Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 231/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7  ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] września 2015 r, nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz A. B. kwotę [...] ([...]) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2015 r., Nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) na podstawie art. 5 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1 i 1a, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm., dalej zwana ustawą o płatnościach), art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 651, ze zm., dalej zwane rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1122/2009) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej zwana K.p.a.) odmówił przyznania A. B. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości w wysokości 16 933,07 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że A. B. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2014, w którym zadeklarował działki rolne:

działka rolna "[...]" położona na działce ewidencyjnej: nr [...] o powierzchni zgłaszanej do płatności JPO - 3,25 ha;

działka rolna "[...]" położona na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni zgłaszanej do płatności JPO - 0,75 ha.

W świetle art. 7 ustawy o płatnościach, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 jeżeli:

posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009 z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha:

wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

- został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W postępowaniu administracyjnym w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie bada się legalności posiadania tych gruntów, lecz wyłącznie stan faktyczny władania nimi (faktycznego ich użytkowania) przez wnioskodawcę, przyznając płatności osobie, która rzeczywiście uprawia grunty deklarowane we wniosku o płatność. Organ ustalił ponad wszelką wątpliwość, że wnioskodawca nie spełnił jednej z istotnych ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie jemu jednolitej płatności obszarowej przez to, że nie wszystkie działki rolne zgłaszane na działce ewidencyjnej [...] były w jego posiadaniu na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek. Władanie ww. gruntem zostało powierzone spółce RSP "P.", która we wrześniu 2013 r. obsiała je pszenżytem i dokonała innych niezbędnych czynności agrotechnicznym na spornym areale.

Wnioskodawca faktycznie uprawiał oraz czerpał pożytki rolne z przedmiotowej działki zadeklarowanej we wniosku jako łąka trwała. Fakt ten poświadczyli w swoich zeznaniach świadkowie S. C. (potwierdził, że wnioskodawca wysiewał nawozy mineralne na przedmiotowej łące i dokonywał zbioru siana oraz dokonywał oprysku w okresie wiosny 2014 r.) i R. S. (potwierdził, że wnioskodawca dokonywał oprysku i wysiewu nawozu).

W ocenie organu twierdzenie wnioskodawcy, że składając wniosek o przyznanie płatności działał w przeświadczeniu, iż jest właściwą osobą do jego złożenia w oparciu o informacje przekazane przez właściciela gruntów, należy uznać za próbę uniknięcia negatywnych skutków niezgodnego z przepisami działania. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wyklucza, że wnioskodawca wykazał się należytą starannością w dbaniu o swoje interesy, ponieważ miał możliwość skontaktowania się z dotychczasowym użytkownikiem gruntu, który pole przygotował i zaplanował uprawę pszenżyta. Zatem to RSP "P." dokonała zasiewu w 2013 r., następie poniosła koszty zabiegów agrotechnicznych w roku 2014 oraz dokonała skutecznego zebrania plonu z pola.

Nie ma natomiast znaczenia dla sprawy okoliczność, że wnioskodawca podpisał umowę dzierżawy przedmiotowej nieruchomości oraz jego kilkukrotny wjazd na pole, dla oceny stanu posiadania gruntów rolnych w dniu 31 maja. Poza posiadaniem ustawodawca wymaga utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami, co wyraźnie wskazuje na faktyczne, rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek. Istotne jest to, kto dokonał zbioru, czyli czerpał pożytki z dzierżawionych gruntów. Wymóg posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do gruntów nie został sformułowany w żadnym przepisie ustawo o płatnościach bezpośrednich.

Reasumując, istotą pomocy finansowej w postaci wsparcia bezpośredniego jest więc to, że jest ona przyznawana osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kulturze rolnej. Pomoc ta została ustanowiona przez kraje wspólnotowe Unii Europejskiej, by zmniejszyć koszty produkcji po stronie producenta żywności i cenę produktu finalnego dla klienta indywidualnego poprzez możliwość zakupu taniej, dobrej jakości żywności.

Organ wyjaśnił, że nie twierdzi, iż wnioskodawca w kwestii ubiegania się o płatności bezpośrednie działał w złej wierze, niemniej związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. I tak np. wykonanie przez rolnika jednorazowej czynności, polegającej na wykonaniu pierwszego pokosu siana lub oprysku nie stanowi nabycia posiadania takiego prawa

Z uwagi na ustaloną różnicę dla płatności bezpośrednich JPO pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynoszącej 18,59 ha, co stanowi, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej przekracza 50% stwierdzonego obszaru kwalifikowalnego do płatności, należało odmówić tej płatności oraz nałożyć sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.

