Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2407/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 § , art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Asesor WSA Michał Podsiadło, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi T. F. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2021 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...] WINB", "organ odwoławczy") - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") – po rozpatrzeniu odwołania T. F. (dalej: "skarżący") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB", "organ I instancji") z [...] lipca 2021 r., nr [...], umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie urządzenia budowlanego - bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny i prawny.

Zawiadomieniem z [...] maja 2021 r. PINB w [...]. (na skutek pisma T. F. dotyczącego samowoli budowlanej) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie urządzenia budowlanego - bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe, znajdującego się na działce oznaczonej nr ew. [...], położonej w miejscowości [...], gmina [...], w odległości 0,59 m od ogrodzenia usytuowanego przy linii rozgraniczającej działki oznaczone nr ew. [...], położone jw.

W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 18 maja 2021 r. ustalono, że pomiędzy zachodnią ścianą budynku mieszkalnego znajdującego się na działce oznaczonej nr ew. [...], położonej w miejscowości [...], gmina [...], a ogrodzeniem tej działki z działką sąsiednią oznaczoną nr ew. [...] znajduje się dół chłonny o średnicy 0,86 m i głębokości 1,38 m. Odnotowano, że dół chłonny obudowany dwoma kręgami betonowymi, przykryty pokrywą betonową, dno stanowi grunt rodzimy. Sam dół chłonny bez jakichkolwiek śladów nieczystości, cieczy czy wody. Dół zlokalizowany jest w odległości 0,59 m od ogrodzenia pomiędzy działkami o nr ew. [...] oraz[...]oraz w odległości 3,87 m od zachodniej ściany budynku mieszkalnego na działce ew. nr [...]. Wskazany budynek podłączony jest do bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe, zlokalizowanego na południowy - wschód, którego metalowa pokrywa posiada wymiary 0,67 m x 0,67 m i zlokalizowana jest w odległości 3,26 m od wschodniej ściany budynku. Obecny w trackie czynności E. S. oświadczył, że "ten dół (...) to nie jest żadne szambo, kiedyś były do niego odprowadzane wody, żeby zapobiec zalewaniu piwnicy. Chodziła pompka samowłączająca, która przy wykrywaniu wody w pomieszczeniach piwnic odprowadzała je właśnie do tego dołu. Teraz nie jest on używany. Od 10 lat nikt go nie użytkuje i będzie skasowany - zasypany, a kręgi wyciągnięte. Szambo mam z całkowicie innej strony budynku. Około 15 lat temu dół chłonny był wykopany jak były mokre lata".

Po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji powołaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2021 r., nr [...], umorzył postępowanie administracyjne w sprawie urządzenia budowlanego - bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe, znajdującego się na działce oznaczonej nr ew. [...], położonej w miejscowości [...], gmina [...], w odległości 0,59 m od ogrodzenia usytuowanego przy linii rozgraniczającej działki oznaczone nr ew. [...], położone j.w.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w wyniku którego [...]WINB powołaną na wstępie decyzją z [...] września 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję PINB. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw do zaliczenia ww. urządzenia do kategorii zbiornika na nieczystości ciekłe. Z ustaleń kontrolnych, a także oświadczenia E. S. złożonego w jej toku wynika bowiem, że budynek mieszkalny usytuowany na działce nr ew. [...], na której znajduje się opisany dół chłonny jest podłączony do bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe zlokalizowanego w południowo - wschodniej części działki. Z uwagi na powyższe w niniejszej sprawie nie znajdują (wobec spornego urządzenia) zastosowania normy odległościowe dotyczące sytuowania zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe (§ 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), przepływowych, szczelnych osadników podziemnych (§ 37 ww. rozporządzenia) czy też osadników błota, łapaczy olejów, neutralizatorów ścieków (§ 38 ww. rozporządzenia). [...]WINB stwierdził, że dół chłonny nie zalicza się do żadnej z ww. kategorii. Ponadto powołane rozporządzenie nie zawiera odrębnej regulacji dotyczącej lokalizacji tego typu urządzenia w stosunku do granic nieruchomości czy też obiektów i urządzeń.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle obowiązujących regulacji prawnych, wody opadowe i roztopowe (których odprowadzaniu służą doły chłonne) nie stanowią nieczystości ciekłych (ścieków). Zgodnie bowiem z art. 16 pkt 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, wody opadowe i roztopowe nie mieszczą się w pojęciu ścieków. Ww. ustawa zawiera definicję wód opadowych i roztopowych, przez które rozumie się wody będące skutkiem opadów atmosferycznych (art. 16 pkt 69 Prawa wodnego). Podobna definicja zawarta jest w art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W konsekwencji, organ odwoławczy stwierdził, że skoro wody opadowe odprowadzane przez doły chłonne nie stanowią ścieków, nie znajduje do nich zastosowanie regulacja zawarta w dziale II rozdziale 7 ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Jednocześnie [...] WINB wskazał, że § 28 ww. rozporządzenia, dopuszcza możliwość odprowadzania wód opadowych na teren własny nieutwardzony - m.in. do dołów chłonnych.

Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, nie można uznać aby na budowę urządzenia objętego niniejszym postępowaniem konieczne było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę czy też dokonanie zgłoszenia. Dodatkowo, [...] WINB wskazał, że teren na którym zlokalizowane jest sporne urządzenie nie jest objęty ustaleniami żadnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co wynika z pisma Wójta Gminy [...] z [...] marca 2021 r., znak: [...].

W konsekwencji, organ odwoławczy stwierdził, że ww. ustalenia uprawniały PINB do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., który stanowi, że "Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części." Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji zasadnie uznał, że w obecnym stanie sprawy brak jest podstaw do podejmowania działań w ustawowo przyznanym zakresie w ramach nadzoru budowanego, co stanowi podstawę do umorzenia postępowania.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, [...] WINB wskazał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, aby do dołu chłonnego odprowadzane były nieczystości. Okoliczność ta nie została także w żaden sposób uprawdopodobniona przez skarżącego. Podobnie materiał dowodowy sprawy nie potwierdził faktu użytkowania ww. urządzenia, a tym samym zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren działki skarżącego. Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił tego faktu. Skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji na poparcie swoich twierdzeń odnośnie występujących jego zdaniem nieprawidłowości. Organ odwoławczy podniósł, że kwestionowanie dokonanych ustaleń bez przedstawienia wiarygodnych dowodów nie może odnieść skutku. Zadaniem organu nie jest bowiem dalsze poszukiwanie materiału dowodowego, który będzie zaprzeczał wcześniejszym ustaleniom organu tylko dlatego, że zebrany materiał dowodowy jest niekorzystny dla jednej ze stron postępowania, która się z nim nie zgadza i kwestionuje ustalenia.

Jednocześnie [...] WINB dodał, że znajdujący się na działce nr ew. [...] budynek mieszkalny podłączony jest do bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe oraz wyposażony jest w system rur i rynien spustowych odprowadzających wody opadowe. Data budowy spornego urządzenia budowlanego pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem niezależnie od przyjęcia czy powstał on 15 lat temu (oświadczenie E. S.), czy też po roku 2011 (oświadczenie R. G. z 25 sierpnia 2021 r.), lub 2017 r. (oświadczenie L. B. z 17 sierpnia 2021 r.) przedmiot postępowania powstał po dniu wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane tj. po dniu 1 stycznia 1995 r.

Skargę na decyzję [...] WINB z [...] września 2021 r. wniósł T. F.. Skarżący zarzucił:

I. Naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności, niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

a) ograniczenie się do ustalenia stanu faktycznego co do powstania i funkcji ww. zbiornika (studzienki) tylko i wyłącznie do wyjaśnień złożonych przez jej właściciela, który wskazał oczywistą nieprawdę, że ww. zbiornik wykopał 15 lat temu oraz że służy ona do odprowadzania wód opadowych, podczas gdy zbiornik powstał w marcu lub kwietniu 2021 r. i służy obok gromadzenia wód opadowych także wylewaniu szamba i nieczystości;

b) pominięcie faktu, iż ww. zbiornik usytuowany jest w odległości 56 cm od granicy działki skarżącego i w przypadku gromadzenia w niej wód opadowych, prowadzi do zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości;

c) pominięcie faktu w jakiej odległości ww. zbiornik znajduje się od budynku mieszkalnego skarżącego i zbadanie tylko odległości ww. zbiornika od budynku mieszkalnego jego właściciela;

d) pominięcie faktu, iż ww. zbiornik usytuowana jest obok budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce skarżącego i w przypadku gromadzenia w nim wód opadowych prowadzi do zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości, co w konsekwencji powoduje zawilgocenie terenu działki sąsiedniej i ww. budynku mieszkalnego;

e) uznanie, że wykopanie ww. zbiornika, w odległości zaledwie 56 cm od granicy działki sąsiedniej stanowi odprowadzenie wód opadowych na teren działki E. S., podczas gdy usytuowanie ww. zbiornika de facto wzdłuż granicy działki skarżącego ma na celu kierowanie wód opadowych na teren nieruchomości skarżącego i doprowadzenie do zawilgotnienia tego terenu i budynku mieszkalnego;

f) pominięcie faktu, iż ww. zbiornik stanowi urządzenie budowlane, o którym mowa w art. 3 pkt 9 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (i powinno być przewidziane w projekcie budowlanym, przy czym w niniejszej sprawie doszło do samowolnego wykonania robót budowlanych /w związku z samowolnym wybudowaniem ww. zbiornika/) oraz do naruszenia § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury 1 z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ("Rozporządzenie"), który zakazuje dokonywania zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości;

