru pojazdu w lutym 2009 r. Zdaniem Kolegium są one wadliwe z tego powodu, że dotyczą okoliczności, której wyjaśnienie, jako jednej z przesłanek oceny prawidłowości postępowania poprzedzającego wystąpienie z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, z mocy art. 130a ust. 10e p.r.d. mieściło się w zakresie ustaleń sądu powszechnego właściwego w tej sprawie. Wobec przesądzenia tej kwestii w postępowaniu cywilnym, niedopuszczalne jest powtórne badanie jej w toku postępowania administracyjnego, w ramach którego zakres postępowania dowodowego powinien być ograniczony do ustalenia osób obowiązanych do poniesienia kosztów wymienionych w art. 130a ust. 10h p.r.d. oraz wysokości tych kosztów. Niezależnie od powyższych naruszeń art. 141 § 4 P.p.s.a. Kolegium podniosło w ramach tej podstawy kasacyjnej zarzut niespójności uzasadnienia zaskarżonego wyroku. W ocenie organu przejawia się ona w tym, że choć argumentacja Sądu mająca świadczyć o wadliwości decyzji z dnia [...] września 2016 r. nr [...] zawiera zasadniczo twierdzenia odnoszące się do kwestii zastosowania prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10h p.r.d., to jako podstawę prawną uchylenia tej decyzji wskazano wyłącznie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zastrzeżenia Kolegium budzi przy tym sposób określenia przez Sąd naruszonych przepisów postępowania, mianowicie art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a., które zostały wymienione jedynie przykładowo, na co wskazuje użyty w odpowiednim miejscu zwrot "w szczególności".

W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. S. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, którymi to podstawami, co należy podkreślić, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., to w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że może być on skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej.

Skarżący kasacyjnie organ podnosi, że naruszenie powołanego przepisu polegało na: niezamieszczeniu precyzyjnych wskazań co do dalszego postępowania organu, zbędnym nakazie odniesienia się do argumentacji strony dotyczącej braku możliwości odbioru pojazdu, niespójności uzasadnienia polegającej na wskazaniu jako podstawy prawnej wyroku tylko art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., podczas gdy z uzasadnienia wyroku wynika argumentacja świadczącą o błędnym zastosowaniu przez organ przepisu prawa materialnego w postaci art. 130a ust. 10 h p.r.d.

Odnosząc się do przytoczonych argumentów po pierwsze przypomnieć należy, że naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega w ocenianym uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji wad, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Nie można podzielić argumentacji skargi kasacyjnej, że uzasadnienie kwestionowanego wyroku zawiera nieprecyzyjne wskazania co do dalszego postępowania organu. Sąd I instancji polecił bowiem odnieść się do kwestii uiszczenia przez stronę opłaty z tytułu zdeponowania na parkingu pojazdu w okresie od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2009 r. oraz kosztów holowania pojazdu. Stanowisko Sądu I instancji jest prawidłowe, bowiem w zakwestionowanej decyzji nie ma rozważań na ten temat. Co do zalecenia Sądu I instancji aby organ rozważył i wyjaśnił dlaczego wniosek do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku rzeczy został skierowany dopiero w styczniu 2015 r., to zalecenie to jest konsekwencją stanowiska Sądu, że organ nie powinien zwlekać tak długo z wystąpieniem o orzeczenie przepadku pojazdu, bowiem zwłoka generuje koszty po stronie właściciela pojazdu. Takiej argumentacji Sądu I instancji nie można przypisać wewnętrznej sprzeczności, czyniącej uzasadnienie niespójnym, a konsekwencji uniemożliwiającym kontrolę instancyjną wyroku.

Chybiony jest także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10h p.r.d. Zwrócić należy uwagę, że Sąd I instancji w końcowych swoich rozważaniach w zakresie przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie, na stronie 12 uzasadnienia wyroku stwierdził, że zasadnym było orzeczenie o nałożeniu na skarżącego obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i zniszczeniem przedmiotowego pojazdu, w oparciu o przepis art. 130a ust. 10h p.r.d. Dalej Sąd I instancji wskazał, że zarzut skargi, co do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10h p.r.d. poprzez obciążenie skarżącego przedmiotowymi kosztami, w sytuacji gdy z upływem 6 miesięcznego terminu od daty usunięcia pojazdu, koszty te powinny obciążać nowego właściciela pojazdu - Skarb Państwa uznać należało za niezasadny. W ocenie Sądu I instancji, wobec jednoznacznego brzmienia art. 130a ust.10h p.r.d. wszystkie koszty, ogólnie mówiąc, powstałe w następstwie usunięcia pojazdu, ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji o jego usunięciu. Dalej Sąd stwierdził, że mogą to być także koszty powstałe po uprawomocnieniu się postanowienia o przepadku pojazdu, skoro ustawa wymienia wśród tych kosztów koszty sprzedaży lub koszty zniszczenia pojazdu.

Powyższe konstatacje Sądu I instancji są prawidłowe i w takim kształcie zdaje się ich nie kwestionować skarżący kasacyjnie. Natomiast w części uzasadnienia odnoszącego się do naruszenia przepisów postępowania Sąd I instancji uznaje za uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów art. 7 i art. 8 k.pa. wskazując, że należy wyjaśnić m.in. dlaczego wniosek do sądu o orzeczenie przepadku nie został skierowany od razu po wejściu w życie ustawy zmieniającej lecz dopiero w styczniu 2015 r. Dalej Sąd I instancji stwierdza, że dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli na dokonanie oceny czy wszystkie koszty związane z przechowywaniem samochodu można uznać za zasadne i obciążyć nimi skarżącego. Przyznać należy rację skarżącemu kasacyjnie, że Sąd I instancji wskazuje na naruszenie procedury administracyjnej, uprzednio przesądzając o prawidłowym zastosowaniu art. 130a ust. 10h p.r.d. Skarga kasacyjna nie zawiera jednak zarzutu naruszenia powołanych przepisów postępowania administracyjnego, zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść do wskazanego przez Sąd I instancji naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Z tych względów i na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.