Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 571/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 4, art. 10, art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 110o par 1, art. 110u par 1, art. 18
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 października 2017 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 27 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych).


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/ Kr [...]

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 27 marca 2017r. znak.[...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. po rozpatrzeniu zażalenia J. P. - B. z dnia 16.02.2017 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. nr [...] z dnia 08.02.2017r. uznające za nieuzasadniony zarzut określenia wartości nieruchomości w oparciu o błędny operat biegłego rzeczoznawcy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji .

Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. (organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego J. P. na podstawie własnych tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 17.06.2010 r., [...]/11 z dnia 07.09.2011 r., [...] z dnia 12.06.2013 r. i [...] z dnia 14.06.2013 r. obejmujących podatek dochodowy od osób fizycznych za 2007 r., podatek dochodowy od osób fizycznych wg stawki 19 % (podatek liniowy) za 2010 r. i 2012 oraz odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy wg stawki 19 % za styczeń, kwiecień i październik 2012 r. Kwota należności głównej wynikająca z ww. tytułów wykonawczych - 845,033.70 zł.

Zawiadomieniem- z dnia 09.03.2016 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia należącego do zobowiązanego udziału stanowiącego [...] części nieruchomości położonej w P. , powiat tatrzański, dla której Sąd Rejonowy w Z. prowadzi księgę wieczystą nr [...] Zawiadomienie o zajęciu we wskazanej nieruchomości zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 14.03.2016 r.

Organ egzekucyjny zlecił w dniu 16.09.2016 r. rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego ww. udziału stanowiącego [...] części nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy sporządził w dniu 14.10.2016 r. operat szacunkowy określający min. wartość [...] części nieruchomości objętej ww. zajęciem.

Zobowiązany w dniu 13.12.2016 r. został zawiadomiony o terminie opisu i oszacowania nieruchomości (potwierdzenie odbioru zawiadomienia). W dniu 28.12.2016 r. został spisany w organie egzekucyjnym protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości oznaczonej księgą wieczystą nr [...] składającej się z działek ewidencyjnych o nr [...] i [...]. Ustalona wartość rynkowa udziału stanowiącego [...] części nieruchomości to kwota 104.040,00 zł.

Zobowiązany pismem z dnia 10.01.2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wniósł zarzut do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, podnosząc iż został on sporządzony z naruszeniem art. 110 r §1 pkt 7 upea poprzez wskazanie zaniżonej wartości nieruchomości w oparciu o błędny operat rzeczoznawcy tj.

1. operat niepełny, nie zawierający uzasadnienia i podania w postaci danych źródłowych dla przyjętych w oparciu o które dokonany został szacunek;

2. operat niepełny w zakresie opisu cech nieruchomości porównawczych;

3. operat wykorzystujący dane transakcji porównawczych sprzed dwóch lat od dnia jego wykonania, co daje podstawy do określenia aktualnej wartości nieruchomości szacowanej;

4. operat w którym dokonano błędnego doboru transakcji porównawczych z uwagi na to, że ich przedmiotem były nieruchomości, których nie można uznać za podobne do nieruchomości poddanej szacunkowi.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia 08.02.2017r. nr [...] uznał za nieuzasadniony zarzut określenia wartości nieruchomości w oparciu o błędny operat biegłego rzeczoznawcy.

Zobowiązany złożył zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego, w którym zarzucił wadliwość zaskarżonego postanowienia. Ponownie podniósł te same kwestie co w zarzutach z dnia 10.01.2017 r. oraz zarzucił naruszenie art. 153-155 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2016 r. póz. 2147 z późn zm. zwanej dalej ugn.) w zw. z § 55 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. nr 207 póz. 2109) poprzez stwierdzenie, że art. 153-155 ugn nie nakładają na rzeczoznawcę obowiązku przedstawienia szczegółowego uzasadnienia wniosków formułowanych w sporządzonym operacie szacunkowym, podczas gdy operat szacunkowy winien przedstawiać postępowanie dotyczące wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego/.../, brak dostatecznego wyjaśnienia sposobu dokonania wyceny uniemożliwia dokonanie oceny przydatności dowodowej operatu szacunkowego.

