Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 380/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 145  par. 1 pkt. 1 lit. "c", art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 153, art. 145  par. 1 pkt. 1 lit. "c"
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 1 ust.1
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Protokolant apl. radcowski Sergiusz Kmiecik po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 lutego 2009 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...]roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Sprawa jest rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny po raz kolejny.

Uprzednio, w dniu [...], [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. wydał decyzję (znak [...]), w której stwierdził u J. O. (dalej strona) przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramieniowej prawej. Jej wydanie poprzedzone zostało orzeczeniem A w W. z dnia [...], o rozpoznaniu powyższej choroby. W aktach sprawy znajduje się opinia z dnia [...] i [...] sporządzona dla potrzeb Sądu Powszechnego, B w S., stwierdzające, że przedmiotowa choroba zawodowa u strony mogła powstać wskutek wykonywania pracy przy obsłudze kasy.

Przed rozpoznaniem odwołania W. K., pracodawcy strony (dalej skarżącego), w sprawie wydana została w dniu [...] opinia przez B jako odwoławczą placówkę orzeczniczą, o braku podstaw stwierdzenia u strony przedmiotowej choroby zawodowej. W konsekwencji, decyzją z dnia [...], Nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. - Oddział Zamiejscowy w W. uchylił pierwszoinstancyjne orzeczenia i umorzył postępowanie. Następnie - postanowieniem z dnia [...] - organ ten sprostował swoją decyzję z dnia [...]., w ten sposób, że w miejsce orzeczenia o umorzeniu postępowania orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Zarówno decyzja, jak i postanowienie - o których była mowa - zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...]. ([...]), po rozpoznaniu skargi strony na drugoinstancyjne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Sąd uznał, że organ drugiej instancji naruszył przepisy procesowe, zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 84 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uchybienie polegało na braku odniesienia się przez ten organ do dużej części materiału dowodowego, w szczególności do odmiennych w swojej treści opinii specjalistów zgromadzonych w toku postępowania wyjaśniającego. Ówcześnie orzekający skład Sądu podkreślił, "że ocena dowodów sprawy winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu nie tylko celem kontroli sądowoadministracyjnej, ale także celem umożliwienia stronie podjęcia stosownej obrony." Zdaniem Sądu, "w okolicznościach niniejszej sprawy (...) uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala na ocenę przez sąd, czy ocena dowodów nie ma charakteru dowolności." Sąd wskazał przy tym na utrwalony pogląd, iż wymóg orzeczenia przez właściwe jednostki służby zdrowia o chorobie zawodowej nie oznacza związania tym orzeczeniem organu orzekającego w sprawie. Orzeczenie lekarskie tyczące rozpoznania choroby zawodowej jest bowiem jedynie opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Organ nie może co prawda bez tej opinii (bądź sprzecznie z nią) dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej, ani nie może ustalać czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zdjęcia z organu obowiązku dokonania oceny opinii opracowanej przez uprawnioną do tego jednostkę służby zdrowia, jako jednego ze środków dowodowych w sprawie, w granicach zakreślonych w art. 80 k.p.a.

Sąd uznał też za zasadne uchylenie także postanowienia o sprostowaniu zaskarżonej decyzji, wyrażając zapatrywanie, iż art. 113 § 1 k.p.a. nie upoważnia organów administracji do dokonywania merytorycznej zmiany treści wydanego pierwotnie orzeczenia, ponieważ tego typu zmiana nie mieści się w pojęciu oczywistej omyłki, stanowiącej normatywna podstawę sprostowania według przywołanego przepisu.

W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego, strona została dodatkowo zbadana w B w S. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...], (Nr [...]) B rozpoznał u zainteresowanej chorobę zawodową, w postaci zapalenia nadkłykcia bocznego prawej kości ramiennej. Orzeczenie to zostało uzasadnione następująco: "Całokształt obrazu klinicznego zobiektywizowanego specjalistycznymi ocenami w zakresie ortopedii i chirurgii urazowej oraz medycyny pracy jednoznacznie wskazuje u badanej obecność przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej prawej. Jednocześnie uznano, iż w rozwoju tego schorzenia znaczącą rolę odegrał nieergonomiczny sposób wykonywania w okresie [...].-[...] pracy sprzedawcy przy obsłudze kasy fiskalnej. Tym samym podtrzymujemy stanowisko zawarte w opinii sądowo-lekarskiej wydanej w dniu [...] Za w pełni zasadne uznajemy też orzeczenie lekarskie A w W.".

