Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1170/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia

[...] kwietnia 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. L. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2010 r.

nr [...] o odmowie ustanowienia na rzecz E. L. , H. L. i M. K. prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej przy ul.[...], ozn. hip. "[...]" działka nr [...] z działu [...] bloku [...], wchodzącego w skład działki ewidencyjnej nr [...]

z obrębu [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję .

W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., że przedmiotowa nieruchomość, stanowiąca własność T. i Z. małż. L., znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu

z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, powoływanym dalej jako: "dekret").

Na podstawie art. 1 dekretu ww. nieruchomość przeszła na własność Gminy W. , a z chwilą likwidacji gmin, tj. w roku 1950 przeszła na własność Skarbu Państwa. Następnie z dniem 27 maja 1990 r. grunt stał się własnością Gminy W. , co potwierdził Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia

[...] listopada 1992 r. Obecnie stanowi własność Miasta W.

Wskutek bezskutecznego upływu sześciomiesięcznego terminu na wystąpienie

z żądaniem ustanowienia prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego), wnioski spadkobierców dawnych właścicieli w przedmiocie ustanowienia prawa nie mogły zostać uwzględnione.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że kwestią podstawową, mającą decydujące znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie, czy doszło do objęcia przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez Gminę W. Sposób i tryb obejmowania gruntów

w posiadanie przez Gminę wynikał z rozporządzenia Ministra Odbudowy wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 27 stycznia 1948 r.

w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U.

z 1948 r. Nr 6, poz. 43, powoływanego dalej jako: "rozporządzenie"). W myśl § 1 rozporządzenia obejmowanie gruntów w posiadanie przez Gminę następowało w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego W., podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego

i w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w W. oraz przez rozplakatowanie. Przy czym wystarczającym było zamieszczenie ogłoszenia, bez konieczności jego publikacji w prasie codziennej. Za prawidłowe uznano stanowisko organu I instancji, że objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę

w trybie dekretu nastąpiło z dniem [...] listopada 1948 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego. Ogłoszenie to odpowiada wymogom rozporządzenia, w szczególności zawiera wszystkie elementy wymagane przepisami prawa. Organ II instancji podkreślił, że zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie reprezentowane jest jednolite stanowisko, że stosunek prawny polegający na objęciu danego gruntu w posiadanie przez gminę

w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu następował z dniem wydania numeru dziennika urzędowego Zarządu Miejskiego. Numer [...] Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. , w którym ogłoszono objęcie w posiadanie przedmiotowego gruntu - ukazał się [...] listopada 1948r. A więc w tym dniu nastąpił skutek prawny w postaci rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej - nawet jeżeli ogłoszenie to uchybiało wymogom ustalonym w § 2 rozporządzenia, to samo przez się nie oznacza automatycznie, że ogłoszenie to nie wywoływało skutków

w postaci rozpoczęcia biegu 6 miesięcznego terminu do złożenia wniosku o własność czasową. Taka interpretacja byłaby zbyt daleko posunięta, nie znajduje oparcia zarówno

w ówcześnie, jak i obecnie obowiązujących regulacjach dotyczących tzw. Gruntów [...].

Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, że w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło skuteczne objęcie w posiadanie spornej nieruchomości z tego powodu, że ogłoszenie o przystąpieniu do objęcia tej nieruchomości w posiadanie przez Gminę W. zostało podpisane jednoosobowo przez Wiceprezydenta W., nie posiadającego do tego upoważnienia Prezydenta W. , a tym samym nie rozpoczął bieg termin do złożenia przez dotychczasowych właścicieli wniosku o przyznanie im własności czasowej do nieruchomości, należy uznać za bezzasadny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało również za prawidłowe stanowisko organu I instancji, że opinia Rady W. wyrażona w uzasadnieniu uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nie ma charakteru przesądzającego, gdyż organ ten nie posiada kompetencji do stwierdzania nieważności nieobowiązywania ogłoszenia w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę, zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. z dnia [...] listopada 1948 r.

