Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1333/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 21 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 2488/12 w sprawie ze skargi H. S.A. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz H. S.A. w W. 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 21 marca 2013r., sygn. akt VI SA/Wa 2488/12, po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym: 1/ uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2012 r., 2/ stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz 3/ zasądził na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Dnia [...] marca 2012 r. w G. na ul. S. (droga gminna) przeprowadzono kontrolę pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], kierowanego przez S. B., wykonującego przewóz dźwigu z G. do S. w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy H. S.A. W dniu [...] marca 2012 r. zatrzymany pojazd skierowano na punkt ważenia celem przeprowadzenia pomiarów. Kontrolę udokumentowano protokołem. Miejsce ważenia przy drodze krajowej nr [...] w miejscowości Z. K. legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu, z dnia [...] kwietnia 2011 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych o nr fabrycznych [...] i [...], legitymujących się w chwili kontroli ważnym świadectwem zgodności wydanym przez Urząd Miar i Kontroli Metrologicznej [...] dnia [...] listopada 2009 r. Protokół z pomiaru pochylenia terenu oraz wymienione świadectwo zostały okazane kierowcy podczas kontroli.

W wyniku ważenia stwierdzono naruszenia dopuszczalnych norm, tj.: 1) nacisk 11,95 t na pierwszej osi składowej naczepy - przekroczenie o 5,45 t; 2) nacisk 11,85 t na drugiej osi składowej naczepy - przekroczenie o 5,35 t; 3) nacisk 12,2 t na trzeciej osi składowej naczepy - przekroczenie o 5,7 t; 4) nacisk 12,25 t na czwartej osi składowej naczepy - przekroczenie o 5,75 t; 5) nacisk 12 t na piątej osi składowej naczepy - przekroczenie o 5,5 t; 6) nacisk 12,65 t na szóstej osi składowej naczepy – przekroczenie o 5,85 t; 7) nacisk 12,61 t na siódmej osi składowej naczepy – przekroczenie o 5,8 t.; 8) łączna pomierzona masa zespołu pojazdów wyniosła 115,15 t – przekroczenie o 73,15 r.; 9) długości zespołu pojazdów wyniosła 22,6 m - przekroczenie o 6,1 m; 10) Wysokość zespołu pojazdów wyniosła 4,2 m – przekroczenie o 0,2 m.

Pojazd poddany kontroli poruszał się drogą gminną, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o nacisku osi do 8 t. Maksymalny nacisk dla osi wielokrotnych naczep o liczbie większej niż 1,3 m na drodze tej kategorii, zgodnie z załącznikiem nr 2 do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.d.p.) wynosi 6,5 t na oś składową. W przypadku pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. dopuszczalna masa całkowita wynosi do 42 t włącznie, w myśl zapisów lp. 9 pkt 11 załącznika nr 2 do u.d.p. W załączniku tym określone są wysokości kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach. Treść § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia stanowi zaś, że długość zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy nie może przekraczać 16,5 m.

W rozpoznawanej sprawie kary pieniężne nałożono za przekroczenia dopuszczalnych nacisków na poszczególne osie, przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej oraz za przekroczenie dopuszczalnej długości zespołu pojazdów.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na H. S.A. kary pieniężne w wysokości 103.200 zł za stwierdzone w toku kontroli drogowej przekroczenia: dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t, dla osi wielokrotnych pojazdów silnikowych, przyczep i naczep o liczbie osi składowych większej niż trzy, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m; dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnej długości i wysokości pojazdu.

W odwołaniu od powyższej decyzji spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o drogach publicznych, rażące naruszenie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.) poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego bez wyjaśnienia przyczyn odrzucenia innych dowodów. Ponadto spółka zarzuciła naruszenie: art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z nieuwzględnieniem wniosku o przeprowadzenie dowodu istotnego w sprawie, naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie sprawy, naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. poprzez uznanie za dowód wyników użycia wag do pomiaru nacisku osi niezgodnie ze wskazaniami producenta wagi oaz naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie odniesienia się do niektórych dowodów na etapie postępowania administracyjnego.

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowego wyliczenia przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi w odniesieniu do dozwolonych 6,5 t nacisku na oś składową. Za błędne uznano stanowisko spółki, iż żaden aktualnie obowiązujący przepis prawa nie reguluje wielkości dopuszczalnych nacisków na osie w naczepach/przyczepach posiadających więcej niż oś potrójną, gdyż w załączniku nr 2 do u.d.p. w lp. 6.12 określono, iż dla osi wielokrotnych pojazdów silnikowych, przyczep i naczep o liczbie osi składowych większej niż trzy, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m, dopuszczalny nacisk osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi pojedynczej do 8 t, wynosi 6,5 t na oś składową, a przekroczenie tej wartości sankcjonowane jest karą pieniężną.

Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem nieprawidłowości przeprowadzonego pomiaru ważenia. Stwierdził w tym zakresie, iż pomiaru dokonuje się na poszczególnej osi pojazdu, gdyż ustawodawca sankcjonuje karą pieniężną za przekroczenie dopuszczalnych norm w odniesieniu do osi pojazdu, a nie do nacisku na każde z kół pojazdu.

Odnośnie zarzutu, że ważenia dokonano niezgodnie z procedurą określoną przez producenta dla wag typu [...], bowiem do pomiaru użyto jedynie dwóch wag, zgodnie zaś z instrukcją w czasie ważenia pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu pojazdów powinny być podłożone wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze, organ odwoławczy stwierdził, że z instrukcji nie wynika, aby zawsze jednocześnie pod wszystkimi kołami pojazdu musiały się znajdować wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze. Z instrukcji tej wynika natomiast, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów oraz, że proces ważenia może być przeprowadzony na co najmniej dwa sposoby. Pierwszy z nich, to jednoczesne ważenie wszystkich osi pojazdu, pod warunkiem, że wagi znajdują się jednocześnie pod wszystkimi kołami (i pod wszystkimi osiami), drugi zaś to ważenie etapami, w zależności od liczby osi pojazdu (oś w znaczeniu faktycznym, tj. bez względu na odległość między osiami składowymi) - każda oś jest tu ważona osobno. Dwie wagi umieszczone są pod kołami aktualnie ważonej osi. Następnie zsumowanie nacisków tych osi daje nacisk na osie wielokrotne oraz rzeczywistą masę całkowitą. Zdaniem organu, fakt, iż w instrukcji zaleca się ważenie równoczesne nie oznacza, że instrukcja nie dopuszcza odstępstw od takiego sposobu dokonywania pomiarów. Jeżeli równoczesne ważenie nie jest możliwe wówczas należy pod koła położyć tzw. ślepe podkładki, zgodnie z nr 2.4. instrukcji. Ślepe podkładki można zaś wyeliminować jeśli wagi zostaną umieszczone we wnękach w nawierzchni tak, że ich płyta znajdzie się na poziomie drogi (uwaga 2 do nr 2.4. instrukcji). Taki sposób ważenia, zgodny z instrukcją producenta, stosuje Inspekcja podczas pomiarów masy całkowitej pojazdu oraz nacisków kół pojazdu. Pojazd jest ważony przy pomocy dwóch wag umieszczonych w dołach fundamentowych. Organ II instancji zwrócił ponadto uwagę, iż stanowisko do ważenia pojazdów jest zatwierdzone przez zarządcę drogi po dokonaniu pomiarów geodezyjnych, a wagi posiadają aktualne legalizacje. Podczas pomiaru pojazd najeżdża po kolei poszczególnymi osiami na parę wag. Wyniki pomiarów poszczególnych osi są sumowane, w wyniku czego otrzymuje się naciski na osiach wielokrotnych oraz masę całkowitą pojazdu. Organ odwoławczy dodał, iż sumowanie odbywa się automatycznie przy pomocy programu, dostarczonego wraz z wagami przez producenta.

