Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 164/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 2 i 18 i 38  ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej W. K. kwotę [...](dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2015r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 173 ze zm.), art. 18 ust. 6 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), art. 67, art. 68 ust. 1, art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm.), § 2, § 3, § 5, §10 pkt 1, §12 ust. 1 i 6, § 18 ust. 3, § 20, § 26 , § 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267 ze zm.), przyznał W. K.-Z. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 27 951,52 zł, w tym z tytułu: 1 – zrównoważonego sposobu gospodarowania – kwotę w wysokości 23 251,52 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 18 601,21 zł (kod 050405012142001), środki krajowe 4 650,31 zł (KPB 33010410000), w wariancie 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania o stawce 360,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 67,09 ha/rok – kwotę w wysokości 23 251,52 zł; 8 – ochrony gleb i wód, kwotę w wysokości 4 700,00 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 3 760,00 zł (kod 050405012142001), środki krajowe 940,00 zł (KPB 33010410000), w wariancie 8.2.1 - Międzyplon ozimy o stawce 420,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 2,00 ha/rok, kwotę w wysokości 840,00 zł i w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy o stawce 400,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 9,65 ha/rok, kwotę w wysokości 3 860,00 zł.

Jak wynika z uzasadnienia, realizując pakiet wariant 1.1 – zrównoważony sposób gospodarowania, zmniejszono kwotę wynikającą z uwzględnienia powierzchni udowodnionej o 965,68 zł, w związku z czym przyznano kwotę 23,252,52 zł. W pozostałych wariantach zmniejszenia nie wystąpiły.

Organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2015r. wnioskodawczyni złożyła zmianę do wniosku, polegającą na zmianie uprawy na działce rolnej [...] oraz zmianie oznaczeń działek rolnych [...] .

Zdaniem organu, z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. wprost wynikają wymogi dla poszczególnych pakietów i wariantów. Jednym z wymogów dla pakietu 1 "Rolnictwo zrównoważone" jest przestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Organ wskazał, że producent zadeklarował działkę rolną [...] -5,50 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...] (woj. [...], pow., gm., obręb), na której częściowo na powierzchni 2,50ha przez ostatnie 5 lat deklarowane były tylko dwie grupy roślin uprawnych - zboża oraz okopowe + warzywa korzeniowe. Organ podniósł, że w kontroli administracyjnej wystąpiła nieprawidłowość S1 - nieprzestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin dla wariantu 1.1, w związku z czym na płatność nałożona została sankcja 3,73% powierzchni działki rolnej [...]. Jak wskazano, z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., w sytuacji w której stwierdzono uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych w części I. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone załącznika nr 3 do rozporządzenia, wynika, że płatność rolnośrodowiskowa dotycząca pakietu wymienionego w § 4 ust.1 pkt 1 przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni trwałych użytków zielonych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach tego pakietu lub gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu.

W związku z powyższym, z uwagi na wystąpienie nieprawidłowość S1 dla Wariantu 1.1, płatność rolnośrodowiskowa, w zakresie pakietu Rolnictwo zrównoważone, została pomniejszona o 3,73% powierzchni działki rolnej [...], co stanowi kwotę w wysokości 900,88 zł.

Organ wyszczególnił nieprawidłowości mające dodatkowy wpływ na przyznaną kwotę. Wskazał również, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., w przypadku pakietu 1.1 (Rolnictwo zrównoważone) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne. W związku z tym, że na działce rolnej [...] zadeklarowano roślinę w plonie głównym z grupy upraw sadowniczych lub TUZ, powierzchnia do realizacji pakietu na tej działce rolnej nie została uwzględniona w naliczeniu płatności rolnośrodowiskowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji, W. K.-Z., zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 21 Rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina z dnia 30 listopada 2009r. (Dz.Urz.UE.L 2009 Nr 316, str. 65) poprzez niedopuszczenie przez organ możliwości poprawienia oczywistego błędu we wniosku.

Odwołująca się podniosła, że popełniła oczywisty błąd techniczny przy wypełnianiu wniosku z 2012 r., polegający na pomyłce w oznaczeniu działek wyłącznie na mapkach ewidencyjnych wskazując, że rejestr działalności rolnośrodowiskowej i wnioski wskazują na poprawne zmianowanie. Zdaniem odwołującej się błąd był oczywisty i mógł zostać usunięty w trybie art. 21 Rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., organ nie wezwał jednak odwołującej się do poprawy wniosku, co jej zdaniem dowodzi, że wniosek nie rozpatrzony został z należytą uwagą.

Odwołująca się uznała zarzut zadeklarowania niewłaściwej powierzchni działki oznaczonej jako [...] za absurdalny i świadczący o wadliwym wykonaniu kontroli przez pracowników ARiMR.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2015r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja drugiej instancji wydana została na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.), § 2, § 18 oraz § 38 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm.), art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.).

Organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku wszczynającego postępowanie w niniejszej spawie, stwierdzono nieprawidłowość S1, polegającą na nieprzestrzeganiu przez rolnika na działce rolnej [...] na powierzchni 2,50 ha prawidłowego doboru i następstwa roślin, poprzez brak zastosowania w ciągu pięciu lat co najmniej trzech grup upraw, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że w latach 2011-2015 wnioskodawca na obszarze 2,50 ha w/w działki deklarował jedynie dwie grupy upraw: zboża i okopowe + warzywa korzeniowe (2011 - żyto, 2012 - żyto, 2013 - żyto, 2014 - buraki cukrowe, 2015 - żyto). Ponadto, kontrola administracyjna wykazała, że powierzchnia deklarowana do płatności rolnośrodowiskowej na działce ewidencyjnej nr [...] i [...], działka rolna [...] (1,18 ha) i [...] (5,17 ha) jest większa od maksymalnego kwalifikowanego obszaru (powierzchni ewidencyjno - gospodarczej) występującego na tych działkach ewidencyjnych zgodnie z systemem LPiS. W związku z powyższym dla przedmiotowych działek rolnych wykorzystano funkcjonalność powierzchni udowodnionej i zapisano dla nich następującą powierzchnię udowodnioną: działka rolna [...] - 1,05 ha, działka rolna [...] - 4,99 ha.

Zdaniem organu odwoławczego, zebrany w sprawę materiał dowodowy w całości potwierdza ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji. Dyrektor ARiMR stwierdził, że ciężar wykazania prawidłowości powierzchni deklarowanej we wniosku spoczywał w niniejszej sprawie na stronie, która wskazać powinna dowody podważające poczynione przez organy ustalenia. Odwołująca się natomiast nie przedstawiła takich dowodów.

Organ wskazał, że w związku z treścią odwołania, ponownie zweryfikowano powierzchnię PEG wyznaczoną dla działki ewidencyjnej nr [...] i [...], dla których kontrola administracyjna wykazała przedeklarowanie powierzchni PEG. W wyniku tej weryfikacji stwierdzono, iż powierzchnia PEG dla wskazanych działek została wyznaczona prawidłowo tj. zgodnie ze stanem faktycznym zobrazowanym na ortofotomapie. Organ pierwszej instancji prawidłowo zatem ustalił, że powierzchnia PEG dla działki nr [...] wynosi 3,03 ha (pow. deklarowana 2,98 ha) działki nr [...] wynosi 6,79 ha (pow. deklarowana 6,97 ha), zaś działki nr 96 - 2,77 ha (pow. deklarowana 2,95 ha). Po uwzględnieniu położenia działek rolnych [...] i [...] (kompleks), organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował powierzchnię udowodnioną do wyżej wskazanych działek rolnych i zapisał dla nich odpowiednio 1,05 ha oraz 4,99 ha. Organ podkreślił, że jedynie zmniejszenie powierzchni działki rolnej AN1 ma wpływ na płatność, gdyż działka rolna [...] stanowi trwały użytek zielony, do którego w pakiecie 1 płatność nie przysługuje.

Organ wskazał, że okoliczność błędnego podania przez producenta rolnego rośliny uprawnej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 nie może zostać wzięta pod uwagę. Organ pierwszej instancji bowiem, zobowiązany był opierać się na dokumentach stanowiących podstawę do wydania decyzji w poszczególnych latach, w tym przede wszystkim wnioskach o przyznanie płatności oraz załącznikach graficznych, które stanowią oświadczenie woli i wiedzy producenta. Na producencie ciąży odpowiedzialność za treść wniosku przedkładanego przed organami i to on powinien, dochowując należytej staranności, każdorazowo dokonać sprawdzenia czy wniosek jest zgodny z planem i stanem faktycznym przed jego podpisaniem i złożeniem.

Zdaniem organu, błąd na który powołuje się odwołująca, nie może zostać zakwalifikowany jako błąd oczywisty. Dopiero dodatkowe wyjaśnienia zawarte w odwołaniu od decyzji wskazały na błędne (zdaniem strony) wypełnienie materiału graficznego do wniosku na rok 2012. Błąd, jak wskazał organ odwoławczy, jest oczywisty tylko w ocenie odwołującej się.

Według Dyrektora ARiMR, w postępowaniu w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, organ prowadzący postępowanie stoi na straży praworządności, nie ma natomiast obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest również obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ale nie ma obowiązku jego zebrania, opierając się tym samym na materiale dowodowym przedstawionym przez stronę postępowania. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszego stopnia prawidłowo powołał i zastosował podstawę prawną w zaskarżonej decyzji oraz oparł się o materiał dowodowy zebrany zgodnie z wymogami prawa.

W skardze do sądu administracyjnego W. K. – Z. zarzuciła decyzji drugiej instancji naruszenie § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" (Dz. U. nr 40, poz. 329 ze zm.), art. 21 Rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina z dnia 30 listopada 2009r. (Dz.Urz.UE.L 2009 Nr 316, str. 65) oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 kpa.

Skarżąca ponownie podniosła, że w przedmiotowej sprawie wystąpił oczywisty błąd techniczny przy wypełnianiu wniosku w 2012 r. Pomyłka nastąpiła w oznaczeniu działek w 2012 wyłącznie na mapkach ewidencyjnych – działki [...] i [...] zostały błędnie zaznaczone-zamieniły swoje położenie. Skarżąca, podobnie, jak w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji wskazała, że błąd był oczywisty i mógł być usunięty w trybie art. 21 Rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009. Skarżąca podniosła, że nie jest dopuszczalne, aby rolnik poprzez pomyłkę w wypełnianiu wniosku, narażony został na sankcję i utratę płatności.

Skarżąca wskazała ponadto ponownie, że zarzut zadeklarowania niewłaściwej powierzchni działki oznaczonej jako [...] jest absurdalny i świadczy o wadliwym wykonaniu kontroli przez pracowników ARIMR.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, nie podzielając zarzutów zawartych w treści skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i procesowego.

Do przyznania pomocy w postaci płatności rolnośrodowiskowej, zastosowanie miały zasady udzielania pomocy finansowej w ramach działania dotyczącego programu rolnośrodowiskowego, unormowane w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) oraz rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.361), zwanego dalej także rozporządzeniem MRiRW z 2013 r., w zakresie dochowania warunków programu.

Płatność rolnośrodowiskową zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a Rozporządzenia Nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

W myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnik realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jeżeli zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody; prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin (...) oraz przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Z kolei stosownie do § 12 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których występują uprawy wymienione w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia.

W myśl § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wysokość płatności rolnośrodowiskowej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności na hektar gruntu i powierzchni działek rolnych, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi Rozporządzenia Nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (§18 ust. 3 w/w rozporządzenia). W przypadku ustalenia, że obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy, niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw zgodnie z art. 16 ust. 3 Rozporządzenia Nr 65/2011, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw.

Z kolei w myśl § 38 ust 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych lub zwierząt ras lokalnych lub miedz śródpolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca w 2015r. złożyła wniosek o płatność rolnośrodowiskową. Przedmiotem oceny Sądu jest więc decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] września 2015r. nr [...] o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości na rok 2015.

Zastosowana sankcja pomniejszenia płatności przez organ I instancji była wynikiem ustaleń kontroli administracyjnej przeprowadzonej w związku z wnioskiem skarżącej z dnia [...] kwietnia 2015r. o płatność rolnośrodowiskową na rok 2015r, w którym skarżąca zadeklarowała do pakietu 1- rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 "zrównoważony system gospodarowania" działki rolne o łącznej powierzchni 67,27 ha (powierzchnia realizacji 82,84 ha) oraz do pakietu 8 - ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 " międzyplon ścierniskowy" działki rolne o powierzchni 9,65 ha oraz do wariantu 8.2.1. działki rolne o powierzchni 2,00 ha.

Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy stwierdzonych przez organ niezgodności w zakresie działek rolnych [...] oraz [...] i [...]. Kontrola wykazała nieprawidłowość nieprzestrzegania przez rolnika na działce rolnej [...] na powierzchni 2,50 ha prawidłowego doboru i następstwa roślin, co poskutkowało nałożeniem kodu S1. Natomiast na działce ewidencyjnej nr [...] i nr [...], działka rolna [...] (1,18 ha) i [...] (5,17 ha) wykryto powierzchnię deklarowaną do płatności większą od maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (powierzchnia ewidencyjno- gospodarcza) występującego na tych działkach ewidencyjnych, zgodnie z systemem LPiS. Organ oparł się przy ustalaniu płatności na powierzchni udowodnionej, przyjmując dla działki [...] powierzchnię 1,05 ha, a dla działki [...] powierzchnię 4,99ha. Płatność pomniejszona dotyczyła zatem pakietu 1 do powierzchni stwierdzonej 67,09 ha, w pomniejszonej wysokości 23 251,52 zł.

Wobec powyższego, kontroli Sądu poddane zostały dwie kwestie, prawidłowość nałożenia przez organ kodu S1 w stosunku do działki rolnej [...] oraz stwierdzenie przedeklarowania w stosunku do działek [...] i [...].

Wypowiadając się odnośnie prawidłowości zastosowania przez organ kodu S1 należy stwierdzić, że rzeczywiście we wniosku z 2011r., który znajduje się w aktach sprawy, w miejscu deklarowanej działki [...] w 2015r. na załączniku graficznym do wniosku, pierwotnie skarżąca zadeklarowała działkę [...]. Okoliczność tą potwierdzają załączniki do wniosku z 2011r. i z lat następnych. Zamienienie działek na załączniku graficznym miało miejsce w trakcie ubiegania się przez skarżącą o płatność rolnośrodowiskową w 2012r. Działka [...] od 2012r. deklarowana była na załącznikach graficznych i w kolejnych latach składania wniosku bez zmian w stosunku do roku 2012r. Tak więc od 2012r. działka [...] została zamieniona z działką [...] na załącznikach graficznych.

Powyższa niezgodność w zakresie załączników graficznych jest niesporna. Sama skarżąca potwierdza popełnienie błędu polegającego na pomyleniu miejsca oznaczenia działek [...] i [...] na załącznikach graficznych.

W ocenie Sądu, ważne jednak jest jak zamiana ww. działek na załącznikach graficznych wpłynęła na uprawy zastosowane na poszczególnych działkach. Ustalenia zatem wymaga, czy niezgodność dotyczyła jedynie załącznika graficznego, czy przekładała się ona również na zastosowaną uprawę, która w ramach wymogów dotyczących pakietu oraz wariantu zadeklarowanego w 2011r., przyjętego przez producenta rolnego zobowiązania pięcioletniego, powinna podlegać płodozmianowi.

Zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz.361 ze zm.), zawierającego wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów w ramach I. Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone pkt 1) zdanie pierwsze: producent rolny przyjął na siebie zobowiązanie przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że działka [...],[...] w roku 2011 została zadeklarowana do płatności dla powierzchni 2,5 ha z uprawą mieszanka strączkowo zbożowa. Zgodność deklaracji została potwierdzona wynikami kontroli przeprowadzonej w dniu 1 lutego 2012r. W roku 2012 na działce tej zadeklarowano dla wniosku o płatność na 2012r. żyto ozime, przy czym powierzchnia deklarowanej uprawy nie uległa zmianie i wynosiła 2,5 ha. Tak samo było w deklaracji wniosku o płatność na 2013r. Prawidłowość zgłoszenia do płatności działki [...] potwierdziła kontrola z dnia 23 grudnia 2013r. W deklaracji z 2014r., w związku ze złożonym wnioskiem o płatność na ten rok, zmianie uległa jedynie uprawa. Zgłoszono uprawę buraka cukrowego w ramach płatności rolnośrodowiskowej na działce [...] o powierzchni 2,5 ha. We wniosku na płatność na 2015r. na działce [...] zwiększono powierzchnię uprawy na 5,50 ha i zadeklarowano żyto ozime. Uwzględniając zatem deklaracje złożone przez skarżącą we wnioskach o płatność rolnośrodowiskową za lata 2011 – 2015 oraz mając na uwadze kontrole przeprowadzone przez organ nasuwa się wniosek przeciwny do stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, że na działce rolnej [...] uprawiano w poszczególnych latach kolejno uprawy: 2011r. – mieszankę strączkowo zbożową, 2012r. – żyto ozime, 2013r. – żyto ozime, gorczyca biała, 2014r. – burak cukrowy, 2015r. – żyto ozime. Powyższe oznaczałoby, że producent rolny na działce [...] wypełnił przyjęte na siebie zobowiązanie w ramach pakietu i wariantu, przestrzegając płodozmianu w plonie głównym, przy trzech gatunkach roślin, uprawiając mieszankę strączkowo zbożową, żyto ozime oraz buraka cukrowego. Stan faktyczny sprawy wynikający z akt administracyjnych, zwłaszcza z wniosków złożonych o płatność przez producenta rolnego oraz kontroli przeprowadzonych przez organ, nie potwierdza stanowiska organu zawartego w zaskarżonej decyzji, że rolnik stosował tylko dwie uprawy: żyto ozime i buraka cukrowego. Również zastosowanie płodozmianu z trzema gatunkami roślin potwierdzają akta sprawy na działce [...], której powierzchnia przez poszczególne lata była niezmieniana i wynosiła 3 ha. Na działce tej w 2011r. zadeklarowano żyto ozime. Uprawę tę potwierdziła kontrola. W roku 2012r. uprawiana była mieszanka, w 2013r. żyto ozime, w 2014r. żyto ozime , a w międzyplonie gorczyca biała. Natomiast w 2015r. na działce rolnej [...] zgłoszono uprawę buraka cukrowego.

Zgodnie z § 23 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 Wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu, zawiera oświadczenie o:

a) powierzchni działek ewidencyjnych,

b) sposobie wykorzystywania działek rolnych, zawierające w szczególności wskazanie roślin uprawnych uprawianych na danej działce, a w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1:

– pkt 1 wskazanie uprawy uprawianej na danej działce w ramach tego pakietu,

– pkt 2 wskazanie:

- - wariantu realizowanego na danej działce,

- - roślin uprawnych uprawianych na danej działce - w przypadku uprawy w ramach tego pakietu roślin dwuletnich lub roślin sadowniczych, z wyłączeniem truskawki, poziomki i maliny,

- - mieszanki wieloletniej traw albo mieszanki wieloletniej traw z bobowatymi drobnonasiennymi uprawianych na danej działce.

W punkcie 6 przepis wymienia również informację o załącznikach dołączonych do wniosku.

W ocenie Sądu, niezgodność musi jednak polegać na faktycznym naruszeniu wymogów przyjętych zobowiązań, a więc stosowaniu innej uprawy niż zadeklarowana we wniosku. Błędy natomiast w zakresie samych załączników graficznych, jeżeli nie wiążą się ze zmianą uprawy, należy traktować jako drobną niezgodność, pozostającą bez wpływu na przyjęte zobowiązanie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien ustalić, mając na uwadze stanowisko organu wyrażone w protokołach kontroli za poszczególne lata, czy błąd dotyczył tylko mapy, czy też deklaracji w każdym z wniosków i załączników oraz czy błąd miał wpływ na faktyczne stosowanie uprawy na działce rolnej. Podkreślić należy, że kontrole przeprowadzane w gospodarstwie za każdym razem wskazywały, że działka AD ma powierzchnię 2,50 ha. W ten sposób były składane wnioski, stosowane do tej powierzchni grupy upraw oraz nawozy. Kontrole odnosiły się do działki [...] i potwierdziły zgodność uprawy z deklaracją we wnioskach za poszczególne lata.

Zdaniem Sądu, ocenie powinien podlegać faktycznie uprawiany obszar, a nie sam załącznik graficzny.

Organ powinien rozważyć rangę dostrzeżonej niezgodności.

Zgodnie z § 42 ww. rozporządzenia przypadki, które uznaje się za drobną niezgodność w zakresie podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 1, są określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (ust. 1). Według ust. 2 za drobną niezgodność nie uznaje się niezgodności w zakresie podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 2 .

Dodać należy, że niektóre kategorie błędów skutkują niestosowaniem zmniejszeń lub wykluczeniem. Zgodnie z § 1 pkt 7 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013, akt ten określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", zwanej dalej "płatnością rolnośrodowiskową", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zwanym dalej "Programem", w tym szczegółowe warunki i tryb podejmowania działań, o których mowa w art. 97 ust. 3 i art. 99 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", w przypadku niestosowania zmniejszeń lub wykluczeń określonych w tych przepisach.

Rozporządzenie nr 1306/2013 w art. 59 pkt 6 wymienia niezgodność o kategorii oczywistych błędów, które nie mają wpływu na stosowanie zmniejszeń.

Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U.2013.173 ) przez niezgodność należy rozumieć niezgodność w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1122/2009".

Co prawda art. 2 pkt 36 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 za "niezgodność" uważa wszelką niezgodność z wymogami oraz normami. Przepisy tego rozporządzenia również wprowadzają podział na kategorie niezgodności dopuszczając oczywiste błędy. W art. 21 rozporządzenie reguluje zagadnienie "Korekt oczywistych błędów" stanowiąc w tym zakresie, że nie naruszając przepisów art. 11-20, wniosek o przyznanie pomocy może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy.

W przypadku oczywistych błędów nie będzie miało wpływu poinformowanie producenta rolnego o kontroli tak, jak przyjął to Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do drugiego zagadnienia, jakim jest stwierdzona niezgodność w zakresie uprawy działki [...] i [...] należy stwierdzić, że brak jest dowodów na podważenie stanowiska organu.

Organ ma rację, że pomiar powierzchni wykorzystywanej rolniczo jest zgodny zarówno ze stanem faktycznym widniejącym na ortofotomapie i odzwierciedla przebieg granic działek rolnych wskazanych przez producenta.

Analiza akt sprawy dowodzi, że działka [...] w poszczególnych latach miała różną deklarowaną powierzchnię do płatności. Nie była to stała powierzchnia uprawy o niezmienionych granicach w poszczególnych latach. Na różnicę powierzchni wskazują w zakresie tej działki zarówno wnioski skarżącej, jak i kontrole przeprowadzone przez organ. I tak działka [...] miała powierzchnię w 2011r. zgodnie z deklaracja wniosku - 2,25ha, kontrola z 2012r. wykazała - 2,82ha. We wnioskach z 2012r. i z 2013r. skarżąca zadeklarowała 2,82 ha. We wniosku z 2015r. działka ta miała zadeklarowaną uprawę o pow. 5,17ha. Organ stwierdził faktycznie wykorzystanie działki rolnej o pow. 4,99 ha. W trakcie postępowania skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, które mogłyby skutecznie podważyć pomiary wykonane przez organ. Podkreślić należy, że w związku z przedeklarowaniem powierzchni działek, to na skarżącej a nie na organie spoczywa ciężar dowodu.

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie ciężaru dowodu ulegają znacznemu ograniczeniu z uwagi na art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 2 ww. ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast w myśl postanowień art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powołany powyżej art. 21 ustawy z 7 marca 2007 r. wprowadza istotną zasadę rozstrzygania spraw, w tym dotyczących przyznawania płatności rolnośrodowiskowych, według reguł przewidzianych w k.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, jednakże z istotnymi modyfikacjami procedowania wynikającymi z ustawy. Uwzględniając powyższe, należy dojść do wniosku, że zasadniczo do postępowania w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonych w szczególności przepisami ustawy. Modyfikacje te jednak osłabiają pozycję procesową stron postępowania. Z powołanych regulacji prawnych wynika, że nałożono na organy administracyjne obowiązek stania na straży praworządności, co w istocie konsumuje reguły wynikające z art. 6 i 7 k.p.a. Zasadę prawdy materialnej, wynikającą z art. 7 k.p.a. i rozwiniętą następnie w art. 77 § 1 tej ustawy, zredukowano do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, pomijając ciążący na organie administracji publicznej obowiązek podjęcia z urzędu lub na wniosek wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także obowiązek zebrania materiału dowodowego. W konsekwencji wskazaną zasadę ograniczono jedynie do obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, pomijając obowiązek zebrania tegoż materiału, który to obowiązek został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu. Trafne jest stanowisko, że tak istotna korekta prowadzi w istocie do odstąpienia od zasady prawdy materialnej. Potwierdzeniem tego jest wprowadzenie zasady regulującej rozłożenie ciężaru dowodzenia w postępowaniu, a ponadto zobowiązanie strony oraz innych osób uczestniczących w postępowaniu do przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ustawodawca nałożył zatem na strony oraz na inne osoby uczestniczące w postępowaniu powinność przyczyniania się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Podkreślić należy, że obowiązek taki nie spoczywa natomiast na stronach ogólnego postępowania administracyjnego. W szczególności należy wskazać, że strona w ogólnym postępowaniu administracyjnym jest uprawniona – a nie zobowiązana – do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie wystąpiły jednak okoliczności, które organ powinien wziąć z urzędu pod uwagę i dokonać wnikliwej analizy całego materiału dowodowego. Organ nie był zwolniony z obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w zakresie działek [...] i [...] i stosowanej na tych działkach uprawy na zadeklarowanej powierzchni, a nie tylko na załączniku graficznym.

Sąd nie kwestionuje stanowiska organu znajdującego poparcie w przepisach prawa, że rolnik realizując zobowiązanie rolnośrodowiskowe powinien przestrzegać wymogi określone dla danego pakietu lub wariantu. Skarżąca niewątpliwie była zobowiązana do przestrzegania w programie 2011-2015 r. m.in. wymogu prawidłowego doboru i następstwa roślin, stosując w ciągu trwania uczestnictwa w programie, co najmniej trzech gatunków roślin, każdej z innej grupy roślin z wyłączeniem roślin wieloletnich. W sprawie niekwestionowanym jest, że skarżąca we wnioskach zgodnie z wymogami pakietu i wariantu dokonała odpowiedniego doboru i następstwa roślin. Potwierdziły to kontrole organu przeprowadzone w gospodarstwie. Jeżeli organ nie zgadza się z tym, że skarżąca uprawiała na działce [...] o powierzchni 2,50, a w 2015r. 5,50 ha mieszankę, żyto ozime i buraka cukrowego, to powinien to wykazać. Błąd na załączniku graficznym nie jest wystarczającym dowodem na podważenie uprawy w 2011r. mieszanki na działce [...].

Organ będzie miał na uwadze szczególnie to, że przeprowadzona została kontrola kwalifikowalności powierzchni, co potwierdza k- 163 akt administracyjnych.

Błędne oznaczenie na mapie nie zmienia przecież faktycznej uprawy roślin i powierzchni upraw.

W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ oceni materiał dowodowy mając na uwadze wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku.