Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 717/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 4, art. 70 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 26 poz 157
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.
article: art. 183, art. 188
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia NSA del. Zygmunt Zgierski (spr.) Protokolant asystent Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt III SA/Gd 573/10 w sprawie ze skargi Ł. P. na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę 2. odstępuje od zasądzenia od Ł. P. na rzecz Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku zwrotu kosztów postępowania w całości


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi Ł. P. na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego, stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności oraz uznał uprawnienie Ł. P. do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego, określonego w art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz.U. Nr 26, poz. 157 ze zm.).

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. Ł.P., powołując się na art. 66 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury zgłosił Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Gdańsku zamiar przystąpienia do egzaminu sędziowskiego w najbliższym terminie przewidzianym dla aplikantów sądowych. Podał, że w dniu wejścia w życie ustawy był zatrudniony na stanowisku asystenta sędziego, które piastuje od [...] maja 2006 r., zatem jego staż wynosi ponad 4 lata. Tym samym posiada uprawnienie do przystąpienia do egzaminu.

Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku poinformował Ł. P., że nie spełnia on przesłanki wynikającej z art. 66 ust. 4 ustawy, dotyczącej trzyletniego okresu zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego na dzień wejścia w życie tej ustawy, bowiem na wskazanym stanowisku przepracował 2 lata 9 miesięcy i 17 dni w pełnym wymiarze czasu pracy.

Pismem z dnia 13 sierpnia 2010 r., działając w trybie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Ł. P. wezwał Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku do usunięcia naruszenia prawa. W jego ocenie z literalnego brzmienia spornego przepisu nie wynika, aby zamiarem ustawodawcy była ocena długości stażu na stanowisku asystenta sędziego według dnia wejścia w życie wskazanej ustawy.

Odpowiadając na powyższe wezwanie, pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r., organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

W dniu 24 września 2010 r. Ł. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, polegającą na niedopuszczeniu go do udziału w egzaminie sędziowskim. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności tej czynności oraz o uznanie jego uprawnienia do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego przeprowadzanego w trybie art. 70 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

Skarżący wskazał, że art. 66 ust. 4 ustawy uzależnia uprawnienie do złożenia egzaminu od spełnienia trzech przesłanek: zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego w dniu wejścia w życie ustawy, zajmowania stanowiska asystenta sędziego przez okres 3 lat, zgłoszenia prezesowi przełożonego sądu apelacyjnego zamiaru przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem. W ocenie skarżącego spełnił on wszystkie te przesłanki. Każda z wymienionych w art. 66 ust. 4 przesłanek jest autonomiczna, tj. nie odnosi się do pozostałych. Wymóg legitymowania się trzyletnim stażem nie został odniesiony do daty wejścia w życie ustawy. Sformułowanie "w dniu wejścia w życie ustawy" pojawia się w pierwszym zdaniu składowym dla dookreślenia adresata normy (nie każdy asystent, a jedynie asystent zatrudniony na tym stanowisku w dniu wejścia w życie ustawy). Nie odnosi się ono do drugiego zdania składowego. Oznacza to, że przesłankę 3-letniego stażu osoba musi spełniać "w ogóle". Asystent nabędzie więc uprawnienie do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego zawsze wtedy, gdy osiągnie trzyletni staż na stanowisku asystenta sędziego i zgłosi w stosownym terminie zamiar przystąpienia do egzaminu.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie. W jego ocenie bieg 3-letniego okresu zatrudnienia, uprawniającego do wystąpienia o dopuszczenie do egzaminu sędziowskiego, niewątpliwie rozpoczyna się od momentu zatrudnienia. Ze sformułowania ustawowego, że asystent sędziego jest dopuszczany do egzaminu sędziowskiego w najbliższym terminie dla aplikantów sądowych wynika, że aplikant będzie mógł przystąpić do jednego konkretnego egzaminu. Możliwość realizacji przedmiotowego przepisu występuje zaś tylko w sytuacji przyjęcia, że wymóg zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego przez okres 3 lat musi zostać spełniony w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 4 marca 2009 r.

Takiej możliwości nie mają osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy spełniałyby wyłącznie wymóg zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego. Przesłanka zatrudnienia na wymaganym stanowisku byłaby bowiem spełniona także w sytuacji zatrudnienia trwającego 2 dni, jednak osoby takie po 3 latach zajmowania stanowiska nie miałyby możliwości zrealizowania uprawnienia przystąpienia do egzaminu sędziowskiego kończącego aplikacje sądową rozpoczętą przez dniem 1 stycznia 2008 r., bowiem egzamin w momencie spełnienia przez daną osobę drugiej przesłanki zostałby już przeprowadzony, a przepisy przejściowe nie przewidują możliwości przeprowadzenia dodatkowego egzaminu sędziowskiego w takim przypadku.

Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przytoczył treść art. 66 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, zgodnie z którym osoba zatrudniona w dniu wejścia w życie ustawy na stanowisku asystenta sędziego może przystąpić do egzaminu sędziowskiego określonego w art. 70 ust. 1, jeżeli zajmowała to stanowisko co najmniej przez okres 3 lat i zgłosiła prezesowi przełożonego sądu apelacyjnego zamiar przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem. W takim przypadku asystent sędziego jest dopuszczany do egzaminu sędziowskiego w najbliższym terminie przewidzianym dla aplikantów sądowych.

Artykuł 70 ust. 1 ustawy stanowi zaś, że aplikacja sądowa rozpoczęta przed dniem 1 stycznia 2008 r. oraz kończący ją egzamin sędziowski odbywają się na podstawie przepisów obowiązujących przed tym dniem.

Sąd I instancji wskazał, że przed dniem 1 stycznia 2008 r. przepisami normującymi przebieg aplikacji sądowej, łącznie z kończącym ją egzaminem sędziowskim, były przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, które przewidywały m.in., że aplikacja sądowa trwa trzy lata (art. 140 ust. 1) oraz przepisy wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej (Dz.U. Nr 154, poz. 1283 ze zm.). Rozporządzenie to przewidywało w § 17, że aplikacja rozpoczyna się w dniu 1 października, zaś w § 26 - że egzamin sędziowski odbywa się w terminie wyznaczonym przez prezesa sądu apelacyjnego w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości.

Warunki zdawania egzaminu sędziowskiego w innym terminie, niż wyznaczonym w sposób wynikający z § 26 rozporządzenia, określał § 33 w brzmieniu następującym:

1. Prezes sądu okręgowego może udzielić aplikantowi zezwolenia na zdawanie egzaminu w terminie późniejszym, jeżeli uzna, że choroba, wypadek losowy lub inna wskazana przez aplikanta okoliczność daje podstawę do udzielenia takiego zezwolenia.

2. Zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, prezes sądu okręgowego udziela na pisemny wniosek aplikanta, złożony nie później niż miesiąc od ustania przyczyny uzasadniającej nieprzystąpienie do egzaminu.

3. Aplikanci, którzy uzyskali zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, składają egzamin nie później niż przed upływem dwóch lat od dnia ukończenia aplikacji przed komisją egzaminacyjną powołaną w Ministerstwie Sprawiedliwości, w trybie określonym w § 25, z tym że przewodniczącym komisji jest przedstawiciel Ministra Sprawiedliwości, wytypowany z grona sędziów delegowanych do Ministerstwa Sprawiedliwości. Uprawnienie do zdawania egzaminu wygasa po upływie 2 lat od ukończenia aplikacji.

4. Aplikanci, którzy nie zdali egzaminu, mogą składać go ponownie tylko raz przed komisją egzaminacyjną, o której mowa w ust. 3.

5. Aplikant, który nie przystąpił do egzaminu w wyznaczonym terminie i nie uzyskał zezwolenia prezesa na zdawanie go w terminie późniejszym albo odstąpił bez usprawiedliwienia od egzaminu w czasie jego trwania, składa egzamin tylko raz według zasad, jak w przypadku uzyskania oceny niedostatecznej.

Z dniem 1 stycznia 2008 r. zmieniły się zasady odbywania aplikacji sądowej oraz przeprowadzania kończącego ją egzaminu - prowadzenie aplikacji sądowo- prokuratorskiej ustawodawca powierzył Krajowemu Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2005 r. o Krajowym Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury, Dz.U. Nr 169, poz.1410 ze zm.), zaś przeprowadzanie egzaminów komisjom powołanym przez Ministra Sprawiedliwości na wniosek Dyrektora Krajowego Centrum. Termin egzaminu ustalono na ostatni miesiąc trzeciego roku aplikacji (art. 10f ust. 1 ww. ustawy).

Ustawa o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, zawierająca art. 66 ust. 4, weszła w życie w dniu 4 marca 2009 r. Wobec powyższego niewątpliwe było, że ostatni egzamin sędziowski przeprowadzony w "normalnym" trybie (czyli nie poprawkowy ani organizowany z przyczyn indywidualnych), na zasadach określonych przepisami obowiązującymi przed dniem 1 stycznia 2008 r., powinien odbyć się w 2010 r., oraz że pod rządami ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury egzamin sędziowski na zasadach określonych przepisami obowiązującymi przed dniem 1 stycznia 2008 r. powinien odbyć się dwukrotnie – w 2009 i 2010 r.

W ocenie Sądu I instancji kwestią sporną w sprawie niniejszej było to, czy przesłanka zajmowania stanowiska asystenta sędziego przez okres trzech lat powinna być spełniona w dacie wejścia w życie ustawy, czy też w innym momencie.

Sąd uznał, że ze sposobu skonstruowania ww. przepisu nie można wywieść wniosku, że do egzaminu sędziowskiego, określonego w art. 70 ust. 1 ustawy, może być dopuszczona osoba, która zajmowała stanowisko asystenta sędziego przez okres 3 lat w dniu wejścia w życie tejże ustawy.

Przesłanką przystąpienia do egzaminu sędziowskiego związaną z momentem wejścia w życie ustawy jest jedynie przesłanka zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego w dniu wejścia w życie ustawy, nie zaś także przesłanka zajmowania takiego stanowiska przez okres trzech lat. Jeśli ustawodawca chciałby powiązać wymóg spełnienia przesłanki zajmowania stanowiska asystenta sędziego przez okres 3 lat z dniem wejścia w życie ustawy, powinien inaczej skonstruować przedmiotowy przepis. Zajmowanie stanowiska asystenta sędziego przez okres 3 lat wiąże się z innym momentem - zgłoszeniem właściwemu organowi zamiaru przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że art. 66 ust. 4 ustawy jest przepisem przejściowym, który reguluje określony stan rzeczy na określony czas.

Przepis ten umożliwia pewnej grupie osób skorzystanie w określonym czasie z możliwości złożenia egzaminu sędziowskiego na zasadach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2008 r. Obejmuje on tę grupę osób, która przed przeprowadzeniem egzaminu sędziowskiego na takich właśnie zasadach spełni przesłankę zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego w dniu wejścia w życie ustawy, przesłankę zajmowania tego stanowiska przez okres 3 lat w dacie zgłoszenia zamiaru przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem oraz przesłankę zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem.

Sąd uznał, iż argument, że art. 66 ust. 4 ustawy przewiduje możliwość złożenia egzaminu sędziowskiego określonego w art. 70 ust. 1 ustawy tylko przez tych asystentów, którzy w dniu wejścia w życie ustawy zatrudnieni byli na tym stanowisku przez okres 3 lat, bowiem w innym przypadku doszłoby do sytuacji, że osoby spełniające te przesłanki nie mogłyby zrealizować powstałego uprawnienia na skutek nieorganizowania takiego egzaminu po wrześniu 2010 r., jest niezasadny. Takie stanowisko nie bierze pod uwagę faktu, że art. 66 ust. 4 ustawy wyraźnie nawiązuje do egzaminu sędziowskiego określonego w art. 70 ust. 1, czyli do egzaminu sędziowskiego kończącego aplikację sądową rozpoczętą przed dniem 1 stycznia 2008 r., czyli wskazuje na ograniczenie czasowe realizowania prawa do złożenia egzaminu sędziowskiego na takich zasadach.