W dalszej części decyzji podkreślono, że Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zatwierdziła stanowisko, na którym dokonano ważenia, a zatem spełniało ono wszystkie wymagania określone w instrukcji producenta wag. W związku z tym nie ma podstaw do uznania, iż ważenie za pomocą wag do pomiarów statycznych zostało przeprowadzone nieprawidłowo, tym bardziej, iż ww. instrukcja dopuszcza możliwość ważenia na wszystkich normalnych nawierzchniach drogi. W przypadku korzystania z wypoziomowanego miejsca ważenia, wyposażonego w doły fundamentowe do osadzania wagi podkładki nie są potrzebne, gdyż waga znajduje się w jednym poziomie z resztą nawierzchni. Zastosowanie podkładek w takim przypadku spowodowałoby zawyżenie wyników pomiaru.

W odniesieniu do zarzutu w zakresie stanowiska Głównego Urzędu Miar, co do możliwości stosowania przedmiotowych wag w przypadku kontroli drogowych organ stwierdził, że z pism GUM nie wynika wprost, iż wag typu [...] nie powinno używać się do wyznaczania DMC pojazdu, a tym bardziej, że nie wolno nimi wyznaczać nacisków osi wielokrotnych. Zdaniem organu odwoławczego, zapis w świadectwie zatwierdzenia typu, iż "wag tego typu nie można stosować w rozliczeniach", nie oznacza, iż nie można tymi wagami wyznaczać masy pojazdu. Zapis ten wprowadzono po to, by wagi tego typu były użytkowane głównie przez organy kontrolne, nie służyły zaś do rozliczeń handlowych między prywatnymi podmiotami. Organ I instancji nie był zatem zobowiązany do skierowania oficjalnego zapytania do Prezesa GUM w tym zakresie.

W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego organ I instancji dokonał oceny stanu faktycznego w sposób wszechstronny, działał w granicach i zgodnie z przepisami prawa oraz podjął wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Strona została pouczona o przysługujących jej prawach, a uzasadnienie decyzji odnosi się do jej wyjaśnień.

Organ odwoławczy podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie przewożono ładunek ponadnormatywny w postaci dźwigu, który nie jest ładunkiem sypkim ani tym bardziej drewnem, w związku z czym nie znajduje zastosowania art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Kontrola drogowa wykazała zarówno przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu, jak i dopuszczalnej masy całkowitej. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanych naruszeń przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych, były okolicznościami, które podmiot wykonujący przejazd powinien był przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. W systemie załadunku pojazdów powinien uczestniczyć zarówno załadowca jak i podmiot wykonujący przejazd, po to by dopilnować nieprzekraczania norm wymaganych przepisami o drogach publicznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy o drogach publicznych; art. 7 k.p.a. poprzez nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia; art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez nadanie przymiotu legalności procedurom przedsięwziętym przez organ I instancji bez podstawy prawnej; art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym; art. 75 § 1 k.p.a. poprzez uznanie za dowód wyników użycia wag do pomiaru nacisku osi niezgodnie ze wskazaniami producenta wagi. W uzasadnieniu skargi spółka powtórzyła argumentację prezentowaną w toku postępowania administracyjnego, akcentując w szczególności, że zastrzeżenia budziły również procedury realizowania samej czynności pomiaru, a zwłaszcza wykorzystanych do ważenia wag nieautomatycznych do pomiarów statycznych [...]. Skarżąca spółka stwierdziła, że kontrolujący w momencie kontroli dysponował 2 sztukami wag, które umieszczone zostały w momencie pomiaru w odpowiednich dołach fundamentowych. Z instrukcji wagi [...] wynika, że wagę można eksploatować w następujących warunkach: (...) w grupach od 4 do 6 wag przy pomiarach obciążenia grupowego osi lub pomiarach wagi netto pojazdów dwu lub 3 osiowych podczas jednej procedury ważenia. Jeśli zaś niemożliwe jest jednoczesne zważenie kół mostów dwu lub trzyosiowych, należy zrównoważyć różnicę wysokości przy pomocy płyt pomocniczych. Z wykorzystania podkładek można zrezygnować; jeżeli istnieją odpowiednie wgłębienia w nawierzchni w miejscu przeprowadzania pomiarów, w których można umieścić wagę. Zdaniem skarżącej, producent przewidział możliwość realizowania pomiaru nacisku osi wielokrotnej przy pomocy tylko jednej pary wag wyłącznie w odniesieniu do osi wielokrotnych, składających się z maksymalnie 3 osi składowych. W niniejszym przypadku kontroli poddano naczepę wyposażoną w oś wielokrotną składającą się z 8 osi składowych, zaś w instrukcji obsługi wagi [...] producent nie przewidział jej wykorzystania do pomiaru nacisku osi tego typu konstrukcji. Konsekwencją powyższego jest również brak możliwości wykorzystania tego typu wag do pomiarów masy całkowitej pojazdów. Skarżąca podała, że na str. 6 instrukcji obsługi wyraźnie przedstawiono zakres możliwych parametrów ważenia – jedna para wag [...] wg producenta może służyć do pomiaru maksymalnie 4 osiowego zespołu osi składowych. W związku powyższym, podstawowy dowód z kontroli drogowej w sposób oczywisty nie spełnia, zdaniem spółki, warunków określonych w art. 75 § 1 k.p.a.