Mając na uwadze fakt, iż powyższe stanowisko B w S. oraz jego orzeczenia z dnia [....] a dotyczące choroby zawodowej strony, są odmienne od stanowiska C w Ł., [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zwrócił się dodatkowo do B w S. o wydanie opinii uzupełniającej odnośnie do obu wcześniejszych orzeczeń tegoż Instytutu, z uwzględnieniem uwag wniesionych przez skarżącego, dotyczących warunków w jakich była wykonywana praca przez stronę.

W piśmie z dnia [...] B w S. poinformował organ, iż dokonał ponownej szczegółowej analizy dokumentacji lekarskiej zgromadzonej w sprawie strony, zapoznając się jednocześnie z pismem pracodawcy. B nie znalazł podstaw do zmiany poglądu wyrażonego we wcześniejszej opinii i orzeczeniu z dnia [...]. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu przedstawionemu w orzeczeniu C w Ł. z dnia [...]., B w S. konsekwentnie podtrzymał swoje stanowisko, iż w rozwoju przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej strony znaczącą rolę odegrał zdecydowanie nieergonomiczny - i stwarzający tym samym ryzyko przeciążenia narządu ruchu prawej kończyny górnej - sposób wykonywania przez nią (w okresie od [...]. do [...]) pracy sprzedawcy, związanej również z obsługą kasy fiskalnej. W ocenie B, przy ewentualnych predyspozycjach osobniczych i nawet relatywnie krótkim okresie narażenia zawodowego, warunki pracy "zinterpretowane" w orzeczeniu C w Ł. mogły się stać czynnikiem indukującym rozpoznana schorzenia zawodowego, którego objawy - co nie jest zjawiskiem atypowym - mogą się utrzymywać także po ustaniu pracy zawodowej.

Uwzględniając materiał dowodowy zgromadzony w czasie całego postępowania administracyjnego [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wydał w dniu [...] decyzję (Nr [...]), w której utrzymał tym razem w mocy decyzję [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], (znak [...]), w której organ ten stwierdził u strony powstałe na tle zawodowym przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramieniowej prawej.

W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał, że zarówno A we W. - Oddział w W., jak i B w S., były zgodne co do faktu, iż u strony zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między zachorowaniem a warunkami pracy. Wydane przez ostatnio wymieniony B orzeczenia, ustosunkowujące się zarówno do orzeczenia A we W. - Oddział w W., jak i C w Ł., nie budzą wątpliwości albowiem są obiektywne, spójne, przekonywujące oraz wszechstronnie umotywowane. Spełniają zatem kryteria stawiane opinii biegłego.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, zaskarżając je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. i zarzucając:

1) sprzeczność w ustaleniach faktycznych będących podstawą wydania decyzji, polegającą na stwierdzeniu u strony przedmiotowej choroby zawodowej na podstawie opinii B w S., przy istnieniu opinii przeciwnej, wydanej przez C. Ł., oraz opinii lekarskiej z dnia [...]., wydanej przez dra W. W.,

2) brak należytego uzasadnienia decyzji, w szczególności brak jakiegokolwiek odniesienia się do innych dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania,

3) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż postawa strony przy "nabijaniu na kasę" jest postawą nieergonomiczna, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek dowodu, a w szczególności - pominięcia wniosku dowodowego skarżącego o zwrócenie się o opinię w tym zakresie do D w W.

W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, iż zamiast na opinii D w W. co do ergonomii stanowiska pracy poszkodowanej - o co skarżący wcześniej występował - Inspektor Sanitarny wydając obecnie zaskarżoną decyzję oparł się tylko i wyłącznie na opinii B w S., nie odnosząc się w ogóle do opinii C w Ł., ani do opinii dra W. W., których treść była zupełnie odmienna od opinii B w S..

