Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 449/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-11-17 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

l SA/Go 449/10 POSTANOWIENIE Dnia 17 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wierchowicz po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.F. o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi S.F. na decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej określonego na 1 040 zł, skarżący wniósł o zwolnienie od tej opłaty.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje wraz z żoną. Są właścicielami dwóch nieruchomości gruntowych wraz z domami mieszkalnymi oraz sześciohektarowego gruntu rolnego, które jednak zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym przez naczelnika urzędu skarbowego. Nadto posiadają trzy samochody ([...] o wartości 50.000 zł, [...] o wartości 10.000 zł oraz [...] wartą 40.000 zł).

Skarżący utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej określonych (na wrzesień 2010 r.) na 29.609,36 zł (narastająco od początku roku 53.782,40 zł). Skarżący wraz z małżonką - obok normalnych kosztów utrzymania - ponoszą również raty zaległości podatkowej w wysokości 30.800 zł miesięcznie (łącznie od obojga małżonków). Ostatnia z rat przypada na styczeń

2011r.. Ponadto, skarżący wpłacił na poczet spornego zobowiązania w podatku dochodowego za 2005 r. kwotę 20.000 zł.

Zaznaczył, iż decyzją z dnia [...] września 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odroczył w stosunku do niego termin płatności kwoty 43.711,47 zł., będącej zaległością podatkową za 2005 r. do dnia [...] listopada 2010 r.

Postanowieniem z dnia 2 listopada 2010 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że wpis od skargi wynosi wielokrotnie mniej niż deklarowane miesięczne dochody.

Skarżący posiada również wartościowy majątek. Jest właścicielem m.in. dwóch luksusowych samochodów osobowych ([...]).

Nie można zatem uznać, że znajduje się w niedostatku. Nie zachodzi jednocześnie obawa, że poniesienie kosztów sądowych w pełnej wysokości spowoduje dla skarżącego odczuwalne obciążenie budżetu jego rodziny. Oceny tej nie zmienia fakt wcześniejszego zwolnienia skarżącego z wpisu od skargi w sprawach toczących się ze skargi skarżącego oraz jego żony. Ówcześnie bowiem u podstaw zwolnienia legła obawa o znaczne pogorszenie sytuacji majątkowe rodziny skarżącego w związku z rozpoczęciem przez nich spłaty rat zaległości podatkowej.

Perspektywa kilku miesięcy uprawnia wniosek, że realizacja decyzji ratalnej nie spowodowała pogorszenia sytuacji majątkowej skarżącego i jego żony. W efekcie uzasadnione jest również stwierdzenie, że na sytuację tą zauważalnie nie wpłynie również uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 1 040 zł.

Strona skarżąca - reprezentowana przez pełnomocnika - w ustawowym terminie siedmiu dni od doręczenie powyższego postanowienia referendarza, wniosła sprzeciw.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż wysokość wpisu jest kilkunastokrotnie niższa od miesięcznych dochodów skarżącego. Wprawdzie w miesiącu wrześniu 2010 roku, dochód skarżącego z działalności gospodarczej wyniósł 29.609,36 zł., była to jednak sytuacja incydentalna. Jak wskazuje załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy zestawienie struktur przychodów, kosztów oraz dochodów/strat za okres od stycznia do grudnia 2010 roku, dochody w pozostałych miesiącach omawianego okresu nie były już tak wysokie, i tak w miesiącu lutym, skarżący osiągnął dochód w wysokości 8.265,50 zł. a już w kwietniu poniósł stratę w wysokości 28.643,97zł.

Podkreślił, iż z załączonego zestawienia wynika, iż dochód S.F. z działalności gospodarczej narastająco od stycznia do września 2010 roku, wyniósł 53.782,40 zł. Gdyby zatem go podzielić, to średni dochód z działalności gospodarczej wyniósłby około 4.481,86 zł. Należy jednakże pamiętać o tym, iż budżet skarżącego prócz zwykłych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem obciążały i obciążają miesięczne raty związane ze spłatą układów ratalnych. Wprawdzie skarżący uzyskał w czerwcu 2010 r. dodatkowy dochód z tytułu sprzedaży domku letniskowego, jednakże środki ze sprzedaży zostały przeznaczone na realizację układu ratalnego; prócz tego (jak zasygnalizowano we wniosku o przyznanie prawa pomocy) wpłacił 20.000,00 zł. na poczet spornego zobowiązania podatkowego.

Ponadto podniósł, iż pojawiły się dodatkowe okoliczności, uzasadniające przedmiotowy wniosek. W dniu [...] września 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał bowiem decyzję o odroczeniu terminu płatności pozostałej kwoty spornego zobowiązania podatkowego (kwota główna + odsetki - 43.181,47 zł.), do dnia [...] listopada 2010 r.

Tak więc biorąc pod uwagę wysokość dochodów z działalności gospodarczej oraz konieczność dalszej realizacji układu ratalnego, podniósł, ze skarżący będzie zmuszony do sprzedaży części majątku ruchomego, który stanowią trzy pojazdy samochodowe ([...]). Zauważa, iż jedno z luksusowych aut, o których wspomina orzekający, jest zarejestrowane i używane w działalności gospodarczej. Koszt nabycia auta nie był zapewne niski, jednakże wiąże się z wymiernymi korzyściami ekonomicznymi. Poprzez odpisy amortyzacyjne od wyższej wartości zmniejsza się wysokość bieżących zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych. Strona ponosi ponadto niższe koszty eksploatacyjne w związku z użytkowaniem lepszego technicznie i sprawniejszego pojazdu samochodowego. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu (posiada kilka stoisk na targowisku przygranicznym) i gastronomii. Samochód Fiat oraz nie stanowiący środka trwałego [...], są wykorzystywane przez skarżącego jako pojazdy dostawcze (dowóz towaru na targowisko z hurtowni lub producentów, rozwożenie pizzy) i są niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania.

Stosownie do art. 260 P.p.s.a. wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego.

Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zaś, przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zatem, zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe i jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych.

Z cyt. wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika jednak, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym nie jest tak, że wszelkie wątpliwości winny być tłumaczone na jego korzyść, tylko wszystko, co wątpliwe skarżący winien wyjaśnić, bo to po jego stronie istnieje powinność dowiedzenia, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego, zaś uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu. Świadczy o tym użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże".

Ponadto, należy podkreślić, że Sąd może a nie musi przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o wspomniany przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba. Mimo bowiem, że prawo pomocy ma w swej istocie stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, to jednak stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności, zgodnie z którą, to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej Przypomnieć należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, (postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r. IIFSK741/06).

Wydatki na koszty sądowe powinny być traktowane jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. W działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które wiążą się z koniecznością ponoszenia wydatków finansowych. Do takich zaliczają się również wydatki sądowe konieczne do dochodzenia swoich praw m. in. w postępowaniu sądowo - administracyjnym. Wydatki te należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Inne potraktowanie kosztów sadowych oznaczałoby nieuzasadnione preferowanie jednych wydatków przed innymi. Zwolnienie w takiej sytuacji od kosztów sądowych prowadziłoby do kredytowania na uprzywilejowanych warunkach każdego, kto uzna, że wydatki związane stricte z bieżącą działalnością są bardziej istotne niż te, które służą ochronie interesów w postępowaniu przed sądem.

Mając na uwadze powyższe oraz przedłożone przez stronę skarżąca dokumenty dotyczące jej stanu finansowo - majątkowego Sąd doszedł do przekonania, że skarżący może ponieść ciężar uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1 040 zł.

Z załączonego do wniosku zestawienia wynika, iż skarżący uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, który narastając od stycznia we wrześniu 2010 r. osiągnął wysokość 53.782,40 zł.

Ponadto, w miesiącu wrześniu uzyskał on dochód w wysokości 29.603,36 zł. W ocenie Sądu, taka - jak twierdzi skarżący cyt. - "sytuacja incydentalna" wskazuje, iż ciężar poniesienia wpisu od skargi w niniejszym postępowaniu nie wpłynie negatywnie na poziom egzystencji skarżącego oraz jego rodziny, biorąc pod uwagę uzyskiwane w/w dochody.

W sprzeciwie podniesiono, że chcąc zrealizować decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] września 2010r. o odroczeniu terminu płatności pozostałej kwoty spornego zobowiązania podatkowego (kwota główna plus odsetki łącznie 43181,47) zł, skarżący będzie musiał sprzedać część swojego majątku ruchomego.

Sąd zauważa jednak, iż to sama strona skarżąca - reprezentowana przez pełnomocnika – wskazała, co wynika z uzasadnienia decyzji z [...] września

2010r., iż posiada środki na miesięczne wpłaty do urzędy skarbowego pozwalające na spłatę zaległości podatkowej oraz posiada dość znaczny majątek nieruchomy, co pozostaje w sprzeczności z przesłankami przyznania prawa pomocy. Ustawodawca używając bowiem w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sformułowania "utrzymanie konieczne" założył, że obciążenia związane z postępowaniem sądowym nie mogą mieć wpływu na zaspokojenie koniecznych podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które należy uznać chociażby koszty mieszkania, zakupu podstawowych produktów żywnościowych, lekarstw, leczenia, czy edukacji. W niniejszym postępowaniu ciężar kosztów sądowych z pewnością nie wpłynie negatywnie na poziom egzystencji skarżącego i jego rodziny. Również samo ponoszenie wysokich wpłat ratalnych nie oznacza, że na pozostałe obowiązki wynikające z obciążeń publicznych w tym wpisu sądowego strona skarżąca nie posiada już środków.

Tym samym, po dokonaniu analizy aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego oraz wysokości wpisu sądowego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.