Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 103/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1, ust. 7
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 12 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 196, art. 277 ust. 1, art. 352, art. 353
journal: Dz.U. 1939 nr 34 poz 216
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1939 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 5 stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. J., reprezentowanego przez pełnomocnika – adwokata J. S. – jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 5 stycznia 2012 r., nr [...], wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania P. J., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie oleskim z dnia 18 listopada 2011 r., nr [...], nakazującą P. J. "dla doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami likwidację otworów okiennych wykonanych w ścianie szczytowej zachodniej budynku mieszkalnego na posesji w [...] przy ulicy [...] na działce nr ewid. gr. A – od strony działki nr ewid. gr. B w terminie do dnia 31 stycznia 2012 r.".

Z akt sprawy oraz z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie oleskim, na podstawie ustaleń dokonanych w trakcie kontroli przeprowadzonej dla potrzeb postępowania dotyczącego legalności budynku mieszkalnego na posesji przy ul. [...], będącego własnością P. J., wszczął z urzędu w dniu 19 lipca 2011 r. postępowanie administracyjne w sprawie legalności otworów okiennych znajdujących się w ścianie szczytowej tegoż budynku. W wyniku postępowania ustalono, że murowany parterowy budynek mieszkalny z poddaszem mieszkalnym, zlokalizowany zachodnią ścianą szczytową przy granicy z działką sąsiednią nr B, w odległości ok. 0,5m od ogrodzenia między posesjami, na kondygnacji poddasza w ścianie tej posiada 3 otwory okienne: jedno o wymiarach 1,42×1,40m i dwa o wymiarach 0,60×0,40m. Ustalono ponadto, że budynek został wybudowany w latach 1961-1962 na podstawie pozwolenia na budowę, a według oświadczenia poprzedniego właściciela – W. J., będącego ojcem P. J., otwory okienne w zachodniej ścianie szczytowej budynku istniały od początku istnienia budynku. Działka została odłączona od gospodarstwa rolnego Z. G. Według oświadczenia P. J., okna były wykonane w obu ścianach szczytowych symetrycznie, a inwestorzy – jego rodzice – W. i W. J. uzyskali od ówczesnych właścicieli działki sąsiedniej zgodę na wykonanie okien w zachodniej ścianie szczytowej, a także na ustawienie na działce sąsiedniej słupa energii elektrycznej. Na dowód istnienia okien od początku istnienia budynku P. J. przedłożył pisemne oświadczenia 4 świadków. Ponadto przedłożył dokumenty w postaci wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w dniu 11 listopada 1960 r. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego według zatwierdzonego projektu budowlanego nr [...], opis techniczny do budowy budynku oraz plan realizacyjny usytuowania ogrodzenia. Poza tym organ stwierdził, że przesłuchana w charakterze świadka A. L., pełniąca w okresie budowy budynku obowiązki Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Oleśnie, wyjaśniła, iż w latach budowy budynku możliwe było wykonanie otworów okiennych za pisemną zgodą właścicieli działki sąsiedniej, jednak w trakcie postępowania właściciel takiej zgody nie przedstawił. W wyniku powyższych ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie oleskim działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), wydał decyzję z dnia 18 listopada 2011 r., nakazującą P. J. likwidację spornych otworów okiennych, uznając, że były one wykonane z naruszeniem art. 277 ust. 1 i 278 obowiązującego w chwili budowania budynku rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z 1928 r., które obowiązywało do 14 sierpnia 1961 r., tj. do wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane. Organ w uzasadnieniu wywiódł, że brak prawnej możliwości wykonania otworów okiennych z otwieranymi skrzydłami w ścianie granicznej istniał nieprzerwanie od dnia wejścia w życie rozporządzenia z 1928 r. i trwa nieprzerwanie dotychczas. Poza tym, wykonanie otworów okiennych w zachodniej ścianie szczytowej nie zostało przewidziane w zatwierdzonym projekcie budowlanym, stanowiącym załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 11 listopada 1960 r. i stanowi istotne odstępstwo od tego projektu.

Nie godząc się z powyższą decyzją P. J. złożył odwołanie, zarzucając, że wybudowany 50 lat temu budynek "nie został w żaden sposób zmodyfikowany" i nie było żadnych sporów. Podniósł, że z rzutu więźby dachowej nie widać okien ani ze strony wschodniej ani z zachodniej, rzut ten jest symetryczny, w związku z tym można przyjąć, iż otwory, które znajdują się od strony wschodniej (legalne) powinny być też od strony zachodniej. Poza tym, właściciele działki sąsiedniej, będący rodzicami inwestorów, nie mieli żadnych przeciwwskazań co do sposobu zagospodarowania działki. Problemy zaczęły się dopiero po odziedziczeniu działki sąsiedniej przez B. J., która powróciła zza granicy i nie wyraża zgody na jakiekolwiek zmiany czy inwestycje na nieruchomości. Ponadto, sporne okna w niczym nie zakłócają prawidłowego zagospodarowania działki nowej właścicielki, nie ingerują w jej prywatność, zwłaszcza że nie są skierowane w kierunku jej ogrodu czy domu ale w stronę drogi, do której jest niewielka odległość i to stanowi przyczynę braku możliwości zabudowania działki. Zamurowanie okien - jego zdaniem - pozbawiłoby pomieszczeń jedynego źródła światła i wentylacji oraz możliwości dalszego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji organ odwoławczy uznał to rozstrzygnięcie za prawidłowe. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołał przepisy art. 50 ust. 1 oraz art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, podkreślając, że w zatwierdzonym projekcie budowlanym otwory okienne zostały przewidziane tylko we wschodniej ścianie szczytowej budynku, co oznacza, że otwory w ścianie zachodniej wykonane zostały bez wymaganego pozwolenia już na etapie budowy, co należy zakwalifikować jako istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu i przepisów prawa. Następnie wskazał, że przepis art. 227 ust. 1 rozporządzenia z 1928 r. przewidywał, iż nowe budynki powinny być wznoszone w odległościach od granic sąsiadów wynoszących co najmniej: 6 metrów dla budynków nieogniotrwałych (lit. a), 4 metrów dla budynków ogniotrwałych posiadających otwory od strony granicy, prowadzące do pomieszczeń, przeznaczonych na pobyt ludzi (lit. b) oraz 3 metrów dla budynków ogniotrwałych nie posiadających od strony granicy wspomnianych otworów (lit. c). Z tego względu lokalizacja ściany z otworami okiennymi w odległości ok. 50 cm od granicy z działką budowlaną stanowi istotne odstępstwo od wymogów powyższego przepisu. Dalej organ wskazał, że wobec istnienia istotnych odstępstw, o jakich mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, konieczne jest rozważenie możliwości ich legalizacji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. W tym zakresie organ stwierdził, że stan istniejący stanowi naruszenie art. 277 rozporządzenia z 1928 r. obowiązującego w chwili dokonania samowolnych odstępstw od projektu, jak również stanowi naruszenie przepisów obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – w zakresie dopuszczalnej odległości ściany z otworami okiennymi w stosunku do działki sąsiedniej. Z tego powodu prowadzenie postępowania legalizacyjnego w formie przedłożenia projektu budowlanego zamiennego jest niecelowe, ponieważ nie doprowadzi wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

