Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 144/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 13g, art. 40b ust. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
article: art. 4 pkt 8
journal: Dz.U. 2001 nr 63 poz 636
law: Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach.
article: par. 5
journal: Dz.U. 2003 nr 32 poz 262
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich  niezbędnego wyposażenia
article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: 1. Decyzje, wydane na podstawie art. 13g ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./, mają charakter decyzji związanych.

2. Zważywszy, że stosownie do art. 4 pkt 8 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm./ przez wymagania należy rozumieć wymagania techniczne i metrologiczne, które powinien spełniać przyrząd pomiarowy, ocenić należy jako błędne założenie, że rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.U. nr 35 poz. 316/ nie tylko odnosi się do wymagań technicznych i metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, lecz jest zarazem aktem prawnym dotyczącym sposobu ważenia. Wymagania te odnoszą się tylko do samego przyrządu.

TEZY

1. Decyzje, wydane na podstawie art. 13g ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./, mają charakter decyzji związanych.

2. Zważywszy, że stosownie do art. 4 pkt 8 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm./ przez wymagania należy rozumieć wymagania techniczne i metrologiczne, które powinien spełniać przyrząd pomiarowy, ocenić należy jako błędne założenie, że rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.U. nr 35 poz. 316/ nie tylko odnosi się do wymagań technicznych i metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, lecz jest zarazem aktem prawnym dotyczącym sposobu ważenia. Wymagania te odnoszą się tylko do samego przyrządu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędziowie NSA Maria Wiśniewska /spr./, Leszek Włoskiewicz, Protokolant Urszula Radziuk, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 października 2004 r. sygn. akt III SA/Lu 427/04 w sprawie ze skargi Stanisława S. – "T." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 4 czerwca 2004 r. (...) w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, 2. zasądza od Stanisława S. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. kwotę 1.351 /tysiąc trzysta pięćdziesiąt jeden/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I OSK 144/05

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie - działając na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1a oraz c ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a./, po rozpoznaniu skargi Stanisława S. - wyrokiem z dnia 26 października 2004 r., III SA/Lu 427/04 uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 4 czerwca 2004 r., (...) oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia 11 marca 2004 r., (...), którą na podstawie art. 13g ust. 1-4 oraz art. 40b ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ i par. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów... /Dz.U. 2003 nr 32 poz. 262/ - wymierzono Stanisławowi S., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "T.", karę pieniężną za przejazd po drogach publicznych bez zezwolenia pojazdu nienormatywnego, w szczególności przekraczającego dopuszczalny nacisk na osie, co zostało ustalone w wyniku zważenia pojazdu wagą samochodową do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi typu RPT 98142, posiadającą ważne świadectwo legalizacji. Pomiar wykazał przekroczenie dopuszczalnego nacisku na trzeciej osi o 20,56 kN. Powtórny pomiar, przeprowadzony na wniosek strony, potwierdził rezultat pierwszego ważenia. Podpisując protokół z przeprowadzonej kontroli w dniu 10 marca 2004 r., strona nie zgłosiła żadnych uwag.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wyraził zapatrywanie, że decyzje organów celnych "... zapadły z naruszeniem przepisów dotyczących sposobu ważenia jako przesłanki ustalenia ponadnormatywnego nacisku osi pojazdu", po czym zarzucił organom, iż "nie wskazały na podstawie jakich uregulowań prawnych dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu", ostatecznie natomiast stwierdził, że w chwili dokonywania pomiaru takich przepisów nie było. Sąd uznał bowiem, że zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. nr 39 w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/, wydane na podstawie dwukrotnie nowelizowanego art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 55 poz. 248/, nie stanowi, w świetle art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, źródła prawa powszechnie obowiązującego, w każdym razie zaś mogło znajdować zastosowanie najpóźniej do dnia 30 czerwca 2002 r. /art. 51 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie niektórych ustaw - Dz.U. nr 154 poz. 1800/. Sąd podkreślił, że rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.U. nr 35 poz. 316/ - wydane na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm./ - weszło w życie dopiero z dniem 13 marca 2004 r., a zatem w dniu dokonywania pomiaru /10 lutego 2004 r./ jeszcze nie obowiązywało.

Sąd uznał, że "brak wymaganych przepisów, pozwalających na zgodne z prawem ustalenie nacisku osi, uniemożliwia ustalenie stanu faktycznego w taki sposób, który byłby możliwy do zaakceptowania w ramach obowiązującego porządku prawnego, tym samym nie jest możliwe zastosowanie określonej normy o charakterze sankcyjnym, a więc nałożenie opłaty za przejazd pojazdem nienormatywnym", decyzje zaś organów obu instancji "zapadły z naruszeniem art. 6, 7, 8, 77 par. 1 i 80 Kpa, a w konsekwencji - z naruszeniem art. 13g ustawy o drogach publicznych".

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Dyrektor Izby Celnej w B. w ramach pierwszej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 p.p.s.a. zarzucił naruszenie art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 2, art. 93 i art. 241 ust. 6 Konstytucji, art. 75 ust. 1-4 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 120 poz. 1268/, art. 9 pkt 3, 27, 29 i 29a ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm./, oraz art. 13 g i art. 40b ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wobec braku rozporządzenia wykonawczego do ustawy Prawo o miarach, stosowanie art. 13g ustawy o drogach publicznych w datach wydania decyzji przez organy obu instancji było niemożliwe. Zarzucił też, że w sprawie nie może mieć zastosowania zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/. Poza tym zarzucił naruszenie art. art. 6, 7, 8, 77 par. 1 i 80 Kpa przez niewłaściwe ich zastosowanie, skutkujące stwierdzeniem, że doszło do ich naruszenia oraz naruszenia art. 13 g ustawy o drogach publicznych.

W ramach drugiej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 p.p.s.a. zarzucił natomiast naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności art. 133 par. 1 zdanie 1 p.p.s.a. przez dowolną ocenę materiału dowodowego, z pominięciem części materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, oraz naruszenie art. 141 par. 4 p.p.s.a. przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niezamieszczenie wskazania co do dalszego postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Stanisław S. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W związku z regulacją zawartą w art. 183 p.p.s.a., należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania z uwzględnieniem przesłanek określonych w par. 2 tegoż artykułu. Związanie Sądu granicami kasacji oznacza konieczność wskazania w skardze kasacyjnej między innymi jej podstaw. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacji polega zaś na powołaniu konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem wnoszącego kasację - uchybił sąd oraz uzasadnieniu zarzutu ich naruszenia.

W konsekwencji takiego stanu rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny - wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania - zobligowany jest do ograniczenia swoich rozważań wyłącznie do zagadnienia prawidłowości zastosowania przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego co do których podniesiono w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia, a także do kwestii trafności zarzutu naruszenia wskazanych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że decyzje, wydane na podstawie art. 13g ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, mają charakter decyzji związanych. Oznacza to, że w sytuacji wystąpienia określonych przepisami prawa przesłanek, organ jest zobowiązany podjąć w tym zakresie odpowiednie decyzje. Zgodnie z powołanym przepisem, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się - decyzją administracyjną - karę pieniężną. Powołany przepis wskazuje na przesłanki wymierzenia kary, a jednocześnie stanowi podstawę prawną wydania takiej decyzji.

Niewątpliwie decyzja o wymierzeniu kary za przejazd pojazdem nienormatywnym musi zostać poprzedzona stwierdzeniem przez odpowiednie organy, że kontrolowany pojazd jest pojazdem nienormatywnym. Inaczej mówiąc, wydanie decyzji o wymierzeniu kary, uzależnione jest od wykazania przez organ kontrolny naruszenia norm zawartych w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia /Dz.U. 2003 nr 32 poz. 262 ze zm./. Natomiast, jak to trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej, nie można podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji w pozostałym zakresie, gdyż nie opiera się ono na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji publicznej. Sąd ten bowiem pominął okoliczności faktyczne ustalone przez organy celne, a także nie dokonał oceny trafności subsumcji przepisów prawa, zastosowanej przez Dyrektora Izby Celnej - w związku z tymi ustaleniami - w zaskarżanej decyzji.

Odnosząc się do kwestii legalności zaskarżonej decyzji, Sąd pierwszej instancji nie uczynił tego w sposób poprawny. Niezrozumiałe są zwłaszcza przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywody tego Sądu co do zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. nr 39 w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/, aczkolwiek nie stanowiło ono podstawy zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Organy obu instancji w uzasadnieniu swoich decyzji w ogóle nie powoływały się na to zarządzenie.

Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił natomiast treści art. 27 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach, według którego, przyrządy pomiarowe zalegalizowane przed wejściem w życie ustawy, niespełniające jej przepisów, mogą być nadal legalizowane, o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów.

Waga samochodowa użyta do kontroli pojazdu skarżącego miała ważne świadectwo legalizacji, tym samym mogła być nadal stosowana do pomiarów. Wobec tego nie można podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, że w tym zakresie okresowo występowała luka prawna, którą wypełniło dopiero - wydane na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm./ - rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.U. nr 35 poz. 316/.

Zważywszy, że stosownie do art. 4 pkt 8 Prawa o miarach przez wymagania należy rozumieć wymagania techniczne i metrologiczne, które powinien spełniać przyrząd pomiarowy, ocenić należy jako błędne założenie Sądu pierwszej instancji, że powołane rozporządzenie z dnia 10 lutego 2004 r. nie tylko odnosi się do wymagań technicznych i metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, lecz jest zarazem aktem prawnym dotyczącym sposobu ważenia. Wymagania te odnoszą się tylko do samego przyrządu.

Wszystko to oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia przepisów materialnoprawnych w niej powołanych, jak też nie ocenił prawidłowości, z punktu widzenia przepisów Kpa, przebiegu postępowania administracyjnego. Chodziłoby tu m.in. o art. 13g ust. 1-4 oraz art. 40b ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ i par. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów..../Dz.U. 2003 nr 32 poz. 262/. Skoro zaś tak, to tylko z tych względów zaskarżony wyrok nie mógł się ostać i podlegał uchyleniu, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania.

W tej sytuacji przyjąć należy, że tym samym nie ma potrzeby procesowej ustosunkowywania się do pozostałych zarzutów skarżącego.

Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.