Skarżąca zaakcentowała, iż w toku postępowania podnosiła, że międzynarodowa organizacja metrologiczna [...] również uznała za bezzasadne stosowanie wag [...] w stosunku do pomiarów grupowego nacisku osi oraz badania dopuszczalnej masy całkowitej. Jednakże ani organ I, ani też organ II instancji nie odnieśli się do powyższej argumentacji, czym naruszono art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie spółki, w sposób dostateczny udowodniła ona, że certyfikat wagi [...] nie potwierdza jej zdolności i przydatności do wyznaczania nacisków osi wielokrotnych oraz określania masy całkowitej. Organ odwoławczy przeciwstawia dwie opinie, wydane przez GUM oraz producenta wagi uznając, że stanowisko tego drugiego jest istotniejsze i bardziej miarodajne niż opinia organu administracji państwowej zajmującego się profesjonalnie kwestiami metrologii w Polsce.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie z dnia [...] marca 2013 r. pełnomocnik spółki podtrzymał dotychczasowe zarzuty oraz wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Dodatkowo przedstawił fotografię tabliczki znamionowej urządzenia pomiarowego, na której producent zawarł informację, że waga [...] służy wyłącznie do pomiaru nacisku koła lub osi z czego wynika, że waga ta nie jest przystosowana do pomiaru rzeczywistej masy całkowitej.

Wyrokiem z dnia 21 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów administracyjnych obu instancji.

Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza art. 7, 77, 107 § 1 k.p.a., co do ustaleń w zakresie wyników ważenia, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres odpowiedzialności przewoźnika za popełnione naruszenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, czy dopuszczalnych nacisków ładunku na poszczególne osie pojazdu ustawodawca przekłada na wysokość kary pieniężnej, uzależniając ją od wyników ważenia. Z tego względu, w ocenie Sądu, wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Jest to bowiem zasadniczy dowód stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej. W toku postępowania administracyjnego skarżąca kwestionowała wynik ważenia zarzucając, że proces ważenia odbywał się niezgodnie z instrukcją ważenia wagami typu [...]. Kwestionowała więc wiarygodność dowodów stanowiących podstawę ustaleń faktycznych przyjętych przez organ.

Zdaniem Sądu, w przypadku kwestionowania przez stronę sposobu przeprowadzonego ważenia istotnym było zgromadzenie stosownej dokumentacji potwierdzającej spełnienie zarówno wymogów prawnych jak i wymogów technicznych stawianych przez producenta oraz odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów strony. Skarżąca podniosła, że użyte do pomiarów w trakcie kontroli wagi typu [...] nie mogły być zastosowane zarówno do określenia masy całkowitej oraz nacisków osi wielokrotnych zespołu pojazdów poddanego kontroli.

