Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 5/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] października 2005 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej rzecz skarżącej M. P. kwotę 240 zł /słownie: dwieście czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 5/06

U z a s a d n i e n i e

Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...], wydanym po rozpoznaniu zażalenia M. P. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] października 2005 r. umarzające postępowanie dyscyplinarne w sprawie Starszego Dyspozytora Celnego M. P. – Inspektora Celnego ze względu na znikomą szkodliwość czynu.

W uzasadnieniu postanowienia podano, że w dniach 13 – 30 maja 2005 r. Wydział Kontroli Wewnętrznej na polecenie Dyrektora Izby Celnej przeprowadził kontrolę doraźną w Referacie Laboratorium Celne. Pismem z dnia 19 maja 2005 r. M. P., zajmująca do tej daty stanowisko Kierownika Referatu w/w, skierowanym do Naczelnika Wydziału Kontroli Wewnętrznej zawnioskowała natychmiastowe odstąpienie od czynności kontrolnych. W tym samym dniu wysłała pismo do Dyrektora Izby Celnej w W. z prośbą o podjęcie działań i zbadanie sprawy w związku z kontrolą w Referacie Laboratorium Celne, a pismo to zostało wysłane z pominięciem drogi służbowej i bez powiadomienia Dyrektora Izby Celnej. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. wszczęto p-ko M. P. postępowanie dyscyplinarne. Po zakończeniu postępowania dowodowego umożliwiono jej zapoznanie się z aktami sprawy, co uczyniła w dniu 29 września 2005 r., a następnie z aktami sprawy zapoznała się Rzecznik Dyscyplinarny Izby Celnej, wnioskując o umorzenie postępowania ze względu na małą szkodliwość czynu obwinionej. Umarzając postępowanie w dniu 14 października 2005 r. ze względu na znikomą szkodliwość czynu na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k., Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że czyn M. P. nie spowodował ujemnych skutków dla służby, gdyż podjęte przez nią próby ograniczenia kontroli nad Referatem Laboratorium Celne nie spowodowały istotnych przeszkód w sprawnym przeprowadzeniu kontroli doraźnej. Kontrolę przeprowadzono w przewidzianym terminie, a jej wyniki pozwoliły na dokonanie obiektywnej oceny działania Laboratorium.

W zażaleniu M. P. wnosiła o uchylenie postanowienia z dnia [...] października 2005 r., względnie zmianę skutkującą uniewinnieniem jej lub zmianę podstawy prawnej umorzenia. Wskazała, że nie popełniła zarzucanych jej czynów i tym samym nie naruszyła obowiązków służbowych. Zarzuciła, że nie miała możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem postanowienia i wnosiła o przywrócenie na wcześniej zajmowane stanowisko Kierownika Referatu Laboratorium Celne.

