Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 797/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 173 ust. 1, art. 174, art. 175 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie spraw studentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], bez numeru, Dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w K. działając na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 175 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) oraz Załącznika nr 1 do Zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w K. odmówił przyznania J.A. stypendium za wyniki w nauce. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż podstawę obliczenia średniej ocen dla stypendium za wyniki w nauce, o której mowa w § 20 ust. 1 regulaminu ustalania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] stanowi poprzedni rok studiów, czyli rok akademicki [...], w którym to roku studentka uzyskała średnią 4,35. Organ wskazał, że wyliczenia liczby uprawnionych do otrzymania stypendium za wyniki w nauce za rok akademicki [...] dokonano na podstawie listy oraz ustalono, iż ogólna liczba studentów rozpoczynających II rok to [...] osób. Z kolei uprawnionych do otrzymania stypendium jest 15 % studentów dlatego wszystkich uprawnionych do otrzymania stypendium za II rok jest [...] studentów (15% z [...] = [...], przy czym wynik należy zaokrąglić w górę na korzyść studentów). Dalej organ wskazał, iż średnia 4,35 jest średnią graniczną ponieważ w obrębie tej średniej ocen mieści się 15 % czyli [...] osoby uprawnione do otrzymania stypendium. Połowa liczby studentów, którzy uzyskali średnią graniczną tj. [...] osób oraz [...] studentów, którzy uzyskali średnią ocen wyższą od średniej granicznej w sumie przekracza 15 % uprawnionych do otrzymania stypendium. Zatem stypendium za wyniki w nauce otrzymują studenci, którzy uzyskali średnią ocen wyższą od średniej granicznej tj. [...] osób, zgodnie z § 23 ust. 1 wyżej wskaznego regulaminu. Stypendium więc otrzyma mniej niż 15 % studentów.

Pismem z dnia [...] J.A. złożyła odwołanie od decyji Dziekana wyłączającej ją z grona osób otrzymujących stypendium za wyniki w nauce. W piśmie tym wyjaśniła, iż w dniu [...] opublikowana została lista osób, którym przyznano stypendia za wyniki w nauce. Wynika z niej, że podjęto decyzję o nieprzyznaniu jej stypendium, mimo że spełniła warunki określone w § 20 ust. 2 regulaminu. Zaznaczyła również, że z § 2 ust. 4 regulaminu wynika, że decyzja - niezależnie od tego, czy jest ona pozytywna czy negatywna - nie musi zostać doręczona studentowi, wystarczy opublikowanie wykazu, o którym mowa w § 8 ust. 3. Wykaz ten musi jednak zawierać informacje, komu przyznano oraz komu nie przyznano świadczenia. Wskazała, że wykaz musi przedstawiać stan wynikający z decyzji, oraz iż winien być sporządzony w oparciu o samą decyzję, która, zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, musi spełniać wymogi określone przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zaznaczyła ponadto, iż bez możliwości zapoznania się z rozstrzygnięciem oraz jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym nie sposób ustalić, czy podejmując przedmiotową decyzję, zastosowano właściwe przepisy, czy prawidłowo ustalono stan faktyczny, a także czy należycie dokonano obliczeń. Podała również, iż nie można stwierdzić, czy prawidłowo ustalono średnią graniczną i czy ustalając ją wyłączono osoby wskazane w § 22 ust. 5 regulaminu. Nie można również stwierdzić, czy prawidłowo została obliczona średnia ocen uzyskanych przez poszczególnych studentów. Wskazała, że jej średnia ocen została obliczona jako średnia ocen uzyskanych jedynie z egzaminów - co nie jest zgodne z postanowieniami § 20 ust. 5 - 7 regulaminu. Jednocześnie odwołująca uznała, że niezasadnie ograniczono liczbę studentów, którym przysługuje stypendium za wyniki w nauce. W uzasadnienieu odwołania zawarto szereg zarzutów związanych z interpretacją zapisów regulaminu wskazując, że błędna ich interpretacja w konsekwencji prowadzić może do naruszenia konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej bowiem odebranie prawa do stypendium studentom, którzy uzyskali średnią ocen równą średniej granicznej, stanowi naruszenie zasady równości oraz zasady sprawiedliwości społecznej i jest sprzeczne z celami ustawy. Nie ma uzasadnienia dla zmniejszenia procentu studentów uprawnionych do otrzymania stypendum tylko z tego powodu, że ich liczba jest większa od ustalonego limitu.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] w K. uchylił decyzję organu I Instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Organ wyjaśnił, iż po zapoznaniu się z dokumentami zawartymi w aktach sprawy i po dokonaniu analizy dowodów oraz argumentów strony odwołującej znalazł podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego, rozstrzygnięcie sprawy wymagało bowiem uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w znacznej części. Rektor podzielił wątpliwość strony, dotyczącą prawidłowości obliczenia średniej ocen jedynie na podstawie ocen z egzaminów. Zgodnie bowiem z § 20 ust. 5 i 6 cyt. regulaminu, na średnią składają się wszystkie oceny z egzaminów i zaliczeń (z wyjątkiem oceny z wychowania fizycznego). Organ odwoławczy wskazał tę okoliczność, jak również podnoszoną przez stronę kwestię prawidłowości ustalenia średniej granicznej, jako konieczne do ponownego rozpatrzenia sprawy. Dopiero po rozstrzygnięciu tych zagadnień możliwa będzie ocena zasadności odwołania studentki w pozostałym zakresie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dziekan Wydziału Prawa i Administracji decyzją z dnia [...], bez numeru, odmówił przyznania J.A. stypendium naukowego w roku akademickim [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał, że ponownie dokonał wyliczenia średniej ocen przy uwzględnieniu treści § 20 ust. 5 i 6 regulaminu, zatem w obliczeniach tych wzięto pod uwagę wszystkie oceny zarówno z egzaminów, jak i zaliczeń z wyjątkiem oceny z wychowania fizycznego i na tej podstawie ponownie ustalił średnią graniczną. Organ wskazał sposób jej wyliczenia i zaznaczył, że wszystkich uprawnionych do stypendium studentów za II rok studiów jest [...], przy czym nowo obliczona średnia graniczna wynosi 4,23. Organ wskazał, że ponownie obliczona średnia ocen J.A. jest niższa niż wymagana średnia graniczna bowiem wynosi 4,16 zatem organ znalazł podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Pismem z dnia [...] J.A. złożyła odwołanie od wyżej opisanej decyzji ponownie podnosząc zarzuty zawarte w uprzednim odwołaniu. Dodatkowo wskazała, iż stosownie do postanowień § 22 ust. 5 regulaminu do obliczenia średniej granicznej bierze się pod uwagę liczbę studentów, którzy rozpoczęli rok, z którego obliczana jest średnia, z wyłączeniem studentów, o których mowa w § 20 ust. 11 oraz studentów przebywających na urlopie. Natomiast z uzasadnienia decyzji nie wynika, że dokonano tych wymaganych wyłączeń, a ich niedokonanie musi skutkować błędnym ustaleniem liczby studentów uprawnionych do stypendium oraz średniej granicznej. Zaznaczyła, że decyzja powinna zawierać średnie wszystkich studentów uprawnionych do ubiegania się o stypendium oraz przedstawiać obliczenia poszczególnych średnich tak, aby możliwa była weryfikacja podjętego rozstrzygnięcia. Podkreśliła ponadto, że skoro uprzednio kwestionowana decyzja została uchylona i dokonano odmiennych wyliczeń niż z niej wynikających organ winien wydać nową decyzję dotyczącą wszystkich studentów, bowiem krąg osób uprawnionych do otrzymania stypendium uległ zmianie.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] w K. ponownie uchylił decyzję organu I instancji przekazując mu sprawę do rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że uzasadnienie decyzji administracyjnej zgodnie z regulacją art. 107 k.p.a jest jej niezwykle istotnym elementem, winno ono składać się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Organy administracji publicznej zobowiązane są z należytą starannością wyjaśnić zasadność przesłanek, którymi się kierują przy załatwianiu sprawy. Organ I instancji wydając decyzję nie dochował wymaganej staranności w tym względzie. Rektor wskazał, że strona z uzasadnienia kontrolowanej decyzji nie może wywnioskować, czy prawidłowo dokonano wymaganych przez regulamin wyłączeń. Organ podzielił również zdanie odwołującej, iż gdyby nie dokonano wyłączeń, skutkowałoby to błędnym ustaleniem liczby studentów uprawnionych do stypendium oraz średniej granicznej. Uznał ponadto, iż podniesiony w odwołaniu zarzut, co do braku decyzji w stosunku do wszystkich studentów, należy uznać za nieumocowany w przepisach. Odwołująca nie może żądać wszczęcia postępowania w stosunku do innych osób, byłoby to bowiem niezgodne z przepisami regulującymi postępowanie administracyjne. Odwołująca nie może żądać wszczęcia postępowania i wydania decyzji w stosunku do osób trzecich, albowiem nie jest w tym przypadku stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Decyzją z dnia [...], bez numeru, Dziekan Wydziału Prawa i Administracji odmówił J.A. przyznania stypendium naukowego w roku akademickim [...]. W uzasadnieniu organ ponownie wskazał zasady przyznawania stypendium naukowego oraz sposób obliczania średniej granicznej. Wskazał również średnie uzyskane przez [...] studentów w roku akademickim [...] oraz ponownie wyliczył liczbę studentów uprawnionych do otrzymania stypendium podając, iż jest ich [...]. Średnia graniczna została wyliczona na 4,23 bowiem w jej obrębie mieści się 15 % studentów, a więc [...] osoby uprawnione są do jego otrzymania. Organ zaznaczył, że stypendium naukowe otrzyma [...] uprawnionych studentów.

Z decyzją tą niezgodziła się J.A. składając odwołanie, w którym ponownie zaznaczyła, iż z uzasadnienia decyzji nie sposób wywnioskować, czy prawidłowo dokonano wyłączeń. Zaznaczyła, że organ I instancji wskazał, iż liczba studentów rozpoczynających II rok to [...] oraz, że tę właśnie liczbę wzięto pod uwagę przy ustalaniu średniej granicznej. Oznacza to, że organ nie dokonał wymaganych regulaminem wyłączeń. Zaznaczyła ponadto, iż w uzasadnieniu wskazano, że obliczono średnią ocen wszystkich studentów natomiast zawarta w nim tabela przedstawia średnią ocen jedynie [...] osób. Podkreśliła ponadto, iż podstawową wielkością określającą liczbę należnych stypendiów za wyniki w nauce jest procent studentów uprawnionych do stypendium (PS) ustalony przez Rektora. Natomiast średnia graniczna spełnia jedynie funkcję pomocniczą pozwalającą rozstrzygnąć, komu w ramach tego limitu stypendium powinno zostać przyznane. Niezależnie zatem od wartości średniej granicznej stypendium powinno otrzymać tyle osób, ile przewiduje PS zatem stypendium winno otrzymać [...] uprawnionych studentów. W ocenie odwołującej z treści § 23 regulaminu wynika, iż liczba ta może być nawet większa, natomiast w wykazie studentów uprawnionych do stypendium umieszczono jedynie [...] osób. Podkreśliła, że spełnia wszystkie warunki określone w § 20 ust. 2 regulaminu, a fakt, iż są osoby, które uzyskały średnią ocen wyższą od jej średniej, nie ma znaczenia w sytuacji, gdy stypendium nie zostało im przyznane, a osoby te nie skorzystały z prawa do odwołania się od tej niekorzystnej dla nich decyzji. Dlatego osoby te nie mogą być brane pod uwagę przy ustalaniu średniej granicznej. Jak bowiem wynika z § 22 ust. 1 regulaminu średnia graniczna jest to najniższa średnia ocen uzyskana przez studentów, którym stypendia przyznano. Nie może być więc tak, że średnia graniczna będzie ustalana z uwzględnieniem ocen studentów, którym stypendium nie przyznano. Zatem skarżąca uznała, że skoro jest jedyną osobą ubiegającą się o stypendium, poza osobami, które stypendium już otrzymały zgodnie z wykazem jej średnia ocen staje się automatycznie średnią graniczną, gdyż, jako [...] osoba wnosząca o przyznanie stypendium, mieści się ona w limicie PS wynoszącym [...] osoby.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania oraz zaznaczył, iż z uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika wprost, których studentów i z jakich powodów wyłączono. Organ podkreślił jednak, iż w uzasadnieniu wyraźnie zaznaczono, że wyłączeń dokonano, zatem nie można twierdzić jakoby tego nie zrobiono. Organ odwoławczy w toku prowadzonego postępowania ustalił, że liczba osób rozpoczynających drugi rok studiów to [...] osób. Osób wyłączonych, zgodnie z regulaminem jest [...], w tym [...] osoby na urlopie oraz [...] osób przeniesionych ze studiów niestacjonarnych na studia stacjonarne. Zatem liczba [...] stanowi liczbę osób po wyłączeniach, z której to prawidłowo wyliczony został procent studentów uprawnionych do stypendium. Organ II instancji uznał, iż Dziekan stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że [...] stanowi ogólną liczbę studentów rozpoczynających II rok wyraził się nieprecyzyjnie, co może wprowadzać w błąd. Winien był również dokładnie określić zarówno liczbę wyłączonych studentów, jak i przyczyny wyłączenia.

Według organu odwoławczego zawarta w uzasadnieniu skarżonej decyzji tabela obrazująca średnie poszczególnych studentów powinna wskazywać je dla wszystkich studentów, a więc zawierać [...] pozycji. Jednakże organ uznał, że uchybienie to nie miało wpływu na merytoryczną treść decyzji, dlatego nie mogą one przesądzić o jej uchyleniu.

Dalej organ odwołwczy odniósł się do zarzutów odwołania wskazujących, iż średnia graniczna spełnia jedynie funkcję pomocniczą pozwalającą rozstrzygnąć komu, w ramach limitu stypendium powinno zostać przyznane. Niezależnie zatem od wartości średniej granicznej stypendium powinno otrzymać tyle osób, ile przewiduje PS. Rektor wskazał w tym zakresie, iż § 22 regulaminu określa definicję średniej granicznej stanowiąc, że średnia ta jest to najniższa średnia ocen, nie niższa niż 4,00 uzyskana przez liczbę studentów, o których mowa w § 23 ust. 1 i 2 lub § 25 lit. b i c . Natomiast w myśl § 23 ust. 1 jeżeli suma liczby studentów, którzy uzyskali średnią ocen wyższą od średniej granicznej i połowy studentów, którzy uzyskali średnią graniczną nie przekracza PS, ustalonego zgodnie z § 5 ust. 1 lit. d stypendium za wyniki w nauce otrzymują również studenci, którzy uzyskali średnią graniczną. Organ wskazał, że zapis ten ustanawia ogólną zasadę, która określa jedyny przypadek, w którym studenci posiadający średnią graniczną otrzymują stypendium. Zastosowana została tu bowiem konstrukcja matematyczna polegająca na prostym równaniu: połowa liczby osób ze średnią graniczną + liczba osób ze średnią ocen wyższą od średniej granicznej = otrzymana liczba nie może przekraczać liczby studentów wynikającej z procenta uprawnionych do stypendium (PS). W przypadku natomiast gdy otrzymana liczba przekracza ustalony procent, wówczas studenci ze średnią ocen stanowiącą średnią graniczną nie otrzymują stypendium. Dlatego nie w każdym przypadku stypendium otrzymuje tylu studentów, ile przewiduje ustalony procent. Celem tego przepisu jest potrzeba zachowania dyscypliny finansowej. Natomiast konstytucyjna zasada równości wobec prawa wymaga, aby wszystkie osoby charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu były traktowane równo. Według jednakowej miary, bez zróżnicowań. Trudno zatem wyobrazić sobie sytuację w której tylko część z osób ze średnią ocen równą średniej granicznej otrzymałaby stypendium. Stanowiłoby to złamanie zasady równości wobec prawa. Zatem, w ocenie organu możliwa jest jedynie sytuacja, w której stypendium będą otrzymywać wszystkie osoby ze średnią graniczną lub żadna.

Jednocześnie Rektor wyjasnił, iż ponowne przeliczenie, na skutek uchylenia decyzji Dziekana, średnich ocen spowodowało zmianę wysokości średnich studentów. Jak bowiem wynika z materiału dowodowego, po ponownym sporządzeniu listy osób uprawnionych do otrzymania stypendium przedstawia się ona następująco: liczba osób z której obliczana jest ilość osób uprawnionych do stypendium to [...] (liczba osób po dokonaniu wyłączeń). Liczba osób wyłączonych - [...], w tym [...] osoby na urlopie oraz [...] osób przeniesionych ze studiów niestacjonarnych na studia stacjonarne). Procent uprawnionych wynosi 15. Zatem liczba studentów uprawnionych do otrzymania stypendium to [...] osoby ([...] x 15% = [...] – liczba ta jest jednak zaokrąglana w górę na korzyść studentów). Średnia graniczna wynosi 4,23. Liczba osób ze średnią wyższą od średniej granicznej to [...], natomiast [...] osoby posiadają średnią równą średniej granicznej (tj. 4,23). Średnia graniczna zawiera się w liczbie osób uprawnionych do otrzymania stypendium [...] + [...] = [...]. Po dokonaniu przeliczenia ocen zarówno z egzaminów, jak i zaliczeń średnia J.A. wyniosła 4,16. Jest to zatem średnia niższa od średniej granicznej, jaka uprawnia do otrzymania stypendium. Dlatego organ uznał, iż studentka nie mieści się w procencie osób uprawnionych do otrzymania stypendium.

