Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 47/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P.S. o przyznanie zasiłku okresowego i celowego postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 21 lutego 2020 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] , działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] , wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej P.S.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że P.S. ma miejsce zamieszkania w [...] . Tymczasowo przebywa w Specjalistycznym Ośrodku Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w [...] . Do tamtejszego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 21 stycznia 2020 r. złożyła podanie w sprawie przyznania jej pomocy finansowej w postaci zasiłku na zakup żywności i zasiłku okresowego na zakup środków higienicznych oraz opłat. Z uwagi na miejsce zamieszkania w [...] , przekazano podanie wg właściwości. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przesłał wniosek P.S. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] , jako organowi właściwemu. W uzasadnieniu wskazano, że P.S. przebywa obecnie w Specjalistycznym Ośrodku Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w [...] , wobec czego na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej z uwagi na miejsce stałego meldunku na terenie gminy [...] , Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] nie jest właściwy miejscowo do rozpatrzenia powyższego wniosku.

Zdaniem wnioskodawcy, art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem P.S. nie jest osobą bezdomną. Fakt, że czasowo przebywa w Specjalistycznym Ośrodku Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w [...] nie oznacza, że nie ma ona miejsca zamieszkania. W niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 101 ust. 1 u.p.s. W zastanym stanie faktycznym wskazać należy, że miejscem zamieszkania P.S. jest [...] w gminie [...] . P.S. tam stworzyła sobie centrum życiowe i tam zamieszkiwała przed tymczasową zmianą swojego miejsca zamieszkania i tam zamierza wrócić.

W odpowiedzi na wniosek Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] , działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] , wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o wskazanie Wójta Gminy [...] jako organu właściwego w sprawie.

W uzasadnieniu podniesiono, P.S.miała miejsce zamieszkania na terenie gminy [...] w miejscowości [...] . W związku z przemocą ze strony konkubenta opuściła ww. miejsce zamieszkania i wraz z dwójką dzieci schroniła się w Specjalistycznym Ośrodku Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w [...]. W trakcie pobytu tam, złożyła wniosek o pomoc do MOPS w [...]., który został przekazany do GOPS w [...].. Z kolei GOPS w [...]. stwierdzając, że wnioskodawczym stała się osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U.z 2019r. poz.1507 ze zm.) przekazał wniosek do organu właściwego ze względu na ostatnie zameldowanie na pobyt stały, tzn. do Wójta Gminy [...]..

Następnie Wójt Gminy [...]. podał, że od czasu złożenia przez Wójta Gminy [...]. wniosku do NSA o rozstrzygnięcie sporu, zmienił się stan faktyczny w sprawie. Wnioskodawczyni opuściła ww. Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia i wraz z dwójką swoich dzieci zamieszkała w wynajętym lokalu na terenie [...]. - ul. [...]. W mieście tym mieszka ojciec wnioskodawczym. Można przyjąć, że wnioskodawczym przeprowadzając się do [...]. i wynajmując tam lokal liczy na wsparcie ojca. Powyższe wynika z oświadczenia z dnia 15 maja 2020 r. przysłanego przez ww. do uczestnika sporu. Uwzględniając powyższe należy przyjąć, że wnioskodawczym ma nowe miejsce zamieszkania w [...]., skoro w tym mieście ześrodkowały się jej istotne interesy życiowe.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy [...]. i Wójtem Gminy [...]. jest sporem negatywnym o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku strony o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej.

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r., poz. 1025, dalej, jako: "k.c."). Stosownie do treści tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, chodzi zatem o aktualne centrum życiowej działalności człowieka. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w której koncentrują się jej czynności życiowe, i to bez względu na adres jej zameldowania. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, a mianowicie ześrodkowania aktywności życiowej w określonej miejscowości. Należy jednocześnie zauważyć, że samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OW 154/09). Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2).

W niniejszej sprawie strona nie może zostać uznana za osobę bezdomną, bowiem jak wynika z jej oświadczenia z dnia 15 maja 2020 r., opuściła Ośrodek Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w [...].. Jednocześnie w piśmie tym wskazała, iż obecnie mieszka w [...]. przy ul. [...].. Podkreśliła, iż wybrała tę miejscowość ponieważ ma tam blisko rodziców, którzy jej pomagają. Odnosząc powyższe do sytuacji, jaka zachodziła w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że aktualnym miejscem zamieszkania zainteresowanej jest miejscowość [...].. W tej miejscowości, koncentrują się obecnie ważne dla niej sprawy życiowe. Tam zamieszkuje z dziećmi i korzysta z pomocy rodziców. Toruń stał się zatem miejscem pobytu oraz ośrodkiem osobistych spraw zainteresowanej, a tym samym miejscem jej zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c.

Powyższe oznacza, że ani Wójt Gminy [...]. ani Wójt Gminy [...]. nie są właściwi do załatwienia wniosku P.S., gdyż żaden ze wskazanych organów nie jest organem właściwym dla aktualnego miejsca zamieszkania wnioskodawczyni. Podnieść należy, że rozstrzygnięcie sporu o właściwość polega na wskazaniu, który z organów pozostających w sporze jest właściwy do rozpoznania sprawy. Jeżeli więc z wnioskiem występuje jeden z organów pozostających w sporze (art. 22 § 3 pkt. 2 k.p.a.), a żaden z nich nie jest właściwy do rozpoznania sprawy, nie jest możliwe rozpoznanie sporu przez wskazanie jako właściwego innego organu, który nie uczestniczy w tym postępowaniu. Uzasadnia to oddalenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 151 oraz 64 § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.