Skoro jedną z przesłanek złożenia egzaminu na powyższych zasadach jest zgłoszenie zamiaru przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem, osoby, które nie mogłyby zgłosić zamiaru przystąpienia do egzaminu, bowiem nie byłby on już przeprowadzany- z uwagi na przeprowadzenie egzaminu sędziowskiego kończącego ostatni rok aplikacji sądowej rozpoczętej przed dniem 1 stycznia 2008 r. – nie spełniłyby ostatniej przesłanki uprawniającej je do złożenia takiego egzaminu.

W ocenie Sądu I instancji interpretacja art. 66 ust. 4 ustawy w sposób zaprezentowany przez organ prowadzi do naruszenia zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zasada ta polega na tym, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, muszą być traktowane równo. Skoro wiadomo było, że kończąc ostatnią aplikację sądową rozpoczętą przed dniem 1 stycznia 2008 r., egzamin (organizowany w "normalnym" trybie) musi odbyć się przed końcem września 2010 r., to naruszałoby zasadę równości odmienne potraktowanie osób, które spełniły przesłankę zajmowania stanowiska asystenta sędziego przez 3 lata do momentu możliwości zgłoszenia zamiaru przystąpienia do takiego egzaminu i osób, które zajmowały takie stanowisko przez trzy lata w dniu wejścia w życie ustawy. Wszystkie te osoby mogły bowiem spełnić też przesłankę zgłoszenia zamiaru przystąpienia do egzaminu w terminie wskazanym w ustawie, gdyż egzamin sędziowski kończący aplikację sądową rozpoczętą przed dniem 1 stycznia 2008 r. miał być jeszcze przeprowadzony.

Fakt, że we wrześniu 2010 r. odbył się egzamin sędziowski kończący aplikację sądową rozpoczętą przed dniem 1 stycznia 2008 r. nie oznacza, że skarżący nie może złożyć egzaminu sędziowskiego na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2008 r.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej przewidywało organizowanie egzaminów poprawkowych oraz organizowanie egzaminów z uwagi na indywidualne, szczególne przyczyny. Możliwość taka istnieje przez okres 2 lat od ukończenia aplikacji na "starych" zasadach. Ostatnia aplikacja sądowa przeprowadzona na zasadach określonych przepisami obowiązującymi przed dniem 1 stycznia 2008 r. zakończyła się w 2010 r. , wobec czego możliwość taka istnieć będzie jeszcze przez dwa lata od zakończenia tej aplikacji.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2011 r. skargę kasacyjną złożył Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Zaskarżając wyrok w całości autor skargi kasacyjnej zarzucił mu:

1/ błędną wykładnię art. 66 ust. 4 w zw. z art. 70 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez wadliwe uznanie, że do egzaminu sędziowskiego określonego w art. 70 ust. 1 ustawy mogą przystąpić asystenci sędziów, którzy w dniu jej wejścia w życie (tj. w dniu 4 marca 2009 r.) nie byli zatrudnieni na stanowisku asystenta sędziego przez okres 3 lat, albowiem wymóg 3-letniego zajmowania tego stanowiska jest związany ze zgłoszeniem właściwemu organowi zamiaru przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem,

2/ naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 151 w zw. z art. 146 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez zaniechanie oddalenia skargi, choć przy prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego winna ona ulec oddaleniu.

Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz oddalenie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że treść art. 66 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, zaś wykładnia dokonana przez Sąd jest błędna oraz nie znajduje uzasadnienia w ratio legis omawianego przepisu. Wynika z niego, że do egzaminu sędziowskiego kończącego aplikację sądową rozpoczętą przed dniem 1 stycznia 2008 r. będą mogli przystąpić wyłącznie ci asystenci sędziów, którzy w dniu wejścia w życie UKSSiP, tj. dnia 4 marca 2009 r., byli zatrudnieni na stanowisku asystenta sędziego, jak również w tym dniu czas zajmowania przez nich tego stanowiska wynosił 3 lata.

Autor skargi kasacyjnej wskazał, że egzamin sędziowski, którego dotyczyła skarga, odbył się - zgodnie z Zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr 138/10/DNAP z dnia 13 lipca 2010 r. - przed Komisją Egzaminacyjną Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w dniach: 1 i 2 września 2010 r. (część pisemna) oraz 15-17 września 2010 r. (część teoretyczna).

W sytuacji zaś stwierdzenia bezskuteczności dokonanej czynności, tj. niedopuszczenia do udziału w egzaminie, nie jest możliwe - wbrew twierdzeniom Sądu - przystąpienie do egzaminu w terminie poprawkowym.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej, na które powołuje się Sąd I instancji, zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2008 r. przez ustawę z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy o Krajowym Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 64, poz. 433). Obecnie Prezes Sądu Okręgowego nie może udzielać zezwolenia na zdawanie egzaminu w terminie późniejszym. Ponadto taka możliwość dotyczyła wyłącznie aplikantów, nie zaś asystentów sędziów.

W art. 66 ust. 4 UKSSiP wyraźnie wskazano, że asystent sędziego jest dopuszczany do egzaminu sędziowskiego w najbliższym terminie przewidzianym dla aplikantów sądowych. Możliwość realizacji tego przepisu w zakresie umożliwienia osobom zatrudnionym na stanowisku asystenta sędziego przystąpienia do egzaminu sędziowskiego kończącego aplikację sądową rozpoczętą przed dniem 1 stycznia 2008 r. występuje tylko w sytuacji przyjęcia, że wymóg zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego przez okres co najmniej 3 lat musi zostać spełniony w dniu wejścia w życie UKSSiP, czyli w dniu 4 marca 2009 r.

Jednocześnie takiej możliwości nie mają osoby, które w dniu wejścia w życie UKSSiP spełniały wyłącznie wymóg zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego. Zaistnieć mógłby bowiem przypadek, że przesłanka zatrudnienia na wymaganym stanowisku byłaby już spełniona w sytuacji zatrudnienia trwającego 2 dni. Jednakże takie osoby po 3 latach zajmowania omawianego stanowiska nie miałyby możliwości zrealizowania uprawnienia co do możliwości przystąpienia do egzaminu sędziowskiego kończącego aplikację sądową rozpoczętą przed dniem 1 stycznia 2008 r., albowiem egzamin - w momencie spełniania przez daną osobę drugiej przesłanki - zostałby już przeprowadzony, zaś przepisy przejściowe zawarte w UKSSiP nie przewidują możliwości przeprowadzenia dodatkowego egzaminu sędziowskiego w takim przypadku.

Wprowadzając przepis przejściowy, tj. art. 66 ust. 4 UKSSIP, ustawodawca zagwarantował asystentom sędziów możliwość skorzystania z możliwości przystąpienia do egzaminu sędziowskiego na zasadach określonych w art. 70 ust. 1 UKSSIP. Wyraźnie mowa w nim jednak o uprawnieniach już nabytych przez asystentów, zaś powstałych pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów.

Przy przyjęciu wykładni dokonanej przez Sąd zostałby wypaczony całkowicie sens regulacji, albowiem z jednej strony - dotyczyłaby ona w istocie nieokreślonej w dniu wejścia w życie UKSSIP grupy osób, a po wtóre - sama możliwość przystąpienia do egzaminu na zasadach określonych w art. 70 ust. 1 byłaby nieograniczona żadnym terminem, skoro może być on organizowany wielokrotnie. Dopuszczenie do egzaminu sędziowskiego zostałoby w gruncie rzeczy sprowadzone do zbadania przesłanki zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego.

Niesłusznie również Sąd I instancji przyjął, że interpretacja przepisu art. 66 ust. 4 UKSSIP w sposób zaprezentowany przez organ prowadzi do naruszenia zasady równości.

Dopuszczenie skarżącego do egzaminu sędziowskiego, przy jednoczesnym braku spełnienia przez niego wymagań ustawowych co do okresu zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego, w sytuacji, gdy osoby, które przystąpiły do egzaminu na zasadach określonych w art. 70 ust. 1 legitymowały się 3-letnim okresem zatrudnienia w dniu wejścia w życie UKSSIP i spełniły pozostałe 2 przesłanki z art. 66 ust. 4, stanowiłoby naruszenie tej zasady. Uprawnienie przewidziane w omawianym przepisie przejściowym - przy przyjęciu wykładni przyjętej przez Sąd - sprowadzałoby się tylko do stwierdzenia, czy dana osoba była zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego. Skarżący tymczasem w dniu wejścia w życie UKSSiP nie posiadał stażu określonego w art. 66 ust. 4, tj. 3 lat, nadto nawet w chwili wniesienia skargi nie legitymował się okresem zatrudnienia wymaganym przez obowiązujący w chwili jego zatrudnienia na tym stanowisku art. 155 § 7 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, tj. 6 lat.

Z kolei błędna wykładnia przepisów prawa materialnego skutkowała podjęciem przez Sąd l instancji błędnej decyzji procesowej, co uzasadnia wskazanie jako podstawy skargi kasacyjnej również stosownych przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Stosownie do treści art. 66 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz.U. Nr 26, poz. 157 ze zm.), dalej ustawa o KSSiP, osoba zatrudniona w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy na stanowisku asystenta sędziego może przystąpić do egzaminu sędziowskiego określonego w art. 70 ust. 1, jeżeli zajmowała to stanowisko co najmniej przez okres 3 lat i zgłosiła prezesowi przełożonego sądu apelacyjnego zamiar przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem. W takim przypadku asystent sędziego jest dopuszczany do egzaminu sędziowskiego, w najbliższym terminie przewidzianym dla aplikantów sądowych.

W myśl zaś art. 70 ust. 1 ww. ustawy aplikacja sądowa rozpoczęta przed dniem 1 stycznia 2008 r. oraz kończący ją egzamin sędziowski odbywają się na podstawie przepisów obowiązujących przed tym dniem.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że osoba spełniająca warunki wskazane w art. 66 ust. 4 ustawy może przystąpić do egzaminu sędziowskiego na zasadach przewidzianych dla aplikantów aplikacji sądowej obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2008 r.

W niniejszej sprawie rozważyć zatem należy, czy do grupy tej zalicza się osoba, która w dniu wejścia w życie ustawy o KSSiP, to jest w dniu 4 marca 2009 r., pracowała już na stanowisku asystenta sędziego, lecz staż jej pracy był w tym dniu krótszy niż 3 lata, a dopiero później, ale przed zgłoszeniem zamiaru przystąpienia do egzaminu sędziowskiego, spełniła warunek 3-letniego okresu zatrudnienia jako asystent sędziego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedź na to pytanie udzielona przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku jest nietrafna.

Podstawową metodą wykładni przepisów budzących wątpliwości interpretacyjne jest wykładnia językowa. Zgodnie z jej regułami zwrotom prawnym nie należy nadawać znaczenia odmiennego od potocznego, a znaczenie przepisów prawnych ustalać należy w taki sposób, by wypowiedź zawarta w normie prawnej stanowiła pewną całość.

W tym kontekście zawartego w art. 66 ust. 4 ustawy o KSSiP sformułowania "osoba zatrudniona w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy na stanowisku asystenta sędziego (...), jeżeli zajmowała to stanowisko co najmniej przez okres 3 lat", będącego hipotezą normy prawnej stanowiącą logiczną całość, nie można rozumieć inaczej, niż jako sformułowanie przesłanki legitymowania się przez asystenta sędziego już w dniu 4 marca 2009 r. (tj. w dniu wejścia w życie ustawy o KSSiP) trzyletnim stażem pracy.

Oznacza to, że wykładnia art. 66 ust. 4 ustawy o KSSiP, dokonana przez Sąd I instancji była nieprawidłowa, co powoduje z kolei, że sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu materialnego był w pełni zasadny.

Warto podkreślić, że choć wykładnia językowa wskazanego przepisu doprowadziła do usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i zbędne jest w takiej sytuacji sięganie do pozostałych metod wykładni, to w niniejszej sprawie również one prowadzą do wniosków sprzecznych z zaprezentowanymi przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Wykładnia celowościowa ma za zadanie doprowadzenia do takiego rozumienia przepisów ustawy, by były one najlepszym środkiem do osiągnięcia celu tej ustawy. Zgodnie zaś z regułami wykładni funkcjonalnej interpretując przepisy należy brać pod uwagę cel regulacji prawnej (ratio legis).

Zgodnie z nowymi zasadami wprowadzonymi ustawą o KSSiP aplikację sędziowską poprzedza 12-miesięczna aplikacja ogólna (art. 25 ust. 1). Po jej ukończeniu osoba, która spełnia ustawowe kryteria, może złożyć do Dyrektora Krajowej Szkoły wniosek o kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej (art. 28 ust. 1).

Do egzaminu sędziowskiego zaś aplikanci aplikacji sędziowskiej przystępują w jej 30 miesiącu (art. 32 ust. 1).

Z uwagi zatem na fakt, że aplikacja sędziowska na nowych zasadach rozpoczęła się dopiero w marcu 2011 r., pierwszy egzamin sędziowski zdawany na podstawie przepisów ustawy o KSSiP odbędzie się pod koniec 2013 r. Zatem celem wprowadzenia unormowania z art. 66 ust. 4 ustawy było umożliwienie wskazanej w tym przepisie grupie osób (asystentom sędziego) przystąpienia do egzaminu sędziowskiego wcześniej, niż po ponad 7 latach pracy (przyjmując obowiązek legitymowania się 3-letnim stażem w dniu 4 marca 2009 r.). Skoro bowiem ustawa o KSSiP zmieniła art. 157 § 7 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1270 ze zm.) w ten sposób, że umożliwiła asystentom sędziego przystąpienie do egzaminu sędziowskiego po 4 latach pracy, to celowe było umożliwienie przystąpienia do egzaminu sędziowskiego tym asystentom, którzy w dacie wejścia w życie ustawy mieli już trzyletni staż pracy.

Rozumowanie takie zgodne jest również z wykładnią systemową, przyjmującą założenie, że przepis w danym akcie prawnym nie jest umiejscowiony przypadkowo, lecz wynika z racjonalnego działania prawodawcy. Skoro art. 66 ust. 4 ustawy o KSSiP umiejscowiony został przepisach przejściowych i końcowych (Rozdział 8 ustawy), to ustawodawca jasno wskazał na jego ograniczony, incydentalny i intertemporalny charakter.

W piśmiennictwie jak i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że problemy intertemporalne mogą być rozwiązywane przez zastosowanie następujących reguł:

1/ podstawowej - bezpośredniego działania nowego prawa – tzn. nowoustanowione prawo od momentu wejścia w życie reguluje wszelkie zdarzenia także te, które zaistniały przed jego ustanowieniem,

2/ dalszego obowiązywania dawnego prawa - dotychczas obowiązujące prawo mimo wejścia w życie nowych regulacji ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości,

3/ wyboru prawa - wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom,

4/ do spraw z elementem dawnym należy stosować ustanowione przez prawodawcę specjalne przepisy przejściowe.

W niniejszej sprawie wybór ostatniego z proponowanych rozwiązań nie może budzić wątpliwości. Specjalny charakter omawianego przepisu przemawia zatem za taką jego interpretacją, by nie doprowadzić do nazbyt szerokiego jego stosowania, niezgodnego z wolą ustawodawcy, a taka sytuacja miałaby miejsce, gdyby przyjąć zaproponowane przez Sąd I instancji jego rozumienie.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 188 i 207 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.