Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 462/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190; art. 145 § 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 10 ; art. 34 § 1, § 4 i § 5; art. 143 § 1 pkt 2 w zw. z art. 18
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Asesor sądowy Marcin Małek Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2022 r. sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 23 marca 2020 r. nr IF-VII.7840.8.4.2020.AG-1 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starosty Lubartowskiego z dnia 18 lutego 2020 r. nr GEO.3161.1.2019; II. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz skarżącej B. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. przyznaje adwokatowi P. L. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 516,60 (pięćset szesnaście 60/100), w tym 96,60 zł (dziewięćdziesiąt sześć 60/100) z tytułu podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 23 marca 2020r., nr IF-VII.7840.8.4.2020.AG-1 Wojewoda Lubelski po rozpatrzeniu zażalenia B. M. (dalej jako: "skarżąca") działającej w imieniu własnym oraz jako zarządca masy spadkowej po S. A. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438; aktualnie: Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) dalej jako "u.p.e.a." - utrzymał w mocy postanowienie Starosty Lubartowskiego z dnia 18 lutego 2020 r., znak: GEO.3161.1.2019 oddalające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wszczętego tytułami egzekucyjnymi wystawionymi z powodu uchylania się zobowiązanej od wykonania obowiązku opróżnienia i wydania Gminie L. nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym 12- N., gm. L., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...] o pow. 0,0413 ha oraz udostępnienia Gminie L. nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym 12 - N., gm. L. oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...] o pow. 0,61 ha.

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

Ostateczną decyzją z dnia 5 kwietnia 2019r. Starosta Lubartowski, działając na podstawie art. 11a ust. 1, art. 11f ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 1474), dalej jako "u.z.r.i.d.", udzielił Gminie L. zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pn. "Rozbudowa drogi gminnej nr [...] N. w zakresie budowy obustronnych jednokierunkowych pasów ruchu dla rowerów na odcinku od skrzyżowania z drogą powiatową nr [...] do skrzyżowania z drogą powiatową nr [...] w ramach inwestycji pn. "Budowa dróg dla rowerów i pasów ruchu dla rowerów w gminie L. w ramach projektu Mobilny LOF"'.

Na podstawie ww. decyzji z działki o nr ewid.[...] (0,65 ha), objętej współwłasnością M. K., B. M. i S. A., zostały wydzielone działki nr [...] (0,0413 ha) i nr [...] (0,61 ha), na których znajduje się budynek, uznany przez organ, za gospodarczy. W ww. decyzji (pkt IX) zobowiązano współwłaścicielki do "niezwłocznego wydania działki nr [...]" oraz do "udostępnienia nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], po podziale [...] i [...] celem rozbiórki kolidującego budynku gospodarczego".

Dnia 15 listopada 2019 r. do Starostwa Powiatowego w L. wpłynął wniosek Gminy L. o wszczęcie z urzędu postępowania egzekucyjnego mającego na celu wyegzekwowanie obowiązków wynikających z ww. decyzji w postaci wydania nieruchomości stanowiącej działkę o nr [...] oraz udostępnienia nieruchomości oznaczonej jako działka o nr [...].

Pismem z dnia 2 grudnia 2019 r. Starosta [...] upomniał M. K. oraz B. M., działającą w imieniu własnym oraz jako zarządca masy spadkowej po zmarłej matce - S. A., wyzywając je do wydania w posiadanie Gminie L. działki nr [...] oraz do udostępnienia działki nr [...] celem rozbiórki kolidującego z inwestycją budynku gospodarczego – w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia.

W odpowiedzi na upomnienie, skarżąca złożyła pismo z dnia 10 grudnia 2019r., wyjaśniając, że w piśmie z tego samego dnia tj. 10 grudnia 2019r. przedstawiła Wójtowi Gminy L. "protokół wydania nieruchomości z dnia 16 grudnia 2019r. (k.76 akt admin.) wraz z prośbą o pozostawienie domu mieszkalnego w stanie nienaruszonym, gdyż nie wyraża zgody na jego rozbiórkę. Postępowanie w sprawie odszkodowania i jednocześnie uznania kolidującego budynku za gospodarczy lub mieszkalny jeszcze się nie zakończyło, a więc nieuprawnione jest twierdzenie, że działka zabudowana jest budynkiem gospodarczym.

Wobec niewykonania wezwania, organ I instancji, jako wierzyciel, w dniu 24 stycznia 2020 r. wystawił trzy tytuły wykonawcze wobec: M. K. oraz B. M., działającej w imieniu własnym i jako zarządca majątkiem masy spadkowej po nieżyjącej S. A..

Następnie postanowieniem z dnia 27 stycznia 2020 r. organ egzekucyjny – na podstawie art. 143 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - wezwał je do wykonania obowiązków określonych w tytułach wykonawczych tj. do wydania działki nr [...] i do udostepnienia nr [...] Gminie L. celem dokonania rozbiórki znajdującego się tam budynku.

W dniu 10 lutego 2020 r. skarżąca, działając w imieniu własnym i jako zarządca masy spadkowej po S. A. wniosła trzy pisma nazwane "zażaleniami" na powyższe postanowienie, w tym dwa identycznej treści (k.128-130 i 136).

W dwóch identycznych pismach (sporządzonych jak należy sądzić podwójnie z racji występowania skarżącej w podwójnej roli) (k.128 - 130) zarzucała, że załączony tytuł egzekucyjny nie zawiera wymaganych zgodnie z art. 27 u.p.e.a. elementów – brakuje oznaczenia wierzyciela, treści obowiązku, stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny, wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej, podpisu, imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, pouczenia o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu, pouczenia o prawie zgłaszania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej, daty doręczenia upomnienia.

Z kolei w drugim "zażaleniu" (k.136), działając wyłącznie w imieniu własnym, zarzucała wydanie postanowienia z 27 stycznia 2020r. nakazującego jej wydanie nieruchomości i opróżnienie budynku z naruszeniem art. 143 § 1 pkt 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 124 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie; art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający, a ponadto na niekompletnym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego i pominięciu, że protokół wydania nieruchomości Gminie został przekazany w grudniu 2019 r., a zatem obowiązek na nią nałożony został wykonany. Podnosiła też, że informowała Gminę, że nieruchomość zostanie wydana po zapewnieniu jej lokalu zastępczego zgodnie z art. 17 ust. 4 u.z.r.i.d., do którego będzie mogła przenieść swoje rzeczy.

Z akt wynika, że "zażalenia" na k. 128 - 130 zostały potraktowane przez organ egzekucyjny jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wniesione przez skarżącą (występującej w podwójnej roli) na podstawie art. 33 u.p.e.a., natomiast "zażalenie" na k. 136 zostało potraktowane jako zażalenie na postanowienie z dnia 27 stycznia 2020r.

Zarzuty zostały rozpatrzone (oddalone) m.in. wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 18 lutego 2020r. (k.182) (i drugim identycznej treści – k. 186), natomiast zażalenie (k.136) zostało przekazane organowi odwoławczemu, który postanowieniem z dnia 23 marca 2020r., nr IF – VII.7840.8.4.2020.AG-3 (k.41 akt II instancji) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Niniejsza sprawa dotyczy zarzutów skarżącej, sformułowanych w "zażaleniu" na k. 130.

Oddalając te zarzuty wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 18 lutego 2020r. organ I instancji wskazał, że są one dopuszczalne, bowiem zostały wniesione z zachowaniem terminu i mają swoje oparcie w treści art. 33 u.p.e.a.

Wyjaśnił, że wzory tytułów wykonawczych, stanowią załączniki do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej.

Po dokonaniu analizy dwóch tytułów wykonawczych dotyczących B. M. (występującej w imieniu własnym i jako zarządca masy spadkowej po matce), organ I instancji stwierdził, że tytuły zawierają elementy wskazane w art. 27 u.p.e.a., gdyż zostały wystawione zgodnie z wzorem TW-2 wyżej powołanego rozporządzenia i wypełnione stosownie do objaśnień do wzoru. Zarzuty są więc niezasadne i podlegają oddaleniu.

W zażaleniu na to postanowienie B. M., działając w imieniu własnym oraz jako zarządca masą spadkową po zmarłej S. A., zarzucała naruszenie art. 143 § 1 pkt 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a., a także art. 33 § 1 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że złożone pismo stanowiło zarzut dotyczący wymogów formalnych wystawionego tytułu wykonawczego, podczas gdy wymienione zostały w nim okoliczności wskazujące na wykonanie nałożonego obowiązku, a co za tym idzie na bezzasadność prowadzenia egzekucji. Zarzuciła także naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co doprowadziło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego. Podniosła, że przekazała Gminie L. w grudniu 2019r. protokół wydania nieruchomości, informując ją jednocześnie, że nieruchomość zostanie wydana po zapewnieniu jej lokalu zastępczego zgodnie z art. 17 ust. 4 u.z.r.i.d., do którego będzie mogła przenieść swoje rzeczy.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 23 marca 2020r., nr IF-VII.7840.8.4.2020.AG-1 Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, podzielając ustalenia i stanowisko tego organu.

W obszernym uzasadnieniu podkreślił, że postępowanie w trybie art. 34 u.p.e.a. ogranicza się do rozpatrzenia samego zarzutu, a wyjście poza granice zgłoszonych zarzutów jest niedopuszczalne, pozbawione podstawy prawnej. Nie można zatem organowi skutecznie zarzucić, że nie uwzględnił okoliczności będącej przeszkodą w prowadzeniu egzekucji administracyjnej, jeżeli w zarzutach takiej okoliczności nie wskazano. Organ podkreślił, że rozpatrzenie zarzutu nie polega na ponownym rozpatrzeniu tej samej sprawy (zaistnienia podstaw do wszczęcia egzekucji), lecz na zbadaniu zasadności podjęcia i prowadzenia egzekucji.

Organ odwoławczy uznał, że Starosta Lubartowski prawidłowo ocenił, że wniesione zarzuty są niezasadne. Organ I instancji przytoczył w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia przepisy prawa mające zastosowanie oraz przedstawił argumentację na poparcie swojego stanowiska, a dokonana ocena nie ma znamion dowolności. Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca w rzeczywistości porusza kwestie związane z merytoryczną oceną sprawy oraz wskazuje na osobistą sytuację życiową i potencjalne problemy związane z przeprowadzką, co nie może być uwzględnione przy rozpatrywaniu zarzutów. Organ podkreślił, że w świetle art. 63 k.p.a. w związku z art. 33 u.p.e.a. zarzut powinien odpowiadać wymogom formalnym dla podania, a także zawierać określenie podstawy zarzutu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie B. M., działając w imieniu własnym oraz jako zarządca masy spadkowej po S. A., domagała się uchylenia postanowień organów obu instancji, zarzucając ich wydanie z naruszeniem przepisów postępowania - art. 7, 77 § 1, 80 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a., które odprowadziło do nieuzasadnionego zastosowania art. 143 § 1 pkt 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a.

W obszernym uzasadnieniu podniosła, że w sprawie nie zaistniały okoliczności usprawiedliwiające wydanie tego postanowienia, gdyż jej zarzuty składane w toku postępowania egzekucyjnego nie dotyczyły wymogów formalnych tytułu wykonawczego, jak przyjął organ (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.), lecz bezzasadności egzekucji, o czym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Skarżąca podkreśliła, że konsekwentnie wskazywała na wykonanie obowiązku wydania nieruchomości tj. że protokół wydania nieruchomości został przesłany Gminie jeszcze w grudniu. Natomiast gdy chodzi o zabranie rzeczy z domu mieszkalnego na działce nr [...], wyjaśniała, że nie ma gdzie ich przenieść, dopóki organ nie wskaże jej lokalu zastępczego, natomiast działka została udostępniona.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wyrokiem z dnia 3 listopada 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. W ocenie Sądu I instancji zasadnie organ egzekucyjny uznał, że zarzuty zgłoszone przez skarżącą w pismach z 10 lutego 2020 r. (k.130 i k.128) dotyczą okoliczności wskazanych w art. 33 pkt 10 u.p.e.a., a więc wymogów tytułu wykonawczego określonych w art. 27 u.p.e.a. – skarżąca przecież wprost do tego przepisu w tych pismach odnosiła się, nie wspominając o wykonaniu obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.). Natomiast rzeczywiście w tym samym dniu, tj. 10 lutego 2020 r. skarżąca wniosła inne pismo – także nazwane "zażalenie na postanowienie z dnia 27 stycznia 2020r." (k.136), które zostało potraktowane przez organ I instancji dosłownie, jako zażalenie na to postanowienie (k.106) i którego organ I instancji nie rozpatrywał, lecz (prawidłowo) przekazał je do organu odwoławczego.

Zdaniem Sądu, w związku z tym, że skarżąca w tym samym dniu, tj. 10 lutego 2020 r., złożyła kilka tak samo nazwanych pism ("zażalenie na postanowienie Starosty Lubartowskiego z dnia 27 stycznia 2020r. (....)"), które przecież dotyczyły tego samego obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym – wydania nieruchomości i opróżnienia budynku, organy egzekucyjne powinny były mieć na uwadze okoliczności podnoszone we wszystkich tych pismach. Organy powinny zatem w tej sytuacji odnieść się także do kwestii wykonania przez nią obowiązków określonych w tytule wykonawczym, tj. nałożonych ostateczną decyzją z 5 kwietnia 2019 r. udzielającą Gminie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, obejmującej działki skarżącej.

Sąd uznał jednak, że choć zaskarżone postanowienia organów obu instancji rzeczywiście nie odnoszą się do wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącą, co stanowi naruszenie wskazanych w skardze przepisów postępowania, to jednak nie jest to naruszenie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadniające uchylenie tych postanowień. Sąd podał, że w aktach sprawy znajduje się pismo Gminy z 18 lutego 2020 r. pt. "wniosek o niezwłoczne wydanie stanowiska i podjęcie postępowania" (k.190 akt adm.), w którym Gmina domagała się rozpatrzenia zarzutów skarżącej i przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego w związku z grożącą Gminie wielką szkodą majątkową w wyniku braku możliwości kontynuacji zadania inwestycyjnego współfinasowanego ze środków zewnętrznych – ze środków Unii Europejskiej w ramach projektu pn. "Mobilny LOF". Gmina podniosła, że wobec niewydania spornej działki przez skarżącą może utracić dofinansowanie na zadanie w wysokości ponad 3 mln złotych, a skarżąca nie traci miejsca zamieszkania, gdyż nieruchomość nie jest zabudowana budynkiem mieszkalnym, a skarżąca mieszka pod innym adresem. Przedłużanie wykonania obowiązku przez skarżącą może spowodować duży uszczerbek w majątku Gminy.

Sąd zauważył także, że zaskarżone postanowienie organu I instancji zostało wydane w tym samym dniu, kiedy wpłynął powyższy wniosek Gminy. Nie ulega więc wątpliwości, że w tym dniu obowiązek wydania i opróżnienia działki przez skarżącą nie był jeszcze wykonany. Zarzut wykonania obowiązku nie zasługiwał zatem na uwzględnienie i choć organ do tego zarzutu się nie odnosił, to okoliczność ta nie miała wpływu na rozstrzygnięcie oddalające zarzuty i w konsekwencji prawidłowe jest także zaskarżone postanowienie Wojewody.

Sąd stwierdził również, że w toku rozpatrywania skargi, do akt wpłynęło pismo Starosty z 6 lipca 2020 r. (k.40) informujące, że w dniu 19 czerwca 2020 r. dokonano przymusowego wykonania obowiązku w postaci opróżnienia i wydania Gminie przedmiotowej nieruchomości oraz udostępnienia Gminie wskazanej nieruchomości. Z pisma tego wynika więc bezspornie, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, tj. 24 marca 2020 r. sporne obowiązki nie były jeszcze wykonane – Wojewoda nie miał więc podstaw do uwzględnienia zarzutów. Powyższe, zdaniem Sądu, prowadzi do wniosku, że pomimo niewyczerpującego uzasadnienia postanowień organów obu instancji, postanowienia te są prawidłowe, a zarzuty okazały się nieusprawiedliwione. Wystawione tytuły wykonawcze odpowiadały prawu, zaś okoliczność wykonania przez skarżącą nałożonego obowiązku nie została potwierdzona.

Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej skarżącej na powyższe rozstrzygnięcie, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1705/21, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

W ocenie NSA, Sąd I instancji zasadnie zwrócił uwagę, że w terminie otwartym do wniesienia zarzutów skarżąca zgłosiła zarzuty do postępowania nie tylko w piśmie zakwalifikowanym przez organ I instancji jako zarzuty, ale także w drugim z zażaleń. Sąd I instancji we własnym zakresie stwierdził, że zarzuty te dotyczyły nie tylko podstawy z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., ale również z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w postaci wykonania obowiązku. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny zauważył wadliwość stanowiska Sądu I instancji, która polegała na rozważeniu przez ten Sąd zarzutów, które nie były rozpatrzone przez organy administracji. Uznając za dopuszczalne sformułowanie zarzutów do postępowania egzekucyjnego w drugim z pism złożonych przez skarżącą w dniu 10 lutego 2020 r., Sąd I instancji rozpoznał zarzut, który nie był przedmiotem analizy organów, dotyczący wykonania obowiązku. W ten sposób Sąd I instancji odniósł się do zarzutu merytorycznie, co nie należy do jego kompetencji jako sądu kontrolującego legalność działania organów.

Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ administracji, mimo niejednoznacznego charakteru złożonych w jednej dacie "zażaleń" o zróżnicowanej treści, dokonał samodzielnej ich kwalifikacji, co skutkowało pominięciem części argumentów skarżącej i ograniczeniem zakresu zarzutów do podstawy z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., z pominięciem pozostałego materiału i drugiego złożonego pisma. W konsekwencji organ nie zidentyfikował stanowiska strony i nie odniósł się do jej twierdzeń o wykonaniu obowiązku czy też o braku wykonalności obowiązku.

Sprawa została rozpoznana na rozprawie przeprowadzonej zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył, co następuje.

Stosownie do art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej jako: p.p.s.a.) uwzględniając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest zatem postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 23 marca 2020 r., nr IF-VII.7840.8.4.2020.AG-1, poddane powtórnej kontroli wskutek wyroku kasacyjnego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie, jak również organu administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowo-administracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Po ponownym rozpatrzeniu skargi wniesionej przez B. M., z uwzględnieniem wiążącej w sprawie wykładni zawartej w wyroku NSA z 11 maja 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 18 lutego 2020 r. zostało wydane z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jego uchylenia. Uchybieniami jest dotknięte także postanowienie wydane w pierwszej instancji, w związku z czym należało je także uchylić na podstawie art. 135 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że jeżeli zobowiązany wskazał jednoznacznie podstawę prawną zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego w terminie do jego złożenia, to nawet jeżeli organ zauważyłby, że uzasadnienie zarzutu odpowiada innemu przypadkowi, wskazanemu w art. 33 u.p.e.a., nie jest uprawniony do działania z urzędu i zbadania zarzutu pod kątem spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 33 tejże ustawy. Jednocześnie NSA wyjaśnił, że w przypadku braku jednoznaczności i wątpliwości co do treści zarzutu oraz jego podstawy prawnej obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania.

Powyższe wywody Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiadają sytuacji, w której organ pomimo złożenia przez skarżącą dwóch pism w jednym dniu tj. 10 lutego 2020 r., zatytułowanych "zażalenie", odniósł się jedynie do zarzutów zawartych w jednym z nich. Pomimo, że w drugim z zażaleń skarżąca również zawarła zarzuty do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, organ dokonał kwalifikacji zarzutów jedynie z pierwszego pisma skarżącej uznając, że argumentacja skarżącej kwestionująca prawidłowość rozstrzygnięć organów dotyczy jedynie formalnych warunków tytułu wykonawczego. Pomimo, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie sygn. akt II SA/Lu 287/20 dostrzegł tę nieprawidłowość w procedowaniu organów, stwierdził, że uchybienie to nie jest naruszeniem mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu kasacyjnego, takie stanowisko było nieprawidłowe.

Oceniając niniejszą sprawę w tak określonych ramach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Z analizy akt sprawy wynika, że organ I instancji dokonując kwalifikacji pism skarżącej zatytułowanych "zażalenie" datowanych na dzień 10 lutego 2020 r. (k. 130-136 akt adm. I inst.) odniósł się jedynie do zarzutów zawartych w jednym z zażaleń skarżącej (k. 133). Tym samym, dokonując ich kwalifikacji ograniczył zakres zarzutów do podstawy z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

Organ nie wziął pod uwagę faktu, że w drugim z zażaleń skarżącej datowanym także na dzień 10 lutego 2020 r. (k. 136) skarżąca również zgłosiła zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazała, że organ błędnie ustalił stan faktyczny i wadliwie wezwał ją do wykonania nałożonego obowiązku, podczas gdy obowiązek ten został już przez nią wykonany, poprzez przekazanie w grudniu 2019 r., Gminie L. protokołu wydania nieruchomości. Jednocześnie skarżąca poinformowała organ, że nieruchomość zostanie wydana po zapewnieniu jej lokalu zastępczego zgodnie z art. 17 ust. 4 u.z.r.i.d., do którego będzie mogła przenieść swoje rzeczy. Niewątpliwie jest to zarzut odrębny o innej podstawie prawnej niż wskazane wyżej zarzuty oparte na art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

Z analizy akt sprawy wynika, że organ w zaskarżonym postanowieniu rzeczywiście nie odniósł się w żaden sposób do istoty powyższego zarzutu, co skutkowało pominięciem argumentów skarżącej z drugiego złożonego zażalenia (k. 136). W konsekwencji powyższego, organ nie zidentyfikował stanowiska strony i nie odniósł się do jej twierdzeń o wykonaniu obowiązku czy też o braku wykonalności obowiązku.

Na tą okoliczność zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1705/21 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślając po pierwsze, że organ administracji, mimo niejednoznacznego charakteru złożonych w jednej dacie "zażaleń" o zróżnicowanej treści, dokonał samodzielnej ich kwalifikacji, co skutkowało pominięciem części argumentów skarżącej i ograniczeniem zakresu zarzutów do podstawy z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., z pominięciem pozostałego materiału i drugiego złożonego pisma.

Po drugie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w konsekwencji powyższego organ nie zidentyfikował stanowiska strony i nie odniósł się do jej twierdzeń o wykonaniu obowiązku czy też o braku wykonalności obowiązku, w związku z czym zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, że wadliwie organy przyjęły, że zarzuty odnosiły się tylko do formalnych warunków tytułu wykonawczego.

Jak wskazano wyżej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznając ponownie sprawę związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w związku z czym należy stwierdzić, że organy rozstrzygając sprawę nie uwzględniły części argumentów skarżącej i błędnie ograniczyły zakres zarzutów do podstawy z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., z pominięciem pozostałego materiału i drugiego złożonego pisma. W konsekwencji też organy nie zidentyfikowały prawidłowo stanowiska strony i nie odniosły się do jej twierdzeń o wykonaniu obowiązku czy też o braku wykonalności obowiązku, w następstwie czego organy wadliwie przyjęły, że zarzuty odnosiły się tylko do formalnych warunków tytułu wykonawczego.

Tego typu nieprawidłowości miały podstawowe znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w fazie wszczęcia tego postępowania. Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

W rozpoznawanej sprawie organem egzekucyjnym jest Starosta [...], będący równocześnie wierzycielem egzekwowanego obowiązku, zatem nie powstała konieczność – przewidziana w art. 34 § 1 u.p.e.a. zwracania się do wierzyciela o uprzednie zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Oznacza to, że organ egzekucyjny jest nie tylko uprawniony, ale przede wszystkim zobowiązany, do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu zbadania zasadności zarzutu.

W judykaturze i doktrynie ugruntowane jest stanowisko, że wierzyciel jest zobligowany do odniesienia się do wszystkich zarzutów wniesionych przez zobowiązanego albo poprzez stwierdzenie niedopuszczalności danego zarzutu, albo poprzez ocenę zasadności zarzutu (por. Przybysz Piotr Marek-Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX 638834), brak zajęcia stanowiska przez organ skutkuje naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak bowiem rzeczywistej możliwości obrony praw strony w postępowaniu administracyjnym (egzekucyjnym) stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania, niedającym się pogodzić z zasadami demokratycznego państwa prawnego i z zasadami ogólnymi kodeksu postępowania administracyjnego, które mają w myśl art. 18 u.p.e.a., odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym,

Konkludując, będąc związanym wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny i adaptując ją przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd w niniejszym składzie stwierdza wadliwość prawną zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji poprzez brak rozpoznania zarzutu skarżącej zawartego w zażaleniu z dnia 10 lutego 2020 r. (k. 136 akt adm.). W tych okolicznościach, w ocenie sądu sprawa nie została rozpoznana przez organy prawidłowo.

W konsekwencji należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starosty Lubartowskiego z dnia 18 lutego 2020 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 34 § 1, § 4 i § 5 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ weźmie pod uwagę poczynione wyżej rozważania Sądu, rozpatrzy zarzut skarżącej zawarty w zażaleniu z dnia 10 lutego 2020 r. (k. 136 akt adm.) i odniesie się do niego.

O wynagrodzeniu adwokata, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz ust. 2 lit. a) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U z 2019 r., poz. 18).