Nie znajdując podstaw do zmiany lub uchylenia kwestionowanego postanowienia Dyrektor Izby Celnej podał, że wnioskując w piśmie z dnia 19 maja 2005 r. skierowanym do Wydziału Kontroli Wewnętrznej o natychmiastowe odstąpienie od czynności kontrolnych M. P. stwierdziła, iż program kontroli został podpisany przez osobę nieuprawnioną tj. Dyrektora Izby Celnej – według niej z § 1 pkt 1 Decyzji Nr [...] Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2005 r. wynika, że osobą upoważnioną do podejmowania czynności w zakresie nadzoru nad Laboratorium Celnym jest Zastępca Dyrektora Izby Celnej w W. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić, bowiem zgodnie z § 5 Decyzji Nr [...] w sprawie Regulaminu Organizacyjnego Izby Celnej w skład jej struktury wchodzi Referat Laboratorium Celne, który na podstawie decyzji Nr [...] Szefa Służby Celnej z dnia [...] października 2002 r. podlega instytucjonalnej kontroli wewnętrznej sprawowanej w izbach celnych m.in. przez ich dyrektorów. Tym samym wniosek M. P. z dnia 19 maja 2005 r. był nieuzasadniony, bezpodstawnie zmierzał do ograniczenia sprawowania nadzoru służbowego przez Dyrektora Izby Celnej nad Referatem Laboratorium Celne. M. P. przekroczyła, wbrew swoim twierdzeniom, uprawnienia wynikające z pkt II Karty zakresu obowiązków i uprawnień z dnia 28 czerwca 2004 r., gdyż jej pismo z dnia 19 maja 2005 r. nie spełniało wymogów określonych w tym punkcie – zgodnie z nim jako Kierownik Referatu Laboratorium Celne była uprawniona do podpisywania m.in. pism kierowanych do komórek organizacyjnych Izby Celnej i podległych jej Urzędów Celnych, instytucji i innych podmiotów, związanych z prowadzonymi działaniami Referatu z wyjątkiem spraw problemowych, pism adresowych do Ministerstwa Finansów i wysyłanych za granicę. Nie było związane z działaniami prowadzonymi przez Referat Laboratorium Celne, a prośba w nim zawarta wskazuje, że dotyczyło sprawy wymagającej zbadania i wyjaśnienia. Naruszyła zatem § 52 ust. 2 pkt 7 Decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. – w myśl którego kierujący komórkę organizacyjną jest odpowiedzialny za przestrzeganie drogi służbowej. Działania jej nie spowodowały jednakże przeszkód w sprawnym i prawidłowym przeprowadzeniu kontroli i dlatego uzasadnionym było umorzenie postępowania dyscyplinarnego ze względu na znikomą szkodliwość czynu. Nieuzasadniony jest zarzut zażalenia dotyczący pozbawienia możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem postanowienia z dnia [...] października 2005 r. W dniu 26 września 2005 r. M. P. została zawiadomiona o zakończeniu postępowania dowodowego, możliwości zapoznania się z aktami sprawy i zgłaszania wniosków – z aktami sprawy dyscyplinarnej zapoznała się w dniu 29 września 2005 r. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że nie jest możliwe przywrócenie M. P. na wcześniej zajmowane stanowisko Kierownika Referatu Laboratorium Celne. Przemawia za tym opinia funkcjonariuszy zawarta w piśmie z dnia 3 listopada 2005 r., w której stwierdzono, że metody stosowane przez nią charakteryzowały się m.in. izolacją pracowników, ich zastraszaniem, brakiem pomocy merytorycznej, złą organizacją pracy, narzucaniem własnego zdania pracownikom. Opinia ta została sporządzona dobrowolnie i nieuzasadniony jest zarzut, jakoby pisma z dnia 3 listopada 2005 r. zostały złożone na użytek postępowania zażaleniowego. Ocena w nich zawarta jest subiektywna i jednostronna, ale na tyle sugestywna, że nie można jej pominąć przy rozważaniu możliwości powrotu M. P. na stanowisko kierownicze. Stosowane przez nią metody, które powodują negatywne oceny wszystkich podwładnych wskazują, że nie posiada ona predyspozycji do zajmowania takiego stanowiska. Jej postawa powodowała u pracowników poczucie ogromnej presji psychicznej, co nie jest zachowaniem etycznym. O takiej postawie świadczy również fakt, że wyznaczyła ona na swego obrońcę w postępowaniu odwoławczym G. S. dopiero poprzez przekazanie mu jednego z egzemplarzy zażalenia /odmówił on dobrowolnego przyjęcia obowiązków obrońcy/.

Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M. P., domagając się jego uchylenia, bądź zmiany celem końcowego uniewinnienia od stawianych jej zarzutów, ewentualnie przyjęcia innej podstawy prawnej umorzenia, a w szczególności art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z właściwymi przepisami ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. Służbie Celnej. Zdaniem skarżącej kwestionowane przez nią postanowienie jest krzywdzące i narusza prawo. Postawiony jej zarzut, że dążyła do ograniczenia sprawowania nadzoru służb bez upoważnienia i uzasadnienia, a także z pominięciem drogi służbowej jest nietrafny i sprzeczny ze stanem faktycznym i prawnym. Zgodnie bowiem z zakresem obowiązków i uprawnień z dnia 28 czerwca 2004 r. podpisanym przez Dyrektora Izby Celnej, w szczególności pkt II miała prawo do podpisywania pism kierowanych do komórek organizacyjnych Izby, urzędów celnych, instytucji i innych podmiotów związanych z prowadzonymi działaniami Referatu Laboratorium Celne za wyjątkiem spraw problemowych, pism adresowanych do Ministerstwa Finansów i wysyłanych za granicę. Wysyłając zatem pismo urzędowe do Dyrektora Izby Celnej w W. nie przekroczyła uprawnień i nie naruszyła obowiązków. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika wprost, że sam Dyrektor Izby Celnej nie ma stanowczego zdania na temat treści i charakteru pisma wysłanego do W. – stwierdził, że sprawa poruszona w tym piśmie jest "raczej" informacją o kontroli, nie dotyczy zaś spraw związanych z prowadzonymi działaniami Referatu Laboratorium Celne /str. 3 wiersz 20/. Sformułowanie "raczej" ma charakter wyjątkowo ocenny, jest nieścisłe i dowodzi wątpliwości organów. Takie stanowisko jest wątpliwe, gdy analizuje się czy pismo miało charakter problemowy, czy też nie. Taka argumentacja jest niejasna, skoro prowadzi się postępowanie w nawiązaniu do procedury karnej i w oparciu o jej przepisy umarza się postępowanie. Jeśli tak, to zgodnie z art. 5 § 2 k.p.k. i zasadą "in dubio pro reo" nie dających się usunąć wątpliwości nie powinno się rozstrzygać na jej niekorzyść. Nadto skarżąca ponowiła zarzut naruszenia art. 69 ustawy o Służbie Celnej – wprawdzie nie skorzystała z prawa do wnoszenia wniosków jednak należało ją przesłuchać, bo taka jest procedura. Skarżąca zarzuciła błędną podstawę prawną umorzenia gdyż zakładając, że popełniła czyn zabroniony postępowanie takie należałoby umorzyć na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z przepisami ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, gdyż ewentualny czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnił przestępstwa. Powoływanie się w zaskarżonym postanowieniu na opinie pracowników jest nietrafne, gdyż nie mogą ani decydować o ocenie jej pracy, do tego powołani są przełożeni. Według skarżącej, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zawarte są generalnie argumenty o charakterze polemicznym. Ponadto podjęto w stosunku do jej osoby jednocześnie czynności związane z przeniesieniem jej do Urzędu Celnego i postępowaniem dyscyplinarnym, używając tych samych argumentów w obu postępowaniach. Dlatego podnosiła i nadal podtrzymuje zarzut o składaniu oświadczeń przez pracowników na użytek postępowania. Wskazując zaś G. S. na obrońcę kierowała się jego kwalifikacjami, wyższym wykształceniem prawniczym, doświadczeniem zawodowym i nieposzlakowaną opinią i stawianie jej zarzutu, że zachowała się nieetycznie i wywiera "ogromną presję psychiczną" jest nieuzasadnione, korzystała tylko ze swoich praw /art. 70 ust. 1 powyższej ustawy/. Skarżąca nadmieniła przy tym, że kwestia udziału obrońcy w postępowaniach dyscyplinarnych funkcjonariuszy m.in. celnych była przedmiotem skargi do Trybunału Konstytucyjnego, co dowodzi, że problem jest bardzo istotny. Trudno bowiem przyjąć bezstronność i swobodę obrońcy, który jest jednocześnie funkcjonariuszem podległym w strukturze służbowej organem prowadzącym postępowanie dyscyplinarne. Końcowo skarżąca zaznaczyła, że zgodnie z Decyzją nr [...] Szefa Służby Celnej z dnia [...] października 2002 r. w sprawie funkcjonowania instytucjonalnej kontroli wewnętrznej w służbie celnej, w szczególności zgodnie z § 18 ust. 3 tej decyzji "każdy funkcjonariusz /pracownik jednostki kontrolowanej może składać w toku kontroli, z własnej inicjatywy, oświadczenie ustne i pisemne". W oparciu m.in. o ten przepis mogła podjąć działanie, które jej przypisano /o tej decyzji wspomina się w zaskarżonym postanowieniu/. W konkluzji skarżąca stwierdziła, że skarga jest konieczna i uzasadniona, podobnie jak zarzuty i wnioski w niej zawarte.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów skarżącej w szczególności wyjaśnił, że użycie w zaskarżonym postanowieniu słowa "raczej" w kwestii dotyczącej określenia charakteru pisma z dnia 19 maja 2005 r. było zamierzone i miało na celu zaakcentowanie tego, że nie miało ono związku z działaniami Referatu Laboratorium Celne a było informacją o kontroli doraźnej. Stwierdził również, że prawidłowe zastosowanie § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych /Dz.U. Nr 156, poz. 1520/ zapewnia jednocześnie spełnienie wymogów określonych w art. 69 ustawy o Służbie Celnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zakres powyższej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, stanowiąc, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonego aktu – decyzji lub postanowienia, jak to jest w niniejszej sprawie – z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy naruszyły w zakresie wymienionym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c, w pkt 2, jak również w przypadku przewidzianym w pkt 3 tegoż przepisu ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oceniając zaskarżone postanowienie w omówionym zakresie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest pozbawiona podstaw prawnych do jej uwzględnienia – mimo, że większość zawartych w niej zarzutów jest nieuzasadniona – i dlatego też należało uchylić zaskarżone postanowienie oraz postanowienie z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego ze względu na znikomą szkodliwość czynu.

W przepisach art. 62 – 80 Rozdziału 12 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie celnej /Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm./ oraz wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego /art. 80/ rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych /Dz.U. Nr 156, poz. 1520/ zawarta jest regulacja prawna dotycząca odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy celnych. Nadto zgodnie z art. 79 ustawy o Służbie Celnej, w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach nieuregulowanych w mniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.

Otóż w myśl art. 62 ust. 1 powołanej ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych.

Przy odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia, czy działanie lub zaniechanie konkretnej osoby było zamierzone, czy też nie. Jeśli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych może skutkować zastosowanie tej odpowiedzialności /vide wyrok z dnia 9.03.2004 r. WSA w Warszawie sygn. akt II SA 1775/02/.

Warunkiem zastosowania powyższego przepisu jest jednoznaczne ustalenie faktu naruszenia przez funkcjonariusza celnego ciążących na nim obowiązków.

Z przepisów Rozdziału 12 cyt. ustawy wynika również, że postępowanie dyscyplinarne wszczyna osoba uprawniona do orzekania kar dyscyplinarnych /art. 65/, a orzeczenie wydaje się po wysłuchaniu rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego oraz jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony, a także po rozpatrzeniu innych dowodów mających znaczenie w sprawie /art. 69/.

Orzeczenie wraz z uzasadnieniem doręcza się ukaranemu w terminie 14 dni od dnia jego wydania /art. 71/, zaś w wypadku wydania orzeczenia przez dyrektora izby celnej ukaranemu przysługuje w terminie 14 dni od daty doręczenia orzeczenia, prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy /art. 72 ust. 2/, a z kolei od orzeczeń dyscyplinarnych wydanych w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w odrębnych przepisach /art. 74/.

Z kolei przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych stanowią w szczególności, że postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wydaje naczelnik urzędu celnego, dyrektor izby celnej albo minister właściwy do spraw finansów publicznych w terminie 5 dni od dnia złożenia przez rzecznika dyscyplinarnego wniosku /§ 4 ust. 1/, postępowanie to prowadzi, odpowiednio, naczelnik urzędu skarbowego, dyrektor izby celnej albo minister właściwy do spraw finansów publicznych lub wyznaczony przez te osoby funkcjonariusz celny, zwany "prowadzącym postępowanie /§ 5 ust. 1/.

O prawach obwinionego w toku postępowania dyscyplinarnego stanowi § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia, natomiast prowadzący postępowanie z mocy § 10 ust. 1 tego rozporządzenia, zobowiązany jest po zakończeniu postępowania dowodowego niezwłocznie poinformować obwinionego i jego obrońcę, jeżeli został ustanowiony, oraz rzecznika dyscyplinarnego o możliwości zapoznania się z aktami postępowania i pouczyć o prawie zgłoszenia wniosku o ich uzupełnienie w terminie 3 dni, przy czym protokół sporządzony z tej czynności po zapoznaniu się z aktami postępowania podpisuje obwiniony /ust. 2/.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca, która do dnia 19 maja 2005 r. zajmowała stanowisko Kierownika Referatu Laboratorium Celne w Izbie Celnej, skierowała w tymże dniu do Naczelnika Kontroli Wewnętrznej wniosek o odstąpienie od czynności kontrolnych w trybie natychmiastowym, bowiem program kontroli w Laboratorium Celnym podpisany przez Dyrektora Izby Celnej został podpisany przez osobę nieuprawnioną – według skarżącej w tym przypadku, zgodnie z § 1 pkt 1 decyzji Nr [...] Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2005 r. w sprawie koordynacji oraz nadzoru nad pracą laboratoriów regionalnych, taką osobą jest Z-ca Dyrektora Izby Celnej w W.

W tym samym dniu, odrębnym pismem skierowanym do Dyrektora Izby Celnej w W. skarżąca wystąpiła z prośbą o podjęcie działań oraz zbadanie całości akt sprawy w związku z sytuacją zaistniałą w Laboratorium Celnym. W piśmie tym zawarła również informację o swoim wystąpieniu do Naczelnika Wydziału Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej, a także o fakcie odwołania ze stanowiska Kierownika Referatu Laboratorium Celne. Opisane działania skarżącej doprowadziły do przedstawienia jej zarzutu popełnienia czynu naruszającego § 52 ust. 2 pkt 7 Decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. w sprawie Regulaminu Organizacyjnego Izby Celnej, polegającego na tym, że z pominięciem drogi służbowej i bez powiadomienia Dyrektora Izby Celnej wysłała pismo urzędowe z dnia 19 maja 2005 r. do Dyrektora Izby Celnej w W., co doprowadziło do naruszenia obowiązków służbowych przy jednoczesnym przekroczeniu uprawnień oraz czynu polegającego na tym, że w sposób nieuzasadniony i nieupoważniony dążyła do ograniczenia sprawowania nadzoru służbowego przez Dyrektora Izby Celnej nad Referatem Laboratorium Celne, a następnie wszczęcia przeciwko skarżącej postępowania dyscyplinarnego – postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2005 r. – które zostało umorzone na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. oraz art. 62 w związku z art. 79 ustawy o Służbie Celnej.

Sąd nie podziela zarzutów, jak również argumentów skarżącej, że opisanymi wyżej działaniami nie naruszyła obowiązków służbowych, bowiem działała w granicach uprawnień wynikających z decyzji Nr [...] Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2005 r. w sprawie koordynacji oraz nadzoru nad pracą laboratoriów celnych, karty zakresu obowiązków i uprawnień z dnia 28 czerwca 2004 r., decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. – Dyrektora Izby Celnej w sprawie Regulaminu Organizacyjnego Izby Celnej. Chybione jest też upatrywanie przez skarżącą podstawy do swych działań w treści wskazanego przez nią § 18 ust. 3 Decyzji nr [...] Szefa Służby Celnej z dnia [...] października 2002 r. cyt. wyżej, który upoważnia funkcjonariusza do składania w toku kontroli z własnej inicjatywy, oświadczeń usługowych lub pisemnych; unormowanie tegoż postanowienia wspomnianej Decyzji nie ma żadnego związku z działaniami podjętymi przez skarżącą w dniu 19 maja 2005 r.

Zgodnie z w/w Regulaminem Organizacyjnym Izby Celnej w skład jej struktury wchodzi m.in. Referat Laboratorium Celne /§ 5 pkt 8/ - którego Kierownikiem do dnia 19 maja 2005 r. była skarżąca – a jego zadania określa § 15. W myśl zaś § 52 ust. 2 pkt 7 tegoż Regulaminu kierujący komórką organizacyjną jest odpowiedzialny za przestrzeganie drogi służbowej, natomiast szczegółowe zadania oraz zakres uprawnień kierującego komórką organizacyjną, jak stanowi ust. 5, zawarte są w zakresach obowiązków.

Na podstawie pkt II karty zakresu obowiązków i uprawnień z dnia 28 czerwca 2004 r. skarżąca była uprawniona do podpisywania sprawozdań z przeprowadzonych badań i analiz towarów, wydawanych opinii i ekspertyz, pism kierowanych do komórek organizacyjnych Izby i urzędów celnych do wykorzystania w toku sprawowanej kontroli celnej w sprawach związanych z wykonywaniem zadań przewidzianych dla Referatu Laboratorium Celne, pism kierowanych do komórek organizacyjnych Izby, urzędów celnych, instytucji i innych podmiotów, związanych z prowadzonymi działaniami Referatu Laboratorium Celne, za wyjątkiem spraw problemowych, pism adresowanych do Ministerstwa Finansów i wysyłanych za granicę.

Analiza pisma z dnia 19 maja 2005 r. skierowanego przez skarżącą do Dyrektora Izby Celnej w W. w zestawieniu z treścią przytoczonego wyżej dosłownie fragmentu pkt II karty zakresu obowiązków i uprawnień kierownika Referatu Laboratorium Celne prowadzi do wniosku, że pismo to nie mieści się w zakresie pism, do których podpisywania została upoważniona skarżąca. Nie jest to bowiem, jak trafnie uznał organ orzekający, pismo związane z działaniami kierowanego przez skarżącą Referatu.

Natomiast powyższe pismo zawiera w swej treści bez wątpienia "sprawy problemowe" – w rzeczywistości takiej jego kwalifikacji dokonała sama skarżąca, uznając za stosowne /uprawnione/ zainteresowanie opisanymi w nim sprawami /kontroli doraźnej w Referacie Laboratorium Celne, odwołania ze stanowiska Kierownika tego Referatu/ w swoim mniemaniu osoby kompetentnej z mocy § 1 ust. 1 Decyzji Nr [...] Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2005 r. w sprawie koordynacji oraz nadzoru nad pracą laboratoriów regionalnych – i wobec tego, w świetle upoważnienia wynikającego z cyt. karty zakresu obowiązków i uprawnień, wyjątkowo nie była uprawniona do podpisania tego rodzaju pisma. Odrębną kwestią, co jedynie wypada nadmienić, jest ranga /skala/ problemów przedstawionych w piśmie z dnia 19 maja 2005 r., ale ocena w tym względzie – co oczywiste – należy do organu podejmującego rozstrzygnięcia in merito, a nie do Sądu.

Błędnie też upatruje skarżąca umocowania do kwestionowania prawidłowości podpisania przez Dyrektora Izby Celnej program kontroli /co zostało przez niego zakwalifikowane jako nieuzasadnione dążenie do ograniczenia sprawowania przez niego nadzoru służbowego/ w decyzji Nr [...] Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2005 r. w sprawie koordynacji oraz nadzoru nad pracą laboratoriów regionalnych.

Wprawdzie bowiem na podstawie powoływanego przez skarżącą § 1 ust. 1 tej decyzji Z-ca Dyrektora Izby Celnej w W. został upoważniony do podejmowania czynności w zakresie koordynowania /a koordynować znaczy uzgadniać wzajemne działanie – Słownik wyrazów obcych PWN W-wa 1980, str. 390/ oraz nadzorowania pracy laboratoriów regionalnych w Służbie Celnej, jednakże z tej decyzji nie wynika dla niego, jako Przewodniczącego Grupy Koordynującej /§ 2 ust. 2 pkt 1 i § 3/ upoważnienie do podpisywania programów kontroli, a w rzeczywistości zarządzania kontroli w laboratoriach celnych. W treści tej decyzji w ogóle nie ma mowy o jakichkolwiek zadaniach /uprawnieniach/ kontrolnych Przewodniczącego Grupy Koordynującej, którym jest, jak wyżej wspomniano Z-ca Dyrektora Izby Celnej w W.

Natomiast należy podnieść, że z decyzji Nr [...] Szefa Służby Celnej z dnia [...] października 2002 r. w sprawie funkcjonowania instytucjonalnej kontroli wewnętrznej w Służbie Celnej m.in. wynika, że kontrolę wewnętrzną prowadzoną w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej wykonują wydziały kontroli wewnętrznej w izbach celnych – w zakresie działalności izb celnych /§ 2 ust. 1 pkt 2/, komórki kontroli wewnętrznej przeprowadzają kontrole planowe, a w razie potrzeby kontrole doraźne /§ 3 ust. 1/ kontrole planowe i doraźne w izbie celnej i nadzorowanych urzędach celnych zarządza dyrektor izby celnej /§ 4 ust. 5 pkt 2/, zaś kontrole takie Szef Służby Celnej może zarządzić w każdym czasie w każdej jednostce organizacyjnej Służby Celnej /§ 5 ust. 6/. Stąd też nie budzi jakichkolwiek wątpliwości Sądu, że Dyrektor Izby Celnej podpisując program kontroli doraźnej, czyli zarządzając kontrolę doraźną w Referacie Laboratorium Celne, wchodzącym w skład struktury organizacyjnej tej Izby, działał w ramach posiadanych uprawnień, a tym samym prawa nie naruszył.

Materiał aktowy niniejszej sprawy wykazuje, że podczas prowadzenia postępowania dyscyplinarnego został zachowany tryb określony rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r., powołanym wyżej. Stosownie do wniosku rzecznika dyscyplinarnego z dnia 29 sierpnia 2005 r. organ orzekający wszczął postępowanie dyscyplinarne p-ko skarżącej – postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. precyzując w sposób dokładny stawiany jej zarzut, wyznaczył jednocześnie do przeprowadzenia tego postępowania Aspiranta Celnego T. H. Prowadzący postępowanie zgromadził dowody, przesłuchał obwinioną i świadków, a po zakończeniu postępowania dowodowego pismami z dnia 23 września 2005 r. zawiadomił obwinionego i rzecznika dyscyplinarnego o możliwości zapoznania się z aktami postępowania i prawie zgłoszenia wniosku o ich uzupełnienie w terminie 3 dni. Pismem z dnia 7 października rzecznik dyscyplinarny złożył wniosek o umorzenie postępowania dyscyplinarnego ze względu na małą szkodliwość czynu.

Sąd podziela natomiast zarzut skargi, że w sprawie doszło do naruszenia art. 69 ustawy o Służbie Celnej. Przepis ten stanowi, że orzeczenie wydaje się po wysłuchaniu rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego oraz jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony, a także po rozpatrzeniu innych dowodów.

Przede wszystkim nie można zaakceptować poglądu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, że prawidłowe zastosowanie § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych /Dz.U. Nr 156, poz. 1520/ zapewnia jednocześnie spełnienie wymogów określonych w art. 69 ustawy o Służbie Celnej.

Prawidłowe zastosowanie § 10 ust. 1 powyższego rozporządzenia w stanie faktycznym sprawy, nie budzi zastrzeżeń i nie jest kwestionowane – skarżąca została poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego i pouczona o prawie zgłoszenia wniosku o ich uzupełnienie w terminie 3 dni.

Orzeczenie dyscyplinarne, jak wynika z cyt. wyżej art. 69 ustawy o Służbie Celnej, wydaje się po wysłuchaniu osób wymienionych w tym przepisie, tj. rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego oraz jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony. Przeprowadzenie tego dowodu, będącego wymogiem ustawowym, przypisane jest – w ocenie Sądu – osobie uprawnionej do wydania orzeczenia dyscyplinarnego, a wcześniej – wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Taką osobą w stanie faktycznym sprawy jest Dyrektor Izby Celnej i nie ma żadnych podstaw – gramatycznych, logicznych czy też innych – do uznania, iż to nie on wysłuchuje osoby wymienione w tym przepisie.

Utożsamianie zatem wymogu wysłuchania obwinionego, o czym stanowi art. 69 ustawy o Służbie Celnej, z informacją obwinionego o możliwości zapoznania się z aktami postępowania i pouczeniem go o prawie zgłoszenia wniosku o uzupełnienie tych akt, stosownie do § 10 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Finansów, nie jest prawidłowe i do przyjęcia.

Postępowanie dyscyplinarne, jak każda szczególna procedura, rządzi się swoimi prawami, niemniej jednak podczas prowadzenia postępowania zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Z art. 9 k.p.a. wynika obowiązek organu należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Skarżąca, co nie ulega wątpliwości, nie została przez prowadzącego postępowanie dyscyplinarne poinformowana, że zapewnienie jej możliwości zapoznania się z aktami postępowania i zgłoszenia wniosku o ich uzupełnienie oznacza jednocześnie spełnienie wymogów z art. 69 cyt. ustawy. Z tego również powodu pogląd organu orzekającego zawarty w odpowiedzi na skargę nie mógł uzyskać akceptacji Sądu. Zatem skarżąca mogła pozostawać w słusznym przekonaniu, że zostanie wysłuchana przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego, co mogło mieć znaczenie w sprawie.

Brak wysłuchania skarżącej, a także rzecznika dyscyplinarnego /co wynika z akt sprawy/ przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego stanowi o uchybieniu organu orzekającego przepisowi art. 69 ustawy o Służbie Celnej, które w rezultacie musiało skutkować jego wzruszeniem.

Należy też podkreślić, że Sąd nie rozważał zarzutu skargi, jakoby kwestionowane postanowienie było dla skarżącej "krzywdzące", gdyż ten zarzut odnosi się do merytorycznej słuszności postanowienia, a nie do jego zgodności z prawem. Z przyczyn wyjaśnionych na wstępie Sąd nie mógł uwzględnić żądania skarżącej o zmianę zaskarżonego przez nią postanowienia, gdyż takie rozstrzygnięcie /in merito/ nie mieści się w jego kompetencjach.

Poza zakresem kontroli Sądu, wyznaczonym przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia, pozostawała kwestia przywrócenia skarżącej na zajmowane wcześniej stanowisko Kierownika Referatu Laboratorium Celne, w szczególności też przedstawione przez organ orzekający argumenty odnoszące się charakterystyki skarżącej na w/w stanowisku.

W postępowaniu ponownym organ uwzględni powyższe uwagi Sądu.

Z tych też względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.