We wniesionej skardze pełnomocnik P. J. zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, poprzez nałożenie na skarżącego obowiązku likwidacji otworów okiennych pomimo ustalenia, że zostały one wykonane przez rodziców skarżącego za zgodą ówczesnych właścicieli sąsiedniej nieruchomości, a tym samym zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia z 1928 r. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu wywiódł, że skarżący nie przedstawił pisemnej zgody rodziców na wykonanie otworów okiennych, gdyż taka pisemna zgoda nie istnieje. Inwestorzy otrzymali bowiem ustną zgodę zarówno na wykonanie okien w ścianie szczytowej, jak i na ustawienie na ich działce słupa energii elektrycznej. Pełnomocnik nadmienił, że przepisy rozporządzenia z 1928 r. nie wymagały uzyskiwania przez inwestorów pisemnej zgody właścicieli działek sąsiednich na wykonanie okien w granicy, a tym samym taka zgoda mogła być wyrażona również w formie ustnej. Obowiązku uzyskania pisemnej zgody właściciela sąsiedniego gruntu nie przewidują również obowiązujące obecnie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jedynie na mocy poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra gospodarki Przestrzennej i budownictwa z 14 grudnia 1994 r. była wymagana dodatkowo pisemna zgoda jej właściciela. Ponadto pełnomocnik wskazał, że wykonanie budynku poprzedzone było żmudnym i czasochłonnym zdobywaniem przez inwestorów stosownych zezwoleń oraz decyzji, a na budowę zaciągnięty został kredyt bankowy. Bank przed udzieleniem kredytu dokonywał kontroli także w zakresie posiadania stosownych zezwoleń, w tym też zgody na postawienie budynku w granicy, co pozwala przyjąć, że budynek został wzniesiony zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami. Poza tym, fakt uzyskania przez inwestorów zgody ówczesnych właścicieli gruntu sąsiedniego potwierdza okoliczność, że przez okres 50 lat żaden z kolejnych właścicieli nie miał zastrzeżeń odnośnie miejsc wybudowania budynku ani umieszczenia w nim okien. Właścicielami sąsiedniego gruntu byli w dacie budowania budynku dziadkowie skarżącego P. J., a aktualna właścicielka – B. J. jest również ich wnuczką, jednak kwestionując miejsce posadowienia budynku na działce nie może ona wpływać na skuteczność zgody, która niewątpliwie została wyrażona przez jej dziadków. Końcowo skarżący wywiódł, że nawet w razie uznania, że budynek został wybudowany niezgodnie z projektem uzasadnione byłoby wszczęcie na mocy art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane postępowania legalizacyjnego w trybie przewidzianym w art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, poprzez nałożenie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych, gdyż możliwe jest doprowadzenie ich do stanu zgodnego z prawem.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani też organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., tylko stwierdzenie tego rodzaju naruszeń prawa skutkuje uwzględnieniem skargi. Jeśli powyższe uchybienia nie występują, na mocy art. 151 P.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. W postępowaniu sądowym, dotyczącym - na zasadzie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) - kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, co oznacza ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa obowiązujących w dniu wydania decyzji, jak i stanu sprawy istniejącego na dzień wydania decyzji. Oceniana jest prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Nie podlega natomiast kontroli i ocenie sądu, czy rozstrzygnięcie organu administracji jest trafne także w kryteriach słuszności, celowości bądź sprawiedliwości społecznej.

Dokonana według wskazanych wyżej kryteriów sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, iż nie narusza ona prawa.

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 stycznia 2012 r., nr [...], Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie oleskim z dnia 18 listopada 2011 r., nr [...], nakazującą P. J. likwidację otworów okiennych wykonanych w ścianie szczytowej zachodniej budynku mieszkalnego na działce nr A w [...] przy ulicy [...]. Materialnoprawną podstawę działania organów stanowił przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą Prawo budowlane.

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że w budynku będącym własnością P. J., usytuowanym zachodnią ścianą szczytową bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką nr B, na kondygnacji poddasza w ścianie tej znajdują się trzy otwory okienne o wymiarach 1,42×1,40m i 0,60×0,40m. Jak wynika ze złożonego przez skarżącego oświadczenia, okna te wykonane zostały w czasie budowy budynku mieszkalnego, który został wzniesiony w latach 1961-1962 na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 11 listopada 1960 r., wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Oleśnie. Według prawidłowych ustaleń organów, wykonanie spornych otworów okiennych stanowi istotne odstępstwo do pozwolenia na budowę i podlega rozstrzygnięciu na podstawie ustawy Prawo budowlane. Ustawa ta ma zastosowanie co do zasady w sprawach, w których postępowanie administracyjne wszczyna się po wejściu jej w życie (od dnia 1 stycznia 1995 r.), jak również w sprawach wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie (art. 103 ust. 1). Wyjątek od tej zasady, wynikający z art. 103 ust. 2 ustawy, wyłącza stosowanie przepisu art. 48 w odniesieniu do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Regulacja ta nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, w której nie mamy do czynienia z samowolnym wybudowaniem obiektu budowlanego lecz z robotami budowlanymi, polegającymi na wykonaniu okien w ścianie legalnie wzniesionego budynku mieszkalnego. Prawidłowo zatem organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie przy zastosowaniu trybu przewidzianego w art. 50 - 51 ust. 1 i ust. 7 ustawy Prawo budowlane, odnoszącego się do samowoli budowlanej innej niż określona w art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 tejże ustawy, czyli – w myśl art. 50 ust. 1 ustawy prawo budowlane – do prowadzenia robót budowlanych wykonywanych: bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (pkt 1) lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (pkt 2) lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 (pkt 3) lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (pkt 4).

W takiej sytuacji postępowanie powinno zmierzać do legalizacji wykonanych robót budowlanych, przez doprowadzenie tych robót do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane lub w ostateczności do zastosowania dyspozycji wynikającej z art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Stosownie do treści art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Zgodnie zaś z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, przepis ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49 b zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia.

Przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane dotyczy robót budowlanych, których nie można zalegalizować, w szczególności gdy okaże się, że nastąpiło takie naruszenie prawa, którego nie można usunąć. Wówczas organ wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części albo o doprowadzeniu go do stanu poprzedniego. Natomiast w przypadku, gdy możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, wówczas organ zobowiązany jest nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót określając termin ich wykonania (art. 51 ust. 1 pkt 2). Jeżeli organ uzna, że wykonane roboty nie odpowiadają prawu, w tym przepisom techniczno-budowlanym, wówczas na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nakłada na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności i robót tak, aby doprowadzić je do stanu zgodnego z prawem. W takiej sytuacji organ ustala, czy pomimo braku zgłoszenia lub pozwolenia na budowę roboty zostały wykonane zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi, gdyż w takim postępowaniu organ może nakazać wykonanie takich obowiązków, w jakim wykonane roboty uchybiają przepisom budowlanym i warunkom technicznym. Natomiast wówczas, gdy ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, że roboty takiego dostosowania nie wymagają, gdyż odpowiadają prawu, organ kończy postępowanie w sprawie samowoli budowlanej decyzją odmawiającą nałożenia obowiązków określonych w art. 51 ustawy Prawo budowlane.

Trafnie organy stwierdziły w rozpoznawanej sprawie samowolę budowlaną, której skutki mogą być wyeliminowane jedynie poprzez usunięcie samowolnie wykonanych otworów okiennych w sposób określony w zaskarżonej decyzji. Brak jest bowiem możliwości legalizacji samowolnie wykonanych w tym budynku robót budowlanych polegających na wykonaniu otworów okiennych w ścianie budynku przebiegającej w bliskiej odległości od granicy działki, na której jest on usytuowany, ze względu na niezgodność z obowiązującymi obecnie przepisami techniczno-budowlanymi, tj. § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.), określającego zasady prawidłowego usytuowania budynku oraz minimalnych odległości od granicy z działką sąsiednią. W myśl tego przepisu budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z działką sąsiednią w odległości nie mniejszej niż: 4m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy (pkt 1) oraz 3m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy (pkt 2).

Skoro sporne otwory okienne wykonano na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 11 listopada 1960 r., wydanego pod rządami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem (obecnie: budowlanym) i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r., Nr 34, poz. 216 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z 1928 r., wyjaśnić należy, że rozporządzenie to stanowić powinno podstawę oceny, czy w czasie ich wykonania obowiązujące przepisy prawa dopuszczały możliwość budowy okien w granicy działek. Z analizy tego aktu prawnego wynika, iż ustawodawca takiej możliwości nie dopuścił. Art. 196 tego rozporządzenia przede wszystkim ze względów bezpieczeństwa przeciwpożarowego nie dopuszczał możliwości umieszczania otworów w ścianach granicznych, które od strony granicy sąsiadów powinny być zaopatrzone w mur ogniowy bez otworów i próżni, grubości równającej się co najmniej długości jednej cegły, wykonany z cegły palonej lub innego materiału ogniotrwałego, wyprowadzony od fundamentów przez wszystkie kondygnacje, a wystający 30 centymetrów ponad dach. Przepis ten nie pozwalał na sytuowanie ściany z otworami okiennymi w odległości mniejszej niż 4m od granicy działki sąsiedniej. Również zgodnie z art. 277 ust.1 rozporządzenia z 1928 r. nowe budynki ogniotrwałe posiadające otwory od strony granicy, prowadzące do pomieszczeń, przeznaczonych na pobyt ludzi, powinny być wznoszone z zachowaniem co najmniej 4 metrów od granicy działki sąsiedniej, a nie posiadające od strony granicy otworów - co najmniej 3 metrów.

Na marginesie zauważyć też można, że również ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7 poz. 46 z późn. zm.), obowiązująca od dnia 14 sierpnia 1961 r., jak też przepisy wykonawcze do tejże ustawy stanowiły, iż wykonanie otworów okiennych w ścianie szczytowej (granicznej) było niezgodne z prawem.