W ocenie WSA, wyjaśnienia organu zawarte w decyzji nie są wystarczające do przyjęcia, że przedmiotowych wag można było użyć do pomiarów DMC oraz nacisków osi wielokrotnych spornego pojazdu. Strona wskazuje, że producent przewidział możliwość realizowania pomiaru nacisku osi wielokrotnej przy pomocy tylko jednej pary wag, wyłącznie w odniesieniu do osi wielokrotnych składających się z maksymalnie 3 osi składowych a w rozpoznawanej sprawie kontroli poddano naczepę wyposażoną w oś wielokrotną składającą się z 8 osi składowych. Ze świadectwa Homologacji UE nr [...] wynika, że waga nieautomatyczna [...] służy jedynie do pomiaru nacisków kół i osi (w układzie dwóch połączonych wag). Urządzenie to nie posiada homologacji na dokonywanie pomiarów masy całkowitej pojazdów. W wyjaśnieniach dotyczących możliwości użycia przedmiotowych wag do określenia DMC spornego zespołu pojazdów a także nacisku osi wielokrotnej organ nie wykazał, że inne są zasady: pomiaru wartości DMC dwiema wagami do pomiarów statycznych oraz pomiaru łącznego nacisku osi wielokrotnej. W przypadku bowiem identyczności zasady przeprowadzenia ww. pomiarów wykluczone jest zastosowanie przedmiotowych wag przenośnych do pomiaru łącznego nacisku osi wielokrotnej, skoro waga ta nie może być użyta do pomiaru masy całkowitej. Organ nie wykazał również, że waga ta nadaje się do pomiaru obciążenia osi składowych osi wielokrotnych.

Sąd I instancji podniósł, że w "Instrukcji postępowania inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w trakcie kontroli parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych i pobierania kar pieniężnych" wprowadzonej zarządzeniem Głównego Inspektora nr 3/2006 z dnia 7 lutego 2006 r., polecono obniżenie wyników pomiarów, dokonywanych za pomocą wag przenośnych (typu [...]), o 200 kg i 2% celem skorygowania ewentualnych błędów w zakresie wskazań wag, co miało poprawić wiarygodność tych pomiarów. W tej sytuacji należy uznać, że pomiar nacisku na osie przedmiotowego pojazdu dokonany w toku kontroli na drodze przy użyciu wag posiadających co prawda aktualne świadectwa legalizacji, jednak dokonanych niezgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń określonych w świadectwie legalizacji oraz niezgodnie z instrukcją producenta wag nie był wystarczający do uznania za prawidłowy i zgodny z zasadami określającymi sposób ustalania kar za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Organ odwoławczy powołał się na informację producenta wag z dnia [...] listopada 2011 r. skierowaną do [...] WITD w której producent wskazał, iż "wyznaczenie masy pojazdu za pomocą pary wag typu [...] poprzez sumowanie poszczególnych nacisków osi przy spełnieniu wymagań homologacji wagi, jest technicznie możliwe z uwzględnieniem błędu wagi tabela 2.3". Sąd wskazał, że wspomnianego pisma nie ma w aktach sprawy, a nadto sama informacja od producenta nie może modyfikować parametrów technicznych urządzenia i jego przeznaczenia. Zdaniem WSA, kompensowanie ograniczeń w zakresie stosowania urządzeń, które wynikają z treści świadectw homologacji i instrukcji ich użytkowania, poprzez wydawanie zarządzenia, w którym polecono obniżenie wyników pomiarów należy uznać za działanie wadliwe. Unormowania te mają wyłącznie charakter wewnętrzny i nie mają statusu norm powszechnie obowiązujących. Wyjaśnienia, instrukcje lub pisma resortowe nie wydane na podstawie delegacji ustawowej nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć organów administracyjnych. Wartość pomiaru nacisków osi oraz DMC ustalonego w rozpoznawanej sprawie, przekładająca się na wysokość kary pieniężnej, została stwierdzona nie tylko na podstawie przeprowadzonego ważenia ale również przy zastosowaniu współczynnika korygującego podanego w ww. zarządzeniu nr 3/2006. Sąd stwierdził zatem, że już chociażby z tego powodu dokonany pomiar nie może być uznany za przeprowadzony prawidłowo, a w konsekwencji jego wynik nie może stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej.

Sąd I instancji wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ dokona oceny wyników ważenia uzyskanych przy użyciu wag do pomiarów statycznych opisanych w załączniku do protokołu kontroli. Dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego organ będzie mógł bowiem decydować o ewentualnym nałożeniu kary pieniężnej i rozważyć jej wysokość.

II

Skargę kasacyjną złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego.

Wyrok zaskarżył w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Organ wnoszący skargę kasacyjną, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a, przejawiające się w mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy nie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie i nie wyjaśniły w decyzjach, że wagi [...] mogły być użyte do pomiarów masy i nacisku osi wielokrotnych kontrolowanego pojazdu, podczas gdy prawidłowość uzyskanych za pomocą wag typu [...] wyników pomiaru nie może budzić żadnych wątpliwości, a skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że były on błędne, a jeśli tak, to w jakim stopniu, zaś organy dowiodły w toku postępowania, iż w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz dokumenty dopuszczające wagi do użytkowania, za ich pomocą prawnie dopuszczalne i w pełni uprawnione było dokonanie ustaleń także w zakresie rzeczywistej masy całkowitej oraz nacisku osi wielokrotnych pojazdu;

2. naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a., przejawiające się w niczym nieuprawnionym i błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji w zakresie ustaleń faktycznych, że pomiar masy i nacisku osi wielokrotnych kontrolowanego pojazdu mógł

być wadliwy, gdyż został przeprowadzony za pomocą wag [...], które w ocenie

Sądu I instancji przeznaczone były wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi, podczas gdy z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, w tym w szczególności ze Świadectwa Homologacji UE nr [...] oraz Instrukcji Obsługi wag typu [...] zastrzeżenie takie wcale nie wypływa, a wręcz przeciwnie, Instrukcja Obsługi wag wprost dopuszcza przy ich użyciu pomiar zarówno osi wielokrotnych pojazdu jak i jego masy całkowitej;

ponadto, z ostrożności procesowej zarzucono także:

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 lit. a) pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych (Dz. U. WE L 189 z 20 lipca 1990 r., str. 1-16, obecnie zastąpionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych), § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23), § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152), polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji mylnym przyjęciu, że wagi typu [...] przeznaczone są wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi pojazdu, podczas gdy zarówno z tych regulacji, jak i wydanych na ich podstawie: Świadectwa Homologacji UE nr [...], Deklaracji zgodności wydanej przez Urząd Miar i Kontroli Metrologicznej [...] oraz Instrukcji Obsługi wag typu [...], zastrzeżenie takie wcale nie wypływa, a wręcz przeciwnie, przepisy te oraz Instrukcja Obsługi wag wprost dopuszczają przy ich użyciu pomiar zarówno osi wielokrotnych pojazdu, jak i jego masy całkowitej.

Szczegółową argumentację na poparcie postawionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, organ przedstawił w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną H. S.A. wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

Na wstępie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, zatem dokumenty dołączone do odpowiedzi na skargę kasacyjną nie mogą być przedmiotem rozważań na obecnym etapie postępowania.

W sprawie niniejszej problemem jest prawidłowość postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ, w wyniku którego ustalona została masa całkowita pojazdu oraz naciski na poszczególne osie.

Jest niesporne, że do pomiaru wskazanych parametrów użyto dwóch wag [...], posiadających aktualną legalizację i ustawionych w miejscu specjalnie przystosowanym do ustawienia jednej pary wag, którego spadki zostały zmierzone przez geodetę uprawnionego.

Strona kwestionowała natomiast ustalenie nacisku na osie pojazdu, o ilości osi większej niż 3 oraz pomiar masy całkowitej takiego pojazdu na stanowisku ważenia składającym się z dwóch wag [...].

