Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 325/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędziowie Sędzia NSA Piotr Kiss, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialność podatkowej członka zarządu spółki akcyjnej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za lipiec 2000 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz A. K. kwotę 5.617 zł. (pięć tysięcy sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej A. K. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług Spółki Akcyjnej A z siedzibą w Ł. za lipiec 2000 r. w wysokości 338.078,00 zł, powstałe w dniu 26 sierpnia 2000r., ze względu na jego bezprzedmiotowość oraz orzekającą o odpowiedzialności podatkowej A. K. za zaległości podatkowe z tytułu dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług Spółki Akcyjnej A za lipiec 2000 r. w wysokości 101.423,00 zł, powstałe w dniu 1 stycznia 2003r., za koszty egzekucyjne w kwocie 6.036,56 zł, odsetki za zwłokę od ww. zaległości, wyliczone od dnia następującego po ustawowym terminie płatności do dnia wydania decyzji przez organ l instancji, w wysokości 52.204,00 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. powołał przepis art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), wywodząc, iż do orzekania o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem 1 stycznia 2003 r., stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. Zauważył, iż powołany w zaskarżonej decyzji art. 116 § 1 z uwzględnieniem § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa stanowi, że za zaległości podatkowe spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

W ocenie organu odwoławczego, w świetle dokonanych ustaleń organu l instancji, dodatkowe zobowiązanie Spółki Akcyjnej A w podatku od towarów i usług za lipiec 2000 r. w wysokości 101.423,00 zł powstało 31 grudnia 2002r, tj. w okresie pełnienia funkcji członka zarządu przez A. K. A. K. pełnił bowiem funkcję prezesa zarządu Spółki Akcyjnej A od momentu jej powołania i pełni ją nadal, co potwierdzają akta rejestracyjne Spółki, znajdujące się w Sądzie Rejonowym w Ł. [...] Wydział Gospodarczy Rejestrowy - postanowienie z 29 października 1996r. sygn. akt [...] rej. [...], rej [...], postanowienie z 29 stycznia 1997r. Sądu Rejonowego w P. o wpisie do RHB – [...] i postanowienie z 29 grudnia 2000r., a także akt notarialny z 21 marca 2003r. repertorium A nr [...], dokumentujący uchwały podjęte przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Spółki Akcyjnej A.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zauważył nadto, iż nie uiszczone dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług, z dniem 1 stycznia 2003r. przerodziło się w zaległość podatkową dochodzoną od Spółki, na podstawie tytułu wykonawczego Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. Nr [...] z dnia [...], a następnie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. nr [...]. Egzekucja prowadzona w oparciu o ww. tytuł wykonawczy jak i wcześniejsze tytuły, którymi objęto zaległości Spółki w podatku VAT za pozostałe okresy rozliczeniowe 2000r. okazała się bezskuteczna, z uwagi na brak majątku Spółki. Na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny podjął udokumentowane czynności egzekucyjne. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego spisano w dniach 13 sierpnia 2001r., 1 października 2004r.,14 marca 2005r., 21 września 2005r., 27 marca 2006r. oraz 23 października 2006 r. protokoły o stanie majątkowym zobowiązanego - Spółki Akcyjnej A, z udziałem jej prezesa A. K., pouczonego o odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 kk, za składanie fałszywych zeznań. Z protokołów tych wynika, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada ruchomości ani nieruchomości, składników majątkowych o wartości licytacyjnej, środków na kontach bankowych, papierów wartościowych, nie zatrudnia pracowników. Ruchomości, które były na stanie Spółki, według spisu stanowiącego załącznik do aktu założycielskiego Spółki z o.o. B zostały aportem wniesione do tej Spółki, na podstawie Umowy Datio in Solutum z dnia 23 lipca 2001r.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zauważył, iż, wbrew twierdzeniu strony, nie złożyła ona wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki Akcyjnej A we właściwym czasie. Nie ma bowiem waloru egzoneracyjnego, w świetle art. 116 Ordynacji podatkowej, samo wniesienie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki Akcyjnej A, Ł. Pl. A, w dniu 24 kwietnia 2006r., do Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. [...] Wydziału Gospodarczego dla Spraw Upadłościowych i Naprawczych, ponieważ nie wywołało ono żadnych skutków prawnych, gdyż Sąd z powodu nie usunięcia braków formalnych zwrócił Spółce przedmiotowy wniosek na podstawie zarządzenia z dnia 27 kwietnia 2006r. sygn. akt [...], zaś wniesione zażalenie przez stronę zostało oddalone w dniu 13 czerwca 2006 r. - postanowieniem Sądu z 13 czerwca 2006 r. sygn. akt [...]. To, że wniosek Spółki nie mógł wywołać jakichkolwiek skutków prawnych, bowiem został on skutecznie zwrócony ww. zarządzeniem Sądu Rejonowego w Ł. wobec nieuzupełnienia braków formalnych, jakimi był dotknięty, wynika z dyspozycji art. 130 kp.c., co potwierdza wyrok NSA z 10 grudnia 2003r. sygn. akt l SA/Ka 2889/02 opublikowany w LEX nr 114839.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., powołany w odwołaniu wyrok NSA w Warszawie z 5 maja 2005r. sygn. akt FSK 1663/04, opublikowany w LEX nr 17368, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem nie dotyczył on tożsamej sprawy. W wyroku tym NSA w Warszawie uchylił wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 marca 2004r. sygn. akt l SA/Kr 2007/01 (uchylający decyzje podatkowe obydwu instancji orzekające o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki zoo) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia WSA w Krakowie NSA w Warszawie, nie podzielając wyrażonego przez WSA w Krakowie poglądu, wedle którego błędne jest stanowisko organów, iż członek zarządu ponosi odpowiedzialność określoną na podstawie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z poźn. zm.), bowiem członkowi zarządu Spółki nie można przypisać winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie, gdy wskazany w art. 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 z póżn. zm.) termin do złożenia takiego wniosku upłynął przed powołaniem danej osoby na członka zarządu Spółki. Zdaniem organu odwoławczego, nie jest również przedwczesne, jak twierdzi strona, orzekanie o odpowiedzialności podatkowej, skoro organ pierwszej instancji uczynił to bez formalnego stwierdzenia bezskuteczności prowadzonej egzekucji, albowiem nie wyczerpał wszystkich sposobów egzekucji by z majątku Spółki zaspokoić powstałą zaległość w podatku VAT, odsetki i koszty egzekucyjne. Zdaniem organu odwoławczego, udokumentowane ustalenia organu podatkowego dowodzą, że Spółka Akcyjna A nie dysponowała i nie dysponuje składnikami majątkowymi, które umożliwiałyby zaspokojenie ww. należności budżetowych. Potwierdzają to protokoły o stanie zobowiązanego, w tym ostatni z dnia 23 października 2006r., sporządzone z udziałem strony. Prowadzona egzekucja wobec Spółki, z jej rachunków bankowych, jak i z wierzytelności okazała się nieskuteczna, a skierowane zapytania do wszystkich Urzędów Skarbowych w Polsce, Central Bankowych, Wydziału Komunikacji jak i Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej nie doprowadziły do ujawnienia majątku ruchomego Spółki bądź nieruchomości, z którego można byłoby przeprowadzić egzekucję. Brak składników majątkowych Spółki takich jak obligacje, akcje, wierzytelności potwierdzają sporządzone z udziałem strony protokoły o stanie majątkowym Spółki z dnia 13 sierpnia 2001r., dnia 1 października 2004r., dnia 14 marca 2005r., dnia 21 września 2005r., dnia 27 marca 2006r. oraz dnia 23 października 2006r. Zatem zaistniały stan dowodzi niezbicie, według Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., że egzekucja przeprowadzona wobec Spółki okazała się nieskuteczna, z powodu braku jej majątku. Tym samym, wbrew zarzutom strony decyzja orzekająca o odpowiedzialności podatkowej została podjęta bez naruszenia prawa określonego w art. 116 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z istniejącym orzecznictwem sądowym bezskuteczność może być stwierdzona także wtedy, gdy z okoliczności sprawy wynika niezbicie, że spółka nie ma żadnego majątku, z którego wierzyciel mógłby uzyskać zaspokojenie swoich należności (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2003r. sygn. akt VCKN 416/01 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2004r. sygn. akt III AUa1201/03 OSA 2005/1/3.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zauważył, że ustalenia stanu faktycznego nie są tożsame z ustaleniami stanu faktycznego sprawy rozstrzygniętej w powołanym przez stronę w odwołaniu wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2005 r. sygn. akt III SA 2984/03, LEX nr 167996, czy też wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2005r. sygn. akt I SA/Ol 345/04, opublikowanym w ZNSA 2005/1/98, dlatego też tezy postawione w tych wyrokach nie są wiążące dla organu podatkowego w niniejszej sprawie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., stanowisko organu podatkowego jest zbieżne z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowego, powołanym wyżej, z którego wynika, że bezskuteczność egzekucji, o której mowa w art. 116 § Ordynacji podatkowej ma miejsce również wówczas, gdy egzekucja dotyczyła całego ujawnionego za pomocą odpowiednich procedur majątku Spółki, a wierzyciel wyczerpał wszelkie sposoby egzekucji, jednak cel egzekucji - jakim jest wyegzekwowanie wszystkich zaległości, nie został osiągnięty, jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie.

W skardze na powyższą decyzję A. K. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie ewentualnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Decyzji tej zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj. art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez uchylenie się od wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dowolną ocenę dowodów, nie wyczerpanie wszystkich sposobów egzekucji oraz poprzez nie przeprowadzenie egzekucji co do całego majątku Spółki z uwagi na nieujawnienie tego majątku, a także prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewskazanie, iż egzekucja w stosunku do majątku Spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna oraz pomimo wykazania przez skarżącego, że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zabezpieczającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez winy skarżącego.

W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż orzeczenie o jego odpowiedzialności za zobowiązania Spółki nastąpiło pomimo braku formalnego stwierdzenia, iż egzekucja w stosunku do majątku Spółki okazała się w całości lub części bezskuteczna. Powołując m.in. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 4 października 2004r., I SA/Bd 382/05, POP 2006/1/1 i wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2005r., III SA 2984/03, Lex nr 167996, stwierdził, iż bezskuteczność egzekucji ma miejsce wówczas, gdy egzekucja dotyczyła całego majątku spółki ujawnionego za pomocą odpowiednich procedur, a wierzyciel wykorzystał wszystkie sposoby egzekucji, jednak wyegzekwowanie wszystkich zaległości nie nastąpiło; dochodzenie od członków zarządu odpowiedzialności przewidzianej w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej jest niedopuszczalne bez przeprowadzenia egzekucji zakończonej niezaspokojeniem wierzyciela. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie wydał orzeczenia kończącego postępowanie egzekucyjne, ale nawet orzeczenia takiego nie mógł wydać, przed Sądem Okręgowym w Ł. [...] Wydział Cywilny syg. akt I [...] i [...] toczą się bowiem sprawy ze skargi pauliańskiej o uznanie za bezskuteczną wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. – W. czynności polegających na rozporządzeniu nieruchomościami, wcześniej należącymi do A SA, a Naczelnik tego Urzędu uzyskał zabezpieczenie tych powództw. Do czasu prawomocnego zakończenia tych postępowań, zdaniem skarżącego, organy podatkowe nie mogą twierdzić, że przeprowadziły egzekucję z całego majątku Spółki. Brak powyższych ustaleń dowodzi wprost naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego, zasady prawdy materialnej oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Do skargi załączono jako dowód pozwy o uznanie za bezskuteczne czynności dotyczące nieruchomości Spółki z dnia 26 maja 2004r. oraz opinie biegłego sądowego z zakresu nieruchomości z dnia 23 czerwca 2006r. i z dnia 28 sierpnia 2006r. W głosie do protokołu skarżący z kolei, powołując wyrok TK z dnia 29 kwietnia 1998r. K 17/97, podniósł, iż dodatkowe zobowiązanie podatkowe wymierzone w stosunku do osoby fizycznej jest dodatkową sankcją administracyjną, a to oznacza, iż orzekanie o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Spółki jest wyłączone w stosunku do skarżącego będącego osobą fizyczną.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ppsa, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ppsa, skarga zgodnie z art. 151 ppsa podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną przez A. K. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...], Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, w sprawie doszło, bowiem do naruszenia stanowiącego podstawę tej decyzji przepisu art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej Op. Stosownie do tego przepisu, za zaległości podatkowe spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

Przenosząc powyższy przepis na grunt analizowanej sprawy, Sąd uznał, iż skarżący A. K., pełniący funkcję członek zarządu Spółki Akcyjnej A z siedzibą w Ł. od daty jej powstania do chwili obecnej, należy niewątpliwie do kręgu podmiotów odpowiedzialnych za zobowiązania podatkowe tej Spółki za rok 2000, niemniej jednak organy podatkowe nie wykazały zaistnienia w tej sprawie przesłanki, iż egzekucja z majątku Spółki w związku z jej zaległościami podatkowymi z tytułu dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za lipiec 2000 r. w wysokości 101.423,00 zł okazała się bezskuteczna w całości lub części. Z załączonych akt administracyjnych wynika wprawdzie, że organy egzekucyjne wystąpiły do wszystkich Urzędów Skarbowych w Polsce, Central Bankowych, Wydziału Komunikacji jak i Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej celem ustalenia majątku Spółki, a wystąpienia te nie doprowadziły do ujawnienia majątku ruchomego Spółki bądź nieruchomości, z którego można byłoby przeprowadzić egzekucję. Majątku nie wskazał także A. K., który do protokołów o stanie majątkowym Spółki z dnia 13 sierpnia 2001r., dnia 1 października 2004r., dnia 14 marca 2005r., dnia 21 września 2005r., dnia 27 marca 2006r. oraz dnia 23 października 2006r. zeznał, iż Spółka nie posiada składników majątkowych takich jak obligacje, akcje czy wierzytelności. Niemniej jednak Sąd rozpoznający niniejszą sprawę na podstawie dokumentów załączonych do skargi oraz oświadczeń stron złożonych w toku rozprawy sądowej w dniu 5 czerwca 2007r., ustalił, iż organy podatkowe wystąpiły do Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydział Cywilny z pozwami z dnia 26 maja 2004r. w trybie tzw. skarg pauliańskich o uznanie za bezskuteczne umowy z dnia 29 grudnia 2000r. rep. A nr [...] sprzedaży prawa użytkowania wieczystego działki nr ewid. 56/14 i prawa własności budynków i urządzeń stanowiących odrębną nieruchomość przy ul. B 91-99 w Ł.; umowy z dnia 13 grudnia 2000r. rep. A nr [...] sprzedaży udziału w nieruchomości o nr ewid. 48/2 położonej w Ł. przy ul. C 81, udziału w prawie własności nieruchomości o nr ewid.48/3 położonej w Ł. przy ul. C 83 i D, prawa własności nieruchomości o nr ewid. 37/1 położonej w Ł. przy ul. E, prawa własności nieruchomości o nr ewid. 70 położonej w Ł. przy ul. F oraz udziału w prawie użytkowania wieczystego działki o nr ewid. 51/7 oraz prawa własności stanowiących odrębną własność budynków położonych na nieruchomości przy ul. Placu A w Ł. oraz o zabezpieczenie w/w powództw. Z załączonych opinii biegłego sądowego z zakresu nieruchomości z dnia 23 czerwca 2006r. wynika też, iż dokonanie wskazanych czynności wpłynęło na zmniejszenie majątku Spółki, z którego mogliby się zaspokoić wierzyciele tej Spółki zarówno obecni jak i przyszli, sprzedaży dokonano bowiem po cenie niższej niż rynkowej co spowodowało przysporzenie majątku na korzyść nabywcy kosztem majątku Spółki. Zdaniem biegłego, również odroczenie terminu płatności przyczyniło się do niezaspokojenia istniejących wierzytelności Spółki. Sprawy objęte wskazanymi pozwami, co zgodnie potwierdziły strony w toku rozprawy, nie zostały do dnia rozpoznania niniejszej skargi rozpoznane. Wystąpienie ze wskazanymi pozwami oznacza nic innego jak to, że w sprawie został ujawniony potencjalny majątek Spółki, w stosunku do którego będzie możliwe prowadzenie skutecznej egzekucji, choć nie jest to pewne, ale w dużym stopniu prawdopodobne. Istnieje więc możliwość wyegzekwowania wierzytelności z majątku samego zobowiązanego, tj. Spółki. Wystąpienie ze wskazanymi pozwami wskazuje też na brak spójności w argumentacji organów podatkowych, które z jednej strony przyjmują, iż nie jest możliwe wyegzekwowanie należnej Skarbowi Państwa wierzytelności, z drugiej jednak wnosząc owe skargi pauliańskie widziały szansę zaspokojenia tych wierzytelności w ten sposób. Przytoczyć w tym miejscu należy też odpowiedź na skargę, gdzie Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, iż "instytucja tzw. skargi pauliańskiej, uregulowana przepisami zawartymi w Tytule X Kodeksu cywilnego, stanowi podstawowy środek ochrony wierzyciela przed skutkami niewypłacalności dłużnika. (...) Celem zastosowania skargi pauliańskiej jest realizacja wierzytelności mimo nielojalnego zachowania dłużnika, czyli realizacja jej z majątku osoby trzeciej, która odniosła korzyść". W tym stanie faktycznym, już z tej przyczyny nie można przyznać racji organom podatkowym, iż egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna.

Nie bez znaczenia dla oceny analizowanej przesłani bezskuteczności egzekucji ma też okoliczność, iż termin płatności wynikający z umowy z dnia 29 grudnia 2000r. rep. A nr [...] sprzedaży prawa użytkowania wieczystego działki nr ewid. 56/14 i prawa własności budynków i urządzeń stanowiących odrębną nieruchomość przy ul. B 91-99 w Ł.; umowy z dnia 13 grudnia 2000r. rep. A nr [...] sprzedaży udziału w nieruchomości o nr ewid. 48/2 położonej w Ł. przy ul. C 81, udziału w prawie własności nieruchomości o nr ewid.48/3 położonej w Ł. przy ul. C 83 i D, prawa własności nieruchomości o nr ewid. 37/1 położonej w Ł. przy ul. E, prawa własności nieruchomości o nr ewid. 70 położonej w Ł. przy ul. F oraz udziału w prawie użytkowania wieczystego działki o nr ewid. 51/7 oraz prawa własności stanowiących odrębną własność budynków położonych na nieruchomości przy ul. Placu A w Ł. został określony na dzień 15 grudnia 2006r. To zaś oznacza, iż Spółka w dniu wydawania decyzji pierwszoinstancyjnej (tj. w dniu [...]) posiadała wierzytelność z odroczonym terminem płatności, zaś w dniu wydawania decyzji drugoinstancyjnej (tj. [...]) - wymagalną wierzytelność. Z wierzytelności tej bez wątpienia możliwe było zaspokojenie zobowiązania, choć nie jest wiadome, bo nie było to przedmiotem analizy organów podatkowych, czy wierzytelność ta wystarczyłaby na pokrycie całego zobowiązania. Podkreślić należy, iż organy te zaniechały podjęcia jakichkolwiek czynności procesowych co do wskazanych wierzytelności. Jak bowiem wynika z przedłożonego w dniu 13 czerwca 2007r. pisma procesowego przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., nie dokonano zajęcia wskazanych wierzytelności, "ponieważ przedmiotowy tytuł wykonawczy (dodaję tj. nr SM [...]) został wystawiony 31 stycznia 2003r., tj. w czasie kiedy wierzytelności z tytułu sprzedaży nieruchomości objętych skargami pauliańskimi nie przysługiwały Spółce Akcyjnej A, lecz Spółce zoo C. Zauważyć jednak należy, iż nieruchomości te zostały zbyte na rzecz T. J. K. (bezpośredniego nabywcy), a więc to w stosunku do T. K. zbywca - Spółka Akcyjna A odroczyła termin płatności z tytułu zbycia tych nieruchomości i to od T. K. należała się Spółce ta płatność. Dalsze zbycie spornych nieruchomości przez T. K. i rozliczenia oraz ich warunki między nią a kolejnym nabywcą wydają się być bez znaczenia dla terminu płatności dla Spółki Akcyjnej A.

