Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1089/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-10-28 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 28 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 2 września 2013 r. (data stempla pocztowego) K. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł.

W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem, źródłem utrzymania rodziny są dochody osiągane przez wnioskodawcę z tytułu renty w kwocie 1.690,75 zł netto miesięcznie i wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.125 zł netto miesięcznie, a także dochody uzyskiwane przez jego żonę z tytułu umowy zlecenia, których średnia miesięczna wysokość wynosi 1.818,37 zł netto, syn wnioskodawcy pozostaje bez pracy, małżonkowie posiadają mieszkanie o powierzchni 59,60 m2.

Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Regulacja zawarta w art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Na podstawie ww. przepisu Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 6 września 2013 r. (doręczonym w dniu 9 września 2013 r.) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: 1) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę, jego małżonkę i syna zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy (PIT-40A), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok przez którąś z ww. osób stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego; 2) dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z tytułu renty, tj. ostatniego odcinka renty, a w przypadku otrzymywania renty na konto bankowe – odpisu decyzji o przyznaniu/waloryzacji tego świadczenia; 3) zaświadczenia od pracodawcy wnioskodawcy o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z informacją czy jest z tego świadczenia prowadzona egzekucja, a jeżeli tak podania wysokości dokonanych w okresie trzech ostatnich miesięcy potrąceń; 4) dokumentów potwierdzających źródła i wysokość dochodów osiągniętych przez małżonkę wnioskodawcy w okresie ostatnich trzech miesięcy (umów zlecenia, umów o dzieło, rachunków); 5) zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że syn wnioskodawcy posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku; 6) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, jego małżonkę oraz syna rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z ww. osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; 7) oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie zarejestrowanych na niego, jego małżonkę lub syna pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); 8) oświadczenia, czy jest względem wnioskodawcy, jego małżonki lub syna prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z ich majątku; 9) dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawcy, jego małżonki lub syna (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów); 10) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę, jego małżonkę lub syna kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.). Wyjaśniono przy tym wnioskodawcy, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.

Wnioskodawca w dniu 19 września 2013 r. (data stempla pocztowego) złożył pismo, w którym wyjaśnił, że nie jest w stanie przedstawić wymaganych dokumentów we wskazanym terminie. Podniósł, że czas niezbędny na uzyskanie w szczególności zaświadczeń od pracodawców potwierdzających wysokość zadeklarowanych przez niego dochodów małżonków przekracza termin siedmiu dni. Nadmienił przy tym, że wskazana we wniosku kwota dochodów małżonków jest zgodna z wysokością dochodów faktycznie przez nich osiąganych. Wnioskodawca poinformował także, że ze względu na planowany zabieg chirurgiczny będzie niezdolny do poruszania się przez dłuższy okres czasu.

Przedmiotowe pismo Referendarz sądowy zakwalifikował jako wniosek o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów i termin ten przedłużył o 14 dni, o czym wnioskodawca został poinformowany zarządzeniem z dnia 24 września 2013 r. (doręczonym w dniu 30 września 2013 r.).

Pomimo przedłużenia tego terminu wnioskodawca nie przedłożył żadnego z wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na weryfikację danych zawartych we wniosku o przyznanie mu prawa pomocy. W piśmie z dnia 3 października 2013 r. (data stempla pocztowego) wnioskodawca oświadczył, że cyt.: "(...) nie mam najmniejszego zamiaru biegać w chwili obecnej z nogą po operacji przy kulach i narazić się na jakiekolwiek niechciane uszkodzenia mojego kolana po urzędach aby dostarczyć wykaz dokumentacji wskazanej przez referendarza sądowego (...)". Zakwestionował także zasadność nałożenia na niego obowiązku przedstawienia dokumentów wymienionych w zarządzeniu z dnia 6 września 2013 r. Do pisma dołączył kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego, które miało miejsce w dniach od 18 do 23 września 2013 r. oraz zawiadomienia z dnia 13 września 2013 r. o wszczęciu śledztwa przez prokuraturę rejonową w sprawie przekroczenia uprawnień, niedopełnienia obowiązków przez naczelnika urzędu skarbowego i dyrektora izby skarbowej.

Odnosząc się do podniesionej przez wnioskodawcę niemożności uzyskania wymaganych dokumentów z uwagi na przebytą przez niego operację kolana oraz konieczność poruszania się przy pomocy kul, Referendarz sądowy zauważa, że wśród wymaganych dokumentów wymienione zostały także pisemne oświadczenia wnioskodawcy. Trudno zaś przyjąć, aby unieruchomienie kolana stanowiło przeszkodę do ich sporządzenia, a mimo to wnioskodawca ich nie przedłożył. Wnioskodawca nie nadesłał również dokumentów źródłowych, które obrazowałyby wysokość ponoszonych przez małżonków kosztów utrzymania. Bez wątpienia rachunki i faktury VAT wystawiane przez dostawców mediów są w posiadaniu wnioskodawcy. Natomiast do odbioru dokumentów w formie zaświadczeń, wnioskodawca mógł ustanowić pełnomocnika w osobie jednego z członków rodziny, czego nie uczynił. Brak jest także informacji o przeszkodach uniemożliwiających żonie oraz synowi wnioskodawcy wystąpienie odpowiednio do pracodawcy, powiatowego urzędu pracy, czy banku o wydanie stosownych dokumentów dotyczących ich sytuacji finansowej, a wymienionych w zarządzeniu Referendarza sądowego.

W tak ustalonym stanie faktycznym stwierdzić należało, że to sam wnioskodawca uniemożliwił, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów bez wskazania jakiejkolwiek uzasadnionej przyczyny, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Zaniechanie wnioskodawcy w tym zakresie skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych.

Podkreślić należy, że wnioskodawca już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jej możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów.

W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.).

Końcowo, wyjaśnić należy wnioskodawcy, że zarządzenie Referendarza sądowego z dnia 6 września 2013 r., którym zobowiązano wnioskodawcę do przedstawienia dokumentów dotyczących sytuacji finansowej jego i członków jego najbliższej rodziny, z którymi wspólnie zamieszkuje wydane zostało na podstawie przepisu zawartego w art. 255 p.p.s.a., którego treść została przywołana powyżej.

Ze względu na fakt, że wnioskodawca pomimo nałożonego zobowiązania nie przedłożył wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby wskazane we wniosku okoliczności, uznano, że nie wykazał on, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.