W skardze do Wojewódziego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.A. opisała dotychczasowy przebieg postepowania oraz zaznaczyła, że w skarżonej decyzji Rektor pominął fakt, że część osób mających średnią ocen wyższą od skarżącej nie otrzymało stypendium, otrzymały je natomiast osoby ze średnią równą lub niższą od jej. Organ, w ocenie skarżącej pominął także to, że stypendium otrzymało jedynie [...] osób (jeżeli opublikowany wykaz osób, które uzyskały średnią ocen powyżej 4,00 jest kompletny, to stypendium mogło otrzymać tylko [...] osób). Zaznaczyła również, że tylko ona odwoływała się od decyzji Dziekana, a wobec tego nie ma w ogóle podstaw, czy potrzeby ustalania średniej granicznej, gdyż limit [...] stypendiów nie zostałby osiągnięty. Osoby, które nie zakwestionowały wykazu studentów uprawnionych do stypendium, w ocenie skarżącej, nie mogą być uzwględniane w toku postępowania, a zatem ich średnie ocen należy pominąć przy ustalaniu wysokości średniej grainicznej. Nie może być przecież tak, że osoba, która nie otrzymuje stypendium, jest traktowana, tak jakby to stypendium zostało jej przyznane. Dlatego skarżąca uznała, że jej średnia ocen jest najmniej równa średniej granicznej, którą byłaby średnia uzyskana przez [...] osobę, a to oznacza, iż nie było podstaw do odmowy przyznania jej stypendium z powodu nieosiągnięcia średniej granicznej. Skarżąca przytoczyła regulację art. 181 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wskazujac, że o przyznaniu stypendium za wyniki w nauce decyduje wysokość średniej ocen. Dlatego nie można odmawiać przyznania stypendium osobom z wyższą średnią ocen, przyznając je jednocześnie osobom z niższą średnią. Ustawa nie nakazuje ustalenia limitu stypendiów. Jeżeli więc stypendium zostało przyznane osobie z niższą średnią, to powinno ono być przyznane także osobie, która uzyskała wyższą średnią. Skoro przyznano stypendium osobom, które uzyskały średnią ocen niższą od skarżącej lub jej równą, to nie ma podstaw aby odmawiać jej przyznania stypendium. Dlatego skarżąca wskazała, iż argument organu odwoławczego, iż jej średnia ocen nie uprawnia do uzyskania stypendium, jest chybiony, a sama procedura ustalania średniej granicznej jest zbędna.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze Rektor wskazał, iż po wszczęciu procedury przeliczania średnich ocen według prawidłowych zasad część osób, które uprzednio nie były uprawnione do otrzymania stypendium na skutek zmiany wysokości średnich ocen takie prawo obecnie otrzymała. Wobec nich została wszczęta procedura mająca na celu przyznanie im stypendium. Dlatego nie ma racji skarżąca twierdząc, że część osób uprawnionych, która jednak poprzednio nie otrzymała stypendium winna zostać pominięta w toku postępowania. Ponadto organ podał, iż art. 181 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przyznaje studentowi uprawnienie do otrzymania stypendium za wyniki w nauce, jednakże nie określa on szczegółowych warunków jego przyznania, ani środków, z jakich powinno ono zostać przyznane. Kwestie te normują art. 174 i 186 ustawy. Organ przytoczył treść omawianych norm oraz zaznaczył, iż art. 186 przenosi na rektora kompetencje do określenia szczegółowych zasad ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów. Zatem organ ten jest uprawniony do określenia pewnych limitów związanych z tym świadczeniem. Jednocześnie organ podkreślił, że po wnikliwym przeliczeniu ocen zarówno z egzaminów jak i zaliczeń wszystkich studentów ustalono, że skarżąca otrzymała średnią ocen 4,16 i jest to wartość, która nie uprawnia do otrzymania stypendium za wyniki w nauce bowiem osoby z takim wynikiem nie mieszczą się w procencie osób uprawnionych do otrzymania stypendium.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż jej przedmiotem jest ocena prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do wydania orzeczenia o zmianie decyzji poprzez przyznanie stronie określonego prawa czy uprawnienia wynikającego z przepisów prawa. Sąd administracyjny ocenia czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Na wstępie rozważań należy zaznaczyć, iż skarżąca nie kwestionuje wyliczenia średniej jej ocen dokonanego przez organy administracji, zatem przyjąć należy, że została ona prawidłowo ustalona i wynosi 4,16.

W dalszej kolejności przyjdzie stwierdzić, że kwestie związane z pomocą materialną przyznawaną studentom unormowane zostały w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). Przy czym zaznaczyć należy, iż w niniejszej sprawie należy uwzględnić brzmienie przepisów, które obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej decyzji. I tak w myśl art. 173 ust. 1 pkt 3 student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium za wyniki w nauce lub sporcie. Stosownie natomiast do treści art. 174 omawianej ustawy świadczenie to przyznaje się ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów o których mowa w art. 103. Analizując natomiast treść art. 175 ust. 1 ustawy należy stwierdzić, że zasadą jest, iż świadczenia pomocy materialnej dla studentów przyznawane są na wniosek studenta przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej, z tym, że stypendium za wyniki w nauce może być także przyznane bez konieczności składania wniosku przez studenta. Zatem w sytuacji przyznawania stypendium za wyniki w nauce organ ma możliwość podjęcia działań z urzędu. Takie unormowanie kwestii związanej z przydzielaniem stypendium za wyniki w nauce miało na celu zapewne uproszczenie procedury jego przyznawania bowiem to w dziekanatach wydziałów składane są po sesji indeksy oraz karty egzaminacyjne i tam też najszybciej wylicza się średnie ocen wszystkich studentów. Jednakże regulacja ta wprowadza wątpliwości interpretacyjne w zakresie trybu postępowania. W tym zakresie bowiem regulacje prawne odnoszące się do prawa do stypendium za wyniki w nauce nie pozostawiają wątpliwości, że postępowanie to ma charakter postępowania administracyjnego. Zatem winno ono kończyć się wydaniem indywidualnej decyzji administracyjnej. Lecz w takim przypadku doszłoby do sparaliżowania pracy na uczelniach wyższych ponieważ przy przyjęciu takiego założenia Dziekani Wydziałów musieliby wydawać indywidualne decyzje dotyczące przyznania lub odmowy przyznania stypendium za wyniki w nauce, każdemu studentowi danego wydziału. Zatem organy administracji przyjęły praktykę ustalania średnich studentów danego kierunku, a następnie przy zastosowaniu zasad przyznawania stypendium szczegółowo określanych w regulaminach, wskazywano studentów uprawnionych do otrzymania tego stypendium sporządzając listę uprawnionych, która następnie podawana była do wiadomości zainteresowanym poprzez jej wywieszenie. Taką praktykę organów należy uznać za uzasadnioną, choć niewynikającą wprost z przepisów bowiem miała ona na celu przyspieszenie procedury przyznawania stypendiów oraz realizowała założenie ustawy, zgodnie z którym każdy student spełniający kryteria przyznania mu tego świadczenia ma do niego uprawnienie i to niezależnie, czy złoży w tym zakresie wniosek czy też nie. Przy czym zaakcentować należy, że nawet wówczas, gdy organ wskazuje studentów uprawnionych do otrzymania stypendium za wyniki w nauce sporządzając listę uprawnionych, to i tak każdy student może złożyć indywidualny wniosek w tym zakresie i wówczas już organ administracji jest zobligowany wydać indywidualną decyzję administracyjną.

Złożenie wniosku powoduje więc wszczęcie już indywidualnego postępowania administracyjnego, które musi zostać zakończone wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty.

Wyżej poczynione rozważania mają w zasadzie znaczenie jedynie w rozpoznawanej sprawie bowiem obecnie odmiennie została przez ustawodawcę unormowana kwestia przyznawania omawianego świadczenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy uczyniły zadość przepisom ustawy oraz przepisom postępowania bowiem "odwołanie" od listy studentów uprawnionych do otrzymania stypendium złożone przez skarżącą zostało prawidłowo potraktowane jako wniosek, który zainicjował indywidualną sprawę o przyznanie stypendium.

W dalszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z regulacją art. 181 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, stypendium za wyniki w nauce lub sporcie może otrzymać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub osiągnął wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Przepis ten ustanawia podstawową materialnoprawną przesłankę przyznania tego stypendium. Omawiana ustawa nie zawiera innych kryteriów przyznania stypendium za wyniki w nauce, jednakże art. 186 ust. 1 kompetencje do ustalania tych kryteriów przenosi na rektora stanowiąc, iż szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego.

W niniejszej sprawie Rektor Uniwersytetu [...] w K. zarządzeniem z dnia [...], nr [...] ze zmianami ustalił regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...]. Zgodnie z § 1 ust. 1 lit. c omawianego regulaminu w ramach pomocy materialnej student Uniwersytetu [...] może się ubiegać o stypendium za wyniki w nauce lub sporcie, przy czym w myśl ust. 3 omawianego przepisu świadczenia pomocy materialnej dla studentów, z wyjątkiem stypendiów za wyniki w nauce, są przyznawane na wniosek studenta. Stosownie do treści § 20 stypendium za wyniki w nauce lub sporcie może otrzymać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub osiągnął wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym, spełniający warunki określone w ust. 2 lub § 26 ust. 1. Student, który uzyskał uprawnienie do stypendium zarówno w zakresie stypendium za wyniki w nauce jak i w zakresie stypendium za wyniki w sporcie może otrzymać tylko jedno stypendium, w wybranym przez siebie zakresie. Stosownie do ust. 2 omawianego przepisu stypendium za wyniki w nauce przysługują studentowi po ukończeniu pierwszego roku studiów, który spełnił łącznie następujące warunki:

a) zaliczył rok studiów tzn. uzyskał wszystkie zaliczenia i zdał wszystkie egzaminy w terminie określającym zakończenie sesji egzaminacyjnej poprawkowej semestru letniego, zawartym w odrębnych przepisach dotyczących organizacji roku akademickiego;

b) złożył w dziekanacie indeks wraz z kartą egzaminacyjną (kartą okresowych osiągnięć studenta) nie później niż w pierwszym dniu roboczym po terminie, o którym mowa w lit. a w przypadku egzaminu ustnego i 7 dni po terminie, o którym mowa w lit. a – w przypadku egzaminu pisemnego, jednak nie później niż do 30 września;

c) uzyskał średnią ocen z egzaminów i zaliczeń wyższą, lub równą średniej granicznej, o której mowa w § 22 ust. 1 i 3.

Zgodnie natomiast z regulacją § 22 ust. 1 średnia graniczna jest to najniższa średnia ocen, nie niższa niż 4,00 uzyskana przez liczbę studentów, o których mowa w § 23 ust. 1 i 2 lub § 25 lit. b i c. W myśl § 23 ust. 1 regulaminu jeżeli suma liczby studentów, którzy uzyskali średnią ocen wyższą od średniej granicznej i połowy studentów, którzy uzyskali średnią graniczną nie przekracza PS (procent studentów uprawnionych), ustalonego zgodnie z § 5 ust. 1 lit. d, stypendium za wyniki w nauce otrzymują również studenci, którzy uzyskali średnią graniczną. Zasadą więc jest uzyskiwanie stypendium za wyniki w nauce przez studentów, którzy uzyskali średnią ocen wyższą od średniej granicznej. Wyjątkiem od tej zasady w myśl wyżej przytoczonej regulacji jest sytuacja, wskazana w § 23 ust. 1 bowiem jedynie wówczas uprawnienie do uzyskania tego stypendium otrzymują również studenci, który uzyskali średnią ocen równą średniej granicznej. Zgodnie z regulacją § 22 ust. 2 regulaminu średnia graniczna obliczana jest odrębnie dla każdego roku studiów na dziennym kierunku lub specjalności. O obliczaniu średniej na kierunku bądź specjalności rozstrzyga dziekan. W myśl ust. 5 omawianego zapisu regulaminu do obliczenia średniej granicznej bierze się pod uwagę liczbę studentów, którzy rozpoczęli rok z którego obliczana jest średnia ocen, z wyłączeniem studentów, o których mowa w § 20 ust. 11 oraz studentów przebywających na urlopie. Jednocześnie zgodnie z regulacją § 5 ust. 1 lit. d rektor w porozumieniu z Zarządem Uczelnianej Rady Samorządu Studenckiego lub organem wskazanym przez Zarząd ustala procent studentów uprawnionych do stypendium za wyniki w nauce, zwane dalej PS. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z protokołu z zebrania władz uczelni z Przedstawicielami Zarządu Uczelnianej Rady Samorządu Studenckiego oraz Uczelnianej Rady Samorządu Doktorantów w sprawie ustaleń stypendialnych dla studentów i doktorantów na rok [...] z dnia [...] ustalono, że stypendium za wyniki w nauce uzyska 15 % uprawnionych przy kwocie 220 – 320 zł.

Mając na uwadze powyższe uregulowania organy administracji dokonały następujących ustaleń, które nie zostały zakwestionowane przez skarżącą:

- liczba osób rozpoczynających II rok studiów, za ukończenie którego skarżąca domaga się przyznania stypendium to [...];

- liczba osób wyłączonych zgodnie z regulacją § 20 ust. 11 regulaminu to [...];

- liczba osób przebywających na urlopie to [...].

Dlatego ogólna liczba studentów, którzy powinni zostać brani pod uwagę przy obliczaniu średnich ocen z tego roku to [...].

Organ z tej liczby obliczył 15 %, ponieważ taki procent został ustalony przez Rektora, jako procent studentów uprawnionych do uzyskania tego stypendium. Zatem liczba studentów uprawnionych do stypendium to [...] osoby ([...] x 15 % = [...] przy czym organy zaokrąglają tą liczbę do [...] na korzyść studentów). W tak ustalonej liczbie studentów uprawnionych znajdują się studenci, który uzyskali wyższą średnią ocen niż średnia graniczna oraz studenci, którzy otrzymali średnią równą wartości średniej granicznej, którą organ ostatecznie prawidłowo określił na 4,23. Studentów ze średnią wyższą od średniej granicznej było [...], a [...] studentów uzyskało średnią równą średniej granicznej dlatego organy zastosowały regulację § 23 ust. 1 regulaminu i przyznały stypendium zarówno osobom ze średnią ocen wyższą od średniej granicznej, jak i tym, których średnia ocen jest równia średniej granicznej, a więc wszystkim [...] osobom.

Natomiast średnia ocen skarżącej, jak już to wyżej wskazano została, po weryfikacji, prawidłowo ustalona na 4,16. Średnia taka nie mieści się zatem ani w średnich wyższych od średniej granicznej, ani w średnich granicznych dlatego organy słusznie odmówiły jej przyznania stypendium za wyniki w nauce.

Jednocześnie w sprawie nie mają znaczenia argumenty podnoszone przez skarżącą, że studenci, którzy nie "odwołali" się od listy studentów uprawnionych do stypendium nie powinni być brani pod uwagę przy obliczaniu średniej granicznej bowiem nie kwestionowali decyzji organu. Sposób obliczania zarówno średniej granicznej, jak i liczby studentów uprawnionych do omawianego świadczenia został precyzyjnie określony w regulaminie, a fakt, iż odwołanie skarżącej wpłynęło na zmianę listy osób uprawnionych do stypendium nie ma żadnego znaczenia bowiem, jak wyjaśniły organy dokonano weryfikacji listy uprawnionych i w konsekwencji stypendium pobierali studenci, którzy spełnili kryteria wynikające z regulaminu.

Również argumenty skarżącej zawarte w skardze, a dotyczące uzyskania stypendiów przez studentów, którzy uzyskali niższą średnią niż ona, w wyniku ponownego przeliczenia średnich ocen oraz ustalenia nowej średniej granicznej, nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Jak bowiem wynika z tabeli, w której zobrazowano średnie ocen [...] studentów, w istocie w związku z ponownym przeliczeniem średnich ocen stypendium uzyskało [...] studentów. Zostało ono przyznane jedynie osobom, które uzyskały średnią graniczną ocen, a więc 4,23 lub wyższą. Średnia ocen którą uzyskała skarżąca, a więc 4,16 znajduje się w pozycjach [...] do [...] tej tabeli zatem jest o wiele niżej niż ostatnia pozycja uprawniająca do otrzymania stypendium to jest [...]. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż w związku z przeliczeniem średnich ocen studentów i dokonaniem odmiennych od pierwszych ustaleń wszczęto postępowanie, które miało na celu przyznanie stypendium wszystkim studentom, którzy uzyskali wymaganą średnią ocen oraz sporządzono nową listę studentów uprawnionych do jego otrzymania.

Konkludując przyjdzie stwierdzić, że wprawdzie decyzja organu I instancji dotknięta była pewnymi brakami, nie wskazywała ona liczby osób wyłączonych oraz przyczyn wyłączenia, nie zawierała wykazu średnich dla wszystkich studentów, jednakże braki te zostały konwalidowane przez organ odwoławczy w ramach przyznanych mu kompetencji, zatem należało uznać, ze decyzja ta została wydana w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny, po dogłębnej analizie przepisów regulujących procedurę związaną z przyznawaniem stypendium za wyniki w nauce, co znalazło wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Mając wszystko powyższe na uwadze uznać należało, że skarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem, brak jest więc podstaw do jej eliminowania z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.