Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 457/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 41a ust. 1 pkt 1, 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1403
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 1 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, , Protokolant Sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 roku sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej uchyla zaskarżaną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] znak [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku J. Ś., Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. o odmowie umorzenia nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 24 860,58 zł.

W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że decyzją z dnia [...] r. ustalono nadpłatę z tytułu nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy za okres od 1 kwietnia 2004 r. do 31 grudnia 2012 r. w kwocie 64 025,53 zł i zobowiązano J. Ś. do zwrotu kwoty 24 860,58zł za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2012 r. Pozostała część zadłużenia w kwocie 39 164,95 zł została odpisana i nie podlegała zwrotowi. Przyczyną zadłużenia było niezaprzestanie przez stronę prowadzenia działalności rolniczej. W dniu 6 maja 2014 r. wpłynął do Centrali KRUS wniosek, w którym J. Ś. zwrócił się o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Wniosek ten uzasadnił stanem zdrowia swoim oraz członków rodziny. Podkreślił, że uzyskiwane środki finansowe są głównie wydatkowane na leczenie oraz na dojazdy do lekarzy specjalistów.

Po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniając stan zdrowia oraz możliwości płatnicze wnioskodawcy – Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] r. odmówił umorzenia wskazanej wyżej kwoty. W dniu 1 sierpnia 2014 r. wpłynął do organu wniosek, w którym strona zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia.

Organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu 15 lipca 2003 r. wnioskodawca i jego żona umową darowizny przekazali gospodarstwo rolne czwórce dzieci (w tym również niepełnoletniemu synowi B., którego reprezentowali). Na tej podstawie decyzją z dnia [...] r. podjęto wypłatę J. Ś. zawieszonej części uzupełniającej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Z otrzymanej w marcu 2013 r. przez organ informacji wynikało, że w latach 2004 – 2012 żona wnioskodawcy – F. Ś. prowadziła działalność rolniczą na gruntach wydzierżawionych od dzieci (na podstawie umów dzierżawy z dnia 2 marca 2004 r. (na okres 1 roku), z dnia 28 lutego 2005 r. i z dnia 6 maja 2009 r. (na okres 10 lat). Umowa dzierżawy z dnia 2 marca 2004 r. na grunty o pow. 2,80 ha (zawarta pomiędzy dziećmi, tj. M. Ś. i A. Ś. a F. Ś.) została złożona w Placówce Terenowej KRUS w B. w dniu 15 marca 2004 r. jedynie w celu zweryfikowania zasadności podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez M. Ś. Pozostałe umowy dzierżawy z dnia 28 lutego 2005 r. (wraz z aneksem i rozwiązaniem) i z dnia 6 maja 2009 r. (wraz z rozwiązaniem) zostały złożone dopiero w dniu 20 marca 2013r. W piśmie z dnia 7 maja 2013 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa potwierdziła fakt prowadzenia przez żonę wnioskodawcy działalności rolniczej na gruntach o łącznej pow. 5,69 ha i otrzymywania z tego tytułu płatności obszarowych w latach 2004 – 2012. Prowadzenie przez żonę działalności rolniczej spowodowało, że J. Ś. nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. W konsekwencji tego naliczono nadpłatę nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej oraz rozpoczęto dokonywanie potrąceń z wypłacanej renty rolniczej na rzecz zadłużenia w kwocie 420,07 zł miesięcznie. Prawidłowość postępowania organu administracji została dwukrotnie zbadana przez Sąd Okręgowy w Ł., który wyrokiem z dnia 6 listopada 2013 r. oddalił odwołanie od decyzji zobowiązującej J. Ś. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a następnie wyrokiem z dnia 4 czerwca 2014 r. oddalił odwołanie od decyzji o dokonywaniu potrąceń ze świadczenia na rzecz zadłużenia. Strona nie skorzystała z możliwości wniesienia apelacji od tych wyroków, wobec czego stały się one prawomocne.

Prezes KRUS wskazał, że rozpatrując wniosek strony organ zgodnie z art. 41a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników analizuje przede wszystkim jego możliwości płatnicze. Sytuacja materialna strony była badana podczas rozpatrywania pierwszego wniosku o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Obecnie wnioskodawca nie przedłożył żadnych nowych dokumentów potwierdzających, że sytuacja ta uległa pogorszeniu. Strona jest uprawniona do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, która wypłacana jest wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej kwocie 1 057,21 zł netto miesięcznie. Żona wnioskodawcy pobiera emeryturę ZUS w wysokości 730,35 zł. Łączny dochód to 1 787,56 zł miesięcznie. Skarżący wraz z żoną mieszka razem z trójką dorosłych dzieci, z którymi prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Na dochód rodziny składają się świadczenia rentowe z ZUS i zasiłki pielęgnacyjne GOPS dwójki dorosłych dzieci w łącznej kwocie 1 655,50 zł oraz dochód z tytułu prowadzonej działalności rolniczej przez syna B. (a także dopłaty z ARiMR). Z powodu braku w ustawie definicji pojęcia "możliwości płatnicze wnioskodawcy", rozpatrując tego rodzaju sprawy, pomocniczo stosuje się kryteria dochodowe wykorzystywane dla potrzeb świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823) za dochód z 1 ha przeliczeniowego przyjmuje się 250 zł, a kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej wynosi 456 zł na osobę w rodzinie. Łączny miesięczny dochód w rodzinie strony od marca 2014 r. wynosi 5 143,16 zł miesięcznie, tj. 1 057,21 zł +730,45 zł +1 655,50 zł +1 730 zł (6,92 ha przeliczeniowe x 250 zł), co stanowi na osobę 1 028,63 zł. Dochód wnioskodawcy, jak i dochód przypadający na mieszkających z nim członków rodziny przewyższa kryterium dochodowe. Rodzina wnioskodawcy korzysta też z dopłat z ARiMR. Ponadto znaczna część zadłużenia w kwocie 39 164,95 zł została odpisana i nie podlegała zwrotowi. Dodatkowo analiza stanu finansów funduszu emerytalno-rentowego (dane są opublikowane na stronie internetowej KRUS) wskazuje, że wydatki tego funduszu wielokrotnie przekraczają wpływy z tytułu wpłat składek opłacanych przez ubezpieczonych rolników, zaś brakującą kwotę wydatków na realizację gwarantowanych przez KRUS świadczeń emerytalno-rentowych pokrywa budżet Państwa w kwocie określonej ustawą budżetową. W związku z powyższym, każde umorzenie nienależenie pobranego świadczenia pogarsza stan finansów funduszu, ograniczając przewidywane wpływy i możliwości ich wydatkowania na świadczenia. Strona może wystąpić do Dyrektora Oddziału Regionalnego KRUS z wnioskiem o zmniejszenie wysokości potrąceń, co umożliwi mu spłatę zadłużenia w dogodniejszych ratach. W ocenie organu administracji w możliwościach wnioskodawcy pozostaje pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem, leczeniem oraz spłata zadłużenia w ratach.

W skardze na powyższą decyzję J. Ś. zakwestionował zasadność obciążenia go obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 24 860,58 zł oraz prawidłowość ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji materialnej jego rodziny. Skarżący stwierdził, że ani on, ani jego żona nie mają żadnego majątku. Zabrano mu w styczniu i lutym oraz od lipca 2014 r. część renty, która obecnie wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym wynosi 714,43 zł. Syn J. od jesieni 2013 r. przebywa poza miejscem stałego zamieszkania. Nie można jego renty liczyć do wspólnego dochodu, bo on nic im nie daje. Syn B. musi inwestować w gospodarstwo, chce założyć rodzinę i nie ma gdzie mieszkać, a razem z chorymi osobami mieszkać się nie da. Dom mieszkalny i budynek gospodarczy wymagają pilnego remontu. W czasie remontu trzeba będzie ponosić koszty wynajęcia innego lokalu. Renty są bardzo małe. Skarżący zarzucił, że nie zapoznał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Nic mu nie wiadomo o drugim wyroku sądu.

W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosowne do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2102.270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ww. ustawy).

Oznacza to, że kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem oceny sądu jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t. Dz.U. z 2013 r. nr 1403).

Zgodnie z art. 41a ust. 1 powołanej ustawy Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może: 1) odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części; 2) umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.

Jak wynika z treści przywołanego wyżej przepisu, ustawodawca uznał, że możliwość umorzenia wskazanych należności uzależniona jest od uznania administracyjnego, przy czym z uwagi na konieczność wzięcia pod uwagę przez organ stosujący prawo przesłanki ważnego interesu zainteresowanego - będącej zwrotem niedookreślonym - przyjmuje się, iż decyzja administracyjna wydana na tak skonstruowanej podstawie materialnoprawnej jest aktem administracyjnym swobodnym (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt: II GSK 1061/09 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Powszechnie akceptowany jest zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym pogląd, że uznanie nie pozostawia organowi pełnej swobody w wydawaniu decyzji administracyjnej, bowiem swoboda ta jest ograniczona dyrektywami wyboru sformułowanymi w ustawie. Sąd administracyjny kontrolujący legalność takiej decyzji jest zaś zobowiązany do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone niewadliwie i czy organ przy wydawaniu decyzji o charakterze swobodnym dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna.

Podkreślić więc należy, że analizowany przepis ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, z jednej strony udziela Prezesowi KRUS kompetencji do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Z drugiej jednak strony, wydanie takiej decyzji powinno być - zgodnie z brzmieniem art. 41a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy - poprzedzone analizą takich przesłanek jak: istnienie uzasadnionego ważnego interesu zainteresowanego, możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Wynik analizy każdej z tych przesłanek powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W szczególności wówczas, gdy organ odmawia umorzenia, powinien wykazać, dlaczego w jego ocenie nie zachodzi ważny interes zainteresowanego, a także dlaczego organ jest zdania, że możliwości płatnicze wnioskodawcy nie przemawiają za umorzeniem.

Konieczność oceny "możliwości płatniczych wnioskodawcy", o której stanowi art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, nakazuje organowi dokonanie stosownych ustaleń faktycznych, które pozwoliłyby na oszacowanie stanu majątkowego wnioskodawcy. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że organy powinny ustalić konkretne dochody i wydatki zainteresowanego, a następnie odnieść tak oszacowaną sytuację majątkową strony i jego rodziny do kryteriów umorzenia zaległości (zob. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1061/09).

Dla ustalenia sytuacji bytowej wnioskodawcy "konieczne jest ustalenie wysokości wydatków oraz relacji pomiędzy dochodami a wydatkami koniecznymi dla egzystencji konkretnego zobowiązanego i jego rodziny pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy istnieje, gdy wykonanie obowiązku zapłaty należności mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych. Aby dokonać takiej oceny konieczne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, ustalenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami, które umożliwiają organowi ocenę, czy sytuacja materialna i życiowa zobowiązanego pozwala, i w jakim zakresie, na zapłatę należności.

Pojęcie "możliwości płatnicze wnioskodawcy", użyte w art. 41a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu rolniczym, nie powinno być rozumiane jako możliwość zaspokojenia wierzytelności z tytułu należności nienależnie pobranych. Innymi słowy, nie jest tak, że w każdej sytuacji, gdy majątek wnioskodawcy pozwala na zaspokojenie wierzytelności, należy domniemywać istnienie po stronie wnioskodawcy możliwości płatniczych. Tego typu wnioskowanie byłoby oparte na uproszczeniu, nieznajdującym oparcia w przepisach prawa.

Mając powyższe na uwadze zaznaczyć więc należy, że samo istnienie możliwości podjęcia rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego nie zwalnia organu z obowiązku wnikliwej oceny wystąpienia przesłanek umorzenia i jednoznacznego wskazania, czy i która przesłanka wystąpiła w konkretnej sprawie. W przypadku skargi na decyzję o odmowie umorzenia należności, wydanej w oparciu o wyżej omówione regulacje prawne, rolą sądu administracyjnego jest przede wszystkim kontrola, czy organ w sposób rzetelny i prawidłowy zbadał przesłanki, jakimi zgodnie z wolą ustawodawcy powinien kierować się korzystając z uznania administracyjnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że ogólnikowość uzasadnienia decyzji Prezesa KRUS, a w szczególności brak szczegółowego przeanalizowania konkretnych okoliczności sprawy, w tym sytuacji materialnej skarżącego, przesądzają o dowolności rozstrzygnięcia. Zdaniem sądu, organy nie przeprowadziły postępowania w zakresie istnienia przesłanek określonych w art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Analiza obu decyzji Prezesa KRUS prowadzi bowiem do wniosku, że organ ten nie uwzględnił, iż syn skarżącego – J. przebywa od 2013 r. poza miejscem zamieszkania i wliczył otrzymywaną przez niego rentę socjalną oraz rentę szkolną z ZUS w łącznej kwocie 1319,50 zł, a także zasiłek pielęgnacyjny z GOPS do dochodu rodziny. Powyższe wynika z uzasadnienia obu decyzji. Tymczasem obowiązkiem organu było wyjaśnienie, czy pomimo pobytu J. Ś. w ośrodku leczniczym rodzina pobiera ww. świadczenia, czy rodzice ponoszą koszty pobytu syna w tym ośrodku, czy też koszty ww. pobytu pokrywane są ze środków otrzymywanych przez J. Ś. Z powyższego powodu ustalenia organu dotyczące dochodu w gospodarstwie domowym skarżącego budzą wątpliwości.

Ponadto nie przesądzając o tym, czy skarżący spełnia przesłanki określone w przepisie art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, sąd stwierdza, że obie decyzje Prezesa KRUS jedynie ogólnikowo odnoszą się do sytuacji materialnej skarżącego, wskazując na to, że dochód przypadający na mieszkających z nim członków rodziny przewyższa kryterium dochodowe. W sprawie nie ustalono, jaki jest faktyczny dochód rodziny skarżącego po odliczeniu wydatków na leczenie, na utrzymanie domu i prowadzenie gospodarstwa rolnego. Podkreślić należy, że do dochodu rodziny skarżącego organ wliczył dochód z 1 ha przeliczeniowego, a jednocześnie przy wyliczeniu dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego skarżącego nie uwzględnił wydatków ponoszonych w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Wobec powyższego nie zostało ustalone, czy gospodarstwo rolne przynosi jakikolwiek dochód. Jest to okoliczność o tyle istotna w sprawie, gdyż pozwala na ustalenie faktycznego miesięcznego dochodu rodziny skarżącego.

Ponadto zauważyć należy, że z uzasadnienia decyzji wynika, iż do dochodu wliczono zasiłki pielęgnacyjne z GOPS w kwocie 306 zł miesięcznie, podczas gdy z notatki z wizyty w gospodarstwie domowym J. Ś. z dnia 3 kwietnia 2014 r. wynika, że rodzina nie korzysta GOPS. Powyższa rozbieżność nie została przez organ wyjaśniona.

W ocenie sądu, dochód rodziny skarżącego powinien zostać rozważony przez organ w odniesieniu do "ważnego interesu zainteresowanego" w rozumieniu art. 41a ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ważny interes zainteresowanego, jako określona w przepisie art. 41a ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przesłanka umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie, jak już wyżej wskazano, jest zwrotem niedookreślonym, który zawiera dwa odróżniające się elementy: opis faktu - interes zainteresowanego, który wymaga stwierdzenia, oraz element ocenny - ważny, wymagający oszacowania wagi stwierdzonego faktu. To, że norma prawna określona w przepisie art. 41a ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników operuje opisanym zwrotem niedookreślonym ma istotne znaczenie w procesie odkodowywania jej treści (wykładni), gdyż organ stosujący prawo ważąc interes zainteresowanego musi dokonać oceny jednostkowej, bez - co do zasady - odwoływania się do systemu normatywnego (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012 roku, sygn. akt II GSK 1636/11).

Organy nie przeprowadziły postępowania w zakresie istnienia przesłanek określonych w art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Prezes KRUS nie wskazał, jakie elementy ustalonej sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego, uzasadniają jego twierdzenie o niewystąpieniu przesłanek umorzenia należności.

W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że organ administracji naruszył obowiązek określony w przepisie art. 7 K.p.a., gdyż nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a nadto - wbrew wymogowi określonemu w przepisie art. 107 § 3 K.p.a. - organ ten nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione. Podkreślić trzeba, że uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 K.p.a. Wobec powyższego przedstawioną w uzasadnieniu decyzji ocenę stanu faktycznego sprawy należało uznać za dowolną i nieuwzględniającą zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Stanowi to naruszenie wyrażonej w art. 80 K.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Organ administracji rozpatrując sprawę nie wziął pod uwagę wszystkich podnoszonych przez wnioskodawcę okoliczności i nie dokonał ich oceny, czym naruszył przepisy art. 7 i 80 K.p.a., a w konsekwencji także art. 8 K.p.a. Zgromadzone akta sprawy, jak i treść uzasadnienia wydanych decyzji wskazują, że organ administracji nie wypełnił wskazanych wyżej obowiązków dotyczących postępowania dowodowego.

Dopiero wyczerpująca ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniająca całokształt tego materiału pozwoli Prezesowi KRUS na stwierdzenie, czy w niniejszej sprawie wykazane zostało istnienie przesłanek umorzenia należności, a zatem czy istnieją podstawy do działania w ramach uznania administracyjnego. W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą Prezesa KRUS będzie uwzględnienie powyższych wskazań.

Z tych wszystkich względów, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji.

D. S.