Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2175/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 360 ust. 2, art. 342 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu stypendium dla wybitnych młodych naukowców i umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2020 r., 2. zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz skarżącej A. P. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], którą organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), dalej:"k.p.a." oraz art. 360 ust. 1-5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85, z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] i umorzeniu w całości postępowania wszczętego w dniu [...] maja 2019 r. w sprawie przyznania A. P. stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Rektor Uniwersytetu [...] wnioskiem z dnia [...] maja 2019 r. zwrócił się do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o przyznanie A. P. stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców na podstawie art. 360 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., na podstawie art. 360 ust. 1-5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), przyznał A. P. wnioskowane stypendium.

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. organ poinformował Rektora Uniwersytetu [...], że przed zawarciem umowy w sprawie wypłacania stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców Uczelnia powinna zweryfikować, czy w dacie wydania decyzji wybitny młody naukowiec, w tym także doktorant, spełniał warunki otrzymania stypendium, o których mowa w art. 360 ust. 2 ww. ustawy. Stypendium ministra nie przysługuje bowiem osobom, które w dacie [...] listopada 2019 r. nie posiadały statusu młodego naukowca. Dotyczy to w szczególności przypadków, gdy:

• osoba, która ubiegała się o stypendium jako doktorant, przed [...] listopada 2019 r. ukończyła studia doktoranckie i jako osoba posiadająca stopień doktora nie została zatrudniona w instytucie na podstawie umowy o pracę, lub

• osoba, która ubiegała się o stypendium jako posiadająca stopień doktora, w dniu [...] listopada 2019 r. nie była zatrudniona w Uczelni na podstawie umowy o pracę. W przypadku, gdyby młody naukowiec nie spełnił powyższych przesłanek, Rektor Uniwersytetu [...] winien niezwłocznie przekazać taką informację do Ministerstwa.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. Uniwersytet poinformował, że pani A. P. przed [...] listopada 2019 r. ukończyła studia doktoranckie i jako osoba posiadająca stopień doktora została zatrudniona w Uniwersytecie [...] na podstawie umowy cywilnoprawnej.

W związku z tym Minister, postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r., wznowił postępowanie i wstrzymał wykonanie decyzji własnej z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...].

Pismem z dnia [...] marca 2020 r. A. P. poinformowała o rozpoczęciu zatrudnienia na Uniwersytecie [...] na podstawie umowy o pracę z dniem [...] marca 2020 r. Ponadto, wskazała, że w dniu wydania decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. posiadała stopień naukowy doktora oraz, że przez cały ten okres prowadziła działalność naukową. Do pisma załączyła umowę o pracę zawartą w dniu [...] marca 2020 r.

Minister, uzasadniając zaskarżoną decyzję wskazał, że zgodnie z art. 360 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców może otrzymać młody naukowiec wykazujący się znaczącymi osiągnięciami w działalności naukowej. W myśl ust. 2, młodym naukowcem jest osoba prowadząca działalność naukową, która: 1) jest doktorantem lub nauczycielem akademickim - i nie posiada stopnia doktora albo 2) posiada stopień doktora, od uzyskania którego nie upłynęło 7 lat, i jest zatrudniona w podmiocie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy. Stosownie do ust. 4 ustawy, stypendium przyznaje minister na wniosek: 1) rektora, dyrektora instytutu PAN, dyrektora instytutu badawczego lub dyrektora instytutu międzynarodowego, w których prowadzona jest szkoła doktorska, w której młody naukowiec jest doktorantem; 2) osoby kierującej podmiotem, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, zatrudniającym młodego naukowca. Zgodnie zaś z ust. 3 ww. artykułu do okresu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, nie wlicza się okresów przebywania na urlopie macierzyńskim, urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopie ojcowskim, urlopie rodzicielskim lub urlopie wychowawczym, udzielonych na zasadach określonych w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. -Kodeks pracy, lub okresów pobierania zasiłku macierzyńskiego lub świadczenia rodzicielskiego, albo okresów pobierania zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego w związku z niezdolnością do pracy, w tym spowodowaną chorobą wymagającą rehabilitacji leczniczej.

Organ, na podstawie przeprowadzonych ustaleń przyjął, że A. P. nie spełniła warunku określonego w art. 360 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, uprawniającego do otrzymania stypendium ministra dla wybitnego młodego naukowca za znaczące osiągnięcia w działalności naukowej. Podkreślił, że z brzmienia ww. przepisu jednoznacznie wynika, że stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców może otrzymać młody naukowiec wykazujący się znaczącymi osiągnięciami w działalności naukowej, który jest doktorantem lub nauczycielem akademickim - i nie posiada stopnia doktora albo jest osobą posiadającą stopień doktora, od uzyskania którego nie upłynęło 7 lat, i jest zatrudniony w podmiocie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ww. ustawy. Stypendium otrzymuje młody naukowiec na podstawie decyzji administracyjnej o jego przyznaniu, niezbędne jest zatem do otrzymania stypendium posiadanie statusu młodego naukowca w dacie podjęcia decyzji przez Ministra, tj. w niniejszym przypadku w dniu [...] listopada 2019 r. Nie można zatem wydać rozstrzygnięcia w sprawie przyznania stypendium osobie ubiegającej się o stypendium jako doktorant, która w dniu wydania rozstrzygnięcia nie była uczestnikiem studiów doktoranckich, a także osobie posiadającej stopień doktora, która nie była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w podmiocie tworzącym system szkolnictwa wyższego i nauki, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a więc nie spełniała określonych w ustawie kryteriów. W tej sytuacji, wszczęte w tej sprawie postępowanie, jako bezprzedmiotowe, podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z jego bezprzedmiotowością. Zgodnie z ww. przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Minister podkreślił, że w dniu wydania decyzji przyznającej stypendium nie miał wiedzy o tym, że A. P., która ubiegała się o stypendium jako doktorant nie spełnia warunku do jego otrzymania. Dopiero w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r. Rektor Uniwersytetu [...] poinformował Ministra, że A. P. przed dniem wydania decyzji o przyznaniu stypendium, tj. [...] listopada 2019 r. ukończyła studia doktoranckie i jako osoba posiadająca stopień doktora została zatrudniona na Uniwersytecie [...] na podstawie umowy cywilnoprawnej. Wskazał, że powyższa okoliczność, chociaż istniała w momencie wydania decyzji o przyznaniu stypendium, była nieznana organowi, który wydał decyzję, ponieważ nie mógł jej wywieść z informacji zawartych we wniosku o przyznanie stypendium. Minister nie miał również dostatecznych podstaw do zweryfikowania statusu młodego naukowca, posiłkując się wyłącznie danymi dostępnymi w systemie POL-on.

Podał, że w związku ze zmianą stanu prawnego dotyczącego obszaru szkolnictwa wyższego związanego z wejściem w życie ustawy -- Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, od dnia 1 października 2018 r. przez okres 12 miesięcy System POL-on podlegał dostosowaniu do przepisów tej ustawy na mocy art. 219 ust. 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669, z późn. zm.). W okresie prowadzenia prac projektowych funkcjonalność Systemu POL-on była ograniczona. Ponadto, zgodnie z ust. 6 wskazanego artykułu, przez kolejne 6 miesięcy od dostosowania Systemu POL-on (tj. od 1 października 2019 r.) podmioty zobowiązane do wprowadzenia, archiwizowania i usuwania danych w Systemie POL-on wprowadzały te dane za okres od dnia wejścia w życie ustawy — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. za okres od 1 października 2018 r,), zgodnie z wymaganiami określonymi w tej ustawie. W związku z powyższym dane o uczestnikach studiów doktoranckich uczelnie oraz instytuty naukowe zobowiązane były wprowadzić do końca marca 2020 r.

Minister, wydając rozstrzygnięcie w okresie dostosowywania Systemu POL-on do nowych uwarunkowań technicznych i prawnych, nie mógł zatem polegać na danych dostępnych w systemie POL-on, ponieważ nie miał pewności, czy odzwierciedlały one rzeczywisty stan faktyczny na dany dzień (tj. czy dane były pełne i aktualne). Dopiero informacja przekazana Ministrowi przez podmiot wnioskujący o przyznanie stypendium stanowi podstawowe i pewne źródło informacji na temat statusu młodego naukowca w dniu podjęcia decyzji przez Ministra. Informacje i dane przekazywane przez uczelnie/instytuty mogą być natomiast posiłkowo weryfikowane w systemie POL-on. W rozpatrywanej sprawie, na podstawie informacji przekazanych przez Rektora Uniwersytetu [...], organ ustalił, że A. P. przed dniem wydania decyzji o przyznaniu stypendium, tj. [...] listopada 2019 r. ukończyła studia doktoranckie i jako osoba posiadająca stopień doktora i została zatrudniona na Uniwersytecie [...] na podstawie umowy cywilnoprawnej.

A. P. pismem z dnia [...] września 2020 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] zarzucając, że została wydana z naruszeniem:

1. przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi wydającemu decyzję — poprzez błędne przyjęcie, że w dacie [...] listopada 2019 r. nie była zatrudniona w uczelni wyższej, co skutkowało nieuprawnionym wznowieniem postępowania postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. oraz utrzymaniem w mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2020 r.,

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 360 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez nieuzasadnione zawężenie wykładni pojęcia "zatrudnienie" wyłącznie do zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, podczas gdy prawidłowa wykładania pojęcia "zatrudnienie" winna oznaczać każdy stosunek umowny, łączący doktora oraz uczelnię, w oparciu o który prowadzona jest działalność naukowa, co skutkowało błędnym rozstrzygnięciem sprawy poprzez uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. i umorzeniem postępowania;

3. przepisu art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu w postaci umowy o pracę z dnia [...] marca 2020 r. z Uniwersytetem [...], co skutkowało wadliwym ustaleniem stanu faktycznego sprawy,

4. przepisów art. 105 § 1 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji, kiedy organ winien wydać decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej — a ewentualnie winien był rozstrzygnąć sprawę merytorycznie w oparciu o całokształt okoliczności sprawy z dnia wydania decyzji administracyjnej, tj. [...] kwietnia 2020 r., podczas gdy niezasadnie ograniczył badania stanu faktycznego sprawy do dowodów z dnia [...] listopada 2019 r.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji zaskarżonej, jak również poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2020 r.

W ocenie skarżącej, forma jej zatrudnienia przez uczelnię wyższą w dniu [...] listopada 2019 r. nie uzasadnia uchylenia pierwotnej decyzji i umorzenia postępowania, albowiem fakt ukończenia studiów doktoranckich w dniu [...] września 2019 r. pozostaje bez wpływu na status młodego naukowca. W dacie bowiem składania wniosku o przyznanie przedmiotowego stypendium pozostawała doktorantką w Uniwersytecie [...], zaś w dacie wydania decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. była doktorem, zatrudnionym w Uniwersytecie [...] - zgodnie z treścią pisma z dnia [...] grudnia 2019 r. przesłanego z Uniwersytetu. W piśmie z dnia [...] marca 2020 r. w sposób szczegółowy scharakteryzowała podstawy i zakres prowadzonej działalności naukowej oraz jej funkcjonalny związek z zatrudnieniem w Uniwersytecie [...].

W jej ocenie zawężenie rozumienia definicji zatrudnienia wyłącznie do umowy o pracę nie znajduje uzasadnienia w ustawie. Regulacja dotycząca trybu zatrudnienia nauczyciela akademickiego, opisana w art. 119 ust. 1 i 2 jednocześnie posługuje się dwoma terminami: "stosunek pracy" oraz "zatrudnienie", co wskazuje, że w ustawie termin "zatrudnienie" ma inne znaczenie niż "stosunek pracy". Wykładnia przytoczonego przepisu pozwala na stwierdzenie, że nauczyciela akademickiego można zatrudnić bądź to na podstawie stosunku pracy po przeprowadzeniu konkursu, bądź jako beneficjenta konkursu NCN w formie przewidzianej w danym konkursie, tj. zarówno na podstawie umowy o pracę bez przeprowadzania konkursu, jak i umów cywilnoprawnych.

Podkreśliła, że w dniu [...] listopada 2019 r. była zatrudniona na Uniwersytecie [...] i prowadziła działalność naukową zarówno w ramach realizacji kierowanego przez nią projektu jak i umów zlecenia. W związku z tym, jej zdaniem twierdzenie Ministra, że nie spełniła warunku określonego w art. 360 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w konsekwencji czego utraciła status młodego naukowca są nieuprawnione.

Skarżąca poddała w wątpliwość, twierdzenie Ministra, że nową okolicznością faktyczną istniejącą w dniu wydania pierwotnej decyzji, a nieznaną organowi był fakt, że w dniu [...] listopada 2019 r. nie była doktorantem ani pracownikiem Uniwersytetu [...], skoro organ powoływał się w tym względzie na dane w systemie Pol-on. Ta okoliczność również uzasadnia stwierdzenie, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania było niezasadne.

Jej zdaniem istotną wątpliwość budzi sposób prowadzenia postępowania dowodowego przez organ, skoro podmiot ten wprost wskazał, że nie mógł polegać na danych zawartych w systemie POL-on, ponieważ nie miał pewności, czy odzwierciedlały one rzeczywisty stan faktyczny na dany dzień, a mimo to przystąpił do weryfikacji danych zawartych w tym systemie dopiero po wydaniu pierwotnej decyzji administracyjnej. Tak scharakteryzowany sposób postępowania organu przemawia przeciwko twierdzeniu, że okoliczności dotyczące jej formy zatrudnienia mogły zostać zakwalifikowane jako "nowe okoliczności lub dowody nieznane organowi" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Organ przy rozstrzyganiu sprawy pominął okoliczność, że na podstawie umowy podpisanej dnia [...] marca 2020 jest zatrudniona w Uniwersytecie [...] od dnia [...] marca 2020 r. w ramach stosunku pracy na stanowisku asystenta - pracownika badawczego. Tym samym w dacie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w dniu [...] kwietnia 2020 r. posiadała status młodego naukowca również przy przyjęciu kryteriów opisanych przez organ.

Podniosła, że istotnym czynnikiem w sprawie jest fakt wprowadzania w życie w okresie obrony doktoratu ([...] września 2019 r.) zapisów ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce skutkujący restrukturyzacją uniwersytetów. Wrzesień 2019 r. był ostatnim miesiącem, kiedy obrony doktoratów odbywały się przed Radami Wydziałów, przewodniczyć takiej obronie mógł tylko Dziekan, ponieważ uprawnienia Prodziekanów wygasły w tym czasie. Opóźnienie obrony w jej przypadku skutkowałoby nie tylko utratą możliwości uzyskania wyróżnienia dla jej rozprawy, ale również koniecznością długiego oczekiwania na powołanie Rad dyscyplin naukowych. W ich jednostce wszelkie zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę musiały być procedowane przez Radę Wydziału, która nie funkcjonowała od października 2019 r. Zwróciła uwagę, że w związku z tymi uwarunkowaniami, nie było technicznej możliwości by wystartowała jako doktor w procedurze konkursowej, gdzie oferowane jest stanowisko na umowę o pracę i podjęła zatrudnienie przed ogłoszeniem przedmiotowej decyzji z [...] listopada 2019 r. ze względu na restrukturyzację Uniwersytetu w ramach wdrażania nowych przepisów. Podkreśliła, że złożyła dokumenty na pierwszy konkurs ogłoszony w Zakładzie [...] po przywróceniu kompetencji nowym organom procedującym tę formę zatrudnienia w jej jednostce.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazał, iż ustalenie przez organ na podstawie pisma Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., że A. P. w dniu podjęcia przez Ministra decyzji, tj. [...] listopada 2019 r. nie posiadała statusu młodego naukowca, określonego w art. 360 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - było okolicznością nową, nieznaną organowi w dniu wydawania decyzji o przyznaniu stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców oraz uzasadniało wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ, wydając decyzję w dniu [...] kwietnia 2020 r. posiłkowo skorzystał z Systemu POL-on, niemniej jednak to informacja przekazana Ministrowi przez podmiot wnioskujący o przyznanie stypendium stanowiła podstawowe i pewne źródło informacji na temat statusu młodego naukowca uprawniającego do otrzymania stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców oraz uzasadniała wznowienie postępowania w przedmiocie przyznania stypendium ministra. Uzyskanie powyższej informacji było o tyle istotne, że umożliwiało uniknięcie sytuacji, w której stypendium zostałoby wypłacone osobie nieuprawnionej. Dlatego też, Minister, informując pisemnie uczelnie lub instytuty o przyznanych stypendiach, zobowiązał je do weryfikacji statusu młodego naukowca na wskazany w piśmie dzień wydania decyzji. Z uwagi na znaczną wysokość stypendium oraz długi okres jego wypłacania (do 36 miesięcy), a dodatkowo sposób wypłacania po zawarciu umowy między młodym naukowcem a uczelnią/instytutem, było to działanie jak najbardziej celowe i zasadne. Działanie to stanowiło dodatkową formę kontroli wydatków środków publicznych na wypadek przyznania stypendium osobie, której stypendium nie przysługuje.

Organ nie neguje faktu prowadzenia jakiejś działalności naukowej przez skarżącą po zakończeniu studiów doktoranckich. Niemniej jednak samo prowadzenie działalności naukowej nie wypełnia definicji młodego naukowca zawartej w art. 360 ust. 2 pkt. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, bowiem młodym naukowcem w rozumieniu ustawy jest osoba prowadząca działalność naukową, która posiada stopień doktora i jest zatrudniona w podmiocie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy. Przez zatrudnienie należy rozumieć, wyłącznie zatrudnienie na podstawie umowy o pracę. Skarżąca, na dzień wydania decyzji o przyznaniu stypendium, tj. [...] listopada 2019 r., nie spełniła tego warunku.

Zdaniem organu, osoba prowadząca działalność naukową, posiadająca stopień doktora, która nie jest zatrudniona na podstawie umowę o pracę, nie jest młodym naukowcem w rozumieniu ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja wydana została we wznowionym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowaniu, a więc z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów lub nowych okoliczności faktycznych, istotnych dla sprawy, nieznanych organowi, który wydał decyzję.

Przede wszystkim należy wyjaśnić, że w razie uznania dopuszczalności wznowienia postępowania organ administracji wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.). Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).

Zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw określonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, 3) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli stwierdzi że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, ale występują przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 k.p.a. wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 151 § 2 k.p.a.).

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że postępowanie wznowieniowe jest dwuetapowe. Na wstępnym etapie w sprawie wznowienia postępowania organ administracyjny bada tylko i wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowej przesłance wznowienia oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. (por. np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 2397/98, LEX nr 47857). W przypadku ustalenia, że podanie o wznowienie postępowania nie określa przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a., gdy

w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo nie został zachowany termin jego złożenia, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (por np. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1747/07, LEX nr 484887).

Ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna, gdyż ustalenie, czy zachodzą podstawy wznowienia, może nastąpić wyłącznie w toku wznowionego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 21 marca 2019 r. (LEX nr 2645399) zwrócił uwagę, że czym innym jest brak podstaw do wznowienia, a czym innym jest brak zaistnienia przesłanek wznowieniowych. To drugie oznacza taki stan, że jest możliwe wznowienie postępowania, ale w tym wznowionym postępowaniu nie zaistniały podstawy, np. do uchylenia ostatecznej decyzji i orzeczenia na nowo co do istoty sprawy w postepowaniu po wznowieniu.

W zaskarżonej decyzji organ przyjął, że istniała podstawa wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i w związku z tym uchylił własną decyzję z dnia [...] listopada 2019 r. o przyznaniu skarżącej stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców w kwocie 5.390 zł miesięcznie na okres 36 miesięcy i umorzył w całości postpowanie wszczęte wnioskiem z dnia [...] maja 2019 r.

Minister podał, że ustalenie przez organ na podstawie informacji Rektora Uniwersytetu [...], że A. P. w dniu podjęcia przez Ministra decyzji, tj. [...] listopada 2019 r. nie posiadała statusu młodego naukowca, określonego w art. 360 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - było okolicznością nową, nieznaną organowi w dniu wydawania decyzji o przyznaniu stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców oraz uzasadniało wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Sąd nie podziela stanowiska organu co do interpretacji podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Nowe okoliczności i dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, jeżeli spełniają łącznie następujące cechy: są nowe (ale istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej), są istotne dla sprawy (a więc mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy) i nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Wznowienie postępowania może nastąpić nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 27/18, LEX nr 2475883). Natomiast błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Chodzi bowiem o nowe okoliczności faktyczne, nie zaś o ponowną ocenę, odmienną od poprzedniej, stanowiącej podstawę wydania kwestionowanej decyzji (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1874/17).

W rozpatrywanej sprawie Minister wszczął postępowanie wznowieniowe i wydał zaskarżoną decyzję na skutek informacji Rektora Uniwersytetu [...], zawartej w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r. Nie ulega wątpliwości, że okoliczności te nie mieszczą się w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Można tu bowiem mówić co najwyżej o wadliwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym czy też niedopatrzeniu Ministra, a nie o wyjściu na jaw po wydaniu decyzji o przyznaniu stypendium nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub dowodów, nieznanych organowi, który wydał decyzję (decyzja o przyznaniu stypendium pochodzi z dnia [...] listopada 2019 r.

Okoliczności podnoszone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. powinny być Ministrowi znane w dacie wydania decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. o przyznaniu stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców, gdyż posiadał wgląd do danych z systemu POL-on.

Zgodnie z art. 342 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 z późn. zm.), to Minister prowadzi Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on. System POL-on obejmuje wykaz osób ubiegających się o stopień doktora (ust. 3 pkt 3), który zawiera m. in. imiona i nazwisko; numer PESEL, elektroniczny identyfikator naukowca zgodny z międzynarodowymi standardami, obywatelstwo, informację o trybie przygotowywania rozprawy doktorskiej, informację o szkole doktorskiej, rok urodzenia, płeć, informację o wysokości stypendium doktoranckiego; dyscyplinę lub dyscypliny albo dziedzinę, w których jest przygotowywana rozprawa doktorska, informacje o nadaniu stopnia doktora, datę rozpoczęcia kształcenia w szkole doktorskiej, datę i okres zawieszenia, datę ukończenia kształcenia w szkole doktorskiej albo datę skreślenia z listy doktorantów, informacje o ocenie śródokresowej, informacje o osiągnięciach naukowych (art. 345 ust. 1). Przy czym Ministrowi przysługuje dostęp do danych zawartych w wykazie osób ubiegających się o stopień doktora (art. 345 ust. 3).

Tak więc Minister, wznawiając postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2019 r. nie mógł skutecznie powołać się na informacje uzyskane z pisma Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., jako przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., skoro miał do informacji tych dostęp w dacie wydania tej decyzji poprzez system POL-on.

Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] kwietnia 2020 r. zostały wydane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Biorąc to wszystko pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd postanowił, jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 w zw. z art. 210 § 2 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 28 maja 2021 r., wydane na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.).