Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 594/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 25 ust. 2 pkt  1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. "a"
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz ( spr. ) Sędzia NSA Jolanta Sikorska Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Go 429/05 w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę W. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2005 r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że decyzją z dnia 7 stycznia 2005 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na podstawie art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.), odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 27 marca 2000 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 15 lutego 2000 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich W. P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. rozpoznający skargę W. P. na powyższą decyzję stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż ostateczną decyzją z dnia 27 marca 2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekł o pozbawieniu W. P. uprawnień kombatanckich, a z kolei Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 1 grudnia 2000 r. (sygn. akt. II SA/Po 954/00) oddalił skargę strony na tą decyzję.

We wniosku z dnia 22 listopada 2004 r. W. P. zwrócił się o przywrócenie uprawnień i wypłatę dodatku kombatanckiego, którego został pozbawiony, a uzasadniając swe żądanie skarżący stwierdził, iż padł ofiarą manipulacji polegającej na złożeniu na niego fałszywych dokumentów o rzekomej pracy w organach bezpieczeństwa w L. Ponadto powołał się na swoją działalność w czasie II wojny światowej - walkę w szeregach Armii Czerwonej, pobyt w niewoli oraz walkę w partyzantce.

W ocenie Sądu, organ administracji prawidłowo zakwalifikował powyższe pismo, jako wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej w sprawie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich, o jakim mowa w art. 154 Kpa. Sąd podzielił też prezentowane przez organ stanowisko, zgodnie z którym zakres orzekania w przedmiocie ponownego wniosku W. P. o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich, ograniczony był jedynie do zbadania czy w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, zaistniały przesłanki, o jakich mowa w art. 154 k.p.a. do zmiany orzeczenia w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego. Zaistnienia takich okoliczności w przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji się nie dopatrzył, wskazując przy tym, iż materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.).

W niniejszej sprawie z informacji Komendy Wojewódzkiej Policji w L. z dnia 9 czerwca 1998 r. wynikało, że w okresie od 1 października 1944 r. do dnia 27 marca 1945 r. skarżący był zatrudniony w organach Bezpieczeństwa Publicznego w charakterze szofera. Ponadto W. P. ubiegając się w 1976 r. o przyznanie uprawnień kombatanckich powoływał się między innymi na służbę w organach Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1944-1945, co spowodowało z kolei wszczęcie postępowania weryfikacyjnego.

W ocenie Sądu organ administracji publicznej prawidłowo ustalił i uzasadnił, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka do uchylenia ostatecznej decyzji o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, gdyż zaistniały w ten sposób stan tj. przywrócenie skarżącemu utraconych uprawnień kombatanckich pozostawałoby w sprzeczności z normami ustawowymi tj. przepisem art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a także interesem publicznym. Nie może bowiem budzić wątpliwości, iż powyższy przepis wyklucza korzystanie z przywilejów związanych ze statusem kombatanta przez osoby, które w łatach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Bez znaczenia zdaniem Sądu pozostaje funkcja pełniona w tych organach przez skarżącego.

Ze wskazanych wyżej względów należało uznać zdaniem Sądu pierwszej instancji, iż organ zasadnie przyjął istnienie braku podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich z dnia 27 marca 2000 r.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej zwanej P.p.s.a. - oddalił skargę jako niezasadną.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. P., zaskarżając go w całości i opierając kasację na zarzucie:

1) naruszenia prawa materialnego tj.