Zdaniem skarżącego, istota problemu wynika z bezkrytycznego powielania stwierdzenia zawartego w opinii lekarzy z S., że pozycja strony przy obsłudze kasy była pozycją wymuszoną i nieergonomiczną. Takie stwierdzenie nie zostało jednak poparte żadnym uzasadnieniem ze strony opiniujących, dlatego też trudno jest z nim polemizować. Natomiast opinia B w Ł. odnosi się w swojej treści w sposób szczegółowy i dokładny do okoliczności związanych z wykonywaniem pracy przez stronę. Skarżący ponowił w związku z tym zapatrywanie, iż w przypadku strony nie można mówić o monotypii ruchowej, gdyż była ona zatrudniona jako sprzedawca, a - co jest bezsporne - do jej obowiązków należały także inne czynności ustalone w postępowaniu przed sądem pracy oraz w postępowaniu administracyjnym. Ustalono również, iż obsługa kasy fiskalnej przez zainteresowaną zajmowała około 1-2 godzin w jej 8-godzinnym dniu pracy. Okoliczności te w ogóle nie były wzięte pod uwagę przez organ orzekający przy ocenie opinii B z S.

W odpowiedzi [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko prezentowane w obecnie skarżonej decyzji.

O oddalenie skargi wniosła także J. O. w piśmie z dnia [...].

Rozpatrując sprawę, wyrokiem z dnia [...] (sygn. akt [...]) Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję

W uzasadnieniu Sąd podniósł, że podejmując starania w celu dodatkowego wyjaśnienia sprawy, [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie zastosował się do wiążących go przecież wskazań, zawartych w uzasadnieniu poprzedniego wyroku WSA z dnia [...]. (sygn. akt [...]). Zdaniem składu orzekającego, który wydał tamten wyrok, podstawowe uchybienie polegało na braku odniesienia się przez ten organ do dużej części materiału dowodowego, w szczególności do odmiennych w swojej treści opinii specjalistów zgromadzonych w toku postępowania wyjaśniającego, a ocena tych dowodów sprawy winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

W tym kontekście Sąd podniósł, że uzasadnienie decyzji z dnia [...] wymogów tych nadal nie spełnia. Z krótkiego wywodu, jaki zaprezentował w nim organ drugiej instancji wynika bowiem jedynie, że podzielił on stanowisko zawarte w opiniach i orzeczeniach lekarskich B w S., "ustosunkowujących się zarówno do orzeczenia A we W. - Oddział w W. jak i C w Ł.", które - zdaniem organu - "nie budzą wątpliwości albowiem są obiektywne, spójne, przekonywujące oraz wszechstronnie umotywowane zatem spełniają kryteria stawiane opinii biegłego".

Natomiast, zdaniem Sądu, organ wcale nie wyjaśnił dlaczego opinia C (a także opinia dr W. W.), do której ustawicznie nawiązywał w trakcie postępowania administracyjnego skarżący, są niewiarygodne. Dopiero takie wyjaśnienie spełniałoby wymogi przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a., w zakresie wskazania przyczyn, z powodu których opiniom tym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Następnie Sąd wskazał w uzasadnieniu, iż dopiero po definitywnym i nie budzącym wątpliwości przesądzeniu, czy praca pokrzywdzonej była świadczona w postawie ergonomicznej czy też nie, możliwe byłoby ustalanie istnienia (lub braku) związku przyczynowego między schorzeniem strony a warunkami jej pracy. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, wobec sprzeczności opinii obu Instytutów co do tej kluczowej w sprawie kwestii, organ miał wręcz obowiązek wystąpić o opinię jednostki niezależnej, np. D w W. W ocenie Sądu w tym wypadku nie chodziło wcale o diagnozowanie samej choroby (w tym zakresie właściwe są wyłącznie medyczne jednostki orzecznicze wskazane w § 7 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 1983 r.), a jedynie o przesądzenie, czy warunki pracy strony stanowiły potencjalne zagrożenie dla jej zdrowia. Nie ma zaś przeszkód, aby ustaleń w tej kwestii wymagającej specjalistycznej wiedzy dokonał wspomniany D.

W toku dalszego postępowania wyjaśniającego, [...] [...] Inspektor Sanitarny we W. w związku z zaleceniami zawartymi w powyższym wyroku, zwrócił się pismem z dn. [...] do: [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z prośbą o uzupełnienie dokumentacji o dochodzenie epidemiologiczne w środowisku pracy zainteresowanej; strony skarżącej o przedstawienie oceny ergonomii stanowiska pracy przy kasie fiskalnej i oszacowanie ryzyka zawodowego na stanowisku pracy.

W dalszym etapie postępowania, [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. przeprowadził ponowne postępowanie epidemiologiczne i wyjaśniające w sprawie choroby zawodowej u strony i pismem z dnia [...] ([...]) przekazał [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu we W. akta sprawy uzupełnione o:

-formularz postępowania wyjaśniającego - sporządzony na podstawie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...]. w Sklepie E. - na stanowisku pracy, gdzie alternatywnie opisano pozycję ciała sprzedawcy przy wysokości kasy 85 i 90 cm.;

-dokumentację oceny ryzyka zawodowego na stanowisku-sprzedawca sporządzoną przez specjalistę BHP i p.poż. na zlecenie skarżącego;

-notatkę służbową sporządzoną przez Kierownika Oddziału Higieny Pracy Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K. na okoliczność przeprowadzenia oceny ergonomicznej stanowiska sprzedawcy wraz z obsługą kasy fiskalnej wraz z kartami oceny przy użyciu metody REBA i RULA;

-odręcznie sporządzony w Sklepie E. w J. D. protokół z wizji lokalnej podpisany przez stronę i skarżącego.

W oparciu o powyższe ustalenia, organ sanitarny drugiej instancji uznał, że zgromadzone dane dotyczące narażenia zawodowego jak i ergonomii stanowiska pracy są wystarczające do oceny warunków pracy na stanowiska pracy strony i dlatego nie ma potrzeby występowania o opinię do D w W. Bowiem zarówno z informacji podanej przez pracodawcę jak i z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że warunki pracy stwarzały ryzyko wystąpienia choroby zawodowej u strony.

Następnie, w związku z tym, iż ostatnie badanie strony odbyło się w [...]., a zakład pracy kwestionował związek przyczynowo skutkowy między schorzeniem występującym u strony a warunkami pracy, [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zwrócił się do A Oddział w W. o ponowną analizę dokumentacji i ewentualne zbadanie zainteresowanej celem wydania aktualnego, ostatecznego orzeczenia lekarskiego. Orzeczeniem lekarskim z dnia [...] A Oddział w W. (nr [...]) ponownie orzekł o rozpoznaniu choroby zawodowej: przewlekłe choroby narządu ruchu wywołane sposobem wykonywanej pracy, nadmiernym przeciążeniem: zapalenia nadkłykcia kości ramiennej prawej. Swoje stanowisko uzasadnił tym, iż "(...) Podczas obsługi kasy fiskalnej strona z uwagi na niski wzrost (150 cm) przyjmowała wymuszoną pozycję ciała, która spowodowała przeciążenie w obrębie prawego stawu łokciowego. Pacjentka była leczona z tego powodu przez chirurga oraz stosowała zabiegi rehabilitacyjne. (...) Do chwili obecnej odczuwa bóle w zakresie stawu łokciowego, oczekuje na ponowną rehabilitację. Aktualnie w badaniu neurologicznym stwierdzono osłabienie czucia powierzchniowego na bocznej powierzchni przedramienia prawego. Ortopeda potwierdził przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej."

Rozpatrując sprawę, [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji stwierdzającą chorobę zawodowa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione jednocześnie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., dwa warunki:

choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.

Zdaniem organu, w przypadku strony oba powyższe warunki zostały spełnione. Zarówno A we W. - Oddział w W. jak i B w S., były zgodne co do faktu, iż u zainteresowanej zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między zachorowaniem a warunkami pracy.

