Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 294/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 145 par 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Sękowska Asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi S.G. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w [...] nr [...] z [...] października 2018 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz skarżącego S.G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Instytut Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., Nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia S. G. z dnia 5 listopada 2018 r. uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie nr [...] z dnia [...] października 2018 r. o odmowie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez S. G. w piśmie z dnia 6 września 2018 r.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 10 września 2018 r. do Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w [...] wpłynęło podanie S. G. (dalej Strona, Skarżący, Wnioskodawca) z dnia 6 września 2018 r. o wydanie zaświadczenia o wskazanej treści, tj.:": został przyjęty dnia 16.01.1984 r. na stanowisko milicjanta - kierowca Sekretariatu [...] [...], gdzie figurował w dokumentacji kadrowej do dnia 28.02.1984 r. lecz na umieszczonym etacie nie pracował ani nie służył, wynika to z dokumentu datowanego na dzień 26 stycznia 1984 r., gdzie dwukrotnie nie zdał egzaminów z przepisów prawa o ruchu drogowym, które były podstawą do pełnienia służby na mianowanym stanowisku służbowym. Tym samym nie pełnił służby na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b znowelizowanej ustawy zaopatrzeniowej".

W przedmiotowym piśmie wnioskodawca, jako posiadany przez siebie interes prawny upoważniający go do wystąpienia o wydanie zaświadczenia o przedstawionej wyżej treści, wskazał chęć przedłożenia zaświadczenia Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, celem doprowadzenia do przywrócenia wypłaty emerytury w pierwotnej wysokości, sprzed dokonania jej ponownego przeliczenia wynikającego z nowelizacji ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. 2018, poz. 132 ze zm.), dalej "ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym".

Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w [...] odmówił Wnioskodawcy wydania zaświadczenia o żądanej treści. Organ powołując się na art. 217 K.p.a. wyjaśnił, że sformułowania, których zawarcia w zaświadczeniu zażądała Strona, nie stanowią urzędowego potwierdzenia faktów bądź stanu prawnego, lecz w istocie swej są interpretacją treści dokumentów zawartych w aktach osobowych funkcjonariusza, sygn. [...] w sobie elementy ocenne, wobec czego postanowiono odmówić wnioskodawcy wydania zaświadczenia żądanej o treści.

W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawca zarzucił organowi rażące naruszenie: art. 217 § 1-3 K.p.a., art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 K.p.a. oraz błąd w ustaleniach faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, polegającej na stwierdzeniu braku podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej treści.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu postanowieniem wskazanym na wstępie uchylił zaskarżone postanowienie.

Prezes wyjaśnił, że uprawnionym do wydania zaświadczenia jest jedynie organ administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a., a postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie zaświadczenia powinno zakończyć się wydaniem zaświadczenia żądanej treści lub postanowieniem o odmowie wydania zaświadczenia, na które służy zażalenie. Postępowanie to nie ma więc charakteru postępowania administracyjnego ogólnego i nie kończy się rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Zgodnie natomiast z art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 2018 r., poz. 2032) dyrektor oddziału Instytutu Pamięci Narodowej jest organem pierwszej instancji tylko w sprawach rozstrzyganych decyzją w myśl przepisów niniejszej ustawy. Z powyższego przepisu należy wnioskować, iż dyrektor oddziału IPN jako organ I instancji może wydawać postanowienia w postępowaniach incydentalnych (wpadkowych), które pojawiają się w sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną na podstawie przepisów ustawy o IPN. We wszystkich sprawach rozstrzyganych w innej formie niż decyzja administracyjna, czy też na podstawie innej ustawy niż ustawa o IPN, dyrektor oddziału IPN nie jest organem I instancji. W sprawach tych organem I instancji i zarazem jedynym organem jest Prezes IPN.

Mając na uwadze powyższe Prezes stwierdził, iż postanowienie Dyrektora z dnia [...] października 2018 r. wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości i nie może pozostać w obrocie prawnym. Jedynym organem właściwym do rozpatrzenia wniosku w sprawie wydania zaświadczenia o żądanej treści jest Prezes IPN.

Prezes IPN rozpatrując zażalenie wskazał, że zastosował art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. jedynie odpowiednio, stosownie do treści art. 144 K.p.a., a nie wprost.

W ocenie Prezesa IPN w przedmiotowej sprawie brak było podstaw prawnych, aby po uchyleniu postanowienia z dnia [...] października 2018 r. wydać jedno z rozstrzygnięć określonych w art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 K.p.a. W niniejszym przypadku nawet nie doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, a pismo Wnioskodawcy nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a. W konsekwencji czego organ odwoławczy nie miał żadnych podstaw do umorzenia postępowania, które nie zostało wszczęte. Organ rozpatrujący zażalenie nie mógł również orzec co do istoty sprawy, z uwagi na fakt, iż prowadziłoby to do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Podmiot inicjujący postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia ma bowiem prawo do tego, aby jego wniosek w obu instancjach rozpoznawany był przez właściwy organ. Brak było również przesłanek do orzeczenia przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. o przekazaniu sprawy do ponownego rozparzenia przez organ I instancji, skoro przesłanką uchylenia zaskarżonego postanowienia jest właśnie okoliczność, iż organ ten nie był właściwy do rozpoznania wniosku z dnia 6 września 2018 r. A zatem odpowiednie zastosowanie trybu odwoławczego do postępowania w sprawie wynikłej z zażalenia oznacza w tym przypadku jedynie uchylenie wadliwego postanowienia i wyeliminowanie go w ten sposób z obrotu prawnego.

Ustosunkowując się do treści zażalenia Prezes wyjaśnił, że w art. 29a ustawy o IPN ustawodawca wskazał kiedy i w jakim zakresie Prezes IPN jest uprawniony i zarazem zobowiązany do udostępnienia informacji o dokumentach zgromadzonych w Instytucie w formie zaświadczenia. Przepis art. 29a jako jedyny w całej ustawie przewiduje formę zaświadczenia i określa przy tym szczególny zakres i warunki wydawania zaświadczeń. Dostęp do informacji o innych dokumentach zgromadzonych w zasobie archiwalnym IPN został uregulowany w kolejnych przepisach ustawy o IPN i przybiera formę czynności materialno-technicznej, tj. udostępnienia do wglądu oryginałów lub kopii dokumentów bądź też formę decyzji administracyjnej (art. 30 i nast.). Ponadto organ wskazał, że IPN, działając zgodnie z art. 13a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, na wniosek organu emerytalnego sporządza na podstawie posiadanych akt osobowych i przekazuje organowi emerytalnemu jedynie informację o przebiegu służby wskazanych funkcjonariuszy na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b cytowanej ustawy. Zgodnie z art. 13a pkt 5 cytowanej ustawy informacja o przebiegu służby, o której mowa w ust. 1 art. 13a jest równoważna z zaświadczeniem o przebiegu służby sporządzanym na podstawie akt osobowych przez właściwe organy służb, o których mowa w art. 12 ww. ustawy. Zgodnie natomiast z art. 13a pkt 6 ww. ustawy do informacji o przebiegu służby wskazanych funkcjonariuszy na rzecz totalitarnego państwa nie stosuje się przepisów K.p.a. Odnośnie powyższego Organ wyjaśnił, że w omawianej kwestii nie mamy więc do czynienia z postępowaniem administracyjnym zakończonym wydaniem zaświadczenia w myśl przepisów K.p.a., a jedynie z czynnością, której efektem jest przekazanie do organu emerytalnego informacji dotyczącej przebiegu służby konkretnej osoby.

Prezes powołując się na art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 2270), zwanej dalej "ustawą zmieniającą ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy", wyjaśnił, że Prezes IPN sporządza na podstawie posiadanych akt osobowych i, w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wniosku, przekazuje organowi emerytalnemu informację o przebiegu służby wskazanych funkcjonariuszy na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Jednocześnie Prezes IPN nie może weryfikować treści znajdujących się w zasobach IPN dokumentów w postaci akt osobowych, na podstawie których sporządzana jest informacja dla organu emerytalnego, co może uczynić, zarówno Dyrektor ZER - prowadząc postępowanie wyjaśniające przed wydaniem decyzji administracyjnej oraz Sąd powszechny w postępowaniu odwoławczym.

Organ zwrócił uwagę, że art. 13a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy reguluje tryb ustalania przez IPN przebiegu służby funkcjonariusza organów bezpieczeństwa PRL, określając wynik tej czynności jako "informację" wydawaną na wniosek właściwego organu emerytalnego i przekazywana temu organowi (ust. 1), która uwzględniając art. 13a ust. 5 tej ustawy jest równoważna z zaświadczeniem o przebiegu służby wydawanym na podstawie akt osobowych przez właściwe organy służb, ale nie w rozumieniu przepisów K.p.a. (art. 13a ust. 6 ustawy). Przedmiotowa "informacja" jest jednym z wielu możliwych środków dowodowych (art. 34 ust. 1 ustawy).

Prezes wskazał, że postępowanie przed organem emerytalno-rentowym skutkuje wydaniem decyzji, która może zostać zaskarżona do sądu powszechnego. Sąd powszechny nie ogranicza się w takim wypadku do kontroli decyzji organu emerytalnego-rentowego z punktu widzenia jej legalności (jak ma to miejsce w przypadku kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny) lecz w oparciu o własną ocenę materiału dowodowego rozstrzyga merytorycznie co do istoty sprawy. Kontrola informacji o przebiegu służby wydawanej przez Instytut została połączona z prawem zaskarżenia decyzji organu emerytalnego, a w konsekwencji z prawem do rozpoznania istoty sprawy przez sąd powszechny. Powyższe oznacza, iż w postępowaniu przed sądem powszechnym może dojść do weryfikacji informacji wystawionej przez Instytut Pamięci Narodowej, o której mowa w art. 13a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych.

S. G. wniósł skargę na powyższe postanowienie Prezesa IPN wnosząc o:

- uchylenie postanowienia Prezesa IPN z uwagi, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a. - przesłanki uchylenia postanowienia;

- dopuszczenie i przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowodów uzupełniających z dokumentów akt personalnych syg [...] a szczególnie dokumentu z data 26 stycznia 1984 r. w celu udowodnienia okoliczności pominiętych w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, mających istotne znaczenie w niniejszej sprawie;

- zobowiązanie Prezesa IPN do wydania, w terminie określonym przez Sąd, zaświadczenia o żądanej treści na podstawie art. 217 § 1,2 3 K.p.a.

- "na zasadzie art. 76 § 3 K.p.a. o przeprowadzenie dowodu przeciwko treści wystawionego zaświadczenia o nr 399341/2017 z dnia 24 maja 2017 r. przez IPN, w którym to zaświadczeniu stwierdzono że pełniłem służbę na rzecz totalitarnego państwa w okresie od 16 stycznia 1984 r. do dnia 28 lutego 1984 r. na stanowisku milicjant kierowca sekretariatu [...] w [...], które to użyte określenie jest niezgodne z prawdą, zawartą w dokumencie z dnia 26 stycznia 1984 r., w którym znajduje się potwierdzenie, że dwukrotnie nie zdałem egzaminów z przepisów prawa o ruchu drogowym, które były podstawą do podjęcia pracy bądź służby, na mianowanym przez kadry stanowisku służbowym. Tym samym na mianowanym i umieszczonym stanowisku służbowym w ogóle nie pracowałem oraz nie służyłem.

Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił:

- rażące naruszenie art. 217 § 1,2,3 K.p.a. – poprzez niewłaściwą ich interpretację;

- naruszenie art. 7 oraz art.107 § 3 K.p.a. - poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, i załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez pobieżną i wybiórczą a tym samym dowolną ocenę dowodów;

- błąd w ustaleniach faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, polegającej na stwierdzeniu - braku podstaw do wydania skarżącemu zaświadczenia o żądanej treści;

- naruszenie art.13b ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Wielokrotnie w uzasadnieniu skargi Wnioskodawca podnosił, że nie pracował oraz nie służył na wskazanym i umieszczonym przez kadry WUSW w [...] stanowisku milicjant kierowca sekretariatu [...] w [...]. Natomiast same umieszczenie poprzez wydanie rozkazu personalnego, bez podjęcia pracy lub służby - nie daje podstaw do stwierdzenia, że pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa o której mowa w art. 13b, tym samym do obniżenia emerytury.;

- naruszenie art.52a pkt 6 ustawy o IPN z powodu niesłusznego wpisania do katalogu osób pełniących służbę w organach bezpieczeństwa państwa jego osoby, pomimo tego że w aktach personalnych znajduje się dowód z dnia 26 stycznia 1984 r.- raport, na którym znajduje się potwierdzenie, że dwukrotnie nie zdał egzaminów które były podstawą do podjęcia pracy lub służby - dlatego nie służył i nie pracował na wskazanym i umieszczonym przez kadry stanowisku. Tym samym brak jest podstaw do dokonania wpisu poprzez umieszczenie jego osoby w katalogu osób pełniących służbę w organach bezpieczeństwa państwa.

W uzasadnieniu Strona podniosła, że dane stanowiące podstawę, do wydania zaświadczenia, znajdują się w dokumencie datowanym z 26 stycznia 1984 r., dane te są dostępne organowi, dlatego też w celu potwierdzenia z niego faktów wynikających, zażądał wydania w formie zaświadczenia żądanej treści, która jest – zdaniem Skarżącego - zgodna ze stanem faktycznym, jak też prawnym. Wobec tego zarzucił Organowi złą wolę i działania na jego szkodę, pomimo oczywistych dowodów, wynikających z ww. dokumentu.

Dalej Strona podniosła, że Organ w sposób nieuzasadniony działał opieszale i przewlekle w rozpatrzeniu wniosku, co godzi w zasadę praworządności i zaufania obywateli do organów Państwa. Skarżący wyjaśnił również, że przedmiotowe zaświadczenie jest mu niezbędne do przedłożenia Dyrektorowi Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA w celu przywrócenia mu emerytury, która bezpodstawnie została ograniczona niezgodnie z prawem, za stwierdzenie że służył na rzecz totalitarnego państwa co jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym mające swe potwierdzenie w aktach personalnych. Strona uważa, że dokument urzędowy jakim jest zaświadczenie o nr [...] wystawiony przez IPN, nie ma żadnej mocy dowodowej w kontrze z dokumentem z dnia 26 stycznia 1984 r. obnaża jego wątpliwość i wiarygodność jego treści. Dokument z dnia 26 stycznia 1984 r., jest przeciw dowodem, jego treść jest zaprzeczeniem stwierdzenia, że pełniłem służbę na rzecz totalitarnego państwa. Dlatego też biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, uważa, że zaświadczenie wydane przez IPN nie może być potraktowane jako wiarygodne i stanowić dowód w sprawie

Do skargi Skarżący załączył kserokopie następujących dokumentów: pisma skierowanego do WUSW w [...] z dnia 3 listopada 1983 r., ankiety osobowej dot. skarżącego, pisma skierowanego do WUSW w [...] z dnia 26 stycznia 1984 r., notatki urzędowej z dnia 14 lutego 1984 r., przebiegu służby (pracy) dot. skarżącego, wniosku personalnego o przyjęcie do MO, pisma nr [...] z dnia [...] stycznia 1984 r., postanowienia Dyrektora Oddziału IPN w [...] nr [...] z dnia [...] października 2018 r., postanowienia Prezesa IPN nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. oraz zawiadomienia o wszczęciu śledztwa z dnia 12 października 2018 r.

W odpowiedzi na skargę Prezes IPN wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazał, że na obecnym etapie (tj. przed rozstrzygnięciem sprawy przez organ właściwy - Prezesa IPN) należy uznać je za przedwczesne, bowiem przedmiotem zaskarżania jest wyłącznie postanowienie o uchyleniu postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści z uwagi na niewłaściwość rzeczową Dyrektora Oddziału IPN w [...]. Jeszcze raz wskazał, że przedmiotem postępowania wywołanego skargą nie jest postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia wydane przez właściwy organ, do którego mogły być kierowane tego rodzaju zarzuty jak wskazane w skardze (pkt 2-10), tylko uchylenie rozstrzygnięcia organu niewłaściwego po to, aby organ właściwy - Prezes IPN - mógł rozpatrzyć merytorycznie sprawę i wydać stosowne rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do treści załączonej do skargi z dnia 21 grudnia 2018 r. kserokopii zawiadomienia o wszczęciu śledztwa z dnia 12 października 2018 r. wyjaśnił, że przedmiotowe śledztwo odnosi się do kwestii niedopełnienia obowiązków i przekroczenia uprawnień przez pracowników Oddziału IPN w [...] oraz ZER MSWiA w zakresie umieszczenia nazwiska S. G. w katalogu osób pełniących służbę w Organach Bezpieczeństwa Państwa i wystawienia na tej podstawie zaświadczenia nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., nie zaś do kwestii wydania skarżącemu zaświadczenia o żądanej treści.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 art. 145, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.).

Przedmiotem niniejszej skargi jest postanowienie Prezesa IPN uchylające na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. postanowienie Dyrektora Oddziału IPN odmawiające Skarżącemu wydania zaświadczenia o żądanej treści. W ocenie Sądu oba rozstrzygniecia zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy.

Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 6 września 2018 r. Strona skarżąca zwróciła się do Biura Lustracyjnego IPN o wydanie zaświadczenia w trybie art. 218 K.p.a. We wniosku zażądała, aby zaświadczenie, o którego wydanie występuje, posiadało następującą treść: "został przyjęty dnia 16.01.1984 r. na stanowisko milicjanta - kierowca Sekretariatu [...] [...], gdzie figurował w dokumentacji kadrowej do dnia 28.02.1984 r. lecz na umieszczonym etacie nie pracował ani nie służył, wynika to z dokumentu datowanego na dzień 26 stycznia 1984 r., gdzie dwukrotnie nie zdał egzaminów z przepisów prawa o ruchu drogowym, które były podstawą do pełnienia służby na mianowanym stanowisku służbowym. Tym samym nie pełnił służby na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b znowelizowanej ustawy zaopatrzeniowej". Skarżący wyjaśnił, że przedmiotowe zaświadczenie jest mu niezbędne do przedłożenia Dyrektorowi Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA w celu przywrócenia mu emerytury, która bezpodstawnie została ograniczona niezgodnie z prawem, za stwierdzenie że służył na rzecz totalitarnego państwa co jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym mające swe potwierdzenie w aktach personalnych.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zasadnie Prezes IPN wskazał, że Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej posiada przymiot organu I instancji wyłącznie w sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną, w pozostałych sprawach, w tym dotyczących wydawania zaświadczeń, organem właściwym jest Prezes Instytutu Pamięci Narodowej.

Odnosząc się do kwestii wydania przez Prezesa IPN zaświadczenia o żądanej przez Skarżącego treści w trybie art. 218 K.p.a., to należy wskazać, że wydanie takiego zaświadczenia w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne.

Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2018 r. poz. 2032 ze zm.) stanowi całościową regulację prawną, określającą formę działania szczególnej instytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jaką jest Instytut Pamięci Narodowej. Ustawa o IPN normuje sposób ewidencjonowania, gromadzenia, przechowywania, opracowywania, zabezpieczania, udostępniania i publikowania dokumentów, m. in. organów bezpieczeństwa państwa wytworzonych i gromadzonych od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. (art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o IPN). W ustawie tej uregulowano również postępowanie w kwestii dostępu do zbiorów IPN oraz uzyskiwania informacji o treści dokumentów znajdujących się w tych zbiorach.

Jakkolwiek ustawa o IPN stanowi regulację całościową i szczególną, to sama odsyła do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże tylko w zakresie procedury postępowania w sprawach uregulowanych w tej ustawie i tylko, jeśli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej (art. 43 ust. 1 ustawy o IPN). Konsekwencją takiego zapisu ustawy jest ograniczenie stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wyłącznie do określonych w ustawie o IPN przypadków i w wąskim zakresie. Do instytucji, do której przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w zawężonym zakresie, zaliczyć należy również wydawanie zaświadczeń na podstawie art. 29a ustawy o IPN. W dyspozycji art. 29a ustawodawca bardzo precyzyjnie określił jakiej treści zaświadczenie może być wydane przez Prezesa IPN.

Podkreślenia wymaga również, że art. 29a stanowi jedyną możliwość uzyskania zaświadczenia na podstawie rozwiązań przyjętych w omawianej ustawie.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej, w formie zaświadczenia, informuje zatem jedynie, czy dane osobowe wnioskodawcy są tożsame z danymi osobowymi, które znajdują się w katalogu funkcjonariuszy, współpracowników, kandydatów na współpracowników organów bezpieczeństwa państwa oraz innych osób, udostępnionymi w Instytucie Pamięci od dnia 26 listopada 2006 r. (art. 29a ustawy o IPN). Natomiast tryb dostępu do innych informacji uregulowany został w kolejnych przepisach ustawy i przybiera on albo formę czynności technicznej - udostępnienia do wglądu kopii określonych dokumentów (zanonimizowanych oraz niezanonimizowanych, ewentualnie także wydania tych dokumentów na wniosek osoby uprawnionej), albo też formę decyzji o odmowie udostępnienia dokumentów ze zbiorów IPN.

Z tego też względu art. 218 § 1 K.p.a. nie ma zastosowania do spraw uregulowanych w ustawie o IPN, co przesądza o wadliwości rozstrzygnięcia Dyrektora Oddziału.

Niedopuszczalne jest więc wydawanie przez Prezesa IPN zaświadczeń o innym zakresie informacji niż określony w art. 29a ust. 1 ustawy o IPN w związku z art. 43 tej ustawy (wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2009 r. o sygn. akt I OSK 750/09, CBOSA).

Zatem "zaświadczenie", którego domaga się Strona w sprawie wykazania, że nie spełnia przesłanek określonych w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy - czyli że nie "służyła" na rzecz totalitarnego państwa od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. wymienionych w ustawie cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach - nie może być wydane przez Prezesa IPN.

Z przepisów powołanej ustawy wynika, że Prezes IPN przekazuje jedynie organowi emerytalnemu informację (art. 13b ustawy), która uwzględniając art. 13a ust. 5 tej ustawy jest równoważna z zaświadczeniem o przebiegu służby wydawanym na podstawie akt osobowych przez właściwe organy służb, ale nie w rozumieniu przepisów K.p.a. (art. 13a ust. 6 ustawy). Prezes IPN nie weryfikuje treści znajdujących się w zasobach IPN dokumentów, na podstawie których sporządzana jest ww. informacja dla organu emerytalnego, co może uczynić, zarówno Dyrektor ZER - prowadząc postępowanie wyjaśniające przed wydaniem decyzji administracyjnej oraz sąd powszechny w postępowaniu odwoławczym. Przedmiotowa "informacja" jest jednym z wielu możliwych środków dowodowych w celu ustalenia okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego lub ich wysokość oraz na wypłatę albo wstrzymanie tych świadczeń organ emerytalny (art. 34 ust. 1 ustawy). Zatem funkcjonariusz nie ma możliwości zakwestionowania w postępowaniu przed IPN informacji o przebiegu swojej służby. Jednak informacja taka podlega weryfikacji w postępowaniu przed właściwym organem emerytalnym oraz kontroli sądowej w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Należy dodatkowo wskazać, że z akt sprawy wynika, że Skarżący odwołał się do Sądu Okręgowego od decyzji Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych ustalającej w obniżonej wysokość świadczenie emerytalne. Jak wynika z uzasadnienia środka zaskarżenia w toku tego postępowania wskazywał również na fakt nieprawidłowego przypisaniu mu "pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa art. 13b ustawy" (k. 60-65 akt admin.).

Nie można natomiast zgodzić się z Prezesem IPN, że postępowanie w niniejszej sprawie z wniosku skarżącego nie zostało wszczęte.

Zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.).

W niniejszej sprawie wniosek Skarżącego poddany został merytorycznemu rozpoznaniu przez Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w [....], który postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. o odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści w piśmie z dnia 6 września 2018 r. Okoliczność, że Prezes uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora, nie zmienia faktu, że postępowanie to zostało formalnie wszczęte.

Skoro wydanie "informacji" o treści żądanej przez Skarżącego przez Prezesa IPN nie następuje przez wydanie zaświadczenia w trybie K.p.a., to prowadzenie postępowania przed tym organem w sytuacji, gdy przepisy prawa nie uprawniają go do wydania takiej informacji o żądanej treści, należało uznać za bezprzedmiotowe i umorzyć po wszczęciu – postępowanie administracyjne bądź przed rozpoznaniem jeszcze wniosku odmówić jego wszczęcia z uwagi na ww. wskazane przesłanki. Zawarte w art. 61a § 1 k.p.a. pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte utożsamia się bowiem z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygniecie albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. W niniejszej sprawie – w ocenie Sądu - wszczęto postępowanie administracyjne i wystąpiła przesłanka braku podstaw materialnoprawnych do rozstrzygnięcia sprawy na drodze postępowania administracyjnego na żądanie jednostki, wobec tego postępowanie należało umorzyć.

Umarzając postępowanie administracyjne Sąd kierował się dyspozycją art. 145 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.

Podkreślenia wymaga, że przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 K.p.a. Sąd, wstępując w rolę Organu administracji publicznej, wykonuje przypisany Organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Poza tym dodatkowe dokumenty dołączone do skargi Sąd postanowił zaliczyć do materiału dowodowego w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 145 § 3 P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Orzekając o zwrocie kosztów postępowania administracyjnego tj. wpisu od skargi w wysokości 100 zł Sąd działał na podstawie art. 200 i 205 P.p.s.a. (punkt 3 sentencji wyroku).