- art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. "a" ustawy z dnia

24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji

wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371)

przez błędne ich zastosowanie w sprawie, gdyż Sąd nie ustalił, ażeby skarżący, będąc zatrudnionym w charakterze szofera PUBP L. w latach 1944-1945, pełnił tym samym służbę lub funkcję w organach Bezpieczeństwa Publicznego;

2) naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. przez pominięcie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania, w szczególności treści pisma Komendy Wojewódzkiej Policji w L. z dnia 09.06.1998r. w tej części, w której

stwierdza, że:

- akta osobowe skarżącego nie zawierają informacji dotyczących udziału wyżej

wymienionego w walkach z formacjami zbrojnego podziemia podczas zatrudnienia

w organach Bezpieczeństwa Publicznego,

- przyczyną zwolnienia skarżącego było niezdyscyplinowanie, co spowodowało dowolne przyjęcie przez Sąd, iż skarżący pełnił służbę lub funkcję w organach Bezpieczeństwa Publicznego,

3) niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności dotyczących :

- stanowiska pracy skarżącego w okresie od 1.10.1944r. do 27.03.1945r., rodzaju czynności i zadań w tym czasie wykonywanych,

- zarzutu, że wpis dokonany w deklaracji członkowskiej ZBOWiD z dnia 15.03.1976r. odnośnie zatrudnienia skarżącego w organach Bezpieczeństwa

Publicznego potwierdza okoliczności nie polegające na prawdzie i nie został dokonany przez skarżącego, a został dokonany w niewyjaśnionych okolicznościach przez inną osobę, co skutkowało oddaleniem skargi,

4) naruszenia art. 154 § 1 k.p.a. przez błędną jego wykładnię

polegającą na przyjęciu, że interes skarżącego nie przemawia za uchyleniem zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].01.2005r., która to okoliczność stanowiła podstawę oddalenia skargi.

Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. bądź

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie skargi,

- zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Uzasadniając powyższą kasację strona stwierdziła, że stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. jest błędne i stanowi rażące naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miały wpływ na treść wydanego orzeczenia w sprawie.

Zgodnie z art. 21 ust. 3 pkt. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, nie stosuje się przepisu art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. "a" i "b" wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Wprawdzie skarżący nie przedłożył takiego dowodu, lecz Sąd nie ustalił, że do wyżej wymienionego mają zastosowanie przepisy art. 25 ustawy.

Nadto skarżący wskazał, iż w oparciu o pismo Komendy Wojewódzkiej Policji w L. z dnia 09.06.1998r. ustalono jedynie, że skarżący w okresie od 1.10.1944r. do 27.03.1945r. był zatrudniony w organach Bezpieczeństwa Publicznego w charakterze szofera. Dokonując takiej oceny przedmiotowego dokumentu zupełnie pominięto jego treść w tej części, która stanowi, iż skarżący został zwolniony za niezdyscyplinowanie, która to okoliczność - w kontekście ww. przepisów - przemawia na jego korzyść.

W ocenie autowa kasacji organ orzekający nie przeprowadził postępowania dowodowego ograniczając się do ogólnikowego stwierdzenia, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by skarżący został skierowany do pracy w organach Bezpieczeństwa Publicznego przez organizację niepodległościową lub przez taką organizację został zwerbowany w celu przekazania informacji i udzielania pomocy.

Nadto skarżący podniósł, iż wpis dokonany w deklaracji członkowskiej ZBOWiD z dnia 15.03.1976 r. stanowiący podstawę sporządzenia ww. decyzji, nie został dokonany przez niego. W toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący zgłaszał tę okoliczność, jak również wnioskował o powołanie przez Sąd biegłego grafologa.

Przedstawione wyżej okoliczności w ocenie strony wnoszącej kasację wskazują na zasadność skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak) to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Oceniając we wskazanych wyżej granicach skargę kasacyjną w przedmiotowej sprawie z uwagi na przedstawienie przez stronę skarżącą zarówno zarzutów naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego.

Zarzut kasacji dotyczący naruszenia przepisu postępowania tj. art. 133 P.p.s.a. uznać trzeba za chybiony.

Zarzut, że Sąd pominął treść określonego pisma, nie może być skutecznie podnoszony w ramach zarzutu naruszenia art. 133 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Dalsza treść cytowanego przepisu dotyczy okoliczności, które w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły (nieprzekazanie skargi sądowi w terminie, wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym). Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Omawiany przepis więc zostałby naruszony, gdyby na przykład sąd przesłuchał świadków albo strony. Zważywszy na powyższe stwierdzić trzeba, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała sytuacja mogąca stanowić uchybienie dyspozycji art. 133 § 1 P.p.s.a.

Kolejny zarzut skargi kasacyjnej ograniczony został do stwierdzenia, iż Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy. Autor kasacji nie przytoczył jednak żadnego przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którego naruszenia w związku z tak postawionym zarzutem się dopatrzył. W tej sytuacji stwierdzić trzeba, że brak wskazania w skardze kasacyjnej przepisu postępowania sądowego, jaki został ewentualnie naruszony w procesie sądowej kontroli działalności administracji publicznej, powoduje akceptacje dokonanych przez organy administracji ustaleń w zakresie stanu faktycznego i skutkuje, iż w tym zakresie skarga kasacyjna musi być uznana za pozbawioną uzasadnionych podstaw.

Również za bezzasadny uznać trzeba zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 154 § 1 k.p.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że interes skarżącego nie przemawia za uchyleniem "decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].01.2005r."

Nie jest też trafny zarzut kasacji dotyczący naruszenia prawa materialnego art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. "a" ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371) przez błędne ich zastosowanie w sprawie.

Przede wszystkim należy zauważyć, iż w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji kontrolował decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, którą to decyzją na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. i art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) odmówiono uchylenia decyzji z dnia 27 marca 2000 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 15 lutego 2000 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich W. P. Tak więc zaistnienie warunków określonych w art. 154 § 1 k.p.a. odnoszono do decyzji z dnia 27 marca 2000 r. Natomiast w odniesieniu do decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. nie było prowadzone postępowanie zmierzające do zmiany tej decyzji w trybie przepisu art. 154 k.p.a., lecz decyzja ta była w związku z wniesioną skargą kontrolowana przez Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa też, iż w przedmiotowej sprawie zarzuty strony skarżącej skupiły się nie na decyzji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej, lecz na decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, której legalność była przedmiotem kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, i który wyrokiem z dnia 1 grudnia 2000 r. (sygn. akt. II SA/Po 954/00) oddalił skargę strony na decyzję z dnia 27 marca 2000 r.

Zważywszy na powyższe okoliczności już chociażby z uwagi na postawienie zarzuty kasacji dotyczące naruszenia art. 154 k.p.a. tak jak uczyniono to w rozpoznawanej kasacji, zarzut ten nie może być w niniejszej sprawie uznany za skuteczny.

Wyjaśnić trzeba, że stosownie do art. 154 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Przesłanką zastosowania art. 154 k.p.a. jest zgodność wzruszenia decyzji z interesem społecznym i słusznym interesem strony, co oznacza, iż organ administracji publicznej przy rozpoznawaniu sprawy o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej winien ustosunkować się do celowości wzruszenia decyzji. Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art.154 k. p. a. jest ustalenie przesłanek do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a zatem przesłanek, o jakich mowa w tymże przepisie nie zaś - do czego zmierza strona – kolejne merytoryczne rozpatrzenie sprawy dotyczącej przyznania uprawnień kombatanckich i kolejna kontrola merytoryczna decyzji ostatecznej.

W postępowaniu toczącym się w trybie art.154 k. p. a. nie dokonuje się ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją. Jest to wprawdzie postępowanie nowe, ale w którym badane są tylko i wyłącznie przesłanki z art. 154 § 1 k. p. a. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego zakończonego decyzją ostateczną - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz zweryfikowanie decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż organy orzekające w niniejszej sprawie dostatecznie rozważyły sprawę w aspekcie art. 154 k. p. a., zaś skarżący nie wykazał przesłanek, o jakich mowa w tym przepisie.

Zważywszy na wskazane wyżej okoliczności nie można było uznać, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego będący przedmiotem kasacji uchybia prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 P.p.s.a. ją oddalił.