Rozpoznając przedmiotowe zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazał, iż zarówno organ egzekucyjny jak i organ odwoławczy nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego. Możliwe jest dokonanie tylko oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym. W związku z tym możliwe jest jedynie zbadanie czy protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości obejmuje swoim zakresem wymagane przepisami upea elementy treści, jak również czy zawiera niejasności i pomyłki.

W ocenie organu zażaleniowego zarzuty zażalenia koncentrują się na wykazaniu, że wartość nieruchomości przedstawiona w opisie i oszacowaniu została zaniżona względem jej rzeczywistej wartości, poza tym sporządzony protokół opisu i oszacowania nie spełnia wymogów z art. 110 r § pkt 7 upea. Organ II instancji zauważył, iż zgodnie z upea opis i oszacowanie wartości nieruchomości obejmuje dwa stadia. W pierwszej kolejności, po bezskutecznym upływie terminu określonego w wezwaniu do zapłaty dochodzonych należności, o którym mowa w art. 110 c § 2 upea, skierowanym do zobowiązanego, organ egzekucyjny dokonuje opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości (art. 110 m § 1 upea). Do oszacowania wartości zajętej nieruchomości organ egzekucyjny wyznacza rzeczoznawcę majątkowego, o którym mowa w przepisach o gospodarce nieruchomościami (art. 110 s § 1 upea), tj. osobę fizyczną wpisaną do centralnego rejestru rzeczoznawców majątkowych (art. 193 ust. l w związku z art. 191 ust. l, art. 177 ust. ! i art. 174 ust. 2 ugn). Rzeczoznawca dokonuje oszacowania wartości nieruchomości niezwłocznie po wyznaczeniu go przez organ egzekucyjny. W omawianej sprawie operat szacunkowy z dnia 14.10.2016 r. stanowiący podstawę protokołu oszacowania wartości nieruchomości sporządzonego przez organ egzekucyjny, został wykonany przez uprawnioną do tego osobę posiadającą specjalne wiadomości z zakresu szacowania nieruchomości. Czynności dotyczące opisu i oszacowania nieruchomości zostały przeprowadzone w dniu 28.12.2016 r. w siedzibie Urzędu Skarbowego w Z.. O czynnościach został poinformowany dłużnik oraz uczestnicy postępowania oraz wierzyciel hipoteczny. Zdaniem organu II instancji wszystkie istotne elementy dotyczące wyceny nieruchomości zawarte w protokole opisu i oszacowania wartości nieruchomości znajdują odzwierciedlenie w operacie szacunkowym, sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego. Operat szacunkowy zawiera informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, w tym: wskazanie podstaw prawnych i uwarunkowań dokonanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawienia toku obliczeń oraz wyniku końcowego (ej 55 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego). Operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art l 54 (art. l 56 ust.3 ugn). Analiza treści protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości jednoznacznie wskazuje, iż w pełni odpowiada on wymogom określonym w art. 110 r § 1 upea. Protokół ten nie uchybia również regulacjom zawartym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 29 maja 2014r. w sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości (Dz. U. z 2014 r. póz 742). Także inne przepisy regulujące dokonanie przez organ egzekucyjny czynności opisu i oszacowania nieruchomości nie zostały w niniejszej sprawie naruszone. Do czynności tych przystąpiono po bezskutecznym upływie terminu zakreślonego w wezwaniu, o którym mowa w art. 110 c ust. 2 upea. Zobowiązany został powiadomiony o terminie oględzin nieruchomości przez biegłego rzeczoznawcę. Otrzymał również odpis operatu szacunkowego. Został także prawidłowo zawiadomiony o terminie opisu i oszacowania wartości spornej nieruchomości - zgodnie z art. 110 o § 1 - 3 upea.. przy czym zobowiązany nie wziął udziału w ww. czynności. W sporządzonym przez rzeczoznawcę operacie szacunkowym, stanowiącym integralną część protokołu, zawarty został dokładny opis nieruchomości z uwzględnieniem metod i techniki szacowania wartości nieruchomości, wybór transakcji nadających się do porównania. Przed sporządzeniem opracowania zostały dokonane oględziny nieruchomości. Cechy działek mające największe wpływy na wartość gruntu na lokalnym rynku nieruchomości tj. lokalizacja nieruchomości, dostępność komunikacyjna (dojazd), kształt działki, uzbrojenie, sposób zagospodarowania działek. Przy wycenie konkretnych działek - został uwzględniony wpływ cech na wartość szacowanych działek, który został odpowiednio skorygowany z tytułów różnic w cechach poszczególnych nieruchomości, mających wpływ na ich wartość. Ponadto zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. wyjaśniono także, że wartość rynkowa nieruchomości stanowi jej przewidywalna cena, możliwa do uzyskania na rynku, ustalona z uwzględnieniem cen transakcyjnych uzyskanych przy spełnieniu warunków: strony umowy są od siebie niezależne, nie działały w sytuacji przymusowej oraz miały stanowczy zamiar zawarcia umowy, upłynął czas niezbędny do wyeksponowania nieruchomości na rynku do wynegocjowania warunków umowy. Zobowiązany podnosząc ww. zarzut nie wskazał równocześnie innego alternatywnego operatu szacunkowego wykonanego prze innego rzeczoznawcę w którym przy zastosowaniu właściwej metody wyceny wartości przedmiotowej nieruchomości znacząco odbiegałaby od tej przyjętej przez organ egzekucyjny sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego.

Organ II instancji podkreślił, iż zobowiązany był każdorazowo zawiadamiany o czynnościach opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Mógł on uczestniczyć zarówno w oględzinach nieruchomości, jak i sporządzaniu protokołu opisu i oszacowania, i na tym etapie postępowania zgłaszać uwagi do ustaleń organu egzekucyjnego - z akt sprawy wynika, iż nie korzystał on z powyższych uprawnień.

Reasumując organ zażaleniowy stwierdził, że sporządzony protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości z dnia 28.12.2016 r., spełnia wymagania przepisu art. 110r § 1 upea oraz rozporządzenia Ministra Finansów sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, określającego elementy, jakie musi obligatoryjnie zawierać protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Protokół ten został poprzedzony uzyskanym w oparciu o art. 110 s upea, na wniosek organu egzekucyjnego, operatem szacunkowym określającym wartość rynkową nieruchomości, sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego, posiadającego uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości.

Na marginesie organ odwoławczy wyjaśnił, iż podnoszona przez zobowiązanego wadliwość oceny działki nr [...] nie dotyczy przedmiotowego postępowania, złożone zarzuty w dniu 10.01.2017 r. do opisu i oszacowania wartości nieruchomości - nr sprawy [...]- [...] dotyczyły działek [...] oraz [...]. Przedmiotowa działka dotyczy odrębnego postępowania i nie była przedmiotem omawianych zarzutów. Z opisanych wyżej przyczyn organ II instancji nie podzielając argumentacji zażalenia orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienie organu I instancji .

Skargę na powyższe postanowienie organu zażaleniowego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zobowiązany J. P. – B..

Zaskarżonemu postanowieniu autor skargi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a to:

1. art. 61 § 4 i art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., póz. 23 t.j. z późn. zm., dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2016 r., póz. 599 t. j., dalej jako: u.p.e.a.) - poprzez niezawiadomienie pozostałych uczestników postępowania, a to K. G. i M. P. -B. o wniesionych przez skarżącego zarzutach na opis i oszacowanie jak również o wniesionym przez niego zażaleniu jak i nie doręczenie im wydanych w wyniku ich wniesienia postanowienia organu I instancji i postanowienia organu II instancji, co uniemożliwiło im aktywne uczestniczenie w postępowaniu;

2. art. 110r § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę prawidłowości sporządzonego w sprawie operatu biegłego rzeczoznawcy i uznanie go za prawidłowy i sporządzony zgodnie z przepisami prawa pomimo, że operat ten jest:

niepełny gdyż nie zawiera uzasadnienia i podania podstaw w postaci

danych źródłowych dla przyjętych tez, w oparciu o które dokonany został

szacunek;

- operat wykorzystuje dane transakcji porównawczych sprzed dwóch lat od

dnia jego wykonania, co nie daje podstawy dla określenia aktualnej

wartości nieruchomości szacowanej;

- dokonano w nim błędnego doboru transakcji porównawczych z uwagi na to, że ich przedmiotem były nieruchomości, których nie można uznać za podobne z nieruchomością poddaną szacunkowi; co w konsekwencji doprowadziło do zaniżenia wartości nieruchomości,

3. art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 144 k.p.a. w zw. z art. 153-155 ustawy ż dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., póz. 2147 z późn. zm., dalej: u.g.n.) w zw. z § 55 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207 póz. 2109) - poprzez przyjęcie iż zaskarżone postanowienie organu I instancji jest prawidłowe i utrzymanie go w mocy pomimo, że przyjęto w nim, że art. 153-155 u.g.n. nie nakładają na rzeczoznawcę obowiązku przedstawienia szczegółowego uzasadnienia wniosków formułowanych w sporządzonym operacie szacunkowym, podczas gdy operat szacunkowy winien przedstawiać postępowanie dotyczące wyceny nieruchomości i zawierać informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, w tym powinien on zawierać w szczególności wskazanie uwarunkowań dokonanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawienia toku obliczeń oraz wyniku końcowego, natomiast brak dostatecznego wyjaśnienia sposobu dokonania wyceny uniemożliwia dokonanie oceny przydatności dowodowej operatu szacunkowego.

Podnosząc przedmiotowe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Ponadto na podstawie art. 200 p.p.s.a. w skardze wniesiono o zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ dopuścił się naruszenia art. 61 § 4 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaakceptowanie faktu niezawiadomienia przez organ I instancji pozostałych uczestników postępowania, a to K. G. i M. P. - B. o wniesionych przez skarżącego zarzutach na opis i oszacowanie i zaakceptowanie faktu niedoręczenia im odpisu postanowienia wydanego przez organ I instancji, jak również niepoinformowania ich o wniesionym przez skarżącego zażaleniu. Naruszenia tych przepisów organ dopuścił się również poprzez niedoręczenie wymienionym uczestnikom odpisu zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając podniesiony zarzut autor skargi odwołał się do stanowiska Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w K. zawartego w wyrok z dnia 20 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 21/17.

W dalszej kolejności uzasadniając zarzut nr 2 tj. naruszenia art 100r § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę prawidłowości sporządzonego w sprawie operatu biegłego rzeczoznawcy skarżący stwierdził, że organ II instancji powielił błędy organu I instancji i jedynie bardzo ogólnie odniósł się do treści podniesionych w zażaleniu zarzutów, wskazując jedynie, iż sporządzony protokół opisu i oszacowania zawiera wszystkie elementy przewidziane przepisami prawa. Za zgodny z przepisami i zawierający niezbędne elementy uznano również operat szacunkowy biegłego stanowiący i integralną część protokołu. Zdaniem autora skargi po raz kolejny organ nie odniósł się zatem do konkretnych przedstawionych zarzutów świadczących o wadliwości sporządzonego opisu i oszacowania, w tym przede wszystkim braków operatu biegłego. Skarżący podkreślił przy tym, że sformułowane przez niego zarzuty w stosunku do opisu i oszacowania były konkretne i wskazywały one na brak możliwości weryfikacji tez zawartych w operacie szacunkowym z uwagi na jego jedynie cząstkowe uzasadnienie, pomijające wyjaśnienie podstaw przyjętych tez i bez powołania się dla ich uzasadnienia na konkretne dane źródłowe. Dotyczy to w szczególności stwierdzenia biegłego, iż: poziom cen na rynku lokalnym pozostaje na stałym poziomie, przy czym biegły nie przedstawił analizy, która go do tego wniosku doprowadziła; dokonał wyboru reprezentacyjnej próby 3 nieruchomości porównawczych, przy czym biegły nie wskazał ile i jakie transakcje poddał badaniu celem właściwej selekcji dla wyboru tej próby; dokonał analizy preferencji rynkowych nabywców nieruchomości w oparciu, o które ustalił wpływ atrybutów na ceny nieruchomości, przy czym nie przedstawił jakichkolwiek podstaw lub danych, które pozwoliły mu na wyciągnięcie sformułowanych wniosków; działki oszacowywane odznaczają się średniej klasy gruntami i przeciętną kulturą użytkowania, przy czym nie wskazał na jakiej podstawie sformułował wnioski w zakresie tej cechy zarówno w stosunku do działek szacowanych jak i do działek porównawczych, ani nie wskazał, co biegły rozumie poprzez bardzo dobrą, dobrą, przeciętną czy złą kulturę użytkowania. Zdaniem skarżącego niewłaściwe biegły opisał również nieruchomości porównawcze. Biegły opisując je od razu posługuje się przyjętą przez siebie klasyfikacją cech, używając skali "bardzo , korzystne, przeciętne, niekorzystne". Tymczasem w pierwszej kolejności powinien dokonać ogólnego opisu ich cech tj. podać czy np. nieruchomość porównawcza nr 1 ma atrakcyjne, widokowe położenie czy też znajduje się w strefie poza centrum, czy ma bezpośredni dostęp do drogi publicznej, a jeśli tak to jakiej, czyjej kształt jest regularny czy może wydłużony itd.. Dopiero potem biegły powinien dokonać oceny tych cech według przyjętej skali. Brak rzeczywistego opisu nieruchomości porównawczych uniemożliwia weryfikację przyjętej przez biegłego oceny ich cech, według zaproponowanej przez niego skali.

W dalszej kolejności autor skargi zarzucił, iż organ nie odniósł się również do kolejnego stawianego postanowieniu I instancji zarzutu, a to że za prawidłowe uznano przyjęcie jako transakcji porównawczej transakcji mającej miejsce ponad dwa lata przed sporządzeniem wyceny. Zdaniem skarżącego skoro opis i oszacowanie nieruchomości mają ustalać jej aktualną, a nie historyczną wartość, transakcje przyjmowane do porównania powinny pochodzić z możliwie krótkiego okresu sprzed dokonania wyceny.

W skardze podniesiono także, iż kolejnym błędem popełnionym przez organ w ocenie zaskarżonego opisu i oszacowania jest przyjęcie, iż w operacie szacunkowym stanowiący jego integralną część dokonano właściwego doboru transakcji porównawczych. Tymczasem przedmiotem tych transakcji były nieruchomości o cechach innych niż nieruchomość poddana oszacowaniu, co wyklucza uznanie ich za nieruchomości podobne.

Uzasadniając zarzut nr 3 skargi skarżący powołując się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 maja 2010 r. (sygn. akt II SA/Gd 44/10) oraz dyspozycję art. 153-155 u.g.n. wskazał, że operat szacunkowy winien przedstawiać postępowanie dotyczące wyceny nieruchomości i zawierać informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, w tym powinien on zawierać w szczególności wskazanie uwarunkowań dokonanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawienia toku obliczeń oraz wyniku końcowego. Brak dostatecznego wyjaśnienia sposobu dokonania wyceny uniemożliwia dokonanie oceny przydatności dowodowej operatu szacunkowego i przesądza o jego wadliwości.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z dyspozycji art. 3 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Ponadto wskazać należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zasadny okazał się bowiem podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 61 § 4 i art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - poprzez niezawiadomienie pozostałych uczestników postępowania, a to K. G. i M. P. -B. o wniesionych przez skarżącego zarzutach na opis i oszacowanie jak również o wniesionym przez niego zażaleniu jak i nie doręczenie im wydanych w wyniku ich wniesienia postanowienia organu I instancji i postanowienia organu II instancji, co uniemożliwiło im aktywne uczestniczenie w postępowaniu;

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie, było ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. uznające zarzut skarżącego w przedmiocie opisu i oszacowania wartości nieruchomości za nieuzasadniony.

Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, iż stosownie do treści art. 110m § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", po upływie terminu określonego w wezwaniu zobowiązanego do zapłaty dochodzonych należności organ egzekucyjny dokonuje opisu i oszacowania zajętej nieruchomości.

O terminie opisu i oszacowania nieruchomości organ egzekucyjny zawiadamia znanych mu uczestników postępowania, jak również innych, nieznanych mu uczestników postępowania poprzez obwieszczenie publiczne wywieszone w siedzibie urzędu skarbowego oraz urzędu właściwej jednostki samorządu terytorialnego, nie później niż na 14 dni przed rozpoczęciem opisu (art. 110o § 1-3 u.p.e.a.).

Z przeprowadzonej czynności opisu i oszacowania organ sporządza protokół, którego treść określa art. 110r u.p.e.a.

Zgodnie z treścią art. 110u § 1 u.p.e.a. zarzuty do oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartość nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie.

Uregulowana w powyżej powołanym przepisie instytucja zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości stanowi samodzielny środek prawny, którego nie należy identyfikować z zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o jakich mowa w art. 33-35 u.p.e.a. Jak wynika wprost z art. 110u § 1 u.p.e.a., zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone w 14 dniowym terminie liczonym od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, który to termin może zostać przywrócony na zasadach ogólnych, określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, powoływanej dalej jako "k.p.a." Legitymacja do wniesienia zarzutu służy każdemu uczestnikowi postępowania egzekucyjnego. Zarzut wnosi się do organu egzekucyjnego prowadzącego postępowanie, który wydaje rozstrzygnięcie w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Na postanowienie organu odwoławczego w sprawie zarzutów, przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. Grześkiewicz W. komentarz do art. 110u ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w) Kijowski D.R. (red.) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, LEX 2015; Ofiarska M., Opis i oszacowanie wartości nieruchomości, Komentarz praktyczny ABC nr 71331).

Z akt sprawy wynika, że organ ustalił prawidłowy krąg uczestników postępowania egzekucyjnego tj. obok dłużnika J. P. –B., i jego wierzycieli, także pozostałych uczestników tj.: M. P. B., K. G. i stosownie do art. 110o § 1 u.p.e.a. zawiadomił ich o terminie opisu i oszacowania wartości udziału 1/3 części nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...]

Stronom postępowania: tj. wierzycielom, dłużnikowi oraz pozostałym uczestnikom organ doręczył protokół opisu i oszacowania. W treści doręczonego protokołu wszyscy zostali pouczeni o możliwości złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Zarzuty do opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości zostały złożone przez dłużnika J. P.–B.. O zainicjowaniu postępowania w sprawie zarzutów organ egzekucyjny w żaden sposób nie poinformował pozostałych uczestników postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu organ egzekucyjny powinien zawiadomić wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego o złożonych przez skarżącego zarzutach załączając do takiego zawiadomienia odpis złożonych zarzutów .

Powinność takiego działania należy wyprowadzić z treści art. 110u § 1 u.p.e.a., który stanowi, że zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego, a także z ogólnych zasad postępowania administracyjnego takich jak wynikającej z treści art. 9 k.p.a., według którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (...).

W tym miejscu należy przypomnieć, że stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.

Z przytoczonego przepisu wynika obowiązek organu administracji publicznej ustalenia z urzędu, które osoby będą stronami postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a następnie powiadomić te strony o wszczęciu postępowania. Powyższa zasada powinna znaleźć odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny ustalił osoby (podmioty) będące uczestnikami postępowania egzekucyjnego i na etapie przeprowadzania czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości zagwarantował im prawo uczestniczenia w przeprowadzonych czynnościach.

Natomiast uchybił przepisowi art. 61 § 4 k.p.a. na etapie zgłoszenia zarzutów, inicjującego postępowanie administracyjne (egzekucyjne) w tym zakresie

Art. 61 § 4 k.p.a. stanowi formę realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.). Organ administracji państwowej zobowiązany jest z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, nie może tylko jej gwarantować udziału w postępowaniu lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy inne jednostki (wyrok NSA z 26 czerwca 1998 r. sygn. akt I SA/Lu 684/97).

Dalej organ egzekucyjny wydając postanowienie z dnia z dnia 08.02.2017r. uznające zarzuty wniesione przez dłużnika za nieuzasadnione, doręczył swoje rozstrzygnięcie wyłącznie dłużnikowi z pominięciem pozostałych uczestników postępowania egzekucyjnego.

Tym samym organ egzekucyjny pozbawił pozostałych uczestników możliwości złożenia zażalenia na wydane postanowienie czym został naruszony wspomniany już art. 10 k.p.a., statuujący zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu (organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań). Przepis ten znajduje także zastosowanie, gdy postępowanie kończy się wydaniem postanowienia, z czym mamy do czynienia w postępowaniu egzekucyjnym.

Zasada wynikająca z art. 10 k.p.a. dotyczy postępowania prowadzonego przed organami I i II instancji. Oczywistym zatem jest również, iż obowiązkiem organu II instancji było prowadzenie postępowania przy uczestnictwie wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji organ II instancji zobligowany był do doręczenia postanowienia wszystkim stronom tj. wierzycielom, dłużnikowi a także pozostałym uczestnikom : M. P. – B. oraz K. G..

Wniesienie zażalenia przez dłużnika uczyniło postanowienie organu I instancji w sprawie uznania zarzutów za nieuzasadnione, rozstrzygnięciem nieostatecznym również dla pozostałych uczestników, którzy zażalenia nie wnosili. Dlatego też adresatem postanowienia ostatecznego organu II instancji powinni być również wszyscy inni uczestnicy postępowania egzekucyjnego, niezależnie od tego, który z nich składał zażalenie od postanowienia organu I instancji.

W rozpoznanej sprawie, zażalenie od postanowienia uznającego zarzuty za nieuzasadnione złożył tylko skarżący. Adresatem wydanego po rozpatrzeniu przedmiotowego zażalenia postanowienia, organ II instancji uczynił tylko i wyłącznie skarżącego, tylko jemu postanowienie to został doręczone.

W opisanej sytuacji na organie II instancji stosownie do art. 131 w związku z art. 144 k.p.a. i w związku z art. 18 u.p.e.a. spoczywał obowiązek zawiadomienia pozostałych uczestników postępowania o wniesionym zażaleniu i prowadzenia postępowania z ich udziałem oraz doręczenia zaskarżonego postanowienia także pozostałym uczestnikom postępowania egzekucyjnego.

Organ II instancji prowadząc postępowanie bez udziału wszystkich uczestników, także naruszył art. 10 § 1 k.p.a. Udział strony "w każdym stadium postępowania" dotyczy zarówno postępowania podatkowego w pierwszej instancji i w drugiej instancji. Należy go rozumieć jako udział strony w czynnościach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w których udział przewiduje k.p.a.

Reasumując należy stwierdzić, że skoro art. 110o u.p.e.a. przewiduje w czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości udział wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego, to w opinii Sądu wszyscy uczestnicy powinni również mieć zagwarantowany udział w każdym stadium postępowania zainicjowanego złożeniem zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, o których mowa w art. 110u § 1 u.p.e.a. W przeciwnym wypadku, postępowanie jest dotknięte wadą, stanowiącą przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), skutkującą koniecznością uchylenia decyzji.

Pominięcie w postępowaniu administracyjnym osoby zainteresowanej w rozumieniu art. 28 k.p.a., (wszyscy uczestnicy, o których mowa w art. 110o § 1 u.p.e.a. są osobami zainteresowanymi) stanowi poważne naruszenie prawa uzasadniające ponowne rozpoznanie sprawy przez organ I instancji - tym razem z udziałem wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego. W ten bowiem sposób uczestnikom tym gwarantuje się poszanowanie ich praw i realną możliwość działania w sprawie. Nie można przy tym z góry założyć, że udział tejże osoby nie będzie miał wpływu na wynik sprawy. W takim bowiem wypadku zawiadomienie osoby zainteresowanej o postępowaniu w istocie stanowiłoby li tylko pozbawioną znaczenia czynność proceduralną, a nie gwarancję czynnego udziału.

Skoro zatem w postępowaniu w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości nie brali udziału wszyscy uczestnicy postępowania egzekucyjnego dokonywanie przez Sąd oceny zarzutów sformułowanych w skardze należy uznać za przedwczesne, zaś rozpatrując ponownie zarzuty skarżącego organ egzekucyjny będzie zobowiązany przeprowadzić postępowanie z udziałem wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.