Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 672/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 4,6
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.S.A. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2018 r., sygn. akt I SA/Po 645/18 w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. S.A. z siedzibą w P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 października 2018 r., sygn. akt I SA/Po 645/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, oddalił skargę A. S.A. z siedzibą w P., zwana dalej "Skarżąca spółka", na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 11 czerwca 2018 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Skarżąca spółka działając przez pełnomocnika – doradcę podatkowego - zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez naruszenie:

1.1. art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2018r. poz. 1445 z późn. zm.), zwana dalej "u.p.o.l.", poprzez niewłaściwe zastosowanie z uwagi na błędne uznanie, że w niniejszej sprawie Skarżąca spółka traktowana jako właściciel nieruchomości, jest podatnikiem podatku od nieruchomości, w przypadku gdy w niniejszej sprawie w posiadaniu samoistnym jest inny podmiot niż właściciel nieruchomości - Spółka C.S.A.;

1.2. art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., poprzez niewłaściwe zastosowanie z uwagi na błędne uznanie, że nieruchomością nie władał samoistny posiadacz inny niż właściciel nieruchomości - spółka C.S.A. i niewłaściwym uznaniem, że Skarżąca spółka jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego, które miały wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie:

2.1. art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez niewłaściwe uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego (określonego w pkt I), a w konsekwencji nieprawidłowe oddalenie skargi Skarżącej spółki przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu;

2.2. art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez niewłaściwe uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w trakcie postępowania egzekucyjnego doszło do istotnych naruszeń następujących przepisów:

- art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zwana dalej "k.p.a.", poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 19 kwietnia 2018 r., nr [...];

- art. 33 § 1 pkt 4 i 6, art 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.), zwana dalej: "u.p.e.a." w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, iż zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do Skarżącej spółki nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu -Spółki- która w związku z tym, iż nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

2.3. art. 151 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe uznanie, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do oddalenia skargi Skarżącej spółki, podczas gdy zarzuty skargi są w pełni uzasadnione.

W oparciu o tak postawione zarzuty, pełnomocnik Skarżącej spółki wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2018 r. sygn. akt I SA/Po 645/18; rozpoznanie skargi Skarżącej spółki i uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2018 r., nr [...] oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poznaniu z 19 kwietnia 2018 r., nr [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz Skarżącej spółki według norm przepisanych. Wniesiono także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pismem procesowym z 26 maja 2022 r., pełnomocnik Prezydenta Miasta Gorzowa Wielkopolskiego, na podstawie art. 66 p.p.s.a. wskazał, że postępowanie w przedmiocie uznania za niezasadny zarzutu Skarżącej spółki w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej stało się bezprzedmiotowe i wniósł o umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej z dnia 11 kwietnia 2022 r. na podstawie na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki po długim okresie oczekiwania spowodowanym ograniczeniami związanymi z sytuacją pandemiczną (skarga kasacyjna z 2019 r.) wyznaczenie terminu posiedzenia w sprawie tożsamej III FSK 612/21 oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że chodzi o naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, jak również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Tożsamy problem prawny był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 31 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 612/21. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę posłuży się również argumentacją wyrażoną w przywołanym orzeczeniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę w pierwszej kolejności na sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 4 i 6 u.p.e.a. Stosownie do tych unormowań prawodawca określa, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być błąd co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), a także niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Jednocześnie trzeba zauważyć, że zakreślono ustawowy termin 7 dni na realizację uprawnienia zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd zgodnie z którym ,,(...)po upływie terminu do wniesienia zarzutów, nie można już uzupełniać zarzutów wniesionych w terminie, powołując nowe ich podstawy. Ani organ odwoławczy, ani sąd administracyjny nie są uprawnione do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy (odpowiednio) w zażaleniu, skardze czy skardze kasacyjnej(...)’’ (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 4669/21, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2889/21). Dlatego też trafnie Sąd pierwszej instancji uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 33 §1 pkt 4 u.p.e.a., gdyż nie został on zgłoszony w terminie zakreślonym do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jednocześnie zasadnie podkreślił także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, który dotyczy błędu co do osoby zobowiązanego nie może odnosić się do ustalenia zakresu podmiotowego podatku od nieruchomości.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe jest również stanowisko Sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że nie doszło do naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Należy bowiem zauważyć, że podstawa zarzutu określona jako niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zachodzi wówczas, gdy ,,(...)w sprawie wystąpiła okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność ta ma więc charakter generalny i bezwarunkowy(...)’’ – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2257/18. Tak określona podstawa zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie może służyć do weryfikacji prawidłowości zobowiązania podatkowego w złożonej przez podatnika deklaracji, co trafnie podkreślił Sąd pierwszej instancji. Brak zatem podstaw do przyjęcia niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie przyjął także Sąd pierwszej instancji, że nie zaistniały przesłanki prowadzące do obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazane w art. 59 § 1 pkt. 2, pkt. 4 i pkt. 7 u.p.e.a. Przesłanki te, dotyczące obowiązku, osoby zobowiązanego, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, czy też niedoręczenia upomnienia zobowiązanemu, mimo obowiązku ciążącego na wierzycielu, nie mają w niniejszej sprawie zastosowania.

Również w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zostały naruszone art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., gdyż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poznaniu z 19 kwietnia 2018 r. odpowiadało prawu.

Z uwagi na powyższe zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego chybione są zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jak również art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. W konsekwencji nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Nie zasługują również na uwzględnienie pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż w trakcie postępowania egzekucyjnego nie doszło do naruszenia art. 138 § 2 w związku z art. 144 k.p.a., art. 33 § 1, pkt 4 i 6 u.p.e.a., art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. W konsekwencji nie można także uwzględnić zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. który jako przepis wynikowy stanowi jedynie prawną podstawę orzeczenia oddalającego skargę i nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.

Bogusław Woźniak Paweł Borszowski (spr.) Anna Dalkowska