Dodać jeszcze przyjdzie, iż w art. 352 omawianego rozporządzenia zawarty był kategoryczny zapis, że "od postanowień i warunków udzielonego pozwolenia, jako też zatwierdzonego projektu, odstępować nie wolno". Ewentualna zmiana warunków pozwolenia, polegająca na wykonaniu robót określonych w art. 333 pkt b – w tym wszelkich zmian konstrukcji budynku i przeróbek wpływających na bezpieczeństwo budynków od ognia – nie przewidzianych w udzielonym pozwoleniu, wymagała przedstawienia właściwego projektu do zatwierdzenia, w celu wydania przez właściwą władzę pozwolenia na wykonanie stosownych robót budowlanych (art. 353 rozporządzenia). Wykonanie okien w ścianie szczytowej budynku należy niewątpliwie uznać za zmianę, o jakiej mowa w przywołanym przepisie, przy czym skarżący nie przedłożył wskazanego nim pozwolenia władzy, a z oświadczeń składanych w toku postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego, jak również z treści skargi wynika jednoznacznie, że pozwolenie takie nie było udzielane.

Podzielić należy stanowisko organów, że na rysunku zamieszczonym w przedłożonym projekcie budowy, który został zatwierdzony przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Oleśnie w dniu 11 listopada 1960 r., otwory okienne zostały przewidziane wyłącznie od strony ciągu schodów prowadzących na poddasze; nie oznaczono przy tym osi symetrii. Pozwala to przyjąć, że otwory okienne w ścianie przeciwległej (zachodniej) zostały wykonane samowolnie, co stanowi istotne odstępstwo od warunków udzielonego pozwolenia. Oceny tej nie może zmienić podnoszony fakt dorozumianej zgody ówczesnych właścicieli sąsiedniej nieruchomości, która nie może wszak zastąpić formalnej zgody wyrażonej przez właściwy organ. Wieloletni brak reakcji ze strony sąsiadów, a nawet akceptowanie przez nich utrwalonego stanu faktycznego, nie mogą sanować niezgodności z przepisami prawa.

Jak wskazano już wyżej, w sytuacji wykonania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach prawa zastosowanie ma tryb przewidziany w aktualnie obowiązującej ustawie tj. art. 50 – 51 ustawy Prawo budowlane. Uregulowania z art. 51 obowiązującej ustawy Prawo budowlane stanowią kontynuację rozwiązań legalizacyjnych przyjętych w art. 50 i znajdują zastosowanie również do robót budowlanych zakończonych. W myśl art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego właściwy organ jest zobowiązany do wydania nakazów i obowiązków określonych w ust.1 pkt.1 i 2 oraz ust. 3 tego artykułu, które należy stosować odpowiednio, jeżeli roboty budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust.1.

Ponieważ przepisy obecnie obowiązującego prawa nie pozwalają na wykonanie otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku, która znajduje się na granicy pomiędzy działkami, zatem doprowadzenie robót budowlanych w omawianym zakresie do stanu zgodnego z prawem, czyli ich legalizacja, nie jest możliwa. Tym samym wykonanie okien w budynku znajdującym się na granicy pomiędzy działkami nakłada na organy nadzoru budowlanego obowiązek doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane) poprzez nałożenie obowiązku zamurowania wykonanych otworów okiennych, tak aby spełniony został warunek określony w § 12 ust. 3 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych (...).

Odnotować jeszcze trzeba, że jeśli otwory okienne wykonano bezprawnie, tj. samowolnie i brak jest możliwości legalizacji wykonanych w tym zakresie robót budowlanych właściwym rozwiązaniem jest przede wszystkim usunięcie skutków wynikłych z tej samowoli niezależnie od tego kto i kiedy ją popełnił. W sytuacji gdy samowola związana jest z konkretnym obiektem, zobowiązanym może być aktualny jego właściciel i kwestia ta nie podlega przedawnieniu.

Reasumując, należało uznać, że organy nadzoru budowlanego dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod względem merytorycznym, przy zastosowaniu powoływanych przepisów prawa, mających zastosowanie w sprawie. W konsekwencji niewadliwie przyjęły, że brak jest podstaw do legalizacji stwierdzonej samowoli budowlanej, zatem nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego, wynikających z ustawy Prawo budowlane. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych przepisów procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.