Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 5586/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 88 ust 1 pkt 1 ust 2 i 3, 89 ust 1, 3, 4, 6
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej A. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 213/21 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej A. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 17 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia 1. prostuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 213/21 w ten sposób, że w miejsce słów "z dnia 17 lutego 2012 r." wpisuje słowa "z dnia 17 lutego 2021 r.", 2. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 20 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej A. w B. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 17 lutego 2021 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 31 grudnia 2020 r. Prezydent Miasta Białegostoku wymierzył skarżącej administracyjną karę pieniężną w kwocie 12.813 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia czterech sztuk drzew, w tym jednego z gatunku czeremcha zwyczajna (oznaczonego nr 2), dwóch z gatunku klon zwyczajny (oznaczonych nr 3 i 4) oraz jednego z gatunku klon jesionolistny (oznaczonego nr 6), z nieruchomości nr [...] położonej w obrębie [...] przy ul. [...] w B. Jednocześnie organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie dwóch sztuk drzew, w tym jednego z gatunku czeremcha zwyczajna (oznaczona nr 1) i jednego z gatunku klon jesionolistny (oznaczonego nr 5) z wyżej wymienionej nieruchomości. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ I instancji powołał art. 88 ust. 1 pkt 1 ust. 2 i 3, art. 89 ust. 1, ust. 3, ust. 4 i ust. 6 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2020, poz. 55 ze zm., dalej: u.o.p.).

Jak wynika z uzasadnienia decyzji, w trakcie oględzin działki przeprowadzonych 18 czerwca 2020 r. przez pracowników Urzędu Miejskiego w Białymstoku, ustalono, że osoby działające na zlecenie skarżącej dokonały wycięcia dwóch drzew rosnących przy zachodniej granicy działki. Nie zachowały się kłody, więc przeprowadzono pomiary najmniejszych średnic pni pozostałych na gruncie oraz ich obwodów na wysokości 5 cm nad gruntem (ścięcie nastąpiło "nieco" powyżej tej wysokości). Stwierdzono, że wycięto jedną czeremchę, której obwód pnia na wysokości 5 cm wynosił 68 cm, a średnice świeżo ściętych pni wynosiły: 11 cm, 10 cm i 12 cm. Nie dokonano pomiaru średnicy czwartego pnia czeremchy, ponieważ został on wycięty wcześniej. Ustalono, że ścięta czeremcha była drzewem zdrowym. Ponadto stwierdzono wycięcie jednego klonu zwyczajnego, który był pozbawiony kory i obumarły, a obwód jego pnia na wysokości 5 cm wynosił 72 cm, natomiast najmniejsza średnica wynosiła 13 cm. Na usunięcie tych drzew skarżąca nie posiadała zezwolenia.

Następnie 9 lipca 2020 r. przeprowadzono wizję lokalną na działce. Ustalono, że brak jest na gruncie zarówno kłód jak i pniaków po usuniętych drzewach, a teren został wyrównany. Przedstawiciele skarżącej wyjaśnili, że 18 i 25 czerwca 2020 r. doszło do usunięcia sześciu drzew, w tym dwóch drzew z gatunku czeremcha zwyczajna, dwóch klonów zwyczajnych, jednego suchego drzewa, którego gatunku nie wskazano oraz jednego drzewa, którego gatunku również nie wskazano, a które rozwidlało się na wysokości około 80 cm na dwa pnie. Kłody i pnie po usuniętych drzewach nie zachowały się. Wedle oświadczenia złożonego przez przedstawiciela skarżącej, wszystkie wycięte drzewa nie wymagały zezwolenia na usunięcie, na co wskazywały obwody ich pni, zmierzone przed wycinką. Dowodu potwierdzającego dokonanie pomiarów drzew przed wycinką nie złożono. Natomiast według oświadczenia pełnomocnika uczestniczącej w postępowaniu Fundacji, przed wycinką drzew, 18 czerwca 2020 r., wezwany na miejsce inspektor z Departamentu Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w Białymstoku ustalił w obecności świadków (przedstawicieli skarżącej i jej pracowników oraz mieszkańców osiedla), które drzewa wymagają uzyskania zezwolenia na ich usunięcie. Pomimo tego, pracownicy skarżącej dokonali w dniu 25 czerwca 2020 r. nielegalnej wycinki pozostałych drzew. Fundacja złożyła do akt dokumentację zdjęciową oraz filmową wskazującą na stan przed wycinką z 16 czerwca 2020 r. oraz w dniu wycinki 25 czerwca 2020 r., a także pismo z 16 lipca 2020 r. opisujące chronologię zdarzeń związanych z wycinką, potwierdzoną oświadczeniem mieszkańców osiedla.

Na podstawie opisanego materiału dowodowego organ ustalił, że doszło do usunięcia sześciu sztuk drzew, które oznaczono nr 1-6, ustalając ich położenie na mapie. W związku z tym, że organ nie dysponował pomiarami drzew oznaczonych nr 1, 3, 5 i 6 (pnie drzew oznaczonych nr 2 i 4 zostały zmierzone podczas oględzin 18 czerwca 2020 r.), zlecono biegłemu z zakresu dendrologii dokonanie oceny gatunku każdego z nich oraz oszacowanie minimalnej średnicy pnia w miejscu ścięcia – na podstawie zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji zdjęciowej i filmowej. Sporządzona i uzupełniona przez biegłego ekspertyza została dopuszczona jako dowód w sprawie. Na jej podstawie organ ustalił, że usunięte drzewa należały do gatunków: czeremcha zwyczajna (nr 1), klon zwyczajny (nr 3) i klon jesionolistny (nr 5 i 6). Oszacowanie średnicy pnia ściętego drzewa nr 1 nie było możliwe, z uwagi na niewystarczającą jakość zdjęć oraz zbyt słabo wyraziste punkty odniesienia, natomiast najmniejsze oszacowane średnice pozostałych drzew w miejscu ścięcia wynoszą: 13 cm i 14 cm dla drzewa dwupniowego (nr 3), 16,9 cm dla drzewa nr 5 oraz 36,5 cm dla drzewa nr 6.

W ocenie organu I instancji, kwestią wymagającą wyjaśnienia było jedynie ustalenie, czy usunięcie drzew wymagało zezwolenia zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. Przeprowadzone postepowanie wykazało, że było ono konieczne w odniesieniu do drzew nr 2, 3, 4 i 6, których obwody pni przekraczały 50 cm, co wykluczało możliwość udzielenia zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia na ich usunięcie, na podstawie art. 83f ust. 1 pkt 3 lit. c) u.o.p. Organ wskazał przy tym w odniesieniu do drzewa nr 3, które na wysokości około 50-80 cm rozwidlało się na dwa pnie, które ścięto nad rozwidleniem, że suma przeliczonych obwodów tych pni przekracza 50 cm, a obwód drzewa nr 6 o średnicy pnia 37 cm w miejscu ścięcia, (które miało miejsce tuż nad gruntem) wynosi 116 cm. Obmiar drzew nr 2 i 4 przyjęto wedle danych ustalonych w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 18 czerwca 2020 r. - obwód pnia drzewa nr 2 przy gruncie wynosił 68 cm, a drzewa nr 4 - 72 cm. W odniesieniu do drzew nr 1 i 5 stwierdzono, że obwody ich pni na wysokości 5 cm nie przekraczały 50 cm, co nie wymagało uzyskania zezwolenia na ich usunięcie, a zatem postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca.

Decyzją z 17 lutego 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego, zarzuty odwołania stanowią polemikę z ustaleniami opinii biegłego i nie zostały poparte żadnymi dowodami.

Skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca.

Oddalając skargę Sąd I instancji podzielił stanowisko organów. Wyjaśnił, że zdaniem skarżącej, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności opinia biegłego dendrologa nie były wystarczające do określenia w sposób niebudzący wątpliwości obwodu pni ściętych drzew, a w konsekwencji sformułowania na tej podstawie poglądu o ich usunięciu bez uzyskania wymaganego prawem zezwolenia. W ocenie Sądu I instancji, wbrew zarzutom skargi, w kontrolowanej sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący ustaliły istotne okoliczności sprawy i właściwie oceniły cały zebrany materiał dowodowy.

Sąd I instancji wyjaśnił, że skorzystanie z dowodu w postaci opinii biegłego podyktowane było brakiem pomiarów ściętych drzew i miało na celu wyjaśnienia wątpliwości wymagających wiadomości specjalnych. Do zlecenia dołączono dokumentację zdjęciową oraz filmową uzyskaną od uczestnika postępowania, a także mapę z lokalizacją ściętych drzew. Drzewa oznaczone nr 2 i 4 nie były objęte zakresem zleconej opinii, bowiem organ dysponował ich pomiarem. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym złożoną 17 września 2020 r. opinię dendrologiczną, organ ustalił, że bez wymaganego prawem zezwolenia usunięto drzewa oznaczone nr 2, 3, 4 i 6. Sąd I instancji przytoczył szczegółowo ustalenia organów wynikające ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i na tej podstawie podzielił stanowisko, że zostały spełnione przesłanki dające podstawę do wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia czterech sztuk drzew

Sąd I instancji nie podzielił zarzutów skargi. Podnoszone w skardze argumenty kwestionujące sposób wyliczenia przez biegłego obwodów usuniętych pni drzew były już przedmiotem oceny w postępowaniu administracyjnym i jak trafnie wskazał organ odwoławczy, stanowią polemikę z ustaleniami biegłego. Wbrew twierdzeniom skarżącej, przedłożona przez biegłego opinia dendrologiczna odpowiada prawu. Zawiera określenie metody wyliczenia średnicy pni usuniętych drzew, jest spójna i koresponduje z pozostałym, zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Wnioski zawarte w opinii są logiczne i spójne oraz prawidłowo uzasadnione. Ponadto, opinia dendrologiczna podlegała ocenie organu. Przy ocenie dowodu z opinii biegłego organ nie może ograniczyć się do powołania się jedynie na konkluzję zawartą w opinii biegłego, ale zobowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł tę konkluzję. W ocenie Sądu I instancji, organy dokonały tego rodzaju czynności, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu organów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca.

W pierwszej kolejności skarżąca sformułowała wnioski procesowe wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.

Skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie następujących przepisów.

Po pierwsze, art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 80 k.p.a. Polegało to na błędnym uznaniu, że orzekające w sprawie organy administracji publicznej zebrały wystarczający materiał dowodowy, pozwalający na ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości obwodów ściętych drzew. W szczególności polegało to na uznaniu, że podstawę jednoznacznych ustaleń w tym zakresie stanowiła opinia powołanego w sprawie biegłego z zakresu dendrologii, w sytuacji, gdy sam biegły we wnioskach końcowych opinii wskazywał na możliwość powstania błędów systemowych oraz pomiarowych w swoich obliczeniach z powodu nieznanego dystansu obiektu fotografowanego w stosunku do konta ogniskowej obiektywu, którym były wykonane zdjęcia wykorzystane w ekspertyzie.

Po drugie, art. 174 pkt 2 p.p.s.a. związku z art. 7 k.p.a. oraz w związku z art. 77 § 1 k.p.a., jak i w związku z art. 80 k.p.a. Polegało to na "zaaprobowaniu" postępowania organów polegającego na zaniechaniu zebrania materiału dowodowego w sposób pozwalający na urzeczywistnienie prawdy obiektywnej, co pozwoliłby na ustalenie, czy obrobione cyfrowo zdjęcia fotograficzne mogły posłużyć biegłemu do sporządzenia opinii.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Po pierwsze, zarzuty kasacyjne zostały częściowo błędnie sformułowane, ponieważ w obu zarzutach skarżąca zarzuciła naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., który to przepis, jak już wyżej wskazano, stanowi ustawowe określenie podstaw kasacyjnych. Przepis ten zawiera zatem podstawę sformułowania zarzutów naruszenia prawa procesowego, natomiast nie może zostać naruszony przez Sąd I instancji, ponieważ nie znajduje zastosowania w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji dokonywanej przez wojewódzki sąd administracyjny.

Po drugie, niezależnie od powyższych uchybień, zarzuty skargi kasacyjnej podnoszące naruszenie przez Sąd I instancji art. 7 k.p.a. oraz w związku z art. 77 § 1 k.p.a., jak i w związku z art. 80 k.p.a., nie zasługiwały na uwzględnienie. Uzasadnienie tych zarzutów sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że biegły we wnioskach końcowych opinii sporządzonej na potrzeby postępowania administracyjnego, wskazywał na możliwość powstania błędów systemowych oraz pomiarowych w swoich obliczeniach z powodu nieznanego dystansu obiektu fotografowanego w stosunku do konta ogniskowej obiektywu, którym były wykonane zdjęcia wykorzystane w ekspertyzie. Należy mieć jednak na uwadze, że argumentacja ta dotyczy wyłącznie "wycinka" opinii biegłego, która podlegała przecież ocenie organów oraz nie stanowiła jedynego dowodu w tej sprawie. W tej sprawie zostały przeprowadzone oględziny, wizja lokalna, pomiary pracowników organu I instancji, jak i odebrano oświadczenia uczestników postępowania. Ponadto, w swojej opinii biegły szczegółowo wyjaśnił wybór przyjętej metody szacowania obwodu w odniesieniu do każdego z opiniowanych drzew. Z akt sprawy wynika, że zarówno biegły, jak i właściwe w sprawie organy uwzględniły "wady" załączonej do opinii dokumentacji zdjęciowej, wskazując, że nie w każdym przypadku mogła być bezkrytycznie przyjęta przy formułowaniu oceny. Biegły nie wypowiadał się na temat "fachowości" wykonanych zdjęć (techniki obróbek cyfrowych zdjęć), natomiast zwrócił uwagę na ich przydatność przy sporządzaniu opinii. Biegły wyjaśnił, że z uwagi na słabą jakość fotografii nie zawsze mogły być w pełni wykorzystane w sprawie, co dotyczyło przede wszystkim drzewa oznaczonego nr 1. Nie stanowiło to jednak przeszkody w ustaleniu, w sposób niebudzący wątpliwości, pomiaru pozostałych ściętych drzew przy wykorzystaniu odpowiedniej metodyki badania, co również biegły wyjaśnił i dokładnie przedstawił w opinii. Po zastosowaniu odpowiedniej metody badania, dokonaniu poprawek i uzupełnieniu ekspertyzy biegły oszacował obwód drzew, wykorzystując dołączoną do zlecenia dokumentację, w tym mapę lokalizującą położenie każdego z wyciętych drzew, a także pomiary ściętych drzew nr 2 i 4 dokonane 18 czerwca 2020 r. przez pracownika organu. Sąd I instancji prawidłowo zatem orzekł, że zaskarżona decyzja, jak i decyzją ją poprzedzająca zostały wydane z poszanowaniem zasad postępowania dowodowego, a w sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. oraz w związku z art. 77 § 1 k.p.a., jak i w związku z art. 80 k.p.a. Stąd też, jak już wyżej wskazano, zarzuty podnoszące naruszenie tych przepisów, nie zasługiwały na uwzględnienie.

Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O sprostowaniu oczywistej omyłki w dacie zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 156 § 1 i § 3 p.p.s.a.