Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 721/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W. K. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] lutego 2020 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (dalej: "Dyrektor Oddziału", lub "organ I instancji") z [...] sierpnia 2019 r. nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Strona złożyła w Agencji Rynku Rolnego Oddział Terenowy w B. (OT ARR) wnioski o udzielenie pomocy w formie refundacji kosztów zakupu sześciu jałówek hodowlanych ras mlecznych z wymaganymi załącznikami (wnioski z [...] i [...] lipca 2017 r.).

Po rozpatrzeniu ww. wniosków Dyrektor OT ARR w dniu [...] sierpnia 2017 r. wydał decyzje nr [...] oraz nr [...] w sprawie przyznania pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych w łącznej kwocie [...] zł, tj. [...] EUR, w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lutego 2017 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowawczej dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych (Dz. U. z 2017 r., poz. 499, ze zm.), dalej: "rozporządzenie RM".

Na przyznaną kwotę składała się refundacja kosztów zakupu 6 sztuk jałówek hodowlanych ras mlecznych. Kwota została wypłacona [...] sierpnia 2017 r.

W dniu [...] marca 2019 r. w gospodarstwie Strony została przeprowadzona kontrola na miejscu, z której sporządzono Raport z czynności kontrolnych nr [...]. Ustalono, że Beneficjent zakupił 6 sztuk jałówek hodowlanych ras mlecznych o numerach identyfikacyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], do których przyznano w ramach mechanizmu WPR - pomoc w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych.

Na podstawie zgromadzonych w sprawie akt organ ustalił, że Beneficjent będący producentem mleka posiada jedno zarejestrowane stado krów mlecznych nr [...].

W. K. zakupił 6 sztuk jałówek hodowlanych od R. W. (rachunki z dnia: [...] lipca 2017 r. – 5 szt., [...] lipca 2017 r. - 1 szt.), które zostały uwzględnione do płatności w ramach przedmiotowego wsparcia. R. W. dokonał zakupu 6 sztuk jałówek hodowlanych, które również zostały uwzględnione do płatności w ramach przedmiotowego wsparcia (rachunek z dnia [...] lipca 2017 r. – 6 szt.). Zarówno Strona (wnioski z dnia [...] i [...] lipca 2017 r.), jak i R. W. (wniosek z dnia [...] lipca 2017 r.) są beneficjentami mechanizmu WPR - pomoc w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych.

W związku z powyższym, zawiadomieniem z [...] lipca 2019 r., organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków publicznych, przyznanych na mocy decyzji Dyrektora OT ARR w B. nr [...] oraz nr [...] z [...] sierpnia 2017 r. Strona została poinformowana o przysługującym jej prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa i nie złożyła żadnych wyjaśnień w sprawie.

Mając na uwadze powyższy stan faktyczny, decyzją z [...] sierpnia 2019 r. o numerze wskazanym wyżej, Dyrektor Oddziału ustalił Stronie kwotę nienależnie pobranych środków finansowych w ramach mechanizmu o przyznaniu pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych w związku z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowawczej dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych w łącznej wysokości [...] zł.

Dyrektor Oddziału stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do realizacji celu, dla którego ustanowiony był mechanizm pomocy. W uzasadnieniu wskazał na wystąpienie w przedmiotowej sprawie sztucznych warunków do uzyskania pomocy, gdyż zaistniały przesłanki zastosowania przepisu art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2019, str. 549, ze zm.), dalej: "rozporządzenie 1306/2013".

Podkreślił, że zgodnie z przepisami rozporządzenia 2016/1613 z 8 września 2016 r. przewidującego nadzwyczajną pomoc dostosowawczą dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych (Dz. Urz. UE L 242 z 9 września 2016 r. str. 10 ze zm.), dalej: "rozporządzenie 2016/1613", dofinansowanie zakupu jałówek hodowlanych powinno dotyczyć transakcji, w celu wyeliminowania zagrożenia epizootycznego dla stada beneficjenta biorącego udział w danym wsparciu. Kupowanie i sprzedawanie zwierząt w odstępie kilku dni jako realizacja celu ww. mechanizmu nie jest wiarygodne - nie ma bowiem dowodów czy przesłanek świadczących, że jakość kupionych jałówek była wyższa niż jakość sprzedanych zwierząt. W rozpoznawanej sprawie nie nastąpiła wymiana zwierząt na zwierzęta hodowlane o znanym pochodzeniu i wartości hodowlanej, nie wzrosła też jakość bydła w stadzie, ponieważ zwierzęta objęte transakcją podlegały tej samej ocenie wartości użytkowej bydła.

W konsekwencji organ I instancji uznał, że takie działanie świadczy o stworzeniu pozornej czynności prawnej, tj. wygenerowania transakcji sprzedaży poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania pomocy finansowej. W oparciu o zgromadzoną w przedmiotowej sprawie dokumentację, Dyrektor Oddziału ustalił, że Strona stworzyła sztuczne warunki dla 6 sztuk jałówek oraz nie zrealizowała celu, dla którego ustanowiony był mechanizm pomocy.

Od przedmiotowej decyzji, Strona złożyła odwołanie.

Decyzją z [...] lutego 2019 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji przytoczył na wstępie mające zastosowanie w sprawie przepisy zarówno prawa krajowego, jak i unijnego, wskazał podstawy przeprowadzania postępowań wyjaśniających w celu odzyskania kwot niekwalifikowalnych płatności ze środków funduszu Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji.

W dalszej części uzasadnienia Prezes ARiMR wykazał istnienie obiektywnych elementów potwierdzających, że cele mechanizmu "Pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada" nie zostały przez Stronę osiągnięte. Stwierdził, że W. K. i R. W. nie tylko dokonali wymiany takiej samej liczby jałówek hodowlanych (6 sztuk), ale kwota za jaką dokonali transakcji kupna-sprzedaży jałówek pomiędzy sobą jest porównywalna. Organ odwoławczy uznał, że beneficjenci w celu spełnienia warunków formalnych niezbędnych do udziału w przedmiotowym mechanizmie, wygenerowali pomiędzy sobą transakcję kupna sprzedaży takiej samej liczby zwierząt nie ponosząc przy tym prawie żadnych kosztów zakupu jałówek. Uzasadnia to stwierdzenie, że czynność wzajemnego przekazania zwierząt była sztuczna i pozorna, ukierunkowana jedynie na uzyskanie korzyści finansowej, będąca w sprzeczności z celami, dla których został uruchomiony mechanizm wsparcia. W ramach sprzedaży krzyżowej dokonano zamiany jałówek (kupna i sprzedaży), w związku z czym nie nastąpiło zastąpienie zwierząt, zwierzętami hodowlanymi o wyższej jakości, a zatem ogólna jakość zwierząt w gospodarstwie nie poprawiła się. Nie wzrosła również konkurencyjność gospodarstw rolnych bowiem ogólna wartość hodowlana stad pozostaje niezmieniona. Transakcje wymiany jałówek o podobnej wartości hodowlanej nie przyczyniły się do zwiększenia wartości hodowlanej bydła mlecznego, ponieważ po dokonaniu wzajemnej sprzedaży krzyżowej nie ma możliwości rozróżnienia jałówek na jałówki wyższej i niższej jakości.

Celem beneficjentów mechanizmu powinien być zakup zwierząt o wyższej wartości hodowlanej. Natomiast w rozpoznawanej sprawie, w ramach wzajemnej wymiany zwierząt, co najmniej jeden z beneficjentów dokonał zakupu zwierząt niższej jakości hodowlanej niż zwierzęta, które sprzedał. Organ odwoławczy ustalił, że w takiej sytuacji nie można mówić o jakości i wartości dodanej, na którą powołuje się art. 1 lit. f rozporządzenia 2016/1613.

Odnosząc się do wystąpienia przesłanek tworzenia sztucznych warunków w zakresie wystąpienia elementów subiektywnych, organ odwoławczy rozważył, czy Strona ubiegając się o przyznanie pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych, zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami wsparcia "Pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada". Mając na uwadze wyżej wymienione okoliczności faktyczne organ odwoławczy uznał, iż okoliczności te stanowią skutek zamierzonego działania.

Organ stwierdził, że zasadne jest stwierdzenie, iż działanie polegające na wymianie zwierząt pomiędzy beneficjentami programu nosi przesłanki transakcji pozornej ukierunkowanej wyłącznie na uzyskanie dofinansowania, w sprzeczności z celem określonym w art. 1 lit f rozporządzenia 2016/1613, jakim było umożliwienie rolnikom wprowadzenie do ich stad wartościowego materiału hodowlanego o znanym pochodzeniu i wartości hodowlanej. W dalszej części uzasadnienia organ II instancji odniósł się do zarzutów Strony zawartych odwołaniu, uznając je za niezasadne.

Pismem z 12 marca 2020 r. Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję. W uzasadnieniu skargi Skarżący stwierdził m.in., że osiągnął cel wsparcia na dowód czego przedstawia wydruki stada zwierząt z podziałem na wiek z systemu IRZ na 1 stycznia i 31 grudnia 2017 r., 2018 r., 2019 r. celem wyliczenia stanu średniorocznego krów, a także wykaz dostaw mleka za lata 2017, 2018, 2019. Zakwestionował również ustalenia organu w zakresie kosztu zakupu i jakości jałówek. Zarzucił, że ARiMR nie przedstawiła żadnych dowodów na rzekomą zmowę w sprawie sprzedaży i zakupu jałówek oraz stwarzania sztucznych warunków w celu pozyskania dotacji.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów Sąd uznał, że odpowiada ona prawu.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi kwestia, czy Skarżący wspólnie z innym podmiotem w sposób sztuczny wykreował warunki wymagane do uzyskania pomocy jako korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Podstawą materialnoprawną ustalenia Skarżącemu przez organy ARiMR nienależnie pobranych środków publicznych, pochodzących z funduszy Unii Europejskiej stanowi art. 60 rozporządzenia 1306/2013 oraz art. 4 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. W preambule powołanego rozporządzenia (motyw 39) wskazano: "W celu ochrony interesów finansowych budżetu Unii, państwa członkowskie powinny podejmować środki w celu upewnienia się, czy transakcje finansowane przez fundusze rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane. Państwa członkowskie powinny ponadto zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom lub niewywiązywaniu się z obowiązków przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać. W tym celu zastosowanie ma rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95. W przypadkach naruszenia sektorowego prawodawstwa rolnego, gdy na mocy unijnych aktów prawnych nie zostały ustanowione szczegółowe przepisy dotyczące kar administracyjnych, państwa członkowskie powinny nakładać kary krajowe, które powinny być skuteczne, odstraszające i proporcjonalne.".

Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Z kolei art. 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia przewiduje, że zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi Państwa Członkowskie podejmują środki niezbędne dla zapewnienia prawidłowości i rzeczywistej realizacji transakcji związanych z interesami finansowymi Wspólnot.

Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, o których mowa w art. 60 rozporządzenia 1306/2013, należy rozumieć celowe stworzenie takiego stanu faktycznego, który formalnie spełnia przesłanki określone w przepisach prawnych statuujących warunki przyznania korzyści, ale w rzeczywistości działanie to nie zmierza do realizacji celów prawodawstwa wspólnotowego, dla których te przepisy zostały ustanowione, a jego jedyną intencją jest uzyskanie korzyści.

Problematyka takiego obchodzenia prawa była już przedmiotem analizy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (vide: wyrok z 12 maja 1998 r., w sprawie C-367/96 Kefalas i in.).

Istotne znaczenie ma też wyrok TSUE z 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12 Słynczewa, odnoszący się do uprzednio obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, regulacji zbliżonej do art. 60 rozporządzenia 1306/2013. Zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. TSUE stwierdził w wyroku w sprawie C-434/12 (vide: pkt 29 wyroku), iż art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny). Element subiektywny dotyczy zaś woli uzyskania korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Jak wskazano w powołanym wyroku TSUE, do dokonania oceny, czy sztuczne stworzenie warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia konieczne jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustaleń w zakresie sztucznego stworzenia warunków do uzyskania (zmaksymalizowania) płatności nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również do działań osób, czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2014 r. w sprawie II GSK 2576/14 - dostępnym na stronie nsa.gov.pl - baza CBOSA).

Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych, jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane, jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze. Takie rozumienie kwestii uznania podmiotów za powiązane znajduje odzwierciedlenie w przepisach podatkowych (vide: np. art. 25 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 2018 r. poz. 1509). Nie ma przeszkód, by w drodze szerokiej analogii kwestia ta na gruncie art. 60 rozporządzenia 1306/2013 nie była rozumiana podobnie.

Podobne stanowisko wyrażone zostało też przez TSUE w wyroku z 21 lipca 2005 r. w sprawie C-515/03 Eichsfelder Schlachtbetrieb (vide: pkt 39 wyroku). Z orzeczenia tego wynika, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności, gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku). Trybunał stwierdził, że to do sądu należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Zgodnie z powyższym do oceny czy w konkretnej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania konkretnej pomocy finansowej koniecznym jest ustalenie okoliczności o charakterze obiektywnym i subiektywnym.

Przedmiotem pomocy w niniejszej sprawie była nadzwyczajna pomoc finansowa ze środków unijnych przyznawana na podstawie przepisów krajowych opartych na dwóch rozporządzeniach unijnych, tj. rozporządzeniu 1306/2013 (w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej...) i rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2016/1613 z dnia 8 września 2016 r. przewidującym nadzwyczajną pomoc dostosowawczą dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych.

Rozporządzenie 2016/1613, jak sama nazwa wskazuje, dotyczyło udostępnienia państwom członkowskim pomocy Unii w określonej kwocie na nadzwyczajną pomoc dostosowawczą skierowaną do producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych. Zgodnie z preambułą Komisja Europejska przyjęła to rozporządzenie z uwagi, że " (1) Sektor mleczarski boryka się z zakłóceniami na rynku z powodu światowej nierównowagi między podażą a popytem, w której znaczącą rolę odgrywa przedłużenie do końca 2017 r. rosyjskiego zakazu przywozu produktów rolnych i spożywczych pochodzących z Unii", "(7) Inne sektory hodowlane, w szczególności sektor wieprzowiny, wołowiny i cielęciny oraz mięsa baraniego i koziego, również doświadczają trudności rynkowych. W przypadku wieprzowiny trudności związane są głównie z rosyjskim zakazem przywozu głównie w związku z ogniskami afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich, natomiast w sektorze wołowiny i cielęciny są efektem ubocznym zakłóceń na rynku mleka".

W preambule rozporządzenia 2016/1613 wskazano również na cele jakie należy osiągnąć poprzez zastosowanie tego nadzwyczajnego środka pomocy, tj. m.in. " (10) Aby podnieść odporność rolnictwa....", " (11) W celu złagodzenia obecnego kryzysu należy przyznać państwom członkowskim jednorazową dotację finansową na wsparcie producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych angażujących się w działania wspierające zrównoważony rozwój gospodarczy i stabilizację rynku", "(13) Państwa członkowskie powinny opracować środki służące wzmocnieniu stabilności gospodarczej oraz stabilizacji rynku, oparte na przynajmniej jednym z następujących działań: zamrożenie lub ograniczenie produkcji, produkcja na małą skalę, produkcja ekstensywna, produkcja przyjazna dla środowiska i klimatu, współpraca między rolnikami, poprawa jakości i wartości dodanej oraz szkolenia w zakresie metod prawidłowego zarządzania".

Natomiast w art.1 rozporządzenia 2016/1613 wskazano m.in., że "Środki przyjmowane przez państwa członkowskie służą wsparciu producentów mleka lub rolników w innych sektorach hodowlanych, którzy podejmują co najmniej jedno z następujących działań mających na celu wzmocnienie stabilności gospodarczej ich gospodarstw oraz przyczynienie się do stabilizacji rynku: (....), f) wdrażanie systemów jakości lub projektów mających na celu propagowanie jakości i wartości dodanej".

Krajowym wykonaniem rozporządzenia 2016/1613 są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 23 lutego 2017 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowawczej dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych, wydane w oparciu o delegację zawartą w art. 12a ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 401 ze zm.).

Wymienione rozporządzenie RM już w swej nazwie odwołuje się do nadzwyczajnej pomocy i zarówno w § 1, jak i § 2 wprost odwołuje się do rozporządzenia 2016/1613 stwierdzając, że jest to ustanawiana nadzwyczajna pomoc, o której mowa w rozporządzeniu delegowanym komisji 2016/1613.

Rozporządzenie RM weszło w życie 17 marca 2017 r. Początkowo przewidywało w § 2 pkt 1 lit. a udzielenie pomocy, o której mowa w art. 1 rozporządzenia 2016/1613: "1) producentowi mleka, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - w formie refundacji kosztów zakupu: a) jałówek hodowlanych ras mięsnych lub ras dwukierunkowych, utrzymywanych wyłącznie w celu produkcji mięsa mających powyżej 6 miesięcy i nie więcej niż 36 miesięcy". Natomiast § 2a ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM, statuujący mechanizm pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych, został wprowadzony do powołanego rozporządzenia dopiero przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 29 czerwca 2017 r. (Dz.U. 2017, poz. 1328), zmieniającego rozporządzenie RM z 23 lutego 2017 r. z dniem 6 lipca 2017 r. Podkreślić należy, że wymieniony art. 2a ust.1 stanowił, że Agencja udziela pomocy, o której mowa w art. 1 rozporządzenia 2016/1613. Zatem przepis ten ponownie odwoływał się do przyznania pomocy, która ma na celu wzmocnienie stabilności gospodarczej producenta oraz przyczynienie się do stabilizacji rynku poprzez realizację jednego ze wskazanych poddziałań. Przy czym jedynym odpowiadającym przedmiotowej pomocy poddziałaniem tam przewidzianym było wdrażanie systemów jakości lub projektów mających na celu propagowanie jakości i wartości dodanej. Przywołanie w rozporządzeniu RM pomocy, o której mowa w rozporządzeniu 2016/1613 sprowadzało cele i podziałania określone w przepisach unijnych dla państw członkowskich do celów i poddziałań przypisanych beneficjentom tej pomocy.

Tym samym zasadnym jest twierdzenie organu, że przyznana Skarżącemu pomoc była nadzwyczajną pomocą celową ukierunkowaną na osiągniecie określonego, wyżej wymienionego celu.

Dalsze warunki przyznania pomocy przewidziane w § 21d rozporządzenia RM stanowiły, że jest ona udzielana producentowi, który dokonał od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 31 lipca 2017 r. zakupu co najmniej jednej jałówki hodowlanej rasy mlecznej mającej w dniu zakupu powyżej 3 miesięcy i nie więcej niż 24 miesiące, która została zgłoszona do rejestru zwierząt gospodarskich i dla której wystawiono świadectwo potwierdzające jej pochodzenie, o którym mowa w art. 26 ustawy o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, urodzonej w stadzie objętym oceną wartości użytkowej bydła.

Przywołany natomiast przepis 26 ust. 1 ustawy o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich z dnia 29 czerwca 2007 r. (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 2132) stanowił, że zwierzęta hodowlane z gatunków bydło, owce, kozy i świnie oraz ich materiał biologiczny, a także materiał biologiczny koniowatych, mogą być przedmiotem handlu, jeżeli są zaopatrzone w świadectwo potwierdzające ich pochodzenie, o którym mowa w przepisach Unii Europejskiej dotyczących świadectw obowiązujących w handlu. Tym samym świadectwo pochodzenia, które jest wydawane przez związek hodowców lub inny podmiot prowadzący daną księgę lub rejestr, powinno być wydane najpóźniej w dacie sprzedaży zwierzęcia hodowlanego.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy ARiMR uznały, że Skarżący ubiegając się o przyznanie pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych, zamierzał uzyskać korzyść sprzeczną z celami wsparcia "Pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada". Zdaniem Sądu przebieg dokonanych transakcji daje podstawy do przyjęcia, że umowy kupna sprzedaży udokumentowane rachunkami z [...] i [...] lipca 2017 r. zawarte między Skarżącym a R. W. były tylko formalne.

Sąd podkreśla, że przy ustaleniach w zakresie sztucznego stworzenia warunków do uzyskania płatności należy uwzględnić również działania osób zaangażowanych w podobne przedsięwzięcia. Z akt sprawy wynika, że W. K. zakupił 6 sztuk jałówek hodowlanych od R. W. (rachunki z dnia: [...] lipca 2017 r. – 5 szt., [...] lipca 2017 r. - 1 szt.), które zostały uwzględnione do płatności w ramach przedmiotowego wsparcia. Jednocześnie R. W. dokonał zakupu od W. K. 6 sztuk jałówek hodowlanych, które również zostały uwzględnione do płatności w ramach przedmiotowego wsparcia (rachunek z dnia [...] lipca 2017 r. – 6 szt.). Zarówno Skarżący, jak i R. W. po dokonaniu tych transakcji [...] i [...] lipca 2017 r. złożyli wnioski o przyznanie wsparcia i są beneficjentami mechanizmu WPR - pomoc w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych.

Sąd wskazuje ponadto, że Raport z czynności kontrolnych nr [...] sporządzony w dniu [...] marca 2019 r. zawiera zapis, iż w odniesieniu do pytania nr 30 "Czy dla jałówek, do których przyznano płatność, producent posiada świadectwa potwierdzające ich pochodzenie (wystawione w siedzibie stada urodzenia jałówek?)" – "...brak świadectwa rodowodowego jałowicy dla szt. o nr [...]. Producent stwierdził, że zgubił dane świadectwo.".

Sąd podkreśla, że głównym założeniem programu wsparcia było nabycie zwierząt, które miały stanowić wartościowy, nowy materiał hodowlany wprowadzony do stada beneficjenta. W rozpoznawanej sprawie Skarżący nabył sześć sztuk jałówek hodowlanych od podmiotu, któremu sprzedał taką samą ilość jałówek w warunkach wskazujących na wymianę jałówek z podmiotem będącym beneficjentem mechanizmu wsparcia.

Sąd orzekający w sprawie podziela ocenę organu, iż ustalone w sprawie okoliczności faktyczne wskazują, że czynność wzajemnego przekazania zwierząt pomiędzy beneficjentami w rozpoznawanej sprawie była sztuczna i pozorna, ukierunkowana jedynie na uzyskanie korzyści finansowej, w sprzeczności z celami, dla których został uruchomiony mechanizm wsparcia. W wyniku dokonanej wymiany jałówek nie doszło do zwiększenia konkurencyjności gospodarstwa mleczarskiego Skarżącego. Transakcja wymiany jałówek o podobnej wartości hodowlanej pomiędzy beneficjentami nie mogła przyczynić się do zwiększenia wartości hodowlanej bydła mlecznego.

W tych warunkach, zdaniem Sądu, uzasadniona jest ocena, że doszło w sprawie do sztucznego stworzenia warunków do uzyskania przedmiotowej pomocy, co daje podstawę do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności.

Dodatkowo wskazać należy, że Skarżącemu znane były warunki udzielania przedmiotowego wsparcia. Wniosek o udzielenie pomocy był sformalizowany i zawierał oświadczenie wnioskodawcy, że zapoznał się z warunkami udzielania pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych i zobowiązał się do ich przestrzegania.

Odnosząc się do zarzutów skargi, w ocenie Sądu, wnioski oraz rozstrzygnięcia, do jakich doszedł organ odwoławczy, poprzedzone zostały kompleksową i wszechstronną analizą wszystkich faktów, okoliczności i dowodów zebranych w sprawie, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W sprawie zebrano i w sposób wyczerpujący rozpatrzono materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy oraz na podstawie całego materiału dowodowego oceniono, czy dana okoliczność została udowodniona. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ dokonał oceny całokształtu dowodów zgodnie z ich treścią, logicznie i spójnie, w sposób znajdujący oparcie w doświadczeniu życiowym oraz w granicach swobodnej oceny.

Sad nie stwierdził aby organ dopuścił się w przedmiotowej sprawie naruszenia prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy, czy też prawa procesowego w sposób istotny mogący wpłynąć na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875).