Reasumując swoje rozważania organ II instancji podkreślił , że stosunek prawny polegający na objęciu danego gruntu w posiadanie przez gminę w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu następował z dniem wydania numeru dziennika urzędowego Zarządu Miejskiego. Numer [...] Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., w którym ogłoszono objęcie w posiadanie przedmiotowego gruntu - ukazał się [...] listopada 1948 r.

Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym termin do złożenia wniosku dekretowego jest terminem zawitym, który nie podlega przywróceniu, niezależnie od przyczyn jego przekroczenia. Bezskuteczny upływ tego terminu powoduje wygaśnięcie uprawnienia do żądania przyznania prawa własności czasowej.

W niniejszej sprawie wniosek dekretowy został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 7 dekretu, a zatem żądanie przyznania prawa własności czasowej nie mogło zostać uwzględnione. W związku z powyższym, uznano zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.

z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] skargę złożyła E. L. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji Prezydenta W. z dnia

[...] listopada 2010 r. nr[...].

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279) oraz § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego

w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 143 oraz art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie gminy m.st. Warszawy poprzez uznanie, że złożone wnioski dekretowe w zakresie działki nr [...] z działu [...] bloku [...]są spóźnione;

- art. 307 prawa rzeczowego poprzez pominięcie i uznanie, że rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 roku wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę W. mogło w odmienny niż ustawa sposób regulować przeniesienie posiadania.

- art. 7 w zw. z 77 kpa, art. 6 i art. 8 kpa poprzez uznanie, że ogłoszenie

w sprawie przejęcia działki w posiadanie nr [...] zostało podpisane przez osobę uprawnioną.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ nie dokonał żadnych ustaleń odnośnie zakresu działania S.S. Natomiast z przywołanej uchwały Rady W. dnia [...] czerwca 2006 r. wynika, że S. S. nie posiadał stosownych pełnomocnictw.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymująca w mocy decyzje organu I instancji o odmowie przyznania użytkowania wieczystego do działki nr[...]. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji – bowiem rozstrzygnięcie to odpowiada prawu. Postępowanie zostało przeprowadzone przez organy w sposób prawidłowy, a uzasadnienie decyzji spełnia przesłanki art. 107 § 3 k.p.a. Organy prawidłowo uznały, że wniosek złożony przez H. L.w dniu 28 lipca 1995 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do działki nr [...] z działu [...] bloku [...] nie jest złożony w terminie . Zdaniem sądu za niezasadny należy uznać zarzut skargi, że termin do złożenia wniosku dekretowego nie rozpoczął biegu z uwagi na nieprawidłowe objęcie nieruchomości w posiadanie przez gminę. Gmina dokonała objęcia przedmiotowego gruntu na podstawie ogłoszenia dokonanego - w myśl rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U nr 6 poz. 43) - w dniu [...] listopada 1948 r., zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu [...] maja 1949 r. Jedynym warunkiem powodującym prawidłowość objęcia gruntu był fakt zamieszczenia ogłoszenia o tym objęciu w organie urzędowym Zarządu Miejskiego – co w niniejszej sprawie nastąpiło. Natomiast warunkiem koniecznym nie było zamieszczenie ogłoszenia w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w W. oraz jego rozplakatowane – co wynika nie tylko z treści § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r., ale też

z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ogłoszenie to

– zgodnie z § 2 pkt. 2) w/w rozporządzenia - zawierało oznaczenie obszaru, na którym grunty zostają objęte w posiadanie, przy czym przepis nie precyzował, jak dokładne powinno być to oznaczenie obszaru. Zatem stwierdzenie, że Gmina W. obejmuje w posiadanie grunty położone w obrębie W. ograniczone osiami ulic: [...],[...], [...] ... - jest wystarczająco dokładne i wyraźnie określa granicę objęcia. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela w tej kwestii stanowisko zawarte w Uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2000 r. (sygn. akt OPK 32/99, ONSA 2000/4/142, Wokanda 2000/9/36), że warunkiem skutecznego objęcia gruntów w posiadanie przez Gminę W. było zamieszczenie ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego W., o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6 poz. 43).

Tak więc Gmina prawidłowo objęła grunt w posiadanie w dniu [...] października 1948 r., zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu [...] maja 1948 r.

Również za niezasadny należy uznać zarzut skargi stwierdzający, że w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło skuteczne objęcie w posiadanie spornej nieruchomości z tego powodu, że ogłoszenie o przystąpieniu do objęcia tej nieruchomości w posiadanie przez gminę W. zostało podpisane jednoosobowo przez Wiceprezydenta W., nie posiadającego do tego upoważnienia Prezydenta W. , a tym samym nie rozpoczął bieg termin do złożenia przez dotychczasowych właścicieli wniosku o przyznanie im własności czasowej do nieruchomości. Zgodnie z § 54 ust. 3 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r.

o samorządzie gminy m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 63, poz. 479) Prezydent Miasta mógł upoważnić do podpisywania w swoim zastępstwie – ściśle określonych rodzajów pism i dokumentów – wiceprezydentów oraz poszczególnych pracowników miejskich. Brak

w aktach administracyjnych takiego upoważnienia do podpisania w imieniu Prezydenta Miasta Dziennika Urzędowego Zarządu Miejskiego W. dla wiceprezydenta S. S. nie oznacza , że takie upoważnienie nie istniało. Od wydania Dziennika Urzędowego Nr [...] upłynęło 63 lata i nie ma dziś pełnych akt Urzędu W. Jednocześnie Sąd stwierdza, że nie jest związany uchwałą Rady W. z dnia [...] czerwca 2006 r., na którą powołują się skarżąca, a z której wynika, że "ogłoszenie o przejęciu przez Gminę W. gruntów położonych w granicach miasta na podstawie obwieszczenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. Nr [...] podpisanego przez wiceprezydenta miasta W. mgr S. S. nie spowodowało żadnych skutków prawnych i należy je uznać za nieobowiązujące, gdyż wiceprezydent W. S. S. nie miał upoważnienia Prezydenta Miasta do składania podpisu pod obwieszczeniem".

Ponadto należy wskazać , że w postanowieniu z dnia 28 listopada 2001 r.

nr SK 5/01 Trybunał Konstytucyjny (odnosząc się do zarzutu braku konstytucyjnej legitymacji PKWN, KRN, Rządu Tymczasowego, a także legitymacji później istniejących organów do wydawania dekretów z mocą ustawy) stwierdził, że brak tej konstytucyjnej legitymacji nie może nieść konsekwencji w postaci ignorowania faktu, że efektywnie wykonywały one władzę państwową. Akty normatywne tych organów były podstawa rozstrzygnięć indywidualnych, które m.in. innymi ukształtowały strukturę własnościową w obszarze własności rolnej, a także stosunki prawne w innych dziedzinach życia społecznego. Upływ czasu, który z punktu widzenia prawa nie jest nie jest zjawiskiem obojętnym, nadał tym stosunkom trwałość i dziś są podstawą ekonomicznej i społecznej egzystencji znacznej części społeczeństwa. Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 marca 2004 r. IV CK 188/03 wskazał, że choć można mieć wątpliwości, czy dekret

z dnia 6 września 1944 r. o reformie rolnej był aktem suwerennej władzy ustawodawczej oraz czy posiadał dostateczne umocowanie prawne, to niezależnie od negatywnej nawet oceny samej legitymizacji organu i prawa przez niego stanowionego, nie można już obecnie kwestionować skutków jakie akt ten wywołał, a które były akceptowane wyraźnie lub w sposób dorozumiany przez późniejszego ustawodawcę

i doprowadziły do powstania nowych trwałych stosunków prawnych. Oba przywołane przez sąd orzeczenia zostały wydane wprawdzie w związku z oceną dekretu o reformie rolnej, ale zdaniem sądu stanowiska tam zawarte w pełni odnoszą się do podstaw obowiązywania tzw. Dekretu [...]. Dlatego podważenia skutku prawnego objęcia w posiadanie spornej nieruchomości ,zdaniem sądu, nie może odnieść skutku.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

Nr 153 poz. 1270 ze zm.)