Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1208/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 11 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji ostatecznej w zakresie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od maja do grudnia 2009r. postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Skarżący – A. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienia radcy prawnego.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest w trudnej sytuacji finansowej. Jedynym źródłem utrzymania Skarżącego jest emerytura w wysokości 1.195 zł, po potrąceniach komorniczych. Żona Skarżącego zarabia ok. 1.500 zł netto, z czego spłaca kredyty i ponosi miesięczne opłaty w kwocie około 2.100 zł. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i posiada dom o powierzchni 150 m² i działkę o powierzchni 1001 m² (hipoteka na 700.000 zł, egzekucja komornicza) Skarżący wskazał, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych i opłacenie pełnomocnika.

W toku postępowania Skarżący wyjaśnił, że nie wie ile ma zobowiązań kredytowych, gdyż wszystkie są w egzekucji komorniczej. Skarżący wskazał, że miesięcznie ponosi wydatki na: gaz – 400 zł, energię elektryczną – 130 zł, wodę i ścieki – 70 zł, śmieci – 34 zł., telefon i Internet 150 zł (razem ok. 784 zł). Dodatkowo małżonkowie spłacają kredyty w łącznej wysokości 1.236 zł miesięcznie oraz ponoszą wydatki na leki w wysokości 100 zł. Razem wszystkie wydatki i zobowiązania to 2.120 zł. Na wyżywienie i ubrania pozostaje małżonkom ok. 622 zł. W krytycznych sytuacjach korzystają z pomocy rodziny i znajomych. Żona skarżącego posiada I grupę inwalidzką, a Skarżący II grupę inwalidzką.

Do wniosku Skarżący załączył zeznania podatkowe swoje oraz żony, decyzję o waloryzacji emerytury, wyciągi z rachunków bankowych, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Skarżącego oraz rachunki miesięcznych opłat.

Uwzględniając powyższe zważono, co następuje:

Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych.

Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania.

W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy

w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika

tj. w zakresie całkowitym.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się

do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Skarżącego oraz jego zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych.

Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych

w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 200 zł.

Oceniając aktualną sytuację finansową Skarżącego, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że Skarżący nie jest wstanie ponieść tego kosztu. Jak wynika z jego oświadczeń oraz nadesłanych dokumentów, Skarżący oraz jego żona uzyskują dochody w łącznej wysokości ok. 2.700 zł miesięcznie. Dochody te w całości przeznaczane są na utrzymanie domu, opłaty za media (ok. 784 zł), spłatę kredytów (ponad 1.236 zł), leki (100 zł), wyżywienie i ubrania (ok. 622 zł). Skarżący i jego żona nie posiadają oszczędności, ani majątku (poza niewykończonym domem). Tym samym, w ocenie referendarza sądowego, Skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym, co uzasadnia zwolnienie go od tej opłaty.

Jednocześnie referendarz sądowy za przedwczesne uznał zwalnianie Skarżącego z całości kosztów sądowych, które mogą ewentualnie pojawić się na dalszych etapach postępowania. Przede wszystkim bowiem Skarżący nie jest pozbawiony jakichkolwiek środków finansowych, ponieważ zarówno on jak i jego żona uzyskują, wprawdzie nieznaczne, ale stałe dochody. Ponadto, sytuacja finansowa Skarżącego może ulec poprawie, chociażby w przypadku znalezienia przez niego zatrudnienia. Wbrew twierdzeniom Skarżącego przyznana mu II grupa inwalidzka nie świadczy o jego niezdolności do jakiejkolwiek pracy (Skarżący jest natomiast trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej). Gdyby jednak Skarżący w dalszym ciągu nie znalazł zatrudnienia i sytuacja Skarżącego i jego małżonki nie uległaby poprawie Skarżący, w razie takiej potrzeby, może ponownie zwrócić się o przyznanie prawa pomocy.

Odnosząc się z kolei do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika (radcy prawnego) uznać należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Na obecnym etapie postępowania, nie ma ustawowego wymogu reprezentowania skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika. Wskazać w tym miejscu można na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z 27 maja 2008 r. sygn. akt I FZ 154/08, zgodnie z którym, ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 P.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08 wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych – przymus adwokacko-radcowski.

Zdaniem referendarza sądowego, ze skargi oraz z pism składanych przez Skarżącego w toku postępowania wynika, że jest on w stanie samodzielnie dochodzić swoich praw przed sądem administracyjnym.

Tym samym w rozpoznawanej sprawie zasadnym jest zwolnienie Skarżącego od wpisu od skargi i odmowa przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Tego rodzaju orzeczenie zabezpiecza prawo strony do sądu, nie skutkując równocześnie przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego (tzn. również w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika).

W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.