Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 261/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 13 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2012 roku sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...], nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy W., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1-5, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 1 – 4 art. 24, art. 25, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) odmówił H. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym wujem S. M. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W uzasadnieniu organ podał, iż wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie świadczenia, gdyż H. S. w stosunku do S. M. nie jest osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobie innej niż spokrewnionej w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki. Organ podkreślił, iż z ustaleń faktycznych i prawnych wynika, iż zobowiązanym do opieki nad ojcem S. M. jest syn.

W terminie prawem przewidzianym odwołanie od powyższej decyzji złożyła H. S. wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia. Strona argumentowała, iż organ ograniczył się do ustalenia, iż odwołująca się nie jest osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu, pominął zaś zapis art. 17 ust. 1 pt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który przewiduje, iż świadczenie przysługuje opiekunowi faktycznemu. A takim opiekunem faktyczny jest w ocenie strony właśnie odwołująca się, gdyż mieszka z wujem, w nieruchomości przekazanej jej przez wuja w formie darowizny i opiekuje się nim od wielu lat. Dodała, iż wuj od ponad 20 lat nie posiada żadnego kontaktu z synem, nie zna jego miejsca zamieszkania, ani pobytu. Odwołująca się zaznaczyła, iż organ nie poczynił żadnych ustaleń w tym kierunku, w przeciwnym razie doszedłby bowiem do przekonania, iż syn nie wykazuje żadnego zainteresowania ojcem i świadczenie winno zostać przyznane odwołującej. I już sam fakt braku w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji rozważań w tym zakresie przesądza o wadliwości rozstrzygnięcia.

Strona dodała, iż organ zastosował wyłącznie wykładnię językową przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pominął wykładnię celowościową i systemową, które mają zdecydowane pierwszeństwo. Dla przykładu strona przywołała orzeczenie WSA w Krakowie z dnia 27 stycznia 2009r., w sprawie sygn. akt III SA/Kr 791/08, w którym Sąd stwierdził, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu jest legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności. Podobnie wypowiedział się WSA w Poznaniu, w wyroku z dnia 16 lipca 2008r., w sprawie sygn. akt IV SA/Po 125/08, stwierdzając, iż o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesądza okoliczność, że istnieje konieczność stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. W ocenie odwołującej się przywołane orzeczenia dotyczą wprawdzie opieki nad dzieckiem, jednakże w równym stopniu odnoszą się do opieki nad osobami dorosłymi.

Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Podzielając stanowisko organu pierwszej instancji Kolegium przypomniało, iż wnosząc o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego strona złożyła dokumenty potwierdzające, iż S. M. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, iż jest niezdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej opieki osób trzecich. Nadto oświadczenie wnioskodawczyni potwierdza, że opiekuje się wujem od 1980 roku, natomiast w 1987 roku wuj przepisał na nią nieruchomość, w której obecnie razem mieszkają. S. M. jest rozwiedziony, a z synem nie utrzymuje żadnych kontaktów od ponad 20 lat.

Dalej organ podał, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce lub ojcu; osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej: k.r.i.o) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności; opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślając, iż przyznanie omawianego świadczenia wymaga łącznego spełnienia warunków z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Kolegium stwierdziło, iż odwołująca tych przesłanek nie spełnia, gdyż nie sposób zaliczyć jej do żadnej z osób wskazanych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. W szczególności nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec S. M. Obowiązek taki, jak wynika z art. 128 k.r.i.o. obciąża krewnych w linii prostej czyli zstępnych (syn, córka, wnuk) i wstępnych (ojciec, matka, dziadek, babka) oraz rodzeństwo. H. S. jest natomiast bratanicą S. M. Nadto w ocenie Kolegium odwołująca nie jest także opiekunem faktycznym wuja, o którym mowa w ustawie, ponieważ ustawodawca wyraźnie wskazał, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi faktycznemu dziecka. A w niniejszej sprawie opieka sprawowana jest nad osobą dorosłą, z tego też względu przywołane w odwołaniu orzeczenia pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Tym bardziej, iż istniej definicja, stosownie do której przez "dziecko" należy rozumieć dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziecko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną (art. 3 pkt 4 ustawy). Z kolei pojęcie "opiekun faktyczny" oznacza osobę faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sadu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Brak zatem podstaw dla uznania, iż odwołująca jest opiekunem faktycznym S. M.

Reasumując Kolegium dodało, iż zgodnie z aktualnym orzecznictwem żadne inne, niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, a organ nie dysponuje żadnym luzem decyzyjnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H. S. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu powtórzyła argumenty odwołania, zwracając uwagę, iż przepis art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny z art. 2, art. 30, art. 32 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi. Podkreśliło, iż ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie są uprawnione do oceny zgodności przepisu prawa z Konstytucją, zgodnie z art. 188 Konstytucji ocena taka pozostaje w wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dopatrzył się w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy W. w sprawie odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad S. M., tego rodzaju uchybień przepisom prawa materialnego i procesowego, które obligowały Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Analizując ustalony w sprawie, niekwestionowany, aczkolwiek niekompletny stan faktyczny sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż organy dokonały błędnej subsumcji prawa, przez którą należy rozumieć przypadek, gdy organ nie zastosował przepisu, który winien był zastosować lub też dokonał wadliwej wykładni zastosowanego prawa.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) (dalej jako "u.ś.r."). W szczególności wskazywany przez organ przepis art. 17 u.ś.r., z którego wywiódł on, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jedynie matce lub ojcu dziecka; innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności; opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślając jednoznaczne sformułowanie przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. organ wskazywał, iż wyklucza on uznaniowe rozszerzenie kręgu osób wymienionych w tym przepisie. W następstwie odmówił skarżącej, jako bratanicy S. M., przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej jednak z taką wykładnią organu nie sposób się zgodzić, w szczególności w świetle dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w tej materii i spoczywającego na sądach administracyjnych obowiązku wykładni prokonstytucyjnej stosowanych przepisów

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. był przedmiotem dwukrotnej analizy Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 18 lipca 2008r., w sprawie sygn. akt P 27/07 (publ. OTK-A 2008/6/107) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji R.P.. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wskazał, że w sprawie miał do czynienia z pominięciem ustawodawczym, upoważniającym do kontroli konstytucyjności obowiązującego aktu normatywnego z punktu widzenia tego, czy w jego przepisach nie brakuje unormowań, bez których może on budzić wątpliwości natury konstytucyjnej.

Z kolei w wyroku z dnia 22 lipca 2008r., w sprawie sygn. akt P 41/07 (publ. OTK-A 2008/6/109) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:

1. art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym, niepełnoletnim członkiem rodziny, dla której stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 20 i art. 23 Konwencji o prawach dziecka, przyjętych przez Zgromadzenie Ogólne narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991r., Nr 120, poz. 526 z zm.);

2. art. 58 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po dniu 31 sierpnia 2005r. osobie ustanowionej rodziną zastępczą spokrewnioną i otrzymującą do dnia wejścia w życie owej ustawy zasiłek stały, jest niezgodny z art. 2 i art. 18 Konstytucji.

Wprawdzie przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r. odnosi się do treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych sprzed nowelizacji tego przepisu, a więc sprzed dnia 14 października 2011r., jednakże wywody w nim zawarte pozostają nadal aktualne dla właściwej interpretacji zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w przedmiocie nabywania uprawnień do świadczeń pielęgnacyjnych, w tym do właściwego odczytywania ograniczeń wynikających z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" tej ustawy. Wprawdzie ten konkretny przepis nie został poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego, jednakże jego wykładnia musi uwzględniać konstytucyjne zasady, w tym wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji R.P. zasadę równości. Poza tym przepis ten musi być interpretowany w taki sposób, aby nie niweczyć skutku cytowanego wyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza że sam Trybunał podkreślił, iż stwierdza niekonstytucyjność tylko art. 17 ust. 1 omawianej ustawy, gdyż tylko takie ramy kognicji zostały zakreślone w rozpoznawanych sprawach, natomiast do organów stosujących przepisy o świadczeniu pielęgnacyjnym należeć będzie ocena skutków tego orzeczenia w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym w szczególności w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Sąd w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że dokonując prokonstytucyjnej wykładni powołanych wyżej przepisów, przy uwzględnieniu przywołanych wyroków Trybunału Konstytucyjnego, może prawidłowo dekodować normę prawa materialnego, pozwalającą na rozstrzygnięcie sprawy i nie zachodzi potrzeba przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu kolejnego pytania prawnego na podstawie art. 193 Konstytucji RP.

Zwrócić przede wszystkim należy uwagę, iż z uzasadnień powołanych wyroków nie wynika, by Trybunał Konstytucyjny uzależniał ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, czy osoby ubiegające się o świadczenie były obciążone ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym. W związku z tym kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnieniem jest ocena, czy możliwa jest taka prokonstytucyjna i systemowa wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r., w oparciu o którą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego będzie przysługiwało również osobie niepodejmującej lub rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko pełnoletnim członkiem rodziny, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wobec którego osoby tej nie obciąża obowiązek alimentacyjny, a jednocześnie, gdy niepełnosprawny jest jedynym członkiem rodziny osoby rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania nad nim opieki.

Dokonując systemowej, celowościowej i prokonstytucyjnej wykładni art. 17 u.ś.r. wyjść należy od pojęcia "opieki", rozumianego jako troszczenie się o kogoś, dbanie, pilnowanie kogoś, piecza (vide: Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. W. Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN 2003, t. 2, s. 1270). Opieka obejmuje obowiązki znacznie dalej idące niż tylko dostarczanie środków utrzymania. Osobiste starania o utrzymanie stanowią realizację obowiązku alimentacji nie tylko dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 135 § 2 k.r.o.), lecz i osoby dorosłej, nieporadnej z uwagi na wiek bądź niepełnosprawność w sprawach codziennych. Alimentacja nie może być zatem postrzegana wyłącznie jako realizacja ustawowego obowiązku alimentacji.

Jak wynika z akt niniejszej sprawie strona skarżąca jest bratanicą S.M., zatem jest zstępną brata (rodzeństwa w rozumieniu art. 128 i art. 129 § 1 k.r.o.) i nie ciąży na niej ustawowy obowiązek alimentacyjny. Nie oznacza to jednak, że przez prawo strona skarżąca nie jest postrzegana jako członek rodziny. Jako zstępna rodzeństwa (także przyrodniego) jest członkiem rodziny, należącym do kręgu spadkobierców ustawowych (art. 934, art. 935 § 1 Kodeksu cywilnego (dalej k.c.) Analogiczny obowiązek w stosunku do spadkobierców testamentowych przewiduje art. 966 k.c..

Niezgodne z konstytucyjną zasadą równości byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia rodzinnego do osób, które opiekują się tylko swymi dziećmi, a więc de facto osobami, wobec których ciąży obowiązek alimentacyjny. Utraciłyby wówczas gwarancję równego traktowania wobec prawa osoby, które poświęcając się opiece nad krewnymi lub powinowatymi, wobec których nie mają obowiązku alimentacyjnego, ale dla których są jedynymi członkami rodziny (art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych) i rezygnują dla nich ze swojej aktywności zawodowej i zarobkowej. Taka interpretacja nie jest trafna i nie jest zgodna z konstytucyjną zasadą równości, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 18 lipca 2008r. i dnia 22 lipca 2008r.. Wskazać trzeba, że z systemu prawa dekodowana winna być norma prawna, która umacnia więź rodzinną i wspiera osoby alimentujące bliskich (w tym poza ustawowym obowiązkiem alimentacji), dotkniętych niepełnosprawnością w stopniu znacznym, także przez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzeństwu, bądź zstępnym rodzeństwa. Odmienna wykładnia byłaby niezgodna z konstytucyjnymi standardami ochrony rodziny (art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji R.P.).

Reasumując, stwierdzić należy, iż decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, bowiem zasadzały się na błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie matce lub ojcu dziecka, innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny stosownie do postanowień Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego albo opiekunowi faktycznemu dziecka przy spełnieniu dalszych kryteriów określonych w art. 17 u.ś.r., a jednoznaczne sformułowanie powołanego przepisu wyłącza możliwość uznaniowego rozszerzenia przez organ orzekający kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.

Biorąc pod uwagę zaprezentowaną wyżej argumentację, mającą oparcie tak w orzecznictwie, jak i w doktrynie należy uznać, że nie ma uzasadnienia dla wskazanej przez organy interpretacji przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r.. Dotyczy to zawężenia grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia rodzinnego do osób, które opiekują się de facto jedynie osobami, wobec których ciąży obowiązek alimentacyjny. Powoduje to, że tracą gwarancję równego traktowania wobec prawa osoby, które poświęcając się opiece nad krewnymi lub powinowatymi, wobec których nie mają obowiązku alimentacyjnego, ale dla których są jedynymi członkami rodziny (art. 3 pkt 16 u.ś.r.) i rezygnują dla nich ze swojej aktywności zawodowej i zarobkowej (vide: wyroki WSA w Łodzi z dnia 28 lutego 2012r., w sprawie sygn. akt II SA/Łd 33/12; z dnia 20 września 2011r., w sprawie sygn. akt II SA/Łd 865/11; wyrok NSA z dnia 10 lutego 2011r. w sprawie sygn. akt I OSK 1873/10; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2008r., w sprawie sygn. akt IV SA/Po 210/08)

Uchybienia organów należy upatrywać nadto w braku wyjaśnienia, czy faktycznie S. M. nie utrzymuje kontaktów z jedynym synem. Co za tym czy syn nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W tym zakresie brak jest jakichkolwiek ustaleń organu, które winny znaleźć odzwierciedlenie w argumentacji zaskarżonej decyzji. Co prawda w uzasadnianiu zaskarżonych decyzji okoliczność braku kontaktów pomiędzy S. M. a jego synem została przez organy przyznana, ale stało się tak bowiem organy okoliczność tą traktowały drugorzędnie wobec prezentowanego stanowiska o konieczności literalnej wykładni przepisu art. 17 u.ś.r.. Aktualnie, gdy istotne jest ustalenie czy skarżąca jest rzeczywiście jedynym członkiem rodziny S. M., okoliczności związane z jego synem i ewentualnymi kontaktami pomiędzy ojcem i synem, nabierają dla sprawy kapitalnego znaczenia. Tym samym nieuprawnione z punktu widzenia reguł rządzących gromadzeniem i oceną materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.) jest ustalanie powyższej okoliczności bez przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego.

Z podanych wyżej powodów zaskarżone decyzje należało uznać za wydane z naruszeniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również przepisów proceduralnych.

Na obecnym etapie postępowania Sąd nie rozstrzyga, czy wnioskowane świadczenie należy się skarżącej, bowiem bez zbadania wskazanych wątków sprawy nie jest możliwe jej właściwe rozstrzygnięcie. Dopiero wyjaśnienie wskazanych okoliczności pozwoli na zastosowanie odpowiednich przepisów prawnych, jednakże winno to nastąpić zgodnie z ich wykładnią zaprezentowaną w niniejszym wyroku. W związku z tym organ winien przeprowadzić ponownie postępowanie wyjaśniające, mając na względzie powyższe wskazania Sądu.

Z tych powodów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c", w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

J.M.