Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1884/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 4, art. 135e ust. 1 zd. 1 i ust. 9, art. 135g ust. 1 oraz art. 135j ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2067
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 19 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 10/19 w sprawie ze skargi R.W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 10/19, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany, uchylił zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...].

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Komendant Powiatowy Policji w [...] orzeczeniem z dnia [...] października 2018 r. nr [...], na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.), po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko [...] R.W., obwinionemu o to, że w dniu [...] czerwca 2018 r. w [...] pełniąc służbę na stanowisku [...] Komendy Powiatowej Policji w [...] popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w taki sposób, że przekroczył uprawnienia określone w przepisach prawa, wydając polecenie zatrzymania P.G. w związku z podejrzeniem popełnienia przez wymienionego przestępstwa znęcania się nad żoną, podczas gdy nie wystąpiła żadna przesłanka szczególna warunkująca legalność i zasadność zatrzymania określona w art. 244 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1904 ze zm. dalej w skrócie "K.p.k."), tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji – uznał obwinionego winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzył karę dyscyplinarną nagany.

W uzasadnieniu orzeczenia podał, że w dniu [...] czerwca 2018 r. ok. godz. 15.20 do Komisariatu Policji w [...] zgłosiła się A.G., która złożyła protokolarne zawiadomienie o przestępstwie fizycznego i psychicznego znęcania się nad nią i rodziną przez jej męża – P.G. Z treści zawiadomienia wynikało, że mąż miał się nad nią znęcać przez okres ostatnich czterech lat, a miało to polegać na popychaniu, biciu, szarpaniu, a także podnoszeniu głosu, wyzywaniu i poniżaniu. Z jej relacji wynikało, że do przemocy miało dochodzić stosunkowo często, nawet 2 razy w tygodniu i to zarówno kiedy był on trzeźwy, jak i w stanie nietrzeźwości. Ponadto mąż miał kierować do niej groźby pozbawienia życia, jak i umieszczenia w szpitalu psychiatrycznym. W ocenie zawiadamiającej, wszystkie te zapewnienia były realne i wzbudzały u niej obawę ich spełnienia. Z zeznań wynikało również, że jej mąż miał dopuszczać się przemocy fizycznej i psychicznej wobec córek. Przemoc miała polegać na szarpaniu i biciu ręką, wyzywaniu, poniżaniu oraz manipulowaniu. A.G. zeznała także, iż od około 2 miesięcy mąż zaprzestał stosowania przemocy wobec córek z uwagi na toczącą się sprawę rozwodową. Wskazała także na zdarzenie, które miało miejsce w nocy z [...] na [...] czerwca, polegające na pobiciu jej w miejscu zamieszkania przez męża, w wyniku czego doznała obrażeń ciała, które zostały udokumentowane zaświadczeniem lekarskim.

Tego samego dnia o godzinie 21:00 w Komendzie Powiatowej Policji w [...] stawił się P.G., który złożył zawiadomienie o przestępstwie psychicznego znęcania się nad nim, wskazując jako sprawcę swoją żonę – A.G. Zawiadomienie o przestępstwie zostało przyjęte przez pełniącego tego dnia dyżur [...] W.S. Z treści zawiadomienia wynikało, że od ok. kwietnia 2017 r. A.G. poprzez ciągłe wyzwiska, niszczenie oraz ukrywanie przedmiotów osobistych (m.in. paszportu) znęca się psychicznie nad zawiadamiającym oraz ich córkami. P.G. wskazał, że żona jest osobą nadużywającą alkoholu i do znęcania dochodzi w czasie, kiedy jest pod jego wpływem, a ma to miejsce praktycznie codziennie. Ponadto zeznał, że w dniu [...] czerwca 2018 r. wraz z córkami wyprowadził się z zajmowanego dotychczas wspólnie z żoną i córkami domu położonego w [...].

W czasie przyjmowania zawiadomienia o przestępstwie od P.G., pełniący służbę na stanowisku Dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...] – [...] R.W., na podstawie analizy zdarzeń w Systemie Wspomagania Dowodzenia (SWD) ustalił, że o godz. 19:00 dyżurny Komisariatu Policji w [...] dokonał rejestracji zdarzenia – przyjęcia zgłoszenia o przestępstwie – znęcania nad A.G. i jej dwoma córkami przez P.G. Protokół z przyjęcia zdarzenia został mu przesłany faksem. Po zapoznaniu się z nadesłanymi materiałami podjął decyzję o konieczności zatrzymania P.G., jako osoby podejrzanej o znęcanie się nad rodziną. W tym celu został przywołany patrol w składzie: [...], którzy zgodnie z wydanym im poleceniem udali się do pokoju referenta i dokonali zatrzymania P.G. Z czynności tej sporządzili protokół zatrzymania osoby, w którym jako podstawę prawną czynności podali art. 244 § 1 K.p.k., a jako przyczynę zatrzymania wpisali: "Osoba podejrzana o stosowanie gróźb i znęcanie się nad żoną A.G. w [...], tj. o czyn z art. 207 § 1 K.k. Zachodzi obawa ukrywania się". O fakcie zatrzymania został powiadomiony Prokurator Rejonowy w [...] pełniący w tym czasie dyżur.

W dniu 20 czerwca 2018 r. w sprawie zostało wszczęte dochodzenie, w toku którego P.G. przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa i tego samego dnia obrońca podejrzanego złożył do Sądu Rejonowego w [...] zażalenie na dokonaną w dniu [...] czerwca 2018 r. czynność zatrzymania wyżej wymienionego.

Sąd Rejonowy w [...] II Wydział Karny postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. sygn. akt [...] stwierdził, że zatrzymanie P.G. w dniu [...] czerwca 2018 r. było niezasadne i nielegalne. Nie miał jedynie uwag co do prawidłowości jego wykonania. Wskazał, że o ile można by uznać, że zachodziło uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, to nie zaistniała żadna przesłanka szczególna, warunkująca dopuszczalność zatrzymania, określona w art. 244 § 1 K.p.k. P.G. sam stawił się w Komendzie Powiatowej Policji w [...], nie mogło więc być mowy o obawie jego ukrywania się. Sąd stwierdził także, iż nie było żadnych przeszkód, aby po jego zgłoszeniu się do jednostki Policji w tym dniu wręczyć mu wezwanie do stawienia się w określonym terminie celem uczestnictwa w czynnościach procesowych.

W związku z powyższym, Komendant Powiatowy Policji w [...] polecił przeprowadzenie czynności wyjaśniających zgodnie z rozdziałem 10 ustawy o Policji. W sprawozdaniu z przeprowadzonych czynności wyjaśniających podano, że warunkiem legalności i zasadności zatrzymania osoby na podstawie art. 244 § 1 K.p.k. jest łączne wystąpienie określonych w nim przesłanek, a także wskazano na treść art. 132 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Mając na uwadze powołane przepisy uznano, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez [...] R.W. przewinienia dyscyplinarnego.

