Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 528/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Monika Świerczak Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Kańduła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. S., J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia programu gospodarki odpadami niebezpiecznymi 1. uchyla zaskarżona decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących kwotę [...]złotych( [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 528/19

Uzasadnienie

Starosta [...] decyzją z [...].06.2007r. nr [...] wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 19 ust. 2, art. 26, art. 28 i art. 31 ustawy z dnia 21 kwietnia 2001r. o odpadach (j.t. Dz. U. Nr 39, poz.251 z 2007r., dalej u.o.o.), art. 75 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 z 2004r. ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U.2013.267 ze zm., dalej k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku firmy "[...] spółka jawna" w [...] zatwierdził program gospodarki odpadami niebezpiecznymi wytwarzanymi przez w/w firmę na terenie gminy [...] w m. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...].04.2019r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku J. S. o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji Starosty [...] z dnia [...].06.2007 umorzyło postępowanie.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. J. S. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. Następnie, pismem z dnia [...] września 2013 r. J. S. zmienił wniosek, domagając się stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji uznając, że J. S. nie posiada interesu prawnego w wyeliminowaniu z obrotu prawnego ww. decyzji Starosty [...] w trybie stwierdzenia nieważności. Postanowienie to zostało utrzymane z mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 23 lipca 2014 r. o sygn. IV SA/Po 439/14 uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2014 r. oraz poprzedzające je postanowienie Kolegium z dnia [...] listopada 2013 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze biorąc pod uwagę w/w wyrok wszczęło postępowanie administracyjne w sprawie wniosku J. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. i uznało, że J. S. nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. Dlatego umorzyło postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Po rozpatrzeniu wniosku J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], utrzymało zaskarżoną decyzję. Po rozpatrzeniu skargi A. S. i J. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 827/15, uchylił decyzję z [...] sierpnia 2015 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r., nr [...]

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.2017.1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Dlatego Kolegium honorując uwagi i tezy wskazane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 827/15, ponownie przeanalizowało materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie. Sąd uznał, że SKO w [...] dokonało błędnej wykładni przepisu art. 28 k.p.a. zawężając krąg stron postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami tylko i wyłącznie do podmiotu wnioskującego o wydanie takiej decyzji. Ponadto Sąd uznał za błędne stanowisko Kolegium, które bez oceny oddziaływania prowadzonej działalności w zakresie zbierania, transportu i odzysku odpadów uznało, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Zarzucił, że Kolegium nie ustaliło jaki negatywny wpływ na środowisko ma prowadzona działalność w zakresie gospodarowania odpadami. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nie została także doręczona A. S., a w uzasadnieniu decyzji organ nie odniósł się do kwestii legitymacji procesowej A. S..

Dalej Kolegium przytoczyło treść art. 156 § 1 i 2 k.p.a. Wskazało, że bezpośrednim celem postępowania o stwierdzenie nieważności nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy, która została już zakończona zaskarżoną decyzją, lecz ustalenie, czy decyzja ta rażąco narusza prawo.

Stwierdzono, że obowiązująca wówczas ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach nie określała stron postępowania prowadzonego w sprawie zatwierdzenia programu gospodarowania odpadami niebezpiecznymi z uwzględnieniem odzysku, zbierania i transportu odpadów. Ustawa ta nie zawiera podstawy prawnej, z której właściciel sąsiedniej nieruchomości mógłby wywieść swój interes prawny. Ustawa nie czyni z właścicieli nieruchomości położonych w sąsiedztwie działki, w obrębie której prowadzona jest działalność gospodarcza w zakresie zbierania odpadów, strony postępowania, gdyż żaden przepis tej ustawy, ani inny przepis prawa, nie zawiera takiej podstawy prawnej. W wyrokach sądów administracyjnych, wydanych na podstawie obowiązującej wówczas ustawie o odpadach, utrwalił się pogląd, że stroną postępowania jest osoba wnioskująca o zatwierdzenie programu gospodarowania odpadami niebezpiecznymi. Takie stanowisko zostało także podtrzymane w późniejszej zmianie ustawy o odpadach. Od 12 marca 2010 r., na podstawie ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2010.28.145), wszedł w życie art. 29a, zgodnie z którym, stronami postępowania o wydanie decyzji lub zezwoleń, o których mowa w art. 19, art. 26, art. 28, art. 53 ust. 4, art. 54 oraz art. 54a, są wnioskodawca lub władający powierzchnią ziemi, na której będzie prowadzone wytwarzanie, odzysk, unieszkodliwianie lub zbieranie odpadów oraz, jeżeli w związku z eksploatacją instalacji utworzono obszar ograniczonego użytkowania, władający powierzchnią ziemi na tym obszarze. Ponadto, zgodnie z art. 29a ust. 2, stronami postępowań, o których mowa w ust.1 nie są właściciele nieruchomości sąsiadujących z instalacją lub nieruchomością, na której będzie prowadzone wytwarzanie, odzysk, unieszkodliwianie lub zbieranie odpadów. Zdaniem Kolegium J. S. oraz A. S. mają jedynie interes faktyczny w wyeliminowaniu zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Istnienie interesu faktycznego nie jest wystarczającą przesłanką do uznania ich za strony niniejszego postępowania. Ich interesu prawnego nie można wywieść z materialnego prawa administracyjnego, tj. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Kolegium podkreśliło, że ustalenie oddziaływania działalności w zakresie gospodarki odpadami na nieruchomości będące własnością skarżących stanowi odrębne postępowanie administracyjne, przeprowadzane na wniosek inwestora planującego realizację danego przedsięwzięcia, i nie jest przedmiotem postępowania w sprawie zatwierdzenia programu gospodarki odpadami niebezpiecznymi z uwzględnieniem zezwolenia na zbieranie odpadów. W związku z powyższym uznano, że niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż u J. S. i u A. S. brak jest przymiotu strony postępowania.

Dlatego umorzono postępowanie, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., w myśl którego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ustawowym terminie wnieśli A. S. i J. S. wnosząc o jej uchylenie.

Skarżący w bardzo obszernej skardze zarzucili, że SKO w [...] nie jest bezstronne, gdyż wydając zaskarżona decyzję orzekało w składzie niezgodnym z prawem tj. z udziałem członka podlegającemu wyłączeniu.

Skarżący wskazali, że nie wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy przez SKO w [...] bo sprowadzałoby się to do mechanicznego powielenia uzasadnienia wcześniejszych decyzji SKO bez uwzględnienia wyroku WSA.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. i 1a k.p.a., gdyż wydając zaskarżona decyzję SKO w [...] orzekało w składzie niezgodnym z prawem, tj. z udziałem członka Kolegium J. G. podlegającego wyłączeniu.

Zarzucili, że J. G. brał już udział w wydaniu decyzji SKO w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] zakończonej decyzją SKO z [...] maja 2015 r.

Zarzucili także naruszenie art. 28 k.p.a. w związku z art. 140 k.c. i art. 156 k.p.a. poprzez błędną wykładnię tych przepisów, i w związku z tym niezasadne uznanie że nie mają oni interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...].06.2007 r., oparcie decyzji z dnia [...].04.2019 r. na przepisach, które w chwili wydawania decyzji nie obowiązywały, a w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że stroną postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi nie są właściciele nieruchomości graniczących z miejscem odzysku, wytwarzania, magazynowania, transportu odpadów niebezpiecznych wbrew twierdzeniom zawartym w orzeczeniu w wyroku WSA w Poznaniu o sygn. akt IV SA/Po 827/15 z dnia 19 maja 2016 r., gdzie Sąd uznaje za błędne stanowisko Kolegium, które nie dokonując oceny oddziaływania prowadzonej działalności w zakresie zbierania. transportu i odzysku odpadów, uznało że skarżącym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi.

Stanowisko SKO doprowadziło do sytuacji, że skarżący jako właściciele nieruchomości działek [...] i [...] w [...], na które negatywnie oddziałuje działalność na którą wydano decyzję, nie mogą poddać kontroli decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi pod kątem uchybień wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Zarzucili także naruszenie w sposób mający wpływ na wynik sprawy art. 6 w związku z art. 138 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie,

Ponadto zarzucili naruszenie w sposób mający wpływ na wynik sprawy art. 7, 75 § 1, 77, 78 i 80 i 136 k.p.a. przez ich niezastosowanie, to jest nieskorygowanie błędów, które wytknął Sąd i pominiecie wyroku WSA w Poznaniu o sygn. akt SA/Po 827/15 z dnia 19 maja 2016 r. i Naczelnego Sadu Administracyjnego o sygn. akt II OSK 2351/16, który wskazał, że właściciel nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością na której ma być prowadzona działalność gospodarcza zagrażająca jego dobru osobistemu lub majątkowemu ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w kwestionowaniu prawidłowości wydania zezwolenia, a ten interes prawny wynika z art. 140 k.c. do uczestniczenia w postępowaniach w wyniku których może zapaść decyzja tak kształtująca stosunki na sąsiedniej nieruchomości, że będzie to miało wpływ na wykonywanie prawa własność przez właściciela sąsiedniej nieruchomości w szczególności jeżeli uwzględni się fakt, że na działce sąsiedniej wytwarzano odzyskiwano odpady niebezpieczne,

Wreszcie zarzucili naruszenie w sposób mający wpływ na wynik sprawy art. 8; 9, 11 i art. 124 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez ich niezastosowanie, czyli niepełne uzasadnienie prawne i faktyczne, nie podanie przesłanek faktycznych, na których organ się oparł stwierdzając, iż sprawę należy umorzyć, a skarżący nie mają przymiotu strony we wszczęciu postępowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi podnieśli m.in., że nie tylko J. S. wnioskował o przymiot strony w postępowaniu nieważnościowm, lecz również A. S., co zostało pominięte przez SKO w [...] Zostało także pominięte przez SKO w [...], że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 roku pod sygn. akt IV SA/Po [...] Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu dopuścił Stowarzyszenie [...] w [...] do udziału w charakterze uczestnika postępowania, które nie otrzymało jednak zaskarżonej decyzji.

Kolegium w [...] naruszyło ich prawo do sprawiedliwego, jawnego i szybkiego postępowania które wynika z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i narusza zasadę szybkości postępowania - art. 12 k.p.a., gdyż w sposób niezasadny przedłużało termin do załatwienia sprawy.

Wskazali, że myśl art. 24, art.27 § 1 i art. 27 § 1a k.p.a. członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem.

Zaskarżona decyzja SKO z dnia [...].04.2019 r. została wydana w składzie: J. G., A. K., K. J.. Tymczasem J. G. brał już udział w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tej decyzji będąc członkiem składu, który wydał w dniu [...] sierpnia 2015 r. decyzję w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...].06.2007 r. zakończonego decyzja SKO z [...] maja 2015 r.

Dlatego doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. i i art. 27 § 1a k.p.a. Członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega bowiem wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem.

Ich zdaniem skoro jeden z członków Kolegium (J. G.) podlegał wyłączeniu, to należy nieważność zaskarżonej decyzji SKO jako podjętej z rażącym naruszeniem prawa.

Wydanie decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszego rozstrzygnięcia, stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (wyrok WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2013 r., I SA/Wa 1233/13).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołując się na zasadę sprawiedliwości proceduralnej podkreśla się, że zawsze tam, gdzie jest to możliwe, należy unikać sytuacji, w których dana osoba będzie kontrolowała de facto swój sposób załatwienia danej sprawy (zob.: uchwała NSA z dnia 18 lutego 2013r. sygn. akt II GPS 4/12, dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl)

W rozpatrywanej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji oparty został m.in. na podstawie określonej w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., tj. na rażącym naruszeniu prawa. Status skarżących jako stron w postępowaniu nieważnościowym został ostatecznie już przesądzony w wyrokach sądowych, które uchylały zaskarżone decyzje SKO w [...].

SKO w [...] w zaskarżonej decyzji nie wzięło w ogóle pod uwagę przepisów i uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu, który w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało błędnej wykładni przepisu art. 28 k.p.a. zawężając krąg stron postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami tylko i wyłącznie do podmiotu wnioskującego o wydanie decyzji. Ponadto Sąd uznał za błędne stanowisko Kolegium, które bez oceny oddziaływania prowadzonej działalności w zakresie zbierania, transportu i odzysku odpadów uznało, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami. Jednocześnie Kolegium nie ustaliło jaki negatywny wpływ na środowisko ma prowadzona działalność w zakresie gospodarki odpadami.

W decyzji z [...] kwietnia 2019 roku SKO w [...] niezasadnie twierdzi, że brak jest po stronie skarżących legitymacji procesowej strony, lecz jest to stanowisko nieuzasadnione gdyż ponownie SKO w [...] nie ustaliło jaki negatywny wpływ ma prowadzona działalność w zakresie gospodarki odpadami niebezpiecznymi na środowisko i na ich nieruchomość.

Kolegium podkreśliło, że ustalenie oddziaływania działalności w zakresie gospodarki odpadami niebezpiecznymi na nieruchomości będące własnością skarżących stanowi odrębne postępowanie administracyjne przeprowadzone na wniosek inwestora planującego realizację danego przedsięwzięcia i nie jest przedmiotem postępowania w sprawie zatwierdzenia programu gospodarki odpadami niebezpiecznymi, w związku z powyższym uznało SKO niezasadnie postępowanie za bezprzedmiotowe.

Ustalenia SKO w kwestii braku posiadania przez skarżących statusu strony zaprezentowane przez Kolegium w ogóle bez żadnego ustalania wpływu i oddziaływania decyzji na wykonywanie przez nich prawa własności są wywodami bez żadnej podstawy prawnej i faktycznej, są lakoniczne i ogólnikowe oraz sprzeczne z orzeczeniem wyroku WSA w Poznaniu o sygn. IV SA/Po 827/15 z dnia 9 maja 2016 i NSA z dnia 25 września 2018 r. o sygn. II OSK 2351/16. W efekcie Kolegium nie wypełniło wskazań i zaleceń wyrażonych w wyrokach WSA w Poznaniu sygn. akt SA/Po 827/15 z dnia 19 maja 2016 i Naczelnego Sadu Administracyjnego o sygn. akt II OSK 2351/16

Zasadniczą wadą, skutkującą koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji jest zupełny brak wyjaśnienia w należyty sposób okoliczności faktycznych i prawnych stanowiących podstawę ustaleń kwestii braku legitymacji skarżących do żądania stwierdzenia nieważności decyzji. Wymagało to jednoznacznego określenia położenia nieruchomości stanowiących własność skarżących i ustalenia oddziaływania na nie przedmiotowej inwestycji i oraz rodzaju tego oddziaływania.

Na kwestię tę zwrócono uwagę w wyroku WSA w Poznaniu o sygn. akt SA/PO 827/15 z dnia 19 maja 2016 i Naczelnego Sadu Administracyjnego o sygn. akt II OSK 2351/16.

W zakresie ustalenia wpływu i oddziaływania decyzji na wykonywanie przez skarżących prawa własności Kolegium nie poczyniło żadnych ustaleń i bezzasadnie odmówiło skarżącym przymiotu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]

Kolegium nie odniosło się do bezpośredniego sąsiedztwa nieruchomości skarżących i nieruchomości objętej przedsięwzięciem w zakresie udzielenia zgody na gospodarowanie odpadami niebezpiecznymi. Tymczasem ich nieruchomości są faktycznie nieruchomościami sąsiednimi i w dodatku bezpośrednio graniczącymi z miejscem odzysku, wytwarzania, magazynowania odpadów niebezpiecznych względem terenu objętego zamierzeniem inwestycyjnym, co oznacza, że na prawo właścicieli nieruchomości graniczących już potencjalnie może poprzez immisje oddziaływać działalność w zakresie gospodarowania odpadami niebezpiecznymi prowadzona w budynku gospodarczym bez uzyskania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania.

Ponadto zaskarżona decyzja nie tylko spowodowała utrudnienia w korzystaniu z działek skarżących i ich użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem z uwagi na skażenie, ale również powoduje utrudnienia związane z ochroną zdrowia i środowiska, co powoduje ze stopień oddziaływania decyzji i uciążliwości dla naszych nieruchomości jest znaczny i w dodatku ciągle trwa.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy Sąd zasadnie przyjął, że obszar oddziaływania inwestycji może się nie zamykać się jedynie w granicach działki objętej wnioskiem o zatwierdzenie programu gospodarki odpadami niebezpiecznymi, z uwagi na fakt że działki skarżących znajdują się w jej bliskim sąsiedztwie i gospodarowanie odpadami niebezpiecznymi może mieć wpływ na nie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Zarzuty podnoszone w skardze w opinii Kolegium są nieuzasadnione. Kolegium powtórzyło argumentację w zakresie braku przymiotu strony w zakresie interesu prawnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24 §1 pkt 5 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w składzie niezgodnym z prawem, tj. z udziałem członka podlegającemu wyłączeniu, Kolegium wyjaśniło, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 827/15, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] sierpnia 2015 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], a więc zostały one wyeliminowane z obiegu prawnego. W związku z powyższym wniosek skarżących z dnia [...] września 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], podlegał rozpatrzeniu w trybie stwierdzenia nieważności z ewentualną możliwością ponownego rozpatrzenia sprawy w rozumieniu art. 127 § 3 k.p.a. przez nowy skład orzeczniczy. W związku z powyższym nie zaistniała konieczność wyłączenia członka samorządowego kolegium odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności z którą sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli jest w niniejszym postępowaniu sądowym decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...].04.2019r. nr [...] którą umorzono postępowanie z wniosku J. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z [...].06.2007r. nr [...] wydanej na wniosek firmy "[...]" w [...] zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi wytwarzanymi przez w/w firmę na terenie gminy [...] w m. [...].

Skarżący na podstawie art.52 § 3 p.p.s.a. bezpośrednio zaskarżyli w/w decyzję do tut. Sądu, pomijając możliwość złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym.

Należy podkreślić, że przedmiotem kontroli jest w niniejszym postępowaniu sądowym decyzja zapadła w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, czyli sprawa rozpoznawana w tzw. trybie nadzwyczajnym (nieważnościowym), odrębnym od "zwykłego" postępowania administracyjnego. Tego rodzaju postępowanie jest postępowaniem samodzielnym, podlegającym takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe, jednakże odmienny jest przedmiot obu postępowań. Omawiany tryb nadzwyczajny (dalej: "postępowanie nieważnościowe") stwarza bowiem prawną możliwość weryfikacji oraz eliminacji z porządku prawnego decyzji (także ostatecznych) dotkniętych wadami wyliczonymi enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (Dz.U. z 2017, poz. 1257 – dalej jako: k.p.a.). W konsekwencji postępowanie nieważnościowe, z uwagi na jego nadzwyczajny charakter, może obejmować tylko ustalenia, czy decyzja, której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, obarczona jest, czy też nie, wadami wskazanymi w art. 156 § 1 k.p.a., powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego pod względem podmiotowym lub przedmiotowym. Taki zakres omawianego postępowania ma związek z art. 16 § 1 k.p.a., wyrażającym ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Z tego względu w doktrynie podkreśla się, że przesłanki wyliczone wyczerpująco w art. 156 § 1 k.p.a. nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, lecz powinny być interpretowane dosłownie (a wręcz nawet ścieśniająco), natomiast ustalenie, że decyzja jest dotknięta wadą nieważności, musi być bezsporne. Wady decyzji muszą tkwić w samej decyzji i godzić w podmiotowe elementy stosunku prawnego, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Ich źródłem może być przede wszystkim naruszenie prawa materialnego, ale także naruszenia szczególnie istotnych przepisów procesowych, takich jak dotyczących toku instancji administracyjnych, stosunku wzajemnego środków weryfikacji decyzji w trybie zwykłym, a w trybach nadzwyczajnych – dopuszczalności dysponowania postępowaniem i prawami przez strony postępowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, Nb 28 i 6–7).

Istotne jest jednak to, że na kontrolowanym etapie postępowania nieważnościowego spór dotyczy tego, czy skarżącym przysługuje status strony, a co za tym idzie, czy mają oni uprawnienie do skutecznego wniesienia skargi zmierzającej do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...].06.2007r. nr OS [...]/2007.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę miał na uwadze, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 maja 2016 roku, sygn. akt IV SA/Po 827/15 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] sierpnia 2015 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], a więc zostały one wyeliminowane z obiegu prawnego.

Powyższy wyrok został zaskarżony, jednakże Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25.09.2018r. o sygn. II OSK 2351/16, publ. CBOSA) oddalił skargę kasacyjną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ponownie niniejszą sprawę i Sąd w niniejszym postępowaniu na podstawie art. 153 p.p.s.a. pozostawały związane oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w powyżej opisanych wyrokach WSA i NSA.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3).

Artykuł 153 p.p.s.a ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z: 30.7.2009 r., II FSK 451/08, Lex nr 526493; 23.9.2009 r., I FSK 494/09, Lex nr 594010; 13.7.2010 r., I GSK 940/09, Lex nr 594756; wyrok WSA we Wrocławiu z 14.1.2010 r., I SA/Wr 1591/09, Lex nr 559604). Kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą (por. wyroki NSA z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt I OSK 1377/05 oraz z dnia 25 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1501/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok NSA z dnia 21.4.2010 r., II FSK 2129/08, Lex nr 596261). Należy w tym miejscu dodatkowo podkreślić, że art. 153 p.p.s.a. pełni szczególną rolę w kontekście skuteczności oraz wykonalności orzeczeń sądów administracyjnych. Naruszenie art. 153 p.p.s.a. przez organy administracji pociąga za sobą niebezpieczeństwo ponownego zaskarżenia podjętej decyzji do sądu administracyjnego, unicestwienie bytu prawnego przedmiotowej decyzji oraz konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do istoty sprawy. W ten sposób toczące się postępowanie administracyjne z nieuzasadnionych powodów ulega przedłużeniu. Dlatego art. 153 p.p.s.a. określa taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania.

Podkreślić należy, że organy obu instancji w ogóle nie zrealizowały wskazań zawartych w wyroku o sygn. IV SA/Po 827/15 w zakresie ustalenia istnienia (bądź nieistnienia) interesu prawnego skarżących w świetle art. 28 k.p.a. W zaskarżonych decyzjach brak jest jakichkolwiek rozważań na temat oddziaływania prowadzonej działalności w zakresie odpadów, na nieruchomość należącą do skarżących, w tym także dotyczących ich wzajemnego położenia. Wskazania Sądu zostały kompletnie zignorowane przez Kolegium.

Trzeba przypomnieć, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. o sygn. akt IV SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dopuścił Stowarzyszenie "[...]" do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Z akt postępowania nie wynika jednak, by faktycznie brało ono udział w niniejszym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 19 maja 2016 roku, sygn. akt IV SA/Po 827/15 nie podzielił stanowiska Kolegium w zakresie oceny interesu prawnego skarżącego J. S. do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania nieważnościowego. W ocenie Sądu Kolegium dokonało błędnej wykładni przepisu art. 28 k.p.a. zawężając krąg stron postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami tylko i wyłącznie do podmiotu wnioskującego o wydanie takiej decyzji.

Wskazano, że w orzecznictwie przyjmuje się, że dla ustalenia interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma znaczenia prawnego udział w postępowaniu zwykłym. Stroną w postępowaniu nieważnościowym jest bowiem nie tylko strona postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, zakończonego wydaniem kwestionowanego rozstrzygnięcia, ale również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia. Interes prawny nie jest kategorią abstrakcyjną i nie można wypowiedzieć się co do jego istnienia bądź nie istnienia bez wszechstronnego zbadania prawdopodobnego wpływu decyzji na sferę praw określonego podmiotu (por. wyroki NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 177/09 oraz z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 20/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu rozpoznającego w/w sprawę właściciel nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być prowadzona działalność gospodarcza zagrażająca jego dobru osobistemu lub majątkowemu, ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w kwestionowaniu prawidłowości wydania zezwolenia (tak też NSA w wyroku z 8 września 1989 r., sygn. akt II SA 437/89, niepublikowany oraz wyrok WSA w Krakowie w wyroku z dnia 10 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 418/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Właściciel nieruchomości sąsiedniej ma bowiem interes prawny wynikający z art. 140 k.c. do uczestniczenia jako strona w postępowaniach administracyjnych, w wyniku których może zapaść decyzja tak kształtująca stosunki na sąsiedniej nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na wykonywanie prawa własności przez właściciela sąsiedniej nieruchomości w szczególności jeżeli uwzględni się to, że na działce, której dotyczy postępowanie administracyjne wytwarzane są odpady niebezpieczne, oddziaływujące na działkę sąsiednią (tak NSA w wyroku z dnia 12 lipca 2007 r. sygn. akt II OSK 1062/06, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stanowisko, iż legitymację do udziału w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia programu odpadami posiada tylko wytwórca odpadów nie wynika ze stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania decyzji Starosty z [...] czerwca 2007 r. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 15 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 468/06 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) w zakresie uznania podstaw materialnoprawnych do żądania stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej zezwolenia na przetwarzanie odpadów należy dokonać w drodze wykładni przepisów ustawy o odpadach w zgodzie z ustawą o ochronie środowiska. Stosownie do art. 1 ust 2 tej pierwszej przepisy ustawy nie naruszają postanowień działu II w tytule I ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627). Te natomiast zapewniają szeroką ochronę właścicielom nieruchomości sąsiednich w stosunku do nieruchomości, na których podejmowane są działania normowane tymi przepisami.

Tym samym za błędne Sąd uznał stanowisko Kolegium, które nie dokonując oceny oddziaływania prowadzonej działalności w zakresie zbierania, transportu i odzysku odpadów uznało, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności zatwierdzającej plan gospodarki odpadami. Wprawdzie z uzasadnienia decyzji nie wynika aby Kolegium poczyniło jakiekolwiek ustalenia w zakresie oddziaływania działalności w zakresie gospodarki odpadami na nieruchomości będące własnością skarżącego, to jednak z akt sprawy wynika, że nieruchomości te bezpośrednio ze sobą sąsiadują. Stanowisko zajęte przez Kolegium doprowadziło do sytuacji, w której właściciel nieruchomości, na którą w jego ocenie działalność ta oddziałuje nie może poddać kontroli decyzji zatwierdzającej plan gospodarki odpadami pod kątem uchybień wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W konsekwencji Sąd przyjął, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 28 i art. 105 § 1 k.p.a.

Gospodarka odpadami i to niebezpiecznymi może powodować oddziaływanie na grunt sąsiednich nieruchomości, utrudniać, czy wręcz nawet uniemożliwiać korzystanie z nich zgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (art. 140 k.c.)(tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 10 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 418/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd nie podzielił wyrażanego w przywołanym przez Kolegium orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu o wąskim interpretowaniu przepisu art. 28 k.p.a. w sprawach zatwierdzenia programu gospodarki odpadami. Wskazał, że nie jest to pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. W orzecznictwie wyrażany jest również odmienny pogląd w tym zakresie – wyroki NSA z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1062/06, z dnia 15 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 468/06, z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 20/11, z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 680/10 wyroki WSA z dnia 27 października 2010 r. sygn. akt II SA/Po 490/10 oraz z dnia 10 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 418/04 (http://orzeczenia. nsa.gov.pl).

Zaznaczono także, że w aktach sprawy znajduje się wniosek A. S. z [...] marca 2015 r. o dopuszczenie do udziału w postępowania. O ile przepisy procedury administracyjnej nie przewidują konieczności wydania postanowienia w zakresie rozpoznania takiego wniosku, to nieakceptowalną jest sytuacja, w której organ administracji wniosku tego nie rozpatruje w żaden sposób. Zaskarżona decyzja nie została doręczona A. S., a w uzasadnieniu decyzji organ nie odniósł się do kwestii jej legitymacji procesowej. Jeżeli A. S. jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości położonych w zasięgu szkodliwego działania gospodarki odpadami i to niebezpiecznymi organy winny odnieść się do jej statusu w postępowaniu na tych samych zasadach jak w stosunku do J. S..

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25.09.2018r. o sygn. II OSK 2351/16 9publ. CBOSA) oddalił skargę kasacyjną wniesioną na przytoczony wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 maja 2016 roku, sygn. akt IV SA/Po 827/15.

W uzasadnieniu swego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w tym postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2007 r. nr [...] zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi trzeba wszcząć postępowanie nieważnościowe w celu ustalenia, czy skarżący posiadają interes prawny, stąd Sąd I instancji prawidłowo rozstrzygnął tę kwestię. Podkreślił, że dla ustalenia interesu prawnego skarżących w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma znaczenia prawnego udział w postępowaniu zwykłym. Pozwala to stwierdzić, że stroną takiego postępowania nadzwyczajnego jest więc nie tylko strona postępowania zwykłego, lecz także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć nawet mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Ponadto interes prawny nie jest także kategorią abstrakcyjną, czyli nie można ustalić jego istnienia lub nie istnienia bez kompleksowego zbadania prawdopodobnego wpływu decyzji na sferę praw określonego podmiotu (por. wyrok NSA z 22 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 20/11). Dlatego też w tej sprawie biorąc pod uwagę jej stan faktyczny ustalenie interesu prawnego A. S. i J. S. wymagało ustalenia istnienia ich interesu w postępowaniu wyjaśniającym. Dalej NSA wskazał, że dane przedsięwzięcie związane z gospodarką odpadami niebezpiecznymi jest położone w bezpośrednim sąsiedztwie ich nieruchomości, czyli może wystąpić jego bezpośrednie oddziaływanie na ich nieruchomości. Nawet organ odwoławczy stwierdził, że "efektem działalności mogą być negatywne oddziaływania na środowisko poza teren, na którym jest prowadzona". Oznacza to, że kiedy zainteresowany podmiot we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podnosi swój interes prawny z tytułu własności nieruchomości (art. 140 k.c.) to właściwy organ jest obowiązany wszcząć także postępowanie, a następnie ustalić czy przysługuje mu, czy też nie, przymiot strony. Łączy się to bowiem z uprawnieniem do skutecznego żądania stwierdzenia nieważności danej decyzji w świetle dyspozycji art. 156 § 1 k.p.a. Z tych względów dopiero jednoznaczne ustalenia w tym zakresie właściwego organu będą rozstrzygały o dalszych czynnościach organu. Może to prowadzić do umorzenia wszczętego postępowania nieważnościowego jeżeli dany podmiot nie będzie miał legitymacji do żądania stwierdzenia nieważości kwestionowanej decyzji, bądź do prowadzenia postępowania nieważnościowego, które powinno zakończyć się decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności, bądź stwierdzeniem nieważności kwestionowanej decyzji.

Ponadto NSA wyjaśnił, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji kontrola zgodności z prawem ostatecznej decyzji w świetle dyspozycji art. 156 § 1 k.p.a. jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Natomiast art. 29a u.o.o. wszedł w życie dopiero 12 marca 2010 r., czyli nawet nie obowiązywał w dacie wydania decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2007 r. Dlatego też w tej sprawie rozważenie interesu prawnego skarżących do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi wymagało wszczęcia postępowania i przeprowadzenia odpowiedniego procesu wykładni biorącego pod uwagę ustalony stan faktyczny sprawy, jak i odpowiednie przepisy prawa materialnego, które miały tu zastosowanie.

Sąd aktualnie orzekający podkreśla, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji z [...].04.2019r. nr [...] wbrew obowiązującym przepisom w istocie zignorowało przytoczoną wyżej wykładnię prawa i wskazania sądów obu instancji.

W lakonicznym i ogólnikowym uzasadnieniu swej decyzji Kolegium opisało przebieg postępowania i bezrefleksyjnie powtórzyło tezę, że "obowiązująca wówczas ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach nie określała stron postępowania prowadzonego w sprawie zatwierdzenia programu gospodarowania odpadami niebezpiecznymi z uwzględnieniem odzysku, zbierania i transportu odpadów. Ustawa ta nie zawiera podstawy prawnej, z której właściciel sąsiedniej nieruchomości mógłby wywieść swój interes prawny. Ustawa nie czyni z właścicieli nieruchomości położonych w sąsiedztwie działki, w obrębie której prowadzona jest działalność gospodarcza w zakresie zbierania odpadów, strony postępowania, gdyż żaden przepis tej ustawy, ani inny przepis prawa, nie zawiera takiej podstawy prawnej."

Wbrew wykładni dokonanej przez sądy administracyjne w przytoczonych wyżej i wiążących wyrokach Kolegium powtórzyło, że "w orzecznictwie sądów administracyjnych, wydanych na podstawie obowiązującej wówczas ustawie o odpadach, utrwalił się pogląd, że stroną postępowania jest osoba wnioskująca o zatwierdzenie programu gospodarowania odpadami niebezpiecznymi."

Pomimo, że NSA jasno i jednoznacznie wyjaśnił, że art. 29a u.o.o. wszedł w życie dopiero 12 marca 2010 r., czyli nawet nie obowiązywał w dacie wydania kwestionowanej decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2007 r., Kolegium z niezrozumiałym uporem i wbrew wykładni dokonanej przez NSA wskazało, że stanowisko, iż stroną postępowania jest jedynie osoba wnioskująca o zatwierdzenie programu gospodarowania odpadami niebezpiecznymi, zostało także podtrzymane w późniejszej zmianie ustawy o odpadach. Od 12 marca 2010 r., na podstawie ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2010.28.145), wszedł w życie art. 29a, zgodnie z którym, stronami postępowania o wydanie decyzji lub zezwoleń, o których mowa w art. 19, art. 26, art. 28, art. 53 ust. 4, art. 54 oraz art. 54a, są wnioskodawca lub władający powierzchnią ziemi, na której będzie prowadzone wytwarzanie, odzysk, unieszkodliwianie lub zbieranie odpadów oraz, jeżeli w związku z eksploatacją instalacji utworzono obszar ograniczonego użytkowania, władający powierzchnią ziemi na tym obszarze. Ponadto, zgodnie z art. 29a ust. 2, stronami postępowań, o których mowa w ust.1 nie są właściciele nieruchomości sąsiadujących z instalacją lub nieruchomością, na której będzie prowadzone wytwarzanie, odzysk, unieszkodliwianie lub zbieranie odpadów.

W konkluzji, całkowicie ignorując wykładnię w/w wyroków sądów administracyjnych i nie przeprowadzając żadnej oceny w zakresie oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia w zakresie gospodarowania odpadami niebezpiecznymi na nieruchomość skarżących, Kolegium, co najmniej przedwcześnie przyjęło, że J. S. oraz A. S. mają jedynie interes faktyczny, a nie prawny, w wyeliminowaniu zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Kolegium podkreśliło, że ustalenie oddziaływania działalności w zakresie gospodarki odpadami na nieruchomości będące własnością skarżących stanowi odrębne postępowanie administracyjne, przeprowadzane na wniosek inwestora planującego realizację danego przedsięwzięcia, i nie jest przedmiotem postępowania w sprawie zatwierdzenia programu gospodarki odpadami niebezpiecznymi z uwzględnieniem zezwolenia na zbieranie odpadów. W związku z powyższym uznało, że niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż u J. S. i u A. S. brak jest przymiotu strony postępowania. Jednakże Kolegium nie wyjaśniło, czy takie odrębne postępowanie administracyjne, przeprowadzane na wniosek inwestora planującego realizację danego przedsięwzięcia mające na celu ustalenie oddziaływania działalności w zakresie gospodarki odpadami na nieruchomości będące własnością skarżących zostało przeprowadzone (a jeśli tak jakim zakończyło się rezultatem), względnie jest w toku.

Przede wszystkim jednak Kolegium było zobligowane na mocy art.153 p.p.s.a. do dokonania niezbędnych ustaleń i dokonania oceny oddziaływania działalności w zakresie gospodarki odpadami na nieruchomości będące własnością skarżących, czego w ogóle nie uczyniło zgodnie z wykładnią dokonaną wcześniej w niniejszej sprawie przez WSA w Poznaniu i NSA w przywołanych wcześniej wyrokach. Dlatego też należało uchylić zaskarżoną decyzję.

Sąd orzekający nie podzielił natomiast zarzutu skarżących dotyczących zasadności dokonania wyłączenia w niniejszej sprawie członka Kolegium będącego w składzie orzekającym, który wydał zaskarżoną decyzję, a tym samym zarzutu naruszenia art. 24 §1 pkt 5 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w składzie niezgodnym z prawem, tj. z udziałem członka podlegającemu wyłączeniu,

W tym zakresie Sąd orzekający podziela stanowisko Kolegium zawarte w odpowiedzi na skargę, iż skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 827/15, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] sierpnia 2015 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], a więc zostały one wyeliminowane z obiegu prawnego, to wniosek skarżących z dnia [...] września 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], podlegał na nowo rozpatrzeniu w trybie stwierdzenia nieważności z ewentualną możliwością ponownego rozpatrzenia sprawy w rozumieniu art. 127 § 3 k.p.a. przez nowy skład orzeczniczy. W związku z powyższym trafnie wskazano, że nie zaistniała konieczność wyłączenia członka samorządowego kolegium odwoławczego.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art.153 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz każdego ze skarżących zwrot kosztów postępowania w kwocie stanowiącej równowartość uiszczonego wpisu.

Ponownie oceniając sprawę Kolegium uwzględni wykładnię prawa i zalecenia zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a także w uzasadnieniach wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 827/15 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z 25.09.2018 r. o sygn. II OSK 2351/16. W szczególności Kolegium ustali i oceni, czy i w jakiej odległości od nieruchomości skarżących prowadzona jest (była) kwestionowana działalność w zakresie gospodarki odpadami od nieruchomości będącej własnością skarżących. Dalej ustali i oceni, czy działalność ta – a jeżeli tak to w jaki sposób – oddziałuje na nieruchomość skarżących i czy oddziaływanie to ogranicza sposób dotychczasowego korzystania przez skarżących z tej nieruchomości. Przy czym w szczególności Kolegium zweryfikuje i oceni twierdzenia skarżących podniesione na rozprawie w dniu [...].11.2019r., że kwestionowana działalność w zakresie gospodarki odpadami doprowadziła do skażenia prowadzonych przez nich upraw warzyw, a także sadu oraz że w okresie kiedy występują wyższe temperatury skarżący zmuszeni są wyprowadzać się ze swojego domu mieszkalnego z uwagi na pojawiające się osady, które powodują u nich pogorszenie stanu zdrowia. W razie pozytywnych ustaleń i ocen w tym zakresie Kolegium oceni, czy został naruszony interes prawny skarżących i wyda stosowną decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. mając na uwadze, że skarga okazała się zasadna.