Na skutek odwołania złożonego przez A. B. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARIMR decyzją z dnia [...].12.2015 r., Nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ powołał się na art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w brzmieniu na kampanię 2014 r. w związku z art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 308). Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi. Pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo. Nie ma więc znaczenia tytuł prawny do gruntów rolnych - własność, dzierżawa, użyczenie, użytkowanie itp. Wnioskodawca może nawet nie posiadać żadnego tytułu prawnego (np. dzierżawa wygasła, została wypowiedziana itp.), lecz skoro dane grunty rolne są w jego rzeczywistym posiadaniu, ma on uprawnienie do złożenia skutecznego prawnie wniosku.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawca zadeklarował m.in. działkę ewidencyjną [...], z dwoma działkami rolnymi: działką rolną [...] o pow. 0,48 ha oraz działką rolną [...] o pow. 18,58 ha. Wskazane działki zostały zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności także przez innego wnioskodawcę. Na skutek przeprowadzonego postępowania organ I instancji uznał, że wnioskodawca był uprawniony do uzyskania płatności do działki rolnej [...], natomiast nie spełniał warunków uzyskania płatności w stosunku do działki rolnej [...].

Dalej organ wywodził, że postępowanie w sprawie przyznania płatności jest szczególnym postępowaniem administracyjnym, do którego w kwestiach nieuregulowanych w ustawie mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W ustawie została bowiem wprowadzona reguła, zgodnie z którą, do postępowań w sprawach indywidualnych o przyznanie płatności do gruntów, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, mają zastosowanie przepisy K.p.a., o ile przepisy ustawy nie przewidują szczególnej regulacji. Stanowiąc w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od wyżej przytoczonej zasady prawdy obiektywnej. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 K.p.a. W art. 3 ust. 2 pkt 2 obowiązek wynikający z art. 77 K.p.a. został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na organach ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy chodzi przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Ponadto, ustawa w art. 3 ust. 3 nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążyła obowiązkiem udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Tym samym w postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, co powinno wpłynąć w praktyce na uaktywnienie stron tego postępowania. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania zeznań świadków, z których wynika, że wnioskodawca istotnie podejmował określone zabiegi agrotechniczne na gruncie. Nie podlega także dyskusji fakt, że grunt deklarowany przez wnioskodawcę jako działka rolna I był obsiany jesienią 2013 r. przez RSP "P.", podobnie jak to, że ostatecznie zbioru dokonał także poprzedni dzierżawca gruntu. Istotą sprawy jest więc ustalenie, czy zaistniały w sprawie stan faktyczny wyczerpuje przesłanki określone dla ubiegania się o przyznanie płatności. W ocenie organu II instancji, w tym kontekście nie jest istotna kwestia, czy umowa dzierżawy została wypowiedziana skutecznie, czy też nie, podobnie jak fakt wycofania powództwa w tym zakresie przez poprzedniego dzierżawcę gruntu. Bez znaczenia jest także kwestia dokonania lub nie rozliczeń pomiędzy właścicielem gruntu a kolejnymi dzierżawcami, czy też pomiędzy dzierżawcami wzajemnie między sobą - wszystko to są zagadnienia, których rozpatrzenie możliwe jest na gruncie prawa cywilnego, przez właściwe przedmiotowo sądy powszechne.

Zarówno wnioskodawca jak i poprzedni dzierżawca uważali się za uprawnionych do znajdującej się na gruncie uprawy i podejmowali wobec niej określone zabiegi agrotechniczne. Zgodzić się w tym miejscu należy ze stanowiskiem organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie definicja posiadania winna zostać poszerzona i uwzględniona zostać powinna specyfika rolniczego użytkowania gruntu, powiązanego ściśle z prowadzeniem produkcji rolnej. Istotą produkcji rolnej jest więc uzyskanie z gruntu określonego pożytku w postaci plonu. Celem uzyskania plonu grunt rolny winien zostać zasiany, następnie powinny zostać przeprowadzone określone zabiegi agrotechniczne, wreszcie plon powinien zostać zebrany. W przedmiotowej sprawie pszenżyto bezspornie nie zostało wysiane przez wnioskodawcę, podobnie zbiór został dokonany przez RSP "P.". Pozostałe prace polowe zaś prowadzone były zarówno przez wnioskodawcę, jak i przez poprzedniego dzierżawcę gruntu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt celu, dla którego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały wprowadzone, należy podzielić stanowisko organu I instancji w tym zakresie. Taka forma pomocy dla producentów rolnych została wprowadzona, aby z jednej strony zmniejszyć koszty produkcji rolnej, a z drugiej zmniejszyć cenę finalnego produktu dla konsumenta, bez strat z tego tytułu po stronie producenta. Trudno w tym kontekście byłoby uznać za uzasadniony przypadek, w którym kto inny dokonuje siewu i zbioru, a kto inny otrzymuje wsparcie w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy stwierdził, że nie kwestionował okoliczności faktycznych sprawy podnoszonych przez wnioskodawcę. Okoliczności tych nie zakwestionował także organ I instancji. Istotą rozstrzygnięcia jest natomiast odniesienie obowiązujących przepisów do potwierdzonego przez stronę stanu faktycznego. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe.

Organ odwoławczy zauważył, że w zaskarżonej decyzji zaistniał błąd dotyczący poziomu stwierdzonego zawyżenia powierzchni - wynosiło ono 69,86%, a nie 72,9812%. Prawidłowo jednak określono kwotę sankcji, która nie wynika z poziomu stwierdzonego zawyżenia (istotne jest tylko to, że przekracza ono 50%) : 45,20 ha - 26,61 ha) x 910,87 zł = 16 933,07 zł. Biorąc to pod uwagę należy stwierdzić, że wskazana nieprawidłowość, której charakter wskazuje na oczywistą omyłkę, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie organu I instancji.

Skargę na powyższą decyzję złożył A. B. zarzucając jej:

a) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust 1 ustawy o płatnościach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nie był posiadaczem gruntów rolnych na dzień 31 maja w roku, w którym złożono wniosek;

b) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 80 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zupełnie dowolną ocenę zabranego materiału dowodowego i przyjęcie wbrew temu materiałowi, że nie był posiadaczem na dzień 31 maja 2014 r. działki ewidencyjnej nr [...], co miało istotny wpływ na wynik orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący powtórzył zarzuty stawiane wcześniej w odwołaniu.

Skarżący podkreślił, że od [...].04.2014 r. był posiadaczem przedmiotowej działki. Wcześniej do [...].01.2014 r. działka była dzierżawiona przez RSP "P.". Umowa dzierżawy została wypowiedziana przez właściciela nieruchomości. Skarżący natychmiast objął w posiadanie grunt i do końca maja 2014 r. dokonywał prac agrotechnicznych oraz czynności faktycznych, takich jak nawożenie, oprysk na pszenżyto, obkaszanie pobocza drogi przy polu.

Okoliczności dokonywania zabiegów agrotechnicznych zostały potwierdzone przez zeznających w sprawie w charakterze świadków S. C. oraz R. S. Osoby te jednoznacznie potwierdziły, że w najistotniejszym okresie dla przyznania płatności, tj. kwiecień, maj oraz czerwiec 2014 r. jedyną osobą uprawiającą przedmiotową działkę skarżący. Świadkowie nie widzieli żadnych prac polowych w w/w okresie dokonywanych rzekomo przez RSP.

RSP nie przedstawiła żadnych dowodów na posiadanie gruntu w dniu 31 maja 2014 r. Uznanie przez organ administracyjny tego podmiotu za posiadacza gruntu na dzień 31 maja 2014 r. nastąpiło wbrew dowodom z całkowitym pominięciem zasad doświadczenia życiowego, czym naruszono art. 80 K.p.a. Organ w wypadku posiadania działki w trakcie roku przez więcej niż jeden podmiot winien zbadać ten kluczowy okres, na jaki wskazuje ustawodawca, tj. dzień 31 maja 2014 r. Tymczasem organy administracyjne podejmujące decyzje w swoich rozważaniach skupiają się na zbiorze pszenżyta który nastąpił na przełomie lipca i sierpnia 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, aczkolwiek z innych powodów, niż wskazane w skardze.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej przywoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a.

Wychodząc z tych przesłanek Sąd uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. stanowi podstawę do ich uchylenia.

Stwierdzić trzeba, że de facto stan faktyczny był co do zasady między stronami bezsporny. Osią sporu była natomiast ocena tegoż stanu faktycznego w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009 (...).

Cyt. przepis określa warunki, jakie musi spełniać rolnik, aby otrzymać jednolitą płatność obszarową. Jednym z warunków uzyskania wymienionej płatności jest posiadanie działek rolnych. Pojęcie posiadania nie zostało uregulowane w przepisach dotyczących przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe i pojęcie posiadania na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich należy interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych (por. wyroki: NSA z 13.06.2012 r., II GSK 734/11; NSA z 16.05.2012 r., II GSK 537/11; NSA z 29.11.2011 r., II GSK 1177/10, WSA w Warszawie z 8.11.2005 r., IV SA/Wa 1524/05). Za takim rozumieniem pojęcia posiadania gruntów rolnych przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że po podpisaniu przez skarżącego [...] kwietnia 2014 r. umowy dzierżawy obejmującej m.in. przedmiotową działkę zabiegi agrotechniczne na niej równolegle przeprowadzali zarówno poprzedni dzierżawca (RSP "P."), jak i skarżący. Okoliczność ta wynika z dowodów w postaci pisma skarżącego z 20.06.2014 r. (k. 26 akt adm.), protokołu przesłuchania L. S. (k. 43 akt adm.) i zeznań świadka R. S. (k. 109 akt adm.). Co prawda w swoich zeznaniach świadek S. C. (k. 131 akt adm.) nie wspomina nic o zabiegach wykonywanych przez RSP "P.", jednak wynika to ze sposobu jego przesłuchania, ponieważ organ nie zadał mu w ogóle pytania na temat tego podmiotu. Szczególnego podkreślenia wymaga jednak to, że przecież sam skarżący w piśmie z [...].06.2014 r. wzywa RSP "P." do zaprzestania jakiejkolwiek działalności na wydzierżawianych przez niego gruntach.

