Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 341/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Asesor WSA Jacek Boratyn, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lipca 2020 r. spraw ze skarg "A." spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w T. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2020 r., – nr [...], – nr [...] w przedmiocie oddalenia skarg na czynność egzekucyjną - zajęcie nieruchomości oddala skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi postanowieniami z dnia [...] marca 2020 r. nr nr [...],[...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - utrzymał w mocy postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], [...] w sprawie oddalenia skarg na czynności egzekucyjne.

Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego – A. spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w T. (dalej także: "spółka") na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...] i [...] wystawionych na należności z tytułu podatku od towarów i usług oraz tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy o numerach: nr [...], [...], [...], [...], nr [...] i [...] wystawionych na należności z tytułu podatku od nieruchomości.

Zmierzając do wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 9 grudnia 2019 r., - dokonał zajęcia nieruchomości położonej w T., dla której Sąd Rejonowy w M., V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], wzywając jednocześnie zobowiązanego do zapłaty egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości. Odpis ww. zawiadomień doręczono zobowiązanemu w dniu 16 grudnia 2019 r.

Pismem z dnia 30 grudnia 2019 r. zobowiązany, reprezentowany przez likwidatora W. W., wniósł skargę na czynności egzekucyjne - w którym powołano sygnaturę ww. zawiadomień o zajęciu. W skardze podniesiono, że skarżona czynność narusza przepisy art. 80 § 1 - 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż zobowiązany informował organ egzekucyjny o blokadzie rachunku bankowego, z którego możliwe byłoby uregulowanie zaległości. Zarzucono również naruszenie art. 7 § 2 powołanej ustawy, poprzez zastosowanie przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W podaniu podniesiono również, że wobec nieruchomości spółki objętej księgą wieczystą nr [...] jest już prowadzona egzekucja przez komornika sądowego oraz wniesiono o zawieszenie postępowania egzekucyjnego lub ewentualnie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Postanowieniami z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], [...] organ egzekucyjny oddalił skargi na powyższe czynności egzekucyjne. Pismami z dnia 14 lutego 2020 r., zobowiązany - reprezentowany przez W. W. - wniósł do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zażalenia na powyższe postanowienia organu egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu wniesionych zażaleń, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - postanowieniami z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], [...] - utrzymał w mocy postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] stycznia 2020 r.

Na powyższe postanowienia, spółka - reprezentowana przez likwidatora - złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonych postanowień w całości, uchylenie poprzedzających je postanowień organu egzekucyjnego z dnia [...] stycznia 2020 r. oraz o przekazanie organowi I instancji przedmiotowych spraw do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonym postanowieniom skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 33 § 1 pkt 7 w związku z art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. - dalej określanej także jako u.p.e.a.) poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonych postanowień, pomimo braku wiedzy likwidatora o tym, aby wierzyciel, po upływie terminu do wykonania obowiązku, przysłał dłużnikowi pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego,

- art. 33 § 1 pkt 8 w związku z art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonych postanowień, pomimo zastosowania przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

- art. 33 § 1 pkt 9 w związku z art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonych postanowień, pomimo, że egzekucja jest prowadzona przez niewłaściwy organ egzekucyjny - w wyniku wystąpienia zbiegu egzekucji,

- art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) poprzez brak należytej staranności przy ocenie i weryfikacji materiału dowodowego sprawy,

- art. 80 § 1 - 3 u.p.e.a. w związku z art. 56 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonych postanowień w sytuacji, gdy spółka posiada zablokowany dostęp do rachunku bankowego, z którego możliwe byłoby uregulowanie ewentualnych zaległości. Wskazano także, że w toku prowadzonej egzekucji administracyjnej doszło, zdaniem strony skarżącej, do licznych zbiegów egzekucji administracyjnej i sądowej do rachunków bankowych zobowiązanego, jak i do zbiegu egzekucji do nieruchomości zobowiązanego.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skargi należało oddalić.

Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Przedmiotem sporu jest prawidłowość rozstrzygnięcia przez organy administracji w przedmiocie skarg na czynności egzekucyjne, tj. instytucji przewidzianej w art. 54 u.p.e.a.

Trafny jest pogląd organów administracji, zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a., stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest orzekanie na podstawie przepisów prawa w granicach określonych daną procedurą. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne niecelowe jest stawianie zarzutów organom publicznym w zakresie problematyki, która swym zakresem wykracza poza przedmiot tego postępowania.

Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie przez czynności egzekucyjne należy rozumieć wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). Ten środek prawny służy wyłącznie zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym.

W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również nie ocenia prawidłowości prowadzonego przez wierzyciela postępowania. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, co do zasady, nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ nadzoru na skutek wniesionej skargi dokonuje oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka.

Sąd badający skargę podziela pogląd wyrażany niekiedy w orzecznictwie (por wyrok z 6 lutego 2018 r., II FSK 141/16, CBOSA), zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia obejmującym wszystkie możliwe nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.

W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucja z nieruchomości. Podstawę zastosowania przedmiotowego środka egzekucyjnego stanowiły tytuły wykonawcze z dnia: [...] kwietnia 2019 r., nr [...], z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, których odpisy doręczono zobowiązanemu odpowiednio w dniach: 23 kwietnia 2019 r., 31 maja 2019 r., 16 lipca 2019 r. oraz tytuły wykonawcze z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], z dnia [...] października 2019 r. nr [...] i z dnia [...] grudnia 2019 r. [...] wystawione przez Wójta Gminy, których odpisy doręczono zobowiązanemu odpowiednio w dniach: 16 stycznia 2019 r., 28 marca 2019 r. 17 czerwca 2019 r. i 16 grudnia 2019 r. Organ egzekucyjny, stosując wyżej wymieniony środek egzekucyjny, zastosował tryb postępowania określony w dziale II rozdziale 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który w art. 110c § 1 stanowi, że organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości. Zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (art. 110c § 2 u.p.e.a.).

Równocześnie z wysłaniem zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów (art. 110c § 3 u.p.e.a.).

Zgodnie z kolei z art. 110c § 4 u.p.e.a., zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów, z zastrzeżeniem

§ 5.

W rozpoznawanej sprawie zajęcie nieruchomości zostało dokonane zgodnie z powołanymi wyżej przepisami. Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego, zawiadomieniem z dnia 9 grudnia 2019 r. dokonał zajęcia nieruchomości położonej w T., dla której Sąd Rejonowy w M., V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz wezwał Zobowiązanego do zapłaty egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zawiadomienie o zajęciu nieruchomości doręczono zobowiązanemu w dniu 16 grudnia 2019 r. Realizując dyspozycję zawartą w przepisie art. 110c § 3 u.p.e.a., Naczelnik Urzędu Skarbowego - elektronicznym wnioskiem z dnia 16 grudnia 2019 r. - wystąpił do Sądu Rejonowego w M. V Wydział Ksiąg Wieczystych o dokonanie w ww. księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości.

Wskazane wyżej zajęcie nieruchomości z dnia 9 grudnia 2019 r., zawierało: oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numery tytułów wykonawczych stanowiących podstawę do zajęcia; kwoty należności, okresy, za które należności zostały ustalone lub określone, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; wezwanie zobowiązanego do zapłaty egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości; pouczenie zobowiązanego o skutkach zajęcia; datę wystawienia wezwania oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego.

W ocenie Sądu organy rozpatrując środek zaskarżenia - skargi na czynność egzekucyjną zasadnie ograniczyły swoje postępowanie do zakresu tego postępowania. W jego ramach nie była możliwa ewentualna ocena dotycząca okoliczności doręczenia stronie skarżącej dokumentu upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.), czy też prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Okoliczności takie stanowić mogą zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z kolei okoliczność braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia może być także podstawą wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Także okoliczności związane ze zbiegiem egzekucji sądowej i administracyjnej do nieruchomości spółki, nie mogą być podstawą skargi na czynności egzekucyjne.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.