Po wszczęciu na mocy postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 6 sierpnia 2018 r. nr 4/2018 postępowania dyscyplinarnego wobec [...] R.W., do akt został włączony materiał dowodowy uzyskany z czynności wyjaśniających. W toku postępowania w charakterze świadków przesłuchano: [...]. Przesłuchano również w charakterze obwinionego [...] R.W., który wyjaśnił, że zrozumiał przedstawiony mu zarzut, to jednak nie przyznał się do jego popełnienia. Skorzystał z prawa i odmówił składania jakichkolwiek wyjaśnień. Ponadto dokonano odsłuchania zabezpieczonego zapisu utrwalonych rozmów telefonicznych ze stanowiska kierowania Komendy Powiatowej Policji w [...].

Mając powyższe na uwadze, Komendant Powiatowy Policji w [...] uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził fakt dopuszczenia się przez [...] R.W. przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej. Stwierdził, że podstawy zatrzymania muszą istnieć obiektywnie, a nie jedynie w odczuciu organu dokonującego zatrzymania lub je zarządzającego. Nie istnieją one nie tylko wtedy, gdy organ ścigania z pełną świadomością dokona zatrzymania lub zarządzi je mimo braku ku temu podstaw, ale i wówczas, gdy mylnie przyjmuje ich istnienie, a nieprawidłowość tę ustalono w wyniku dalszych, późniejszych czynności ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 26 marca 2009 r. sygn. akt II AKa 1/09).

Zdaniem organu, obwiniony, jako policjant posiadający wieloletnie doświadczenie, powinien zdecydowanie bardziej wnikliwie rozpatrywać przesłanki, na podstawie których wydaje polecenie do zatrzymana osoby, a tym samym pozbawienia jej wolności. Obwiniony dysponował także stosowną wiedzą, że stawiający się w jednostce Policji P.G. nie będzie się ukrywał, albowiem stawił się on do niej sam, niewzywany przez jakiegokolwiek policjanta. [...] R.W. popełnił przewinienie dyscyplinarne w sposób umyślny, co najmniej w zamiarze ewentualnym, gdyż musiał przewidywać możliwość jego popełnienia i świadomie na to się godził.

W ocenie Komendanta Powiatowego Policji w [...], wymierzona kara nagany jest karą odpowiednią. Szczegółowa analiza okoliczności czynu, dotychczasowego przebiegu służby obwinionego, jego niekaralność i pozytywna opinia służbowa, wskazują na to, że wymierzona kara jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia. Kara nagany jest karą oznaczającą wytknięcie ukaranemu niewłaściwego postępowania, z którym w tym przypadku niewątpliwie mamy do czynienia. Wymierzona kara spełni swoją rolę wychowawczą i w ten sposób zmobilizuje obwinionego do rzetelnego wykonywania obowiązków.

Na skutek wniesienia przez [...] R.W. od powyższego orzeczenia odwołania sprawę rozpoznawał Komendant Wojewódzki Policji w [...], który orzeczeniem z dnia [...] października 2018 r. nr [...], na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 i art. 133 ust. 6 ustawy o Policji, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania dyscyplinarnego. Powołując treść art. 135l ust. 1, art. 132 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 oraz art. 135n ust. 4 ustawy o Policji, a także art. 244 K.p.k., wskazał, iż z analizy powyższych przepisów wynika, że fakt zatrzymania P.G. wynikał z zastosowania przepisu określonego w treści art. 244 § 1 K.p.k., a przepisy określone w § 1a oraz § 1b w tym przypadku nie mogły mieć skutecznego zastosowania. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie dała podstaw do stwierdzenia, że informacje posiadane przez dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...] i policjantów Komisariatu Policji w [...] w dniu zdarzenia, umożliwiały zastosowanie powyższych przepisów albowiem nie uzyskano żadnych informacji wskazujących, iż zachodzi obawa, że sprawca ponownie popełni przestępstwo z użyciem przemocy wobec osoby wspólnie zamieszkującej lub że popełnieniem takiego przestępstwa groził. Decyzja o wdrożeniu przepisu art. 244 § 1 K.p.k. została podjęta autonomicznie przez [...] R.W., który wydał policjantom Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w [...] polecenie zatrzymania osoby, a jako podstawę szczególną uzasadniającą zatrzymanie P.G. wskazał, iż zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa.

W ocenie organu odwoławczego, [...] R.W. w sposób prawidłowy, na podstawie posiadanych danych m.in. informacji uzyskanych z Komisariatu Policji w [...], zinterpretował dyspozycję art. 244 § 1 K.p.k. w części dotyczącej zaistnienia przesłanki ogólnej zastosowania instytucji zatrzymania osoby, tj. wskazania, że istniało uzasadnione przypuszczenie, że P.G. popełnił przestępstwo. Informacje uzyskane z Komisariatu Policji w [...], a w tym protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa na szkodę A.G. w sposób wystarczający uzasadniał taką możliwość albowiem wymieniona w sposób jednoznaczny wskazała, iż jej mąż od kilku lat znęca się nad nią zarówno na płaszczyźnie psychicznej, jak również fizycznej. Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że wymieniona w trakcie czynności prowadzonych z jej udziałem podała, że w dniu poprzedzającym zgłoszenie jej mąż użył wobec niej siły fizycznej, co miało swoje odzwierciedlenie w dostarczonej dokumentacji medycznej. Zaprezentowany powyżej stan sprawy mógł w dniu zdarzenia w sposób jednoznaczny uzasadniać, że P.G. był sprawcą przestępstwa na szkodę swojej żony A.G..

Komendant Wojewódzki Policji w [...] uznał, że powyższy stan potwierdza, że [...] R.W. w sposób należyty rozpoznał zależność determinującą zaistnienie przesłanki ogólnej zatrzymania osoby, która jest określona w dyspozycji art. 244 § 1 K.p.k. Wskazał jednak , że z budowy opisanego przepisu wynika, że sama przesłanka ogólna jest niewystarczająca do zatrzymania osoby. Aby mogło to mieć miejsce koniecznym jest spełnienie jednego z warunków sine qua non, determinujących zastosowanie takiego środka oddziaływania. Skuteczny byt zatrzymania osoby może bowiem zaistnieć jedynie wtedy gdy równocześnie "zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie można ustalić jej tożsamości albo istnieją przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowania w trybie przyspieszonym".

Zdaniem organu odwoławczego, powołanie się przez [...] R.W. na obawę ucieczki lub ukrycia się sprawcy było przedwczesne i nieuzasadnione. Treść art. 244 K.p.k. i wynikająca z niej interpretacja przesłanki szczególnej umożliwiającej zatrzymanie osoby jednoznacznie wskazuje, że w tej konkretnej sytuacji została ona wdrożona w sposób bezpodstawny. Z analizy zgromadzonych informacji nie wynika bowiem, aby obwiniony w chwili podejmowania decyzji o zatrzymaniu posiadał wiedzę dostatecznie uzasadniającą konieczność zatrzymania tej konkretnej osoby. Zachowanie P.G. w żaden sposób nie wskazywało na chęć ucieczki lub ukrywania się, na co również zwrócił uwagę w swym postanowieniu Sąd Rejonowy w [...]. W toku prowadzonych czynności nie ujawniono informacji mogących wskazywać na to, że zatrzymany przejawiał wolę opuszczenia swojego miejsca zamieszkania lub porzucenia swoich córek i ucieczki, w celu uniknięcia odpowiedzialności lub zatrzymania. Pomimo przypuszczenia, że P.G. mógł stawić się do Komendy Powiatowej Policji w [...] w dniu [...] czerwca 2018 r. w celu złożenia niezgodnego z prawdą zawiadomienia o tym, iż jego żona znęca się nad nim – co miało w jego rozumieniu umniejszyć jego własną winę – to słusznym jest zaznaczenie, że choć wymieniony mógł przewidywać, że zostanie zatrzymany, to mimo wszystko stawił się do wskazanej jednostki organizacyjnej Policji. Podjęte czynności procesowe i pozaprocesowe związane z zawiadomieniem A.G. w sposób jednoznaczny identyfikowały sprawcę, jako jej męża. Jednocześnie P.G. nie został ujęty bądź zatrzymany na gorącym uczynku popełnienia czynu karalnego, zatem nie było żadnej podstawy do wdrożenia trybu przyśpieszonego, co implikuje niemożliwość zastosowania tej przesłanki jako podstawy zatrzymania. W konsekwencji uznać należy, iż zatrzymanie P.G. w dniu [...] czerwca 2018 r. było bezpodstawne.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] odnosząc się do zarzutu podanego w odwołaniu stwierdził, że w sprawie nie mogła mieć znaczenia informacja, iż policjanci z Komisariatu Policji w [...] mieli zamiar dokonać zatrzymania P.G., gdyż powzięcie takiej informacji de facto nie stanowiło żadnej przesłanki wymienionej ściśle w dyspozycji art. 244 K.p.k. Decyzja o zastosowaniu środka ograniczającego wolność osoby powinna być podejmowana w sposób autonomiczny, po wcześniejszym dokładnym przeanalizowaniu uzyskanych informacji oraz zgromadzonych materiałów. Wybór takiego środka powinien być wolny od wpływu i nacisku czynników zewnętrznych, a podjęta decyzja powinna wynikać z jednoznacznego faktu zaistnienia ogólnej przesłanki zatrzymania oraz obowiązkowo – jednej z przesłanek szczególnych.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu odwołania podał, że w perspektywie zgromadzonego materiału dowodowego, ostatecznej decyzji Sądu Rejonowego w [...] oraz stosownie do dyspozycji art. 132 ust. 4 ustawy o Policji – istnieje autonomiczność prowadzonych czynności dyscyplinarnych w stosunku do postępowań rozpatrywanych na płaszczyźnie Kodeksu karnego lub Kodeksu wykroczeń. Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem niezależnym w stosunku do pozostałych form postępowania, co wskazuje na fakt, że zgromadzony na jego łamach materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę do wskazania winy i orzeczenia kary dyscyplinarnej wobec policjanta.

Organ odwoławczy odnosząc się do wymiaru zastosowanej wobec obwinionego kary dyscyplinarnej i odwołując do treści art. 134h ust. 1 ustawy o Policji stwierdził, że z uwagi na charakter popełnionego czynu, jego zakres oraz – ewentualne następstwa dla służby, słuszną jest podjęta przez Komendanta Powiatowego Policji w [...] decyzja o wymierzeniu kary dyscyplinarnej nagany. Przedmiotowe rozstrzygnięcie stanowi środek adekwatny dla zapewnienia należytego oddźwięku dyscyplinarnego oraz wywołania sytuacji, w której obwiniony będzie w sposób właściwy realizował nałożone na niego zadania, a także będzie osiągał dobre wyniki w służbie. Nagana jest najniższą karą znajdująca się w katalogu wyznaczonym przez ustawodawcę i ma charakter mało represyjny, co może świadczyć o zachowawczym i uwzględniającym dotychczasowy nienaganny przebieg służby [...] R.W. podejściu przełożonego dyscyplinarnego.

Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi R.W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Skarżący zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 135e ust. 1 w zw. z art. 135g ust. 1 ustawy o Policji, poprzez zaniechanie zapoznania się z aktami sprawy [...] przeciwko P.G. oraz [...] z zawiadomienia P.G., co doprowadziło do niezebrania całości materiału dowodowego i nieuwzględnienia okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego w tym, iż zachodziły przesłanki do zatrzymania P.G. określone w art. 244 § 1a K.p.k., których zaistnienia organ orzekający nie badał i nie oceniał w toku postępowania dyscyplinarnego, ograniczając się w zarzucie stawianym obwinionemu wyłącznie do wskazania, iż nie wystąpiła przesłanka warunkująca legalność i zasadność zatrzymania określona w art. 244 § 1 K.p.k.,

- art. 132 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 132a pkt 1 i pkt 2 ustawy o Policji, poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż obwiniony naruszył dyscyplinę służbową w sposób zawiniony, pomimo iż obwiniony, podejmując decyzję o zatrzymaniu, działał w celu ochrony dóbr prawnych pokrzywdzonej w przeświadczeniu istnienia podstawy prawnej zatrzymania i nie miał zamiaru popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, ani nie pełnił go na skutek lekkomyślności czy niedbalstwa.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie orzeczeń organów obu instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący przyznał, że wprawdzie wskazanie przez niego, jako przesłanki zatrzymania, obawy ukrycia się P.G. było chybione, to jednak nie oznacza, że nie istniały podstawy do jego zatrzymania. Zdaniem R.W., w chwili podjęcia decyzji o zatrzymaniu P.G. występowała przesłanka szczególna z art. 244 § 1a K.p.k., której istnienia w toku postępowania dyscyplinarnego nie rozważono albowiem jej braku nie wskazano w zarzucie stawianym obwinionemu. Rzecznik dyscyplinarny zatem nie badał, ani nie uwzględnił okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego. Nie zbadał również sprawy postępowania przygotowawczego prowadzonego z zawiadomienia A.G., ani postępowania przygotowawczego z zawiadomienia P.G. i nie zweryfikował, czy rzeczywiście w chwili zatrzymania A.G. i P.G. wspólnie nie zamieszkiwali i czy nie istniała obawa, że P.G. ponownie popełni przestępstwo z użyciem przemocy wobec A.G. w sytuacji, gdy zeznała ona o kierowaniu wobec niej gróźb karalnych pozbawienia życia oraz przedłożyła zaświadczenie lekarskie odnośnie posiadanych obrażeń ciała.

Ponadto skarżący wskazał, że Prokuratura Rejonowa w [...] nadal prowadzi postępowanie przygotowawcze pod sygn. akt [...] na szkodę A.G. przeciwko P.G., w którym stosowane są wobec podejrzanego środki zapobiegawcze. Natomiast postępowanie z zawiadomienia P.G. pod sygn. akt [...] zostało umorzone wobec tego, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego. Istotne w sprawie jest również to, że skarżący o zatrzymaniu niezwłocznie zawiadomił prokuratora dyżurującego, który nie wydał dyspozycji zwolnienia zatrzymanego.

W konsekwencji R.W. stwierdził, iż w tej sytuacji należy przyjąć, że w toku postępowania dyscyplinarnego nie oceniono istnienia przesłanek z art. 244 § 1a K.p.k., ograniczając się wyłącznie do badania przesłanek z art. 244 § 1 K.p.k., co skutkowało bezpodstawnym uznaniem, że przekroczył on uprawnienia określone w przepisach prawa. Pomimo wpisania w protokole zatrzymania, jako jego podstawy, obawy ukrywania się podejrzanego, organ dyscyplinarny był obowiązany badać istnienie wszystkich przesłanek warunkujących zatrzymanie osoby, czego nie uczynił. Skarżący podkreślił, że mając na uwadze dobro pokrzywdzonej i jej ochronę przed oprawcą podjął – w jego ocenie w tamtej chwili jedyną słuszną – decyzję. Nie godził się na popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, ani nie popełnił go zachowując się lekkomyślnie czy na skutek niedbalstwa. Jego celem było zapobiegnięcie kolejnym zdarzeniom na szkodę A.G. i wyłącznie ochrona jej dóbr prawnych. Jego decyzja została zaaprobowana przez prokuratora dyżurującego, który nie nakazał zwolnić zatrzymanego, a wręcz przeciwnie, został on doprowadzony do Prokuratury Rejonowej w [...], gdzie zastosowano wobec niego środki zapobiegawcze (stosowane do dnia dzisiejszego).

Komendant Wojewódzki Policji w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Następnie skarżący pismem z dnia 26 stycznia 2019 r. uzupełnił skargę, wnosząc na podstawie art. 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej w skrócie "P.p.s.a.") o dołączenie do akt sprawy załączonych protokołów, postanowień, zarządzeń i innych pism z akt prawomocnie umorzonego w dniu [...] listopada 2018 r., w oparciu o art. 17 § 1 pkt 2 K.p.k., śledztwa w sprawie o sygn. akt [...] o czyn z art. 231 § 1 K.k. na szkodę interesu prywatnego, prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w [...]. Odnosząc się do załączonych dokumentów wyjaśnił, że Prokurator Rejonowy w [...] w dniu [...] listopada 2018 r. wydał postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie sygn. akt [...], dotyczącej przekroczenia uprawnień w dniu [...] czerwca 2018 r. w [...] przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w [...], poprzez dokonanie zatrzymania osoby P.G. w sposób niezasadny i nielegalny, czym działano na szkodę interesu prywatnego P.G., tj. o przestępstwo z art. 231 §1 K.k., wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego (art. 17 § 1 pkt 2 K.p.k.). Przedmiotowe postanowienie uprawomocniło się w dniu 13 grudnia 2018 r. Skarżący zwrócił uwagę, że z uzasadnienia tego postanowienia, jak i z treści pozostałych dowodów zgromadzonych w postępowaniu prokuratorskim, wynika, że działał on w dobrej wierze, kierując się przepisami prawa i chcąc chronić dobra prawne innych osób. Wskazał, że rzecznik dyscyplinarny Komendy Powiatowej Policji w [...] i przełożony dyscyplinarny (który zresztą sam zawiadomił o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez podległego mu policjanta – skarżącego) wbrew art. 135g ustawy o Policji zaniechali dokonania ustalenia, jak to postępowanie się zakończyło, co należy ocenić negatywnie, tym bardziej, że czyn zarzucony skarżącemu w postępowaniu dyscyplinarnym jest w całym zakresie tożsamy z czynem badanym w umorzonym przez Prokuratora postępowaniu [...] – umorzonym wobec braku znamion czynu zabronionego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych (art. 132 ust. 2 cyt. ustawy). Elementem koniecznym naruszenia dyscypliny służbowej jest zawinienie. Kwestię tę reguluje art. 132a tej ustawy. Wskazał także na określone w art. 134 h ust. 1 omawianej ustawy przesłanki uwzględniane przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej. Następnie przytoczył treść art. 134i ust. 1, ust. 6 pkt 4, art. 135i ust. 7 pkt 2, art. 135j ust. 1 i ust. 2 pkt 4-6 ustawy o Policji.

Stwierdził, że z przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu dyscyplinarnym istotny jest opis zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego oraz jego kwalifikacja prawna. W postępowaniu tym policjantowi stawia się konkretny zarzut, a rozstrzygnięcie jest ściśle związane z poczynionymi ustaleniami dotyczącymi tegoż zarzutu.

W rozpoznawanej sprawie zarzucanym skarżącemu czynem stanowiącym przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej, objętej dyspozycją art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, było przekroczenie przez policjanta uprawnienia określonego w przepisach prawa, tj. wydania przez obwinionego – pełniącego w dniu [...] czerwca 2018 r. służbę na stanowisku Dyżurnego Zespołu Dyżurnych Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...] – polecenia zatrzymania P.G., w związku z podejrzeniem popełnienia przez wymienionego przestępstwa znęcania się nad żoną, pomimo braku wystąpienia szczególnej przesłanki warunkującej legalność i zasadność zatrzymania na podstawie art. 244 § 1 K.p.k.

W sprawie bezsporny jest fakt, że R.W. – po przeprowadzeniu opisanych w części historycznej niniejszego uzasadnienia czynności wyjaśniających – podjął decyzję o zatrzymaniu P.G. w dniu [...] czerwca 2018 r., podejrzanego o stosowanie wobec żony – A.G. gróźb oraz o psychiczne i fizyczne znęcanie się nad nią (tj. o czyn z art. 207 § 1 Kodeksu karnego). W protokole z zatrzymania podejrzanego, jako podstawę prawną jego zatrzymania wskazano art. 244 § 1 K.p.k., jednocześnie zaznaczając, że w przypadku podejrzanego "zachodzi obawa ukrywania się". O przedmiotowym zatrzymaniu podejrzanego niezwłocznie został powiadomiony dyżurujący Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...], który nie zgłosił żadnych wątpliwości, ani nie sprzeciwił się podjętej przez skarżącego decyzji.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wprawdzie w protokole zatrzymania P.G. przywołano jako jedyną podstawę prawną tej czynności art. 244 § 1 K.p.k. (nastąpiło to poprzez zaznaczenie wskazanych na druku protokołu przepisów K.p.k., tj. art. 75 § 1, art. 244 § 1, § 1a i § 1b oraz art. 247 § 1 i pozostawienie – jako nieskreślonego – wyłącznie art. 244 § 1 K.p.k.), jednakże takie wskazanie podstawy prawnej zatrzymania nie może być – zważywszy na faktyczne tło podjęcia takiej decyzji – decydujące i miarodajne przy dokonywaniu oceny popełnienia przez skarżącego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. W przypadku, gdy istnieją różne podstawy prawne zastosowania instytucji zatrzymania – i to w sytuacji, gdy czynem stanowiącym przewinienie służbowe w kontekście przekroczenia uprawnień przez policjanta jest właśnie zatrzymanie danej osoby, a nie prawidłowość sporządzenia/wypełnienia protokołu zatrzymania – rzecznik dyscyplinarny winien prowadzone czynności wyjaśniające nakierować na zbadanie i wyjaśnienie sprawy pod kątem oceny wszystkich innych możliwych przesłanek, mogących również świadczyć o istnieniu podstawy prawnej podjęcia przez policjanta – w świetle istniejących w sprawie okoliczności faktycznych w miejscu i czasie popełnionego czynu – decyzji o zatrzymaniu podejrzanego i wydania takiego polecenia służbowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że taką podstawą – na tle zaistniałych w sprawie okoliczności – winna być ocena stanu faktycznego sprawy w świetle spełnienia przesłanek określonych w art. 244 § 1a K.p.k., która przez organ pierwszej instancji (przełożonego dyscyplinarnego) została całkowicie zignorowana, natomiast dokonana w tym zakresie przez organ drugiej instancji (wyższego przełożonego dyscyplinarnego) konstatacja o braku podstaw do zastosowania w sprawie tego przepisu jest oczywiście błędna, gdyż nie została poparta przekonującą i odnoszącą się do zgromadzonego materiału dowodowego argumentacją. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał jedynie, że: "Analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie dała podstaw do stwierdzenia, iż informacje posiadane przez dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...] i funkcjonariuszy Komisariatu Policji w [...] w dniu zdarzenia umożliwiały zastosowanie powyższych przepisów, albowiem nie uzyskano żadnych informacji wskazujących, iż zachodzi obawa, że sprawca ponownie popełni przestępstwo z użyciem przemocy wobec osoby wspólnie zamieszkującej lub że popełnieniem takiego przestępstwa groził". Stwierdzenie takie w istocie jest sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym obrazującym posiadaną przez skarżącego w momencie podejmowania przez niego, a napiętnowanej przez organy dyscyplinarne, decyzji o zatrzymaniu P.G.

Uzyskane przez R.W. informacje z Komisariatu Policji w [...] (przefaksowane dokumenty: protokół z przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej – A.G.; zaświadczenie "z obdukcji" A.G. z dnia 18 czerwca 2018 r.; wystąpienia KPP [...] do: [...] wskazujące na planowane zatrzymanie sprawcy przemocy – P.G. i doprowadzenie do prokuratury) mogły w sposób uzasadniony zostać uznane za wypełniające przesłanki zatrzymania określone w art. 244 § 1a K.p.k. Stosownie bowiem do treści tego przepisu policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej, a zachodzi obawa, że ponownie popełni przestępstwo z użyciem przemocy wobec tej osoby, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa grozi.

Z protokołu przyjęcia zawiadomienia A.G. o przestępstwie wynikało m.in., że została pobita przez męża – P.G., na dowód czego przedłożyła zaświadczenie z dnia 10 czerwca 2018 r., w którym lekarz napisał: "widoczne zasinienia na przedramionach i ramionach obustronnie, zadrapania na lewym przedramieniu oraz w osi kręgosłupa odc. piersiowego. Poza tym ograniczenie ruchomości i tkliwość odc. szyjnego kręgosłupa. Stan po pobiciu przez męża w nocy z [...].06.2018". Z treści protokołu wynikało także, że mąż grozi jej pozbawieniem życia, a ona obawia się tych gróźb, są one bardzo realne, a mąż – w jej odczuciu – mógłby je spełnić, leczył się psychiatrycznie z powodu agresji. Rodzina ma założoną "Niebieską kartę". Ponadto ze złożonych przez A.G. wyjaśnień wynikało, że mąż znęca się również nad córkami. Wskazała także: "Obawiam się tego, że mąż mi coś zrobi, że zrobi dzieciom, mąż powinien zostać zamknięty, powinien dostać zakaz zbliżania się do mnie i do dzieci".

W świetle powyższych informacji, po zapoznaniu się z nadesłanymi materiałami, skarżący podjął decyzję o konieczności zatrzymania P.G., jako osoby podejrzanej o znęcanie się nad rodziną, która – zdaniem Sądu – w świetle treści art. 244 § 1a K.p.k. znajdowała wystarczające uzasadnienie w pozyskanych przez policjanta informacjach.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku mając powyższe na uwadze stwierdził, że organy dyscyplinarne orzekające w niniejszej sprawie nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący jest winny zarzuconych mu uchybień, gdyż – zawężając pole oceny do zbadania wystąpienia podstaw zatrzymania określonych wyłącznie w art. 244 § 1 K.p.k. – nie rozważyły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności mających wpływ na przypisanie skarżącemu zarzucanego deliktu dyscyplinarnego (zawinionego przekroczenia uprawnienia określonego w przepisach prawa), a jednocześnie nie uzasadniły dostatecznie swoich rozstrzygnięć. Organy dyscyplinarne rozpoznając sprawę przewinienia dyscyplinarnego powinny podjąć wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz rozważyć wszystkie okoliczności sprawy. Organ dyscyplinarny uznając policjanta za winnego zarzucanych mu uchybień powinien także wyczerpująco uzasadnić swoje stanowisko, wyjaśniając dlaczego podjął takie, a nie inne rozstrzygnięcie i dlaczego nie uwzględnił okoliczności podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu. Ustalając, czy dane zdarzenie miało miejsce, organ jest zobowiązany odnieść się do wszystkich okoliczności występujących w sprawie oraz wskazać, które uznał za udowodnione i dlaczego. Dopiero prawidłowe ustalenie stanu faktycznego daje podstawę i możliwość dokonania prawidłowej jego kwalifikacji przez organ dyscyplinarny. Niedokładne ustalenie stanu faktycznego w sprawie czy też dowolna i pobieżna ocena konsekwencji istniejącego stanu rzeczy, w tym przede wszystkim przeprowadzenie takiej (niepełnej) oceny co do okoliczności i motywacji popełnienia czynu, jest poważnym błędem, który skutkuje uchyleniem orzeczenia wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym.

Zgodnie z art. 135e ustawy o Policji, rzecznik dyscyplinarny zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Stosownie do treści art. 135g ust. 1 i 2 tej ustawy, przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem, a niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego. Ponadto, z brzmienia art. 135e ust. 9 ustawy wynika, że jeżeli czyn będący przedmiotem postępowania dyscyplinarnego jest lub był przedmiotem innego postępowania, w tym postępowania przygotowawczego, przełożony dyscyplinarny może zwrócić się do właściwego organu o udostępnienie akt tego postępowania w całości lub w części; za zgodą tego organu, potrzebne odpisy lub wyciągi z udostępnionych akt włącza się do akt postępowania dyscyplinarnego.

Z akt sprawy wynika, że Komendant Powiatowy Policji w [...] zawiadomił Prokuraturę o możliwości przeprowadzenia postępowania przygotowawczego w kierunku art. 231 § 1 K.k. W konsekwencji zostało wszczęte śledztwo w sprawie przekroczenia uprawnień w dniu [...] czerwca 2018 r. przez [...] R.W. policjanta Komendy Powiatowej Policji w [...], poprzez dokonanie zatrzymania osoby P.G. w sposób niezasadny i nielegalny, czym działał na szkodę interesu prywatnego P.G., tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 K.k.

Okoliczność ta jest istotna dla oceny prawidłowości działania przez organy dyscyplinarne w niniejszej sprawie, gdyż skarżący w trakcie prowadzonych przez rzecznika dyscyplinarnego czynności wyjaśniających wnioskował o uzupełnienie akt postępowania dyscyplinarnego o prawomocne rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu o sygn. [...] prowadzonym w Prokuraturze Rejonowej [...] (następnie przeniesionej do Prokuratury Rejonowej w [...]) lub prawomocny wyrok właściwego do rozpoznania tej sprawy sądu. Postanowieniem Rzecznika Dyscyplinarnego z dnia [...] września 2018 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] września 2018 r., odmówiono obwinionemu uwzględnienia tego wniosku dowodowego, ponieważ uznano, iż wniosek ten nie ma znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia postępowania dyscyplinarnego, które jest niezależne od postępowania karnego , a policjant podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej, co wynika z art. 132 ust. 4 ustawy o Policji.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że wprawdzie postępowanie dyscyplinarne i postępowanie karne to dwa odrębne i samodzielne postępowania, to jednak – w okolicznościach niniejszej sprawy – należy mieć także na uwadze regulację określoną w art. 135e ust. 9 ustawy. W orzecznictwie wyrażono pogląd, że w przypadku gdy postępowanie dyscyplinarne jest prowadzone w związku z przewinieniem dyscyplinarnym wiążącym się jednocześnie z uzasadnionym przypuszczeniem popełnienia przez policjanta przestępstwa, to wynik tego postępowania będzie zależny od wyniku postępowania karnego (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1385/04, LEX nr 2216609). Taka sytuacja w istocie miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, albowiem wszczęte postępowanie prokuratorskie dotyczyło de facto oceny działania skarżącego jako policjanta w kontekście przekroczenia przez niego uprawnień poprzez zatrzymanie osoby P.G. w dniu [...] czerwca 2018 r. Tożsamość celów tych postępowań (tj. ustalenie czy opisane zachowanie skarżącego polegające na wydaniu polecenia zatrzymania P.G. nosiło znamiona przekroczenia przez policjanta uprawnień wynikających z obowiązujących przepisów prawa) nakazywała – tym bardziej wobec żądania obwinionego – do zastosowania dyspozycji art. 135e ust. 9 ustawy o Policji i wystąpienia do Prokuratora o udostępnienie materiałów (akt) zgromadzonych w postępowaniu przygotowawczym, celem realizacji obowiązku dołożenia wszelkiej staranności w zebraniu rzetelnego materiału dowodowego (art. 135e ust. 1 zd. 1 ustawy), a w konsekwencji też realizacji zasady obiektywizmu, zgodnie z którą przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego (por. art. 135g ust. 1 ustawy). W orzecznictwie wyrażany jest też pogląd, że niedopuszczalne jest wskazanie w orzeczeniu dyscyplinarnym kwalifikacji prawnej stanowiącej o popełnionym przestępstwie lub wykroczeniu, jeżeli sąd bądź prokurator w postępowaniu przygotowawczym uznał, że zarzucany policjantowi czyn nie wyczerpuje znamion czynu zabronionego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1929/06, LEX nr 299025). Na tej podstawie można dojść do wniosku, że ewentualna okoliczność uznania przez uprawnione organy (prokuratora bądź sąd), że dany czyn nie wyczerpuje ustawowych znamion przestępstwa w postępowaniu karnym, może mieć wpływ na ocenę dopuszczenia się przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego w postępowaniu dyscyplinarnym, ocenę jego zawinienia, a w konsekwencji na wydanie określonego w art. 135j ust. 1 ustawy orzeczenia.

W tym kontekście Sąd pierwszej instancji uzupełniająco podał, że Prokurator Rejonowy w [...] w dniu [...] listopada 2018 r. wydał postanowienie, którym umorzył śledztwo sygn. akt [...] w sprawie przekroczenia uprawnień w dniu [...] czerwca 2018 r. w [...] przez R.W. policjanta Komendy Powiatowej Policji w [...], poprzez dokonanie zatrzymania osoby P.G. w sposób niezasadny i nielegalny, czym działano na szkodę interesu prywatnego P.G., tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 K.k. wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego (art. 17 § 1 pkt 2 K.p.k. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 13 grudnia 2018 r.

Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaznaczył, że pociągnięcie do odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz rodzaj zastosowanej kary należy rozważać z uwzględnieniem zadań policjanta. Odpowiedzialność dyscyplinarna jest oparta na regułach zaostrzonych, wynikających ze szczególnego rodzaju zadań – ochrony zdrowia i życia ludzi. Przy wykonywaniu zadań obowiązuje nie tylko dyscyplina służbowa, ale i przestrzeganie zasad etyki zawodowej, do których to wartości należy zaliczyć szczególną staranność w wykonywaniu obowiązków. W tym kontekście Sąd zauważył, że inną sytuacją jest taka, w której policjant podejmuje decyzję o zatrzymaniu np. z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu polegającego na kradzieży czy oszustwie, a inną sytuacja, w której decyzja o zatrzymaniu osoby jest podyktowana podejrzeniem popełnienia przestępstwa przeciwko rodzinie polegającego na psychicznym i fizycznym znęcaniu się nad danym członkiem rodziny, w sytuacji, gdy okoliczności sprawy (formułowane pod adresem członka rodziny groźby karalne czy założona w rodzinie "Niebieska karta") uprawdopodabniają możliwość popełnienia dalszych przestępstw, w szczególności przeciwko zdrowiu czy życiu. W takich szczególnych okolicznościach względy prewencyjne, związane z ochroną – nawet tylko hipotetyczną, acz prawdopodobną – dóbr prawnych osoby zagrożonej zachowaniem osoby podejrzanej o popełnienie w/w przestępstwa przeciwko rodzinie mogą znajdować uzasadniony prymat nad ochroną dobra w postaci wolności i swobody działania tej podejrzanej osoby, a w konsekwencji mogą stanowić uzasadnione podstawy do zastosowania środków przymusu w postaci zatrzymania policyjnego (czyli tzw. krótkotrwałego pozbawienia wolności osoby podejrzanej – por. LEX/el – komentarz do art. 244 [w:] R. Stefański (red.), S. Zabłocki (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz do art. 167-296, Wolters Kluwer Polska 2019).

Sąd pierwszej instancji podał, że organy orzekające przy ponownym rozpoznaniu sprawy i ocenie naruszenia przez skarżącego dyscypliny służbowej (przekroczenia uprawnień o charakterze zawinionym), uwzględnią powyższe wskazania i wyrażoną ocenę prawną, a w konsekwencji poczynią stosowne ustalenia oraz dokonają wszechstronnej oceny zebranego i ewentualnie uzupełnionego materiału dowodowego w kwestii oceny prawidłowości (legalności) działania policjanta w kontekście zasadności wydania – w okolicznościach niniejszej sprawy – polecenia zatrzymania P.G., bez ograniczenia się przy tym do wskazanej w protokole podstawy prawnej tego zatrzymania.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Komendant Wojewódzki Policji w [...], reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 132 ust. 4 ustawy o Policji, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że prowadzone przeciwko skarżącemu postępowanie przygotowawcze przez Prokuraturę Rejonową w [...] (sygn. akt: [...]) było istotne dla oceny prawidłowości działania organów dyscyplinarnych w niniejszej sprawie;

2. art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, poprzez uznanie, że materiał dowodowy w niniejszej sprawie został oceniony wadliwie;

3. art. 244 § 1a K.p.k., poprzez uznanie, że przepis ten mógł stanowić w okolicznościach przedmiotowej sprawy samodzielną podstawę zatrzymania osoby podejrzanej;

4. art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie policjant nie odpowiada dyscyplinarnie;

5. art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zachowanie skarżącego nie stanowiło naruszenia przez niego dyscypliny służbowej objętej dyspozycją w/w przepisu, tj. przekroczenia przez policjanta uprawnień określonych w przepisach prawa.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, powyższe uchybienia spowodowały, iż w konsekwencji doszło do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że organy dyscyplinarne dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów regulujących postępowanie dyscyplinarne w Policji, tj. art. 135j ust. 1 pkt 3 oraz art. 132 ust. 4 ustawy o Policji.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Podał m.in., że przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne, a przede wszystkim zarzut przedstawiony obwinionemu w żadnym stopniu nie wskazywały na związek czynu zarzucanego R.W. z rzekomo popełnionym przez niego przestępstwem (przekroczenie uprawnień penalizowane w treści art. 231 § 1 K.k.). Przełożony dyscyplinarny – Komendant Powiatowy Policji w [...] nie zarzucał obwinionemu popełnienia czynu wyczerpującego jednocześnie znamiona przestępstwa. Stanowił on delikt dyscyplinarny.

Powołując fragment uzasadnienia orzeczenia wyższego przełożonego dyscyplinarnego – Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] stwierdził, że zagadnienie dotyczące możliwości zastosowania innych podstaw prawnych umożliwiających procesowe zatrzymanie P.G. było brane pod uwagę.

Wskazał, że ewentualne podjęcie decyzji o zatrzymaniu P.G. w oparciu o art. 244 § 1a K.p.k. posiadało nieprecyzyjną podstawę i było oparte na wątpliwym podłożu aksjomatycznym. Policjant chcący zatrzymać osobę w oparciu o wymieniony przepis w omawianej sytuacji musiałby bezwzględnie i apriorycznie przyznać, iż wszelkie informacje przekazane przez A.G. są prawdziwe i stanowią obiektywne odzwierciedlenie zaistniałych zdarzeń. Informacje o negatywnym zachowaniu P.G. pochodziły jedynie od samej A.G. i w dniu podjęcia decyzji o zatrzymaniu jej męża nie zostały potwierdzone przez żaden zewnętrzny czynnik obiektywny, tj. np. poprzez zgromadzenie materiału dowodowego w postaci przesłuchań bezpośrednich świadków zdarzenia, uzyskania zapisów audio lub wizualnych zdarzeń, itp. Swoiste "uznanie winy" P.G. w dniu jego zatrzymania i zastosowanie dyspozycji art. 244 § 1a K.p.k. opierałoby się jedynie na informacjach uzyskanych od A.G..

W ocenie autora skargi kasacyjnej, powyższe naruszenia bezpośrednio doprowadziły do naruszenia art. 132 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji i uznania przez Sąd pierwszej instancji, że R.W. nie przekroczył uprawnień określonych w przepisach prawa przysługujących policjantowi i w konsekwencji nie odpowiada dyscyplinarnie.

W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły również przesłanki do zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 145 §1 pkt 1 lit c P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w tej sprawie organy dyscyplinarne dopuściły się naruszenia przepisów regulujących postępowanie dyscyplinarne w Policji, tj. art. 135j ust. 1 pkt 3 oraz art. 132 ust. 4 ustawy o Policji.

Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie w piśmie procesowym z dnia 29 maja 2019 r. oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Wprawdzie co do zasady w pierwszej kolejności rozważeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jednak w tej sprawie, z uwagi na powiązanie naruszenia przepisów postępowania z naruszeniami określonych przepisów prawa materialnego, najpierw należało odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w kontekście zarzucanej błędnej wykładni określonych w niej przepisów. W tym przypadku zarzut naruszenia przepisów postępowania jest procesowym odzwierciedleniem koncepcji materialnej przedstawionej przez autora skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 132 ust. 4 ustawy o Policji, przez jego błędną wykładnię, wskazać należy, iż opiera się on na twierdzeniu, że R.W. w postępowaniu dyscyplinarnym postawiono zarzut naruszenia dyscypliny służbowej, tj. czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 tej ustawy. Zarzut ten nie wskazywał na związek z prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w [...] śledztwem w sprawie [...], dotyczącej przekroczenia uprawnień w dniu [...] czerwca 2018 r. w [...] przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w [...] poprzez dokonanie zatrzymania osoby P.G. w sposób niezasadny i nielegalny, czym działano na szkodę interesu prywatnego P.G., tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 K.k. Postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. śledztwo zostało umorzone wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego. Przedmiotowe postanowienie nie miało znaczenia dla wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w postępowaniu dyscyplinarnym, albowiem policjant podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej art. 132 ust. 4 ustawy o Policji. W związku z tym uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że organy dyscyplinarne niezasadnie nie uwzględniły wniosku R.W. o dopuszczenie dowodu z przedmiotowego postanowienia, jest nieprawidłowe.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że powyższy zarzut nie mógł odnieść skutku oczekiwanego przez autora skargi kasacyjnej. Zauważyć należy, iż Sąd pierwszej instancji rozważał regulację zawartą w art. 132 ust. 4 tej ustawy jedynie w kontekście tego, że postępowanie dyscyplinarne i postępowanie karne to dwa odrębne i samodzielne postępowania. Natomiast zasadnie stwierdził, że w tych konkretnych okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy należało mieć na uwadze regulację określoną w art. 135e ust. 9 ustawy o Policji. Przepis ten stanowi, że jeżeli czyn będący przedmiotem postępowania dyscyplinarnego jest lub był przedmiotem innego postępowania, w tym postępowania przygotowawczego, przełożony dyscyplinarny może zwrócić się do właściwego organu o udostępnienie akt tego postępowania w całości lub w części. Za zgodą tego organu, potrzebne odpisy lub wyciągi z udostępnionych akt włącza się do akt postępowania dyscyplinarnego.

W sprawie jest niesporne, że w postępowaniu dyscyplinarnym zachowanie [...] R.W. w dniu [...] czerwca 2018 r. zostało przez organy dyscyplinarne zakwalifikowane jako popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej, tj. czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Przyjęto, że wydając polecenie zatrzymania P.G., w związku z podejrzeniem popełnienia przez wymienionego przestępstwa znęcania się nad żoną, przekroczył uprawnienia określone w przepisach prawa, gdyż nie wystąpiła żadna przesłanka szczególna wskazująca na legalność i zasadność zatrzymania określona w art. 244 § 1 K.p.k.

Natomiast w śledztwie prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w [...] w sprawie o sygn. [...] to samo zachowanie [...] R.W., oceniane w kontekście przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w [...], tj. przestępstwa z art. 231 § 1 K.k., skutkowało umorzeniem śledztwa wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidłowo przyjął, że ta okoliczność była istotna dla oceny prawidłowości działania przez organy dyscyplinarne w zakresie wypełnienia obowiązków określonych w art. 135e ust. 1 zd. 1, art. 135g ust. 1 ustawy o Policji, a w konsekwencji dla wydania orzeczenia określonego w art. 135j ust. 1 tej ustawy. Śledztwo swym zakresem obejmowało konkretny i ściśle określony przedmiot, tj. ocenę legalności działania R.W. jako policjanta w kontekście przekroczenia przez niego uprawnień poprzez zatrzymanie P.G. w dniu [...] czerwca 2018 r., a więc miało na celu ustalenie, czy [...] R.W. – jako funkcjonariusz publiczny – w istocie dopuścił się przekroczenia uprawnień wynikających z obowiązujących przepisów prawa w zakresie zatrzymania w/w podejrzanego. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że ewentualna okoliczność uznania przez uprawnione organy (prokuratora bądź sąd), że dany czyn nie wyczerpuje ustawowych znamion przestępstwa w postępowaniu karnym, może mieć wpływ na ocenę dopuszczenia się przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego w postępowaniu dyscyplinarnym, czy też jego zawinienia. Oznacza to, że organy dyscyplinarne, stosując regulację zawartą w art. 135e ust. 9 ustawy o Policji, były zobowiązane uwzględnić złożony przez obwinionego wniosek dowodowy w tym przedmiocie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty naruszenia art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji oraz art. 244 § 1a K.p.k. Zmierzają one do wykazania, że Komendant Wojewódzki Policji w [...] rozważał, czy w dniu zdarzenia istniała możliwość zatrzymania P.G. na podstawie art. 244 § 1a K.p.k. oraz że w okolicznościach przedmiotowej sprawy podstawę zatrzymania wyżej wymienionego nie mógł stanowić art. 244 § 1a K.p.k.

W sprawie jest niesporne, że w protokole z zatrzymania P.G., jako podstawę prawną podano art. 244 § 1 K.p.k., jednocześnie zaznaczono, że w przypadku podejrzanego "zachodzi obawa ukrywania się".

Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że takie określenie podstawy prawnej zatrzymania nie może mieć decydującego znaczenia przy dokonaniu oceny popełnienia przez R.W. zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. Zasadnie uznał, że w przypadku, gdy istnieją różne podstawy prawne zastosowania instytucji zatrzymania – i to w sytuacji, gdy czynem stanowiącym przewinienie dyscyplinarne w kontekście przekroczenia przez policjanta uprawnień jest zatrzymanie danej osoby, a nie prawidłowość sporządzenia/wypełnienia protokołu zatrzymania – rzecznik dyscyplinarny winien zbadać i wyjaśnić sprawę pod kątem oceny wszystkich innych możliwych przesłanek, mogących wskazywać na istnienie podstawy prawnej do podjęcia przez policjanta w świetle istniejących okoliczności faktycznych decyzji o zatrzymaniu podejrzanego i wydania polecenia służbowego w tym przedmiocie.

Oznacza to, że w sprawie należało rozważyć, czy uzyskane przez R.W. z Komisariatu Policji w [...] informacje (szczegółowo wymienione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku k. 82-83 akt) mogły w sposób uzasadniony zostać uznane za wypełniające przesłanki zatrzymania określone w art. 244 § 1a K.p.k.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidłowo ocenił, że stwierdzenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 244 § 1a K.p.k., jest sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Przyjął, że posiadane przez R.W. informacje i materiały rozważone w świetle treści art. 244 § 1a K.p.k. uzasadniały podjęcie przez niego decyzji o konieczności zatrzymania P.G. jako osoby podejrzanej o znęcanie się nad rodziną. Argumentacja autora skargi w tym zakresie wskazuje jedynie, że w okolicznościach niniejszej sprawy podjęcie decyzji w tym przedmiocie posiadałoby nieprecyzyjną podstawę prawną i było oparte na wątpliwym podłożu aksjologicznym.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w konsekwencji zarzuty naruszenia art. 132 ust. 1, art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. są chybione.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że organy dyscyplinarne w sposób niebudzący wątpliwości nie wykazały, że R.W. jest winny popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Zawężając zakres oceny popełnienia przez obwinionego zarzucanego mu czynu tylko do zbadania wystąpienia podstawy zatrzymania określonej w art. 244 § 1 K.p.k. nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności i dostatecznie nie uzasadniły wydanych w sprawie orzeczeń. Przypisanie winy wymaga jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego i jego prawidłowej oceny prawnej. W związku z powyższym zastosowanie przez Sąd w tej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. było w pełni uzasadnione.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.