Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 623/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107 § 1, art. 107 § 2 pkt 2 i 4, art. 116 § 1, art. 116 § 2, art. 120  129, art. 187 § 1, art. 194 § 1, art. 194 § 3
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 11 ust. 1, art. 21 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 233
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tekst jedn.
article: art. 694(5) § 1, art. 694(5) § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1822
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka Protokolant: st. sekretarz sądowy Katarzyna Fornalik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], na podstawie art. 207, art. 107 § 1, § 2 pkt 2 i 4, art. 108, art. 116 § 1 i § 2, art. 47 § 1, art. 53 § 3, § 4, art. 56 § 1, art. 56d ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: "O.p."), art. 22 ustawy z dnia [...] września 2015 r. o zmianie Ordynacji podatkowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r., poz. 1649), orzekł o solidarnej ze Spółką z o.o. "[...]" odpowiedzialności [...] - członka zarządu ww. Spółki, za jej zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. w wysokości [...] zł, należne odsetki za zwłokę w wysokości [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł.

Przedstawiając przebieg postępowania organ wyjaśnił, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. określił "[...]" Spółka z o.o. z siedzibą w P. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. w wysokości [...] zł. Decyzja ta została uznana za doręczoną w dniu [...] stycznia 2015 r., zgodnie z art. 150 O.p. Na skutek nie złożenia przez Spółkę środków zaskarżenia stała się ostateczna.

Organ wskazał, że "[...]" Spółka z o.o. nie dokonała zapłaty podatku od towarów i usług w wysokości wynikającej z ww. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P.. W związku z powyższym, zgodnie z art. 51 § 1 O.p. określone decyzją zobowiązanie podatkowe przekształciło się w zaległość Spółki.

W celu wyegzekwowania przedmiotowej zaległości podatkowej Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w dniu [...] marca 2015 r. wystawił tytuł wykonawczy nr SM [...] i na jego podstawie wszczął i prowadził wobec Spółki postępowanie egzekucyjne. Postępowanie to nie doprowadziło jednak do zaspokojenia ww. zaległości podatkowej, w związku z czym Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność.

Następnie z uwagi na zaistniałą sytuację Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie solidarnej odpowiedzialności [...] - członka zarządu "[...]" Spółki z o.o. za zaległość podatkową Spółki w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r., należne odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego.

W oparciu o dokumentację rejestrową Krajowego Rejestru Sądowego organ ustalił, że od dnia [...] czerwca 2013 r. zarząd "[...]" Spółki z o. o. reprezentowany był jednoosobowo przez [...]. Jednocześnie ustalono, że zapisy wynikające z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, według stanu na dzień wydania decyzji, nie wykazują zmian w składzie zarządu spółki. Tymczasem jak wskazuje zebrany materiał dowodowy zaległość podatkowa spółki z tytułu dochodzonego w niniejszym postępowaniu zobowiązania w podatku od towarów i usług obejmuje II kwartał 2013 r., a więc bezsprzecznie należy uznać, iż ustawowy termin płatności przedmiotowego zobowiązania, przypadający na dzień [...] lipca 2013 r., upływał w czasie pełnienia przez [...] obowiązków członka zarządu "[...]" Spółki z o. o.

Powołując przepisy art. 10, art. 11, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 233 – dalej: "P.u.n.") organ stwierdził, że z dokumentacji sprawy spółka "[...]" począwszy od II kwartału 2013 r. nie wywiązywała się z obowiązku podatkowego w zakresie płatności należnego podatku od towarów i usług, określonego powołaną wyżej decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P.. Przedmiotowe zobowiązanie nie było regulowane przez podatnika zarówno w terminie ustawowym do 25 dnia miesiąca następującego po kwartale w którym powstał obowiązek podatkowy, jak również nie zostało uregulowane do dnia wydania decyzji. W konsekwencji zaistniałej sytuacji powstały znaczące zaległości płatnicze w ww. podatku, według stanu na dzień wydania decyzji w łącznej wysokości [...] zł, w tym należność główna na kwotę [...]zł oraz należne od wymienionych zaległości podatkowych odsetki za zwłokę w wysokości [...] zł. Spółka "[...]", pozostając zatem w zwłoce zapłaty dochodzonego podatku i nie wykonując swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, winna w trybie art. 21 ust. 1 P.u.n. złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, wobec wystąpienia obiektywnych ku temu przesłanek. Tym bardziej, że przedmiotowe zaległości płatnicze istnieją od znacznego już czasu, co nie świadczy o przejściowych jej trudnościach, lecz trwałym załamaniu zdolności finansowania własnych zobowiązań przez spółkę. Jednocześnie w aspekcie zaprzestania wykonywania przez podatnika prowadzonej pod dotychczasowym adresem ([...] ul. [...]) działalności, organ uznał, iż nie istnieją jakiekolwiek realne perspektywy spłaty istniejących zaległości podatkowych.

Zdaniem organu [...], pełniąc zgodnie z dokumentacją rejestrową Krajowego Rejestru Sądowego od dnia [...] czerwca 2013 r. statutowe obowiązki w zarządzie spółki i posiadając umocowanie do bieżącego monitorowania jej sytuacji finansowej oraz oceny stopnia zagrożenia upadłością, miał pełną świadomość zaprzestania w sposób trwały i nieodwracalny wykonywania przez spółkę swoich wymagalnych zobowiązań, w tym wobec organu podatkowego za okres objęty niniejszym postępowaniem, a więc zaistnienia w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego i naprawczego przesłanek, obligujących do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Jednak zobowiązany, pomimo zaistnienia powyższych okoliczności, ze stosownym w wyżej wymienionym zakresie wnioskiem nie wystąpił.

Organ stwierdził, że [...] jako członek zarządu "[...]" spółki z o. o. nie spełnił żadnej z ustawowych przesłanek, określonych art. 116 § 1 O.p., które mogły by skutkować zwolnieniem z odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatnika, bowiem, jako członek zarządu nie dopełnił ciążących na nim obowiązków złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym terminie. Tym samym nie dochował należytej staranności w wywiązywaniu się z ww. obowiązków nałożonych przez ustawę P.u.n. Również w toku prowadzonego postępowania strona nie ujawniła jakiegokolwiek majątku spółki, który mógłby stanowić podstawę zaspokojenia wierzytelności publicznoprawnych Skarbu Państwa. Natomiast organ wykazał pozytywne przesłanki orzekania o odpowiedzialności strony, jako członka zarządu sp. z o. o. za zobowiązania podatkowe tj. bezskuteczność prowadzonej egzekucji zaległości podatkowych oraz powstanie zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość, w okresie pełnienia przez stronę statutowych obowiązków w zarządzie spółki.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o uwolnienie jej od odpowiedzialności za długi "[...]" Spółki z o.o.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prawidłowo określił stronę orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zobowiązanie Spółki z o.o. "[...]", względem której należało orzec o odpowiedzialności za wskazaną w sentencji decyzji zaległość podatkową. Z akt rejestrowych Spółki z o.o. "[...]" wynika, że [...] został powołany w skład zarządu Spółki uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z o.o. "[...]" z dniem [...] czerwca 2013 r. Odwołany z funkcji członka zarządu Spółki został natomiast uchwałą nr [...] Zgromadzenia Wspólników z dniem [...] marca 2016 r. Jednoosobowy zarząd w Spółce pełnił zatem od dnia [...] czerwca 2013 r. do dnia [...] marca 2016 r. Organ zaznaczył, że termin płatności zobowiązania podatkowego określonego "[...]" Spółce z o.o. decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2014 r. z tytułu podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. upłynął w dniu [...] lipca 2013 r., a więc bezsprzecznie w okresie, w którym [...] pełnił funkcję członka zarządu w "[...]" Spółce z o.o.

Odnosząc się do drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu jaką jest bezskuteczność egzekucji organ wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne wobec "[...]" Spółki z o.o. z tytułu niezapłaconego zobowiązania w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r., określonego decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] grudnia 2014 r. prowadził Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w oparciu o tytuł wykonawczy nr SM [...]. Organ egzekucyjny w oparciu o zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...] września 2013 r. dokonał zajęć zabezpieczających wierzytelności z rachunków bankowych "[...]" Spółki z o.o. Następnie w związku z wystawieniem w dniu [...] marca 2015 r. ww. tytułu wykonawczego, przedmiotowe zajęcia zabezpieczające przekształciły się w zajęcia egzekucyjne. W dniach [...] marca 2015 r. i [...] marca 2015 r. banki przekazały tytułem realizacji zajęć odpowiednio następujące kwoty: [...] SA - [...] zł, [...] SA - [...] zł, [...] Bank SA - [...] zł. Uzyskane kwoty zostały rozliczone na powstałe koszty egzekucyjne.

Naczelnik Urzędu Skarbowego P. - [...] działając jako organ egzekucyjny, w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec Spółki z o.o. "[...]" ustalił, że pod adresem wskazanym jak adres siedziby Spółki mieści się biuro wirtualne [...], które świadczy usługi w zakresie podnajmowania adresu rejestracyjnego oraz odbioru korespondencji dla 300 podmiotów.

W ocenie organu Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], działając jako organ egzekucyjny, zastosował wszystkie możliwe do zastosowania w okolicznościach prowadzonej sprawy środki egzekucyjne. Działania te jednak nie doprowadziły do zaspokojenia przedmiotowych zaległości podatkowych Spółki z o.o. "[...]". W rozpatrywanej sprawie strona nie wskazała jednak żadnego mienia Spółki "[...]".

W świetle powyższego Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że ziściły się obie pozytywne przesłanki dla orzeczenia o odpowiedzialności P. T. za zaległość podatkową Spółki z o.o. "[...]" z tytułu podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r.

W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie również przesłanka niewypłacalności Spółki, o której mowa w art. 11 ust. 1 P.u.n., obligująca zarząd Spółki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości zaistniała już w dniu [...] lipca 2013 r., tj. w dniu następnym po upływie terminu płatności przedmiotowego zobowiązania podatkowego.

W związku z powyższym na reprezentującym Spółkę członku zarządu [...], zgodnie z art. 21 ust 2 P.u.n., ciążył obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 14 dni od dnia zaistnienia przesłanki niewypłacalności, a zatem najpóźniej do [...] sierpnia 2013 r. Zarząd spółki "[...]" Spółka z o.o. w osobie [...] nie zgłosił jednak wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że Spółka z o.o. "[...]" pomimo ustawowego obowiązku nie złożyła w organie podatkowym ani też w sądzie sprawozdań finansowych (bilansu i rachunku zysków i strat) za lata 2013, 2014, 2015 r. Brak powyższych dokumentów uniemożliwił organom podatkowym dokonanie bezpośredniej oceny kondycji majątkowej i finansowej Spółki w ww. okresach rozrachunkowych. Organ wskazał, że "[...]" Spółka z o.o. nie posiada żadnego majątku ruchomego ani też nieruchomości. Siedziba Spółki mieściła się w wirtualnym biurze. Spółka nie zgłosiła nowego adresu swojej siedziby. Na rachunkach bankowych Spółki w bankach [...] oraz [...] SA brak jest środków pieniężnych, natomiast rachunki bankowe Spółki w bankach [...] SA oraz w [...] SA zostały zlikwidowane kolejno w dniach [...] lutego 2014 r. i [...] czerwca 2014 r.

Organ wyjaśnił ponadto, że Spółka z o.o. "[...]" uczestniczyła w tzw. karuzeli podatkowej, dokumentacja finansowa Spółki nie mogłaby zatem stanowić wiarygodnego dowodu na temat jej ewentualnej sytuacji majątkowej. Ponadto ostatni prezes zarządu Spółki [...] wskazuje, że nie posiada żadnej wiedzy na temat majątku Spółki.

Zdaniem organu odwoławczego powyżej przedstawione okoliczności wskazują, że Spółka najpóźniej w chwili umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. w dniu [...] czerwca 2015 r., nie dysponowała majątkiem pozwalającym na pokrycie zobowiązania w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r., którego wartość wynosiła [...] zł, należne odsetki stanowiły kwotę [...]zł, natomiast koszty egzekucyjne poniesione w związku z dochodzeniem przedmiotowej zaległości Spółki wynosiły [...] zł.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w sprawie wystąpiła zatem również druga z przesłanek obligująca zarząd do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, mianowicie zobowiązanie Spółki przekroczyło wartość jej majątku.

Organ wyjaśnił również, że z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w O. II Wydział Karny z dnia [...] sierpnia 2016 r. sygn. akt [...] oraz z wyjaśnień składanych przez [...] w trakcie prowadzonego postępowania w przedmiocie jego odpowiedzialności za zaległość Spółki, ww. dobrowolnie zgodził się na "przepisanie" na niego Spółki z o.o. "[...]". W trakcie wizyty u notariusza pobieżnie przejrzał przygotowane w tej sprawie dokumenty, a po ich podpisaniu dokumenty te zabrali dwaj mężczyźni, którzy czekali przed kancelarią notarialną. Po upływie około miesiąca udał się do O., gdzie spotkał się z tymi samymi dwoma mężczyznami i w kancelarii notarialnej podpisał przedłożony mu dokument. Jak wynika ze złożonych przez [...] wyjaśnień miał on nikłą wiedzę na temat Spółki, w której zgodził się pełnić zarząd. Od ww. mężczyzn uzyskał jedynie informację, że Spółka zajmuje się sprzedażą paliwa. Zgromadzony w sprawie materiał potwierdza również okoliczność, że strona w żaden sposób nie interesowała się sprawami Spółki, po podpisaniu przedłożonych dokumentów nie zapoznała się z dokumentacją finansową Spółki, nie sprawdziła również wiarygodności kontrahentów i zawieranych z nimi przez Spółkę transakcji. Nie zainteresowała się nawet tym, gdzie Spółka prowadzi swoją działalność. Przyjęła jedynie zapewnienia ww. mężczyzn oraz kolegi z bloku, który zaproponował jej prowadzenie Spółki, że działalność firmy jest legalna, oraz że wszystkie składki i podatki będą opłacane. Zauważyć ponadto należy, że już same okoliczności powołania strony do zarządu Spółki (osoba bez jakiegokolwiek doświadczenia w zarządzaniu spółką, jedyny wymóg niekaralność, zabranie wszystkich dokumentów po ich podpisaniu przez stronę przez osoby spoza zarządu Spółki) winny wzbudzić w niej podejrzenia co do charakteru oraz roli, w jakiej została ona powołana do zarządu Spółki. Nie zważając na powyższe okoliczności, godząc się na powołanie do zarządu Spółki, a następnie powierzając zajmowanie się wszystkimi sprawami Spółki osobom spoza zarządu i nie interesując się sprawami dotyczącymi zawieranych przez Spółkę transakcji jak również prawidłowością rozliczeń Spółki z budżetem państwa, strona wykazała się absolutną lekkomyślnością w prowadzeniu zarówno swoich spraw jak i spraw dotyczących Spółki.

W skardze z dnia [...] maja 2017 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy i wyznaczenie pełnomocnika z urzędu oraz napisania skargi na wydaną decyzję.

W skardze strona nie przedstawiła żadnych konkretnych zarzutów na zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], podniosła jedynie, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem i narusza jej interesy.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Pismem procesowym z dnia [...] sierpnia 2017 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 181 oraz art. 187 O.p. wskazując, że prowadzone postępowanie podatkowe i dokonane w jego ramach ustalenia opierały się na podstawie niepełnej dokumentacji i były sprzeczne z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podniósł, że podpisy widniejące na dokumencie - Protokół z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "[...]" Spółka z o.o. odbytego w dniu [...] czerwca 2013 r. w P. oraz na wniosku do KRS dotyczącego zmiany zarządu Spółki nie są podpisami skarżącego, zostały sfałszowane. Jako potwierdzenie powyższej tezy wskazał na podpisy skarżącego na pismach składanych do organów podatkowych w trakcie prowadzonego postępowania oraz na podpis na wzorze podpisu prezesa zarządu, który został złożony w obecności notariusza [...] w O.. Podniósł również, że skarżący nigdy nie był w P., nie mógł zatem podjąć wskazanych w protokole z dnia [...] czerwca 2013 r. uchwał. Ponadto zebrany w sprawie materiał, pisma strony, wskazują, że skarżący wszelkie dokumenty podpisywał w O. nie w P.. W ocenie pełnomocnika strony w tych okolicznościach faktycznych organy podatkowe winny wyjaśnić tę oczywistą sprzeczność w zebranym materiale dowodowym i przeprowadzić dowód z przesłuchania świadka protokolanta Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia [...] marca 2013 r. [...], czego nie uczyniły.

Pismem procesowym z dnia [...] listopada 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], ustosunkowując się do pisma procesowego skarżącego z dnia [...] sierpnia 2017 r. wyjaśnił, że nie podziela zaprezentowanych w ww. piśmie zarzutów oraz podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę i w zaskarżonych decyzjach.

Na rozprawie w dniu 13 grudnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty zawarte w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2017 r. Jednocześnie złożył pismo jako załącznik do protokołu, stanowiące zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa zawierające wniosek o wszczęcie postępowania przygotowawczego w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa sfałszowania dokumentu : protokołu ze zgromadzenia wspólników z dnia [...] czerwca 2013 r., listy obecności na tym zgromadzeniu, 3 uchwał podjętych na tym zgromadzeniu. Te dokumenty stanowiły podstawę wpisu do KRS skarżącego jako prezesa spółki "[...]" sp. z o.o. W związku z tym wniósł o zawieszenie postępowania. Na pytanie Sądu pełnomocnik skarżącego oświadczył, że nie ma wiedzy czy wyrok Sądu Okręgowego w O. o sygn. [...] jest wyrokiem prawomocnym.

Pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] podtrzymał stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę. Wniósł o oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania, ponieważ z materiału dowodowego wynika, że skarżący uczestniczył i wyraził zgodę na objęcie funkcji Prezesa spółki świadomie. Ponadto zauważył, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu działa w sprawie od sierpnia 2017 r. i dopiero dziś złożył zawiadomienie do Prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa. Zwrócił uwagę, że wyrokiem [...] skarżący został skazany w ramach zarzuconego mu czynu za przestępstwa przewidzianego w kodeksie karnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego w świetle ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta jest zgodna z prawem. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało przeprowadzone zgodnie z regułami przewidzianymi w Ordynacji podatkowej, a zaskarżona decyzja orzekająca o solidarnej ze Spółką z o.o. "[...]" odpowiedzialności [...], członka zarządu ww. Spółki, za jej zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r., należne odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, całokształtu zebranego materiału dowodowego i obowiązujących w sprawie przepisów prawa.

Podkreślić należy, że postępowanie podatkowe w sprawie prowadzone było zgodnie z zasadami określonymi w art. 120 - 129 O.p. Organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności sprawy, mających istotne znaczenie dla ustalenia przesłanek orzeczenia solidarnej odpowiedzialności strony jako osoby trzeciej za przedmiotową zaległość podatkową Spółki. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został w sposób rzetelny. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych występujących w sprawie pod kątem wystąpienia przesłanek, wskazanych w art. 116 O.p.

Zgodnie z art. 107 § 1 O.p., w związku z art. 22 ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1649), w przypadkach i w zakresie przewidzianych w rozdziale 15 działu III zatytułowanym "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich" za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Zgodnie z art. 107 § 2 pkt 2 i 4 O.p. osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Z kolei art. 116 § 1 O.p. wskazuje, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odpowiedzialność członków zarządu, określona powyżej, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu - art. 116 § 2 O.p. Przepis § 1 stosuje się również do byłego członka zarządu. Zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1649), do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Wydanie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu wymaga rozpatrzenia zarówno przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, jak również przesłanek wyłączających tą odpowiedzialność, tzw. przesłanek egzoneracyjnych. Przesłankami pozytywnymi są: pełnienie funkcji członka zarządu w czasie, gdy powstała zaległość podatkowa spółki oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Do przesłanek uwalniających od odpowiedzialności należą natomiast: zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego bądź brak winy w niezgłoszeniu tych wniosków oraz wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych. Ustalenie przesłanek pozytywnych obciąża organ podatkowy, zaś wykazanie którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że wskazane w art. 116 O.p. unormowanie, ustanawiając subsydiarną odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe, czyli obok odpowiedzialności za nie samej spółki, ma dawać Skarbowi Państwa dodatkową gwarancję uzyskania należnych świadczeń podatkowych, a jego celem jest obciążenie członków zarządu obowiązkiem wyrównania uszczerbku poniesionego w tym zakresie wskutek ich nieprawidłowego działania (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1194/14 – dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 371/08 "obciążenie członków zarządu obowiązkiem wykazania przesłanek negatywnych przeniesienia na nich odpowiedzialności za zaległości podatkowe zarządzanych przez nich spółek nie pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania podatkowego, a w szczególności z określoną w art. 122 O.p. zasadą prawdy obiektywnej, w myśl której w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Nie jest także sprzeczne z art. 187 § 1 O.p., w myśl którego organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy".

Pogląd o spoczywaniu na członku zarządu ciężaru wykazania okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki jest ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 85/03, z dnia 18 listopada 2005 r., sygn. akt FSK 2548/04, z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt I FSK 189/06).

W ocenie Sądu organy dokonały analizy materiału dowodowego pod kątem istnienia przesłanek pozytywnych, warunkujących wydanie orzeczenia w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności [...] - członka zarządu Spółki z o.o. "[...]" za jej zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r., należne odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego.

Badając materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, organy prawidłowo określiły stronę orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zobowiązanie Spółki z o.o. "[...]", względem której należało orzec o odpowiedzialności za wskazaną w sentencji decyzji zaległość podatkową.

W sprawie bezspornie stwierdzono, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu w czasie, w którym upłynął termin płatności przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Wskazać bowiem należy, że termin płatności zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. upłynął [...] lipca 2013 r. Z akt rejestrowych Spółki z o.o. "[...]" wynika natomiast, że [...] jednoosobowy zarząd w Spółce pełnił w okresie od dnia [...] czerwca 2013 r. do dnia [...] marca 2016 r. (k. 30, 60 akt adm.).

W sprawie zaistniała również druga z pozytywnych przesłanek warunkujących orzeczenie o odpowiedzialności strony za rzeczoną zaległość "[...]" Spółki z o.o., mianowicie bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki, co zostało szczegółowo omówione w zaskarżonej decyzji na stronach 6-8 (k. 178-179 akt adm).

W przedmiotowej sprawie nie zaistniały natomiast przesłanki egzoneracyjne, wymienione w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 O.p.

Z ustaleń dokonanych w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności strony za zaległość "[...]" Spółki z o.o. wynika, że w okresie sprawowania przez stronę funkcji w zarządzie Spółki, wystąpił stan jej niewypłacalności w rozumieniu art. 11 ust. 1 P.u.n. Prawidłowo organy wykazały, że stan niewypłacalności Spółki, obligujący jej zarząd do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zaistniał już w dniu [...] lipca 2013 r., tj. w dniu następnym po upływie terminu płatności zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. W związku z powyższym na reprezentującym Spółkę członku zarządu [...], zgodnie z art. 21 ust. 2 P.u.n., ciążył obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 14 dni od dnia zaistnienia przesłanki niewypłacalności, a zatem najpóźniej do [...] sierpnia 2013 r. Obowiązku tego skarżący jednak nie dopełnił.

Wyjaśnić należy, że zaprzestanie płacenia długów, stanowiące o niewypłacalności spółki zachodzi z reguły wówczas, gdy dłużnik nie wykonuje przeważającej części swoich wymagalnych zobowiązań. Sytuacja taka ma jednak miejsce również wówczas, gdy dłużnik nie zaspokaja jednego tylko wierzyciela, posiadającego znaczną wierzytelność, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Trwałe zaprzestanie płacenia długów oznacza, że dłużnik nie tylko w danym momencie nie płaci długów, ale także nie będzie ich wykonywał w przyszłości z powodu braku niezbędnych środków.

Organy obu instancji wykazały, że w sprawie, najpóźniej z momentem stwierdzenia przez organ egzekucyjny bezskuteczności egzekucji wobec majątku Spółki, a zatem jeszcze w okresie, w którym zarząd w Spółce pełnił [...], zaistniała również druga przesłanka świadcząca o niewypłacalności Spółki.

"[...]" Spółka z o.o. najpóźniej w chwili umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. w dniu [...] czerwca 2015 r., nie dysponowała bowiem majątkiem pozwalającym na pokrycie zobowiązania w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r., którego wartość wynosiła [...] zł, należne odsetki stanowiły kwotę [...]zł, natomiast koszty egzekucyjne poniesione w związku z dochodzeniem przedmiotowej zaległości Spółki wynosiły [...] zł.

Prawidłowo organy stwierdziły, że z odpowiedzialności za przedmiotową zaległość podatkową Spółki nie zwalnia strony okoliczność braku wiedzy na temat majątku Spółki oraz pełnienie w zarządzie Spółki funkcji tzw. "słupa".

Pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko (w stanie prawnym obowiązującym w chwili powołania strony na członka zarządu Spółki, zgodnie z art. 19a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 700 ze zm. – dalej: "ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym"), istniał obowiązek dołączenia do wniosku o wpis podmiotu do KRS uwierzytelnionego notarialnie albo złożonego przed sędzią lub upoważnionym pracownikiem sądu wzoru podpisów osób upoważnionych do reprezentowania tego podmiotu lub prokurenta). Zauważył ponadto, że przepis art. 116 O.p. odwołuje się wprost do przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu" rozumianej jedynie formalnie, tj. do posiadania formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie od tego czy członek zarządu faktycznie zajmował się sprawami spółki czy też nie. Organ odwoławczy zasadnie wskazał, że przyjmując funkcję członek zarządu otrzymuje pełną legitymację do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z funkcją zarządczą w spółce. Charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza jednak nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających (obowiązek wykonywania powierzonych zadań), oznacza też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki, a więc i skutki działań osób w tej spółce zatrudnionych oraz dopuszczonych do faktycznego zarządzania spółką. Osoba, która wyraża zgodę na powołanie jej do zarządu spółki, a następnie godzi się na oddanie wszystkich spraw związanych ze spółką w ręce innych osób (czy to pełnomocnika czy też osób spoza spółki), w pełni ponosi ryzyko działalności tej spółki i odpowiedzialności za przedsięwzięcia gospodarcze czy też wręcz działania na szkodę spółki osób dopuszczonych za jej zgodą do faktycznego zarządzania spółką. W rezultacie zatem dobrowolne oddanie faktycznego zarządzania spółką osobom spoza zarządu, nie zwalnia członka zarządu ani z jego obowiązków wynikających z pełnienia funkcji w tym organie, ani od odpowiedzialności za ich niedopełnienie. W wyniku przeprowadzonej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prawidłowo organ odwoławczy uznał, że [...] nie dochował nawet minimum staranności wymaganej od członka zarządu w prowadzeniu spraw Spółki, wręcz wykazał się w tym zakresie absolutną lekkomyślnością. Obejmując bowiem funkcję członka zarządu w Spółce z o.o. "[...]" nie zapoznał się z jej sytuacją finansową, nie zbadał wiarygodności zawieranych przez nią transakcji gospodarczych oraz wiarygodności jej kontrahentów, nie czuwał nad prawidłowością i terminowością rozliczeń z budżetem państwa. Po podpisaniu dokumentów dotyczących Spółki oraz powołania jego osoby do zarządu Spółki, dokumenty te powierzył osobom spoza zarządu Spółki. Nie zainteresował się nawet tym, gdzie Spółka prowadzi swoją działalność. Przyjął jedynie zapewnienia dwóch nowopoznanych mężczyzn oraz kolegi z bloku, który zaproponował mu prowadzenie Spółki, że działalność firmy jest legalna, oraz że wszystkie składki i podatki będą opłacane.

W przepisie art. 116 ust. 1 pkt 2 O.p. mowa jest o wszystkich rodzajach winy, w tym nieumyślnej, przyjmującej postać zarówno niedbalstwa jak i lekkomyślności, co oznacza, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli wykaże, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło nie tylko bez jego winy umyślnej, ale także nieumyślnej. W rozpatrywanej sprawie przedstawione powyżej zaniedbania w wykonywaniu obowiązków członka zarządu, w tym przede wszystkim bierna postawa [...] jako członka zarządu Spółki z o.o. "[...]" i oddanie wszystkich spraw związanych ze Spółką w ręce osób spoza zarządu Spółki, nie mogą stanowić okoliczności uwalniającej stronę od odpowiedzialności za przedmiotową zaległość Spółki. W rozpatrywanej sprawie, jak wykazały organy obu instancji, nie została wypełniona również ostatnia z przesłanek egzoneracyjnych, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. strona nie wskazała bowiem mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

Nie znajdują uzasadnienia zarzuty podniesione w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2017 r. Wskazać należy, że w trakcie całego postępowania podatkowego w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności strony za zaległości "[...]" Spółka z o.o., zarówno przed organem pierwszej instancji, jak i przed organem odwoławczym strona skarżąca nie kwestionowała autentyczności złożonych podpisów pod wskazanymi dokumentami, nie podnosiła również kwestii, że nigdy nie była w P.. Wskazywała jedynie na okoliczność zawiezienia jej do notariusza do O. i podpisania różnych dokumentów, co jednak w żaden sposób nie przesądzało o tym, że strona nie była również w sprawach dotyczących Spółki w P. i nie mogła podpisać przedmiotowego protokołu dokumentującego podjęcie wskazanych w nim uchwał. Zauważyć również należy, co wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału, pism strony kierowanych do organów podatkowych, że strona, na co sama wskazuje, podpisała różne wcześniej przygotowane 4, dokumenty, nie potrafiąc wskazać co to były za dokumenty. Jak wskazywała, dopiero w prokuraturze dowiedziała się, że podpisała pełnomocnictwa.

Podkreślić jednak należy, że na podstawie kwestionowanych obecnie na etapie skargi do Sądu przez pełnomocnika strony dokumentów, mianowicie protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "[...]" Spółka z o.o. z dnia [...] czerwca 2013 r. zawierającego uchwałę o odwołaniu z zarządu Spółki [...], uchwałę o odwołaniu z zarządu Spółki [...] oraz uchwałę o powołaniu [...] do zarządu Spółki, Sąd Rejonowy [...] w P. VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] sierpnia 2013 r. dokonał następujących wpisów:

- dane wspólników: wykreślić [...], wpisać [...],

- zarząd: wykreślić [...], [...], wpisać [...]. Dodać również należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Ustanowione w tym przepisie domniemanie ma charakter domniemania formalnego, na podstawie którego przyjmuje się istnienie określonego stanu rzeczy bez jakichkolwiek założeń. Ma ono także charakter domniemania usuwalnego (wzruszalnego), które dopuszcza dowód na przeciwieństwo, którego jednak strona w przedmiotowym postępowaniu podatkowym nie wskazała. Nie obaliła zatem domniemania prawdziwości przedmiotowego wpisu do KRS. Określony wpis do KRS, jako do rejestru publicznego, ma walory dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. Wobec tego dokument w postaci odpisu z rejestru przedsiębiorców jest dla organów podatkowych wiążący i posiadając moc dokumentu urzędowego stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Wpis do KRS zawierający domniemanie wzruszalne, może natomiast zostać wykreślony lub zmieniony, a nawet wyeliminowany z obrotu prawnego z mocą wsteczną (ex tunc), lecz wyłącznie w odrębnym od postępowania podatkowego trybie. Stosownie bowiem do art. 694(5) § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.1822 ze zm.), wpis do Krajowego Rejestru Sądowego następuje na podstawie postanowienia. Wpisem z mocy art. 20 ust. 4 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym jest również wykreślenie. W literaturze wskazuje się, że orzeczenia sądu w postępowaniu rejestrowym, jako postępowaniu nieprocesowym, zapadają w postaci postanowień. Postanowienia o wpisie, w tym o wykreśleniu wpisu, zalicza się do tzw. postanowień co do istoty sprawy, tj. merytorycznych. Znajdują do nich odpowiednie zastosowanie przepisy postępowania procesowego dotyczące wyroków. Tym samym, z uwagi na przepis art. 13 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, znajduje do nich zastosowanie art. 365 § 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Dodatkowo z mocy art. 694(5) § 2 Kodeksu postępowania cywilnego postanowienia co do istoty sprawy są w postępowaniu rejestrowym skuteczne i wykonalne z chwilą ich wydania, z wyjątkiem postanowień dotyczących wykreślenia podmiotu z KRS. Wynika stąd, że także organy podatkowe związane są dokonanymi wpisami do KRS i nie mogą dokonywać odmiennych ustaleń faktycznych, a także samodzielnie prowadzić przeciwdowodów z art. 194 § 3 O.p. na okoliczności wynikające z rejestru przedsiębiorców (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II FSK 555/13, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja stanowi wynik prawidłowego zastosowania przepisów procedury podatkowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji.