Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 783/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Rzążewska, Sędziowie WSA Wojciech Mazur (spr.), Asesor WSA Wanda Zielińska - Baran, Protokolant Sylwia Czenskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi S. M., K. G., A. W., J. B., M. B., J. G., Z. i W. Z, J. G., S. C., M. J., J. R., A. K., J. O., C. O., A. O., A. N. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...]września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ponoszenia kosztów dostarczania wody uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002r.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 104, art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie z wniosku mieszkańców osiedla K. w przedmiocie ponoszenia kosztów dostarczania wody. W uzasadnieniu decyzji podano, iż ponownie rozpoznając sprawę organ administracyjny miał na uwadze przede wszystkim wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2001 r. sygn. akt IV S.A. 517/99, którym to zostały uchylone dwie poprzednie decyzje organów administracyjnych rozpoznające przedmiotową sprawę. Z uzasadnienia tegoż wyroku, wynikało, iż nie jest jednoznaczne, czy roszczenia mieszkańców osiedla K. podlegają kognicji organów administracyjnych. Zdaniem Wojewody [...] roszczenia mieszkańców osiedla K. zostały rozstrzygnięte wyrokiem Sądu Powiatowego dla K. z 1955 r. sygn. akt. [...] z 1955 r.. Natomiast Huta im. [...] uzyskała pozwolenie wodnoprawne na pobór wody 29 maja 1976 r., więc przedmiotowy spór jako niezwiązany z udzielonym pozwoleniem nie może być rozpoznany przez organy administracyjne i w związku z tym postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu.

Decyzją z dnia [...] września 2002 r. nr [...] Minister Środowiska na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania mieszkańców Osiedla K. w K. – N. od powyższej decyzji utrzymał ją mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji potwierdził, iż mieszkańcy osiedla K. jako podstawę do bezpłatnego dostarczania wody wskazują wyrok Sądu Powiatowego dla K. z 1955 r. sygn. akt. [...], czyli rozstrzygnięcie sporu wydane w postępowaniu przed sądem powszechnym a nie organem administracyjnym. Pozwolenie wodnoprawne z dnia 29 maja 1976 r. nie nakładało na Hutę im. [...] żadnych obowiązków związanych z dostarczaniem wody, brak jest więc związku niniejszego postępowania z udzielonym pozwoleniem i prawidłowe jest umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożyli S. M., K. G., A. W., J. B., M. B., J. G., Z. Z. W. Z., J. G., S. C., M. J., J.R., A. K. J. O. C. O. A. O., A. N. mieszkańcy osiedla K. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa formalnego i materialnego i wnieśli o uchylenie decyzji obydwu instancji. W uzasadnieniu skarg podniesiono, iż o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego z [...] maja 1976 r. dowiedzieli się w 1997 r. i gdyby wyznaczono rozprawę administracyjną zgodnie z wymogami art. 37 Prawa wodnego z dnia 24 października 1974 r. wyjaśniono by sporne kwestie. Składając wniosek z 2 lutego 1998 r. mieszkańcy osiedla K. mieli przede wszystkim na uwadze treść art. 36 Prawa wodnego z 1974 r. a więc rozstrzygnięcie sporu o naprawienie szkód w związku z wydaniem pozwolenia wodnoprawnego a nie wyłącznie naprawienia szkody i zdaniem skarżących właściwym do rozstrzygnięcia sporu jest organ administracji państwowej. Natomiast sprawy przed sądem powszechnym w 1955 r. wytoczyło jedynie 4 osoby, które w pozwach żądały dostarczania wody do ich zabudowań i po zapadłym wyroku dopiero wykonano wodociąg.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i dodatkowo wyjaśnił, iż wykonanie wodociągu i zdrojów ulicznych dla mieszkańców osiedla K. było naprawą szkód w rozumieniu przepisów Prawa wodnego, natomiast kwestia pokrywania kosztów dostarczania wody do zabudowań nie mieści się w przepisach Prawa wodnego i w związku z tym nie podlega rozpatrzeniu w postępowaniu administracyjnym. Organ II instancji wskazał ponadto, że aktualnie obowiązujące Prawo wodne z 18 lipca 2001 r. nie zawiera odpowiednika art. 36 poprzednio obowiązujących przepisów. Mając powyższe na uwadze wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 2 kwietnia 2004 r. skarżący podtrzymali swoje dotychczasowe zarzuty, wnieśli o uchylenie decyzji obydwu instancji, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i wydanie wyroku zgodnego z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, jednakże z innych powodów, niż wymienione w skardze. Przede wszystkim należy podnieść, iż w przedmiotowym postępowaniu zakresem badania Sądu jest prawidłowość zastosowania przez organy administracji treści art. 105 § 1 k.p.a. tj. umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego.

Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, brak przedmiotu postępowania to brak konkretnej sprawy w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu.

Przedmiotowa sprawa została wszczęta na podstawie wniosku z dnia 2 lutego 1998 r. nazwanego "wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o odszkodowanie powstałego w wyniku pozwolenia wodnoprawnego". W wyniku orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2001 r. sygn. akt IV S.A. 517/99 organy administracji zostały zobowiązane w ponownym postępowaniu do wyjaśnienia czy zgłoszone przez skarżących żądania rozstrzygnięcia sporu związanego z uiszczaniem opłat za dostarczoną wodę mogą być potraktowane jako spór związany z udzielonym pozwoleniem wodnoprawnym Hucie im. [...] i czy w związku z tym znajdują oparcie w treści art. 36 Prawa wodnego z 1974 r..

Organy obydwu instancji przyjęły, iż żądania skarżących znajdują oparcie w wyroku Sądu Powiatowego dla K. z 1955 r. sygn. akt. [...]. Jest to przyjęcie arbitralne i nie znajdujące oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, przede wszystkim brak jest treści orzeczenia sądu powszechnego a co za tym idzie nie ma możliwości stwierdzenia czego w istocie ten wyrok dotyczył. Nie można więc przyjąć, iż to orzeczenie jest podstawą żądań skarżących i w związku z tym postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe. Z wyjaśnień skarżących ponadto wynika, iż wyrok miał dotyczyć tylko czterech osób. Faktycznie wniosek wszczynający postępowanie administracyjne jak i pisma składane w toku postępowania są nieprecyzyjne, ale to zadaniem organu administracyjnego jest ustalenie rzeczywistego żądania i w związku z tym wezwanie wnioskodawcy w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków wniosku. Dopiero po jego sprecyzowaniu należy przeprowadzić postępowanie dowodowe i ustalić stan faktyczny zgodnie z zasadami wynikającymi z treści art. 7 i art. 77 k.p.a.. Pomimo ponownego przeprowadzenia postępowania organy I i II instancji nadal nie ustaliły prawidłowo przedmiotu postępowania co skutkuje uchyleniem decyzji obydwu instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę należy mieć na uwadze, iż pozwolenie wodnoprawne z dnia 29 maja 1976 r. przestało obowiązywać, zostało zastąpione przez pozwolenie wodnoprawne wydane w dniu [...] grudnia 2000 r. przez Wojewodę [...] i w tym kontekście należy skorzystać z treści przepisu art. 64 § 2 k.p.a. i ustalić czy żądanie skarżących znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego tj. aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne /Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm./, która będzie miała zastosowanie z uwagi na treść zawartego w niej art. 204 § 1.

Dlatego też mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt lc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Na podstawie art. 153 w/w ustaw przedstawiona ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wiążą organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawę rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie