Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1446/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art 156 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 63
journal: Dz.U. 1994 nr 105 poz 509
law: Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skarg Gminy K. oraz M. B., M. F. i T. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 sierpnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargi oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z 17 listopada 1980 r. nr [...] Naczelnik Dzielnicy K.-Ś. orzekł o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości przy ul. [...] w K. i odszkodowaniu z tytułu przejęcia w wysokości [...] zł (decyzja ta była poprzedzona decyzją tegoż Naczelnika z 28 października 1982 r. o ustaleniu kosztów zawrotu budynku, przewyższającego jego wartość). Decyzja o przejęciu z 17 listopada 1980 r. została zmieniona przez ww. Naczelnika Dzielnicy decyzją z 29 grudnia 1980 r. nr [...], za zgodą stron w ten sposób, że odszkodowanie zostało ustalone na kwotę [...]zł. Po rozpatrzeniu odwołania D. M. – właściciela nieruchomości – decyzja z 29 grudnia 1980 r. została utrzymana w mocy decyzją Prezydenta Miasta K. z 22 lutego 1981 r. nr [...] Prezydent wskazał, że koszt remontu przekroczył 50% wartości technicznej budynku, co uzasadnia przejęcie budynku na własność Skarbu Państwa.

D. M., pismem z 27 września 1990 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z 22 lutego 1981 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika z 17 listopada 1980 r. – jak zaznaczono we wniosku.

Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, decyzją z 27 listopada 1995 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności tych decyzji. Wyrokiem z dnia 27 października 1997 r. sygn. akt IV SA 8/96, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 27 listopada 1995 r. wskazując, iż organ nie odniósł się w niej do istotnych dowodów w sprawie, w tym m.in. do opinii szacunkowo-technicznej sporządzonej przez biegłych.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z 10 września 1998 r. nr [...] stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta K. z 22 lutego 1981 r. nr [...] w części określonej w aktach notarialnych dotyczących sprzedanych lokali nr [...] oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali została wydana z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jej nieważność. Przyczyną stwierdzenia nieważności tej decyzji było ustalenie przez organ, rażącego zaniżenia wartości nieruchomości oraz zawyżenia jej kosztów – w efekcie niezaistnienia przesłanek do przejęcia własności tej nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie art. 16 ust 1 ustawy z 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (t.j. Dz.U. z 1968 r. nr 36 poz. 249).

Pismem z dnia 8 lipca 2011 r. T. F. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 10 września 1998 r., podając, iż organ naczelny błędnie ocenił kwestię nieodwracalności skutków prawnych decyzji z dnia 22 lutego 1981 r., bowiem stwierdzenie jej nieważności w części spowodowało wygaśnięcie praw odrębnej własności lokali pomimo, iż podlegały one ochronie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, zatem należało stwierdzić tylko wydanie jej z naruszeniem prawa. Pismem z dnia 1 lutego 2012 r. D. M. i A. M. także wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 10 września 1998 r., w części, ww. do której stwierdzono, że decyzja Prezydenta z 22 lutego 1981 r. – została wydana z naruszeniem prawa, wskazując, iż wadliwie organ przyjął, iż decyzja Prezydenta w części wywoływała nieodwracalne skutki prawne.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia 30 października 2013 r. nr [...], stwierdził nieważność decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 10 września 1998 r. nr [...], zaś Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z 26 czerwca 2014 r. nr [...] utrzymał ją w mocy, w uzasadnieniu wskazując: decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 10 września 1998 r. weszła do obrotu prawnego i wywołała skutki prawne, o czym świadczą znajdujące się w aktach zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji przez strony postępowania oraz prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla K. Ś. w K. z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt [...], z którego wynika, iż na skutek jej wydania wygasły prawa odrębnej własności lokali nr [...]. Prezydent Miasta K. decyzją nr [...] z dnia 22 lutego 1981 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy K. - Ś. nr [...] z dnia 29 grudnia 1980 r. o zmianie na podstawie art. 155 k.p.a., decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. z dnia 17 listopada 1980 r., w części dot. wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość, zatem zmiana dotyczyła tylko części odszkodowawczej decyzji nacjonalizacyjnej i tylko w tej części doszło do zmiany decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. z dnia 17 listopada 1980 r., natomiast w pozostałej części, tj. przejęcia nieruchomości przy ul. [...], decyzja z dnia 17 listopada 1980 r. dalej funkcjonowała w obrocie prawnym w postaci niezmienionej. Z powodu błędnego uznania przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, iż decyzją z dnia 22 lutego 1981 r. utrzymano w mocy rozstrzygnięcie również w przedmiocie przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, organ ustalił zbyt szeroki zakres postępowania. W konsekwencji za przejaw rażącego naruszenia prawa należało uznać dokonanie oceny legalności przesłanek tylko przejęcia nieruchomości zawartych w decyzji z dnia 17 listopada 1980 r. natomiast brak dokonanej w niej oceny odszkodowania przez pryzmat art. 155 k.p.a. Decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 22 lutego 1981 r. nie wywoływała skutków prawnych w sferze praw rzeczowych, ponieważ odnosiła się jedynie do części odszkodowawczej decyzji z dnia 17 listopada 1981 r. i w konsekwencji stwierdzenie jej nieważności nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, tym samym kontrolowana decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 10 września 1998 r. również rażąco narusza art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 K.p.a. W wyniku niniejszej decyzji pozostanie do rozpatrzenia wniosek D. M. z dnia 27 września 1990 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 22 lutego 1981 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. z dnia 29 grudnia 1980 r. o zmianie na podstawie art. 155 K.p.a. decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. z dnia 17 listopada 1980 r., w części dot. wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość.