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji podczas gdy istniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istotny sprawy lub przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

II Naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. § 28 ust. 2 Rozporządzenia poprzez uznanie, że wykopanie ww. zbiornika, w odległości 56 cm od granicy działki sąsiedniej stanowi odprowadzenie wód opadowych na teren działki E. S., podczas gdy usytuowanie ww. zbiornika de facto wzdłuż granicy działki skarżącego ma na celu kierowanie wód opadowych na teren nieruchomości skarżącego i doprowadzenie do zawilgotnienia tego terenu i budynku mieszkalnego;

2. § 29 Rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, który wprost zakazuje dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości;

3. art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie i brak uznania, że ww. zbiornik stanowi urządzenie budowlane (urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem), i powinien być przewidziany w projekcie budowlanym, a w konsekwencji powstania ww. zbiornika doszło do naruszenia § 29 Rozporządzenia, który zakazuje dokonywania zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości;

4. § 36 Rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, który stanowi, że w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej odległości od urządzeń sanitarno-gospodarczych (od pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie miejsc nie większej niż 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych o pojemności do 10 m3) powinny wynosić co najmniej 5 m od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, przy czym nie dotyczy to dołów ustępowych w zabudowie jednorodzinnej; 2 m od granicy działki sąsiedniej;

5. art. 51 ust, 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie i brak uznania, że doszło do samowolnego wykonania robót budowlanych, co uzasadnia podjęcie działań naprawczych przewidzianych w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.

W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i rozważenie uchylenia również w całości decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę [...] WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując prezentowane stanowisko w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...]września 2021 r., nr [...], który - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z odwołaniem skarżącego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lipca 2021 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W niniejszej sprawie ocenie podlegało, czy wynik przeprowadzonego postępowania administracyjnego dawał podstawy do jego umorzenia w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Przepis ten zezwala bowiem organowi administracji publicznej na wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. O bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można mówić, gdy zachodzi brak jego strony lub brak przedmiotu, czyli gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Należy przy tym mieć na uwadze, iż jak podkreśla się w doktrynie, istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że "Nastąpiło (...) takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej" (Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego M. Matan, Cz. Martysz, G. Łaszczyca, do art. 105 k.p.a.) - czyli, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego.

Zdaniem Sądu, [...] WINB prawidłowo uznał, biorąc pod uwagę materiał dokumentacyjny, że sporne urządzenie, nazywane przez skarżącego "szambem" (w piśmie inicjującym postępowanie z 11 maja 2021 r.), "zbiornikiem" - nie należy do żadnej z kategorii obiektów wymagających pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia.

I tak z czynności kontrolnych wynika, że na działce nr ew. [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...] w odległości 0,59 m od ogrodzenia pomiędzy działkami nr ew. [...] oraz [...] znajduje się dół chłonny o średnicy 0,86 m i głębokości 1,38 m, bez śladów nieczystości, cieczy czy wody. Z kolei, budynek mieszkalny usytuowany na działce ew. nr [...] podłączony jest do bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe. Tym samym nie jest zasadny zarzut skargi, że zbiornik ten (dół chłonny obudowany dwoma kręgami betonowymi, przykryty pokrywą betonową z dnem stanowiącym grunt rodzimy) stanowi urządzenie budowlane, o którym mowa w art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowalne, czyli urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków (...).

Wobec powyższego prawidłowo [...] WINB przyjął, że w takiej sytuacji nie mają zastosowania w sprawie normy odległościowe dotyczące sytuowania zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe (wynikające z § 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), przepływowych, szczelnych osadników podziemnych (§ 37) czy też osadników błota, łapaczy olejów, neutralizatorów ścieków (§ 38). Jednocześnie słusznie organ odwoławczy wyjaśnił, że wody opadowe, które zdaniem skarżącego, gromadzą się w dole chłonnym nie stanowią nieczystości ciekłych (ścieków) – co wynika z ich definicji zawartej wustawie - Prawo wodne.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi, wskazać także należy, że materiał dokumentacyjny nie potwierdza w żaden sposób aby na skutek usytuowania spornego butynku w odległości bliskiej od granicy z działką ewidencyjną nr [...], następowało kierowanie wód opadowych na jej teren i doprowadzało do jej zawilgocenia oraz budynku mieszkalnego.

Wbrew zarzutom skargi, organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Sąd uznał, że zarzuty skargi są w całości nieuzasadnione.

Reasumując, w ocenie Sądu, organy dokonały prawidłowej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, nie naruszając przepisów prawa materialnego, procesowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi ustawowe określone w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a., jako że nie miała usprawiedliwionych podstaw.