Za chybiony Sąd uznał natomiast podnoszony w skardze zarzut, iż skarżący uwolnił się z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, bowiem złożył wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie oraz że nie może ponosić konsekwencji odrzucenia tego wniosku przez właściwy sąd. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż wniosek ten nie został złożony we właściwym terminie. Skoro bowiem wniosek ten został złożony we właściwym sądzie w dniu 24 kwietnia 2006r., a na co najmniej 3 lata przed tym dniem Spółka, której członkiem zarządu był skarżący, tj. osoba odpowiedzialna za podejmowanie decyzje finansowe i gospodarcze Spółki, zbyła majątek i w dniu składania wniosku o upadłość nie posiadała już zaewidencjowanego majątku, co nie budzi żadnych wątpliwości i nie jest też sporne między stronami, to oczywistym jest, iż żaden wierzyciel w toku postępowania upadłościowego nie mógł zostać zaspokojony z uwagi na brak majątku, z którego owo zaspokojenie mogłoby nastąpić. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym. Przypomnieć wypada niektóre tylko tezy z orzeczeń sądowych. I tak, za właściwy czas zgłoszenia upadłości nie może być uznany czas, w którym stan majątkowy Spółki kwalifikuje ją już jako bankruta, niweczyłoby to bowiem cały sens postępowania upadłościowego, pozbawiając wierzycieli jakiejkolwiek ochrony prawnej ich interesów (por. wyrok SN z dnia 11 października 2000r., III CKN 252/00, Lex nr 51887). Zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości po wyzbyciu się majątku nie zwalnia członków zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki skoro w dniu zgłoszenia wniosku stan majątkowy Spółki był tak zły, że nie wystarczał nawet na przeprowadzenie postępowania upadłościowego, to zasadnym wydaje się uznanie zgłoszenia upadłości za dokonane z przekroczeniem właściwego czasu. Właściwy czas do wszczęcia postępowania upadłościowego, który uwalniałby od przeniesienia zobowiązania podatkowego, to czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli. Za taki czas nie może być uznana chwila, w której pasywa przewyższają aktywa i z tej przyczyny dłużnik nie posiada już dostatecznych środków na zaspokojenie wierzyciela. (wyrok SN z dnia 16 października 1998r., III CKN 650/97, OSNC 1999, z. 3, poz. 64 czy wyrok wsa w Warszawie z dnia 30 czerwca 2005r., III SA/Wa 629/04, Lex nr 181425, wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2004r., III SA 3215/02, Lex nr 150841). Mając powyższe na uwadze w świetle wskazanych wyżej okoliczności niniejszej sprawy przyjąć należy, iż złożenie wniosku o upadłość w dniu 24 kwietnia 2006r. stanowiło nieudaną zresztą próbę uwolnienia się skarżącego z odpowiedzialności za zobowiązania zarządzanej przez niego Spółki. Nie bez znaczenia ma też i ta okoliczność, iż wniosek ten nie został złożony skutecznie, a tylko skutecznie złożony wniosek mógł doprowadzić do uwolnienia się A. K. od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. Orzecznictwo sądowe zgodne jest wszak co do tego, iż nie jest spełniona przesłanka wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu wówczas, gdy nie nastąpiło skuteczne zgłoszenie, tzn. gdy wniosek został zwrócony-przepis art. 116 § 1 OP stanowi o zgłoszeniu wniosku, a nie o jego złożeniu (por. wyrok wsa w Warszawie z dnia 30 czerwca 2005r., III SA/Wa 629/04, Lex nr 181425 czy K. Dąbek-Krajewska, Przepis art. 298 kh jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu spółki zoo, Rejent 1999, z. 9, s. 15). Podkreślić również należy, iż wniosek o ogłoszenie upadłości zawierał wady formalne, a także fiskalne, których skarżący nie usunął pomimo wezwania właściwego sądu. Twierdzenia skarżącego, iż nie był w stanie uzupełnić wniosku z uwagi na zaginięcie dokumentacji Spółki w katastrofie budowlanej wydają się być niewiarygodne. Przede wszystkim dlatego, że jak to zauważył właściwy dla upadłości sąd braki te można było uzupełnić pomimo zaginięcia tych dokumentów, gdyż skarżący dysponował niezbędną wiedzą dotyczącą danych Spółki, tj. co do imion, nazwisk reprezentantów Spółki, miejsca siedziby Spółki itp., a także poprzez wystąpienie o zwolnienie od opłat sądowych (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi Wydział X Gospodarczy syg. akt X Gz [...]). Nie bez znaczenia ma też okoliczność, iż skarżący w żaden sposób nawet nie próbował wykazać okoliczności katastrofy budowlanej i zaginięcia tychże dokumentów. W przypadku katastrofy budowlanej wszak interwencję podejmują odpowiednie służby, chociażby powiatowy inspektor nadzoru budowlanego czy organy ścigania, uprawnione do wyjaśnienia zarówno przyczyn, jak i osób odpowiedzialnych za katastrofę, a fakt katastrofy budowlanej jest stwierdzany protokolarnie. Skarżący nie dość, że nawet nie uprawdopodobnił okoliczności zaistnienia tejże katastrofy i zaginięcia dokumentacji podatkowej Spółki, to na dodatek nie przedstawił podstawowego dokumentu stwierdzającego zaistnienie tej katastrofy, jakim jest protokół właściwego PINB.

Sąd nie podzielił również poglądu skarżącego, wedle którego pociągnięcie A. K. do odpowiedzialności za zobowiązania dodatkowe Spółki pozostaje w kolizji z orzeczeniem TK z dnia 29 kwietnia 1998r., K.17/97. Orzeczenie to dotyczyło bowiem innej sytuacji niż mająca miejsce w niniejszej sprawie. A. K. odpowiada nie za własne zobowiązania podatkowe, lecz za zobowiązanie osoby prawnej, za cudzy dług. W tej sprawie nie zachodzi więc zbieg odpowiedzialności karnej skarbowej i administracyjnej za ten sam czyn. Tymczasem wskazane orzeczenie dotyczyło odpowiedzialności podatnika będącego osobą fizyczną za dodatkowe zobowiązanie podatkowe tego podatnika. Przypomnieć należy, iż w orzeczeniu tym TK stwierdził, iż odpowiedzialność administracyjna podatnika będącego osobą fizyczną, polegająca na obciążeniu go dodatkowym zobowiązaniem podatkowym, jest konkurencyjna wobec odpowiedzialności karnej skarbowej, ponoszonej przez osoby fizyczne. W tych przypadkach powstaje zbieg odpowiedzialności administracyjnej i odpowiedzialności za wykroczenia skarbowe. Omawiana odpowiedzialność administracyjna uwzględnia tylko interesy Skarbu Państwa, a w żadnym stopniu nie uwzględnia interesów podatnika. Stosowanie wobec tej samej osoby, za ten sam czyn sankcji administracyjnej określanej przez zaskarżoną ustawę jako "dodatkowe zobowiązanie podatkowe", i odpowiedzialności za wykroczenia skarbowe w postępowaniu przed finansowymi organami orzekającymi narusza zasadę państwa prawa wyrażoną w art. 2 Konstytucji. Kumulowanie bowiem odpowiedzialności administracyjnej i odpowiedzialności za wykroczenia skarbowe stanowi wyraz nadmiernego fiskalizmu i nie uwzględnia w żadnym stopniu interesu podatnika, który może ponieść wskazaną "karę administracyjną".

W ocenie Sądu, dla uznania egzekucji za bezskuteczne nie jest też konieczne, choć w orzecznictwie nie ma co do tego zgodności, podjęcie przez organ egzekucyjny orzeczenia o umorzeniu egzekucji. Wystarczy, że z całokształtu działań tego organu wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż egzekucja nie doprowadziła do zaspokojenia wierzyciela.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę uwzględnił. O kosztach postępowania między stronami orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy, o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia zaś na podstawie art. 152 tej ustawy.