Minister Infrastruktury i Rozwoju - po rozpatrzeniu wniosku D. M. oraz A. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia 26 czerwca 2014 r. - utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 30.10.2013 r.

Na tę decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli D. M. i A. M.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 166/15 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 30 października 2013 r. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że zasadnicza kwestia w niniejszej sprawie sprowadzała się do tego, czy decyzja Prezydenta Miasta K. z 22 lutego 1981 r. - kontrolowana w postępowaniu nadzorczym przez PUMiRM - utrzymywała w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy K. – Ś. z dnia 17 listopada 1980 r. także w części niedotyczącej odszkodowania, czy tylko w części zmienionej decyzją tego organu z dnia 29 grudnia 1980 r., wydanej na podstawie art. 155 K.p.a., w oparciu o którą wysokość odszkodowania, które przysługiwało D. M. za przejętą nieruchomość przy ul. [...] ustalono na kwotę [...]zł. Wiążącej, dla składu orzekającego w niniejszej sprawie, odpowiedzi na to pytanie udzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 1997 r., sygn. akt IV.SA.8/96, uchylającym poprzednią decyzję organu nadzorczego (Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa) z 27 listopada 1995 r. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął wówczas, że "Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy K. – Ś. z dnia 29 grudnia 1980 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa zabudowanej nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], stanowiącej własność D. M. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego Prezydenta Miasta K. (...) z 22 lutego 1981 r." Wobec tego stanął na stanowisku, że decyzja Naczelnika Dzielnicy K. – Ś. z dnia 17.11.1980 r., zmieniona decyzją tego organu z dnia 29 grudnia 1980 r. (art. 155 K.p.a.) utrzymana została w mocy decyzją Prezydenta Miasta K. z 22 lutego 1981 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku z dnia 27 września 1990 r. D. M. domagał się stwierdzenia nieważności tych decyzji, a następnie żądali tego jego spadkobiercy. NSA podał także, iż dokonane wyliczenia zarówno wartości technicznej przedmiotowego budynku, jak i kosztów wykonanych robót były kwestionowane w złożonym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej i decyzji organu odwoławczego. Sąd ten przyjął bowiem, że zakwestionowanie tych wartości w efekcie sprowadzało się do podważenia zasadności decyzji i "braku podstawy prawnej decyzji do orzeczenia o przejęciu na Skarb Państwa nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]". W ocenie NSA, organ nadzoru zobowiązany był zatem do wnikliwego zbadania, czy wyliczenia tych wartości były dokonane prawidłowo. Sąd ten podkreślił, że nie były kwestionowane zasady obliczenia odszkodowania za przejętą nieruchomość. Kwestionowano zaś w trybie nieważnościowym sposób obliczenia wartości budynku i wartości remontu. NSA podkreślił, że ma to zasadnicze znaczenie w sprawie, bo gdyby prawidłowo obliczono wartość nieruchomości oraz koszt remontu - jak podniósł D. M. oraz jego następcy prawni – nie byłoby podstaw do przejęcia tej nieruchomości. Wydanie zaś decyzji o przejęciu bez podstawy prawnej uzasadniałoby stwierdzenie jej nieważności. Sąd nadmienił, że w prawomocnym, wskazanym uprzednio i wiążącym wyroku NSA zaznaczono także, iż kwestia przyznawanego odszkodowania ściśle wiązała się z istnieniem podstaw do przejęcia danej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków. Reasumując, NSA przyjął, że wniesione odwołanie D. M. tyczyło decyzji Naczelnika Dzielnicy K. – Ś. z dnia 17 listopada 1980 r., zmienionej decyzją z 29 grudnia 1980 r. i utrzymanej w mocy decyzją Prezydenta Miasta K. z 22 lutego 1981 r. Wobec tego zarówno Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, jak i Minister Infrastruktury i Rozwoju winni uwzględnić ocenę prawną zawartą w tym wyroku. Nie mogli wobec tego przyjąć, że rażącym naruszeniem prawa skutkowało przyjęcie przez PUMiRM, iż wniosek D. M. z dnia 27 września 1990 r. o stwierdzenie nieważności tej nacjonalizacji, dotyczył decyzji Prezydenta Miasta K. z 22 lutego 1981 r., jako utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy K. – Ś. z dnia 17 listopada 1980 r. nie tylko w części dotyczącej przyznanego odszkodowania. W kontekście wskazanego wyroku NSA PUMiRM, jako organ prowadzący postępowanie nadzorcze, nie był zobligowany do ograniczenia swej kontroli jedynie do kwestii odszkodowawczej, a wykroczenie poza te ramy nie mogło stanowić rażącego naruszenia prawa. Zasadnicze znaczenie w sprawie mają zatem ustalenia w tym zakresie jakie poczynił NSA. Wobec tego zastosowanie się do nich przez PUMiRM nie mogło zostać przez Ministrów potraktowane, jako rażące naruszenie prawa. Minister Infrastruktury i Rozwoju wadliwie przyjął zatem, że z rażącym naruszeniem prawa wydano decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast także w tym zakresie, w jakim przesądziła ona o wydaniu w części decyzji Prezydenta Miasta K. z 22 lutego 1981 r. z naruszeniem prawa (w części określonej w aktach notarialnych dotyczących sprzedanych lokali nr [...] oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali). Minister Infrastruktury i Rozwoju przyjął bowiem, że stwierdzenie jej nieważności nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych w sferze praw rzeczowych, skoro rozstrzygała ona jedynie o wysokości przyznanego odszkodowania (odnosiła się jedynie do części odszkodowawczej decyzji z dnia 17 listopada 1981 r.).