W ocenie Sądu zasadnie organ biorąc pod uwagę to, że RSP "P." dokonała zasiewów, a następnie do kwietnia 2014 r. samodzielnie dokonywała na działce zabiegów agrotechnicznych i zabiegów takich dokonywała również po podpisaniu przez skarżącego umowy dzierżawy, uznał, że to ona była posiadaczem gruntu na dzień 31 maja 2014 r. Słusznie przy tym skarżący podaje, że dalsze kwestie dotyczące zbioru plonów nie miały znaczenia dla sprawy, ponieważ istotne jest, kto był posiadaczem działki w ww. dacie. Jednak skarżący jest w tym zakresie niekonsekwentny, ponieważ sam powołuje się na okoliczności zaistniałe po tej dacie. Organ musiał dokonać wyboru, który z dwóch równocześnie dokonujących zabiegów agrotechnicznych podmiotów winien być uznany z posiadacza działki. Dokonując oceny decyzji pod tym kątem stwierdzić należy, że organ wziął pod uwagę całokształt dowodów i okoliczności podnoszonych w sprawie podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji powyższego prawidłowo ocenił okoliczności mające wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy w kontekście spełnienia przez RSP "P." i skarżącego kryteriów wskazanych w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach. W tym zakresie organ rozpatrzył i dokonał wnikliwej oceny całego materiału dowodowego. Wskazać przy tym należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym zakresie jest szczegółowe i wyczerpujące, nie budzi też żadnych zastrzeżeń co do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organ podał, z jakich przyczyn uznał wskazane dowody za mające znaczenie dla ustalenia istotnych i kluczowych okoliczności w sprawie. Wyjaśnił, którym dowodom dały wiarę i z jakich przyczyn. Organ przedstawił także przepisy prawne, sposób ich rozumienia oraz sposób obliczenia płatności.

Odnośnie prowadzonego postępowania trzeba także wskazać, że zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z ust. 2 art. 3 tejże ustawy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl zaś art. 3 ust. 3 powołanej ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powołany art. 3 ustawy o płatnościach wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad postępowania w stosunku do reguł przewidzianych w przepisach K.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Modyfikacje te mają pierwszeństwo przed regułami postępowania przewidzianymi w K.p.a. W konsekwencji, ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. Bez wątpienia zatem to wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt posiadania gruntu rolnego w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach tj., że użytkował rolniczo przedmiotową działkę na dzień 31 maja 2014 r.

Podsumowując, Sąd nie zgadza się z postawionymi zarzutami naruszenia art. 80 i art. 77 § 1 K.p.a. Organ dysponując zebranym materiałem dowodowym nie mógł wydać innej decyzji w zakresie odmowy przyznania płatności.

Rozważania powyższe dotyczą jednak, co wskazano już wcześniej, kwestii zastosowania art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, a konkretnie tego, czy zasadnie nie uznano skarżącego za posiadacza gruntów rolnych w rozumieniu cyt. przepisu i odmówiono mu płatności. Natomiast zupełnie umknęła organom kwestia ewentualnego zastosowania art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z w aspekcie winy wnioskodawcy. Przepis ten stanowi, że zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II rozporządzenia nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. W ocenie Sądu, złożony wniosek i stanowisko skarżącego, zwłaszcza zaś sytuacja faktyczna związana z zawarciem przez niego umowy dzierżawy i podjęciem określonych zabiegów agrotechnicznych, nie zostały w sposób dostateczny przeanalizowane przez organ. Już w uzasadnieniu decyzji organu I instancji pojawia się stwierdzenie, że skarżącemu nie można przypisać winy, co uzasadniało rozważenie zastosowania ww. normy art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009. Tymczasem kwestie te całkowicie pominięto w zaskarżonych decyzjach. Zgodnie z treścią art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać pełne odzwierciedlenie i ocenę zebranego materiału, a także wyczerpująco wyjaśnić przesłanki podjętego rozstrzygnięcia. Wynika to także z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania. Zdaniem Sądu dopiero wyjaśnienie przez organy wskazanej kwestii i odniesienia się do niej przy ponownym rozpoznaniu sprawy stworzy możliwość kontroli decyzji.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu i ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. Nr z 2015 r. poz. 1804) z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżącego wpisu w kwocie 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.