Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 43/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: Art. 66 ust. 1  pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: Art. 8 ust. 6 pkt 1, art. 13 pkt 4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Protokolant Sebastian Gajewski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 lipca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 911/11 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 7 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 13 lipca

2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 911/11 oddalił skargę Z. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 7 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. pismem z 16 grudnia 2010 r., zwrócił się do Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez Z. P. z tytułu prowadzonej przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej.

W dniu 24 stycznia 2011 r. Z. P. złożył w Warmińsko-Mazurskim Oddziale Wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia oświadczenie, zgodnie z którym działalność gospodarczą w postaci świadczenia usług gastronomicznych prowadził sezonowo, w okresie letnim, na parkingu przydrożnym. Wskazał ponadto, że w okresie od 1999 r. do 2002 r. prowadził działalność od maja do października. Z. P. załączył do akt zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z 20 września 2010 r., z którego wynikało m.in., że skarżący poinformował organ o zawieszeniu działalności gospodarczej w okresie od 1 listopada 2002 r. oraz od listopada 2004 r. do kwietnia-maja 2005 r. (używając sformułowania "jak co roku") i że zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej od 1 września 2010 r.

Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z 26 stycznia 2011 r. stwierdził, że Z. P. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w następujących okresach:

• od dnia 1 maja 1999 r. do dnia 31 października 1999 r.

• od dnia 1 kwietnia 2000 r. do dnia 30 listopada 2000 r.

• od dnia 4 kwietnia 2001 r. do dnia 31 października 2001 r.

• od dnia 1 kwietnia 2002 r. do dnia 31 października 2002 r.

• od dnia 1 maja 2003 r. do dnia 31 października 2003 r.

• od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 października 2004 r.

• od dnia 1 maja 2005 r. do dnia 31 października 2005 r.

• od dnia 1 maja 2006 r. do dnia 31 października 2006 r.

• od dnia 1 maja 2007 r. do dnia 31 października 2007 r.

• od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r.

• od dnia 20 września 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r.

oraz, że nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach:

• od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 30 kwietnia 1999 r.

• od dnia 1 listopada 1999 r. do dnia 31 marca 2000 r.

• od dnia 1 grudnia 2000 r. do dnia 3 kwietnia 2001 r.

• od dnia 1 listopada 2001 r. do dnia 31 marca 2002 r.

• od dnia 1 listopada 2002 r. do dnia 30 kwietnia 2003 r.

• od dnia 1 listopada 2003 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r.

• od dnia 1 listopada 2004 r. do dnia 30 kwietnia 2005 r.

• od dnia 1 listopada 2005 r. do dnia 30 kwietnia 2006 r.

• od dnia 1 listopada 2006 r. do dnia 30 kwietnia 2007 r.

• od dnia 1 listopada 2007 r. do dnia 31 maja 2008 r.

• od dnia 1 września 2008 r. do dnia 19 września 2008 r.,

• od 1 września 2010 r. do nadal

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w wynika, że skarżący zarejestrował działalność gospodarczą z dniem 1 września 1992 r. Natomiast w ewidencji brak jest informacji o zgłaszanych przez skarżącego okresach formalnego zawieszenia działalności po 20 września 2008 r. W związku z tym organ uznał, że w okresie od 20 września 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. Z. P. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą i podlegał z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Od powyższej decyzji Z. P. wniósł odwołanie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji w zakresie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od 16 sierpnia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. oraz od 20 września 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ) decyzją z 7 marca 2011 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że z pisemnej informacji ZUS Oddział w Olsztynie wynika, że skarżący zgłosił się do ubezpieczenia zdrowotnego w okresach od 1 kwietnia 2000 r. do 30 listopada 2000 r., od 4 kwietnia 2001 r., od 1 kwietnia 2002 r. do 31 października 2002 r. Z kolei z zaświadczenia Burmistrza Miasta B. z dnia 5 października 2010 r. wynika, że skarżący figuruje w ewidencji działalności gospodarczej od 1 września 1992 r. pod numerem ewidencyjnym 669 oraz że zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej od dnia 1 września 2010 r. do 31 sierpnia 2012 r. Na podstawie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie z 20 września 2010 r. organ odwoławczy stwierdził, że skarżący zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej od 1 września 2010 r. oraz, że strona informowała Urząd Skarbowy o przerwach w prowadzeniu działalności gospodarczej w okresach od 1 listopada 2002 r., od listopada 2004 r. do kwietnia/maja 2005 r. Z omawianego zaświadczenia wynika także, że skarżący nie złożył deklaracji VAT-7 za następujące miesiące: listopad 2002 r. – kwiecień 2003 r., listopad 2003 r. – kwiecień 2004 r. Prezes NFZ podniósł, że skarżący wykazywał obrót za miesiące: maj 2003 r – październik 2003 r., maj 2004 r. – październik 2004 r., maj 2005 r. – październik 2005 r., maj 2006 r. – październik 2006 r., maj 2007 r. – październik 2007 r., czerwiec 2008 r. – sierpień 2008 r. Ponadto w miesiącach listopad 2004 r. – kwiecień 2005 r., listopad 2005 r. – kwiecień 2006 r., listopad 2006 r. – kwiecień 2007 r., listopad 2007 r. – maj 2008 r., wrzesień 2008 r. – lipiec 2010 r. strona wykazała obrót z działalności gospodarczej w wysokości 0 zł. Organ drugiej instancji podkreślił, że w okresie objętym decyzją obowiązywały kolejno następujące ustawy regulujące prowadzenie działalności gospodarczej : ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.), ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) i ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). W powołanych aktach prawnych dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, obowiązującym do dnia 31 marca 2009 r., przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym lub do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Organ wywiódł, że o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej decyduje wpis do ewidencji działalności gospodarczej, a nie okoliczność, czy faktycznie jest prowadzona działalność wpisana do takiej ewidencji. Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego tę działalność z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Organ podkreślił, że w sytuacji gdy przedsiębiorca nie prowadził działalności gospodarczej to powinien był zgłosić ten fakt właściwemu organowi prowadzącemu ewidencję działalności gospodarczej. Prezes NFZ stwierdził, że od 20 września 2008 r. tylko wpis do ewidencji działalności gospodarczej o zawieszeniu bądź wyrejestrowaniu działalności mógł wywołać skutki w sferze obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W przypadku niezgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej do ewidencji działalności gospodarczej po dniu 20 września 2008 r., bądź niewyrejestrowania działalności gospodarczej z ewidencji, przedsiębiorca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wspomnianym na wstępie wyrokiem oddalił skargę Z. P. na decyzję Prezesa NFZ.

Sąd pierwszej instancji dokonując oceny zaskarżonej decyzji podniósł, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej), w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi". W myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

Sąd stwierdził, że zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza ustalenia organu, że w spornych okresach, tj. od 16 sierpnia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. oraz od 20 września 2008 r. do 31 sierpnia 2010 r., skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu, organ słusznie przyjął, że zarejestrowanie działalności gospodarczej, co do zasady, wiąże się z podleganiem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu mogło spowodować na stałe lub okresowo ustanie obowiązku ubezpieczenia.

W odniesieniu do kwestionowanego przez skarżącego istnienia obowiązku ubezpieczenia przed 20 września 2008 r., Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście była wykonywana należy do sfery ustaleń faktycznych, a wpis do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej. Wpis ten prowadzi jednak do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana, jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona i istniał obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne. Domniemanie to może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych wynikających z domniemania. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Ustosunkowując się do powoływanej przez skarżącego kwestii związanej z faktycznym zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 16 sierpnia 2008 r. z uwagi na wygaśnięcie umowy dzierżawy pasa drogowego, na którym strona prowadziła usługi gastronomiczne, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że okoliczność przywołana przez skarżącego nie daje podstaw do przyjęcia, że przestał on podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Prowadzenie działalności gospodarczej ma miejsce zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak też w czasie podejmowania innych czynności związanych z tą działalnością. Specyfika prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że przedsiębiorca również w okresie np. jej stopniowego wygaszania, czy też przestoju, dokonuje czynności, które podlegają stosownej ewidencji. Skoro skarżący figurował w ewidencji działalności gospodarczej, a faktycznie nie prowadził tej działalności, to powinien był powiadomić organ prowadzący ewidencję o tej okoliczności i złożyć wniosek o wykreślenie z ewidencji. Ponadto Sąd zauważył, iż z materiału dowodowego wynika, że skarżący wykazał obrót za okres czerwiec – sierpień 2008 r. Wykazanie przez stronę faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia stosownych dowodów, czego skarżący nie uczynił.

WSA stwierdził, że o ile skarżący we wcześniejszym okresie ( w tym od dnia 16 sierpnia 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r.), nie miał możliwości skutecznego zawieszenia prowadzenia swojej działalności gospodarczej, bowiem nie istniała instytucja zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, to taka możliwość powstała po 20 września 2008 r., kiedy weszła w życie ustawa z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw m.in. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz o systemie ubezpieczeń społecznych.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, że w przypadku niezgłoszenia przez skarżącego, po 20 września 2008 r., zawieszenia działalności gospodarczej do organu prowadzącego ewidencję spowodowało, że podlegał on obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, zaś jakiekolwiek argumenty przywoływane przez stronę w tym zakresie nie mogły mieć żadnego znaczenia w sprawie.

Z. P. zaskarżył powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie – art. 65 uts.1 pkt 1 lit. c) i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) polegającą na przyjęciu, że zarówno przed dniem 20 września 2008 r. jak i po tej dacie wystarczającą przesłanką do stwierdzenia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu jest fakt wpisania osoby fizycznej do ewidencji działalności gospodarczej i brak (po 20 września 2008 r.) formalnego zawieszenia tej działalności poprzez zgłoszenie tego faktu do ewidencji działalności gospodarczej a nie fakt rzeczywistego jej prowadzenia, bądź nie, skutkującego w konsekwencji błędnym przyjęciem, że skarżący w okresie od 16 sierpnia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. i od 20 września 2008 r. do 31 sierpnia 2010 r. podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej

2. przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi, zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art.7, art.77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. i uwzględnienia skargi oraz uchylenia w całości zaskarżonej decyzji, względnie zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i uwzględnienia skargi oraz uchylenia w całości zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł między innymi, że Sąd pierwszej instancji niesłusznie zaakceptował stanowisko organów, zgodnie z którym wystarczającą przesłanką do stwierdzenia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu był wpis przedsiębiorcy do ewidencji działalności gospodarczej i brak formalnego zawieszenia tej działalności, a nie fakt rzeczywistego jej prowadzenia. Skarżący podniósł, że mające zastosowanie w sprawie przepisy nie znają instytucji domniemania prawnego prowadzenia działalności gospodarczej, a w związku z tym błędny jest pogląd Sądu, że na skarżącym, a nie organie administracji publicznej spoczywał obowiązek udowodnienia faktu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Konsekwencją błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego było zaniechanie podjęcia przez organy administracji publicznej czynności zmierzających do ustalenia, czy w okresie przed 20 września 2008 r. skarżący rzeczywiście prowadził działalność gospodarczą i czy po tej dacie ją zawiesił. Sąd pierwszej instancji niesłusznie podzielił stanowisko organów, że nieistotne było ustalenie okoliczności, czy zaprzestanie działalności gospodarczej przez skarżącego wystąpiło w spornych okresach, skoro znaczenie miał tylko fakt wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego, bezzasadnie zostały pominięte okoliczności mające znaczenie w sprawie dotyczące wypowiedzenia skarżącemu przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad umowy dzierżawy działki położonej w pasie drogi krajowej nr 16 w związku z przebudową tej drogi, przy której skarżący prowadził działalność gospodarczą. Zaniechanie czynności dowodowych przez organy w tym zakresie stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Organy powinny były bowiem przeprowadzić dowód np. z przesłuchania świadków na okoliczność, że skarżący wraz z wypowiedzeniem umowy dzierżawy zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej, gdyż była to jedyna forma działalności jaką prowadził. Według skarżącego naruszenie powołanych przepisów postępowania administracyjnego przez organy orzekające w sprawie polegało na zaniechaniu przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego dotyczącego nieprowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej od 20 września 2008 r. do 31 sierpnia 2010 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 66 ust. 1 lit. c) i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Według skarżącego, do naruszenia wymienionych przepisów doszło przez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że zarówno przed dniem 20 września 2008 r., jak i po tej dacie wystarczającą przesłanką do stwierdzenia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu było wpisanie osoby fizycznej do ewidencji działalności gospodarczej, zaś po 20 września 2008 r. także brak formalnego zawieszenia działalności poprzez zgłoszenie tego faktu do ewidencji działalności gospodarczej.