Mając zatem na uwadze fakt, że decyzja Prezydenta Miasta K. z 22 lutego 1981 r. utrzymująca w mocy decyzję zmieniającą decyzję Naczelnika Dzielnicy K. – Ś. z dnia 17 listopada 1980 r. nie dotyczyła tylko wysokości przyznanego odszkodowania (wg NSA chodziło o podstawy do przejęcia przedmiotowej nieruchomości), to żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z 22 lutego 1981 r. mogło prowadzić do kontroli - przez pryzmat przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. - także tej części decyzji Naczelnika Dzielnicy K. – Ś. z dnia 17 listopada 1980 r. która rozstrzygnęła o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości. Objęcie jej kontrolą przez organ nadzoru także w tej części nie stanowiło rażącego naruszenia prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skarg kasacyjnych T. F., Ministra Infrastruktury i Rozwoju i T. W.-K. wyrokiem z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 2816/15 oddalił skargi kasacyjne. W uzasadnieniu NSA wskazał, że zasadnie w sprawie został powołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 1997 r. IV SA 8/96. Wyrok ten oceniał decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 27 listopada 1995 r. która odmówiła stwierdzenia nieważności trzech decyzji wydanych w sprawie przejęcia na Skarb Państwa nieruchomości D. M. przy ul. [...] w K. i odszkodowania za to przejęcie, tj. dwóch decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. z 17 listopada 1980 r. o przejęciu i odszkodowaniu, z 29 grudnia 1980 r. o zmianie wysokości odszkodowania i jednej decyzji Prezydenta Miasta K. z 22 lutego 1981 r. Podczas badania w trybie nadzoru sprawy, zakreślonej przez Naczelny Sąd w wyroku z 27 października 1997 r., to właśnie spełnienie przesłanek przejęcia nieruchomości – koszt zwrotu a wartość nieruchomości – w świetle opinii biegłych rzeczoznawców, a taki zakres oceny wynikał także z wniosku D. M. z 27 września 1990 r., który jakkolwiek wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z 22 lutego 1981 r., utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika z 17 listopada 1980 r., to jednak z wniosku wyraźnie wynikało, iż chodzi o zasadność przejęcia nieruchomości. Zaznaczyć przy tym należy, iż decyzja Prezydenta z 22 lutego 1981 r., choć wydana została w postępowaniu odwoławczym od decyzji z 29 grudnia 1980 r. o zmianie wysokości odszkodowania, w uzasadnieniu dotyczyła także właśnie spełnienia przesłanek przejęcia.

Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 stycznia 2000 r. nr [...], organ uchylił w części – za wyjątkiem dotyczącym lokali nr [...] – decyzję Naczelnika Dzielnicy K. – Ś. z dnia 17 listopada 1980 r. nr [...] i zmieniającą ją decyzji Naczelnika Dzielnicy K. – Ś. z dnia 29 grudnia 1980 r. nr [...] w sprawie przejęcia na własność skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] w K.. W uzasadnieniu organ wskazał, że odwołanie od decyzji orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości oraz ustalającej wysokość odszkodowania "odżyło" w stosunku do tej nieruchomości, za wyjątkiem lokali nr [...]. W stosunku bowiem do tych lokali decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 22 lutego 1981 r. jest ostateczna. Organ podzielił zdanie wnioskodawców, że decyzje organu I instancji powinny zostać uchylone a postępowanie umorzone jako bezprzedmiotowe. Organ I instancji orzekał na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remoncie i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków. Przepisy tej ustawy stanowiły podstawę prawną orzekania organu I instancji, jak również upoważniały go do władczego kształtowania praw i obowiązków stron postępowania. Powołana ustawa jednak już nie obowiązuje. Należy wobec powyższego stwierdzić, że postępowanie w sprawie przejęcia na własność przedmiotowej nieruchomości oraz przyznania odszkodowania za tę nieruchomość poza lokalami nr [...] stało się bezprzedmiotowe.

