Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 319/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Asesor WSA Kazimierz Maczewski /spr./ Protokolant Joanna Janczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2005r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego I uchyla zaskarżoną decyzję, II nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji


UZASADNIENIE

Podaniem z dnia [...] r. H. R. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego. Z załączonej do akt sprawy kopii orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. wydanego przez Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności wynika, że H. R. zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dnia [...] r. na okres do [...] r.

Decyzją z dnia [...] r., Nr: [...], wydaną z upoważnienia Rady Miasta i Gminy, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 3, art. 4 i art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U

z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku stałego wyrównawczego.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji, mając na uwadze brzmienie art. 28 w porównaniu do regulacji art. 27 ustawy o pomocy społecznej, stwierdził, że tylko osoby samotne, które miały przyznany zasiłek stały wyrównawczy przed osadzeniem w zakładzie karnym lub w areszcie śledczym posiadają prawo do pobierania zasiłku stałego wyrównawczego w wysokości 30% tego świadczenia. Stwierdzając, że H. R. orzeczenie o niepełnosprawności uzyskał dopiero w czasie pobytu w areszcie śledczym, organ I instancji uznał, że w takiej sytuacji nie ma zastosowania regulacja z art. 28 powołanej ustawy.

H. R., nie zgadzając się z powyższą decyzją, odwołał się od niej.

Uzasadniając odwołanie wyjaśnił, że wprawdzie orzeczenie o niepełnosprawności otrzymał podczas pobytu w Areszcie Śledczym, to jednak uważa, iż zasadnicze znaczenie w sprawie ma fakt spełnienia przez niego wymogów do otrzymania takiego zasiłku, a nie data wydania orzeczenia o niepełnosprawności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., Nr [...], na podstawie art. 2a i art. 28 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 28 ustawy o pomocy społecznej osobie samotnej uprawnionej do zasiłku stałego wyrównawczego tymczasowo aresztowanej lub odbywającej karę pozbawienia wolności przysługuje 30% przyznanego świadczenia. Tym samym prawo pobierania świadczenia w formie zasiłku stałego wyrównawczego przysługuje osobie samotnej jeżeli prawo do ww. świadczenia nabyła przed osadzeniem, czyli decyzja przyznająca zasiłek stały wyrównawczy została wydana i doręczona stronie przed osadzeniem w zakładzie karnym. Wskazując, że H. R. przed osadzeniem nie pobierał zasiłku stałego wyrównawczego, nie posiadał do niego uprawnień, bowiem karę pozbawienia wolności odbywa od [...] r., a umiarkowany stopień niepełnosprawności, ustalony w dniu [...] r., datuje się od [...] r. – organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem.

H. R. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając, iż decyzje organów obu instancji naruszają prawo, bowiem art. 28 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że osoby odbywające karę pozbawienia wolności uprawnione są do 30% przyznanego świadczenia, natomiast według art. 38 ust. 3 tej ustawy "osoby odbywające karę pozbawienia wolności tracą prawo do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej". Zdaniem skarżącego, właśnie przepis art. 28 stanowi odstępstwo od tej zasady, a zatem ma on prawo do zasiłku stałego wyrównawczego. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem obu organów, iż decydujące w sprawie znaczenie posiada fakt, że orzeczenie o niepełnosprawności wydano w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, a nie rzeczywisty stan jego zdrowia, ulegający stałemu pogorszeniu. W kolejnych pismach z [...] r. i [...] r., stanowiących uzupełnienie skargi, skarżący zarzucił ponadto przewlekłość w załatwianiu jego sprawy i niekompetencję pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej oraz wskazał, że w zakładzie karnym spotykał inne osoby, które w identycznej sytuacji jak on otrzymują zasiłek stały wyrównawczy. Skarżący podniósł też, że otrzymanie takiego zasiłku jest dla niego bardzo istotne, gdyż po odbyciu kary pozbawienia wolności, opuszczając Zakład Karny, nie będzie miał żadnych innych środków do życia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż doszło do naruszenia prawa, w szczególności przepisów prawa materialnego. Organy obu instancji przyjęły bowiem w istocie, że w stosunku do osób osadzonych w zakładzie karnym nie znajduje zastosowania przepis art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Stanowisko obu organów oparte zostało na treści przepisu art. 28 tej ustawy, według którego: "Osobie samotnej uprawnionej do zasiłku stałego wyrównawczego tymczasowo aresztowanej lub odbywającej karę pozbawienia wolności przysługuje 30 % przyznanego świadczenia. Pozostała część zasiłku może być, w razie potrzeby, przeznaczona na pokrycie wydatków mieszkaniowych tej osoby."

Zdaniem Sądu, powołany przepis reguluje jednak wyłącznie zasady wypłacania przyznanego świadczenia w przypadku tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności przez osobę samotną uprawnioną do świadczenia. Przepis ten nie może jednak stanowić podstawy odmowy przyznania zasiłku stałego wyrównawczego, jak uczyniły to organy obu instancji

w przedmiotowej sprawie.

Podstawą przyznania lub odmowy przyznania zasiłku stałego wyrównawczego są przepisy art. 27 ust. 4 i 6 ustawy o pomocy społecznej. W odniesieniu do treści tych przepisów organy zobowiązane były rozpatrzyć sprawę skarżącego, zgodnie ze złożonym wnioskiem i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję. Odrębną kwestią natomiast jest sprawa wypłaty świadczenia, jeżeli zostanie ono przyznane. Będzie ono mogło być wypłacane według zasad określonych w przepisie art. 28 ustawy o pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu, przepis art. 28 stanowi więc – dopuszczone ustawą -odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 38 ust. 3 omawianej ustawy, zgodnie z którym: "osoby odbywające karę pozbawienia wolności tracą prawo do świadczeń z pomocy społecznej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej".

Nie można również, zdaniem Sądu, uznać, że brzmienie przepisu art. 28 jednoznacznie wskazuje, iż świadczenie (obniżone do 30 %) wypłaca się tylko takiej osobie uprawnionej do zasiłku stałego wyrównawczego odbywającej karę pozbawienia wolności, która prawo do tego świadczenia nabyła przed osadzeniem w zakładzie karnym, a więc osobie, której decyzja przyznająca zasiłek stały wyrównawczy została wydana i doręczona przed tym osadzeniem, natomiast osoba, która taka decyzję otrzymała już w trakcie odbywania kary, byłaby pozbawiona tego świadczenia. Jak wskazano powyżej, przepis ten reguluje zasady wypłacania świadczenia, a nie zasady jego przyznawania, ponadto taka wykładnia tego przepisu byłaby niezgodna z przewidzianą w art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą równego traktowania przez prawo. Pogląd taki nie znalazł również akceptacji w doktrynie prawa. Według "Komentarza do ustawy o pomocy społecznej" (autorstwa: C. Martysza, S. Niteckiego i G. Szpora, Gdańsk 2001, str. 168): "z treści przepisów nie wynika, by osoba taka (w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania) nie mogła otrzymać wymienionych form pomocy (zasiłku stałego wyrównawczego lub renty socjalnej), jeżeli spełnia wymogi do ich otrzymania. Zatem należy uznać, iż osoby takie będą mogły otrzymać powyższe świadczenia, jednakże będą one wypłacane według zasad określonych w komentowanym przepisie", tj. art. 28 ustawy.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.

W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 tejże ustawy.