Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 111/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia

SENTENCJA

Dnia 30 stycznia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. (poprzednio [...] Sp. z o.o.) z siedzibą w A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 listopada 2005r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 100 zł. (sto złotych).


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2005r. [...] Sp. z o.o. (działająca później jako [...] Sp. z o.o.) złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] listopada 2005r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie wierzyciela -Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. Inspektorat w W. dnia [...] września 2005r. Nr [...]. Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w związku z wnioskiem Strony Skarżącej z dnia [...] września 2005r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. o częściowe zwolnienie z egzekucji zajętej wierzytelności. Organ egzekucyjny przekazał powyższy wniosek Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. Inspektorat w W. jako wierzycielowi w trybie art. 13§1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. ( tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zmianami). Wierzyciel tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w C. Inspektorat w W., ww. postanowieniem z [...] września 2005r. nie wyraził zgody na zwolnienie z egzekucji, wskazując przy tym w pouczeniu do wydanego w tej sprawie postanowienia, iż zgodnie z art. 83c§2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zmianami) i art. 17 §1 nie przysługuje zażalenie.

Pomimo pouczenia o braku możliwości zażalenia wydanego w tej sprawie postanowienia, pismem z dnia [...] października 2005r. Strona Skarżąca wniosła za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w K. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia Nr [...] z dnia [...] września 2005r. i podkreślając przy tym, że na zgodnie z art. 13 §2 i art. 34§2 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, przysługuje zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2005r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził niedopuszczalność zażalenia argumentując, że art. 17 §1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera jedynie klauzulę generalną w zakresie zażaleń na przewidziane w tym przepisie postanowienia, co oznacza jedynie, że rozstrzygnięcie i zajmowane przez wierzyciela lub organ egzekucyjny stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie o ile przedmiotowa ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. W przypadku braku zgody wierzyciela na zwolnienie składników majątkowych spod egzekucji wyrażanej w trybie ww. art. 13 §1, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie, zażalenie nie przysługuje, gdyż nie przewidują tego obowiązujące przepisy, w szczególności przepisy powołane przez Stronę Skarżącą w zażaleniu.

W wniesionej skardze Strona Skarżąca ponownie podkreśliła, że zgodnie z ww. art. 13 §2 i art. 34§2 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. W dalszej części skargi przytoczono okoliczności uzasadniające zwolnienie spod egzekucji zarzucając, że brak merytorycznego rozpatrzenia przesłanek stanowi naruszenie interesu prawnego Strony Skarżącej. Ponadto, w skardze zarzucono wydanie w sprawie postanowienia o odmowie zwolnienia zajętej wierzytelności z egzekucji bez wyrażenia w tej sprawie ostatecznego stanowiska przez wierzyciela, które powinno podlegać ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a pouczenie zobowiązanego o powyższym było niezbędne.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w K. co do zasady podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, zaznaczył jednak, że nie jest organem odwoławczym wobec wierzyciela czyli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W konsekwencji, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wnosząc dodatkowo odrębnym pismem (przesłanym wraz z odpowiedzią na skargę) o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga jest zasadna, przy czym z przyczyn wskazanych nie przez Stroną Skarżącą, a z przyczyn wskazanych przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. Błędy wydanego w sprawie postanowienia, orzekający Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wziął pod uwagę z urzędu, niezależnie od treści zarzutów w wniesionej skardze, albowiem zgodnie żart. 134 § 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz po wołaną podstawą prawną.

Zgodnie z powołanym przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. art. 119 pkt 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu "przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa wart. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 247 §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zmianami), który to przepis jest odpowiednikiem ww. art. 156 §1 pkt 1 organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości.

Na wstępie należy zauważyć, że Dyrektor Izby Skarbowej jest organem odwoławczym od postanowień wydawanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działającego jednakże jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. działającego w trybie art. 19§4 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przedmiotowej sprawie kierownik terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie działał jako organ egzekucyjny, ale jako wierzyciel i to w trybie art. 13 § 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Z kolei art. 13 §2 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego, służy zażalenie zobowiązanemu i wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. W powołanym przepisie mowa jest jednak o zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego wydawane w trybie ww. art. 13 §1, a nie na postanowienie wierzyciela wyrażającego zgodę lub odmawiającego zgody na zwolnienie spod egzekucji. Świadczy o tym konstrukcja samego przepisu , całego art. 13 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro w ww. art. 13 §1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawodawca używa określenia "postanowienie" jedynie w odniesieniu do rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego to tym samym regulacja art. 13 §2 dotycząca zażalenia na postanowienie odnosić się będzie do tego samego rozstrzygnięcia, a więc postanowienia organu egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z literalną i systemową wykładnią tekstu prawnego, jeżeli z przepisów nie wynika nic innego, wszystkie określenia używane w tekście normatywnym należy rozumieć jednolicie. Tak więc, jeżeli ustawodawca w tym samym przepisie, w jego pierwszej części używa sformułowania "postanowienie" tylko w odniesieniu do rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego, to używane w dalszej części tekstu słowo "postanowienie" należy utożsamiać wyłącznie z rozstrzygnięciami organu egzekucyjnego, a nie wierzyciela, chociażby rozstrzygnięcie wierzyciela zapadło również w formie postanowienia.

O prawidłowości powyższego rozumowania świadczy dodatkowo fakt, że skoro zgodnie z ww. art. 13 § 2 cyt ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego, służy zażalenie zobowiązanemu i wierzycielowi to oczywistym jest, że nie może tu chodzić o postanowienie wierzyciela w sprawie zwolnienia z egzekucji składników, gdyż wtedy ten sam wierzyciel mógłby zaskarżać swoje własne postanowienia - co nie jest możliwe. Organ (wierzyciel) wydający postanowienie w sprawie nie może składać środków zaskarżenia od swoich własnych postanowień.

Zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, błędne jest również przekonanie Strony Skarżącej, że podstawą złożonego zażalenia jest art. 34 §2 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten dotyczy postanowień wierzyciela (czyli np. ZUS), ale wydawanych w trybie wniesionych zarzutów z art. 33 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - co nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie.

Nie jest bowiem tak, jak zdaje się rozumować Strona Skarżąca, że tryby wyrażania stanowiska przez wierzyciela a to z art. 13 § 1 i art. 34 §2 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mogą być używane dowolnie. Oba powołane przepisy dotyczą zupełnie odmiennych stanów faktycznych i procedur wszczynanych na zupełnie odmiennych etapach postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie Strona Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie spod egzekucji w trybie art. 13 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie składała natomiast zarzutów w trybie art. 33 tejże ustawy.

Dyrektor Izby Skarbowej jest co prawda zgodnie z art. 23 §4 pkt 2 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem sprawującym kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli, ale kontroli tej nie należy utożsamiać z funkcją organu odwoławczego. Orzekający w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w całej rozciągłości podzielił pogląd prawny Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z dnia 24maja2004r. (sygn. akt F W 4/04, publ. LEX nr 160593) wyrażający tezę, że organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela.

Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących konieczności poddania kontroli sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wierzyciela - podmiotu publicznoprawnego działającego w sferze uznania administracyjnego to należałoby przede wszystkim wskazać, że zgodnie z powołanym w postanowieniu wierzyciela art. 83c§2 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Skoro jednak zobowiązany wniósł zażalenie i to do Dyrektora Izby Skarbowej, organ administracyjny winien przekazać zażalenie wierzycielowi celem przekazania go organowi właściwemu w trybie art. 17 pkt 3 kpa razem ze sporządzonym w sprawie stanowiskiem co do zarzutów zażalenia w trybie 133 kpa w zw. z art. 144 kpa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2005r. sygn. akt III SA/Wa 309/05, publ. LEX nr 166530).

Mając powyższe na uwadze, skoro zdaniem orzekającego w sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie należało przyjąć, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów dotyczących właściwości to tym samym dopuszczalne było orzekanie w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i to działając z urzędu, bez uprzedniego zawiadamiania o tym strony Skarżącej. Przepis art. 119 pkt 2 cyt. ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidujący obowiązek zawiadamiania pozostałych stron o złożonym wniosku o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, nie dotyczy bowiem sytuacji gdy zachodzi przypadek stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia z uwagi na naruszenie przepisów dotyczących właściwości. Orzekając w trybie uproszczonym zgodnie z art. 120 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.

W oparciu więc o art. 145 §1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 1 i art. 120 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji, orzekając jednocześnie o kosztach na zasadzie art. 200 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.