Wnioskiem z dnia 13 grudnia 2013 r. K. B. (właściciel lokalu nr [...]) zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji SKO z dnia 24 stycznia 2000 r. W ocenie wnioskodawcy D. M. składał odwołanie wyłącznie od wydanej w trybie art. 155 K.p.a. decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. z dnia 29 grudnia 1980 r. zmieniającej decyzję z dnia 17 listopada 1980 r. jedynie w części dotyczącej wysokości przyznanego D. M. odszkodowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało zatem odwołanie od decyzji ostatecznej, czym rażąco naruszyło prawo, w szczególności art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 16 § 1 K.p.a. Niedopuszczalnym jest bowiem, merytoryczne rozpatrywanie odwołania od decyzji ostatecznej. Wnioskodawca pokreślił, iż u podstaw decyzji Kolegium leżała decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 10 września 1998 r. nr [...], której nieważność została stwierdzona decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 30 października 2013 r. nr [...] Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium złożyli w dniu 14 lutego 2014 r. również T. F., M. B. oraz M. F. (właściciele lokalu nr [...]). Wnioskodawcy przytoczyli w znacznej części te same argumenty przemawiające za stwierdzeniem nieważności decyzji, które przedstawił K. B..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 sierpnia 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 157 § 1 i 2 w związku z art. 156 § 1 K.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji SKO w K. z dnia 24 stycznia 2000 r. Kol. Odw. [...] W uzasadnieniu organ podniósł, że rozpatrując wnioski o stwierdzenie nieważności opisanej na wstępie decyzji z dnia 24 stycznia 2000 r. nie stwierdził, by decyzja ta była dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. U podstaw decyzji Kolegium z dnia 24 stycznia 2000 r. orzekającej o uchyleniu tej części decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. z dnia 17 listopada 1980 r. orzekającej o przejęciu na rzecz Państwa własności nieruchomości przy ul. [...] w K., która nie obejmowała lokali nr [...] o umorzeniu w tej części postępowania leżała decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 10 września 1998 r. nr [...] wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku D. M. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 22 lutego 1981 r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. z dnia 17 listopada 1980 r. zmienioną decyzją z dnia 29 grudnia 1980 r. Decyzją tą Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast orzekł, iż decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 22 lutego 1981 r. w części określonej w aktach notarialnych sprzedanych lokali nr [...] oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom tych lokali została wydana z naruszeniem prawa, natomiast w pozostałej części stwierdził jej nieważność. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził bowiem, iż decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 22 lutego 1981 r. w części dotyczącej lokali nr [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne. Wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, iż decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 22 lutego 1981 r. została wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania D. M. zarówno od decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. z dnia 17 listopada 1980 r. o przejęciu na rzecz Państwa własności opisanej w niej nieruchomości oraz o odszkodowaniu z tego tytułu jak i od decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. z dnia 29 grudnia 1980 r. zmieniającej decyzję z dnia 17 listopada 1980 r. w zakresie wysokości przyznanego odszkodowania i utrzymała w mocy te decyzje. Powyższa decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wbrew twierdzeniom wnioskodawców nadal pozostaje w obrocie prawnym. Prawomocnym wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2015 r. (sygn. akt IV SA/Wa 166/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił bowiem decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 26 czerwca 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 30 października 2013 r. orzekające o stwierdzeniu nieważności opisanej powyżej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Skutkiem decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast było "odżycie" odwołania D. M. złożonego w dniu 12 stycznia 1981 r. odnośnie tej części decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - Ś. z dnia 17 listopada 1980 r. zmienionej decyzją z dnia 29 grudnia 1980 r., w odniesieniu do której wyeliminowana z obrotu prawnego z mocą ex tunc na skutek stwierdzenia nieważności została decyzja organu II instancji - tj. decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 22 lutego 1981 r. Natomiast w odniesieniu do lokali mieszkalnych nr [...] znajdujących się w budynku przy ul. [...] w K. oraz związanych z własnością tych lokalu praw do części wspólnych budynku oraz gruntu decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 22 lutego 1981 r. pozostała w obrocie prawnym, co oznacza, że w tym zakresie własność nieruchomości przeszła na rzecz Państwa i dokonane po dniu 22 lutego 1981 r. rozporządzenia w tym zakresie przez Skarb Państwa pozostają w mocy. Mając na uwadze treść decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 10 września 1998 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze było zobligowane do rozpoznania odwołania D. M. od tej części decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. z dnia 17 listopada 1980 r. zmienionej decyzją z dnia 29 grudnia 1980 r., od której w skutek stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji odwołanie nie pozostało nie rozpatrzone. W tym miejscu należy przypomnieć, iż decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 10 września 1998 r. zapadła po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 października 1997 r. (sygn. akt .IV SA 8/96) wydanej w sprawie z wspomnianego powyżej wniosku D. M. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 22 lutego 1981 r. - decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa (poprzednika prawnego Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast) z dnia 27 listopada 1995 r, nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 22 lutego 1981 r. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przesądził, iż odwołanie D. M. złożone w dniu 12 stycznia 1981 r. obejmowało swoim zakresem decyzję Naczelnika Dzielnicy K.- Ś. z dnia 17 listopada 1980 r. zmienioną decyzją tegoż organu z dnia 29 grudnia 1980 r., a decyzja Prezydenta Miasta K. wydana w wyniku rozpatrzenia tegoż odwołania z dnia 22 lutego 1981 r. orzekała o utrzymaniu w mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy K.- Ś. z dnia 17 listopada 1980 r. orzekającej o przejęciu własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] ha rzecz Państwa i odszkodowaniu, zmienionej decyzją tegoż organu z dnia 29 grudnia 1980 r. w zakresie wysokości przyznanego odszkodowania. Oceną prawną wyrażoną w powyższym wyroku z mocy art. 99 P.p.s.a. związany był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznający skargę na wyżej opisaną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 26 czerwca 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 30 października 2013 r. stwierdzającą nieważność wyżej opisanej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 10 września 1998 r. i ocenę tę w pełni zaakceptował. Ocena ta oraz fakt pozostawania w obrocie prawnym decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 10 września 1998 r. orzekającej o stwierdzeniu, iż decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 22 lutego 1981 r. w części określonej w aktach notarialnych sprzedanych lokali nr [...] oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom tych lokali została wydana z naruszeniem prawa oraz o stwierdzeniu nieważności pozostałej części decyzji niewątpliwie wpływa na ocenę legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 stycznia 2000 r. rozstrzygającej o odwołaniu D. M. od decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. z dnia 17 listopada 1980 r. zmienionej decyzją tegoż organu z dnia 29 grudnia 1980 r. W kontekście przedstawionego stanu prawnego wynikającego z faktu pozostawania w obrocie prawnym decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 10 września 1998 r. i ocen prawnych zawartych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 1997 r. sygn. IV SA 8/96, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 166/15 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 2816/15 oddalającego skargę kasacyjną od poprzednio wymienionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzut, iż Kolegium wydając decyzję z dnia 24 stycznia 2000 r. rażąco naruszyło prawo, gdyż rozpatrzyło odwołanie od decyzji ostatecznej, albowiem od decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. z dnia 17 listopada 1980 r. nie złożono odwołania, jest chybiony. Z przedstawionych powyżej wiążących ocen w sposób nie budzący wątpliwości wynika, iż D. M. swoim odwołaniem złożonym w dniu 12 stycznia 1981 r. objął także decyzję z dnia 17 listopada 1980 r. a nie tylko decyzję z dnia 29 grudnia 1980 r. Jednocześnie stwierdzić należy, iż brak jest dowodów potwierdzających, iż decyzja z dnia 17 listopada 1980 r. była w dniu 12 stycznia 1981 r. tj. w dniu złożenia odwołania przez D. M. decyzją ostateczną (upłynął termin do złożenia od niej odwołania). Nie zachowała się bowiem całość akt sprawy przejęcia na własność państwa przedmiotowej nieruchomości a po upływie bez mała 37 lat od daty wydania decyzji nie jest możliwym ustalenie dokładnej daty doręczenia tej decyzji, skoro w zachowanych aktach brak jest dowodu jej doręczenia, a adresat decyzji już nie żyje.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Gmina Miejska K. zarzucając naruszenie:

1/ art. 7 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy;

2/ art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego zebranego w sprawie;

3/ art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie co miało istotny wpływ na wydanie wadliwego orzeczenia.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że D. M. swoim odwołaniem złożonym w dniu 12 stycznia 1981 r. objął także decyzję z dnia 17 listopada 1980 r., a nie tylko decyzję z dnia 29 grudnia 1980 r. Jednocześnie brak jest dowodów potwierdzających, że decyzja z dnia 17 listopada 1980 r. była w dniu 12 stycznia 1981 r. tj. w dniu złożenia odwołania decyzją ostateczną. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł również T. F., M. B. i M. F. zarzucając naruszenie:

1/ art. 99 ustawy wprowadzającej ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niewłaściwą wykładnię i błędne uznanie, że ocena prawna wyrażona przez NSA w wyroku z dnia 27 października 1997 r. sygn. akt IV SA 8/96 wiąże SKO w K., co doprowadziło do uznania, że odwołanie D. M. z dnia 12 stycznia 1981 r. obejmowało zarówno decyzję z dnia 17 listopada 1980 r. jak i decyzję z dnia 29 grudnia 1981 r., podczas gdy ocena prawna wiąże jedynie organy lub sądy w sprawach, które są tożsame, a postepowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 22 lutego 1980 r. i postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji SKO w K. z dnia 24 stycznia 2000 r. nie są tą samą sprawą administracyjną;

2/ art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. poprzez odmowe stwierdzenia nieważności decyzji, która zapadła w sprawie już uprzednio zakończonej ostateczną decyzją administracyjną wskutek błędnego uznania, że odwołanie D. M. z dnia 12 stycznia 1981 r. mogło dotyczyć nie tylko decyzji wydanej na podstawie art. 155 K.p.a. lecz również poprzedzającej ją decyzji z dnia 17 listopada 1980 r.

Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o uchylenie decyzji SKO w K. z dnia 29 sierpnia 2018 r.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu jest poddana ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego orzekająca o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 stycznia 2000 r., którą to decyzją uchylono (z wyjątkiem 4 lokali) decyzję Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości przy ul. [...] w K. z dnia 17 listopada 1980 r. wydaną w oparciu o tzw. ustawę remontową i umarzającą postępowanie. W ocenie organu, brak podstaw do stwierdzenia, iż decyzja z dnia 24 stycznia 2000 r. była dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. U podstaw rozstrzygnięcia organu orzekającego w dacie 24 stycznia 2000 r. stanął fakt, że ustawa, w oparciu o którą orzekał organ I instancji (o przejęciu na własność w/w nieruchomości) nie obowiązuje, postępowanie w sprawie przejęcia własności tej nieruchomości jest zatem bezprzedmiotowe. Organ ten uznał także, iż odwołanie od decyzji z 17 listopada 1980 r. o przejęciu na własność tej nieruchomości "odżyło" wobec stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji – Prezydenta Miasta K. z 22 lutego 1981 r. Stwierdzenia tej nieważności dokonał Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z 10 września 1998 r.

Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 stycznia 2000 r. wskazywał na rażące naruszenie prawa, jakiego dopuścił się organ orzekając w sprawie już zakończonej decyzją ostateczną. W ocenie wnoszącego o stwierdzenie nieważności decyzji z 24 stycznia 2000 r., odwołanie byłego właściciela tej nieruchomości z dnia 12 stycznia 1981 r. dotyczyło wyłącznie wysokości orzeczonego odszkodowania ustalonego przez organ decyzją wydaną w oparciu o art. 155 K.p.a. w dacie 29 grudnia 1980 r., a nie przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa dokonanego decyzją z 17 listopada 1980 r.

Zgodnie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 14 marca 2012 r. II OSK 2525/10 LEX nr 1145613 orzekł, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. W podobnym duchu wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 marca 2012 r. III UK 77/11 LEX nr 1213420 wskazując, iż decyzja administracyjna może zostać uznana za wydaną "z rażącym naruszeniem prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tylko wówczas, gdy w odniesieniu do niej spełnią się kumulatywnie następujące przesłanki: oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; przepis, który został naruszony, nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni prawa; skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji.

Interpretacja pojęcia "rażące naruszenie prawa", jako wadliwości decyzji polegającej na naruszeniu przez organ przepisów w sposób oczywisty, nie budzący wątpliwości, a więc występującej w orzeczeniu organu sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną tego rozstrzygnięcia z jednoczesną wadliwością skutkującą powstaniem następstw, które nie są do pogodzenia z obowiązującym porządkiem prawnym tj. wywołujących skutki których nie sposób zaakceptować jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa - jest ugruntowana w orzecznictwie sądowym. Podkreśla się przy tym konieczność komutatywnego spełnienia obu tych przesłanek. Poza wyżej przytoczonymi orzeczeniami wskazać tu można dla przykładu wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 października 2018 r., II OSK 2668/16, z dnia 13 czerwca 2008 r. II OSK 387/07 LEX nr 486051, z dnia 8 kwietnia 2008 r. II OSK 368/07 LEX nr 468745, z dnia 15 marca 2012 r. z dnia 8 marca 2012 r. I OSK 363/11 oraz z dnia 24 listopada 2011 r. II OSK 1667/10. Nie każde zatem naruszenie prawa w procesie wydawania decyzji administracyjnych ma charakter naruszenia rażącego. Charakter taki ma jedynie takie naruszenie, którego zakres sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym stanowi zaprzeczenie samej istoty unormowania zawartego w określonych przepisach. Innymi słowy o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one w jawnej sprzeczności. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, muszą być przy tym niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

W ocenie sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, trudno mówić, aby decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 stycznia 2000 r. wydana została w sposób jawnie sprzeczny z obowiązującymi przepisami (aczkolwiek nie wskazywała prawidłowo podstawy prawnej umorzenia – o czym niżej) ani też by skutki, jakie wywołała były nie do pogodzenia z zasadami praworządności, jakie obowiązują w państwie prawa.

Wydając decyzję organ uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji "ożywia" odwołanie i jako organ aktualnie kompetentny do rozstrzygnięcia sprawy w drugiej instancji (od decyzji Prezydenta Miasta K.) wydał decyzję według stanu prawnego, jaki aktualnie, na datę wydania decyzji obowiązywał. W dacie tej nie obowiązywała ustawa z 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (utrata mocy obowiązującej tej ustawy to 12 listopada 1994 r.). Organ uznał zatem, że nie może sprawy rozstrzygać merytorycznie tj. rozstrzygać czy w zawiązku z remontem przeprowadzonym w kamienicy zlokalizowanej przy ul. [...] w K. zachodziły podstawy do jej przejęcia na własność przez Skarb Państwa tj., że zaistniały lub nie zaistniały okoliczności o których mowa w art. 16 ust 1 tejże ustawy. Nie mogąc orzekać merytorycznie w sprawie, organ uznał, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, co uzasadniało umorzenie postępowania. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Jak przyjmuje się powszechnie, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie, co do istoty (merytorycznie). Jak zasadnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 24 kwietnia 2018 r. II OSK 1469/16 bezprzedmiotowość postępowania z jakiejkolwiek przyczyny obejmuje zarówno przyczyny podmiotowe jak i przyczyny przedmiotowe. Do przyczyn przedmiotowych należy zaliczyć ustalenie w wyniku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w sprawie, w której postępowanie zostało wszczęte, że stan faktyczny nie odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu zapisanemu w normie materialnego prawa administracyjnego będącego podstawą rozpoznawanej sprawy. W razie gdy stan faktyczny nie odpowiada hipotetycznemu stanowi zapisanemu w normie materialnego prawa administracyjnego wyłączona jest dopuszczalność wyprowadzenia nakazów obciążających jednostkę.

Jeżeli zatem do konkretnego stanu faktycznego (w niniejszej sprawie, wykonania remontu, wysokości kosztów tego remontu oraz wartości obiektu będącego przedmiotem remontu) brak normy prawnej, w oparciu o którą organ może wydać decyzję, tworzy to stan bezprzedmiotowości, co w ocenie organu uzasadniało umorzenie postępowania. Co do uchylenia decyzji organu I instancji jak się wydaje (organ bezpośrednio tego nie artykułuje) organ odwoławczy uznał, że nie może ograniczyć się tylko do umorzenia postępowania, gdyż bezprzedmiotowość ta wystąpiła na czas orzekania przez organ II instancji a w obiegu prawnym była decyzja merytoryczna organu I instancji.