Wydane przez B w S. (jako jednostkę rozstrzygającą sporną i wątpliwą sprawę) opinie medyczne tj.: -opinia lekarska z dnia [...], orzeczenie lekarskie z dnia [...], w których rozpoznano chorobę zawodową, ustosunkowują się zarówno do orzeczenia A we W. - Oddział w W. jak i C w Ł., są obiektywne, spójne, przekonywujące oraz wszechstronnie umotywowane, zatem spełniają kryteria stawiane opinii biegłego.

Odnosząc się do orzeczenia C w Ł. - o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - organ sanitarny wskazał, że C uznał, że "Demonstrowana przez badaną pozycja w jakiej obsługiwała kasę naszym zdaniem wydaje się być mało wiarygodna (...) a co za tym idzie " (...) Nie ma zatem podstaw aby uznać, że warunki pracy na stanowisku sprzedawcy stwarzały nadmierne przeciążenie kończyny prawej i mogły w sposób istotny przyczynić się do wystąpienia choroby." Niemniej, zdaniem organu drugiej instancji, mając na względzie ponownie wykonaną przez [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. ocenę warunków pracy (ocena ergonomiczna stanowiska pracy) dla kasy o wysokości 85 i 90 cm metodą REBA i RULA, która wykazała, iż interwencja ergonomiczna jest potrzebna, a co się z tym wiąże, że strona podczas pracy narażona była na wymuszoną pozycję ciała nieergonomiczną, stwarzającą ryzyko wystąpienia schorzenia zawodowego, należy uznać związek przyczynowy między powstałym schorzeniem a warunkami pracy.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1/ naruszenie prawa procesowego poprzez wydanie decyzji bez zapoznania się z jego stanowiskiem wyrażonym w piśmie z dnia [...]., mimo złożenia go w wyznaczonym przez organ terminie, a w konsekwencji nie zlecenie badań D w W. celem uzyskania opinii dotyczącej ergonomii stanowiska prac;

2/ sprzeczność w ustaleniach faktycznych będących podstawą wydania decyzji a polegającą na stwierdzeniu choroby zawodowej; a/ na podstawie opinii B w S. , przy istnieniu opinii przeciwnej wydanej przez C w Ł. oraz wydanej przez ortopedę W. W. w [...].; b/ uznaniu, że wyniki badań ryzyka zawodowego przeprowadzone przez specjalistę BHP i p. poż. wskazują, że stanowisko pokrzywdzonej stwarzało zagrożenia choroby zawodowej , w sytuacji gdy ocena ta nie zawiera takich wskazań;

3/ błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnej interpretacji badań przeprowadzonych przez Państwową Inspekcję Sanitarną w K. metodą RULA i REBA, co doprowadziło do uznania, że postawa strony przy "nabijaniu na kasę", jest postawą nieergonomiczną;

4/ brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Skarżący wniósł o: zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i uznanie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u strony; ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę, organ sanitarny wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutów skargi - nie zwrócenie się do D w W. - organ odwoławczy podniósł, że poinformował skarżącego, że: " (...) zgodnie z Kodeksem Pracy (art. 226) to pracodawca jest zobowiązany oszacować ryzyko zawodowe na stanowisku pracy i poinformować o tym pracowników. Stąd też ocena ergonomii stanowiska pracy przy kasie fiskalnej i oszacowanie ryzyka zawodowego na stanowisku pracy pracownika należy do pracodawcy zatrudniającego pracownika." W tym stanie, skoro organ sanitarny zwrócił się do skarżącego o uzupełnienie dokumentacji o dane dotyczące ergonomii stanowiska pracy strony, nie było potrzeby zwrócenia się do D w W.

Odnośnie sprzeczność w ustaleniach faktycznych, poprzez wydanie rozstrzygniecia na podstawie opinii B w S. przy istnieniu opinii przeciwnej wydanej przez C w Ł., organ sanitarny podtrzymał swoje stanowisko. Jego zdaniem, skoro dodatkowe postępowanie wyjaśniające w zakresie oceny warunków pracy strony wykazało, iż interwencja ergonomiczna jest potrzebna, a co się z tym wiąże, że strona podczas pracy narażona była na wymuszoną pozycję ciała stwarzającą ryzyko wystąpienia schorzenia zawodowego, istniał związek przyczynowy między powstałym schorzeniem a warunkami pracy, zasadne było więc uznanie istnienia choroby zawodowej.

Według organu sanitarnego nietrafny jest także zarzut błędnej interpretacji badań przeprowadzonych przez Państwową Inspekcję Sanitarną w K. metodą RULA i REBA. Jego zdaniem, powyższe wyniki badań ergonomii stanowiska pracy jednoznacznie wykluczyły ergonomiczną pozycję ciała strony.

W piśmie procesowym z dnia [...] strona wniosła o oddalenie skargi pracodawcy. Podniosła w nim, że zarzuty pracodawcy są niezasadne. Organy sanitarne wydając w jej sprawie decyzję o rozpoznaniu choroby zawodowej dysponowały wystarczającą dokumentacją wskazującą, że podczas pracy była narażona na wymuszoną pozycję ciała stwarzającą ryzyko wystąpienia schorzenia zawodowego.

Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

Rozpatrując ponownie sprawę, należy przede wszystkim zauważyć, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną wcześniej w tej sprawie przez sąd. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ,ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ta ostatnia dyspozycja oznacza, że orzekający organ winny były bezwzględnie zastosować się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...] (sygn. akt [...]). Z drugiej strony, również skład Sądu orzekający obecnie w sprawie ze skargi na decyzję tegoż organu z dnia [...] jest związany stanowiskiem zawartym w tamtym wyroku, co oznacza obowiązek zweryfikowania wykonania wspomnianych zaleceń przez organ w toku ponownego rozpatrywania sprawy.

Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W wyroku z dnia [...] WSA we W. dopatrzył się naruszenia przez orzekający organ przepisów procesowych, mającego wpływ na wynik sprawy, poprzez nie odniesienie się przez organ do dużej części materiału dowodowego, w szczególności do odmiennych w swej treści opinii specjalistów zgromadzonych w toku postępowania wyjaśniającego.

Zdaniem Sądu wydającego wyrok z dnia [...] istotne dla ustalenia istnienia (lub braku) związku przyczynowego między schorzeniem strony a warunkami jej pracy było przesądzenie definitywne i w sposób nie budzący wątpliwości, czy praca strony była świadczona w postawie ergonomicznej czy też nie. W tej sytuacji, zdaniem tego Sądu, w sytuacji sprzeczności opinii B w S. i C w Ł. - co do tego czy praca strony była świadczona w postawie ergonomicznej czy też nie - organ miał wręcz obowiązek wystąpić o opinię jednostki niezależnej, np. D w W. W ocenie Sądu po to aby przesądzić, czy warunki pracy strony stanowiły potencjalne zagrożenie dla jej zdrowia.

W wyroku z dnia [...]. Sąd wskazał, że do obowiązków organów sanitarnych (a nie strony) należało - zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - zgromadzenie wszystkich dowodów istotnych do niewadliwego załatwienia sprawy, w tym opinii dra W. W. Należało zatem zażądać przedłożenia przez zainteresowanego przedmiotowej opinii lub wykorzystać akta sądu pracy, w których opinia ta powinna się przecież znajdować.

Tymczasem, obecnie skarżona decyzja z dnia [...] wymogów powyższych nadal nie spełnia. Podejmując pewne starania w celu dodatkowego wyjaśnienia sprawy, [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie zastosował się do wiążących go przecież wskazań, zawartych w uzasadnieniu poprzedniego wyroku WSA z dnia [...].

I tak, skład orzekający, który wydał tamten wyrok wskazał, że organ sanitarny rozpatrując sprawę przedmiotowej choroby zawodowej winien odnieś się do opinii dra W. W. a także winien wystąpić o opinie do jednostki niezależnej w zakresie przesądzenia czy warunki pracy strony stanowiły potencjalne zagrożenie dla jej zdrowia, czy praca była świadczona w postawie ergonomicznej czy też nie.

Tymczasem rozpatrując sprawę w związku z wyrokiem z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zwrócił się do: [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. o uzupełnienie dokumentacji o dochodzenie epidemiologiczne w środowisku pracy zainteresowanej; strony skarżącej o przedstawienie oceny ergonomii stanowiska pracy przy kasie fiskalnej i oszacowanie ryzyka zawodowego na stanowisku pracy.

Po uzyskaniu, w ramach tego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, danych dotyczących narażenia zawodowego jak i ergonomii stanowiska pracy, organ stwierdził, że są one wystarczające do oceny warunków pracy na stanowiska pracy strony i w związku tym uznał, że nieuzasadniane stało się wystąpienie o opinię do D w W. w tej kwestii. Zdaniem organu, bowiem zarówno z informacji podanej przez pracodawcę jak i z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że warunki pracy stwarzały ryzyko wystąpienia choroby zawodowej u zainteresowanej. Na marginesie tej ostatniej kwestii godzi się dodatkowo zauważyć, iż organ w żaden sposób nie odniósł się do opinii dr W. W.

Jak już wskazano, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ,ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ta ostatnia dyspozycja oznacza, że orzekający organ winien były bezwzględnie zastosować się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...]. W rozpatrywanej sprawie organ sanitarny tego nie uczynił. W poprzednim wyroku sformułowano bowiem wprost zalecenie, że organ obowiązany jest wystąpić o opinie jednostki niezależnej, co do warunków pracy strony - tego czy praca była świadczona czy nie w postawie ergonomicznej - w sytuacji istnienia sprzecznych opinii Instytutów Medycyny Pracy, a nie jedynie, że winien uzupełnić postępowanie w zakresie warunków pracy strony i ergonomii jej stanowiska pracy, w oparciu o ustalenia organów inspekcji pracy i pracodawcy.

W tym miejscu wskazać należy, że organ sanitarny nie przekazał nawet uzyskanego dodatkowego materiału dowodowego wykluczającego, jego zdaniem, ergonomiczną pozycję ciała strony przy wykonywaniu pracy, do C w Ł. w celu wydania opinii uzupełniającej, do wcześniejszej negatywnej opinii.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej u strony zostało rozpoczęte pod rządami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Zatem przepisy zawarte w tym akcie znajdują zastosowanie w sprawie.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r., za choroby zawodowe uważa się choroby wymienione w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia pod warunkiem, że zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Aby zatem określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, o którym wyżej mowa, a po drugie winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej.

W orzecznictwie sądowoadminstracyjnym, na tle redakcji § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r., przyjmuje się w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnienie swoistego domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Uznaje się, że jeżeli orzeczenia lekarskie rozpoznają chorobę zawodową, a dochodzenie epidemiologiczne wykazuje, iż czynniki szkodliwe występowały w środowisku pracy, przesłanki wymagane do stwierdzenia choroby zawodowej należy uznać za spełnione (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 czerwca 2005 r., I SA/Wa 989/04, LEX nr 171702; wyrok NSA z dnia 23 marca 1999 r., I SA 140/98).

W tym kontekście, Sąd w obecnym składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone przez poprzedni skład orzekający w wyroku z dnia [...], że dopiero po definitywnym i nie budzącym wątpliwości przesądzeniu, czy praca pokrzywdzonej była świadczona w postawie ergonomicznej czy też nie, możliwe byłoby ustalanie istnienia (lub braku) związku przyczynowego między schorzeniem strony a warunkami jej pracy. W konsekwencji, podziela stanowisko, że wobec sprzeczności opinii Instytutów Medycyny Pracy co do tej kluczowej w sprawie kwestii - czy warunki pracy strony stanowiły potencjalne zagrożenie dla jej zdrowia - istniał obowiązek wystąpienia o opinię jednostki niezależnej.

Mając powyższe na względzie, w szczególności wskazaną okoliczność, że skład Sądu orzekający obecnie w sprawie jest związany stanowiskiem zawartym w poprzednim wyroku, co oznacza obowiązek zweryfikowania wykonania wspomnianych zaleceń przez organ w toku ponownego rozpatrywania sprawy, Sąd był zobligowany raz jeszcze uchylić zaskarżoną decyzję, kierując się dyspozycją wynikającą z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. (punkt I wyroku). Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku wydano natomiast na podstawie art. 152 tej samej ustawy.