W związku z tak sformułowanym zarzutem należy zauważyć, że w kwestionowanym przez skarżącego okresie obowiązywały różne regulacje prawne. Obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu od 16 do 31 sierpnia 2008 r. należało ustalić mając na uwadze ówczesną treść art. 66 ust. 1 lit. c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Zgodnie z powołanym przepisem obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Zmiana stanu prawnego została wprowadzona przez art. 12 pkt 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. nr 141, poz. 888) i nastąpiła z dniem 20 września 2008 r. Wspomniana zmiana polegała na dodaniu do dotychczasowej treści art. 66 ust. 1 lit. c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej słów "z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej". Możliwość zawieszenia działalności gospodarczej została wprowadzona tą samą ustawą przez dodanie w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej art. 14a. Powołany przepis w ust. 1 stanowił, że przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że przepisy prawne ustalające obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu wiążą ten obowiązek z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 66 ust. 1 lit. c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej). Sąd pierwszej instancji przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji za podstawę rozważań przyjął właśnie takie rozumienie przepisów prawa materialnego. Podstawowym problem jaki powstał w sprawie było zatem ustalenie, czy w kwestionowanym okresie, objętym decyzją Prezesa NFZ, Z. P. prowadził działalność gospodarczą.

W stanie prawnym obowiązującym przed 20 września 2008 r. w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym wpis do ewidencji działalności gospodarczej rodzi domniemanie faktyczne, że przedsiębiorca figurujący w ewidencji prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Przedsiębiorca mógł to domniemanie wzruszyć wykazując, że mimo wpisu takiej działalności nie prowadził. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Wykazanie przez przedsiębiorcę, że działalność była zawieszona w konsekwencji prowadziło do ustalenia, że nie istniał w tym czasie obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 176/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni ten pogląd podziela. Zauważyć należy, że w istocie Sąd pierwszej instancji stanął także na takim stanowisku, chociaż błędnie stwierdził, że chodzi tu o domniemanie prawne (s. 14 uzasadnienia).

Wspomniano już, że od dnia 20 września 2008 r. wprowadzono do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zmianę polegającą na sformalizowaniu zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej. Od tej pory o zawieszeniu działalności gospodarczej można mówić tylko wtedy, gdy przedsiębiorca zgłosił ten fakt do ewidencji działalności gospodarczej. Skarżący takiego zgłoszenia nie dokonał, a więc zarzuty, że w okresie od 1 września 2008 r. do 31 sierpnia 2010 r. nie prowadził on działalności gospodarczej, a w konsekwencji nie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego powodu są oczywiście bezzasadne.

W tym miejscu należy odnieść się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Zdaniem skarżącego, obowiązek wykazania, że nie prowadził on działalności gospodarczej obciąża organ prowadzący postępowanie, a zaniechanie wykonania tego obowiązku stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska. Wynikający z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu prowadzącego postępowanie administracyjne wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie, nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (por. wyr. NSA z dnia 26 października 1984 r., II SA 1205/84, ONSA 1984, z. 2, poz. 98). Z powołanych przepisów nie można też wyprowadzać wniosku, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona sama nie przejawia inicjatywy dowodowej. W przypadku bierności strony nie można oczekiwać, by organ był zobowiązany do dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko poczynionym przez niego ustaleniom.

Powyższe uwagi nabierają szczególnego znaczenia, gdy chodzi o dowody mające służyć wzruszeniu domniemania faktycznego. Jak już wspomniano wpisanie przedsiębiorcy do ewidencji działalności gospodarczej rodzi domniemanie faktyczne, że prowadzi on taką działalność. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że Z. P. został wpisany do ewidencji działalności gospodarczej 1 września 1992 r. i zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej od 1 września 2010 r. do 31 sierpnia 2012 r. Na tej podstawie oraz uwzględniając dane wynikające z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. o obrocie wykazanym przez Z. P między innymi za okres czerwiec – sierpień 2008 r. organy ustaliły, że od 16 do 31 sierpnia 2008 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że skarżący nie wzruszył domniemania faktycznego wynikającego z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącego miało wynikać z faktu wygaśnięcia umowy dzierżawy pasa drogowego (miejsce wykonywania działalności gospodarczej w zakresie usług gastronomicznych). Wbrew zarzutom skarżącego, Sąd nie zignorował okoliczności związanych z wygaśnięciem wspomnianej umowy. W uzasadnieniu wyroku (s. 16) WSA wyjaśnił, dlaczego ta okoliczność nie może być uznana za równoznaczną z zaprzestaniem wykonywania działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela to stanowisko i zauważa, że skarżący poza twierdzeniami, że wraz z wygaśnięciem umowy dzierżawy zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej nie przedstawił dowodów potwierdzających tę okoliczność. Z przyczyn już wcześniej podanych inicjatywa dowodowa w tym zakresie należała do skarżącego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.