Stanowisko to (co do podstawy prawnej umorzenia w oparciu o art. 105 K.p.a., oraz konieczności uchylenia decyzji organu I instancji) nie do końca było poprawne. Istniała bowiem bezpośrednia podstawa prawna do umorzenia postępowania, której organ nie powołał. Zgodnie bowiem z art. 63 (nieobowiązującej już) ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 509) w brzmieniu aktualnym na dzień 25 stycznia 2000 r. - postępowanie administracyjne wszczęte na podstawie ustaw, o których mowa w art. 67 pkt 1 i 2, i nie zakończone do dnia wejścia w życie ustawy decyzją ostateczną podlega umorzeniu. Ustawa ta w przepisie art. 67 pkt 1 stanowiła, iż traci moc ustawa z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (Dz. U. z 1968 r. Nr 36, poz. 249 i z 1990 r. Nr 34, poz. 198). W oparciu o tę regulację organ powinien umorzyć postępowanie (bez wcześniejszego uchylania decyzji organu I instancji). Skoro bowiem decyzja organu II instancji - Prezydenta Miasta K. z dnia 22 lutego 1981 r. została z obrotu prawnego wyeliminowana ze skutkiem ex tunc (orzeczono jej nieważność) powstał stan sprawy wszczętej i niezakończonej. Na dzień zaś orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze istniała podstawa prawna do orzekania w takim stanie faktycznym (ustawa o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych obowiązywała do 10 lipca 2001 r.) organ powinien więc sięgnąć po tę regulację. Wadliwość, co do braku powołania prawidłowej podstawy prawnej oraz uchylenia decyzji organu I instancji w ocenie sądu nie ma rażącego charakteru. Trudno bowiem uznać, że zachodzi tu jawna sprzeczność między rozstrzygnięciem organu administracji a normą prawną w oparciu o którą rozstrzygnięcie się opiera. Skutek prawidłowego rozstrzygnięcia byłby w zasadzie identyczny a jedynie w oparciu o inną podstawę prawną i bez orzekania o uchyleniu decyzji organu I instancji, które to rozstrzygnięcie (uchylenie decyzji I instancji) nie ma w zasadzie żadnego realnego skutku prawnego.

W ocenie sądu w żadnym razie nie można stwierdzić, że skutki tej decyzji są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Skutek ten to częściowa eliminacja orzeczenia o przejęciu nieruchomości przez Skarb Państwa w oparciu o tzw. ustawę remontową. Jak wynika z decyzji (mającej walor ostateczności) Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z 10 września 1998 r. z powołaniem się na opinię dwóch biegłych organ uznał, że dokonując tego przejęcia cyt "rzeczywistą wartość budynku absurdalnie zaniżono zaś wysokość kosztów remontu zawyżono bez żadnego rozpoznania stanu technicznego". Dalej organ wskazuje, że rzeczywisty koszt remontu powinien wymościć od [...] do [...] zł. a nie [...] zł. W decyzji tej także wskazano (z powołaniem na opinię biegłych) że wartość budynku została zaniżona 3 do 3,5 razy, natomiast wartość gruntu powinna być ustalona na poziomie 100 – krotnie wyższym. Odwrócenie skutków prawnych decyzji tak rażąco niesprawiedliwej, nie może być oceniana w jakikolwiek negatywny sposób, tym bardziej nie sposób przyjąć, że skutek ten jest sprzeczny z porządkiem prawnym.

Organ prawidłowo (aczkolwiek, o czym mowa wyżej, w oparciu o wadliwą podstawę prawną) orzekł też tylko, co do części decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-Ś. z 17 listopada 1980 r. tj. z wyłączeniem lokale nr [...] Zgodnie bowiem z decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 10 września 1998 r., w stosunku do tych lokalów organ orzekł jedynie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, stojąc na stanowisku, że w tym zakresie decyzja z 22 lutego 1981 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne. Co do tych lokalów zatem, decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia K. z 22 lutego 1981 r. nie została wyeliminowania z obrotu prawnego z mocą ex tunc. Orzeczenie o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa nie eliminuje z obrotu prawnego wadliwie wydanej decyzji. W zależności od okoliczności, w szczególności tych czy fakt wydania wadliwej decyzji był związany z powstaniem szkody – uszczerbku majątkowego, decyzja taka może podstawą domagania się przez pokrzywdzoną stronę odszkodowania, ale w żaden sposób nie wpływa na byt prawny tej (wadliwej) decyzji. Skoro zatem, decyzja o przejęciu własności nieruchomości w stosunku do lokali nr [...] była w obrocie prawnym, organ słusznie w tym zakresie nie orzekał.

Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 24 stycznia 2000 r. opierał się na założeniu, że organ orzekał w sprawie już zakończonej decyzją ostateczną - odwołanie byłego właściciela kamienicy przy [...] dotyczyło bowiem wyłącznie wysokości orzeczonego odszkodowania a nie przejęcia nieruchomości na własność przez Skarb Państwa. Założenie to jest błędne. Stanowisko takie zajął Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w decyzji z 27 listopada 1995 r., następnie Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej w decyzji z dnia 30.10.2013 r. oraz (ponownie rozpoznając sprawę) Minister Infrastruktury i Rozwoju w decyzji z dnia 26 czerwca 2014 r.