Sąd I instancji powołując się na Instrukcję obsługi wag oraz ich świadectwo homologacji uznał, że wskazanych wątpliwości organ nie wyjaśnił, zatem naruszył art. 7 i 77 oraz 107 § 1 k.p.a., co spowodowało uchylenie obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Zarzuty skargi kasacyjnej przeciwko temu stanowisku Sądu I instancji są gołosłowne.

W aktach znajduje się bowiem Świadectwo Homologacji UE nr [...], z którego wynika, że waga [...] przeznaczona jest do pomiaru obciążenia koła i osi w ramach nadzoru ruchu drogowego. Przewidziana jest możliwość połączenia dwóch wag przeznaczonych do pomiaru obciążenia koła, a wówczas waga wyświetli wartość obciążenia osi. Z powyższego świadectwa homologacji nie wynika, że waga przeznaczona jest do pomiaru masy całkowitej pojazdów wieloosiowych poprzez sumowanie wyników pomiarów.

Ze znajdującej się w aktach sprawy, pochodzącej od producenta, Instrukcji obsługi wag [...] wynika, że wagi te służą do pomiaru obciążenia kół, a po połączeniu dwóch wag, do pomiaru obciążenia osi. Producent przewiduje ważenie pojazdów dwu lub trzyosiowych przy pomocy 4 lub 6 wag w jednej procedurze ważenia. Na str. 7 Instrukcji zawierającej rysunki wyjaśniające sposób ustawienia wag, producent przewiduje ważenie pojazdów dwuosiowych oraz trzyosiowych przy pomocy dwóch wag, przy ważeniu odpowiednio dwukrotnym lub trzykrotnym. Z rysunku nie wynika, że przy użyciu stanowiska składającego się z dwóch wag, producent przewiduje ważenie pojazdów mających 4 lub więcej osi. Jak wynika z ilustracji producent przewiduje ważenie pojazdów o większej ilości osi przy użyciu zespołów trzech lub czterech par wag.

Jak wynika z powyższego ani świadectwo homologacji ani Instrukcja obsługi wag [...] nie określają w sposób jednoznaczny, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag można ważyć pojazdy o liczbie osi większej niż trzy ani też, że przy użyciu wskazanych wag można ustalać masę całkowitą ważonego pojazdu.

Trafnie więc uznał Sąd I instancji, że jest niejasność, a argumentacja skargi kasacyjnej nie wyjaśnia jej w najmniejszym stopniu, bowiem z dokumentów i aktów prawnych, na które powołuje się kasator nie wynika, że przy pomocy dwóch połączonych wag [...] można mierzyć naciski na osie pojazdów o liczbie osi większej niż trzy oraz obliczać masę całkowitą pojazdów przez sumowanie uzyskanych pomiarów. Wskazanych wątpliwości nie usuwa także uzyskana przez wagi ocena zgodności, bowiem nie chodzi o to, że wagi są wadliwe, tylko o to, czy używane w zespołach dwóch wag mogą dawać precyzyjne pomiary nacisków na osie w pojazdach więcej niż trzy osiowych oraz czy można przy ich pomocy ustalać masę całkowitą pojazdów. Nieporozumieniem wydaje się powołanie się przez organ na pismo producenta, co do możliwości wyznaczania masy pojazdu za pomocą pary wag, którego to pisma nie ma w aktach sprawy.

W sytuacji, kiedy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego istnieje wątpliwość podnoszona przez stronę, zasadne było poszerzenie tego materiału poprzez uzyskanie jednoznacznej opinii Głównego Urzędu Miar w przedmiocie możliwości zastosowania jednej pary wag [...] do wyżej wskazanych celów, ewentualnie także opinii biegłego dla ustalenia, czy uzyskane w czasie kontroli pomiary, nawet jeżeli są nieprecyzyjne, pozwalają obliczyć w sposób obiektywny i precyzyjny rzeczywiste naciski na osie w kontrolowanym pojeździe oraz jego masę. To zalecenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie postępowania dowodowego powinien zrealizować organ, rozpatrując sprawę ponownie.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieusprawiedliwione, zatem działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.