Wadliwość tej koncepcji wykazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 1997 r. sygn. akt IV SA 8/96. Za nim identyczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 166/15 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 2816/15. Orzeczenia te eliminowały z obrotu prawnego w/w orzeczenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i oraz Ministra Infrastruktury i Rozwoju. W wyrokach, o których mowa wyżej sądy wyraziły jednoznaczne stanowisko, że odwołanie jakie złożył D. M. odnosiło się tak do decyzji z 29 grudnia 1980 r. wydanej w trybie art. 155 K.p.a. - oczekającej co do wysokości odszkodowania jak i z dnia 17 listopada 1980 r. dotyczącej przejęcia własności nieruchomości przez Skarb Państwa a decyzja Prezydenta Miasta K. z 22 lutego 1981 r. rozpoznawała odwołania od obu tych decyzji. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak się powszechnie przyjmuje związanie organu administracji ale też sądów, prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego jest bezwzględnie o ile nie nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2018 r. I OSK 2719/16). W niniejszej sprawie żadna zmiana stanu prawego czy faktycznego nie nastąpiła - ocena ta jest zatem w pełni wiążąca.

Wbrew stanowisku skarżących, wyroki te dotyczą tej samej sprawy, chociaż wydawane były na różnych jej etapach. Nie zachodzi żadna podstawa, by do tego samego stanu faktycznego, który zasadniczo ukształtował się na przełomie lat 1980-1981 (doszło wtedy do przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości przy [...] na podstawie ustawy remontowej w oparciu decyzje administracyjne) formułować różne oceny prawne, w zależności od tego w jakim składzie i jakim czasie orzekały sądy na różnych, etapach tego postępowania. Sprawa ta niewątpliwie wielowątkowa, zachowuje jednolitość podmiotowo-przedmiotową.

Nie powtarzając argumentów zawartych w wyrokach, o których mowa wyżej a opisane w części historycznej uzasadnienia, dodać należy iż w odwołaniu z 12 stycznia 1981 r. D. M. poza kwestionowaniem decyzji z dnia 29 grudnia 1980 r. domagał się także zwrotu nieruchomości, co dobitnie świadczy o jego woli także w zakresie negowania faktu przejęcia nieruchomości, co za tym idzie kwestionował także decyzję dotyczącą tego przejęcia. Organ nie usiłował doprecyzować zakresu odwołania, przez kierowanie stosownych wezwań, ale rozpoznaje odwołanie i w uzasadnieniu między innymi wskazuje, że koszt remontu przekroczył 50% wartości technicznej budynku, co uzasadnia przejęcie budynku na własność Skarbu Państwa. Jest to merytoryczne, aczkolwiek niezwykle lapidarne, ustosunkowanie się zarzutów dotyczących przejęcia własności nieruchomości. Jeżeli nawet (co nie jest potwierdzone) odwołanie D. M. wpłynęło po terminie, to fakt rozpoznania tego odwołania skutkuje tym, że w obrót prawny wchodzi decyzja II instancji, niezależnie od tego, że jest ona wadliwa. Sama zaś wadliwość decyzji nie ma wpływu na jej byt prawny, do czasu jej uchylenia czy też stwierdzenia nieważności. Rację ma strona skarżąca, że decyzję w trybie art. 155 K.p.a. wydaje się do decyzji ostatecznych, nie ma jednak pewności czy organ wydając decyzje w dniu 29 grudnia 1980 r. (jak się wydaje z urzędu) do tej reguły się zastosował. Z decyzji tej wynika, iż organ dostrzegł swój błąd, co do faktu, że przedmiotowa nieruchomość była jedyną nieruchomością na terenie K., której właścicielem był D. M., a w związku z tym w oparciu o art. 8 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.) wartość ustalonego odszkodowania powinna być wyższa. Brak pewności czy organ dostrzegając swój błąd odczekał na to, żeby decyzja pierwotna stała się ostateczna, czy też nie czekając na to, skorygował ten błąd wskazując taką podstawę prawną, w oparciu o którą mógł ingerować w merytoryczną treść decyzji wcześniej wydanej.

Ustosunkowując się do zarzutu skargi - wydania decyzji z dnia 24 stycznia 2000 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego przedwcześnie, w zawiązku z niezakończoną sprawą w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z 10 września 1998 r. stwierdzić należy, iż jest on bezzasadny. Wbrew stanowisku skarżących sprawa ta nie jest zagadnieniem prejudycjalnym w stosunku do zwykłego postępowania, jakie toczyło się w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji z 17 listopada 1980 r. Fakt wyeliminowania decyzją ostateczną, decyzji drugoinstancyjnej stworzył nie tylko możliwość, ale wręcz obowiązek rozstrzygnięcia sprawy przez organ, który aktualnie jest organem II instancji a fakt, że toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji która wyeliminowała z obrotu prawnego decyzję z 22 stycznia 1981 r. jest bez znaczenia. Są to bowiem dwa różne postępowania a rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją z 24 stycznia 2000 r. nie zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu nadzwyczajnym względem decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 10 września 1998 r. Jak zasadnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku a dnia 4 listopada 2016 r. II OSK 161/15 w postępowaniu odwoławczym i w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma przecież tożsamości spraw, są to dwa odrębne postępowania, mające różny przedmiot i rożne rozstrzygnięcia. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Wszczęcie postępowania w trybie nadzoru rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, instancyjnym (wyrok NSA z 22 maja 1987 r., IV SA1062/86, ONSA 1987, nr 1, poz. 35, uchwała SN z 19 lipca 1991 r., III AZP 4/91, Wokanda 1991, nr 11, wyrok SN z 7 marca 1996 r., III ARN 70/95, OSNAPU 1996, nr 18, poz. 258).

Konkludując stwierdzić należy, iż skarżona decyzja jest prawidłowa. Organ prawidłowo uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 stycznia 2000 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa ani też przedwcześnie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawie art. 151 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji.